İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İÇMESUYU, KANALİZASYON, YAPI İŞLERİ, İMAR PLANLAMA, HARİTA VE MAKİNA SONDAJ DAİRELERİ BAŞKANLIKLARI

KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİ SEMİNERİ

17-22 Şubat 1997 İller Bankası Macunköy Sosyal Tesisleri Konferans Salonu

Program Yöneticisi: Yaman İSKENDER, Genel Müdür Yardımcısı Vekili Program Yönetici Yardımcıları: Bahri DOĞAN, İçmesuyu Dairesi Başkanı Ahmet DEMİREL, Kanalizasyon Dairesi Başkanı Yusuf HASANÇEBİ, Yapı İşleri Dairesi Bşk. Yrd.

SUNUŞ
İller Bankası, Kuruluş Kanunu gereği ülkemizde belediye teşkilatı bulunan yerleşimlerin harita, imar planı, içmesuyu, kanalizasyon, yapı tesislerinin gerçekleştirilmesinde çok önemli görevleri üstlenmektedir. Söz konusu hizmetlerin yıllık yatırım programları çerçevesinde, ilgili şartname ve yönetmelikler doğrultusunda; tüm sektörlerde ele alınan işlerin istenilen nitelikte, tekniğe uygun olarak ve zamanında sonuçlandırılmasında kontrollük hizmetleri büyük önem taşımaktadır. Bankamız Hizmet İçi Eğitim Programı kapsamında düzenlenen bu seminerde, kontrollük hizmetlerinin etkinleştirilmesi, Bölge Müdürlüklerimiz ile Genel Müdürlük birimlerimiz arasında bilgi akışının sağlanması, sorunların tartışmaya açılarak en uygun çözümlere ulaşılması, yönetmelik ve şartname hükümleri uygulamalarında bütünlük kurulması amaçlanmıştır.

Bildiri Adı
Açılış Konuşması..............................................................................................................

Sayfa No
1-4

Yapı İşleri Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler ..........
Mimari Projelerin Önemi ve Uygulamadaki Sorunları ...................................................... Tesisat Projelerinin Önemi ve Uygulamadaki Sorunlar.................................................... Nakliyeler ve Özel Fiyat Analizleri .................................................................................. Binalarda Zemin Etüdleri, Zemin Emniyet Gerilme Tespitleri ve Önemi ........................ İçmesuyu Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler...................................... Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesinde Projenin Önemi A) Arıtma Tesislerinde................................................................................................... B) İçmesuyu Kaptaj, İsale, Depo ve Şebeke Tesislerinde ................................................ İhale Ön Tespitlerinde ve Keşif Hazırlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar.................... Yer Tesliminde Dikkat Edilecek Hususlar ....................................................................... Boruların Tahsis, Teslim, Korunması Ve Mahsubuna İlişkin Sorunlar............................. İş Programlarının Tanzimi ............................................................................................... İçmesuyu Tesislerinde Zeminin Önemi ve Zemin Emniyet Gerilmesi Tayin Yöntemi…. Sanat Yapılarında Beton ve Kalıbın Önemi... ................................................................... İçmesuyu Tesisleri Sanat Yapılarında Uygulamaya Yönelik Önemli Detaylar .................. İçmesuyu İnşaatında Çalışma Yeri, Hendek Taban Genişliği,Don Derinliği, Şev ve İksa Konularında Genel Notlar.............................................................................. Nakliyelerin Keşif İçindeki Önemi, Kazı Taşınması Ve Dikkat Edilecek Hususlar.. Servis Yolu Veya Platform Kazısının Ödeme Esasları....................................................... Boru Yataklanması, Kundaklanması, Boru Tecrübesi ve Hendek Dolgusu......................... Hakediş Tanziminde Göz Önünde Tutulması Gerekli Hususlar Hakediş TetkikGrubununÖnemi.......................................................................................................... Kabullerde Karşılaşılan Darboğazlar, Çözümler ve Ortaya Çıkan Yasal Problemler.............................................................................................................. İçmesuyu Arıtma Tesislerinde Kontrol ve Enstrümantasyon.......................................... Enerji Nakil Hattı İşlerinde Dikkat Edilecek Hususlar ................................................... Çelik Boru Hatlarının Korunmasının Önemi .................................................................... Kesin Hesapların Önemi Ve Düzenlenmesinde Dikkat Edilecek Hususlar ........................... Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler ........................ Kanalizasyon Projelerinde Etüdün Önemi........................................................................... Şebeke Projesi ve Proje Kontrollüğünde önemli Olan Hususlar .......................................... Terfi Merkezlerinin Proje İnşaat ve Montaj İşlerinin Önemi .......................................... Proje ve Kontrollük Hizmetlerinde Zemin ve İnşaat İlişkisi ........................................... Statik - Betonarme Hesap ve Proje Yapım Esasları Hakkında Bilgiler .............................. İhzarat, Malzeme Temini ve Takibinin Önemi ................................................................. Atıksu Arıtma Tesisleri, Deniz Deşarjı Tesisleri, Katı Atık Tesislerinde Yer Seçimi……. Prefabrik Beton ve Betonarme Borular İle Bacalardaki Yenilikler .................................. Kamulaştırma, Geçiş Hakları ve Zarar Ziyan Bedelleri..................................................... Belediye ve Bölge Talepleri, Proje Kademe Değişiklikleri............................................... İmalat - Şartname İlişkileri Ve İnşaatlarda Kalite ......................................................... İksa Uygulamaları Ve Kontrollük Hizmetlerinin Önemi ................................................. Arıtma Tesislerinde Enstrümantasyon Kontrol Kumanda ................................................. İmar Planlama Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler İmar Planlama Çalışmalarında Kontrol Hizmetlerinin Etkinliği ...................................... Harita Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler Harita ve Projelerin Yapılmasında Uygulanan Kontrollük Hizmetlerinin Etkinliği…….. Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bilgiler İçmesuyu Amaçlı Sondaj Kuyularının Açımı ve İnşaatında Uygulanan Kontrollük Hizmetlerinin Etkinliği .................................................................................................. Teftiş Kurulu Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bilgiler Kontrollük Hizmetlerinin Önemi.....................................................................................

5
6 - 25 26 -31 32 - 43 44 - 46 47 48-52 53 - 56 57 - 59 60 - 62 63 - 64 65 - 70 71 - 73 74 - 84 85 - 86 87 - 94 95 96 97 -101 102 -105 106 -110 111 -115 116 -120 İçmesuyu 121 - 132 133 - 134 135 136 - 140 141 - 148 149 -152 153 - 170 171 -180 181 -182 183 - 185 186 -188 189 -191 192 -195 196 – 204 205 - 211 212 - 214 216 - 222 223 - 227

228 - 232 233 - 234

5'lar civarında.5 Trilyon TL. 1984 yılından itibaren altyapı hizmetlerinin daha etkinleştirilmesi için programlarda özelikle içmesuyu. kanalizasyon hizmetlerine ağırlık vermiştir. İller Bankası son 10 yıl içerisinde alt yapı hizmetleri konusunda büyük atılımlar göstermiştir. Bankamızca her yıl rutin seminerler tertiplenir. Bu durumda da arıtma olayı ortaya çıkmaktadır.AÇILIŞ KONUŞMASI "Kıymetli Mesai Arkadaşlarım. beraberlik ve adalet ilkeleri ön planda tutulsun. tartışsınlar ve kafalarında hiçbir problem kalmasın. Tekrarlanacak seminere Bölge Müdür Yardımcıları. mertebesindeki 1996 yılı normal yatırım programı Belediyeler Fonu'ndan bankamıza tahsis edilen miktarda bir azalma olmasına rağmen 2 Trilyon TL. bu vesileyle de İller Bankası'na düşen görevlerde de büyük artışlar olmaktadır. davet sisteminde çok çeşitli değişiklikler olmaktadır. Mahalli İdarelere düşen görevler de artmaktadır. Öncelikle bu çok önemli konuyu vurgulamak istiyorum. Şube Müdürleri ve Baş Mühendislerin tamamının katılmasını öngördük. Yani temin edilen suyun arıtılmasına ihtiyaç duyulacaktır. Kıymetli Arkadaşlar. 1997 yılında çok etkin. ele alınması ve gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Kıymetli Arkadaşlar. Seminerin sizlere. Uygulanan ihale sistemi serbest rekabete açık tüm iş yapma gücü olan müteahhitlerin iştirak edebileceği bir sistemdir. ihaleler yapılacaktır. Bölgelerden seminere katılmak üzere gelen ve merkezden seminere katılan tüm arkadaşlarımı saygı ve sevgiyle selamlarım. islenilen sistem uygulanamamakta. onun dışına çıkma zorunluluğu olmaktadır. Uygulamalarda eşitlik. sözleşmelerimizdeki uygulamaları hep beraber gözden geçirmek. Bu konuyu bir kere daha ortaya koymak. Böyle bir seminere gerek duymamızın nedeni şudur. 1996 yılı programı başarı ile neticelendirilmiştir.. Artan kent nüfusu içmesuyu ihtiyacını göllerden. 1997 yılında bu sistemi Bölgelerimizde de yaygınlaştıracağız. kentlerdeki altyapı hizmetlerinin normal nüfus artışının dışında köy-kent nüfus artışına göre de planlanması. 1996 yılında bu ihale sistemi ile başladığımız işlerde çok yüksek tenzilatlar yapıldı. Bizim elimizdeki tek rehber sözleşmelerimizdir. Bankamıza ve memleketimize hayırlı ve uğurlu olmasını diliyorum.. Böylece Belediyelere. Bu semineri katılamayan arkadaşlar için bir kez daha tekrarlayacağız. Köylerden kentlere göç edenleri düşünürsek. Kontrollük hizmetleri konusunda bu seminere katılan tüm arkadaşlar burada birbirlerinden bilgi alışverişinde bulunsunlar. İşte bu seminerlerin ilki bugün açılan "Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi" semineridir. Bir işin yüksek tenzilatlı olarak ihale edilmesi o işin kontrollük sistemini değiştirmemelidir. İçmesuyu ihtiyacı eskiden yeraltı suları ve kaynaklardan temin edilmekteydi. Böyle bir şey asla söz konusu olamaz arkadaşlar. Bazen. Artan nüfusa altyapı hizmetlerinin daha etkin bir biçimde götürülmesi gereği ortaya çıkmakta. A Bölgesinde başka uygulama B Bölgesinde başka uygulama olmasın. mertebesinde arttırılarak başarı ile tamamlanmıştır. İçmesuyu ve kanalizasyon arıtımları için büyük çabalar sarf edilmiştir. Buna rağmen kentleşme yüzde 5'ler civarında artış göstermektedir. Adalete dayalı bir . Ayrıca imkan dahilinde kontrol mühendisi arkadaşların da bu seminere katılması sağlanacaktır. Teknik şartname ve uygulamalarımızdır. 19. Biz bu yıl geçen yılki seminerlerin dışında farklı bir seminer gündeme getirelim dedik. Kıymetli Arkadaşlar. derelerden ve yüzeysel sulardan karşılanmasını gerektirmektedir. bir işin tenzilatı yüksek ona aşırı tolerans gösterelim. Türkiye'de nüfus artışları yüzde 2. Türkiye'nin içinde bulunduğu şartlar dolayısıyla ihale sisteminde. Yani bir işin tenzilatı az. bir kontrollük hizmeti uygulamak üzere bu seminere gerek duyduk. bunları kesinlikle istemiyoruz. Kıymetli Arkadaşlar. Bu sene Güneydoğu ve Doğu Bölgeleri hariç olmak üzere tüm ihalelerimizde bu sistemi uyguladık. onu sıkıştıralım. Onun için 1997 yılı ağırlıklı olarak arıtma yılı olacak.

Başta etüdleri. bıkmadan usanmadan anlatacağız. Bunun üzerinde durmak gerekiyor. Yapı sektörü için de 16 Trilyon lise istedik. Sayın Bakanla da bu konuda mutabık kaldık. Belediyelere. "Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi" olarak koyduk. Ancak bu sektörler için verilen para kanalizasyon için Belediye katkısı dahil 10. Okumaları çok yararlı olacaktır. Bu çok eski bir talimatname olmasına rağmen bugünkü kanalizasyon hizmetlerine cevap verebilecek düzeyde bir talimatnamedir. 230 kanalizasyon işi programa girmiştir. Bunu iki sebepten dolayı diyemeyeceğiz. Bu yıl kanalizasyon talebi olan Belediyeler için de bir etüd konusunu gündeme getirdik. Bölgeler ve merkez arasındaki farklı anlayışları masaya yatırarak tartışmanız için bu semineri düzenlemiş bulunuyoruz. . Gerçi arkadaşlar. al sana ihale diyemeyeceğiz. Bu programda yeni 344 içmesuyu işi vardır. Zaten sizler de böyle bir uygulamaya girmezsiniz. Programdaki kanalizasyon işleri bu tahsisat hızıyla 40-60 yılda tamamlanabilecektir. Geçmiş yıllardan kalan kanalizasyon işleri ile yeni ihaleleri yapacağız. Her kanalizasyon isteyen belediyeye alsana proje. yapı sektörü için de yine Belediye katkısı dahil 3. Suyu çok ucuz kademeli tarifeyle uygulamak da ekonomik değildir. Bu durumu çok iyi anlatacağız. 1997 yılı programımız çok yoğundur. Ülkemizin gerçeklerine uygun kanalizasyon yapmak demek o belediyenin o beldenin gerçeklerine uygun kanalizasyon sistemini ortaya koymaktır. kaynağını bulup suyu getirmek yoluna gidiyoruz. 1997 programındaki tüm içmesuyu projelerini gerçekleştireceğiz. İstenen suyun etüdünü yapıp. Devlet Personel Dairesi Başkanlığından da olumlu gelişme sağlarsak sınavla eleman alımına gideceğiz. Personel yönünden Bankamızda azalmalar oldu. Hazırlıklar yapılıyor. Ancak henüz müşavirlik hizmetleri bir başka sektör olarak. Sizlerin yaptığı kontrollük hizmetleri aynı zamanda müşavirlik hizmetlerini de kapsadığı için biz bu seminerin adını. Sayaç ve kademeli tarife bu iki unsur çok önemlidir. 200 adet de küçük belediyelerin yapı hizmetleri vardır. Bu seminerin de 1997 programının etkin bir şekilde gerçekleştirileceğine katkısı olacağına inanıyorum. Bir kanalizasyon işinin etüdünü bu talimatnameye göre yapacağız. bu talimatnameyi okumuyorlar. Çok yerde sayaç ve kademeli tarife uygulanmadığı için sık sık bize gelip suyun yetmediğini belirtiyorlar. adil bir uygulama yapılmalıdır. gelişme aşamasındadır. İhtiyacın ötesinde suyun neden gerektiğini araştırmalıyız. Biraz da içmesuyu etüdünden bahsetmek istiyorum. Yoğun bir ihale yılı geçireceğiz. çok talep geliyor. Mantık dışı bazı tenzilatlarda da "İdare beni kollar tenzilatım yüksektir" denmemeli. Memleketimizin bu pahalı hizmetlerin altından kalkması bugünkü konjonktürde mümkün görülmemektedir. Kanalizasyon tesisleri çok pahalı hizmetlerdir. Kanalizasyon ve yapı projeleri için gerçekleşme durumu çok zordur. Bunun için çalışmalar fazladır. Bunun için çalışmalar sürüyor. Kontrollük hizmetleri yerine.1 Trilyon olarak verildi. Yeni bir imtihanla ihtiyaç duyulan alanlarda eleman alımına gireceğiz. Ben Genel Müdürünüz olarak bunu sizlerden istiyorum. Onun için hepinizin çok iyi bildiği kontrollük uygulamasını bir kere daha masaya yatırmanız. 1977 yılı programı için DPT'na öneri götürdüğümüzde. kanalizasyon sektörü için 40 Trilyon lira istedik. Bunlara deniz deşarjı ve arıtma ihalelerini de katacağız. al sana program.6 Trilyon. İçmesuyu programa giren tüm işleri ihale edeceğiz ve geçmiş yıllarda kalan işleri de tamamlayacağız. çok iyi yapmamız gerekmektedir. Ancak belediyeler suyu ekonomik kullanmıyorlar. Personel ihtiyacımız oldukça fazladır. Ülkemiz şartlarına göre pahalı olan kanalizasyon işlerini geliştirmek lazım. Değerli arkadaşlar. Arkadaşların dikkatini çekiyorum. Her isteyene isteği suyu istediği yerden getirmek mümkün değildir. 400 üzerinde ihalemiz olacaktır.kontrollük hizmeti istiyoruz. Bu konuda uzun yıllardır kullanılan bir kanalizasyon talimatnamesi var. Sayaç ve kademeli tarife uygulanırsa suyun ekonomik kullanımını sağlanmış olur. içmesuyu işinde ihtiyaç o kadar arttı ki. kontrollük ve müşavirlik hizmetleri ibaresini kullanmak daha doğru olur. Bu paralar bir miktar azalmasına rağmen yine de programı gerçekleştirmeye çalışacağız.

Bankamıza. Bunun için sizlere her türlü imkan ve fedakarlığı tanımaya hazırız.Seminer programının ilerleyen günlerinde çok iyi konuları tartışacaksınız. Genel Müdürünüz olarak. Bu seminerin." Nihat BAŞ Genel Müdür (17 Şubat 1997) Yapı İşleri Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler . hepinize ve ailelerinize hayırlı ve uğurlu olmasını Allah'tan diliyorum. aranızdan çıkmış bir arkadaşınız olarak kontrollük hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesini istiyorum. Faydalı olacağına inanıyorum. memleketimize.

elektrik projeleri ile detayları tam bir projenin inşaatın sorunsuz devamım sağlayacağı bir gerçektir. fonksiyonlara uygun yapı plastiği ve yapının kentsel çevreye uygunluğunun sağlanması avan proje çalışmalarımızın esasını teşkil etmektedir. Ortak İdarelerin kısıtlı imkanlarıyla maksimum yararın sağlanması. Bilindiği üzere avan. Tesis inşaatlarımızda kullanılan projelerden bir diğeri de Ortak İdarelerce hazırlanarak ilgili Bayındırlık ve İskan İl Müdürlükleri onayı ile Bankamıza intikal eden projelerdir ki. kesin. Ancak proje müellifi ermin Bankamıza tadilat yetkisi vermesi halinde bu yetkiye istinaden revizyon projeleri özel şartnameler dahilinde ya inşaat yüklenicilerince ya da bizzat Bankamızca yapılarak sorunların en aza indirilmesine çalışılmaktadır. Mimarı Projelerin hazırlanması ve tetkikinde hangi etap olursa olsun (avan. .MİMARİ PROJELERİN ÖNEMİ VE UYGULAMADAKİ SORUNLARI İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI K. proje bedel hesabı tekniği ve proje elde edilmesinde uyulması gerekli yönetmelik ve şartnameleri anlatmayacağız. sığınak yönetmeliği vb. betonarme. Doğan SÖZER Başkan Yardımcısı "Kontrol Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi" seminerindeki bu konuşmamızda Bankamız Yapı Sektörü çalışmaları içerisinde yer alan ve betonarme. tesisat. Avan proje aşamasında belirlenen prensiplere dayalı olarak geliştirilen tatbikat projeleri yapımında detay uygulamaları göz önünde bulundurulmakta. Ancak. Özellikle tatbikat projelerinin yapımı aşamasında mimari. Bölge ve iklim koşulları dikkate alınarak detay çözümlerinde daha kolay ye ekonomik seçimlerin yapılabilmesi için tatbikat projelerinin ayrıntılı olarak hazırlanmasına ve bazı detay prensiplerinin de tatbikat projesi safhasında alınmasına gayret edilmektedir. turizm vasıfları yönetmeliği. rasyonel ve fonksiyonel bir yapı tasarımı. deprem yönetmeliği.) göz önünde bulundurulmaktadır. yapılan işin projeye uygun olmasını sağlamak ise kontrollüğün yani Bölgelerimizin görevidir. İyi hazırlanmış ve birbirleriyle uyumlu Mimari. tatbikat. elektrik ve tesisat projelerine esas olan mimari projelerin önemi ve uygulamadaki sorunları açısından konuya yaklaşarak kontrol hizmetlerinin daha etkin hale getirilebilmesi için gereken önlem ve önerileri vermeye çalışacağız. ısı yalıtım yönetmeliği.1995 gün ve 22311 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren "5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ilişkin 4110 sayılı kanun" nedeniyle bu projelere fazlaca müdahale edilememektedir. Projesiz yapılan iş mühendislik değil usta işidir. ya da konu üzerinde ihtisas sahibi bürolardan teklif alınmak suretiyle ihaleye çıkartılarak Bankamız kontrollüğünde hazırlattırılmaktadır. Bunu biraz daha açıklayabilmek için proje temin yöntemlerimize çok kısa olarak değineceğiz. sizlere mimari projelerin hazırlanmasında dikkat edilecek teknik hususlar. detay) Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Mimari proje düzenleme esasları ile Bankamız teknik ve özel şartnameleri ve çeşitli yönetmelikler (beldenin imar yönetmeliği. Bilindiği üzere mühendislik ve mimarlık hizmetlerinin esası projedir.6. inşaatlarımız sırasında en fazla sorunlara da bu projelerin uygulanması sırasında rastlanmaktadır. Fakat her zaman birbiriyle uyumlu tam bir bir proje ile işe başlamak mümkün olamamaktadır. tatbikat ve detay safhaları gibi etaplardan oluşan proje hizmetleri Bankamız programında olup olmadığına bakılmaksızın Ortak İdarelerimizin istekleri doğrultusunda ya bizzat Bankamızca hazırlanmakta. Bu tip projelerin uygulanmasında hemen hemen hiç bir sorun bulunmamaktadır. Zira proje yapım ve tasdik görevi bilindiği üzere Bölgelerimizin değil Merkezindir. Yapılan projelerin uygulanması yüklenicinin. otopark yönetmeliği. tesisat ve elektrik projeleri arasındaki uyumun sağlanması için gerekli olan koordineli çalışma bu projelerde gözlenmemekte ve zaten Bayındırlık tasdiki ve 12. betonarme.

Belediyelerden temin edilen tapuların ne derece gerçek olduğunu anlamak üzere kadastro planları da mutlak surette temin edilmeli. İhtiyaçların iyi tespit edilememesi yanı sıra değişen ve maksadı aşan mahalli idare istekleri ya kullanılmayan ya da fonksiyonel olmayan projelerin elde edilmesine neden olmaktadır. etüdler sırasında tip proje seçilirken arsa büyüklüğü. ısıtma sistemi ve kullanılacak yakıt cinsi. özel proje ise projenin hangi idare tarafından yapılacağı ile seçilen tip proje ise numarası. gerçek ihtiyaçların tespitine. Projelendirmenin temeli hatta önemli evrelerinden biri olan etüdlerin daha itinalı yapılması ve etüd föylerinin düzenlenmesinde gerçek verilere mümkün olduğunca yaklaşılmaya çalışılması bizleri daha doğru neticelere götürecek ve projenin yapımından inşaatın bitimine kadar çıkabilecek sorunları asgariye indirecektir. Etüdlerde yer altı su seviyesi için 100. kat adedi. ye varan rakamlarla karşılaşılmaktadır. eden ihtiyaç programlan titizlikle hazırlanmalı. Bir çok kez etüdler sırasında seçilen tip projelerin arsaya sığmadığı ancak yerleşim planları yapılırken hatta bazen de yer teslimleri sırasında fark edilebilmektedir. etüd safhası.Mimari projelerin temin yöntemlerine kısaca değindikten sonra etüd safhasından başlayarak inşaatın bitimine kadar geçen süre içerisinde mimari projelerin. sözleşme eki proje özel şartnamelerinin uygulanması. proje revizyonları. Tesis projelerinin hazırlanmasına temel teşkil. Aksi halde imar plan değişiklikleri İdari Yargı tarafından iptal edilmektedir. 200 hatta bazen de 300 mt. Bu durum da İdareler ve Vatandaşlar açısından telafisi güç maddi ve manevi kayıplara yol açmaktadır. Bu rakamların gerçekçi olduğunu düşünmek mümkün görünmemektedir. inşaat safhasında ortaya çıkabilecek zorluklar göz önünde bulundurulmalı. Bu aşamada Bölgelerimizden tabii ki gerçek bir zemin . inşaat sırasında bunların korunup korunmayacağı gibi bilgiler ile arsanın topoğrafik ve jeolojik yapısının belirtilmesi gerekmektedir. Ancak. ya proje tadil edilmekte. ısı merkezi gibi hacimlerin zemin kata veya bina dışına alındığı malumunuzdur. Jeoloji mühendisinin bulunmadığı bölgelerimizde mahallinde etüd yapan kişilerce çevre binalarda bodrum bulunup bulunmadığı şeklinde yapılacak bir araştırma bile projenin kurumu aşamasında özellikle imalat ve işçilik zorluklarının bulunduğu bölgelerde bodrum taban ve su basman kotunun daha gerçekçi olarak belirlenmesinde yararlı olacaktır. mülkiyet sınırları ve imar şartları ile arsanın jeolojik ve topoğrafik yapısı dikkate alınmalıdır. çıkma mesafelerini kapsar şekilde) ihtiyaç programı.çalışılmalıdır. rantabilitesi. yoğunluk. arsanın kesin ölçüleri. alt yapı ve arsa mülkiyet durumu. Bu etüdlerin Bölgelerimizce mimar. ihale öncesi proje tetkiki. Etüdlerde Belediyelerden temin edilen imar planları 1/1. inşaat yaklaşma sınırları. Bunun aksi inşaatın en başında yer tesliminden itibaren sorunlara neden olmakta. (çekme mesafesi. GAP kapsamındaki beldelerde imar planları ve imar plan tadilatı üzerinde GAP İdaresi Başkanlığının tasdiki olup olmadığı araştırılmalı. imar durumu ile tesis için tip veya özel proje mi uygulanacağı. Yer altı su seviyesinin yüksek olduğu yerlerde maliyet açısından bodrum kattan vazgeçildiği.etüdü beklenmemektedir. arsa üzerinde yapı bulunup bulunmadığı. harita mühendisi ve varsa jeoloji mühendisinden oluşacak bir ekipçe yapılması arsa zemin bilgileri ile topoğrafik verilerin daha etüd safhasında belirlenmesi açısından önem taşımaktadır. Bölgelerimizce yapılan etüdlerde. ETÜD SAFHASI Sağlıklı ve doğru bir projenin baştan doğru yapılmış etüdlere dayandığı bilinen bir gerçektir. tadilat imar planı olması halinde ise bu planların Bayındırlık ve îskan Bakanlığı Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğünce yayımlanmış 1992/1 sayılı Genelge esaslarına göre ehliyetli kişilerce yapılıp yapılmadığının ve tasdik şartlarının yerine getirilip getirilmediğinin de irdelenmesi ve tadilata ait meclis kararlarının da mutlak surette temin edilmesi gerekmektedir.000 ölçekli tatbikat imar planlarının tasdikli suretleri olmalı. imar çapı. ve uygulama hataları yönünden ayrı ayrı irdelemesini yaparak Bölgelerimizin bu konularda yaptıkları ön çalışmaların projelerin şekillenmesinde ve uygulamada ne kadar yönlendirici olduğunu vurgulamaya çalışacağız. arsa tapu sureti. Belediyelerce önerilen arsaların etüdünde bu arsaların tesis için uygun olup olmadığı dikkatlice araştırılmalı. ya da hiç uygulanamamaktadır. . tesisin belde ihtiyacı olup olmadığı.

inşaat sırasında alınması gerekli tedbirler etüdlerde belirtilmelidir. Bu sene 287 adet yeni tesisin projesinin hazırlanabilmesi için bu gibi eksik. Tesis arsalarından DSİ kanallarının. arsa ölçüleri. dokümanın tamamlanması yolunda gerekli yazışmalar.Arsa verileri. . bu nedenle bina kotlarında önemli değişiklikler gerektiği. tabii ve bitmiş arazi ile kanalizasyon kotlarının. (Yüksekova Belediye Hizmet Binası) plankote kotlarının değiştiği. hafriyat. belediye mülkiyetinde başka bir arsa bulunamaması halinde ise.(dolgu. arsada değişiklik olup olmadığının. 3. saçak kotları) vb. plankoteler yapan kişi tarafından imzalanarak Bölge Müdürlüklerince de tasdik edilmelidir. Bölgelerimizden istenen yukarıda konu edilen hususların merkeze intikalinden sonra tip projelerin yerleşim planlarına veya yeni projelerin hazırlanmasına başlanmaktadır. bu plankotelerde arsa ve çevresindeki yol kotları.Seçilen arsaların İmar Planlarında uygun olup olmadığının araştırılması.yeni işlerimizin projelerinin problemsiz yürümesini sağlayacaktır. projenin revize zorunluluğu ortaya çıktığı. su isale hatlarının ve içmesuyu ana -dağıtım borularının geçmekte olduğunun.İhtiyaçların ve buna göre uygulanacak projenin seçimi (Tip proje. tesis arsalarının SİT alanları içinde kaldığının inşaata başlanıldığında fark edildiği de uygulamada karşımıza çıkan örnekledir ( Ürgüp çarşı-otopark tesisinde arsadan geçen DSİ kanal hattı. Çatalca Belediye Binasında su isale hattı. (Denizli Et Kombinası) alman plankotenin başka bir arsaya ait olduğu. tapu ve kadastro planları 2. alt yapı bağlantı güzergah ve kotlan gösterilmeli. arsanın bataklık yapısı. bazen de projenin hiç uygulanamadığı. Belediyece özel proje gibi) Tesisin Bankamız programına girmesinden sonra proje hazırlıkları için gerekli olan plankotelerin hazırlanması: Bankamız programına giren her tesis için yapılacak projeye esas olmak üzere ayrı ayrı tesis arsası ve çevresindeki yol kotlarını kapsar plankotelerin. Özetle etüdlerin yapımında yukarıda belirtildiği üzere 3 ana husus üzerinde önemle durulmalıdır: 1. imar plan tadilatının gerekip gerekmediğinin. bitmiş arazi kotlarının değişimine İhtiyaç duyulduğu. arsa ölçüleri ve imar şartlarının (çekme mesafeleri. yer altı su seviyesi vb. Bu nedenlerle gerek plankote çıkartılması gerekse merkezce gönderilen yerleşim planlarının arazi üzerindeki incelemeleri Bölgelerince titizlikle yapılmalıdır.) gerekli görülmesi durumunda arsa değişikliğine gidilmeli. Uygulamada ise. bu dokümanların Bölgelerimizce yukarıda izah edilen şekilde hazırlanması . mülkiyet sınırlarının. İHALE ÖNCESİNDE Yapılan yerleşim planlanınız ihale öncesinde Bölgelerimize gönderilmekte ve Belediyesi ile temas kurularak projenin arsaya uygunluğunun araştırılması ve varsa Bölge ile Belediye önerilerinin bildirilmesi istenmektedir. Bankaca özel proje. ihale öncesinde kazı ve dolgu alanları ile çevre duvarlarının asgariye indirilmesinin tetkikini gerektirmekte ve büyük önem taşımaktadır. yapılmış olup. Arsaya uygunluk araştırması. Bölgelerimizce hazırlanan plankoteler arsanın büyüklüğüne göre 1/200 veya ' 1/500 ölçeğinde yapılmalı. uygun değil ise imar plan tadilatının ve meclis kararının temin edilmesi. Bunun da zaman ve iş kaybına neden olduğu bilinmektedir. yol bağlantılarının. Amasya Belediye Binasının SİT alanında kalması gibi). Böylece ihale öncesinde Bölgelerimizle temas kurularak problemlerin en aza indirilmesine çalışılmaktadır. istinat duvarı. Bölgelerimizce hazırlanmış plankoteler üzerinden düzenlenmiş projelerde bile ihale öncesinde uygundur görüşü alındığı halde yer tesliminde arsada mülkiyet sorunlarının tespit edildiği. aynı tesis için 2-3 kez yerleşim planının yapıldığı görülmektedir (Yüksekova Belediye Hizmet Binası). bodrum katın mevcut kanal kotunu kurtarmadığı. Başkanlığımıza intikal eden tasdiksiz imar planlan ve mülkiyet sınırlarını kapsamayan plankoteler zaman kaybına neden olmaktadır. hususların istendiği malumunuzdur. Bu bilgilerin bizlere doğru aktarılması projelerin de gerçekçi olmasını sağlayacaktır. Kütahya Kültür Merkezi arsasındaki su isale hattı.

Bilindiği üzere bu gibi projeler de tasdik edilmeyerek iade edilmektedir. teslim tarihi belirtilmelidir. Gönderilen bu projelerin (mimari. çoğunlukla da yetersiz olduğu halde Bölgelerimizce vize edilerek tasdik için Merkeze gönderildiği. üst katın misafirhane yapılmasının ıslak hacimler yönünden problem yaratacağı). Bu tetkikler neticesinde Bölgelerce tespit edilen hususların Genel Müdürlüğe bildirilerek gerekiyorsa revizyon projelerinin hazırlattırılması ileride uygulama sırasında zamandan da tasarruf sağlayacaktır. Böyle durumlara meydan verilmemesi için proje revizyonu gerekli görülüyorsa iş programım aksatmayacak şekilde ve sebepleriyle birlikte zamanında merkeze gönderilmeli ve neticeye göre işlem yapılmalıdır. konumunun ve blok yerlerinin değiştirildiği gözlenmektedir. Uygulamada ise bu projelerin verilen süre içerisinde tamamlatılmadığı Bölgelerimizce yeterince incelenmeden vize edildiği. Eğer çok gerekiyorsa yer teslimi sırasında Genel Müdürlük ile irtibata geçilerek hafriyata başlanmadan önce konunun en uygun şekilde çözümü sağlanmalıdır(Dinar İtfaiye . hatta binanın yerinin. Yer teslimlerinde Genel Müdürlükçe hazırlanmış yerleşim planlarına daha önce Bölge ve Belediye görüşü alınarak uygun olduğu bildirildiği halde bazen ihale yetkisi Bölgelerimize verilen ve yer teslimleri de Bölgelerimizce yapılan işlerde tasdikli yerleşim planına uyulmadığı. özellikle orjinallerin teslim alınmasına gereken önem verilmeli. bu projelerin koordineli hazırlanarak birlikte teslim edilmesi sağlanmalıdır(Sultanhisar Belediye Binası). adres ve imzası ile müteahhit firma kaşe ve imzasının bulunmasına özen gösterilmelidir. nasıl hazırlanması gerektiği. Bazen de Bölgelerimizce hiç bir teknik zorunluluk olmaksızın proje revizyonlarının yapıldığı ve üstelik de uygulandıktan sonra bu projelerin tasdik için merkeze gönderildiği gözlenmektedir (Çaykara Belediye Hizmet Binası kat ilavesi. PROJE REVİZYONLARI İhale sonrasında Başkanlığımızca tesis projeleri Bölgelerimize gönderilmektedir. betonarme. proje orjinalleri kabul noksanı olarak tutanağa geçirilmeli. İnşaat sırasında müteahhitlere hazırlatılan bu projelerin titizlikle tetkik edilerek gerekiyorsa önerileri de kapsar şekilde Bölgelerimizce vize edilerek Genel Müdürlüğe gönderilmesi ve imalat iş programlan dikkate alınarak imalat öncesi hazırlattırılması gerekmektedir. daha sonra da orjinal projelerin temin edilemediği gözlenmektedir. Bu şartnamelerde müteahhit tarafından hazırlanacak projeler. ileride herhangi bir aksaklığa sebebiyet vermemek açısından önem taşımaktadır. tesisat -ve detay) ve yerleşim planlarının yer teslimi öncesinde işin tüm kontrollerince gerekiyorsa çakıştırılmak suretiyle mahallinde tetkiki yapılarak inşaat öncesinde projelere hakimiyetin sağlanması ve inşaat sırasında ortaya çıkabilecek sorunların bu aşamadan tespiti bakımından büyük önem taşımaktadır. bir çok şartnamede de belirtildiği üzere işin geçici kabulünden önce alınması gereken orjinal projelerin temin edilememesi halinde. vize ve tasdik şartları ile proje orjinallerinin idareye nasıl teslim edileceği açıkça belirtilmektedir. Yer teslimlerinde tasdikli yerleşim planlarına uyulması işin hem problemsiz yürümesini sağlayacak. zorunlu durumlarda ise. hem de revizyon proje yapımını gerektirmeyecektir. Geçici Kabul istenmemeli. İnşaat müteahhitleri tarafından hazırlanan projelerde proje müellifinin isim. Proje özel şartnameleri gereği yüklenici tarafından hazırlanması gereken tüm uygulama projelerinin aynı zamanda incelenmek üzere idareye teslim edilmesi. bunların bedellerinin nasıl ödeneceği. İnşaat sırasında yaptırılan projelerin bedellerinin ödenmesinde sözleşme eki proje özel şartnameleri dikkate alınmalı. elektrik.PROJE ÖZEL ŞARTNAMELERİNİN UYGULANMASI İnşaat sözleşmeleri eki proje özel şartnameleri sözleşmenin imzasını müteakip Bölge müdürlüklerimizce uygulamaya geçirilmektedir. Özellikle havalandırma tesisatı bulunan tesislerde havalandırma kanallarının yüksekliği betonarme ve dolayısıyla mimari projeleri de etkilemekte olup. proje bedellerinin şartnamede belirtildiği halde projeler tasdik edilmeden ve orjinalleri alınmadan ödendiği. iş programı belir olduğu halde projelerin imalat sonrası hazırlandığı. Proje orjinallerinin teslim alınması aynı projelerin uygulanacağı başka tesislerde ödenecek proje bedellerinde ekonomi sağlamak açısından da önem taşımaktadır.

Toprakla temas eden bodrum kat betonarme perde yüzeylerinde yapılacak nem izolasyonun işçiliği titizlikle yaptırılmalıdır. Proje ve detayların doğru uygulanması ve kontrollüğün iyi yapılması durumunda bu hataların tamamen önlenmesi mümkündür. Burada malzemelerin şartnameye uygun ve TSE standardında olduğu kabul edilmektedir. çatı örtü malzemesinde yapılacak değişikliğin çatı meylinin ve mahya yüksekliğinin değişimine neden olacağı ve tüm bunların ise cephe orantılarının bozulmasına ve bazen de tüm projenin revizyonunu gerektireceği gibi hususlar düşünülmeden yapılan teklifler. uygulama sırasında bu projenin çatı sistemi değiştirilerek kırma çatıya dönüştürülmüş. maliyeti arttırıcı hantal sistemlerden kaçınılmalıdır. su giderleri mutlaka konulmalı ve toplanan sular yağmur suyu şebekesine bağlanmalıdır. Bu tür iş kalemlerinin fiyatlarının da Makamca onaylandıktan sonra hakediş bünyesine girmesine dikkat edilmelidir. Tesisat ve inşaat malzeme ve aksamının kullanımında malzemenin varsa TSE belgesine veya kalite belgesine haiz olmasına dikkat edilmelidir.Binası). İnşaatın devamı sırasında müteahhitlere hazırlatılan PVC ya da alüminyum pencere ve kapı imalat detaylarının profil tip ve ağırlıklarının da bulunacağı üretici firma kataloglarıyla birlikte Genel Müdürlüğe gönderilmesi temin edilmelidir. İşçilik hataları nedeniyle bodrum kat duvarlarında yer yer rutubete rastlandığı ve bu nedenle de sıva ve boya imalatında bozulmalar olduğu bir çok inşaatımızda göze çarpan bir husustur(İstanbul Bölge Binası). Özellikle projelen Belediyesince hazırlatılan ve Bayındırlık ve. Şimdi bu uygulama hatalarından örnekler ile önerileri vermeye çalışacağız. bu ise inşaatta istenilmeyen rutubet ortamına sebep olmaktadır. Örneğin şartnameye uygun olmayan tuğlanın kullanılması durumunda tuğla nem çekmekte. Saha betonları mutlaka anolu ve dozajına uygun olarak dökülmeli. Genel Müdürlük onayı alınmadan imalatın yaptırıldığı gözlenmektedir. bu değişiklikler keşif artışı ve imalat şartları ve proje göz önünde bulundurularak irdelenmeli ve kabuk edilebilir olanları Genel Müdürlüğe teklif edilmelidir. Kuranglezlerde kuranglez döşemesi taban kotu pencere denizlik hizasından minimum 20 cm. (Muğla Otogar inşaatında kiremite çevrilmesi istenen trapez alüminyum çatı kaplaması) imalat bitmiş olduğu halde o imalata ait değişiklik talepleri (Hakkari Belediye İşhanı çatısının ahşap oturtma çatıdan teras çatıya çevrilmesi talebi) uygulamada karşılaşılan örneklerdir. Tüm şartnamelerde de belirtildiği üzere kullanılan malzemelerde TSE şartının yeterince irdelenmesi gerekmektedir. Betonarme kalıp yapıldıktan sonra beton dökümüne geçmeden önce kalıp kontrolden geçirilerek şakülünde olamayanlar şakülüne getirilmeli ve kalıp şişmesini önlemek için uygun görülen yerler takviye edilmelidir. Fiyatları olmayan imalatın yapımında ilgili genelgelere göre hareket edilmeli. revizyon projeleri ise imalat bittikten sonra Genel Müdürlüğe gönderilmiştir (Dazkırı-Afyon Hal). İnşaat sırasında Belediyelerce istenen değişiklikler Bölge süzgecinden geçirilmeli. UYGULAMA HATALARI Tasdikli projelerinde bulunduğu halde uygulaması hatalı yapılan imalat neticesinde telafisi imkansız durumların ortaya çıktığı da bilinen bir gerçektir. aşağıda ve meyil verilmek suretiyle yapılmalı. Örneğin bir hal tesisimizde hal dükkanları için daha önce defalarca uygulanmış olan bir tip proje öngörülmüş olup. İskan Müdürlüklerince onanmış projelerle ilgili değişiklik taleplerinde proje müelliflerinin telif haklan da dikkate alınarak müelliflerinden izin alınamayacak köklü değişikliklerin teklif edilmemesi gerekmektedir. İnşaatın devamı sırasında bazı Bölge Müdürlüklerimizce de revizyon projesi yapılarak. Bitmiş arazi kotlarının yer teslimimden sonra imalat sırasında gereksiz yere değiştirildiği bile görülmektedir. beton kalitesine ihtimam gösterilerek satıhta bozulma ve ufalanmaya engel olunmalıdır. Tesis arsasının eğimli olması halinde çevre istinat duvarları arazinin eğimine uygun olarak kademeli yapılmalı. imalatı müteakip fiyatın tasdiki gibi Bankamızı zorlayıcı durumlara meydan verilmemelidir. Binanın statik projeleri ve keşif artışı düşünülmeden yapılan kat ilave talepleri. Bodrum kat hacimlerine hava ve ışık sağlayan kuranglezlerin projelerine uygun olarak yapılmadığı görülmektedir. .

00 m. İnşaat sırasında yapımı gerekli görülen ve genellikle de özel fiyatla ödemesi yapılan lambri kaplama. Özellikle rezervuara takılan uç ile WC taşına takılan uçlar farklı kalınlıkları sebebiyle problem çıkarmakta.00-1. lavabo ve klozet gibi elemanların duvar yüzeylerine mesafelerinin ayarlanamadığı uygulamada rastlanan örneklerdir (Hasandede Otel). traverten kaplamalı merdivenlerde rıhtların basamağın arkasına getirildiği gözlenmektedir (Şekil 14). motel gibi ıslak hacimlerin çokça bulunduğu tesislerde seri imalata geçilmeden bir ıslak hacmin örnek şablon olarak kullanılmak üzere kapı açılışı. dikkate alınarak yerleşimi yapılmalı ve daha sonra seri imalata geçilmelidir. WC lerde baş veya rezervuardan suyu taşıyan boruların plastik yerine kurşun olması gerektiği daha önceki seminerlerimizde kararlaştırılmıştır. suni mermer. aynası. Bu husus teras çatılar için de geçerli olup. yağmur iniş borularının tariflerinde de belirlendiği şekilde 1. Bu da kısa sürede tamirat gerektirmekte ve hatta fayans kırımlarına bile neden olabilmektedir. tesisat bağlantıları vb. Fiyat tarifinde görünen ve görünmeyen yüzeyleri özel ahşap kaplama geçtiği halde uygulamada görünmeyen yüzeylerin sadece astarlanarak bırakıldığı. Detaylarında ve projelerde gösterildiği halde pencere denizlikleri ile parapet duvarı harpuştalarında damlalık ile yağmur inişleri bitiminde döfen veya dirsek yapılmaması.13). yumuşak bakır 40 x 30 x 4 korniyer ile 40 x 9 lama arasına sıkıştırılmalıdır. zaman içinde cephe tamiratları bile gerekebilmektedir (Şekil 10.Mimari ve betonarme projelerde gösterilmemiş olsa bile yüksekliği 2. 11). doğal taş ve suni mermer süpürgeliklerin sıva imalatı tamamlandıktan sonra yapıldığı bunun ise gereksiz kalınlıklar nedeniyle kapı imalatını bile etkileyerek kapı açılışlarını zorladığı ve bu tür imal edilmiş . duş veya küveti. radyatör yeri. özel imalatın yapımında fiyattaki tarifine uyulmadığı gözlenmektedir. Esasen ödenmesi gerekli olan bedel de tariflenen bu imalatın tamamına aittir (Şekil 12. ayrıca bu çatılarda yalıtım-parapet-baca dibi birleşimlerinin detaylarına uygun yapılmaması. bu yüzden de menteşelerin kapakları taşıyamadığı. lavabosu. plastik borulara ek yapılmaktadır. Bu hususun bir kez daha hatırlatılmasında fayda görülmektedir. nedeniyle tecritten beklenen netice alınamamakta. uygulamada projede farklı renkler içeren yatay veya düşey bantların teşkil edilmeyerek cephenin tek renk olarak boyandığı ve bu yüzden de projede verilmek istenen cephe ve renk uyumu sağlanamadığı gözlenmektedir (Besni-Adıyaman Belediye Binası. Kapıların lavabolara çarptığı veya hiç açılamadığı. Merdiven tatbikatlarında basamak ve rıht ayarlamalarının yapılmadığı. Özellikle otel. ters bir uygulama olarak da mermer. Tip 05. yi geçen 1 tuğla duvarlarda mutlaka ara hatılların yapılması gerekmektedir. detay projelerimizde de gösterildiği üzere buralarda madeni ve su yalıtımlı fugalar kullanılmalı. yi geçen 1/2 tuğla duyarlar ile yüksekliği 3.50 metrede bir kelepçelenmemesi boruların cepheden ve birbirlerinden ayrılmasına sebep olmakta bu hususlar da cephelerde tahribata neden olmaktadır. Sıhhi tesisat bağlantı malzemeleri T. nin mutlak surette galvaniz veya paslanmaz malzemeden seçilerek kullanılmasına dikkat edilmelidir. klozeti. poz nosu ve rengi belirtildiği halde. kapakların düştüğü ya da menteşe vida yerlerinin yalama olduğu karşılaşılan örneklerdir. Yine ıslak hacim döşemelerinde gereken meyillerin verilmemesi bazen de ters meyil verilmesi sebebiyle tecrit işçiliğinin de dikkatli yapılmaması halinde meydana gelen akıntılar daha sonra da önlenememektedir(Macunköy. Aslında bu husus yönetmelik ve talimatlarda da belirtilmektedir (Şekil 2). rakor vb. Bankamızca hazırlanan projelerde cephe kaplaması. U dirsek.18 Belediye binası uygulamaları).00 m. Mozaik süpürgelik. asma tavan vb. (Göreme Otel) detay projelerinde gösterildiği halde gerekli yerlerin masiflenmemesi sebebiyle menteşelerin suntalara tutturulmak zorunda kalındığı. Özellikle de döşeme dilatasyonları döşemeden alt kata su geçişini önlemek bakımından büyük önem taşımakta olup.Misafirhane). Hemen hemen tüm inşaatlarımızda dilatasyon imalatının detay projelerine uygun olmadığı sadece üst dilatasyon kapağının yapımı ile yetinildiği gözlenmektedir (Genel Müdürlük arka bina kat ilavesi. bakır içine bitüm doldurularak dilatasyon kapağı sadece bir taraftan vidalanmalı. ahşap kaplama dolap. İstanbul Bölge Binası). denizlik ve parapet ve harpuştaların genellikle silinmediği. ahşap kaplamalı kapı.

ahşap kapı pervazlarında da detaylara uymayan imalat yapıldığı gözlenmektedir. beton oluk ve saçaklarda yapılan imalat hataları. saçaklarda dış soğuk hava ile temas ettiğinde buzlaşacak. hususlar göze çarpan örneklerdir. nedenlerle de çatılarda istenilen randımanın sağlanamadığı görülmektedir. rüzgar bağlantılarının yapılmadığı. ve neticesinde çatı üzerinde yer yer göllenmeler meydana gelecek. (Hasandede Otel) bu kısımların daha sonra silikon ile doldurulduğu. çatı örtüsü ile baca ve kalkan duvar dibi bağlantı detaylarının uygun olarak imal ettirilmediği. tasdikini müteakip uygulamaya geçilmelidir. çatılarda dikme. Bunun sağlanması ise çatıda doğal termik havalandırmanın yapılmasıdır. Havalandırma giriş ve çıkış deliklerinin hesap tarzı bu kitapta belirtilmiştir (Şekil 3). tam açılamadığı ve bu noktalarda sıva tahribatlarının olduğu. Bodrum kat. Giriş delikleri çatı boşluğunun en düşük. Bu durumda yapı içi sıcaklığının istenilen ölçüde tutabilmek için kullanılması gereken ısı yalıtımını da arttırmak gerekmektedir. Bu ise ısı ekonomisi yönünden uygun bir yöntem değildir. mutfak . kuşaklama ve göğüslemelerin tek taraflı yapıldığı. Hal dükkanları gibi sobalı tesislerde baca yeri yapılmasına rağmen baca ağzının açılmadığı. Kış mevsiminde ise çatı arası havalandırılmadığı takdirde.süpürgeliklerin kısa sürede de sıva yüzeyinden ayrıldığı. aralıklarının proje ve şartnamelere uygun olarak yapılmadığı ve genel olarak aralıkların daha fazla bırakılması sebebiyle ahşap konstrüksiyonun sehim yaptığı. yapı tesislerinin önemli imalatlarından olan çatı imalatına ve bu imalatta rastlanan özür ve eksiklerine çok sık rastlanması nedeniyle daha fazla yer vereceğiz. Durun neticesi olarak da örtü gerecinin ek ve bini yerlerinden akıntılar başlayacaktır. çatı ahşap imalatında kullanılan kereste kalitesi vb. kiremitlerin bağlanmadığı. Bu sıcaklık çatı örtü gerecinin ısı iletkenlik özelliğine göre değişiklik göstermekte ve metal örtülerde en yüksek değere ulaşmaktadır. Çatı arası ve çatı üzeri çıkış kapaklarının yapılmadığı tesislere bile rastlanmaktadır. Projelerde gösterilmemiş olsa bile öncelikle çatı havalandırma proje ve hesapları yaptırılmalı. Çatı imalatında kullanılan tüm ahşap konstrüktif malzemenin minimum kesitleri ile aralıkları da yine SOĞUK ÇATILAR kitabında belirtilmektedir (Şekil 4). çıkış delikleri ise çatı boşluğunun en yüksek noktasında tertiplenmelidir. Gözlemlerimizde. ve damlalıkların ve kasa ile sıva arasına konması gereken T parçaların konulmadığı. asansör makine daireleri vb. Demir kapılarda kasaların detay projesinin aksine sıva ile hem yüz yapıldığı ve bu sebeple de duvar dişinin de olmadığı mekanlarda kanatların çalıştırılamadığı. ayrıca denizlik ve parapet imalatlarının da detayına uygun yapılmadığı gözlenmektedir(Şekill5). PVC ve alüminyum profillerle imal edilen doğramalarda lastik fitil. . Yukarıda belirtilen nedenlerle çatı arasındaki sıcaklığın dış sıcaklıkla eşitlenmesi zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. depo. Tek kat boya yapılması. Bu bölümde ise. Çatılarda rastlanan bu eksiklerin giderilmesi bakımından çatı imalatının yapımında dikkat edilmesi gerekli hususların bir kez daha hatırlatılmasında fayda görülmektedir. çatı havalandırma boşluklarının bırakılmadığı. Soğuk hava odalarında iç sıva ve badana işlerinde tecriti bozması nedeniyle kesinlikle kireç kullanılmaması. fazla göz önünde olmayan mekanlarda işçilik kalitesinin çok düşük olduğu ve hatta bir takım imalatın da tamamlanmayarak yarım bırakıldığı gözlenmektedir. çatı arası boşluğundaki havanın sıcaklığı dış hava sıcaklığının üzerine yükseleceğinden özellikle karlı bölgelerde çatı üzerinde biriken karların erimesi durumu ortaya çıkacak eriyen karlar. teshin merkezi. Özellikle metal örtülü çatılarda çatı arası havalandırması büyük önem taşımaktadır. döşemelerin silinmemesi vb. bazı tesislerde de baca içlerinin sıvanmadığına rastlanmaktadır. süpürgelik imalatının yarım bırakılması. mertek vb. aşık. Mermer ve suni mermer döşeme kaplamalarının cilası mutlaka makina ile ve şeffaf cila kullanılmak suretiyle yapılmalıdır (Erzurum Belediye Sarayında fırça ve renkli cila kullanılması). Yaz mevsiminde çatı arası havalandırılmayan tesislerde çatı arası boşluğundaki havanın sıcaklığı dış hava sıcaklığının üzerinde bir dereceye ulaşmakladır. Bankamız soğuk hava tesisleri şartnamesine göre çimentolu imalat yapılmasına dikkat edilmelidir. Esasen çatı arası havalandırılan çatılara soğuk çatılar denildiğini ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün yayınladığı SOĞUK ÇATILAR kitabından tüm bölgelerimize de gönderildiği malumunuzdur.

Kiremit altında kaplama tahtası üzerine serilen rüberoitin serim yönü damlalık aşığından başlayarak mahya aşığına doğru olmalıdır. Ayrıca rüberoit ek yerlerinin yapıştırılması zorunludur. çoklukla yapılan bir uygulama ile sıva üzerine tutturularak böylece bırakıldığı bu nedenle de daha geçici kabul safhasında sıva diplerinde ayrılmalar olduğu görülmektedir. Bunun tersi halinde rüberoit ek yerlerindeki binmeler altta kalacak ve su akış yönüne ters olacak ve rüberoit sermenin bir anlamı kalmayacaktır. Oysa tüm bu imalatın nasıl yapılması gerektiği SOĞUK ÇATILAR kitabında da belirtilmektedir (Şekil 7. Bu durumda iç buhar basıncı etkisiyle çatı arası boşluğuna geçmeye çalışan buhar. özelikle de geçici kabule hazır olmayan tesislerin kabulünün istenmemesi önemle üzerinde durulması gereken bir diğer husustur. havalandırma yoluyla dışarı atlamadığından ısı yalıtımı içinde yoğunlaşacak ve ıslanan ısı yalıtım malzemesi de görevini yapamayacaktır. diğerlerinin ise bağlanmadığı. bunlara ait kriterler de SOĞUK ÇATILAR kitabındaki çizelgede belirtilmiştir(Şekil 5) Kiremit tel bağlantılarının uygulamada sadece damlalık aşığı civarındaki noktalardan 1 bazen de 2 sıra yapıldığı.11). Geçici kabullerden önce de Belediyelerince inşaatlarda tadilat yapılmasına müsaade edilmemelidir. genellikle sadece serildiği ancak yapıştırılmadığı görülmektedir.8. Uygulamada ise. bağlama teli olarak galvanizli tel yerine betonarme bağlama teli kullanıldığı gibi örneklere de rastlanmaktadır (Şekil 6). Bölgelerimizce geçici ve kesin kabul isteminden önce bu kabul şartlarının yerine gelip gelmediğinin de dikkatlice irdelenmesi. Çatı imalatı tamamlandıktan sonra çatı üstü ve yatay yağmur oluk ve dereleri iyice temizlenmelidir. Çinko sıva eteklerinin detayına uygun imal edilmediği. Genellikle tesisat çalıştırılmadan ve deneyleri yapılmadan kabullerin istendiği görülmektedir. Buralardaki harç ve kiremit döküntüleri yağmurla birlikte sürüklenerek yatay yağmur oluğundan düşey yağmur inişi birleşimlerini tıkamakta ve yağmur sularının çatı içerisine girmesine neden olmaktadır. . Baca ve mahya birleşimlerinde çinkonun kiremit üstüne gelmesi gerekirken kiremit altına dahi konulduğu gözlenmektedir.Kesinlikle yapılmaması gereken yanlış bir uygulama da çatı döşemesi üzerine konan ısı yalıtım malzemesini korumak gerekçesiyle bu yalıtımın üzerine bitümlü karton ya da naylon serilmesidir. Özellikle tip proje uygulamasının yapılacağı tesislerde tesisin yapılacağı yörenin iklim özelliklerine göre seçilecek çatı örtü malzemesinin cinsi ve çatı meylinin tespiti büyük önem taşımakta olup.9.10. birer sıra atlanarak bağlandığı.

Şekil 1 : Deprem Araştırma Daire Başkanlığınca hazırlanan duvar yapım usulleri .

Çıkış delikleri alanları toplamının İse giriş delik alanları toplamının 1. Giriş deliklerinin alanları toplamının çatı yatay izdüşümü alanının 1/5OO üne eşit. A (Giriş delikleri toplam alanı) = . parçalı ve oluklu örtülerde (kremit. 5 ~ 2 x giriş delikleri toplam alanı.5 ~ 2 katı olması yeterli olmaktadır. oluklu amyantlı çimento-eternit benzeri oluklu metal) örtü altında veya bini noktalarında bitümlü karton kullanılmadığı durumlarda.Şekil 2 : Deprem Araştırma Daire Başkanlığınca hazırlanan duvar yapını usulleri Havalandırma giriş ve çıkış deliklerinin büyüklükleri ve birbirlerine oranları. yapının özellikleri ve önemi de göz önünde bulundurulmak şartıyla ayrıca havalandırma yapılmayabilir. Ancak. çatı arası boşluğunun havalandırılması yeterli olacak ise. 1 yatay çatı alanı 500 B (Çıkış delikleri toplam alanı) = 1. aşağıda izah edildiği gibi hesaplanacaktır.

Şekil 4 : Soğuk ahşap konstrüktif malzemesi minimum kesit ve açıklıklarına ait çizelge Şekil 5 : Bölgelere göre soğuk çatı kaplama malzeme ve meyillerini gösterir çizelge .Doğal termik havalandırmanın temin edilebilmesinde giriş ve çıkış deliklerinin çatı yüzeyine ve birbirlerine göre oranı önemli bir faktör olduğu kadar dikkat edilmesi gereken diğer bir husus da. çıkış deliklerinin ise çatı boşluğunun en yüksek noktasında detaylandırılması gereğidir. havalandırılma giriş deliklerinin çatı boşluğunun en düşük.

Şekil 6 (a) : Kiremit örgüsü diziliş ve bağlantı şemaları (ahşap oturtma çatı üzerine kaplama tahtası) Şekil 6 (b) : Kiremit örgüsü diziliş ve bağlantı şemaları (eğimli betonarme çatıda) Şekil 6 (c) : Kiremit örgüsü diziliş ve bağlantı şemaları (ahşap oturtma çatı üzerine latalı) .

Şekil 7 : Fenerli mahya havalandırma detayı Şekil 8 : Mahya havalandırma detayı .

Şekil 9 : Duvarla birleşen mahya havalandırma detayı Şekil 10 : Parapet duvarı ile birleşen mahya detayı .

Şekil 11 : Baca dibi detayı Şekil 12 : Dilatasyon detayı (döşemede) .

ISI YALITIMI Isı yalıtımı önemi en azından tüm teknik elemanları tarafından bilinen ve enerji tasarrufunda büyük fayda sağlayan 30 Ekim 1981 tarihinde yayınlanarak yürürlükte bulunan ve bugüne kadar muhtelif küçük değişikliklere uğramış olan ısı yalıtımı yönetmeliğinin üzerinden yaklaşık olarak 16 yıl . Oysa ki Bölge Müdürlüğümüze intikal eden elektrik veya makine aksamlarına ait tesisat projelerinin ilgili bölge elemanları tarafından da iyice tetkik edilerek projeler üzerinden gerekli düzeltmelerin yapılması gereğinde tasarruf amacını da kapsayan notların düşülmesi hususu. statik ve tesisatla ilgili projeler olmaktadır.Başkan Yardımcısı Bankamız yatırım programında yer alan çeşitli yapı sektörlerindeki işlere ait projelerin temini şu şekilde olmaktadır. 1) Başkanlığımızca temin edilen projeler bu projeleri ikiye ayırmak durumundayız. Başkanlığımızca yapılan tetkiklerde. Belediyelerce temin edilen projeler genelde Bayındırlık İl Müdürlüklerine tasdik ettirilen projeler ile işin yapımını üstlenen firma tarafından yaptırılan tesisat projeleri Bölgelerimizin vizesine müteakip tetkik ve tasdik edilmek üzere Başkanlığımıza gönderilmektedir. a) Tip projeler b) İşin özelliğine istinaden Başkanlığımızca ele alınıp yapılan projeler. Bölgelerimiz kanalıyla gönderilmiş olan projelerin ilgili Bölgece bazen hiç tetkik edilmeden gönderilmiş olduğu anlaşılmaktadır.Şekil 13 : Dilatasyon detayı (duvarda) TESİSAT PROJELERİNİN ÖNEMİ VE UYGULAMADAKİ SORUNLARI İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Çetin ÇETİN . 4) Bir de bu projelerin dışında Belediyelerce temin edilen projelerden oluşmaktadır. 3) İnşaat işinin ihalesi bünyesinde müteahhit firmaca yapımına karar verilen projeler ki bu projeler genelde elektrik. 2) Yine Başkanlığımızca ihaleten yaptırılan projeler. merkez teşkilatındaki meslektaşlarına ışık tutması açısından son derece yararlı olacaktır.

1) İşlerin yapıldığı (ısı-bölgelerinin) malzemeleri ısı geçirgenlik dirençlerinin uygun tutulmaması. Klima ve Havalandırma ile İlgili Sorunlar İhalelerden sonra işin seyri sırasında özellikle sıcak yörelerdeki işhanı. Değişik kapasitedeki fırın ekipmanlarından un eleme. uzakta bulunmalarına. Gerçek Bölgelerimiz kanalıyla Başkanlığımıza intikal ettirilen ve gerekse yükleniciler . Her kalorifer kazanı için ayrı baca yapımına itina gösterilmesi gerekmektedir.000-15. . İşin projesinde ve ihale keşfinde olmayan ve bu imalatların tesislerin bünyesine sonradan girmesi durumunda büyük maliyet artışları olmakta ve önemli derecede proje ve inşaat tadilatları meydana getirmekte neticede de rantabl bir sonuç ve iyi bir görünüm vermemektedir. Bölgelere göre pencere.Kazanların üzerindeki düzenlerin gereğinde sökümü ve bakımının yapılması için bu düzengeçlerin üzerinde en azında 1 metrelik bir mesafenin bırakılması. hamur tartma ve kesme makineleri ile piyasada çok kullanılan döner tipli fırının da birim fiyatları olmadığından dolayı zorunlu olarak faturalı imalat yoluna gidilmektedir. belediye hizmet binalarının ısıtma ve havalandırma şekillerinden değişikliğe gidilmesi inşaat bünyesine fan coil veya klima sistemlerinin girmesi zaman zaman Belediyelerce talep edilmektedir.Kazan dairelerinin bina içine ve bina dışına açılan en az iki kapılı olması. Ayrıca kompresör. dış duvar ortalama ısı geçirme katsayılarının K. tavan. detaylarının kalorifer ısıtma soğutma projesinde belirtilen detaylara uygum sağlanamadığı.000 adet ekmek veren fırın şeklinde de olmaktadır. . tarafından Direk Başkanlığımıza verilen kalorifer tesisatı projelerinde ısı yalıtımı yönünde şu aksaklıklar gözlenmektedir.000 ekmek pişiren matador tipi fırın ve ekipmanın fiyatları yer almaktadır. . İşin ihale keşfinde ve projesinde yer almayan imalat kalemlerinin yaptırılması durumunda ise yine finansman yönünde zorlanılmakta iş % 30'a girmekte ve bazen de ek sözleşme yapma zorunluluğu doğmaktadır. Çünkü işin mimari projesinde normal kat yüksekliği yaklaşık 280 cm olduğundan dolayı bu tesisin klimalı duruma getirilmesi halinde kanal altındaki yükseklik yer yer 2 m ye düşmekte ve bu durum ise çirkin ve istenmeyen bir görünüm sergilemektedir. hamur yoğurma ekmeğe şekil verme. Teshin merkezlerinde ise aşağıdaki hususlara fazla ilgi gösterilmediği anlaşılmaktadır. tutulması. Oysaki Bankamıza fırın talebinde bulunan Belediyelerin istekleri 8 saatte 5.geçmiş bulunmaktadır. .Ort tutturulmadığı. döşeme.Kazan dairelerinin temiz ve havadar olması için gerekli duman bacalarının yanında yeterli kesitlerde kirli ve temiz hava bacalarının olması. klima santral yeri hava kanallarının geçeceği sorun olduğundan bu tür sonradan ortaya çıkan isteklerin ilgili Bölgemizce gerekçeler ortaya konularak istek sahibi Belediyenin ikna edilmesi suretiyle talebinden vazgeçirilmesi cihetine-gidilmesi yerinde bir karar olacaktır. Örneğin ekmek pişiren bir fırın tesisi ile ilgili olarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarında iadece 8 saatte 10. 2) Mimari projelerdeki duvar. 3) Dış cepheye açılan pencerelerin o cephedeki toplam alanın % 15'ini geçmemesine dikkat edilmediği.Kalorifer kazanlarının iki veya daha fazla olması durumunda iki kazan arası mesafenin asgari 40 cm. Tesisatlar Bünyesine Giren Faturalı İmalatlar Yapı sektöründe yer alan bazı tesisat işlerinde birim fiyatla yapılan imalatlar yetersiz kalmakta ve zorunlu olarak faturalı imalat yoluna gidilmektedir. otel. Teshin merkezlerinde kalorifer kazanlarının kenarları duvardan veya vana montajı yapılan cihazlardan en az 70 cm. .000 ve 20. Bunun yanında bir otel tesisinde mutfak ve çamaşırhane kısımlarına birim fiyatla yapılan imalatların dışında sık sık faturalı imalatlarında gündeme geldiği bilinmektedir.

Redüksiyon. Tesisat Bağlantı (fittings) Elemanları: Bilindiği üzere memleketimizde tesisat aksamlarında kaliteli sayılabilen bir çok malzemenin üretimi yapılmaktadır. berrak olması yanında sertlik oranına çok dikkat edilmelidir. ruhsatlandırma. bunların. yerine yerli üretim yapan Türkiye şartlarında iyi sonuç veren ve galvanizli malzemeden mamul olan Trakya dökümün (Haymak) üretmiş olduğu fitting malzemelerinin kullanılması yoluna gidilmelidir. Maden veya membaa suyu şişeleme tesislerinde etüdün önemi: Şişeleme tesislerinin etüdünde dikkat edilmesi gereken konunun başında pazarlama olayı gündeme gelmelidir. Direk.yi aşan bu tesislerin iyi bir pazar bulamayacakları anlaşıldığı takdirde Belediye ilgilileri ikna edilerek bahis konusu tesisin yapımından vazgeçilmelidir. Tesiste kullanılan el aletlerinin temizlik ve dezenfeksiyonu için çalışma alanlarının uygun yerlerine en az 82° C sıcaklıkta su ve dezenfekten madde içeren kapların bulundurulması gerekmektedir. Şişelenmek istenen suyun serili derecesi 6 il 8 arasında olmalıdır. Ancak bu tesislere işletme ruhsatı veren Sağlık Bakanlığı ile büyük pürüzler yaşanmasına neden olmuştur. taşıyıcı kanca sistemleri ete zarar vermeyecek şekilde kolayca temizlenip dezenfekte edilebilecek nitelikte ve paslanmaz materyalden yapılmış olması gerekmektedir. Bu aksamların görevlerini yerine getirebilmesi için mutlak suretle iyi bir işçilik ve kaliteli fittings (bağlantı) elemanlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Yurt içi piyasada bol miktarda bulunan. mezbaha veya kombinada kullanılacak olan havai hat (Monoray sistemi). açılış. çalışma ve denetleme usûl ve esaslarına dair bir yönetmelik 19 Ağustos 1996 tarih ve 22732 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Mezbaha ve Kombina Tesisleri: Başkanlığımız çalışma sahasında yoğun olarak yer alan gıda sektöründeki mezbaha ve kombinaları da kapsamına alan Tarım ve Köy İşleri Bakanlığınca kırmızı et ve et ürünleri üretim tesislerinin kuruluş. Etle temas eden veya edebilecek olan yüzeylerin kaynak ve birleşme yerleri düzgün ve pürüz olması yanında. . kokusuz. et ve ciğer taşıma arabaları. çalışma ve denetleme esasları yer almaktadır. Manşon. Rekor. Yönetmelikte tesisat ile ilgili hususları şu şekilde sıralamak mümkündür. Bu sular ile ilgili olarak Belediyelerce yaptırılan analizlere itibar edilmemeli bu suların hıfzısıhha veya Bankamız Laboratuarlarında elde edilecek verilere göre değerlendirmeye alınması sonradan giderilmesi mümkün olmayan hataları ortadan kaldıracaktır. hijyenik ve sağlık şartları ile bu yerlerin kurulma.Bu durumlara meydan verilmemesi açısından fırın tesisi gibi zorunlu işler. Boru bağlantılarındaki T. kalite yönünde iyi ancak standart yönünde yeterli yerli malzemeye uyum sağlamayan diş sıyırmaları ile kaçaklara neden olan Yugoslav ve Brezilya menşeli fittings malzemelerine kontrollük teşkilatımızca itibar edilmemeli. gerçek ve tüzel kişiler ile resmi kuruluşlar tarafından kurulmuş ve kurulacak olan tüm tesisler. Şunu üzüntü ile söylemek durumundayım ki geçmişte bazı Belediyelerin tesis sahibi olabilmeleri için tesis yaptırmak istedikleri kaynağın dışında değişik kaynaklardan temin ettikleri su numuneleri ile tesisleri hayata geçirilmiş. Yapımına karar verilmesi durumunda ise şişelenecek olan suyun analizleri iyi yapılmalı söz konusu suyun renksiz. Nipal gibi elemanların tesis bünyesine girmelerindeki işçiliğe gerekli hassasiyet gösterilmeli ve boru bağlantılarında oluşabilecek gaz ve su kaçaklarına meydan verilmemelidir. Bu nedenle benzer olayların tekerrür etmemesi bakımından konuya gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir.hariç işin ihale keşfi dışına çıkılmamalı ve bu tür faturalı imalatların Belediyesine veya işletmeciye (müstecire) bırakılması yoluna gidilmelidir. Etüd esnasında mutlak suretle çevredeki benzer nitelikteki tesislerin varlığı araştırılmalı maliyetleri bu gün için cam şişede 150 Milyar TL. kombinalar ve buralarda çalışanların sahip olması gereken teknik. Bu yönetmeliğin kapsamında: Kırmızı et ve ürünlerini üreten. ve pet şişe için ise 200 Milyar TL.

beş bin ton kapasiteli tip projelerimizin uygulanması cihetine gidilmelidir.ı 12 ile 15 bin liraya depolanan elma içi işletme masrafları maksimum 5 bin TL. Soğuk hava tesislerimizin iki kategoride neticelendirildiği Bölgelerimizce bilinmektedir.S. Ancak depolanan emtianın vereceği ısınma ısısından fermantasyonundan soğutucunun karlanacağı ve küçük olan lamel aralıkların donacağı dolayısıyla görev yapamaz durumda kalacağı bu durumda depoda muhafaza edilmekte olan binlerce tonluk emtianın bozulmasına neden olabileceğinden yani iki bin tonluk bir soğuk hava tesisinde elmanın bozulmasından dolayı meydana gelecek olan zararın . Belirtilen hususa riayet edildiği takdirde. Belgeli olmasına dikkat edilmeli Soğutucu aksamında kullanılmakta olan soğutucuların (Evaporatörlerin) lamel aralıkları kumpastla ölçülerek teknik şartnamedeki değerlerle karşılaştırılmalıdır. Kesilecek her büyükbaş hayvan başına bir kesim için 1.lik gelirin göz ardı edilmemesi gerekmektedir. Lamel aralıkları küçük tutulan bir soğutucu laboratuar şartlarında istenilen kaloriyi (soğutma yükünü) verebilir. 1997 yılı yatırım programımızda sadece yeni işler arasında 42 adet mezbaha tesisinin yer aldığı dikkate alındığında ve bu tesislerin yaptırılması ve hizmet üretmelerindeki gerekli olan ruhsat işlemlerinin tekamülü bakımında ilgililerin bu Yönetmelikteki hükümlere göre işlem yapmalarında fayda görülmektedir.Açık ve kapalı hayvan bekleme yerlerinin: (padokların) büyükbaş hayvanlar için 3m2 küçükbaş hayvanlar için hayvan başına 0.E. Aynı tesiste iki müteahhit firmanın faaliyet göstermesinin sakıncaları herkes tarafından bilinmekte ve ayrıca bu durum süre uzatımlarına neden olduğu gibi bazen de iki müteahhit firma arasında istenmeyen olaylara sebebiyet verilmektedir. tesis depolama mevsimine yani Eylül ayı sonu ile yetişmiş olacaktır. iki bin. yeterli sayıda muayene padoklarının bulunmasa ve farklı türlerdeki hayvanlara ait trafiğin çatışmasına meydan vermeyecek şekilde yapılmış olması gerekir. Bankamızdan 300 ila 500 Milyon TL kredi talepleri dikkate alındığında belirtilen mevsimlik 8 ile 10 Milyar TL. İnşaat kısmı Bölgelerimizce tamamlanan bu tesislerin makine aksamlarının ihalesi ise ilgili Bölgelerimizin inşaatın tamamlandığını bildiren mesajlarından sonra Başkanlığımızca yapılmaktadır. Bölgelerimizce inşaat ihaleleri yapılan soğuk hava tesislerin inşaat mutlak suretle yıl sonuna gelecek şekilde planlanmalıdır. Bir çok Belediyenin. Bu nedenle inşaat firmasının tesisteki işi tamamen bittikten sonra inşaatın tesisat ihalesine hazır olduğu Başkanlığımıza bildirilmelidir. Süre uzatımları da dikkate alındığından inşaatın bitimi Mart ayını geçmemelidir. olmaktadır. Bu doğrultudan hareketle yöredeki depolar da göz önüne alınarak soğuk hava deposu yapımına karar verildiği takdirde 500 ton ve üzerindeki depoların kar getirdiği dikkate alınmalı ihtiyaç duyulduğu takdirde bin. Soğuk Hava Tesisleri ile İlgili Sorunlar: Soğuk hava tesisleri ile ilgili etüdler yapılırken de depolanacak olan emtia miktarının tespiti Belediye yetkilileri dışında yörenin Ziraat Müdürlüklerinden alınması durumunda daha sağlıklı şekilde neticeye gidilmiş olacaktır. Bu yerlerin hayvan türleri için ayrı bölümler halinde olması. kabul edildiğinde bin ton kapasiteli tesiste mevsimlik depolama geliri yaklaşık 8 ila 10 Milyar TL. Burada değinmek istediğim husus.su ve drenaj sistemine sahip olması aranır.000 litre her küçükbaş hayvan içinde 250 litre tazyikli su imkanı ve uygun klorlama sisteminin kesim hane bünyesinde olması istenmektedir. Böylece kg.7 m hesabıyla kesim kapasitesinin 2 katı olacak genişlikte kolayı temizlenip dezenfekte edilebilir özellikte dayanıklı ve su geçirmez zemine ve gerektiğinde hayvanları yemlemek ve sulamak için gerekli düzenekler ve yeterli. Soğuk Hava Tesislerinde Göz Önünde Bulundurulması Gereken Diğer Hususlar: Soğuk hava tesislerimizin bünyesine giren tesisat kalemlerinin T. Bölgelerimizin mesajına istinaden ihalesi yapılan tesislerin yer teslimine gidildiğinde hala inşaat işinin bitirilmediği görülmektedir. Çünkü bin veya iki bin ton kapasiteli soğuk hava tesisi makine aksamının yapım süresi sadece 4 veya 5 ay olmaktadır.

asgari 100 Milyar TL. soğuk oda veya brülörün çalışmadığı ayrıca soğuk oda için soğutucu gazın ve kalorifer kazanı içinde fuel-oil' in temin edilmediği çok olmamakla birlikte bazı tesislerde görülmektedir.750 ile 2. 22 kg yoğunluğundan aşağı polistren köpüğü (strafor) malzemesinin kullanılmamasına dikkat edilmelidir. keşifler çıkarılırken. 3) Bu şekilde bulunan nakliye miktarı ve fiyatı keşiflere dahil edilerek.Başkan Yardımcısı İnşaat işlerinde rayiç bedelleri Ocak. NAKLİYELERİN KEŞFE ETKİSİ İnşaat maliyeti içerisinde önemli bir yer tuttuğunu ifade ettiğimiz Nakliye bedelleri ihale öncesi tanzim edilen keşif özeti içerisinde gerçeğe yakın bir değer ile yer almalıdır. Ayrıca: Bu tesislerdeki tecrit imalatı tamamen Bölge kontrol teşkilatlarının gözetiminde yapıldığından soğuk odalarda m2'ye 1. Ayrıca yapı tesislerindeki hakediş tanzimlerinde elektrik kalemlerinin yer alması durumunda Bölge kontrolü Elektrik Mühendisinin de imzasının bulunmasında yarar görülmektedir. Bölgelerimizce geçici kabulü istenilen işlere gidildiğinde. Ancak kabul mahalline gelen heyet tesisin hala şantiye cereyanı ile çalışmakta olduğunu tesis için gerekli trifaze elektrik akımından 1 veya 2 fazm tesise eksik geldiği dolayısıyla tesis bünyesinde bulunan asansör. 1) Hafriyat metrajı ve diğer nakliyeye tabi malzeme miktarları sağlıklı bir şekilde hesaplanmalıdır. . Kontrollük hizmetlerinin etkinleştirilmesi hususunda düzenlenmiş olan bu seminerde inşaat maliyeti içerisinde önemli bir yer tutan nakliye bedelleri konusunda son günlerde meydana gelen değişikliklere açıklık getirmek ve uygulamada birlikteliği sağlamak maksadıyla bu seminer notları hazırlanmıştır.000 kg yük geldiğinden. 2) Malzemelerin temin edilecekleri Ocak ve Fabrika mesafeleri (iyi etüd edilerek) tespit edilmeli ve tahmini nakliye fiyatı bulunmalıdır. Fabrika. herhangi bir çöküntüye meydan verilmemesi için döşeme tecritinde şartnamede belirtildiği gibi m3. 4) Sağlıklı bir şekilde keşiflere dahil edilmeyen nakliye bedeli. Kabul işlemlerinin seri ve problemsiz olarak yapılabilmesi için kabul talebinde bulunan Bölgelerimiz kontrol teşkilatlarınca mutlak suretle kabul öncesi tesiste yapacakları gerekli test ve deneylerden sonra Bölgelerimizin geçici kabul talebinde bulunmaları uygun olacaktır. olabileceği hususu göz önüne alındığında riskin ne kadar büyük olduğu ve konunun ehemmiyeti kendiliğinden anlaşılmaktadır. NAKLİYELER ve ÖZEL FİYAT ANALİZLERİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Yusuf HASANÇEBİ . Bir yapı tesisinin geçici kabulü genelde 3 veya 5 günlük bir sürede yapılmaktadır. imalat aşamasında keşifte önemli oranda artışa neden olarak. Bunun içinde. keşif içerisindeki nakliye tutarının gerçeğe yakın hesaplanması sağlanmalıdır. zaman zaman tesisat yönünün de güçlüklerle karşılaşılmakta bazen de yeterli hazırlıklar önceden yapılmadığından kabul işlemi yapılmadan dönülmekte veya şartlı kabul yapılmaktadır. keşfin % 30 lara ve hatta % 30 dışına taşmasına neden olmaktadır. teslimi olarak belirlenmiş malzemeler ile bilumum kazı imalatlarının inşaat ve depo mahalline taşınmaları karşılığında ödenmesi ön görülen bedele nakliye bedeli denilmekte ve istihkak tanziminde ayrı bir başlık altında düzenlenmektedir.

a) 28. Belediyesinden sorularak tespit edilecektir.ise. d) Hafriyattan çıkacak malzemenin döküm yeri.4. Genelgede.fabrikaların tespitinde aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir. Tanzim edilen tutanak ve krokiler Bölge müdürlüğünce tasdik edilerek ara hakedişlere eklenir. Aynı genelge o tarihte devam eden işler için ise: "Uygulama yılı birim fiyatlarının hesaplanmasında sözleşme birim fiyatlarının dayalı olduğu nakliye analizleri esas alınacaktır.TATBİKATTA NAKLİYE İnşaatın ihalesini müteakip yer tesliminden sonra. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı "Genel Teknik Şartname" kitabında yer alan taşıma formülleri. kontrol mühendisi ve yüklenici tarafından mesafe tutanağı ile krokiler tanzim ve imza edilir. b) 28. devam eden işlerde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri taşıma formüllerinin uygulamasına devam edileceği hükmü açık bir şekilde ifade edilmiştir. Ancak. fiyatlarının hesaplanmasında.E. Bu çerçevede 28. SÖZLEŞME VE GENELGE ESASLARINA GÖRE NAKLİYE ANALİZLERİ İLE İLGİLİ HUSUSLAR 28.4. Görüleceği üzere malzemenin inşaat mahalline en yakın ocak ve fabrikadan temin edilmesi ve nakliye mesafelerinin buna göre tespit edilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. zarar ve ziyandan mesul tutulmak şartıyla dilediği yerden satın almak ve dilediği yoldan dilediği vasıta ile taşımakta serbesttir.1995 tarihinden önce ihale edilen işlerde . gibi malzemelerin şantiyeye en yakın ocaktan temin edilmesi ana prensip olmakla birlikte. Bazı işlerde yapılan hatalı uygulamalarla Bankamız nakliye analizleri kullanılmaktadır ki bu yanlış bir uygulamadır ve halen varsa düzeltilmesi gerekir." hükmünü getirmiştir. (Bankamızca yaptırılmakta olan Kanalizasyon. sözleşmesi ise bu tarihten sonra yapılmış işlerde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı "Genel Teknik Şartname" kitabında yer alan taşıma formüllerinin kullanılmasıdır.4. Bu ifadeyi açacak olursak.1995 tarihinde yayımlanan 1995/21 sayılı genelge ile.4.S. mümkün olmadığı halde yerinde ölçülerek tespit edilecektir.. Sözleşmesinde taşıma birim fiyatı bulunmayan ancak inşaat kapsamında kullanılması zorunlu olan malzemelerin taşıma birim. karayolları haritasından faydalanılarak. e) Diğer nakliyeye tabi malzemelerde en yakın mesafelerdeki ocak ve fabrikalardan temin edilecektir. sözleşmesinde birim fiyatı bulunan malzemelerin taşıma birim fiyatlarının hesaplanması için kullanılan taşıma formülleri (İller Bankası Taşıma Formülleri veya Bayındırlık Bakanlığı Yapı İşleri Taşıma Formülleri) esas alınacaktır. a) Kum-çakıl stabilize v. . b) Çimento ve B.A demiri şantiyeye.1995 tarihinden sonra ihale edilecek Yapı tesislerinde söz konusu taşıma analizlerinin kullanılması mecburiyeti bulunmaktadır. özellikleri şartnamelere uygun olmak ve her türlü hasar. Deniz Deşarjı tesis inşaatları ile içmesuyu ve pissu arıtma tesis inşaatları için) Genelge tarihinden itibaren ihale edilecek tüm işlerde imalat bünyesine girecek malzemelerin ihzarat ve imalat taşımalarına. kullanılarak nakliye bedeli tespit edilecektir.s. Malzemelerin temin edileceği ocak ve. Yapı. Mesafeler.1995 tarihinden sonra ihale edilen işlerde. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı "GENEL TEKNİK ŞARTNAMESİ’ nin 'Taşıma Genel Teknik Şartnamesi" başlıklı 2 nci maddesindeki esaslar ile belirlenmiş ve bu esaslar doğrultusunda yapılan uygulama adı geçen genelge yayımlanana kadar her işte devam ettirilmiştir.1995 tarihinden önce. belgeli ve kaliteli olmasına dikkat edilecektir. malzemenin kalitesi de ön planda tutulmalıdır. Sonuç olarak nakliye bedeli ödenecek malzemelere. c) Her çeşit tuğla ve kiremit yine en yakın tuğla fabrikasından temin edileceği gibi. Bankamız 1995 Yılı Birim Fiyat cetvelinde yer alan taşıma analizlerinin kullanılması hükmü getirilmiştir(6. Bankamıza ait taşıma analizleri. yüklenici bir fiyat farkı talebinde bulunmamak kaydıyla malzemeyi.4. Burada dikkat edilecek en önemli husus. T. ihalesi 28. nakliye bedeli ödenecek malzemelere nasıl ve ne şekilde taşıma bedeli ödeneceği. en yakın fabrikadan temin edilmelidir. madde). İçmesuyu. Bilindiği üzere Yapı tesislerinde.

200 ton/m3 2400 ton/m3 … … … … … … … . Taşıma yollarının özellikleri.400 ton/m Sert kaya 2. şedde. El arabası ile en fazla 100 mt. mermer tozu ve pirinci.000 ton/m3 Sert küskü 2. bilumum kazılar. bu malzemeler rayiç cetvelinde depo. hafif agrega. stabilize. belirtilen hükümlere göre. taşımanın fena iklim şartı zamanına rastlaması. Genel olarak karayolu taşımalarında hangi araç ile yapılırsa yapılsın (özel şartnamesinde aksine bir kayıt bulunmadıkça) taşıma bedeli motorlu taşıt formüllerine göre ödenmektedir. çakıl. yol. kum çakıl.800 ton/m3 Yumuşak küskü 2. stabilize Hafif agrega (Tutanakla tespit edilecek) Tahkimat moloz taşı Parke.800ton/m3 olarak belirlenmiştir.800 ton/m3 … 1. Hayvan ve hayvanlarla çekilen taşıtlarla malzeme naklinde bu araçlara ait formüller uygulanmak suretiyle ödeme yapılması imkanı bulunmaktadır.00 arasında değişen (A) katsayısı uygulanmaktadır. ocak teslimi olarak yer alan malzemelerdir. hafif agrega. demir.GENEL TEKNİK ŞARTNAME TAŞIMA FORMÜLLERİ İLE BANKA NAKLİYE ANALİZLERİ UYGULAMASI ARASINDAKİ ÖNEMLİ FARKLILIKLAR A-) Bayındırlık Ve İskan Bakanlığı Genel Teknik Şartname Kitabına Göre Yapılan Uygulama: Şartnamenin "Taşıma Genel Teknik Şartnamesi" başlıklı 2 nci maddesinde. büz kanalet.600 ton/m3 Çok sert kaya 2. tuğla.ye kadar taşıma yapılabilir ve el arabası formülü uygulanır. Bu arada hafızamıza yerleştirelim. kırmataş Tuvenan.800 ton/m3 2 000 ton/m3 2. deniz motoru ile taşımalar arasında yapılacak mukayeseler sonucu. kireç. fabrika. mermer tozu ve pirinci. tuvenan. boru ve ek parçalar. direk. kiremit. gibi faktörler olması halinde. taş. Nakliye Bedeli Ödenecek Malzemeler: Genel Teknik Şartnamede.200 ton/m3 Yumuşak kaya 2. Kazının Zemin Cinsine Göre Yoğunluktan Yumuşak toprak 1. baraj dolgularının sıkıştırılmasına münhasır kullanılacak olarak belirlenmiştir. taşımanın o mıntıkanın ticari nakliyesinin pek keşif olduğu mevsimine rastlaması.00-2.600 ton/m Sert toprak 1. nakliye formüllerine 1. Demir yolu ve deniz yolu taşımaları. çimento. (malzeme ne ile nakledilirse nakledilsin) taşıma bedeli olarak en ucuzunun uygulanması mecburiyeti bulunmaktadır. özel hallerde. Figürede Ölçülen Malzemenin Yoğunlukları: Kum. teçhizatsız ve teçhizatlı hafif gaz beton. genleştirilmiş perlit agregası ve genleştirilmiş perlit mamulleri. Görüleceği üzere.000 ton/m3 1. kaba yonu taşı İnce yonu taşı Kesme taşı Kiremit (Tutanakla tespit edilecek Tuğla (Tutanakla tespit edilecek) Delikli tuğla (Tutanakla tespit edilecek) Cephe tuğlası (Tutanakla tespit edilecek) Hafif gaz beton (Tutanakla tespit edilecek) Mermer tozu ve pirinci (Tutanakla tespit edilecek) Genleşmiş perlit (Tutanakla tespit edilecek) olarak belirlenmiştir. teçhizatsız 1.

. el' ve at arabaları gibi her çeşit vasıta ile yapılması halinde dahi.. Genel teknik şartnamede yoğunluklarının tutanakla tespit edileceği belirtilen söz konusu malzemelerin. Yüklenici taşımayı hangi vasıta ve yoldan yaparsa yapsın.. s) . yumuşak veya sert küskü'de olsa yoğunluk 2. Sözleşme ve ekleriyle özel şartnamesinde aksine bir kayıt bulunmadıkça karayolu taşımalarında taşıma hangi taşıma aracı ile yapılırsa yapılsın. mutlaka şantiye mahalline kadar nakliye bedeli ödenmesi gerekmektedir. nakliye bedeli ödenecek malzemeler içerisinde yer almaktadır. bu malzemeler rayiç cetvellerinde ocak. nakliye bedeli hesabında. kırmataş 0..000 ton/m3 Her nevi kil 2. İller Bankası Birim Fiyat Tarifleri kitabının "TAŞIMA İŞLERİYLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR" başlıklı A-I maddesinde yer almakta olup.800 ton/m Parke. çok sert kaya gibi sınıflandırılmıştı. Yumuşak toprak. genleştirilmiş perlit agregası ve genleştirilmiş perlit mamulleri. taşıma birim fiyatlarının tespitinde ucuz yol ve vasıta mukayesesi yapılmadan Bankamız "Karayolu taşıma formülleri" esas alınmaktadır.200 ton/m Kesme taşı 2. Oysa ki..800 ton/m3 Hafif agrega (Tutanakla tespit edilecek) . yumuşak kaya.. (Nakliye bedeline ayrıca yükleme-boşaltma bedeli ilave edilecektir.200 ton/m3 Her nevi kaya 2. hafif agrega. 1.000 ton/m İnce yonutaşı 2.. çamurlu.000 ADEDİ (Dolu tuğla) 2.. meyilli veya arızalı olması. taşımanın yapıldığı yolun.. sert kaya. taşımaların hayvan. taşıma bedeli Bankanın taşıma formülleriyle ödenmektedir. Pres tuğla (Tutanakla tespit edilecek) Burada dikkat edilirse Genel Teknik Şartnamede taşıma bedeli ödenmesi öngörülen.. stabilize 1. Bankamız Karayolu Taşıma formüllerinden başka bir formül kullanılmamaktadır.000 ton/m alınacaktır....600 ton/m3 Paçal kazı .ve teçhizatlı hafif gaz beton.. çakıl. yumuşak veya sert toprak'ta yoğunluğu 1. Buna göre. .500ton Delikli tuğla (Tutanakla tespit edilecek) (Her çeşit yatay veya düşey delikli v. Bu nedenle... genleştirilmiş perlit agregası ve genleştirilmiş perlit mamulleri taşıma bedeli ödenmesi öngörülen malzemeler içerisine dahil edilmemiş ve yoğunluklarının ne olduğu ve nasıl tespit edileceği belirtilmemiştir.700 ton/m Her nevi küskü 2. ton/m3 olarak belirlenmiştir.. teçhizatsız ve teçhizattı hafif gaz beton. fabrika veya depo teslimi olarak yer aldığından.. Genel Teknik Şartnamede hatırlarsak..500 ton Tuğla. kaba yonu taşı 2. Figürede Malzemenin Yoğunlukları: (Taşıma bedeli ödenmesi öngörülen) Kum. Sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa.400 ton/m3 Kiremit 1. sert toprak.. Zemin klası yumuşak. Tahkimat moloz taşı 1.600 ton/m Zemin klası.bu maddeye göre..000 ADEDİ 2.600 ton/m3 Tuvenan. yumuşak küskü.. bozuk.700 ton/m.. Kazının Zemin Cinsine Göre Yoğunlukları: Her nevi toprak 1. sert veya çok sert kaya'da olsa yoğunluk 2.. sert küskü. Bankamıza ait taşıma formülleri kullanılarak nakliye bedelinin bulunması mümkün bulunmaktadır. örnek olarak zemin klası.. B-) Banka Nakliye Analizlerine Göre Yapılan Uygulama: Taşıma işleri ile ilgili açıklamalar. mermer tozu ve pirinci...

86189*m+15590.A demiri taşınması vb) şantiye içi taşıması ilave edilmiş ve ikinci kez yükleme. Ancak.06101 Poz No.06106/2 Poz No. ana depoda ihzar edilmiş malzemenin depodan iş yerinde naklinde. 07.06104/3 Poz No.lu Moloz taş taşınması (Her türlü inş.06103 Poz No. hendek dolguları için) Kazı malzemesi taşınması 07.76578*m+25202.A demiri taşınması vb.lu motorlu araç taşıma katsayısı Kl= Uygulama yılı 02.) şantiye içi.00)*n 07.lu motorlu araç taşıma katsayısı Taşıma mesafesine göre ayrı ayrı tanzim edilmiş. Cinsinden taşıma mesafesi K0=1994 yılı 02. Çakıl Taşınması El İle elenmiş Kum.lu Kırma taş Taşınması 07.lu 07.lu Tuvenan.97016*m)*n 07. Bu analizlerden bazılarında (Çimento taşınması.06105/2 Poz No. taşıması ilave edilmiş ve ikinci kez yükleme.(1000 mt dahil) Arası Nakliye F=(4.Bankamız Birim Fiyat Analizleri Kitabı Karayolu Taşıma Fiyat Analizleri 07.00)*n 07. taşımayla ilgili fiyat analizlerine ilave olarak.06105/1 Poz No. Bu analizlerden bazılarında (Çimento taşınması.İB-3 401-1000 mt.78909*m+3311. Yapı tesisleri geniş bir alana yayılmadığından malzemenin iş yerinde depolanması ve muhafazası mümkündür.İB-7 30001-100000 mt(l000 mt dahil) Arası Nakliye F=(0. Kanalizasyon ve/veya içmesuyu inşaatları gibi dağım ve geniş bir alana yayılmış şantiyelerde. B.A Demiri taşınması 07.67819*m+2155.(30000 mt dahil) Arası Nakliye F=(0. temel.lu B. boşaltma ve istif bedeli dahil edilmiştir.06105/3 Poz No.(400 mt dahil) Arası Nakliye F=(7.06104/1 Poz No. şantiye içi nakliye ve ikinci kez yükleme-boşaltma bedeli ödenmesi mümkün olabilir.06104/2 Poz No.017 poz no.İB-4 1001-3000 mt. Çakıl ve Granülometrik Kum.için) ve çeşitli pozlarda Boru taşınması ile ilgili Nakliye analizleri "BİRİM FİYAT ANALİZLERİ" kitabında yer almıştır.95727*m+12729. yapı tesislerinden inşaat mahallinde ihzarat malzemesinin depo edileceği bir alan/yer mevcut değilse ve ihzarat yeri olarak inşaat mahallinin dışında bir yer tespit edilirse.lu Kırma taş taşınması (İnşaat için) 07. (3000 mt dahil) Arası Nakliye F=2. boşaltma ve istif bedeli dahil edilmiştir.lu 07.lu Çimento taşınması 07.(50 mt dahil) Arası Nakliye F=(5.İB-5 3001-10000 mt.İB-2 51-400 mt. B.İB-1 0-50 mt.İB-6 10001-30000 mt.(10000 mt dahil) Arası Nakliye F=(l-20792*m+10222. Kum.lu Toprak Taşınması (Depo. Çakıl Taşınması 07.lu Moloz taş taşınması (Tahkimat ve dolgular için) 07.lu Profil Demiri ve Saç Taşınması 07.İB-8 100000 mt. .06102 Poz No.00)*n 07.00)*n 07.lu Stabilize Taşınması 07.87290*m+5227.00)*n 07.06106/1 Poz No.den sonrası Nakliye F=(0.06105/4 Poz No.00)*n 07. Yinede.017 poz no. bu durumda yer teslim tutanağında veya yer teslim tutanağında belirtilmezse daha sonra Banka elemanları ve yüklenici ile birlikte karşılıklı olarak imza altına alınan ve Bölge Müdürlüğü tarafından tasdik edilen bir tutanakla belirlenir.00)*n m= mt.

Özel fiyatlardan mümkün olduğu ölçüde kaçınmak. yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler uygulanır. 1) Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip yayımlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler. tamamen sözleşme eki ve konu ile ilgili çeşitli genelge hükümlerinin özeti şeklinde olup.Bu tutanağa istinaden. c) Diğer idarelere ait benzer analizler. "Fiyatları Belli Olmayan İşler. Bu usullerden hiçbiriyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa Müteahhitçe. İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "FİYATLARI BELLİ OLMAYAN İŞLER" başlıklı 15. her şeye rağmen yaptırılması gerekli olan ve ÖZEL FİYAT tespit edilmesi gerekli olan imalatlar hususunda.Keşif özetinde veya birim' fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması Bankaca istenen işlerin yeni birim fiyatlarının tespitinde öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır. ilgili sözleşme. Bankamızın genel prensipleri arasında bulunmaktadır. Maddesi. b) Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler. açıklayıcı bilgilerle tamamlanmıştır. imalat aşamasında yüklenici ile karşılıklı olarak imza altına alınmak suretiyle tanzim edilen analiz ve tutanaklar ile belirlenen fiyatlar ÖZEL FİYAT olarak isimlendirilmektedir. 2) Banka ve Diğer idarelerce tespit edilmiş rayiçler. d) Birim fiyatı tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantaj la tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinaların çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler.4. varsa (aynı görevi yapacak) Birim fiyatı bulunan imalatların tercih edilerek yapımına öncelik verilmesi Veya tesis için çok gerekli olmayan özel fiyatlı imalatların yaptırılmaması gibi hususlar. İlgili birimce oluşturulacak bir heyet tasdikli faturada belirtilen malzemenin bedelini ve kalitesini piyasadan tetkik eder. Kontrollüğün etkinleştirilmesi konusunda düzenlenmiş olan bu seminerde. Bankamızın ÖZEL FİYAT uygulamaları hususuna-bir kere daha açıklık getirmek üzere derlenmiş olan bu notlar. Sanayi veya Ticaret ve Sanayi odasına tasdikli olması gerekir. depo yeri ile işyeri arasında ayrıca bir nakliye bedeli ve yüklemeboşaltma bedeli ödenebilir. Bankamız Yönetim Kurulunun 29. Ancak.1993 tarih ve 6/552 sayılı kararlan ile. Yeni birim fiyatların tespitinde. a) Sözleşme ve eklerindeki (birim fiyat cetvellerindeki) Birim fiyatların tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler. en az üç firmadan alınmış imalata girecek miktarda malzemeyi kapsayan proforma faturalar Bankaya verilir. Bankamızın vazgeçemeyeceği prensibidir.. Sanayi veya Ticaret ve Sanayi Odasınca onaylanmış memleket rayiçleri. yönetmelik ve genelge büküm/erine riayet etmek de. keşif özetinde veya Birim fiyat cetvellerinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması zorunlu imalatlara. Bu faturalar içerisinde en ucuz bedeli taşıyanı Ticaret. Özel Fiyatlar Bankamızca ihale edilen işlere ait. Madde 15 . Bunun dışında inşaat mahallinde depo edilen malzemelere. . 3) Bankaca kabul edilmek şartı ile Ticaret. eğer uygunsa bu bedel uygun değilse heyetçe alınacak fiyatlara göre tanzim edilecek tutanaktaki en ucuz bedel esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilir. a) Yapım işlerine ait Tip sözleşme (yeni) b) İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi kabul edilerek yürürlüğe konulmuş ve bu tarihten sonra ihale edilen işlerde kullanılmaya başlanmıştır. herhangi bir nedenle "şantiye içi taşınması" şantiye içi taşınması" adı altında bir bedel ödenemez.

Maddesinde.Yukarıda belirtildiği şekilde tespit edilen analiz ve fiyat esas alınarak ve genel gider ve Müteahhit karı da ilave edilerek bir birim fiyat tutanağı düzenlenir. 4. . Maddesinde. c) Analizi olmayan. Genel Müdürlükçe onaylanacağı ifade edilmiştir. 1990/41 sayılı genelge ile açıklama ihtiyacı duyulmuştur." belirtilen usullerden hiç birisiyle yeni fiyat tespiti mümkün olamıyorsa. Daha önceki sözleşmelerde ise. Belirtilen usullerden hiçbirisiyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa.6. halen devam eden hatalı uygulamalar nedeniyle. a) İller Bankası Yapını İşleri Genel Şartnamesinin "FİYATLARI BELLİ OLMAYAN İŞLER" başlıklı 15. yine bölgece onaylanacaktır. Analizi matbu birim fiyat analizinde mevcut değilse ifadesi. en az üç firmadan alınmış imalat girecek miktarda malzemeyi kapsayan proforma faturalar Bankaya verilir. Bankamız ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı matbu birim fiyat analizlerinde ve rayiç cetvellerinde. Müteahhidin itirazı varsa anlaşmazlık. Faturalı fiyatlarda takip edilecek usul ve esaslar ilk defa bu kadar detaylı bir şekilde sözleşme eki "İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi" içerisine dahil olmuştur. fakat rayici olan fiyatları. Bankaca çözümlenir. "Müteahhitçe. Bu maddede belirlenen usullerle tespit edilen birim fiyatlara sözleşme veya eklerindeki esaslara göre varsa ihale indirimi uygulanır. Ticaret ve/veya Sanayi odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilebilir" şeklinde konu kısaca yer almıştır." şeklinde. eklerinde yer alan "Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi''nin 20. Müteahhit anlaşmazlığın çözümünü beklemeden tespit edilmiş fiyatın uygulanması şartı ile devam etmek zorundadır. Müteahhidin bundan sonraki itirazları dikkate alınmaz. matbu birim fiyat analizinde mevcutsa. bölgelerimizce yanlış algılandığından. Bu tutanak müteahhitle' ilgili birim tarafından imzalanır ve onaya sunulur" şeklinde faturalı fiyatlarda takip edilecek yolu belirlemiştir.1985 tarih ve 49 sayılı genelge ile. İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 15. bu birim fiyatlar bölgece tanzim edilerek. Yeni birim fiyatın tespitine. A) Analizi Ve Rayici Olmayan Fiyatlar(Faturalı İmalatlar) Analizi ve rayici olmayan fiyatları tespit etmek için. eğer uygunsa bu bedel uygun değilse heyetçe alınacak fiyatlara göre tanzim edilecek tutanaktaki en ucuz bedel esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilir. Analizi matbu birim fiyat analizinde mevcut değilse bölgenin talebi üzerine noksan birim fiyat. o iş kalemine ait. Yukarıda belirtildiği şekilde tespit edilen analiz ve fiyat esas alınarak ve genel gider ve Müteahhit karı da ilave edilerek bir birim fiyat tutanağı düzenlenir. faturalı fiyatlarda takip edilecek yol bu kadar detaylı olarak verilmemekle birlikte aynı konu hemen hemen benzer şekilde yer almıştır. Bu ifadenin. Genel Müdürlükçe tanzim edilerek Genel Müdürlükçe onaylanacaktır" hükmü ile analiz tasdikinde yetki sınırları belirlenmiştir. fakat rayici olmayan fiyatları. keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması istenen imalatlarda. a) Analiz ve rayici bulunmayan fiyatları. Maddesine göre. "Sözleşmede olmayan birim fiyatların analizi. b) Analizi mevcut. konulan bir kere daha detaylı olarak ele almakta fayda görülmüştür. İlgili birimce oluşturulacak bir heyet tasdikli faturada belirtilen malzemenin bedelini ve kalitesini piyasadan tetkik eder. b) Daha önceki sözleşmelerde ise. yeni birim fiyatların tespitinde öncelik sırasını ve takip -edilecek yolu belirlemiştir. Bu açıklamalara rağmen az da olsa. sözleşme ekinde yer alan "Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi"nin 20. Maddesi ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi'nin 20. kapsadığı ve bu fiyatların bölgelerimizin istemi üzerine Bankamız ilgili dairelerince hazırlanarak. Bu faturalar içerisinde en ucuz bedeli taşıyanı Ticaret Sanayi ve Ticaret ve Sanayi odasına tasdikli olması gerekir. Bu tutanak müteahhit ile ilgili birim tarafından İmzalanır ve onaya sunulur. Maddesi (sözleşme ekinde hangisi mevcutsa) esasları dahilinde öncelik sırasına göre fiyatların tespiti yoluna gidilecektir.

o imalatın yapımı hususunda yükleniciye talimat verilecektir. Her 3 genelge birbirini tamamlayıcı hükümler taşımakta ve uygulamada tereddüde mahal bırakmayacak esaslar getirmektedir. en uygun teklif olarak saptandığını belirterek bu hususu tutanağa bağlamaktadırlar. gerek yüklenici. Genel Müdürlüğe ulaşmadan imalat tamamlanmaktadır. hatta daha sonra yapılan tespitlerde.7. 3) Genel Müdürlükçe. opsiyon müddeti bitimine. fiyatların kesinleşmeyen imalatın yapımına izin verilmesidir.Müdürlüğe gönderecektir. Oysaki. yüklenicinin getirdiği proforma faturalar ve Bölge elemanlarının yapmış oldukları piyasa araştırması. Ayrıca. uygulamalarda ortaya çıkan bir takım tereddütleri ve yanlışlıkları ortadan kaldırmak maksadıyla. Bu nedenle araştırmanın ciddi yapılması sağlanmalıdır. Ancak. buna rağmen uygulamada birçok yanlışlıklar yapılmakta ve bu yanlışlıklar Bankamız ile yükleniciler arasında ihtilaflara sebep olmaktadır. 20 günden az kalmayacak şekilde teklif fiyat inceleme komisyonu raporu ekinde Genel Müdürlüğe iletilmiş olacaktır. teklif fiyat inceleme komisyonu raporunu Genel . gerekse Bölgece imalatın tamamlandığı ifade edilmekte ve Bankamız bir emrivaki ile karşı karşıya kalmaktadır.1990 tarih ve 1990/35 sayılı b) 27. 2) Bölge Müdürlüğü tarafından oluşturulan en az 2 kişilik bir heyet. en uygun fiyat analize dahil edilerek tutanaklar tanzim edilecek ve yüklenici ile karşılıklı olarak imza altına alındıktan sonra Makamın oluruna sunulacaktır. Sözleşme ve genelge esasları doğrultusunda faturalı imalatlarda takip edilecek yol bir kere daha hatırlanacak olursa. a) Opsiyon müddetlerinin yeterli olmasına dikkat edilecek. araştırma yapmadan sadece yüklenicinin temin ettikleri proforma faturaları göndermekte. yüklenici tarafından getirilen fiyatlara nazaran daha aşağıda fiyatlar alınmaktadır. b) Pröforma faturaların aynı şartları kapsayacak şekilde düzenlenmesi sağlanacaktır. Bölge Müdürlüğü. . Buna rağmen yükleniciler proforma faturaları idareye ibraz ettikleri anda imalatın yapımına başlanmakta. yüklenici tarafından getirilen pröforma faturalar ile birlikte. yüklenici tarafından en az üç adet fatura Bölge Müdürlüğüne ibraz edilecektir.1992 tarih ve 1992/21 sayılı genelgeler yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. Yüklenicinin fiyatları ile Genel Müdürlüğün tespit ettiği fiyatlar arasıda bazen %50-% 100 gibi önemli oranda fark olmaktadır. Bu da araştırmaların ciddi yapılmadığını göstermektedir. bulundukları il ve çevresinde piyasa araştırması yapılan malzemenin bulunmadığı görüşüyle. ancak yapılan incelemede malzemenin o bölgede mevcut olduğu. 1) En ucuz bedeli taşıyanı Ticaret ve/veya Sanayi odasınca tasdikli olmak üzere. tetkik sonucunda bir rapor hazırlayacak ve eğer ki yüklenicinin getirdiği fiyatlara nazaran daha uygun bir piyasa fiyatı saptarsa^ uygun fiyatı veren satıcı veya üreticiden alacağı belgeyi (pröforma fatura veya teklif mektubu) rapora ekleyecek ve Bölge Müdürlüğüne verecektir. malzemenin inşaatın yapıldığı ilden veya ilçeden temin edildiği görülmektedir.1990 tarih ve 1990/41 sayılı c) 13.6. genelgelerin üzerinde en çok durduğu husus. 4) Fiyatların makam olurundan çıkaran kesinleşmesini müteakip. a) 15. bölge görüşünü de içeren bir yazı ekinde.2. gerekse komisyon tarafından alınacak teklif mektubu veya pröforma faturalarda. Birkaç örnek vermek gerekirse. Gerek yüklenici tarafından alınacak. Genel Müdürlükçe yapılan araştırmada. Bu arada Bölgelerimizce dikkat edilecek çok önemli bir hususu hatırlatmakta fayda görülmüştür. bazı bölgelerden. gerekli piyasa araştırması ve tetkikler sonucunda tespit edilecek. faturada belirtilen malzemenin bedelini ve kalitesini piyasadan tetkik edecek. Genel Müdürlükçe yapılan tetkik ve piyasa araştırması sonucunda fiyatlarda önemli bir düşme veya o imalatın maliyetinin yüksek bulunup yapılmaması konusunda bir görüş oluştuğunda. Bölge elemanları yaptıkları piyasa araştırmasında yüklenici tarafından getirilen proforma faturaların en ucuzunun.Bu nedenle.

gibi illerden nakliye bedeli ödendiği görülmektedir.200.500. yüklenici ile birlikte karşılıklı olarak imza altına alınmış bir analiz yasal olarak sözleşme eki haline gelmiş kabul edildiğinden.G. Eğer ki. Şartnamesinin 15. Genel Müdürlüğe intikal ettirilmeden önce. takip edilecek yol yine (sözleşme ekinde hangisi mevcutsa) İ.-TL/ad Çorum'dan alınmış. DİĞER HUSUSLAR 1) Rayiç cetvelinde rayici mevcut malzemeden yapılan imalatlar içinde. kullanılan malzemenin (zayiatlı) miktarı ve imalatın yapımı için yeterli işçilik saatleri tespit edilerek. en uygun teklif olarak alınmaktadır ve o fiyat analizlere dahil edilmektedir. 2. piyasa araştırması yapılıp. olsun. fatura: 6. Şartnamesinin 20. Rayiç Bedeli Olmayan Fiyatlar Analizi mevcut. Bu nedenle Genel Müdürlükçe kesinleştirilen analiz yüklenici tarafından imzalanacaktır. fatura: 6.Y. 3. diğer malzeme ve işçilik değerleri aynen korunarak imalata ait birim fiyat bulunacak ve Genel Müdürlükçe tasdik edilecektir. fakat rayiç olan fiyatları tespit etmek için. herhangi bir ihtilaf halinde bankamız aleyhine sonuçlar doğurmaktadır. fakat rayici olmayan fiyatları tespit etmek için. takip edilecek yol şudur: 1) Öncelikle şantiye mahallinde. Genel Fiyat Analiz kitabında yer alan 18. Maddesi veya B. Bu hususlara dikkat edilerek hataya düşülmemesi gerekmektedir. Ancak nakliye bedelinin hangi mesafeden ödeneceğine burada çok önemlidir.B.-TL/ad Samsun'dan alınmış. şantiye mahallinde gözlem ile malzeme ve işçilik miktarlarının tespiti gerekli olursa. Samsun'dan alman malzemenin bedeli yüksek olmasına rağmen. analiz^ tanzimi yapılmasını müteakip.İ. Bu tür imalatlara örnek olarak. yüklenici ile birlikte bir tutanağa bağlanacaktır. proforma faturalar temin edilerek Genel Müdürlüğe gönderilmektedir. nakliye bedelleri hesaplanıp mukayese yapıldığında. İnşaatın. tuğla asmolen malzeme fiyatı piyasa araştırması ile belirlenmelidir.-TL/ad Trabzon'dan alınmış.' 2) Nakliye bedeli ödenmesi öngörülen (örnek: Tuğla asmolen) malzemelere piyasa araştırması ile fiyat tespiti yapılıp. 2) Bu yerinde tespit tutanakları Bölge Müdürlüğünce tasdik edilecek. Yüklenicinin getirdiği 3 adet faturayı tek tek ele aldığımızda. Bu nedenle bu notun gereğinin mutlaka yerine getirilmesi gerekmektedir. daha sonra istihkakların tetkikinde tuğla asmolene Çorum vb. B) Analizi Mevcut. C) Analizi Olmayan. Rayiç Bedeli Olan Fiyatlar: Analizi olmayan. Samsun'da yapıldığı ve faturaların depo teslimi olarak verildiğini kabul edelim.G. sadece tuğla asmolene ait rayiç değeri bulunmamakta. 1.250. Ancak. .lu "tuğla asmolen döşeme blokları" imalat analizinde. ancak yüklenici ile birlikte karşılıklı olarak imza altına alınmış herhangi bir analiz tanzim edilmeden.100 Poz No.Genel müdürlükçe fiyat kesinleştirilip analizler tanzim edilirken fiyat tutanağının altına "imalata ait ödeme yapılırken yüklenici tarafından Ticaret ve/veya Sanayi odasınca tasdiklenmiş en az imalat miktarı kadar fatura idareye ibraz edildikten sonra ödeme yapılacaktır" şeklinde bir not konulmaktadır.İ. bölge görüşünü de içeren bir yazı ekinde Genel Müdürlüğe gönderilecektir. Maddesi esaslarındaki öncelik sırasına göre belirlenecektir. analizleri hazırlamak ve tasdik edilmek üzere. Mevcut analiz içerisinde rayici olmayan imalat kaleminin sadece malzeme fiyatı piyasa araştırması ile tespit edilecek ve tespit edilen fiyat analiz içine dahil edilerek. fatura: 6. imalata giren miktara nakliye bedeli ödenmektedir. Piyasa araştırmasında (A) maddesinde belirtilen usul aynen uygulanacaktır.091-18.

yapının altına gelen kısımlarda yapılması uygun olduğundan sondaj kuyularının yerleri bina köşelerinde ve ortada olmak üzere tespit edilir. Başkanlığımızca. arsada yeraltı suyunun varlığının ve arsanın jeolojik durumunun belirlenmesi için yapılır. İşlerin kontrollüğü ilgili Bölge Müdürlüklerimizce yapılmaktadır. arazinin jeolojik yapısı (heyelan vb. özellikle zemin ve temel etkileşimi göz önüne alınarak ve temel ve kazı sistemlerinin doğru olarak projelendirilmiş olması ve yapım sırasında karşılaşılabilecek çeşitli zemin problemlerine önceden çözümler getirilmiş olması gereklidir.5-3'tür. Sondaj çalışmaları sonucu hazırlanacak zemin etüt raporunda arazi ve laboratuar deney kayıt ve sonuçlan.Şube Müdürü Binaların oturduğu arsada yapılan zemin etütleri. Yükleme deneyleri ile zemin emniyet gerilmesinin tayini Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın BİNA YAPILACAK ARSALARDA ZEMİN TETKİKİ VE ZEMİN EMNİYET GERİLMESİ TAYİNİ HAKKINDA TALİMAT’ ına göre yapılmakta ve sonuçta zemin etüt raporu hazırlanmaktadır. Arazide yapının oturacağı yer belli ise. zeminde olabilecek oturma değerleri. bodrum kat olup olmadığı ve yeraltı suyu ile ilgili bilgiler kesin olarak verilmelidir. sondajın şartnamede verilen derinlikte yapılmasına ve yeraltı suyu ile çevre suyu ayırımına dikkat edilmelidir. Zemin sondajları için Bankamızca hazırlanmış birim fiyatlar bulunmadığından tüm zemin sondaj keşifleri "KARAYOLLARI' na göre hazırlanmaktadır. arazinin enine ve boyuta kesitleri. sondaj kuyu ağzı kotlarının arazi kotlarına göre verilmesine. arazinin çeşitli yerlerinde kuyular açılması ve zemin tabakalarının cinslerinin tespit edilmesiyle zemin emniyet gerilmesi için yaklaşık bir değer verebilir. yapının betonarme temel projelerinin hazırlanmasında göz önüne alman zemin emniyet gerilmesinin. Bir yapının sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için zemin ve temel etütleri. yükleme deneyleriyle ve arazide sondaj çalışmalarıyla yapılmaktadır. mühendislik yapısının özelliğine ve zemine göre değişebilen bir güvenlik katsayısına bölümü ile bulunur. sondajların. . zeminin nihai taşıma kapasitesinin. Sondajlar Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın "YAPILAR İÇİN TEMEL SONDAJLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ’ ne göre Başkanlığımızca hazırlanan özel şartname esasları dahilinde yaptırılmaktadır. Etüdler sonucu elde edilen zemin emniyet gerilmesi.) hakkında da bilgiler verilmelidir. Bankamız Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığınca yapılan zemin sondajlarında elde edilen numunelerin deneylerinin üniversite laboratuarları kullanılarak yaptırılması ve sonuçta üniversiteye zemin etüt raporunun hazırlatılması şeklinde olmaktadır. Ayrıca Bankamız tesislerinin etüdleri. zemin emniyet gerilmeleri bazı tesisler için dışarıya ihale edilerek veya proje ve inşaat ihaleleri sözleşmeleri içinde tesise ait arsada zemin sondajları yaptırılarak elde edilmektedir. şöyle ki zemin sınıflarının isimlendirilmesi zemin mekaniği terimleriyle olmalı. Aksi takdirde işin yapım aşamasında maliyeti artıran ve bazen de projenin büyük ölçüde değişmesine sebep olan durumlar ortaya çıkabilmektedir. Tecrübeli mühendisler. Birimi yaygın olarak kg/cm2 ve t/m2 ile ifade edilen zemin emniyet gerilmesi statik-betonarme projelerde temel projelerinin hazırlanmasında kullanılır. zemin ıslahı ve yeraltı suyuna karşı yalıtım ve çevre güvenliği (iksa) ile ilgili öneriler de bulunmalıdır. Ancak temel projelerinin hazırlanmasında zeminde meydana gelebilecek oturma ve kabarma durumları da dikkate alınmalıdır. Bankamızda zemin etüdleri gözlemle (tahmini). Zemin etüt raporunda özellikle çevre binaların zemin emniyet gerilmeleri. Alman normu DİN 1054'de kohezyonlu ve kohezyonsuz zeminlerin kuruda ve suda tahmini zemin emniyet gerilmeleri verilmiştir. Kontrollükte.BİNALARDA ZEMİN ETÜDLERİ VE ZEMİN EMNİYET GERİLMESİ TESPİTLERİ VE ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ayşe GÜR . tüm yapılara ait zemin emniyet gerilmeleri. Etüdleri inşaat mühendisleri ile jeoloji mühendislerinin birlikte yapmasında yarar görülmektedir. Ülkemizde uygulanan güvenlik katsayısı 2.

kabul edilen zemin parametreler ive izahı. yeraltı suyu. SIVILAŞMA . İnce kum. zemin temel ön tasarımı ve sonuç öneriler yer alacaktır. boşluk suyu basıncı artar. normal ve yüksek riskli olmasına göre 3 kategoriye ayrılır.5 ve 1. kaim alüvyon tabakaları.Bayındırlık ve İskan Bakanlığı' nın 28 Haziran 1993 gün ve 373 sayılı genelgesi ile yürürlüğe giren "ZEMİN VE TEMEL ETÜDÜ RAPORUNUN HAZIRLANMASINA İLİŞKİN ESASLAR’ ın da ise bina. Ayrıca tüm deprem bölgelerinde yeraltı suyu seviyesinin zemin yüzeyinden itibaren 10 metre içinde olduğu durumlarda yumuşak. Her kategoride etütler yapıların sınıfı. suya doygun ince taneli kum ve şilt gibi tabakaların deprem titreşimleri sırasında boşluk suyu basıncı değerinin artması ile efektif yanal gerilmenin sıfır olması sonucu tabakanın bir sıvı hale dönüşmesi olarak tanımlanabilir. terminaller ve belediye yönetim binaları için gerekli saha ve laboratuar deneylerini içeren zemin araştırılmasının yapılmasını ilgili raporların düzenlenmesini ve zemin grupları ve yerel sınıflarının açık olarak belirtilerek proje dokümanlarına eklenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu durumda zemin taneleri arasındaki etkileşim sıfıra yaklaşacak ve zemin sıvı gibi davranmaya başlayacaktır. Vibroflatasyon 5. Taş ve kum kazıklarla stabilizasyon 4. Bu konuda yapılan çalışmalarda sıvılaşma potansiyeli yüksek zeminler en çok 20 metre derinlikte. 13 Mayıs 1996 tarih ve 22635 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "AFET BÖLGELERİNDE YAPILACAK YAPILAR HAKKINDA YÖNETMELİK". Yeterli miktarda drenaj olmazsa. Yüzeysel veya dinamik kompaksiyondur. gevşek kum ve yumuşak. Yukarıda da açıklandığı gibi. Etüt sonunda hazırlanan rapor 3 kısımda sunulmalıdır: Birinci kısımda mevcut zeminle ve gerekiyorsa jeolojik özelliklerle ilgili veriler. siltli kil içeren zeminlerde sıvılaşma potansiyelinin bulunup bulmadığını arazi ve laboratuar deneylerine dayanan uygun analiz yöntemleri ile irdeleme ve çıkan sonuçları zemin etüd raporuna ekleme zorunluluğu getirilmektedir. yapıların projelerinin.005 mm ile 0. Özellikle suya doygun gevşek kumlar titreşime maruz kaldığında sıkışarak hacimsel azalmaya uğrar.olayı. işhanı ve düğün salonu tesislerinde sıvılaşma olayı göz önüne alınarak sıvılaşmayı önlemek için temeller kazık temel olarak projelendirilmiş ve işhanı tesisinde kazıkların imalatı da tamamlanmıştır.15 mm arasında olan genellikle suya doygun ve standart. önemi ve rapor hazırlanmasında göz önüne alınacak hususlar belirtilmektedir. bütün deprem bölgelerinde önem katsayısı 1. depo. Bu önlemler: 1. Bankamızca Dinar'da yapılan belediye binası. Kazık çakılarak. üçüncü kısımda da. zemin koşulları. arazi ve laboratuar deneylerinin bir arada kullanıldığı çeşitli kriterler ve ampirik formüller oluşturulmuştur. deprem durumu ve çevre koşulları dikkate alınarak hazırlanmaktadır. siltli kum ve siltli kum tabakalarıdır Sıvılaşma potansiyeli yüksek olan bir zeminde. Çimento veya kireç ile stabilizasyon 2. aşağıdaki önlemlerden bir veya birkaçı bir arada uygulanabilir. çevre yapılar. Türkiye'de ise Dinar depremi sonrası yapılan zemin sondajlarında bazı zeminlerde sıvılaşma potansiyelinin olduğu gözlenmiştir. inşaat tarzı. Söz konusu esaslarda yapılacak etütler yapı ve zemin koşullarının az. Sonuç olarak. Sıvılaşma olayı dünyada 1964 Japonya ve Alaska depremlerinde görülmüş. Eğer boşluk suyu basıncının titreşim altında sürekli artmasına izin verilirse bir süre sonra boşluk suyu basıncı toplam gerilmeye eşit hale gelir. özellikle betonarme projesinin hazırlanmasından önce zemin etütlerinin sağlıklı bir şekilde yapılmasında büyük yarar . ikinci kısımda verilerin değerlendirilmesi.4 olan binalarda Bankaca yapılan itfaiye bina ve tesisleri. penetrasyon değeri 20'den küçük olan kum. zemin üstündeki yüklere karşı direnç azalacaktır. dane çaplan 0. siltli kum veya killi kum tabakaların içeren bir zeminin sıvılaşma ihtimalinin bulunup bulunmadığını saptayabilmek için. arıtma tesisi ve benzeri yapım işlerinin projelendirme safhasında kullanılacak olan zemin ve temel etütlerinin uygun ve standart bir metotla yapılmasının gerekliliği. temel yüklerinin sıvılaşma potansiyeli olmayan zemin tabakalarına aktarılması 3. sıvılaşma riskini azaltabilmek için yerine ve durumuna göre.

Semih S. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 7) Yapılar İçin Temel Sondajları Teknik Şartnamesi. zemin etüt bedeli 600 milyon) mertebesinde olmuştur.istenmiyorsa mutlaka önceden zemin ile ilgili bilgiler elde edilmelidir. İstanbul. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 6) Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar. KAYNAKÇA 1) TS1500 İnşaat Mühendisliğinde Zemin Sınıflandırılması 2) TS 1900 İnşaat Mühendisliğinde Zemin Deneyleri 3) TSİ901 İnşaat Mühendisliğinde Sondaj Yoluyla Örselenmiş ve Örselenmemiş Numune Alma Yöntemleri 4) TS5744 İnşaat Mühendisliğinde Temel Zemini özelliklerinin Yerinde Ölçümü 5) Bina Yapılacak Arsalarda Zemin Tetkiki ve Zemin Emniyet Gerilmesinin Tayini Hakkında Talimat. Dinar (AFYON) belediye binası. Dr. Prof. Dinar tesisleri toplam keşif bedeli 280 milyar. inşaatta gecikme. işhanı. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 8) Zemin Sıvılaşması Kriterlerinin Değerlendirilmesi. düğün salonu ve itfaiye binası için yaptırılan zemin sondajları maliyeti tesislerin keşif bedellerinin ancak % 0.2'si (Alaçatı keşif bedeli 180 milyar. Bankaca Alaçatı (İZMİR) otel tesisi. temel hafriyatı yapıldıktan sonra zemininin iyileştirilmesi -dolayısıyla keşif artışı. Yapının inşaatı sırasında projenin değişmesi.Tezcan. Zemin etütlerinde en sağlıklı yöntem olan zemin sondajlarını yaptırmanın maliyetinin yapının inşaat maliyetinin yapımn inşaat maliyetine oram çok azdır. Araştırma Raporu. zemin etüt keşif bedeli 570 milyon. 1996 İçmesuyu Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler . işhanı. iş atölyesi.görülmektedir.

1955 yılında 7 ülkede su kıtlığı var iken.1983 gün. Kontrollük hizmetlerinde projenin önemine ilişkin açıklamalardan önce.000 m3'ün altına düşmesi durumunda o ülkenin "su kıtlığı" noktasına ulaştığı kabul edilir. ülkeler arasında büyük farklılık göstermektedir. kişi başına hızlı nüfus artışı. sayılabilir. 21489 sayı) olarak . nüfus artışı ile kişi başına düşen su miktarının azalacağı hususu da bilinmelidir. 1990 yılında bu sayının 20 olduğu. % 3 ünden azı tatlı sudur.1991 gün 2081 sayı) ♦ Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği (7.1988 gün. Bilindiği üzere. Kimya. Türkiye su baskısı veya su kıtlığı çeken ülkeler arasında yer almakla birlikte. içmesuyu arıtma tesislerinin projelendirilmesi aşamasında Bankamız içmesuyu projelerinin hazırlanmasına ait yönetmelik ile şartnamelerin yanı sıra yürürlükte olan çevreye ilişkin yasal düzenlemeler ve içmesuyu standartları da göz önüne alınmaktadır. Bu değerin 1.KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİNDE PROJENİN ÖNEMİ (ARITMA TESİSLERİ) İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sabiha NUMANOĞLU .8. dünyadaki ve Türkiye'deki su potansiyeli hakkında kısa bir bilgi verilmesinde yarar görülmektedir. Bunun da dörtte üçünden daha fazla bir kısmı kutuplarda donmuş halde bulunmaktadır. İçmesuyu Kalitesinin tespitinde ise ♦ Türk İçme ve Kullanma Suyu Standardı (TS 266) ♦ Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ♦ Avrupa Topluluğu (AT) ♦ Fransa İçmesuyu ♦ Amerikan Su Kuruluşları Birliği ♦ Amerikan Halk Sağlığı ve Gıda Maddeleri Tüzüğü kullanılmaktadır.509 m3/kişi-yıl 1990 yılında 3. Tüm dünyada ise.9.3. 2872 sayılı) ♦ Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği (4. kentleşme ve sanayileşme olguları ile kişisel bazda su tüketiminin artmasında kaynakların hızla bir düşüş gözlenmektedir.000 ila 1. Elektrik. 19269 sayı) ♦ Katı Atıkları Kontrolü Yönetmeliği (14.670 m3'ün oranında değişirse. Bu kapsamda Bankamızda 1980 yılından sonra ağırlık kazanan içmesuyu arıtma tesislerinin yapımı ile tüm mühendislik branşlarının (Çevre. Dünyadaki ve Türkiye deki su kaynakları potansiyeli ise ekte tablo (1) ve tablo (2) de yer almaktadır.5 nüfus artışı ve % 5 kentleşme hızı ile sanayileşme sonucu su tüketimlerinin artması. Yenilenebilir tatlı su miktarının sabit olduğu düşünülürse. 2025 yılında ise 31'e yükseleceği tahmin edilmektedir. yeraltı su ve kaynak rezervleri azalmış veya kirlenmeye maruz kalmış ve bunun sonucu da yüzeysel suların kullanımı ve dolayısıyla arıtma tesislerinin yapımı gündeme gelmiştir.11.186 m3 e düşmesi beklenmektedir. % 70'i okyanuslarla kaplı olan dünyamız uzaydan bir su gezegeni olarak görülmesine rağmen. 19019 sayı) ♦ Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği (2.626 m3/kişi-yıl ve +2025 yılında ise bu değerin 2. Bilindiği üzere.2. bu durum "Su baskısı" olarak isimlendirilir. makine ve inşaat müh. Yenilenebilir tatlı su miktarı 1. Yine bir ülkede su kaynaklarının yeterli olup olmadığının en sağlıklı göstergesi yenilenebilir tatlı su değeridir.) kombine çalışmasını gerektiren içmesuyu arıtma tesisi projelerinin yapımını gündeme getirmiştir. Bu kapsamda çevreye ilişkin yasal düzenlemeler: ♦ Çevre Kanunu (9.1993 gün. Ayrıca kullanılabilir su kaynaklarının dünya üzerindeki dağılımı da homojen olmayıp.Daire Başkan Yardımcısı Ülkemizde % 2.1986. Bu miktar 1995 yılında 8.

Betonarme ve Çelik projeleri ♦ Kazı. Sistem seçiminde. Bankamızca bugüne değin ele alman arıtma tesisleri tümüyle yüzeysel suların kullanımını içermektedir. Hazırlanan projeler uygulamaya yönelik olmakta ve bu amaçla da projelendirmede 1994 yılında düzenlenen ve onaylanan aşağıdaki şartnameler kullanılmaktadır: ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Özel Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Proses Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi İnşaat Teknik Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Mekanik Teknik Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Elektrik Enstrüman Teknik Şartnamesi Özel Şartname gereği projenin bölümleri ise. ♦ Arıtma tesisi yeri seçimi (ham su. . plan ve kesitler ile genel yerleşim ve hidrolik profilin verilmesi olarak özetlenebilin ARAZİ ÇALIŞMALARI VE ZEMİN ETÜDLERİ: Özel Şartnamede 4. II. KESİN PROJE Kesin Proje iki aşamalı yapılmaktadır: I. baraj). ÖN PROJE Ön projede yapılması gerekli çalışmalar.İçme ve Kullanma Suyu-kanalizasyon projeleri ♦ Mekanik Ekipman projeleri ♦ Isıtma. dolgu ve diğer toprak işleri.İçmesuyu temininde kullanılan su kaynakları olarak yeraltı suları (kaynak ve kuyular) ile yüzeysel sulardır(dere. Numune alınması ♦ Kalite sınıflandırılması ve kirlilik eğilimleri değerlendirilerek uygun proses seçimi. ♦ "Şehir ve Kasaba İçmesuyu Projelerinin Hazırlanmasına Ait Yönetmelik" hükümlerine uygun içmesuyu ihtiyacının belirlenmesi. ♦ Su kaynaklarının belirlenmesi mevsimsel değişimleri ve analizleri.000 plan üzerinde mevcut ve yeni yapıların işlenmesi ♦ Sosyal ve idari yapılar dahil tüm sistemin boyutlandırılması. ♦ Saha drenajı . Aşamada ♦ Statik.2 maddede yer alan hükümler göz önüne alınarak arazi çalışmaları ve zemin etütlerinin yapılmasını kapsamaktadır. göl. ölçekli ünite. Aşamada ♦ Proje raporu ♦ Proses ve mimari projeler (inşaat işleri teknik şartnamesi ve proses göz önüne alınarak) ♦ Proses ve enstrümantasyon (P/l) diyagramları verilir. temiz su iletiminde ekonomik faktör göz önüne alınarak) ♦ Kamulaştırma olanağı ♦ Atıkların tahliyesi ♦ 1/25. ♦ Ön proje ♦ Arazi çalışmaları ve zemin etütleri ♦ Kesin proje ♦ İhale dosyası ve orijinal tesliminden oluşmaktadır. havalandırma ve sıhhi tesisat projeleri ♦ Elektrik projeleri yapımı yer almaktadır. ♦ Ham su Kalitesi ♦ Ham su Kaynağı ♦ Arıtma Tesis Yeri ♦ Arıtma Tesisi yapılacak beldenin sosyo-ekonomik yapısı göz önüne alınmaktadır.

Bu nedenle. elektrik ve enstrüman özel teknik ve idari şartnameler hazırlanacaktır. d) Minimum kazı olacak şekilde yerlerinin' yâpılabilrrfesi krterienrün göz önüne alınması. uygulamanın kısa sürede ve doğru yapılmasını sağlayacaktır. Doğru ve detaylı proje. Ham su kaynağı seçiminde su kirliliği Kontrol Yönetmeliği hükümlerine uyulması 2) Proje öncesi yapılan etütlerde. Projelerin hangi detayda ve çiçekte verilmesi gerektiği hususu ise şartnamelerde yer almaktadır.. 6) Sözleşme ekinde yer alan şartnamelere uygun proje koacrollüğün yapılması 7) Proje kontrolünde meslek disiplinleri arasında koordinasyonun kurulması 8) Sondaj çalışmaları aşamasında yersel tetkikte belirlenen lokasyonlarda kuyuların açtırılması ve numune alımına ilişkin kontrollerin yapılması. proje revizyonlarında tüm mühendislik branşlarının görüşlerinin alınması ve müşterek karar verilmesi 12) Gerek proje aşamasında. her aşamada verilmesi gereken projeler ile detayları şartnameler göz önüne alınarak. yeni malzeme alımları ve dolayısıyla yeni fiyat yapımı gündeme geliyor) 11) Uygulama aşamasında. müşterek çözümlere yönelinmesi 3) İçmesuyu ihtiyaç temininde yönetmeliğe uyulması 4) Arıtma tesisi yeri seçiminde a) Kamulaştırma kolaylığı b) Atık tahliyesi c) Sistemin cazibeli veya en az terfi ile çalışabilecek olması . gerekse uygulama aşamasında ÇED raporlarının gecikmeye neden olmayacak şekilde zamanında düzenlenmesi ve onaylatılması (*) Geometrik ortalama sağ sütunda verilen en düşük ve en yüksek değerlerin kareköklerinin çarpımı . 7 takım ozalit proje ile 7 takım A4 normunda kaliteli bez ciltli kopya verilecektir.İHALE DOSYASI VE ORJİNAL TESLİMİ En son düzeltilmiş haliyle. Yine bu kapsamda : ♦ Metraj ve keşifler ♦ Malzeme Şartnameleri ♦ İnşaat. Mekanik. 9) Proje inceleme sürelerinin olabildiğince azaltılmasına özen gösterilmesi (1996/54 sayılı genelgeye göre) 10) İnşaat yapımı aşamasında düzenlenen uygulama projelerinin ihaleye esas proje ile keşfin baz alınarak kontrol edilmesi (hız kriterleri değiştiriliyor. kontrol sistemleri değiştirilerek. proje kontrollüğünde dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıda ana başlıklar altında verilmektedir: 1) Proses seçiminin doğru yapılabilmesi için etüt aşamasında numune alımlarının özellikle yağışlı dönemlerde ve istenilen zaman aralıkları ile usulüne uygun alınması. Bu nedenle. ünite sayıları arttırılıyor. eksiklikler tespit edilmeli ve yüklenici firmadan istenmelidir.

Speidel et al. Bu noktada idari işleyiş açısından önemli gördüğümüz birkaç noktaya değinmek istiyorum: ♦ Proje ve bölümlerinin kısa süre içinde ve süratle sonuçlandırılarak uygulamaya konulmasını teminen 24. onaylanan 253 projenin ise 158 (%62) adedi Bölge Müdürlüklerimiz eli ile gerçekleştirilmiştir. 1988 KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİNDE PROJENİN ÖNEMİ (Kaptaj . Uses and Abuses New York. 1996 yılına 174 proje devredilmiş. Etüt.Depo . yersel . biri diğerine temel oluşturan çalışmalardır.. Ayfer ÖRGE . 1996 yılında devredilen proje sayısı ise 151' dir. Bu amaçla etüt aşamasından başlamak üzere yersel incelemelerde ve proje kararlarında gerekli titizliği göstererek daha iyiye ulaşmalıyız.(**) En son yapılan on çalışmanın sonucunda ortaya çıkan en düşük ve en yüksek değerler Kaynak: David H.1996 tarih ve 1996/54 sayılı Genelge ile yersel inceleme yapılmasının esasları belirlenmiş bulunmaktadır.Başkan Yardımcısı İnşaat sektörünün her dalında olduğu gibi içmesuyu tesisi inşaatlarında da istenilen kalitede ve başlangıç hedeflerine uygun sonuçların alınmasında etüt ve projelendirme çalışmalarının önemi büyüktür. proje ve inşaat birbirini tamamlayan. Bu bağlamda tüm Bölge Müdürlüklerimizin bu konuda göstermiş oldukları gayret ve çalışmalar nedeni ile teşekkürü bir borç biliyoruz. Mutlaka hepimizin amacı sayısal büyüklüğün yanı sıra daha kaliteli ve inşaat aşamasına mümkün olduğu kadar daha az sorun taşıyacak projeler üretmektir. 253 adet proje onaylanmıştır. 1996 yılı proje çalışmalarım kısaca özetleyecek olursak.İsale .10. Devam eden proje işlerinin bir çoğunun 1997 yılı yatırım programında olduğu da dikkate alındığında.Şebeke) İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI A. Oxford University Press. 1996 yılı içinde 236 adet proje ele alınmış olup. "in Perspectives on Water. Ancak zaman zaman bu konuda aksaklıklar yaşanmaktadır. 1996 yılı ilk yansında ihale işlemi yapılmamasının da sonucu olarak ele alman 236 adet işin 144 adedi (%61).

♦ İletim hattı güzergahı heyelan etüdünün yapılması. ♦ Genel Müdürlük ile Bölge Müdürlükleri arasındaki eşgüdüm açısından diğer önemli husus. ♦ Gerek etüt. gelişme. proje çalışmalarına başlandığı konusunda bilgilendirilmesi. zorunlu hallerde Başkanlığın. ♦ Platform kazısı gerektiren yapım yerlerinin belirlenmesinde malzeme nakli ve ulaşım için zorunlulukların incelenmesi. gerekiyorsa projelendirilmesinin istenmesi. hidrolojik raporda tahkiki (bazen projede fark ediliyor) mahallerden oluşan belediyelerde proje kapsamına alınacak mahalle sayısının yerinde tespiti. Bir diğer yöntem olarak Genel Müdürlüğün bu verileri bildirmesi de düşünülebilir ancak. îdari işleyiş yönünden bu konulara değindikten sonra bir bölümü etüt aşamasını da kapsayan ve önemli gördüğümüz bazı teknik konulara değinmek istiyorum. imar planı özellikleri. gerekçelerinin Genel Müdürlüğe bildirilmesi ve koordinasyon sağlanması işlerin takibi açısından önem taşımaktadır. rapor aşamasında imar dışı gelişme alanlarının imar nüfusu-proje nüfusu karşılaştırması yapılarak ve belediyenin gelişme eğilimleri dikkate alınarak belirlenmesi. buna ait ripajların yaptırılması. Bu nedenle projenin bu gibi ana kararlan ve sistem belirlemesi konusunda ilgili gruplara konunun bildirilmesi ve ana kararlarda mutabakat sağlanarak projelendirmeye geçilmesi uygun olacaktır. rapor aşamasında bu konunun ayrıca tetkiki ve rapor içeriğinde yer alıp almadığının belirlenmesi. uygun alternatif güzergahların belirlenmesi. bu süreler içinde yapılamaması durumunda. ♦ Mevcut sistemlerin kullanılabilirliği ve yeterliliği ve kaynak veriminin etüt aşamasında çok iyi incelenmesi. Genel Müdürlüğün talimatı olmadan proje çalışmasına başlanmaması. Bilindiği üzere Bölge Müdürlüklerimizce yapılan projeler tek aşamada gerçekleştirilmekte ancak zaman zaman bu projelerde imar planı nüfusu açısından konunun incelenmemiş olması nedeni ile nüfus hesapları ve buna dayalı ihtiyaçların değişmesi sonucu. ♦ Kaptajlarda koruma yapısı gerekip gerekmediği. bakteriyolojik analiz için numune alınmadan kuyu işleminin sonuçlandırılmaması. 72 saat sağma tecrübesi yapılmadan sondajlı işlerde numune alınmaması. gerekse projelendirme aşamasında nüfus gelişimi-imar planı projeksiyonu ve ihtiyaç bağlantısının iyi kurulması. ♦ Arazi çalışmaları onay yetkisi Bölge Müdürlüklerimize verilmiş olduğundan sadece arazi ile ilgili eksiklikler ve hatalar nedeni ile projenin iadesi Bölge Müdürlüğünce yapılmalı ancak bu konuda Genel Müdürlüğe mutlaka bilgi için-yazı ve tutanak gönderilmelidir. gerekse eksiklerin bir defada düzeltilmesine imkan sağlayacağından daha iyi sonuçlar sağlamaktadır. dere geçişlerinin askıda veya beton gömlek içinde yapılması seçeneklerinin incelenmesi. gerek sözleşme süreleri uygulaması yönünden. gerekli görülen yerlerde yağışlı ve yağışsız dönemlerde tekrarlanması. gerekse projenin kısmi çözüm yerine komple ele alınması gerekli olduğu durumlarda bu bütünlüğü sağlamak adına yararlı olmaktadır. tüm proje hesap ve sistemi etkilenerek yapılan çalışmaların tekrarı gerekmektedir. Ancak proje bölümlerini ilgilendiren eksik ve yanlışlar nedeni ile yükleniciye iadesi yerine Başkanlığa gönderilmesi durumunda buradaki inceleme sonuçları ile birlikte yüklenicilere iadesi. ♦ Arazi çalışmaları + proje yersel tetkiki aşamasında vantuz-tahliyeden kaçınılması imkanı varsa. belediyesinin talep ve öncelikleri ve sistem açısından) daha fazla olduğundan bu çalışmanın Bölge Müdürlüğünce yapılması uygun olacaktır. yerindeki koşulları Bölge Müdürlüğünün inceleme olanağı (nüfus. ♦ Proje aşamasında yükleniciler tarafından kaynakta fiziksel-kimyasal bakteriyolojik analiz tekrarının sağlanması. gerek mükerrer çalışma başlangıcını önlemek. ♦ Kaptaj şeklinin belirlenmesi tip kaptaj yapıları dışında farklı bir yapı gerekip gerekmediğinin rapor tetkikinde vurgulanması. ♦ Etütten itibaren belediyece yaptırılmış ilave veya yeni imar planı ve halihazır haritalar hakkında yeterli bilgi derlenmesi. ♦ Etüt aşamasından itibaren numunelerin sağlıklı alınması. köprü geçiş detaylarının yerine uygunluğunun incelenmesi. ♦ Yasal belgesi alınmamış ve analizleri yapılmamış veya kuyuda pompaj işlemi tamamlanmamış işlerde talimat verilmeksizin projelendirmeye geçilmemesi. . buna göre tip projelerde tadilat yapılması veya koruma yapılarının projelendirilmesi.incelemelerin genelgede belirtilen süreler içinde yapılarak sonuçlandırılması.

terfi merkezi gibi sınai imalat yerlerinin sahipli olup olmadığı ile alternatif olarak kaydırılmalarının mümkün bulunup bulunmadığı hususu bu safhada irdelenerek kesinleştirilmeli. ♦ Şebekelerde 1. inşaat aşamasında keşif artışına neden olmayacak şekilde ilave mahalle ve hatların kesin şekline getirilmesi. ♦ Depo tahliye ayaklarının verileceği yerlerin raporda kesinleştirilmesi. inşaatta değişikliğe gidilmesi ise ihale şartlarını değiştirdiğinden bu konuya önem verilmesi.dir. ♦ Proje keşifleri üzerinde gerekli incelemenin Bölge Müdürlüğünce de yapılması. kazık ara mesafeleri. ve 2. ♦ Geçerli nedenler ve zorunluluklar olmadıkça hidrolojik raporda belirtilen esasların proje aşamasında değiştirilmemesi. boru eğimi. enerji nakil hattı gereksinimi gibi proje yönetmeliğinde belirtilen tüm hususlara uygunluğun sağlanması. bu nedenle rapor yersel tetkiklerinde proje kararlarının çok iyi irdelenmesi.İhale öncesi tespitler yapılırken işin tasdikli projesi esas alınmalıdır.♦ Depo yerlerinde istimlak konusunun hidrolojik rapor aşamasında iyi incelenmesi.Daire Başkanı İçmesuyu tesislerinin yaptırılmasında en önemli hususlardan. gerekli karşılaştırma hesapları optimizasyon çalışmaların vb. poligon hattı ile iletim hattı güzergahının çakışmaması. kademe hatların iyi etüt edilip edilmediğinin rapor aşamasında çok iyi incelenmesi. mühendislik disiplinlerinden ilgili eleman katılımının sağlanmasına özen gösterilmesi önemle üzerinde durulması gerekli hususlardır. Sağlıklı olarak yapılacak ihale ön tespitiyle tesisler keşif kapsamında ve zamanında belirtilmiş olacaktır. proje çizimi esasları. Şehir ve Kasabaların İçmesuyu Projelerinin Hazırlanmasına ait Yönetmelikte belirlenen esaslar dahilinde proje yapımı ve kontrollük hizmetlerinin yerine getirilmesi halinde çok daha verimli projeler üretilebilecektir. some açıları krokisi. proje aşamasında değişikliğe gidilmesi sistem esaslarını. ♦ Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda bulunan yollara paralel bora geçişi önerilmesi durumunda çalışmaların istimlak sınırı dışında gerçekleştirilmesine özen gösterilmesi.birisi de "İhale Ön Tespitleri" safhasıdır.Tasdikli projede yer alan depo. ihale sonrası tasdikli plankote dışına çıkılması halinde kazı fiyat değişikliği söz konusu olmakta bunun sonucunda da keşif artışlarıyla karşılaşılabilmektedir. makine vb. Bazen aynı kotta ve aynı işlevi görebilecek alternatif istimlak sorunu bulunmayan' sahalar bulunabilmektedir. harita. . Bunun ihale öncesi görülerek kesinleştirilmesi hem tesislerin zamanında ve sonradan fiyat sapmalarına meydan vermeden yapılmasına yol açacaktır. hususların yapılmasının temini. İhale öncesi tespitlerde aşağıdaki hususlar özellikle yerine getirilmelidir: 1. alternatiflerin belirlenmesi. ♦ Bölge Müdürlüklerimizce hazırlanan projelerin açıklama raporlarında yerindeki koşul ve gerekliliklerin açıkça belirtilmesi. Bilindiği gibi sınai imalatlarda. İHALE ÖN TESPİTLERİNDE VE KEŞİF HAZIRLANMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN . paralel geçişlerin zorunlu olduğu ve istimlak sınırı dışına topoğrafık koşullar nedeni ile çıkılamaması durumunda ise hidrolojik raporu takiben geçiş izni protokolü için Bölge Müdürlüklerince Karayolları ilgili Bölge Müdürlüğü nezdinde girişimde bulunulması. 2. ♦ Proje bölümlerinin yersel tetkiklerinde konunun özelliğine ve gerekliliğine göre jeoloji.

Elk. sade klas yüzdeleri verilmesi hususuna da gayret edilmelidir. 10. bugün artık her Belediyede basitte olsa kazı makinesi bulunduğu göz önünde tutularak. Müh. mücbir durumlarda depolara malzeme götürülmesi ile isale hatlarının inşaatı için platform kazısı açılmaktadır. yangın musluğu yerüstü ve yeraltı tip olarak ayrı ayrı tespit edilmelidir. Çevre Müh. Memleket kaynaklarının sınırlı olduğu göz önünde tutularak boş sahalara boru döşenmesinden kaçınılmalıdır.1. . 13. Harita Müh. bu tespitlere olabildiğince Bölge Müdür Yrd. yada Mak. Kazı klaslarının verilmesinde. maddesi uyarınca ihale öncesinde yeri ve miktarı tespit olunmayan platform kazılarının sonradan gerekmesi halinde bile bedel müteahhitlerce açılması gereklidir. 6. 5. 15-İlk planda yangına elverişli kesimlere konulacak yangın musluğu yer ve sayısı belirlenmeli. 4. İçmesuyu İnşaatına Ait Özel ve Teknik Şartnamenin 27. Zorunlu olmayan yere platform öngörülmemelidir. stabilize. mevcut kazılarla mevcut lokasyonlarda irdelenmek suretiyle klas yüzdeleri verilmelidir.Sınai imalatlarda hazır beton kullanımı mümkün ise bunun da tespiti gerekir. Örneğin..Bilindiği gibi. Bu ise makul olmayan keşif artışlarına yol açmaktadır. bu Belediye kazıcılarından faydalanılarak gerek sınai imalatlarda gerekse borulu işlerde örnek ve yeterli sayıda kazı çukuru açılarak.Kazı klaslarına ait tespitlerde. 11 . Bu husus göz önünde tutularak zorunlu yapımı gerekli platform kazısı miktar ve yeri ihale öncesinde tespit olunmalıdır. 7. İsalede tasdikli isale hattı güzergah planı haritası dışına çıkılması halinde klas değişikliği söz konusu olmaktadır. imkanlar ölçüsünde ilgili meslek gruplarında (İnşaat Müh. 8.Bilindiği gibi tatbikat safhasında. parke.Mevcut yol kaplamalarının (beton yol. kırma taş ve stabilize için tatbikatta malzemeler nereden temin olunursa oraya göre fiyat yapılması ile keşiflere geçici fiyat konulması uygulamasına geçilmiştir.b. makine ulaşabilecek bir yere elle kazı öngörülmemelidir.. işin yüklenicisine yer teslimi yapılırcasına irdelenmelidir. soran olup olmadığı. 12-Devlet Karayoluna rastlayan hatların durumu irdelenerek mümkünse hatların Karayolu ağı dışına kaydırılması ihaleden önce belirlenmeli bu mümkün olmuyor ise. Belediyesine de ocaklarda ihtiyaç malzemenin alınacağı hususu bildirilerek ileride sıkıntıya düşürmemelidir. 9. ya da Şube Müdürünün katılmasına gayret edilmelidir.) uzunluk ve genişliği her biri için ayrı ayrı tespit olunmalıdır. Jeoloji Müh. İhale sırasında bu malzemeler için ocak yeri ve mesafesi için kesin tespit yapılması gerekmemekte ise de. hafriyat malzemelerinin mücbir sebeplerle geçici ya da kesin depolara taşınması önemli meblağlara baliğ olmaktadır.. herhangi varyant değişikliği yapılıp yapılamayacağı yine. Kademede döşenecek şebeke hatları sanki işin müteahhidi belirlide ona yer teslimi yapılıyormuş ciddiyeti içerisinde. ileride paçal kazı hesaplamasında da gerekli kolaylık göz önünde tutularak. arnavut kaldırımı. sokaklar tek tek gezilerek tespit edilerek tutanağa bağlanmalı. meskun hale gelmeyen ve gelme aşamasında olduğu görülmeyen yerlere ait hatlar kesinlikle tespit dışı bırakılmalıdır. Ayrıca bilindiği üzere teşekkül etmemiş sokaklara döşenen hatlar yol açısından tahrip olmaktadır. boyuna yada enine geçişler için ilgili TCK Bölge Müdürlüğü nezdinde gerekli girişimlerde bulunularak gerekli izin sağlanmalı ve protokol konusunda ön mutabakat gerçekleştirilmelidir. 14-Yeraltı su durumu irdelenerek su ve çamur müşkülat zammı konusunda ön tespitler yapılıp keşiflere tahmini değerler yansıtılmalıdır.) yeterli ve tecrübeli eleman katılımı sağlanmalı. özellikle isale hatlarında heyelan v. 16-İhale ön tespitlerinin önemi dikkate alınarak.TCK geçişlerinde mümkünse mevcut menfezlerden geçiş yolu seçilmelidir. Klaslar verilirken el ve makinalı kazı oranlarında gerçekçi davranılmalıdır. ocak yerleri bizzat görülerek tespit edilmeli.İsale hattı güzergahında ağaç kesimi söz konusu ise bunun da tespiti yapılarak ilgili Orman İdaresinden zamanında izin sağlanması yoluna gidilmelidir. maddesi ile Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 19. geçici fiyatlara esas tespitler mutlaka yapılmalı.3. asfalt vb.Boru hatlarında. vb. Bilindiği gibi. Bu bakımdan ihale öncesinde Belediyesi ile gerekli ve detaylı irdeleme yapılarak sıhhatli tespitler yapılmalı bunlar için keşiflere sağlıklı tahmini fiyatlar yansıtılmalıdır 1991 yılından itibaren kum-çakıl.Yoğun trafiğe maruz ve yol kaplaması teşekkül etmiş yerlerde stabilize hendek dolgusu yapılması gerekli yerler titizlikle tespit edilmelidir.

Bilindiği gibi Bankamızca dolgu bedeli ayrıca ödendiğinden ve kazı fiyat alt kalemleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarından alındığında bu fiyatlar dolguyu da kapsadığından. Yer teslimi için tespit edilen günde müteahhit veya yetkili temsilcisi yer teslimi yapılacak iş yerinde bulunmazsa. zorunlu . 2. Maddesi ile Özel ve Teknik Şartnamenin 2. Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 3. 4.İhale edilen işlerin yer tesliminde yalnızca ihale kapsamında bulunan ünitelerin yer teslimi yapılmalıdır. Keşif artışına neden olacak ilave üniteler kesinlikle yer teslim tutanağına dahil edilmemeli. someler. 5. eksen kazıkları. Tip sözleşmenin 9.İhale edilen işin keşfinde yer alan tüm ünitelerin inşa edilecekleri yerleri güzergahları arazide gezilmek suretiyle yükleniciye teslim edilmelidir. Maddesi. 2. İŞ YERİNİN MÜTEAHHİTE TESLİMİ İLLER BANKASI GENEL MUDURLUGU İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Hüseyin ÖZASLAN . Yer teslimi işlemiyle ilgili hususlar.17-Keşiflere esas paçal kazı ve taşıma fiyatlarının büroda hazırlanmasında çok dikkatli olunmalıdır. arazide gezilerek projenin araziye uygunluğu kontrol edilmeli. Varsa.Başkan Yardımcısı Genel Müdürlükçe veya Bölge Müdürlüklerince ihale edilen içmesuyu tesislerinin yer teslimleri yapılırken göz önünde tutulması gereken hususlar. 8. İkinci defa Bankaca resmen belirlenen ve Müteahhide bildirilen günde Müteahhit veya yetkili temsilcisi yine hazır bulunmazsa. yolluk. sözleşmenin imzalanmasından itibaren 30 gün içinde yapılmaması veya yapıldığı halde Müteahhide tebliği 10 gün içinde yapılmaması halinde geciken süreler toplam taahhüt süresine ilave edileceğinden yer teslimleri bu süreler içinde yapılmalıdır. Özellikle. temsilcinin Noter tasdikli yetki belgesinin olup olmadığı aranmalıdır. dolgu payı paçal kazı hesabından düşürmektedir. 1. Bankaca bu iş için görevlendirilen elemanlara yasalarla tanınan ücret. Belediyesinin ilave talepleri ÖNERİ olarak ayrı bir tutanakla tespit edilmelidir. Banka sözleşmeyi feshetmeye yetkilidir. terfi ve isale hatları güzergahları. YER TESLİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR : 1. Müteahhit ve Belediyesinin taraf olduğu bir tutanakla tespit edilir. Maddesi'nde genel hatlarıyla verilmiştir. Yer teslimine Müteahhit temsilcisinin katılması halinde. 7. zemin üzerinde kontrol edilerek yükleniciye teslim edilmelidir. Sözleşmenin imzalanmasından itibaren en fazla 30 gün içinde Banka Müteahhitle birlikte uygun bir gün tespit ederek Yapım İşleri Genel Şartnamesi Madde 3'de belirtilen esaslar çerçevesinde Müteahhide yer teslimi yapar. Bölge Müdürlüklerince ihale edilen işlerde bu işlemler Bölgelerce yapılır.08.1996 tarih ve 13827 sayılı talimat yazıda bu hususa yer verilmiştir. Bu payın unutulması uygulamada sıkıntıya yol açmaktadır. 6.. Tasdikli yer teslim tutanağı Müteahhide iadeli taahhütlü yazı ile tebliğ edilmelidir. Belediyesine ve Müteahhide (İadeli taahhütlü yazı ile) bildirilir. Genel Müdürlükçe ihale edilip 1130 ve 1985/49 Sayılı genelgeler çerçevesinde Bölge Müdürlüklerine devredilen işlerin yer teslimi Genel Müdürlükçe programlanır gerekirse Genel Müdürlük elemanları yer teslimine katılır ve yer teslim tutanağı Genel Müdürlükçe onaylanarak dağıtım ve tebliği yapılır. belirlenen günde ve iş mahallinde Banka. 1996/36 ve 1988/16 sayılı genelgeler ile tüm Bölge Müdürlüklerine gönderilen 08. 3. Yer tesliminin. röperler. Bu pay el ve makinelide farklıdır. 9. sabit tesis yerleri vb. taşıt ve zaruri giderler Müteahhitten tahsil edilir. Yer teslim tarihi.

Ayrıca.İhale kapsamında yapılması öngörülen şebeke hatlarından 1. düğüm nokta numarası. kaptaj yapışırım şekli (zeminin jeolojik yapısı da göz önünde tutularak) tariflenmelidir 10. mümkün olduğunca sokak sokak gezilerek. Enine geçişlerde de aynı yöntem uygulanmalıdır. arıtma tesisi ve diğer sınai yapıların inşa edileceği yerlerin sahipli arazi olup olmadığı ve kamulaştırma gerekip gerekmediği tespit edilmelidir. kademede döşenecek hatların tespiti sıhhatli olarak yapılmalı. lojman vb. bu gibi hallerde proje yapım talimatı Başkanlığımızca verilmektedir. Tasdikli proje esaslarını değiştiren değişikliklerde ise. arıtma tesisi. plankote içerisinde kalacak şekilde sınai imalatların yerleşim dizaynı.01. lojman.Bölge Müdürlüklerimizce ihale edilen içmesuyu tesislerinin yer teslimlerinde. 11. içmesuyu proje hazırlanmasına ait yönetmelik ve şartname esasları. nokta veya kazık numarası belirtilmek suretiyle tutanakta açıklanmalıdır. terfi binası. çap ve boy belirtilmek suretiyle bir liste halinde yer teslim tutanağına eklenmelidir.Su temin şekli membadan olacağına göre projesi tasdik edilen tesislerde yer teslimi sırasında. Bölge Müdürlüklerimize gönderilmiş ve 01. Ayrıca depo yeri zemin emniyet gerilmesi ve deprem bölgesi derecesi itibariyle gerekli tespitlerinde yer teslimi tutanağına dahil edilmesi gereklidir. Tasdikli proje esaslarını değiştirmeden proje içinde ve keşif dahilinde kalan tadilat ve ilaveleri kapsayan (isale hattı güzergah planı içerisindeki tali kaydırmalar. boru hatlarından karayolları istimlak sahası içerisine isabet eden hattın olup olmadığı yer teslimi sırasında bir defa daha kontrol edilmeli/ şayet böyle bir hat var ise.Projenin tasdiki aşamasında göz önünde tutulmuş olsa dahi. kademede döşenecek hatlar. isale ve terfi hattı güzergahlarında zarar ziyan bedeli ile irtifak hakkı tesis edilip edilmeyeceği tutanakta belirtilmelidir. çok gruplu terfi merkezleri. depo. 6. Kaptaj-İsale-Depo-Şebeke silsilesi içerisinde daima Bölgesel bir bütünlük arz edecek ve su verilip işletmeye açılabilecek tarzda yürütülmesinin gerektiği tutanakta belirtilmelidir.1995 tarihinden itibaren yer teslimi yapılacak işlerde bu projelerin uygulanacağı Bölge Müdürlüklerimize bildirilmiştir.Depo. 8.Yer teslimi sırasında. Depo projelerinin tatbikatında ortaya çıkan tereddütlü durumları gidermek maksadıyla 1996/57 sayılı genelge yayınlanmıştır. 5. yer teslim tutanakları. kademeye bırakılmalı ve 1. ve 2. . Bu genelgede yer alan Kalıp ve Beton ile ilgili hükümlere yer teslim tutanağında yer verilmelidir. 9. 7. 4.Kaptaj.İçmesuyu tesisinde klorlama işleminin nerede yapılacağı belirtilmeli ve gereksiz imalatların yapımına meydan verilmemelidir.güzergah değişikliklerinin sebebi ve nasıl yapılması gerektiği hususu. sınai yapıların yapılacağı yerlere ait korelasyon planlarının yüklenici tarafından yapılacağı hususu tutanakta belirtilmelidir. Bölge Müdürlüğü görüşü ile birlikte onay için Başkanlığımıza gönderilmelidir. çerçevesinde yüklenicisine yaptırılarak Bölge Müdürlüklerimizce tasdik edilecektir.İçmesuyu tesisleri kapsamında inşaa edilecek olan betonarme depolara ait tip projeler Bankamızca hazırlattırılarak onaylanmış. Zira. maslak. 3. şebeke hatlarındaki tali kaydırmalara ilişkin) değişiklikler. ünitelerin inşaatındaki öncelik sırasının. yer teslimi sırasında ihale öncesi tasdikli projesinde zorunlu olarak tadilat veya ilave yapılması gerektiğinde. henüz açılmamış cadde ve sokaklara' isabet eden hatlar mutlaka 2. TCK istimlak sınırı dışına alınma imkanları araştırılmalıdır.

istiflenmesinde.PVC Borular Çelik borularda korozyon. Bu konuda söylenilenleri birkaç cümle ile özetlemek istersek A. 2. uzun hatların döşenip kapatılmasından sonra bir sorunun ortaya çıkmasında boru üretimi konusunda bir karar verebilmek için çok geç kalınmış olur. asbestli çimento borulara uygun hendek kazılarında boruların hendeğe indirilmesinde ve hendek dolgularında kontrol önemli konuların başında gelmektedir. Ç. ne denli sorunsa PVC borularda da güneş ışınları önemli tahribatlar yapmakta borunun gevrek.Ç. Şantiyede hendeğe indirilen ve döşenen borunun sağlam olup olmadığına karar verebilmek için bir tek yöntem mevcuttur. TESLİM. Gerek taşımada gerekse döşemede izolasyonlarda meydana gelen bozulmalar. Asbestli çimento boruların işletmeye alınmasına kadar % 2.5 zayiat vereceğinin teknik olarak kabul gördüğü düşünülecek olursa.Şube Müdürü BORULARIN KONTROLÜ : 1.Çelik Borular : Yüksek basınçlı su getirme hatlarında çelik boruya fazlaca alternatif bulunmamaktadır. Boruların taşınmasından döşenip basınç testi alınarak işletmeye alınmasına kadar ilgili standartlara ve uzun bilgi birikimi sonucu hazırlanan Bankamız ilgili şartnamelerinin titizlikle uygulanmasının izleyicisi olmak gereklidir. Özellikle Asbestli Çimento boruların üretiminde. kırılgan olmasına mukavemetinin düşmesine sebep teşkil etmektedir. boruların toprak altına döşenmesi nedeniyle daha büyük boyutlar kazanmaktadır. taşınmasında. Katodik korumada tatbikatçıların çok haklı olarak talep ettikleri zorunlu hallerde daha pahalıda olsa daha iyi kaplama türleri kullanılmalı/ çelik boruların taşınmasında ve istiflenmesinde dış izolasyonların birbirine yapışıp bozulmaması için kum torbası yada ağaç takoz kullanılmalıdır. indirilmesinde. Döşenen boruların üzerleri toprakla kapatılmadan önce izolasyon bozuklukları özenle onarılmalı boru başı izolasyonları kusursuz yapılmalıdır. Güneş ışınlarına maruz PVC malzemelerde malzemenin güneş ışınlarına karşı direncini artırmak için (UV) stabilizatörü kullanılmaktadır. ne denli nazik darbe ve çarpmalardan özenle korunması gereği ortaya çıkmaktadır.BORULARIN TAHSİS. Bankamızca bugüne kadar kullanılmakta olan boruların dış izolasyonlarının ekonomik olması nedeniyle bitüm kaplama yapılması izolasyonun bozulma riskini daha da artırmaktadır. Borular : İçmesuyu tesislerinde. Bu teste özen gösterilmemesi. bu sapmalardan dolayı boruların özenle sıkıştırılmaması halinde. bu nedenle boru temin edilirken her aşamasında kontrollük hizmetleri oldukça önem arz etmektedir.A. Boruların döşenmesinde küçük sapmalar (30° civarında dönüşler) boru manşon birleşmelerinden sağlanmaktadır. hemen olumsuz cevap vermediği için ihmal edilmektedir. . KORUNMASI VE MAHSUBUNA İLİŞKİN SORUNLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Salih ELVER . 3. Oldukça pahalı olan bu stabilizatörün toprak altına gömülen borularda kullanılması hiçte ekonomik olmayan bir çözümdür. Bu yöntem Ferşiyat Şartnamesine uygun boyda hattı döşeyip basınç testi uygulamaktan ibarettir. işletme safhasında boru uçlarına büyük ekstra yükler gelmekte boru ve manşon uçları kırılmaktadır. kullanılmakta olan borular yaklaşık olarak tesis maliyetlerinin % 30'unu teşkil etmektedir. Metallerde sorun olan korozyon.

çok değişik merkezlerden sağlanan ham madde üretimde kullanılmakta bunca sayıdaki hammadde hakkında yeterli bilgi edinmek. 1 . İş programlarının ne şekilde tanzim edileceği.Sözleşme tarihi 6.Keşif bedeli 3. İŞ PROGRAMLARININ TANZİMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Şahin GÜVEN . tesisin ana hatlarını gösteren projenin tasdikinin yükleniciye tebliğ tarihinden itibaren 20 gün içerisinde Bankamızdan temin edeceği örneğe uygun olarak kontrol teşkilatı ile birlikte tanzim ederek tetkik ve tasdik edilmek üzere Bankaya verecektir.İşin adı 2.Şube Müdürü İş programlarının tanzim edilmesindeki amaç: 1. konusunda sözleşmenin 10. maddesinde gerekli açıklık getirilmiştir. İş programlarının tasdik yetkisi 1985/49 sayılı genelge ile Bölge Müdürlüklerimize verilmiştir. Boruların üretiminde iyi bir hammaddenin seçimi. Bir iş programında aşağıdaki bilgilerin bulunması gerekmektedir. Yüklenici ise 15 gün içerisinde iş programında istenilen değişikliği yaparak Bankaya verecektir. Tasdik olunacak bu yeni iş programına yüklenici uymak mecburiyetindedir. Sözleşmeye esas projede değişiklik yapılmayacaksa veya tali değişiklikler yapılacaksa yer teslimi tutanağı tasdikinin yükleniciye tebliğ tarihinden Sözleşmeye esas projede büyük ölçekte değişiklik olması halinde. Bu nedenle iş programlarının tasdikini bekletilmeden süresi içerisinde yapmak gerekmektedir. mevzuatımız nedeni ile mümkün olmamakta. mümkünse sundurma altı. döşeme safhasına kadar boruların güneşte bırakılmaması. denetleyebilmek mümkün olmamaktadır. İş programları.Sözleşme çerçevesinde yüklenicilere ödenecek fiyat farklarına esas yıllara göre yapılması gereken iş miktarlarının tespit edilmesidir. Bankamıza verildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde tasdik olunmazsa her geçen gün kadar yükleniciye süre uzatımı verilir.Yapılacak tesisten azami olarak faydalanabilmek için tesisin hangi bölümlerinin ne zaman yapılması gerektiğinin tespit edilmesi 2. Bu takdirde yükleniciler resen yapılan bu iş programına aynen uymak mecburiyetindedir. İş programında sonradan bir değişiklik yapılmasına gerek duyulduğu takdirde Banka bu isteği yazılı olarak yükleniciye bildirecektir. Bölgelerimiz yüklenicilerin vermiş olduğu iş programını en çok 30 gün içerisinde inceleyip gerek gördüğü değişiklikleri de yaparak tasdik edeceklerdir. maddesi ile Özel ve Teknik Şartnamenin 4.İhale bedeli 5.Tenzilatı 4. bu mümkün değilse hasır. Yükleniciler taahhüdündeki tesisin iş programlarını. ot vb.Sözleşme süresi . Yükleniciler iş programım süresi içerisinde vermezse Banka iş programını resen yapar.Tatbikatta. Boruların yeterli korunmamasmdan dolayı ortaya çıkan renk değişikliklerinin görülmesinde istiflerin tetkiki ve gerekli ikazların yapılması gerekmektedir. maddelerle örtülerek mutlak surette güneşten korunması gerekmektedir.

sözleşmeye esas ünitelerde. Boruların % 15'inden geri kalanın tesliminde bir gecikme olması. Projenin yapım süresine Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit olunan çalışılamayan günler dahildir. ferşiyat miktarları.isale . çimento gibi malzemelere yılı içerisinde gelen fiyat artışlarından dolayı ödenecek malzeme bedel farkı hesabında da iş kaleminin tasdikli iş programında ki yapılması gereken zamanda yapılıp yapılmadığı kontrol edilerek işi yapması gereken tarihteki fiyatları dikkate alınmalıdır. belgelemek şartıyla çalışılamayan günler dikkate alınır. şayet borular şantiye teslimi olarak siparişe bağlanmışsa gene aynı miktar borunun yükleniciye teslim tutanağı tarihinden itibaren başlar.Yer tesliminin tasdik tarihi 8. Yükleniciler tasdikli iş programına aynen uymak zorundadır. Özel ve Teknik Şartnamenin 2. Yüklenicilere yıllara göre verilmesi gereken fiyat farkı hesabında. İş programı tanziminde yatay çubuklar her ünitenin ve her ünitede yer alan ana iş kalemlerinin yapım önceliği göz önüne alınarak sözleşme süresince takvim gününe göre çizilir.Yapılacak işlerin cinsi ve miktarı 12. maddesinde belirtilen projenin yapımı için verilen süreye projenin tatbiki için Bankada geçen süre eklenerek işin başlangıç tarihi tespit edilir. beton-betonarme.Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit olunan çalışılamayan günlerin başlama ve bitiş tarihleri 14-Yüklenici adı ve adresi İş programları. Sözleşmeye esas işin tamamı sanat yapılarını kapsıyorsa sözleşme süresinin başlangıcı. SÜRE UZATIMLARI Sözleşmenin 8. İş programının tasdiki ve iş programında yapılacak değişiklikler yüklenicilere zamanında ve mutlaka taahhütlü yazı ile bildirilmelidir. önceden görülemeyen fakat inşaat anında ortaya çıkan ve Bankaca kabul edilecek sebeplerin varlığı halinde. ve iş kalemlerinin yapım önceliği dikkate alınarak takvim günü esasına göre hazırlanır. Şayet yüklenici projeyi verilen süre içerisinde Bankaya teslim etmemişse. Sözleşme konusu işin yapılması için tespit olunan süreye rastlayan kış aylarının ve resmi tatil günlerinin etkisi göz önünde tutulmuş olduğundan yükleniciler bu gibi günlerin varlığım ileri sürerek süre uzatımı talebinde bulunamaz. Boruların % 15!inin geç verilmesi halinde yüklenici iş programında belirtilen diğer sanat yapılarını yapmak mecburiyetindedir.İşin başlama ve bitiş tarihleri 9. projede bir değişiklik yoksa yer teslimi tutanağı tasdikinin yükleniciye tebliği tarihinden. Verilen süre içerisinde gecikme giderilmezse Banka sözleşmeyi feshetmeye yetkilidir.Boruların % 15' inin yükleniciye teslim tarihi 11. Ancak olumsuz hava şartlarının projenin yapımı için gerekli arazi çalışmalarım mümkün kılamıyorsa. Herhangi bir ünitede noksan iş yapması halinde Banka tarafından belirlenecek süre içerisinde gecikmenin telafisi istenir. dolgu. Ancak çok özel durumlarda bu sıra iş programında belirtilmek kaydıyla bozulabilir. gerek boru güzergahlarında gerekse sanat yapılarının yerlerinde çıkan istimlak sorunları ve geçiş izinlerinin geç çözümlenmesi.Aylık ve yıllık yapılması gereken iş miktarları 13. . şap-sıva. sözleşmeye ekli keşif özetindeki toplam boru uzunluğunun % 15'inin şevke hazır olduğunun yükleniciye tebliğ tarihinden. hakedişlerin sözleşmede belirtilen süreden daha geç ödenmesi.Projenin tasdik tarihi 10. demir. bu ünitelerin imalat ve ihzaratlarına ait ana iş kalemleri olan nakliye. yüklenicinin iş programına göre yılda yapması gereken işi yapıp yapmadığı kontrol edilmelidir. maddesinde belirtilen sürenin başlangıcı.7. yeni bir proje yapılacaksa projenin tasdikinin yükleniciye tebliği tarihinden itibaren başlar. kazı. Bilindiği üzere içmesuyu tesislerinde ünitelerin yapım sırası kaptaj . Her hakediş raporunda yüklenicinin iş programına göre her ünitede yapması gereken işi yapıp yapmadığı kontrol edilmeli ve iş programına göre geri kalınmış ünitedeki çalışmaların artırılması temin edilerek gecikmenin telafisi yoluna gidilmelidir.depo ve şebekedir. Akaryakıt. Ancak yıllara göre yapılması gereken iş miktarının tespitinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yörede tespit edilen çalışılamayan günler göz önüne alınacaktır.

sözleşme yılı birim fiyatlarına esas analizler kullanılmak kaydıyla bulunacak olan uygulama yılı birim hatları ile sözleşme yılı birim fiyatları arasındaki farka ihale tenzilatı uygulanarak hesaplanır. Bilindiği üzere Genel Müdürlükçe ihale edilen işlerin % 30 onayı ile ilgili Teknik Daire Başkanlığınca makamdan alınmaktadır. FİYAT FARKLARI VE MALZEME BEDEL FARKLARI Bilindiği üzere Bankamızca yaptırılmakta olan içmesuyu inşaatları Birim fiyat esasına göre ihale edilmektedir. % 30 dahilinde verilecek süre.11. ai = Hakedişin ödenmesi geciken tutarı (Sözleşme B. Birim fiyat esasına göre ihale edilerek yaptırılan içmesuyu inşaatlarında fiyat farkı.% 30 onayı yüklenicinin cezalı çalışılmaya süresine girmesinden sonra alınmışsa sözleşme süresinin bitim tarihinden itibaren başlatılır. ile) tj = Ödemenin geciktiği gün sayısı (gün) A = Keşif bedeli T = Sözleşmesine göre çalışılacak iş günü (gün) t1= Hakedişin gerçekleşen süresi Yükleniciye verilecek süre uzatımlarında Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit olunan çalışılamayan günler dikkate alınır.imalatların fen ve sanat kurallarına uygun yapılabilmesi göz önüne alınarak gecikmenin işe etkisi ölçüsünde süre uzatımı verilir. 1. Bu formülle süre uzatımının uygulamaya konulmasıyla Tetkik ve Danışla Kurulunca alınan 1983/99 sayılı karar yürürlükten kaldırılmıştır. Kesinlikle ek sözleşme yapılmaması hususunda tüm Bölge Müdürlüklerinize yazı ile talimat verilmiştir. Sözleşme süresinin bitim tarihi ile % 30 onayı tarihi arasında bir boşluk kalmamasına dikkat edilmelidir.% 30 onayı sözleşme süresi bittikten sonra alınmışsa onayın yükleniciye tebliği tarihinden 2. Keşif bedelinin dolması nedeniyle keşif bedelinin % 30'una kadar ilave iş yaptırılması halinde verilecek süre ana sözleşme süresine orantılı olarak % 30 dahilinde yaptırılacak iş miktarına yetecek kadar verilir. Hakedişlerin geç ödenmesinden dolayı verilecek süre uzatımı. F = (B-A)(l-t) H = A(l-t)+F F = Uygulama yılında ödenecek fiyat farkı A = Uygulama yılında yapılan işin sözleşme hatlarıyla tutarı B = Uygulama yılında yapılan işin uygulama yılı fiyatlarıyla tutarı H = Uygulama yılında fiyat farkı dahil toplam hakediş tutan . ana sözleşme ve ek sözleşmede belirtilen işlerin tamamı için gerekli süre ek sözleşmeden evvel tespit edilmeli ve işin bitiş tarihi sözleşmeye yazılmalıdır. sözleşme süresinin bitim tarihinden 3.1996 tarih ve 5147 sayılı onayla yürürlüğe konulmuş olup tüm bölge Müdürlüklerimize duyurulmuştur.F.% 30 onayı işin sözleşme süresinden evvel bitirilmesi halinde alınmışsa % 30 onayının yükleniciye tebliği tarihinden 4.% 30 onayı sözleşme süresi bitmeden ve henüz keşif bedeli dolmadan alınmışsa. Ancak çok özel ve zaruri durumlarda ek sözleşme yapılması gerekirse. Bölge müdürlüklerimizce ihale edilen işlerde ise Yönetim Kurulu Kararı ile Bölgeye verilen iş yapma yetkisini aşmamak üzere % 30 onayı Bölge Müdürlüklerimizce alınmalıdır. Süre Uzatımı  a t i 1 i n i A 1 t T Bu formül 7.

maddesinde çok açık olarak belirtilmiştir. Ancak ihzarat miktarlarında imalata giren miktarlar dikkate alınacaktır. İhzarat bedeli ödenecek malzemeler. Yıl içinde bitirilmek üzere ihale edilmiş işlere süre uzatımı verilerek ileriki yıllara sirayet etmesi halinde bu iş kalemlerine de fiyat farkı uygulanmalıdır. Bu malzemelere bedel farkı verilirken işin iş programına uygun olup olmadığı kontrol edilmeli. düzenlenecek ilk hakedişte yapılmalıdır.yıllık iş programına göre o yıl yapılabilecek iş kalemine yetecek kadar ihzarat yaptırılmalıdır.biten yıla ait fiyatlarıyla tutan ile aynı miktarların ertesi yıla ait fiyatlar tutarı arasındaki fark ihale tenzilatına tabi tutularak ertesi yıl fiyatlarının uygulandığı ilk hakedişten kesilir. ödenek diliminin doldurulduğu hakedişten sonra. iş programında. yapması gerekenden fazla iş yapmış olsa dahi bir sonraki yılda yapması gereken iş tutarını gerçekleştirmek zorundadır. sözleşme rayiçleri yerine işin yapıldığı yılın rayici veya fatura bedeli kullanılmışsa bu iş kalemine o yıla ait fiyat farkı uygulanmamalıdır. Profil demir. kabul. Bu gibi durumlarda ihzarat kesintisi ile. bu iş kalemlerinin uygulama yılı birim fiyatlarının hesaplanmasında aynı özel rayiç kabul. Malzeme bedel-farkları. Çimento ve Kerestedir.malzeme fiyatlarındaki artışlar için de malzeme bedel farkı ödenmelidir. Bu miktardan fazla yapılan ihzaratın bedeli ödenmemelidir. buda mümkün olamıyorsa Bankanın yetkili organlarınca kabul olunacak rayiçler esas alınır. malzemenin yıl başındaki fiyatı ile yıl içindeki fiyatı arasındaki fark ihale tenzilatına tabi tutulmadan KDV hariç olmak üzere ödenir. Cezalı çalışma süresi içerisinde. iş programındaki ödenek diliminin tamamlanmasına kadar yapılan imalat ve ihzarata geçen yılın fiyat farkı uygulanır. artan veya eksilen miktar imalat hangi yılda yapılırsa yapılsan geçici kabul itibar tarihini geçmemek üzere artış veya eksilişin kesinleştiği yılın hatlarıyla değerlendirilir. Pik malzeme. Kesin hesapta veya işin devamı sırasında herhangi bir imalatın kesin veya ara metraj sonucu miktarında arıtma veya eksilme olduğu tespit edilir ise.t = İhale tenzilatını göstermektedir. Bundan sonra ihzaratlarda sanki imalatmış gibi fiyat farkı verilir. bu yoksa benzer iş kalemleri ile malzeme birim fiyatından elde edilecek oranlar. Tespit hakedişlerindeki imalat ve ihzarat miktarlar hiç bir zaman o yıl içerisinde yapılan son hakediş raporundaki miktarlardan az olmamalıdır. Betonarme demiri. İşin bir bölümü veya tamamı için bir süre verilmişse iş programı revize edilerek yıllık ödenek durumları kalan iş miktarları ve süre uzatımının bitiş tarihi dikkate alınarak yeniden düzenlenmeli ve durum yükleniciye taahhütlü bir yazı ile bildirilmelidir. İş programına uygun olarak yapılmışsa ve yıl içinde bir kaç kez fiyat artışı olmuşsa hangi artış döneminde yapması gerektiği tespit edilmelidir. Her yılın sonu itibariyle tespit hakedişleri düzenlenir. Tespit hakedişindeki ihzarat miktarlarının.tasdikli iş programına uygun olmak kaydıyla ve Bakanın yazılı izni ile uygulama yılı ihtiyacından fazla miktarda ihraz edilebilir. Ancak ileriki yıllarda ihtiyaç duyulacak malzemeler. Bu gibi durumlarda iş programının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti için bu iş kaleminin sözleşme fiyatına tahvili gerekir. Akaryakıt. Ancak bir iş kaleminin birim fiyatının hesaplanmasında. prensip ve analizler kullanılmalıdır. MALZEME BEDEL FARKLARI İnşaatlarda kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemelere yılı içerisinde meydana gelen fiyat artışlarından dolayı ödenecek malzeme bedel farklarının ne şekilde ve hangi malzemelere ödeneceği sözleşmenin 12. Yüklenici herhangi bir yılda. Sözleşme fiyatı bu usulle hesaplanan iş kalemlerine de fiyat farkı uygulanır. prensip ve analizlerle hesap edilen iş kalemlerinin bulunması halinde. İçmesuyu inşaatlarında karşılaştığımız malzeme bedel farkları çoğunlukla. Bunu teminen öncelik sırasına göre varsa mevcut rayiçler. Yıl sonunda yapılan tespit hakedişinde yüklenicinin iş programında yapması gereken kadar iş yapamadığı anlaşılması halinde. Sözleşmesinde birim fiyatı bulunmayan bir iş kaleminin yaptırılması halinde sözleşme rayiçleri kullanılarak yeni fiyat yapılmalıdır. Sözleşmenin. Yüklenicilerin tenzilatları yüksek . özel rayiç.

arıtma tesisi gibi su tutucu yapılarda gündeme gelmektedir. İÇMESUYU TESİSLERİNDE ZEMİNİN ÖNEMİ VE ZEMİN EMNİYET GERİLMESİ TAYİN YÖNTEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ayfer ÖRGE . deformasyon. 1. malzeme. Söz konusu Esaslarda yapı ve zemin koşulları açısından 3 kategoriye ayrılan zemin ve temel etütlerinden 2. Malzeme bedel farkında ihale tenzilatı uygulanmadığından her ne kadar ihzarat kesintisi yapılsa dahi ihzarat kesintisine de ihale tenzilatı uygulandığından yüklenici bir miktar karlı duruma gelmektedir. İçmesuyu tesislerinde zeminin önemi iletim hatlarında ve depo. alternatif yerlerin belirlenmesi ve tasarım etüdünü planlamak için yapılacağı belirtilerek. temel ve kazı sistemlerinin doğru olarak projelendirilmesi gereklidir. aynı hacimde farklı ebatta depo projeleri üretilmiştir. işin yapımı aşamasında maliyeti arttıran ve bazen de projenin büyük ölçüde değişmesine neden olan durumlar ortaya çıkabilmektedir. hidrolojik koşullar. Ancak zaman içinde söz konusu projelerin hesapları ve hesaplarda baz alman zemin emniyet gerilme değerleri temin edilemez duruma geldiği gibi. ön etütlerde topoğrafık durum. zemin mukavemet. İçmesuyu depolarında zeminle ilgili hususlara değinecek olursak. çeşitlilik ve yemlenen yönetmelikler yönünden konunun bir bütün halinde ele alınarak aynı kriterler çerçevesinde projelendirilmesi zorunluluk haline gelmiş ve yeni depo tip projeleri hazırlanmıştır. Bu düzenlemede Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın hazırlamış olduğu Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar da dikkate alınmıştır.5 kg/cm2 arası ve 1 kg/cm olmak üzere 4 ayrı zemin emniyet gerilmesi için hazırlanmıştır. 2 kg/cm2 -1. permeabilite. komşu yapılar ve kazıların incelenmesi. bir tasarım etüdü ve gerekirse kontrol etütleri ve yapı evresi gözlemleri ile ölçümlerin yer alması istenmektedir.Fizibilite ve Proje Özel Şartnamesinin 4. boşluk suyu basıncı özellikleri ile yeraltı suyunun zararlı özellikleri vb. maddesi yeniden düzenlenmiştir. eski haritalar. zemin tabakalarının belirlenmesi. Proje aşamasında zemin emniyet gerilmesinin belirlenmesine ve depo yerinin uygunluğuna ilişkin zemin etüt raporu hazırlanmasına ait esaslar ilgili şartnameler yanı sıra bir yazı ile Bölge Müdürlüklerimize bildirilmiştir. Ancak uygulamalar sonucunda gerek proje yüklenicilerinin gerekse Bölge Müdürlüklerimizin konuya yaklaşımlarında bazı farklılıklar ortaya çıkması nedeni ile konu tekrar gözden geçirilerek Etüt . civarda yapılmış önceki etütler. özellikle zemin ve yapı etkileşimim göz önüne alarak ve temel tasarımı için gerekli olabilecek her türlü bilgiyi kapsayacak şekilde yapılmış olması.1. Aksi halde.1995 tarihinden itibaren uygulamaya konulan projeler 4 farklı deprem bölgesi ve 2 kg/cm2 den büyük. Çünkü yıl sonu fiyatı gelecek yılın baz fiyatına eşit olmaktadır. Tasarım etüdü kapsamına işe. ve 1.Başkan Yardımcısı Bir yapının sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için zemin ve temel etütlerinin. bilindiği gibi içmesuyu tesislerinde kullanılan çeşitli hacimde depo projelen. yerel depremsellik gibi bilgilerin yer alması öngörülmektedir. Bu nedenle sistem. jeolojik kayıtların incelenmesi. Ön etüdün seçilen yerin uygunluğunun tespiti. hususların dahil edilebileceği belirtilmekte bu etütler için uygulanacak alışılmış yöntemler: . kategoride yer alan yapılar için genellikle bir ön etüt.ise yıl sonu itibariyle bir sonraki yılda kullanacağı malzemeleri tespit hakedişinde ihzarat olarak getirmektedirler. içmesuyu projeleri kapsamında farklı firmalarca hazırlanmış ve uygulanmıştır.

Yeni depo tip projelerinin 4 farklı zemin için hazırlanmış olması nedeni ile inşaat aşamasında yeniden projelendirme gerektirmemesi. Yeni düzenlemede söz konusu gözlemsel incelemelerin inşaat ve/veya çevre ve/veya jeoloji mühendisi tarafından gerçekleştirilmesi ve yüklenicilerden mutlaka jeoloji mühendisi istihdam şartı aranmaması da vurgulanmıştır. 1/5. Projelendirme aşamasında yapılan bu incelemeler sonucu belirlenen zemin emniyet gerilmesi değerleri inşaat aşamasında temel seviyesinde kazı yapılmasını takiben tahkik edilmeli.000 1/2. idareye teslim edilmelidir. inceleme çukurları. proje ekinde hazırlanacak zemin raporu. madde kapsamında yapılan çalışmalar: hidrolojik rapora ek olarak hazırlanacak zemin raporu kapsamında açıklanarak. bu rapor kapsamında: a) Yapı yakın çevresinin Jeolojik haritası(l/25.000.3.000. 2. Bu esaslar yanı sıra içmesuyu depolama tesislerinde: 1. mülkiyet ve ulaşım durumu. temel sondajına gidilerek.Öncelikle gözlemsel inceleme yolu seçilir.Proje aşamasında zemin sondaj ekipmanının ulaşımına uygun koşulların sağlanmasındaki zorluklar. bu durum gerekçeleri ile birlikte tutanakta belirtilmelidir. rapor yersel tetkikinde yapılarak sonuçları tutanakta belirtilmeli.1. açılmış bulunan kazı çukurları. .İnşaat aşamasında istimlak problemleri. zemine uygun kısımların uygulanabilme kabiliyeti.maddelerde belirtilen hususların yapılmasına gerek duyulması halinde. 3. 1. mevcut lokasyonlar. c) Yapı yerinde zeminin tabakalanması ve kesiti. 3.laboratuar deneyleri olarak sıralanmaktadır. Bunun için yapı civarında imar planı raporlarındaki zemin emniyet gerilmesi. 2. 5. Bu çerçevede yükleniciler tarafından hazırlanan zemin raporu hidrolojik rapor yersel tetkiki sırasında Bölge Müdürlüğü inşaat ve jeoloji mühendisi tarafından incelenerek yersel tetkik tutanağında.1. yapı yerinde deney çukuru açılıp gerekli incelemeler yapılarak ve zemin raporu hazırlanarak tarifleme getirilmelidir. Depo yeri zemin raporları Bölge Müdürlüğünce incelenip rapor veya proje ile birlikte onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilmelidir. e) Heyelan durumu f) Depremsellik durumu hususlarına yer verilmelidir. 1. 2.Depo yerlerinin genelde sağlam zemin olarak nitelenen alanlarda seçilmesi gibi hususlar da dikkate alınarak. 3. 4. zemin raporunda önerilen zemin emniyet gerilmesi hakkında görüş bildirilir. 6. maddede belirtilen şekilde tarifleme belirlenemiyorsa. 2. Deney çukuru açılmasına gerek olması halinde bu işlem. ilgili şartnamede yapılan son düzenlemede yapılacak işlemlerin öncelik sıralaması belirlenmiştir.000 ölçeklerinden biri) b) Yapı yerinin genel topografyası.nedeni ile söz konusu olabilen yer değişiklikleri. laboratuar deney sonuçlarına göre zemin raporu hazırlanıp buna bağlı olarak zemin emniyet gerilmesi belirlenmelidir. Zemin sondajı gerekmesi halinde bu işlem yüklenici firma tarafından proje hazırlanması aşamasında yaptırılarak aynı şekilde proje ekinde idareye teslim edilmelidir. 1/1. d) Yeraltı suyu ve feyezan durumu.Yukarıdaki ilk iki madde ile de zemin emniyet gerilmesinin belirlenememesi halinde ise. bu aşamada çukurun açılamaması durumunda bu işlem proje aşamasına kadar yüklenici tarafından yapılarak.sondajlar. Buna göre.Özellikle çok sık kullanılan 50-700 m lük hacimli depoların monolitik sistemle çözülmüş olmaları sonucu zemin sınıfının inşaat sırasında değiştirilmesinin işin keşfine önemli ölçüde etkileşimi olmaması.İstisnasız her depo yerinde proje aşamasında sondaj işlemi yapılmasının getireceği maliyet unsuru.yerinde arazi deneyleri. jeolojik haritalar ve yapılmış bulunan binalara ait baz alman zemin emniyet gerilme değerlerinden yararlanılmalıdır.veya.

sulama ve yıkama suyu olarak kullanılmaz.000 m2 si için yeterli derinlikte 4 sondaj. berrak olmalı. SANAT YAPILARINDA BETON VE KALIBIN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Refik TUZLU . lağım suyu alkali ve asitleri ihtiva etmemelidir.Kullanılan sular kesinlikle asitli ve sülfatlı olmamalıdır. . ■ Çok kirlenmemiş olmak şartıyla tabiattaki var olan sular karma suyu olarak kullanılabilir. çakıl ve suyun uygun ölçülerde karışımından elde edilir. kil ve tabii kalker taşlarının sonra öğütülmesinden elde edilen hidrolik bağlayıcılardır. Karma suyu ile yapılacak beton numunelerinin 7 ve 28 günlük küp mukavemetleri. ■ Fransız sertlik derecesi 9. yapılmış inşaatın sulanmasında kullanılacak su temiz. aynı şartlarda fakat içmesuyu ile yapılan numunelerin küp mukavemetlerinin %90'ından az olmamalıdır. . ÇİMENTO : Çimentolar. SU Beton yapılmasında. ■ Nehir ve dere sulan gibi çamurlu sular havuzlar da dinlendirilip içindeki çamurlar çökeldikten sonra kullanılmalıdır. Bu esaslar çerçevesinde zemin raporları düzenleme işleminin Bölge Müdürlüklerimizce hazırlanan projelendirme çalışmalarında da dikkate alınarak projelere dahil edilmesi beklenmektedir. kil. Alman sertlik derecesi 5'in altında olan sular karma suyu olarak kullanılmaz. Turnusol kağıdı kırmızı renk veriyorsa bu su asitlidir.Şube Müdürü Beton: Çimento. Bu sular kesinlikle karma. kum.Kullanılacak suların asitli olup olmadığı turnusol kağıdı ile anlaşılır. Betonarme: Beton ve çelikten meydana gelen birleşik bir yapı malzemesi Kalıp: Betonarme yapı malzemesinin bünyesine girmesine rağmen beton ve çelikten sonra üçüncü ve onlar kadar önemli bir öğedir.Sülfatlı sular ise baryum klorür eriği ile beyaz çökelek vermesiyle tanınabilir. ■ Organik maddelerle endüstri atıkları hiç bir şekilde bulunmaması gerekmektedir.Ancak aluminli çimento hiç bir zaman tuzlu su ile karıştırılmamalıdır. Ancak bu sulara yeteri kadar kireç katılarak sertliği arttırılıp kullanılması mümkündür. mümkün olduğu nispette güzergah üzerindeki aktif veya pasif heyelan alanlarından uzaklaşacak şekilde güzergah belirlenmesine özen gösterilmelidir. .tereddütlü durumlarda depo yeri istimlak ve ulaşım sorunları da çözümlenmiş olduğundan gerek duyulursa bu aşamada zemin sondajı yapımına gidilmelidir. Tip Projeler Yapım Genel Teknik Şartnamesinde yapının oturacağı arazinin ilk 1. Bu tanımları yaptıktan sonra kaliteli bir beton veya betonarme yapı inşaa edebilmek için. Depo yerlerine ait zemin çalışmalarının yanı sıra hidrolojik rapor yersel tetkiklerinde iletim hattı güzergahında heyelan etütlerinin yapılmasına da gerekli önem verilmeli. ■ İçmesuyu elverişli (TS 266) sular en ideal beton karma suyu olarak kullanılabilir. yağ. kum ve çakılın yıkanmasında. çamur. betonun bünyesine giren malzemeleri inceleyelim. ■ Deniz suyu da betonda kullanılabilir.000 m2 için en az iki sondaj yapılması önerilmektedir. yüksek sıcaklıkta pişirildikten . sonraki her 1. .

Su ile karıştırılıp plastik bir hamur durumuna getirildikten sonra havada yada su içinde yavaş yavaş katılaşarak taşlaşırlar. Piriz adı verilen bu katılaşma olayı 1 saatte başlamak ve en çok 10 saatte tamamlanmak üzere gerçekleşir. ■ Bu süreyi soğuk yavaşlatır. ■ Bu süreyi sıcak hızlandırıcı etki yapar. a) Portland Çimentoları TS19 Portland Çimentosu Standardlarına göre üretilmektedir. Normal Portland çimentoları tam mukavemetlerinin yaklaşık % 70'ini 28 günde kazanır. ■ Normal Portland Çimentosu (NPÇ 350) ■ Yüksek Mukavemetli Portland Çimentosu (YPÇ 500) ■ İlk Mukavemeti Yüksek Portland Çimentosu (İPÇ 600) b) Beyaz Portland Çimentosu (BPÇ 350) c) Yüksek Fırın Cüruf Çimentoları ■ Demir Portland Çimentosu (NDPÇ 350) ■ Yüksek Fırın Portland Çimentosu (NYPÇ 350) Yüksek Fırın Portland Çimentoları, Portland çimentolarına kıyasla rutubete tuzlu suya endüstri gazlarının etkisine daha dayanıklıdır. d) Traslı Çimentolar (T.Ç) Genellikle, kütle betonlarında ve su yapıların da kullanılırlar. e) Alüminli Çimentolar Bu çimentoların sertleşmeleri çok hızlıdır. Prizden 24 saat sonra portland çimentosunun 28 günlük mukavemetine ulaşır. Sülfatlı ve asitli sularla yüksek ısının zararlı etkilerine karşı dirençleri yüksektir. Soğuk havada betonlamaya uygundurlar. Alüminli çimentoların, portland çimentosuyla karıştırılması sakıncalıdır. Çünkü böyle bir karışımda hacimsel genleşme olur. f) Diğer tür çimentolar Hava Sürükleyen Portland Çimentosu: Bu çimentolarda donmaya karşı direnç yükseltilmiştir. Genleşen (Ekspansif) Çimento; Rötre istenmeyen ve genleşme istenen yerlerde kullanılır. Geçirimsiz çimento: Geçirimsiz maddeler katılmış Portland çimentosudur. 3 aydan fazla muhafaza edilmiş çimentolar kullanılmadan önce tekrar kontrol edilmesi gerekir. Çimentonun Türk Standartlarına uygunluğu tespit edilmelidir. Muhtelif fabrikaların çimentoları aynı inşaat ünitesinde kullanılamaz. Çimento rutubetsiz ve üzeri örtülü yerlerde depolanmalıdır. Depo yada ambarlarda çimento torbaları zeminle temas etmeyecek şekilde ahşap ızgara üzerine en çok 8 sıra halinde istif edilmelidir. AGREGA,KUM Kum; Kayaların ayrışmasıyla oluşan ve daneleri delik çapı 7 mm olan elekten geçebilen bir yapı malzemesidir. Kare Delikli Elek İnce kum 0-1 mm 0 - 0,8 mm Orta kum 1-3 mm 0,8-2,4 mm İri (kaba) kum 3 - 7 mm 2,4 - 4,3 mm Kum tabii ve suni olabilir. Tabii kum; dere yataklarından, kum ocaklarından ve deniz kıyısından elde edilir. Suni kum; kalker ve granit gibi taşların konkasörle kırılmasıyla mekanik olarak üretilir. Yapıda kullanılacak kum temiz olmalı beton mukavemetine zararlı yada çeliğe etkiyen maddeler bulunmamalıdır. Dane şekilleri mümkün olduğu kadar yuvarlak, kürevi veya kübik olmalı,

Yapılarda kullanılan kum yeterli derecede sağlam basınca dayanıklı ve çeşitli hava etkilerine mukavim olmalıdır. Deniz suyunun portland çimentosuna etkisi kötü olduğundan deniz kumu ile beton yapılmaktan kaçınılmalıdır. Özellikle yüksek kaliteli betonlar için KUM temiz tatlı su ile yıkanmalıdır. Kum kalitesini basit olarak anlamak için; Bir avuç kum elde ovalandığında toprak gibi' ezilmemeli gıcırtılı bir ses çıkarmamalı, ele yapışmamak, avuçta atıldığında toz ve kir bırakmamalıdır. Kumun içinde toprak ve killi maddelerin varlığım anlamak için; Bir miktar kumu ölçekli cam bir kaba veya bir bardak içindeki suya atılarak basit bir deney yapılır. Su ile karıştırılan kum durulmaya bırakıldığında toprak ve kil kumun üzerinde bir tabaka şeklinde çökelir. Bu tabakanın kalınlığı kum kütlesinin yüksekliğinin 1/14 ünden çok olmamalıdır. ÇAKIL Çakıl ve kumun mukavemeti çimento mukavemetinden hiç bir zaman daha az olmamalıdır. Çünkü kırılma daima malzemenin zayıf olanından ileri gelir. Betonun bünyesine giren çakılların büyüklükleri genellikle 7-70 mm arasında kalır.

GRANÜLOMETRİ Bir kum-çakıl karışımıyla iyi kalitede beton yapılabilmesi için çeşitli çaplardaki tanelerin karışımı içinde bulunması gerekir. Granülometrik birleşimi belirlemek için çeşitli delik çaplarındaki bir elek dizisinden yararlanılır. Her elekten geçen malzeme miktarları bulunur. Agrega yıkandıktan sonra uygun granülometriyi verecek granülometri eğrisindeki limitlere göre en az 4 gruba ayrı ayrı depo edilecektir. BETONUN KARIŞTIRILMASI Karıştırma el ile yapılırsa; Kum, çakıl, çimento önce kuru olarak, beton, tahta veya saç platform üzerinde iyi karıştırılır, bu karıştırma bir yere aktarmak suretiyle en az üç kere yapılacaktır. Sonra süzgeçli kova ile gerektiği kadar su katılarak harç ile sarılmamış hiçbir çakıl veya kırmataş görülmeyinceye kadar karıştırma ve harmanlama işin deva edilecektir. Karıştırma Betoniyer ile yapılıyorsa; Betoniyere konulacak çimento, kum, çakıl yada kırmataş ve su hep birlikte homojen bir şekilde karıştırılacaktır. Karma işi en az 1 dakika olmakla birlikte bu süre betoniyerin kapasitesine de bağlıdır. Mesela; (1.147) m3 kapasiteli betoniyerler için 1.5 dakika karıştırılır. Betona konulan su miktarı azaldıkça karıştırma süresi uzatılmalıdır. Kullanılacak betoniyerler su ayar tertibatlı olmalı. Elde edilen beton 20 dakika içinde kullanılmalıdır.

Betoniyer ile karıştırmada ikinci bir karışım konmadan önce betoniyer tamamıyla boşaltılmalıdır. İş bittiği veya durdurulduğunda betoniyer iyice temizlenmelidir. BETON DÖKÜLECEK YERİN HAZIRLANMASI Beton dökülecek yüzeyler ve kalıpların içerisi su birikintileri,- çamur, talaş, yonga, şekerli maddeler inşaat artıkları ve yabancı maddelerden temizlenmiş olacaktır. Kayalık olan yerlerde, gevşek parçalar kaldırılmalı ve yüzey iyice temizlenmeli, su emme gücü olan yüzeyler beton suyunu emmemesi için beton dökülmeden önce iyice ıslatılmalıdır. BETONUN TAŞINMASI Teknik şartlara uygun olarak hazırlanan beton hemen döküleceği yere taşınmalıdır. Taşıma sırasında beton elemanlarının birbirinden ayrılmaması için taşıma işi sarsılma ve çalkalanma yapmayan araçlarla yapılmalı, bu şekilde taşıma yapılamıyorsa betonun taşınıp döküleceği yerde bir kere daha karılması gerekir. Beton serbest olarak en fazla 1.5 m yükseklikten dökülmemeli; beton oluk yardımıyla dökülecek ve eğim çok fazla ise, oluğun yer yer paletlerle teçhiz edilmesi, kısa parçalardan oluşturup sık sık yön değiştirilerek betonun hızının kesilmesi amaçlanmalıdır. Beton dökme işinde boru kullanılırsa borunun alt ucu dökülmüş beton içinde bulundurulacak, boru her zaman dolu olacaktır. Betonun karıldığı veya betoniyerden çıktığı an ile yerine döküldüğü an arasında geçici süre 20 dakikayı geçmemelidir. Özel karıştırma aletleriyle teçhiz edilmiş kamyonlarla (Transmikserler) taşımalarda süre 45 dakikayı geçmemelidir. BETONUN DÖKÜLMESİ VE SIKIŞTIRILMASI Beton aralıksız dökülecek vibratör ya da el ile sıkıştırılarak sıklığı temin edilecektir. Vibratörle sıkıştırmada betonun homojenliğinin bozulmamasına dikkat edilmeli işin önemine göre vibratörün devir adedi tespit edilmelidir. Beton kat kat dökülecek vibre edilmiş katların kalınlığı vibratör iğnesinin uzunluğunun yarısı kadar olacaktır. El ile sıkıştırmada beton tabaka kalınlığı 15 cm den fazla olmayacak. İki tabakanın dökümü arasındaki zaman 90 dakikayı geçmemelidir. Vibre edilen ve prize geçen betonlar tekrar vibre edilmez. Vibratör iğnesi son dökülmüş beton içine yavaş yavaş m2 yüzeye (4) dört defa eşit aralıklarla batırılacak; Bu aralıklar vibratörün etki alanının çapından fazla olmayacaktır. Döşeme ve kaplamalarda satıh vibratörü kullanılacak; Beton dökümünden 7 gün süre ile her türlü titreşimden korunacaktır. SU İÇİNDE BETON DÖKÜLMESİ İçinde beton dökülecek suyun ısısı +10° altına düştüğünde dökülecek beton en az 300 dozlu ve dışarıda 50 kg fazladan ilave olunacaktır. 25 cm çapındaki borular, yada altı kapaklı kova ile sıkışık bir kütle halinde su altına bırakılacaktır. Beton hiç bir şekilde oynatılmayacak, suda dalga olmaması dikkat edilecektir. Tabandan kaynak suyu çıkıyor ise beton dökümüne zarar vermeyecek şekilde önlem alınacaktır. DENİZ SUYU ETKİSİNDE OLAN BETONUN DÖKÜLMESİ Projesinde 200, 250 dozlu gösterilmiş olan masif beton kısımlar deniz suyu etkisinde kalıyorsa, bu betonlar 300 dozlu olarak dökülecektir. Bu gibi betonlarda deniz suyunun kimyasal etkilerine dayanıklı çimento kullanılmamalıdır. ALKALİ VE SÜLFATLI SULARIN VE ZEMİNİN ETKİSİNDE KALAN BETONLARIN DÖKÜLMESİ Beton işin başından sonuna kadar aralıksız dökülecektir. Buna imkan bulunamazsa zeminden en az 45 cm daha yüksek bir seviyeye kadar aralıksız dökülecektir. Alkali zemin veya alkali suların beton

Agrega ve su 40° kadar ısıtılmalı.dökümü bittikten sonra 72 saat beton yüzüne değmemesi sağlanacaktır. Traslı çimento kullanılması halinde bu bekleme süresi bir misli artırılır. kemer Kolon. Lento . imalatın büyüklüğüne. Donmuş. çimento ve dökülen betonun cins ve özelliğine.hatıl. yağmur ve kimyasal maddelerden korunmalıdır. perde 3 gün gibi imalatların yan kalıpları Küçük kenarı 3 m küçük döşeme. kg/m3 biriminde bulunan bu değere dozaj denir. kırağı ile örtülmüş malzeme kullanılmayacaktır. Eski beton ile yeni betonun birbirleri ile iyice kaynaması sağlanacaktır. BETON EK YERLERİ Momentlerin en az olduğu yerlerde beton 45° eğimli veya dişli olarak bırakılacak. Beton sarsıntılardan. Kanal kaplamalarında 2 m yi geçmemelidir. KALIP VE İSKELENİN ALINMA MÜDDETİ Beton yeteri derecede prizini yapmadan. Betonlara lüzumu halinde maksada uygun katkı malzemesi ilave edilecektir. SOĞUK HAVADA BETON DÖKÜLMESİ Hiç bir zaman donmuş zemin üzerine beton dökülmeyecektir. rüzgardan. Yeni beton döküldüğü zaman bu yüzeyler temizlenecek gerektiğinde tel fırça kullanılacak. En az + 3 dereceye kadar herhangi bir tedbir alınmadan beton dökülebilir. kar ile karışmış. hasır örtülmeli ve sulanmalı veya beton yüzeyine kimyevi koruyucu madde ilave edilerek korunmalıdır. Isı + 3 derecenin altına düştüğü zaman dozaj en az 350 tutulmalı. Normal portland çimentosu kullanılıp hava sıcaklığı +3° üstünde kaldığı sürece. DİLATASYON DERZLERİ Bırakılacak dilatasyon derzleri projesinde gösterildiği gibi yapılacaktır. iskele ve kalıpları 8 gün Küçük kenarı 3 m daha büyük açıklıkta döşeme açıklıkları 3 m 21 gün geçmeden büyük kiriş ve kemer iskele ve kalıplan alınmamalıdır. üzeri çuval kum. BETONUN KORUNMASI Beton 7 gün süreyle nemli tutulmalı. asgari bekleme müddetlerini doldurmadan kontrol mühendisinin onayı alınmadan İSKELE VE KALIP alınmaz. Prize çabuklaştırıcı katkı malzemeleri ilave edilmeli. Alkali ve sülfatlı zemin ve sulara dayanıklı çimento kullanılacaktır. BETONUN BİLEŞİMİ Yerine dökülmüş ve sıkıştırılmış 1 m3 beton bileşiminde bulunan çimento miktarı ağırlıkça belirlenir. Binalarda 40 m. Bir beton bileşimine giren su miktarı olarak Çimento ağırlığının % 25 Kum ağırlığının % 8 ~ 12 si Çakıl ağırlığının % 1 ~ 2 toplamını almak uygun bir yaklaşımdır. İskele ve kalıpların alınması. hava şartlarına göre değişir. 3 m den küçük açıklı kiriş. Beton döküldükten 7 gün sonrasına kadar +15° üstünde tutulması gibi tedbirler alınmalıdır. İstinat duvarlarında 10 m. . Geceleri ısı 20° fazla olursa sulamaya devam edilmeli. Suyun çimentoya oranı % 40 aşmamalı. ± 3 derecede beton yapılması betonun dökülmesi ve korunması için basit tedbirler alınması gerekir. Piriz devresinde hava sıcaklığı +3° altına düştüğünde ısının tekrar +3° çıkmasına kadar geçen müddet iskele ve kalıp alma müddetine sayılmaz. yıkanacak kuvvetli dozlu çimento şerbeti döküldükten sonra yeni beton dökülecektir.

680 Su 0. Su gerektiğinden çoksa aşırı ölçüde su buharlaştığından geride boşluklu beton kalır ve rötre olayı büyük ölçüde artar. Bundan ötürü işlenebilmesi güçleşir.150 0. Yeterli ölçüde su konulmazsa beton çok kuru olur.Beton çelik donatıyı paslanmaya karşı güvenle korumakla görevli olduğundan birleşimde yoğun beton elde edilmesi için yeterli ölçüde çimento bulunmalıdır. Demirli beton agregası 30 mm ye kadar dane iriliğinde olacaktır. Sıvı betonlar betonarme yapılarda kullanılamaz. Çimentonun prizine yeterli nem bulunmayabilir böylece mukavemet düşer.160 Beton dozajlarına göre aranılacak 28 günlük en düşük basınç kırılma dirençleri aşağıda gösterilmiştir. Birleşime giren su miktarı hem betonun kıvam ve dolayısıyla işlenebilme özelliği hem de mukavemeti üzerine etkir.155 Kum 0.710 0.145 0.740 0.580 Çakıl 0.740 Su 0. Bazı yerlerde çakıllar toplanır.790 0.580 0.790 0.580 0.760 0.140 0.500 Çakıl 0. Ayrıca çeliğe yeterli ölçüde bağlanmadığı için mukavemet düşer. Agrega Doz 250 300 350 400 Kırma Taş Doz 250 300 350 400 Kum 0. DOZAJ 250 kg/m3 300 kg/m3 400 kg/m3 Minimum Basınç Direnci 120 kg/cm2 160 kg/cm2 100 kg/cm2 140 kg/cm2 20 x 20 x 20 cm küp D=15 cm h=30 cm silindir 3 225 kg/cm2 195 kg/cm2 .500 0.740 0.580 0.130 0. Betonarmede kullanılacak beton genellikle plastik kıvamında olmalı B225 ve B300 yapılacağı zaman su miktarları deneyle kontrol edilmesi gerekir.125 0.135 0. Demirli betonlarda dozaj 250-400 kg/m olacak ve beton içindeki agrega ve su miktarları hacmen tayin edilecektir.500 0. Beton bileşimindeki diğer önemli nokta su miktarıdır.500 0.

Demirin kalıba değmesini önlemek ve demir sıralarını birbirinden ayırmak için çakıl. döşeme gibi aksamın demirleri gruplanarak (poz no yazılı) etiketler takılmalıdır. Dönük çatlaklı Çıkar budaklı. Betonarme demirlerinin aralıkları her iki istikamette 30 cm den fazla olduğu zaman demir çubukların birbirini kestiği her noktada bağlanmalı. 2. KALIP Her çeşit beton.Betonun tanım ve sınıflandırılması: Kb28 (Kg/cm2) ** Sınıf Vb2s (kg/cm2)* I B300 300 240 iyi Beton II B225 225 195 Normal Beton III B160 160 140 Normal Beton *Vb28'-28 günlük küp numune (20x20x20 cm) basınç kırılma direnci. Beton dökümü ve betonun prizi esnasında yerinden onamayacak şekilde iyice bağlanmalıdır. sınıf cam kereste mukavemetinden az olmayan diğer cins keresteden imal edilecektir. Yerine konmuş demir kirden. Demirlerin kalıp yüzeyine olan mesafesi. dikme. ahşap. . Etriyeler kendi çaplarının en az iki katı kalınlıkta. diğer betonarme demirleri kendi çaplarının en az 2. demir çubuk aralıkları 30 cm den az olduğu takdirde bir sıra atlayarak bağlanmalıdır. Bu kalıp dakikada 8. çapraz. KALIP İSKELESİ Kalıp üzerine gelecek yükleri taşıyan makas. **Kb<28-'28 günlük silindir numune (d=15 cm. KALIP VE İSKELE Beton ve Betonarme inşaatın kalıp ve iskeleleri projesine göre yapılacaktır. BLOKLAR ASKILAR vs. BETONARME DEMİRİ Betonarmede kullanılan çubuk demirler düz ve nervürlü olacaktır. boya.Betonarme Demirlerin Yerine Koyma ve Bağlama Betonarme demirleri. zararlı pastan.000-12. Bu bloklar idarenin kabul edeceği şekil ve boyutlarda ÇİMENTO harcından yada MADENİ mesnetlerden yapılmalıdır. h=30 cm) basınç kırılma direnci. kiriş. kırma taş.Demirlerin Kesilmesi ve Kıvrılması Betonarme demirler projesinde gösterildiği şekilde bükülecek. payanda. Kesit değişikliği olmayan sağlam ve düzgün çıralı ÇAM veya 2. kalıplan indirme tertibatı ve parçalardan kurulu sisteme iskele denir. projede gösterilen yerlerine yerleştirilecektir. 1. İskele çelik veya ahşap olabilir. dikme tabanı ve yastıkları.5 katı kalınlık etrafında kıvrılmalıdır. uygun araçlarla temin edilmeli. ÇIPLAK BETON KALIBI Görülen yüzleri olduğu gibi bırakılarak istenilen görünüşte yapılacak olan.000 devirli vibratörün tesisine dayanacak şekilde takviyeli olacak ve kalıp yüzeyinin birleşme yerleri suyu sızdırmayacak nitelikte olacaktır. Ahşap olarak yapılır ise. Demir yerine yerleştirildikten ve bağlandıktan sonra kontrol mühendisi tarafından muayene ve kabul edildikten sonra beton dökülmeye başlanılmalıdır. demirli ve demirsiz betonların kalıbıdır. betonarme işleri projelerindeki biçimde durmasım sağlamak için kullanılan yüzey kaplaması bu kaplamanın bağlantı ve tahkimi için kullanılan parçalardan meydana gelen bir sistemdir. bağlantı. tuğla parçası. madeni boru parçası kesinlikle kullanılmamalıdır. İmal edilen kolon. Madeni mesnetler beton dış sathına çıktığından galvaniz olması gerekir. yağ vs maddelerden temizlenmelidir. bükülme kesinlikle demir ısıtılmadan yapılacaktır.

darbelere maruz betonlarda sivri köşe ve hatlara mani olmak için bu kısımlarda kalıplar çıta ile beslenmelidir. geldiğinden. dalgıç pompa kolon borularının boylarının 3 m. Ahşap kalıplar araları açılıp harcı akıtmayacak. çarpılmayacak.Bölge Müdür Yardımcısı Terfili içmesuyu tesislerinde. pompa montajının ve demontajın kolaylıkla yapılabilmesi için.  Elyaf istikametinde basınç 60 kg/cm2  Eğilme istikametinde basınç 80 kg/cm2 Elyafa dik istikametle basınç 15 kg/cm2  Elyaf istikametinde kesme 6 kg/cm2 olarak proje tanzim edilecektir. öncelikle derin kuyu ve yatay milli motopomp terfi merkezi ile. caraskalın kanca boyu 50 cm. kalıp ve iskelenin sökümü sırasında sarsıntı ve zararlı gerilmeleri önlemek için işin ehemmiyetine göre gerekleri yerlere verenler. projedeki ölçülerde beton kitlesi elde edilebilecek tarzda sıhhatle yapılmış ve takviye edilmiş olacaktır. olarak planlanması ve projelendirilmesi gerekmektedir. kuyunun duvara yaklaştırılmamasına. terfi hattı istikameti. kapılar dışa açılır yapılmalı ve kapı.İskele keresteleri genellikle dört köşe kesitli olacaktır. sistemin sürekli ve iyi bir şekilde çalıştırılması için. gibi. . sert ağaçtan kamalar.50 m aşağıda kalmak üzere kesilmelidir. Kalıp cidarlarım birbirine bağlamak için kullanılan madeni gergiler beton yüzeyinden en az 5 mm içerden betona zarar vermeden kesilecek tarzda yapılmalıdır. İskelenin oturduğu zemin dayanıklı olmazsa tertibat alınacak (kazık. terfi çapma göre. her tesis için yeniden ölçümlendirilmelidir. Kalıp ve iskele üzerindeki bütün yükler göz önünde bulundurulacaktır. Bina içindeki boru kanalının genişliği. Tahtaların kalınlıkları mukavemet hesaplarına göre tayin edilecektir.25 m. Kalıp yüzünde kullanılacak tahtaların kalınlığı 2 cm' den az olmayacaktır. terfi merkezinin ortasına getirilmesine özen gösterilmelidir. rahat bir montaj için bina yüksekliğinin 4 m. bu yükseklik. Kalıp ve iskele söküldükten sonra iskele altına çakılan kazıklar çıkarılarak veya kazık başları zemin seviyesinden veya en düşük su seviyesinden 0. (BURSA) BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Simavi BAKIR . Kaide betonu yüksekliği 40 cm. Kurulan kalıp iskelenin şekil değiştirmesine sebep olacak sarsıntılı ve üzerine ilave yükleme yapılmayacaktır. Ancak. Beton dökülmeden veya beton dökümü esnasında iskelede vuku bulacak ufak çöküntüleri düzeltmek. olmasından dolayı. Kalıp ve iskele hesaplarında taze beton yoğunluğu 2. vidalar gibi ayarlayıcı ve indirici tertibatlar konulmalıdır. Derin kuyu motopomp binalarının yerleşiminde. İÇMESUYU TESİSLERİ SANAT YAPILARINDA UYGULAMAYA YÖNELİK ÖNEMLİ DETAYLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.400 kg/m3 olarak alınacaktır. Dış tesirlere. Derinkuyu tip projelerindeki bina yüksekliği 3. toplama depolarının yerleşimine çok dikkat edilmelidir. Terfi merkezi kapısı da m. kuyu borusunun karşısına getirilmelidir. genişliğinden az olmamalı. Bina yerleştirilirken. yol durumu ve sondaj kuyusunun konumu dikkate alınmalı. beton) vs. kum kutuları.dir. montaj ve demontajda sorun yaratmaktadır. Dikmelerin yuvarlak kesitli olmasında sakınca yoktur. bina içinde bulunan boru kanalının terfi hattını karşılaması sağlanmalıdır. Kalıp tahtaları mutlak suretle eşit kalınlıkta olmalıdır. Ahşap gerilmeleri.

motopomp şase ölçüleri alınarak. Yüksek terfili tesislerde. ilgili Kontrol Mühendisleri ile görüşülüp. Terfi debisine göre. kaidenin binadan tecrit edilmesidir. montaj ve demontajda zorluklarla karşılaşılmaktadır. Bu nedenle. demontaj parçaları ve yangın hidrantlarının T. bina içindeki kollektör kanalı çok yer tutabilir. belgeli olmasına dikkat edilmeli ve T. boru hatlarında hareketlenmelere ve bunun sonucunda su kaçaklarının ortaya çıkmasına sebep olurlar. İçmesuyu tesislerinde. emme kollektör borusu oraya yerleştirilir. diğer ünitelere zarar vermeyecek şekilde inşaa edilmelidir. terfi merkezi salon kotunun. Bu nedenle. Terfili içmesuyu tesislerinde. Terfi hattı. isale hatları ve şebeke boruları. çekvalfler. Bankamız motopomp binaları tip projelerinin.S. Kaide betonları. Tüm motopomp binalarının. şebeke borularını rijitlemek ve hatları basınçlara karşı sağlamlaştırmak için. Klorlama binaları. pencere korkulukları takılmadan kırılmamalıdır. ilettikleri suyun basıncı altında daima içsel kuvvetlere maruzdur. terfi .E. kum veya strafor ile binadan tecrit edilmelidir. terfi merkezinden daha aşağıya gömülmesi gerekecektir. Tip projede. terfi hattının patlaması veya yağışlar nedeniyle. Bu nedenle. terfi merkezinin gömülmesi halinde. kollektör kanalı ve boru çaplarının ölçülendirilmesi gerekmektedir. kuyu binası bitmeden kapı. Sondaj firması tarafından. kuyuların doldurulduğu görülmektedir. tesis gömme depolarına su terfi eden motopompları besleyen depolardır. işe başlanmadan önce yapılması gerekmektedir. O taktirde. belgeleri alınıp. Toplama deposu ve terfi merkezi yerleşiminde. ayrı bir terfi merkezi düşünülmeli veya keson kuyu üzerine yapılacak terfi binasının ölçüleri önceden planlanmalıdır. toplama depolarının yerleştirilmesi. debisi fazla ve yüksek Nm'li motopomplar binaya girmemekte olup. boruların aşırı eğim nedeniyle aşağıya kayma tehlikesi vardır. İletilen suyun hareketinden ve basıncından ileri gelen bu kuvvetler. İçmesuyu tesisleri bünyesinde bulunan depo manevra odaları ve şebekede terfi hatlarında kullanılan vanalar. bilhassa arıtma tesislerinde. kontrol elemanlarının dikkat etmesi gereken en önemli konulardan biridir. motopomp giriş ve klorlama kapıları dışa açılmalıdır. Motopompların üzerinde çalıştığı kaide betonları dökülmeden önce. terfi merkezi motopomp salonu ve toplama deposunun manevra odası sualtında kalma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. rüzgar hakimiyeti dikkate alınarak.S. Keson kuyular üzerinde yapılan terfi binaları. Kırıldığı ve kontrol edilmediği taktirde. terfi hatlarında binanın dışına kesinlikle hat vanası konulmalıdır. klor odasının yanında bulunan boşluğa tüp odası veya salona ilave edilmesi uygun olacaktır. motopomp salonuna açılan sürgülü veya katlanır kapı yapılması ve motopomp montaj ve demontajı için. emme kollektörü. depo krepin kotu ile. İnşaat ve Makine Mühendisi arkadaşların koordineli olarak çalışmaları gerekmektedir. Toplama depolan. Eğer buna dikkat etmezsek. alınacak tedbirlerin başında tespit kitleleri gelir. Toplama depolarının fazla gömülmesi halinde.5 m. Burada dikkat edilmesi gereken konulardan biri de. binada çatlamalara.E. Bunun yanında çok eğimli güzergahlarda. motopompta arızalara sebep oluruz. toplama deposu ve terfi merkezi kollektör kanalı tahliyesi cazibe ile sağlanmalı. Bunun gibi tip projelerin tadilatları. pompa şase ölçülerine göre kaide ölçülerinin belirlenmesi ve işletme debisine göre. Bu binaların iyi şekilde yerleştirilmesi ve pompa salonunun dizaynında. o işin yazışma dosyasına konulmalıdır. Örnek olarak. kesinlikle kreyn monte edilmesi gerekmektedir. eğer sağlanmıyorsa. pompa salonundan yer kazanmak için. en önemli sanat yapılarından biri de yatay milli motopomp terfi merkezleridir. iletim hatları ile. üç gruplu terfi merkezi projesini ele alırsak. Kontrol Mühendisi arkadaşlar tarafından çok iyi incelenmesi gerekmektedir. olması nedeniyle. Yatay milli motopompların yemlemeli olarak çalışmaları istendiğinden. keson çapının 3-3. buna göre beton kaide kitlelerinin dökülmesi gerekmektedir. her tesis için tadilatlarının." motopomp montajına uygun hale getirildikten sonra işe başlanması gerekmektedir. yemlemeyi sağlamak için. kuyu ağzına dökülen koruma betonu. gaz kaçağı halinde. kuyulardan veya kaynaklardan gelen suların toplanıp. içmesuyu tesislerinde. toplama depolarının fazla gömülmemesi gerekmektedir. Ancak. bina dışında bir kanal yapılarak.Projede olmasa dahi. İçmesuyu tesislerinde diğer önemli konu da tespit kitleleridir.

Keza sözleşmenin feshi halinde de tesisin inşaatına başlanmış bölümlerinin azami ölçüde bütünlük arz edecek şekilde yapılmış olması sağlanmalıdır. (ANKARA) BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Sıtkı ŞİMŞEK . arıtma tesisi bünyesinde bulunan giriş havalandırma yapıları. c) Tesis inşaatı daima bölgesel bir bütünlük arz edecek ve su verilip işletmeye açılabilecek tarzda yürütülmelidir.maddesi çok açık ve net olarak çalışma yeri ve hendek taban genişlikleri hakkında hüküm ihtiva etmektedir. 2. duvar geçiş parçalarına sızdırmazlık çemberlerinin kaynak edilip. Herhangi bir nedenle işin sözleşmesinin tasfiyesi halinde. bölgesel bütünlük arz edecek şekilde tamamlanmalı bu kısımları Belediyenin talep etmesi halinde işletmeye açılmalıdır. zarar ziyan ve irtifak hakkı problemleri zamanında ve süratle çözümlenmeli ve tesis inşaatının zamanında ikmal edilmesi sağlanmalıdır. isale. kaptaj. yürünebilir alana çalışma yeri denir. içmesuyu inşaatına ait Özel ve Teknik Şartname hükümleri ile 3. inşaatı biten kısımların su verilip işletmeye açılabilecek ve tasfiye kabulü yapılacak durumda bulunması sağlanmalıdır. İÇMESUYU İNŞAATINDA ÇALIŞMA YERİ.İnşaat çukurlarında (Hendek veya Temel Kazısı) çalışmak için gerekli. depo ve şebeke öncelik sırasına uyulmalıdır. İçmesuyu tesisleri depolarında. sirayet etmesi muhtemel olan tesislerde yapılacak iş. Çalışma yeri konusunda.7.Bölge Müdür Vekili 1-ÇALIŞMAYERİ: 1. Ancak işletmeye açılan bu kısımları bir tutanak dahilinde belediyesine teslim edilmelidir. Bu hükümlere aynen uyulması zorunludur. . İçmesuyu tesislerinde çalışma yerleri onaylı projesinde belirlenmektedir.İçmesuyu tesisi ile ilgili boru hattı veya sanat yapışırım yapıldığı mahal.merkezindeki basma kollektör boruları ve bina dışındaki terfi hattı tespit kitle betonları dökülmeden pompalar çalıştırılmamalıdır. Daima yerleşim birimine öncelikle içme suyunun ulaştırılması hedef alınmalıdır. boru ek parçası armatür vs toplanarak şantiyede istif edilmelidir. Dolayısıyla bu gibi yerlerde dağınıklık önlenmelidir. e) Çalışmanın bittiği kısımlar temizlenmeli. ŞEV VE İKSA KONULARINDA GENEL NOTLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 7. d) Belediyelerle gerekli koordinasyon sağlanarak kamulaştırma.1996 tarih ve 1996/36 sayılı genelgede belirtilen hususlara dikkat edilmelidir. Bu arızaların imalat hatalarından meydana gelmesi halinde sorumluluk yükleniciye aittir. b) Yıl içi ödeneğinin sağladığı imkanlar çerçevesinde işlerin yapımı esnasında. 2. f) Uzun yıllara. Bankamız Yapım İşleri Genel Şartnamesi. karıştırıcı. Çünkü işletme esnasında çıkabilecek arıza ve hataların belediyesinden kaynaklanıyor ise bu arıza ve hataların sorumluluğu belediyesine aittir. DON DERİNLİĞİ.HENDEK TABAN GENİŞLİĞİ : Bankamız İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamenin 13. edilmediği kontrol edilmeli ve ona göre beton dökülmelidir. çökeltme ve filtre havuzlarında sızdırmazlığı sağlamak için. HENDEK TABAN GENİŞLİĞİ. Çalışma yeri konusunda aşağıda belirtilen hususlara dikkat edilmelidir: a) Onaylı projesi olmayan hiçbir ünitenin inşaatına başlanılmamalıdır.

İksalı hendeklerde : d + 2 x 60 + 2 x 5 cm olarak alınır. den derin hendek ve temel kazılarında.80 m. ferşiyat ve imalatın yapılacağı dolgu üstü seviyesindeki hendek genişliği (a). müteahhit tarafından DİN 4124 ve TS 2519 a uygun olarak hazırlanacak kazı veya iksa projesinin Bölge Müdürlüğünce onaylanmasından sonra başlanacaktır.60° den dik şevli hendeklerde: d + 2 x 35 cm . hiçbir şekilde (d) boru dış çapı yada taban betonu dış genişliğinden az olmayacaktır. . kazı bedeli de iksasız paçal kazı bedeli üzerinden ödenecektir.İksalı hendeklerde :d + 2x20 + 2 x 5 c m b) 40 cm < d <70 cm ise. f) Hendek tabanına kum çakıl serilmesinde. kazının şevli veya iksalı yapılabilir durumda olduğu veya kazının bu türlerden sadece birisi ile yapılabilir durumda olduğu hususunun. d) Aynı hendek içinde birden fazla borunun yan yana bulunması halinde. Hendek tabanı genişlikleri.Bütün kazılar tatbikat projesinde mevcut kazı kesitlerine uygun olarak yapılacaktır. den fazla döşenemez. i) Çalışma yeri genişliği. g) 5 m. varsa taban betonu dış genişliği olmak üzere boru hatlarına ait hendeklerin içinde yürünebilir. den az hendeklerde 0. Ancak.den az olamaz. den büyük oluşundan dolayı ferşiyatın yapılabilmesine imkan verecek iksa türü.den ve 1. e) Kontrol Mühendisi ve Bölge Müdürünün gerekli görmesi şartı ile sanat yapılarında çalışma yeri genişliği en fazla 60'ar cm olacaktır. derinliği 1. fiilen yapılan iksa türüne göre. . Bölge "Müdürlüğünün yazılı emri olmadan borular arası 20 cm. Bu şartlan temin etmek üzere. iksalı paçal kazı fiyatı tarifindeki iksa türlerinden ayrı ise. j) Sözleşmesinde başka koşul yok ise. Ancak yukarıda sayılan sebeplerden ötürü şevli veya iksalı kazıdan herhangi birinin yapılmasının mümkün olamayacağı hallerde şev-iksa mukayesesine gidilmeden imalatın yapılmasını mümkün kılan kazı türü uygulanır.50 m. kazı ve iksa projesinin gerekmesi halinde bu gibi yerlerde uygulamayı.60° den yatık şevli hendeklerde: d + 2 x 45 cm . . (c). (d). borular arasında 20 cm.60° den dik şevli hendeklerde : d + 2 x 60 cm . Bölge Müdürlüğünce onaylı tutanakla belirlenmesinden sonra başlanacaktır. iksalı inşaat çukurlarında yapı elemanının varsa taban betonunun dış yüzeyi ile iksa kaplama yüzeyi arasındaki (İksa hariç). Kazının iksalı yapılması halinde 2x5 cm ilave edilir.60 m. Uygulamaya. (d) ve (e) fıkralarında belirtilen esaslar dahilinde tespit edilecektir. iksa bedeli. iksasız inşaat çukurlarında da yapı elemanlarının varsa taban betonunun dış yüzeyinden zemin şevinin tabanla. (c). trafik ve çevre şartları dikkate alınarak kazının şevli veya iksalı yapılmasının mümkün olması halinde şev-iksa mukayesesi yapılarak ekonomik olan kazı türüne göre ödeme yapılır. (b). kum-çakıl tabakası trapez kesitinin alt taban genişliği. yüklenici yollan eski haine dönüştürmek zorunluluğundadır. (b). çalışma hacmi ile birlikte taban genişlikleri. varsa dolgu üstü seviyesi ile kesiştiği noktaya kadar net genişliklerdir. mesafe bırakılacaktır. den fazla olan hendek kazılarında zemin cinsi. Kazı ve iksa projesi verilmemesi halinde bedeli (a). gerekirse hendek tabanında (d) genişliğinde sandık şeklindeki kazı yapılacak ve bu kazı bedeli fiilen uygulanan iksa türü esas alınarak iksalı paçal kazı birim fiyatı üzerinden. fiilen yapılan genişlik esas alınmak üzere. ve daha derin hendeklerde 0. diğer . (e) ve (f) fıkralarında belirtilen hükümlere göre ödenecektir h) Derinliği 1.60° den yatık şevli hendeklerde : d + 2 x 20 cm .50 m.50 m. içmesuyu boru boylarının 5 m. Kontrolün isteğine göre yolun yeniden yapımında kullanılması kabil olacak yol malzemesi.Şevli hendeklerde : d + 2 x 20 cm . eğer yapılan iksa. a) d < 40 cm ise. yapılacak imalat türü.İksalı hendeklerde : d + 2 x 35 + 2 x 5 cm c) d > 70 cm ise. Tatbikat projesinde hendek kazı kesitleri bulunmuyorsa hendek tabanına varsa kuru dolguya oturduğu seviyede ölçülmek ve (d) boru dış çapı.

"Şehir ve Kasaba İçmesuyu Projelerinin Hazırlanmasına Ait Yönetmelik" in 6. Müteahhit yol üst yapa malzemesini düşey ve düzgün kesecektir. sadme ve ısı etkileri göz önünde tutularak 0-2. 3. hendeğin projesinde belirlenen üst genişliğinde her bir taraf için 15 cm den fazla olmayacaktır. derinliğe borular döşenir. d) Temel ve hendek derinliğinin çevredeki yapılara mesafesi. b) Sert yada yan sert kohezyonlu zeminlerde p açısı en çok 60°. c) Yumuşak kayada p= 80°. kazı içinde ve yanındaki yükler ve sarsıntılar göz önünde tutulmak suretiyle saptanır.kazı malzemesinden ayrılarak belirli yerlerde istif edilerek korunacak ve gerektiğinde kullanılacaktır. b) İnşaat temel zemininin durumu. zemin mekaniği deneylerinin sonuçlan.HENDEK DERİNLİĞİ . Zemin üstünde dolgu yapmanın imkanı varsa boru hattı su seviyesi üstüne alınır.25 mt.00 m. zeminin özelliği yanında. inşaat çukuru ve hendeklerin açık bırakılacağı zaman süresi. genel olarak don seviyesi göz önüne alınarak incelendiğinde. . Sökülecek kaldırım asfaltı ve beton yol kaplama malzemesi. don seviyesinin yüksek olduğu kısımda dolgu malzemesinin su geçirmeyecek şekilde istiflenmesine dikkat edilir. a) İnşaat çukuru yada hendeğin boyutları ve derinliği. kotuna kadar boru üstünden zemin yüzüne kadar 1. 4124 DİN normlarına göre şev açıları zeminin özelliğine göre aşağıdaki değerleri alabilir. e) İnşaat çukurunun yada hendeğin içindeki ve dışındaki yükler ve sarsıntılar. yeraltı suyunun fazla olduğu ve yüzeye çok yakın olduğu yerlerde su boşaltma giderleri ve zorluklan göz önünde tutularak şehir içi gibi zemin üstünde dolgu yapılmasının mümkün olmadığı hallerde yukarıda verilen değerler azaltılabilir. ŞEV VE İKSA Hendek yada inşaat çukurlan şevlerinin yada iksalarının stabilite emniyeti hakkında karar verebilmek için. h) Stabilite emniyet tahkiki (Bu standardın hükümlerine göre yapılması zorunluluğu olması halinde). maddesi c fıkrasında belirtildiği gibi gerek isale ve gerekse şebeke hatlarında don. c) Yeraltı suyu durumu. zemindeki tabakalar. Meskun mahalde. a) Kohezyonsuz yada yumuşak kohezyonlu zeminlerde p açısı en çok 45°. d) Sert kayada ise p= 90 ° olabilir.000 m.000 mt. pissu kanalları ve benzerleri.DON DERİNLİĞİ Hendek derinliği. Bu gibi hallerde dolgunun yüzeysel sulara engel teşkil etmemesi için üst ve alt geçitler düşünülür. 2. Şev eğimi. 4. i) Şev-iksa maliyet mukayesesi gibi bilgilere ihtiyaç vardır.HENDEK YAN YÜZLERİNİN GÜVENLİĞİ. Ancak. f) İnşaat çukuru yada hendek çevresindeki tesisler. Sadme tesirleri ve lağım sularına karşı özel tedbirler alınarak hendek derinliği gerektiğinde azaltılabilir. lağım mecraları ile kesişme veya yakınlaşma hallerinde kesişme noktası projeleri hazırlanır. alınır. g) İksa cinsi ve uygulama resimleri. Ayrıca. kotunun üzerindeki yerlerde boru üstünden zemin yüzüne kadar bu derinlik 1.

örselenmiş zemin durumları göz önünde tutulmalıdır. ancak iksa güvenliğinin tehlikeye düşmeyeceğinin saptanması ile mümkündür. derinliğe kadar kazı yan yüzeyleri düşey olacaktır. eklenerek (Kontrol Mühendisinin gerekli görmesi ve bilfiil yapılması şartı ile) bulunacak kazı boyutları esas alınmak suretiyle hesaplanır.60 m. bunun değişmeleri. devrilme hesapları. iksanın yalnızca taşıma düzlemine göre yapılmayıp. İksa kaplaması zemin yüzeyinden yada güvenlik şeridinden en az 15 cm yüksek olmalıdır. İksa elemanlarının tümünün boyutları hesaplanarak saptanır. Kama. Bulonlu bağlantılarda yeterli büyüklükte ve kalınlıkta altlık levhalarının bulunması zorunludur. . İksalar burkulmaya ve devrilmeye karşı stabil olmalıdır. a) Sanat yapılarının serbest ve temel kazı hacimleri. İksalar en büyük yükler ve en elverişsiz durumlar gözetilerek TS 2519'a göre boyutlandırılacaktır. Yükler TS 498 standardına uygun olarak alınmalıdır. Ödemede daha ucuz olan fiyat uygulanır. Statik hesaplar ve konstrüksiyon resimleri de onaya sunulacaktır. devrilme) esasları göz önünde tutulacaktır. düzgün kesilmiş ve keskin kenarlı olmalıdır. Ancak kendini tutamayan ve kazı yapılırken meydana gelen çökmelerle imalat veya ferşiyatın yapılmasını imkansız kılacak durumda olan zeminlerde kazının. kaza yapabilecek sulara karşı müteahhit gerekli tedbirleri. Kazıya iksa yapılması halinde. kazı çukurundaki çalışma hacmini en az daraltacak biçimde yapılmalıdır. İksa elemanlarının inşaatının yürütülmesi sırasında aynı zamanda başka amaçla kullanılabilmesi. şev veya iksalı kazıdan hangisinin daha ucuz alacağının mukayesesini içeren tutanağın Bölge Müdürlüğünce onaylanması gereklidir. yüklemelerde özel talimata uyulur. İksa. oturmalar. b) Şev yüksekliğinin 5 m. Stabilite hesaplarında (çelik inşaata ait stabilite durumları. sarsıntılar ve ayrıca su düzeyleri. c) Özellik gösteren etkenlerin şev emniyetini tehlikeye düşürmesi hallerinde şevlerin kendini tutma emniyeti hesapla tahkik edilmelidir. Bankamız Birim Fiyat Tarifleri Cetvelinin "KAZILARLA İLGİLİ HÜKÜMLER" Bölümünde. ankraj. iksanın teşkili için cidarlarda yapılan fazla kazının 5'er cm' den 10 cm' lik kısmı iksa tutucu perde genişliği olarak ölçüye ithal edilir. Karayolu için. proje ve şartnamelerde kayıt ve ayrıntı bulunmuyorsa. burkulma. öncelikle kontrol mühendisi ile yüklenici arasında tanzim edilecek ve zeminin tarifini. temizleme ve nakliye bedelleri ödemede dikkate alınmaz. hacim durumunu da kapsayacaktır. Yağmur yada başka sebeplerle inşaat çukura ve hendek içerisine akıp herhangi bir hasar.50 m. c) Kazıda yüklenicinin kusuru yüzünden meydana gelen kaymalardan kaynaklanan genişleme hacmi. işin yapılmasını mümkün kılacak ölçüde şevli veya iksalı olarak yapılması için. b) Serbest ve temel kazıları ile hendek kazılarında 1.a) Mevcut yapı tesislerinin tehlikeye düşmesi. Kazı derinliğinin 1. Burkulma. den büyük olması. gevşemesine karşı gerekli önemler alınmalıdır. (akarsu yataklarında zorunlu olarak yapılan imalatlar hariç) masrafı kendisine ait olmak. Bu gibi tedbirlerin zamanında alınmamış yada yetersiz olarak alınmış olması dolayısıyla hasıl olan kaza ve zarardan müteahhit sorumlu olacaktır. Fazla zemin yükleri ile şiddetli sarsıntıların oluştuğu yerlerde destek değiştirilmesinden ve ağır destekler kullanılmasından mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. yapının temel seviyesindeki taban kenarlarına en çok 0. özel yüklemeler ayrıca göz önünde bulundurulur. Yapı temelinde yada çevresinde oluşacak kabarmalar. Desteklerin kaymasına. Ancak.50 m. gergi ve bulonlar. Ahşap kaplama kalasları en az 5 cm kalınlıkta. den fazla ve zeminin kendini tutamaması halinde ise kazıya verilecek şev veya iksa seçiminde çalışma güvenliği de dikkate alınarak yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılır. Bankamız "İÇMESUYU İNŞAATINA AİT ÖZEL VE TEKNİK ŞARTNAME" nin boru hendeklerinin güvenliği (madde 14) maddesinde aşağıdaki hususlar yer almaktadır. Boru hendeklerinin iksasında uzun boruların hendeğe indirileceği ve mevcut alt yapı tesislerinin hendekle kesişeceği önceden dikkate alınmalıdır.

Sarsıntılarda ve değişik yüklemelerde özel bir denetim zorunludur. çelik ekleme levhaları. zemine çakılı olmalıdır. aralıklar ile desteklenir. işin ekonomikliği yanında yapılabilirliğine de dikkat etmek gerekir. kuşak ve başlık kirişleri ile birbirine tutturulur. İksa kaplamaları arasında iyi bir kenetlenmeye ve sızdırmazlığa gerek olmayan durumlarda. izin verilen gerilmeler ve eğilmeleri aşmayacak biçimde boyutlandırılır. Burulmuş yada eğilmiş çelik elemanların kullanılmasına izin verilmez. Destekler.Eğer zemin kazı sırasında iksadan önce bir kalas genişliğinde kendini tutabiliyorsa. kazıya paralel olarak indirilmelidir. göğüslemeler ile yada levhalar en az 3 kalası tutabilecek biçimde yerleştirilir. İksa kaplamaları zemine sıkı sıkıya yaslanmalıdır. Bütün elemanlar. Şev iksa mukayesesinde. Kazı yapılırken ve kazı bitmiş durumda iken. Meskun mahalde ve yapılaşmanın olduğu yerlerde yatık şevin yapılamaması gibi. Çakılmış çelik profiller arasına destekler konmalıdır. düşey kalasların alt uçları en az 30 cm. Destekler ve ankrajlar sürekli olarak gergin tutulacak ve bu durum denetlenecektir. yatay kaplamalı iksa uygulanır. bunların yerine başlık kirişleri.sıkıştırma ve çektirme olanağı sağlayacak biçimde olmalıdır. Düşey kalaslar.2. Ayrıca her kalasın sonlarına yakın birer destek yerleştirilir. destekler kuşaklara iyice tutturulmalıdır. çakılırken ve yan yana gelince bir biri üzerine iyice oturmalıdır. Kalaslar yalnız tabana kadar çıkabiliyor ve fazla indirilemiyorsa bu durumda özel güvenlik önlemleri alınır. Çelik kaplama elemanları bütün boylarınca aynı biçimde olmalı. zemin cinsine ve su durumuna göre saptanarak uygulama yapılır. Sözleşmede belirtilmemiş ise. ahşap. Ahşap desteklerin ekli olmasına izin verilmez. İksanın yapılmasında kazıya ayak uydurulması zorunludur. kelepçe. Bütün desteklerin mesnet ve oturma alanlarına sıkıca yerleştirilmesi zorunludur. Kazı her zaman yaklaşık ve ancak bir kalas genişliği kadar ileride yürütülür. çelik palplanş seçimi.50 m. Palplanşlar. Arazide özel durumlarda ara destekler gerektiğinde. Çakma derinlikleri.50 . İksa kaplamaları ile zemin arasında oluşabilecek boşluklar derhal doldurulacaktır. Her göğüsleme en az iki destek ile tespit edilir. yük dağıtma kirişleri yada uygun yardımcı elemanlar tercih edilebilir. Çelik iksa kaplama elemanlarının yanlara kaçmaması ve istenmeyen biçimde eğilmemeleri için. çelik elemanlar ile kaplama yapılabilir. betonarme. idarece saptanıp Müteahhit palplanş bölgesinin de gereken sızdırmazlığını sağlar. Kalaslar genel olarak 1. ancak kuşaklara ve kelepçelere oturtulabilir. . yapılacak iksanın uzun içmesuyu borularının ferşiyatını imkansız kılabileceği unutulmamalıdır.

özellikle kazı ve stabilize taşımalarından ileri geldiği görülmektedir. Demir.NAKLİYELERİN KEŞİF İÇİNDEKİ ÖNEMİ. son zamanlarda uygulamada bu oranın % 100 oranı aştığı durumlar gözlenmektedir. .Daire Başkanı İçmesuyu tesis inşaatlarında nakliyeler (imalat+ ihzarat) önemli yer tutmaktadır. Önemli keşif yanılmalarına yol açtığı için seminerde bu konunun ayrıca işlenmesi amaçlanmıştır. Genel tecrübeler. KAZI TAŞINMASI VE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN . nakliyelerin imalatın % 15-20'si oranında tutmakta olduğu bilinmekle beraber. çimento gibi malzemelerin nakliye bedellerinde yanılmalar önemli miktarda olmamakla birlikte bu orandaki aşırı artışların.

bilahare projesinin hazırlanacağı göz önünde tutulmalıdır. Bankamız İçmesuyu İnşaatına Ait Özel ve Teknik Şartnamenin 27. Bu fiyatların gerçekçi tespit edilmesi sonradan meydana gelebilecek yakınmaları önlemiş olacaktır. tesise ait proje yaptırılması safhasında gerekli yerler için platform kazısı projesinin de hazırlanmasıdır. genişlik. fazla yapılan kazı bedeli ise ödenmemelidir. Bu bakımdan tesislerin zamanında bitirilip hizmete girmesi için zorunlu olmadıkça kazı ve stabilize gibi önceden tahmin olunmayan taşımalara meydan verilmemelidir. mücbir yerlere ait platform kazı yer ve miktarı (uzunluk. maddesi ile Bankamız Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 19. Bunun için esas olan. Keşifte yer alması halinde de öngörülen kesimlerde.Daire Başkanı Bankamızca yaptırılan içmesuyu tesis inşaatlarında depo ve isale hatları için zorunlu hallerde platform kazısı yaptırılmaktadır. bu borular boru firmalarına şantiyede istifli teslim esasına göre ihale edilmektedir. SERVİS YOLU VEYA PLATFORM KAZISININ ÖDEME ESASLARI İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN . Borular için ihale öncesinde demir ve çimentoda da olduğu gibi şantiye içi taşıma mesafesi tespit edilerek fiyat belirlenmekte ve bu fiyatlar keşif ve birim fiyatlarına konulmaktadır. Maddesinde platform kazı projesinin ihale öncesinde tespit zorunluluğu. sonradan gerekebilecek platform kazısının ise bila bedel yüklenici tarafından açılacağı öngörülmüştür. Uygulamada taşıma fiyatlarının neyi kapsayıp kapsamadığına dikkat edilmelidir. işin projesinin hazırlanması sırasında hazırlanmayışı sonrasında. miktar vb. böylece ihale rekabeti yönünden de sıkıntı yaratılmamalıdır. öngörülen miktarda platform kazısı açtırılıp bedeli ödenmeli. bazen yer teslimlerinde keşifte yer almamasına rağmen hilafına platform kazılan gündeme getirilmektedir.Bunun sonucunda tesisler hedeflenen zamanda bitirilip hizmete sunulamamaktadır. Örneğin yükleme-boşaltma ödenemeyecek bir imalata mükerrer yükleme-boşaltma bedeli ödenmemelidir. . Bu bakımdan işin keşfinde yer almaması halinde platform kazı bedeli ödenmemelidir. Bu şartname hükümlerine rağmen.) ihale öncesinde belirlenmeli. Bilindiği gibi Bankamızca yaptırılan içmesuyu tesis ihtiyacı borular Bankamızca verilmekte. Bazı durumlarda özellikle borularda malzemelerin uygun yerlere istif ettirilmemesinden dolayı. Uygulamalar çerçevesinde zorunlu yapımı gerekli olabilecek bu tip taşımalar yeterince tahmin olunarak keşif yanılmalarına yol açılmamalı. Ancak bazen acil durumlarda platform kazı projesinin. mükerrer nakliyeler söz konusu olmakta böylece gereksiz keşif artışlarına yol açılmaktadır.

Bunun içindir ki iksaların sökülmesi ve desteklerin alınması dolgu işlemi ile birlikte yapılmalıdır. Hendek tabanının düzeltilmesi sırasında ortaya çıkan in taş parçası.8 arasında değişmekte ve yataklama yapılması ile borunun taşıma gücü arttırılmış olmaktadır. hendek taban genişliğinin yeterli olup olmadığına. Onun içindir ki şantiye şefi ve kontrol mühendisleri boru döşemelerinde ve yataklama detaylarında gereken hassasiyeti göstermelidir.BORU YATAKLANMASI.den az olamaz. Boruların yataklanmasının gerekmesi halinde. olmalıdır. hendek tabanına sıkıştırılabilir.1 ile 4. yataklama ve dolguların yapılış biçimlerine göre bazı faktörlerin etkisi altındadır. Granüler bir malzeme veya ince taneli toprak (agresif olmayan) serilmelidir. Bu kontrolde özellikle hendek derinliğinin doğru olup olmadığına. Boruların hendek tabanına bütün boru boyunca oturmasını temin etmek için hendek tabanı düzeltilip pekiştirildikten sonra boru bağlantılarının yapımı ve denetimi için hendek tabanında baş yuvaları açılır. zeminin uygun olup olmadığına bakılır. dış izolasyon ve boru çapı dikkate alınarak. Borulara etki eden dış yüklerin hesaplanmasında yürürlükte olan TS7397 standart esasları dikkate alınmaktadır. Hendek tabanındaki yukarıda sayılan engeller tamamen ortadan kaldırılamıyor ise hendek tabam derince kazılır. Serilecek malzemenin kalınlığı (yataklama kalınlığı) sıkıştırıldıktan sonra 10+(D/10) cm. Hendek tabanı kayalık zemine isabet ediyorsa hendek tabam derince kazılır ve fazladan kazılan bu kesime taşsız ve iri çakılsız dolgu (yataklama) malzemesi hendek boyunca serilir. Boruların döşenmesinden önce hendek tabanı muayene edilmelidir. Ayrıca boru statiğine etki eden hendek koşullarına inşaat tarzında gerekli titizliklerin gösterilmemesi halinde boruya ek yük gelmektedir. Boru statiğinde etkili olan hendek tabanı hazırlanmasında dikkat edilecek hususlar Bankamız İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamesinin 15. boru hattının deformasyonuna neden olur. Yataklama tiplerine bakıldığında. sivri kaya ucu gibi engeller yerinden çıkartılarak yok edilmelidir. Burada. Açılan bu baş yuvaları için ayrıca bir bedel ödenmez. sadece boru mufunun yuvaya oturtulması ile % 10. yatak malzemesinin oturma hareketi. toprak ve trafik yüklerinin yanı sıra hendek koşullarına. Bu miktar hiçbir zaman 15 cm. borunun cm . Bu standart Uluslararası Standardizasyon Teşkilatının yayımladığı ISO 27851986 (E) numaralı uluslararası standart esas alınarak TSE teknik kurulu tarafından Türk Standardı olarak kabul edilerek yayınlanmıştır. Yataklama tiplerinden de görüleceği gibi yataklama katsayısı 1. D. Konunun önemi nedeniyle bu şartname maddesi aynen aşağıda aktarılmıştır. Burada borcu cinsi. sıkışabilir. Maddesinde detaylıca açıklanmıştır. BORU TECRÜBESİ VE HENDEK DOLGUSU İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN Daire Başkanı BORU YATAKLANMASI VE KUNDAKLANMASI Toprağa gömülü olan boru hatları. Burada D. kum yataklama yapılması ile de % 50 . Ancak tecrübeler göstermiştir ki bu hesap esaslarına ilaveten inşa tarzı da önemli ölçüde boruları etkilemektedir. Dolgu malzemesi olarak cüruf ya da benzeri agresif özellik taşıyan malzemeler kullanılmaz. Kayalık zeminde fazladan kazılan hendek tabanına serilecek dolgu malzemesinin kalınlığı (yataklama kalınlığı) sıkıştırıldıktan sonra 20+(D/10) cm. borunun dış çapıdır. Bu sırada meydana gelebilecek düzensizlikler ve boşluklar uygun malzeme ile doldurularak iyice sıkıştırılmalıdır. Gereğinden fazla yapılan kazı ve dolgunun bedeli ödenmez. granülometrik malzeme veya ince taneli toprak (agresif olmayan) malzeme (gereken kalınlıkta) tabakalar halinde sıkıştırılarak serilir. hendek tabanının düzeltilip düzeltilmediğine. dolgu malzemesinin cinsi ve sıkışma modülü ile hendek koşulu ve yataklama tipi önemli olmaktadır. olmalıdır. KUNDAKLANMASI. Bu standarda göre toplam dış yük hesap edilirken. boruların tüm boylarınca tabana oturacak biçimde düzenlenmelidir.% 90 boru taşıma gücü fazlalaşmaktadır. Boru hendek tabanı.

balçık. bulunmuyor ise. Hendek tabanının bataklık. hareketli yükler vb. Eğimli arazide yataklama ve dolgu malzemelerinin sürüklenmesi ve borunun kayması. Dolgu (yataklama) malzemesi hendek boyunca üniform olarak sıkıştırılmış olmalı ve boruyu. Maddesi uyarınca yüklenicilerin boruları teslim almasından sonra boruların her tür akıbetinden sorumlu olacağı öngörülmekte. uygun tedbirlerle önlenir. İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamenin 5. faktörler göz önüne alınarak mahallinde tespit edilir. boru tipi ve çapma. TS 7397'de belirtilen şartlara uygun bir yataklama açısı ile kavramalıdır.cinsinden dış çapıdır. Agresif zeminlerde. yukarıya kadar kum. ilgili standartlar ve şartnameler çerçevesinde yapılmakta. Hendek dolgusundan önce tüm hat boyunca boru altına uygulanan yataklama dolgusu iyice sıkıştırılmalıdır. varsa trafik yükü vb. borular doğrudan doğruya hendek tabanına yerleştirilebilir. Hendek tabanının bulunduğu zemin kumlu veya kumlu gibi (kohezyonsuz) üniform bir yapıya sahip olup. gerilmeleri mümkün olduğunca homojen olarak yayacak biçimde yapılması şarttır. boru hatlarının taşıma gücünü önemli ölçüde etkilemesi nedeniyle. ince mıcır ya da benzeri dolgu malzemesi tabakalar halinde hendek genişliğince serilerek sıkıştırılır. boru altında TS 7397'de belirtilen şartlara uygun olarak taşıyıcı bir yüzey (yataklama açısı) oluşması sağlanmalıdır. şilt veya akıcı kum gibi oynak zemin (kohezyonlu) içerisinde bulunması halinde boru hattı. boru yataklamalarının. olarak yapılacak duvar. Dolayısı ile teslim edilme sonrasında borularla ilgili itiraz ve sürtüşmelere meydan verilmemesi gereklidir. içinde taş parçalan vs. zeminin taşıma gücüne. BORU BASINÇ TECRÜBESİ Boruların döşenmesinde en önemli faktörlerden birisi de hattının basınç tecrübesinin yapılmasıdır. boru eksenine dik. hendek tabam borunun tüm boyunca zemine oturacak biçimde düzeltilip pekiştirildikten sonra. ankraj v. düşey ve yanal zemin basıncına. teslim alma öncesinde herhangi bir tereddüt halinde tecrübe parasının yüklenici firmacı karşılanması durumunda tecrübesini isteyebileceği belirtilmektedir. Bilindiği gibi Bankamız uygulamalarında tesis ihtiyacı borular Bankamızca tahsis edilmekte.b. düşey ve yanal zemin basıncı. Bu işlem yapılırken boruların dış izolasyonlarının zedelenmemesine dikkat edilir. çapı. Ancak anma çapı 600 mm ve daha büyük olan borular bu çeşit zeminde açılmış hendeklere yerleştirilmeden önce. bu yapılmadan hendeklerin doldurulmasına kesinlikle izin verilmemesi gereklidir. taş veya elek üstü iri malzeme ile yapılan dolgu üzerine küçük taneli çakıl serilerek yataklanması ve drenaj yapılması gibi önlemlerle güvenlik altına alınır. hendek taban zemini üniform olarak gevşetilerek. faktörler dikkate alınarak uygun bir yataklama açısı seçilir. Boru hatları TS 7397 normuna uygun yataklama dolgusu üzerine oturtulduktan sonra borunun etrafı. Boruların şartnameler çerçevesinde döşenmesini takiben İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamede tariflenen boy ve esaslar dahilinde mutlaka basınç tecrübesinin yapılması. boru malzemesi cinsine uygun düşecek ve agresif olmayan malzeme ile boru hattı gömlek içine alınır. Bankamızca satın alman boruların şantiyeye şevkinden önce fabrikalarda gerekli deneyleri. döşeme işlemi ise tesis yüklenicilerince gerçekleştirilmektedir. boru tepe noktasından 30 cm. Hendeğe gelebilecek sular nedeniyle yüzme tehlikesinde olan boru hatlarında gerekli özel önlemler (geçici ankraj ya da ek yükleme) uygulanır. Gerekli hallerde sürüklenmeye karşı yer yer yan taraflara tahliye yapılır. Boru hatlarında homojen bir taşıma gücü elde etmek amacıyla TS 7397 normu esaslarına göre borunun tipi. elenmiş agresif olmayan toprak. . Taş veya elek üstü iri malzeme ile yapılacak dolgunun yüksekliği. 20 mm' den küçük daneli çakıl. kabulü müteakip şantiyelere şevkine izin verilmektedir. Boruların yataklama biçiminin. Hendeğin geri kalan kısmı kazı malzemesi veya normal bir dolgu malzemesi ile doldurularak sıkıştırılır.

böylece değme yüzeyleri artar. Sıkıştırma işlemi büyük çaplı borularda statik çizgisel yükü 30 kg/cm. . 2 . Konsolidasyon olayında zemin boşluklarındaki suyun zemin kitlesi dışına çıkışı ile sıkışma meydana gelir. Zemin sıkıştırmasında optimum su muhtevasının tespiti için TS 1900'de belirtildiği üzere standart Proktor deneyinin yapılması gerekir. Gömlekleme yataklamanın tamamlayıcısıdır. gömlekleme ile toprak yükü önemli ölçüde yayılır. Bu durumda hendek dolgusu iki aşamada yapılmalıdır.Borunun Gömleklenmesi (Kundaklama) Yataklamanın üstünde boru üst noktasından 30 cm yukarıya kadar yapılan işlemdir. İyi sıkışma sağlamak için su içeriği ne çok ne de az olmalı. şantiye şefi ve kontrol mühendislerince hassasiyet gösterilmelidir.Dolgu İşleri Boru gömleklemesi üzerine yapılan işlemdir. alüvyonel zeminler büyük sıkışabilme özelliğine sahiptirler. Zeminin sıkışması. Hendek dolgusunun ne şekilde yapılacağı İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamenin 23. Ayrıca statik projesinde ön görülen dolgu yüksekliğine kadar dolgu yapılmasına izin verilmelidir. Bu yanlış bir görüştür. üstüne sıkıştırılmasına özen gösterilmelidir. Maddesinde detaylıca açıklanmıştır. Zemin bünyesindeki su.. Proktor deneyi her 50 m' de bir yenilenmelidir. Killi. Bu uygun değer "optimum su içeriği" adım alır. gömlekleme malzemesinin boru yanlarına. dolguların ve basınç tecrübesinin önemi yukarıda belirtilmiş olup. boruların dayanımı da önem taşımaktadır. zemin içinden havanın kaçırılarak danelerin birbirine yaklaşması ve boşluk oranlarının düşürülmesi amacıyla yapılan işlemdir. Demek ki zemin sıkıştırılması sonucunda zemin en sıkı ve en az boşluklu durumda bulunduğu gibi su ile doygun olmalıdır. Gömlekleme iksaların sökülmesi ve dolgunun yapılması işleri birbirleriyle ilişkili ve birbirleriyle girişimlidir. sıkıştırma işlemi yapılırken zarar görmemesine dikkat edilmelidir. Zemin sıkışması ile daneler birbirine yaklaşır ve birbirlerine olabildiğince değerler. Gömlekleme malzemesi sıkışabilir nitelikli malzeme olmalıdır. Hendek tabanının yukarıda bahsedildiği gibi hazırlanıp borunun döşenmesini takiben dolgu işleminin yapılması gerekmektedir. Uygulamada çoğu zaman sulama önemsenmemektedir. SONUÇ Yataklamanın. Bu amaçla makineli hafif sıkıştırıcı ya da yassı el tokmakları kullanılmalıdır. Sıkıştırmada önemi olan sulama işlemine. sürtünmeyen daneler ve yüzeyler sürtünürler. gereğinden az ise daneler arası sürtünme ve kohezyon bir direnç ile danelerin birbiri üzerinden kayarak boşluklarına girmesini ve birbirlerine yakınlaşmasını önler.lik tabakalar halinde yapılmalıdır. Granüler malzeme sıkıştırılması sırasında malzemenin su içeriği standart Proktor metodu ile bulunan optimum su içeriği + 2 değerinde kalmalıdır. 1 . kum ve çakıl ise az sıkışır. Eğer boru dış yüzeylerinde izolasyon mevcut ise. belli bir değerde olmalıdır. Boru üst noktasından 1 m yüksekliğe kadar makinalı ağır tokmak ve vibrasyonlu sıkıştırıcılar kullanılmamalıdır.den az olmayan vibrasyonlu düz bandajlı silindirle 20-30 cm. Sonuçta zemin sıkışması ile taşıma gücü artmış olacaktır.ZEMİNLERİN SIKIŞTIRILMASI Zeminler basınç altında boşluklarındaki suyu ya da havayı yitirerek sıkışırlar. Ayrıca döşemesinde titizlik gösterilmezse boru hatlarında oturmalar ya da hasarlar olacağı açıktır. siltli.

HAKEDİŞ TANZİMİNDE GÖZÖNÜNDE TUTULMASI GEREKLİ HUSUSLAR HAKEDİŞ TETKİK GRUBUNUN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Cevza VELİBEYOĞLU . sözleşmeye ekli birim fiyat cetvelinde veya keşif özetinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni fiyatlar üzerinden hesaplanarak. röleve ve ataşman defterleri bunlarla ilgili belgeler yüklenici ile birlikte kontrol teşkilatı tarafından tutulur. yaptığı indirim ve sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler çıktıktan sonra sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde ödeme işlemidir. İmzalamaz ise veya itirazı kayıtlar altında imzalarsa karşı görüşlerini yazılı olarak bildirmesi için. yüklenici firma tarafından yapılan işlerin bedelleri. Hakediş raporlarının hazırlanması ve gerekli ölçmelerin ve bunlarla ilgili diğer hizmetlerin. yapılması için yüklenici yeterli sayıda işçi ve personeli bedelsiz olarak kontrol teşkilatının emrine verir. defter ve belgelerin kendisine gösterildiği tarihten başlamak üzere 10 . İş yerinde yapılan işlerin bütün ayrıntılarını günü gününe kayıt altına almak için örneklerine göre şantiye günlük. Yüklenici bu belgelerde defterleri imzalamış olmakla içindekileri ve yapılan hesapların doğruluğunu kabul etmiş olur.Şube Müdürü Hakediş.

Keşif özetinde veya birim-fiyat . Bu süre içinde karşı görüşlerini yazı ile bildirmezse belgelerin ve defterlerin içinde kayıtlı hususları kabul ve imza etmiş sayılır. Ancak bilindiği üzere içmesuyu arıtma tesislerinde inşaat kalemleri ile birlikte mekanik ve elektrik işleri de yer almaktadır. Mekanik ekipmanların temin edilerek şantiyeye gelmesi zaman aldığından yüklenici firmanın bu ekipmanın temin bedelini talep etmesi durumunda sözleşmenin 13 . Betonarme imalatın demir teslimleri. Bu ödemenin yapılabilmesi için ekipmanın fabrikada imalatının tamamlanması ve bunun Banka elemanlarımızca tespit edilerek tutanağa bağlanması gerekmektedir. Adı geçen tutanakta demiri teslim alman projenin bölüm ve üniteleri ayrı ayrı belirtilecek. Uygulama sırasında projeye göre değişiklikler söz konusu olması halinde öncelikle revize projeler düzenlenip tasdikinden sonra uygulamaya geçilmeli ve bundan sonra ataşmanlar düzenlenmelidir. Aksi takdirde tesiste kullanılacak ekipmandan fazla ve tesis için gerekli olmayan ekipmanın temin edilmesi ve bunun bedelinin ödenmesi söz konusu olacaktır. Ayrıca beton ve betonarmenin hazırlanmasında. Özellikle içmesuyu arıtma tesislerinde yer alan mekanik ekipmanlarla ilgili olarak düzenlenen ihzarat tutanaklarında ekipmanın hangi ünitede yer aldığı belirtilmelidir. Bilindiği üzere henüz imalatı tamamlanmamış iş kalemleri yeşil defterde yer almalıdır. Yeşil defterdeki iş kalemleri bir sonraki hakedişte ataşmana geçirilmelidir. Bölge Müdürlüğü'nün uygun göreceği birden az olmamak üzere yeterli sayıda teknik eleman ve yüklenici veya şantiye şefinin iştiraki ile yapılıp bir tutanağa bağlanmalıdır. İhzaratın hakediş raporlarına geçirilebilmesi için. bunların işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzemeden olması ve fiyatların sözleşmesinde veya birim fiyat cetvelinde gösterilmiş bulunması gereklidir. Sözleşmelerinde aksine bir hüküm yoksa iş başına getirilmemiş ihzaratın bedeli ödenmez. Ancak yüklenici bir sonraki yıla geçen işlerde Bankanın yazılı izni alınmak kaydıyla ihzarat yapılabilir. Döküm ve Bakım Kuralları (Normal Hava Koşullarında) TS 1248-Beton Yapım. düzeltilmesi bakımından her türlü betonarme imalatın yapımı safhasında beton dökülmeden önce tasdikli projesine göre demir donatısının yapıldığını belirten demir teslim tutanağı tanzim edilmelidir. Bölge Müdürünün tasdikinden geçirildikten sonra da hakediş raporuna eklenmelidir. Düzenlenen bu tutanaklar yüklenici ve kontrol teşkilatınca karşılıklı imzalandıktan sonra Bölge Müdürlüğü'nce onaylanmalıdır.gün süre verilir.maddesine göre temin bedelinin % 80 ini geçmemek kaydıyla teminat mektubu karşılığında ihzarat bedeli ödenebilir. işin kontrol mühendisi. Döküm ve Bakım Kuralları (Anormal Hava Koşullarında) TS 2940-Taze Betondan Numune Alma Metotları TS 3314-Beton Basınç Dayanımı Deney Metodu TS 3351-Şantiyede Beton Deney Numunelerinin Hazırlanması ve Bakımı ile Bayındırlık Genel Şartnamesi esaslarına dikkat edilmeli ve beton deney numuneleri Kontrol Mühendisince alınacak laboratuar sonuçları hakediş raporuna eklenmelidir. Ayrıca bu ekipmanların fabrika deney belgeleri ihzarat tutanağına eklenmelidir. 1991/80 sayılı genelgede de belirtildiğine üzere: İşlerin devamı süresince yapılacak denetimlerde yanlışların zamanında görülmesi. İhzarat miktarları iş programında o yıl için belirlenen miktardan fazla olmamalıdır. TS 1247-Beton Yapım. TS 500-Betonarme yapıların hesap ve yapım Kuralları. Ataşmanlar üzerine ilgili proje pafta numaraları yazılmalıdır. İhzarat cetvelleri düzenlenmeli ve bu cetvellerde bir önceki ihzarat miktarı bu hakedişte imalata giren miktar ve bu dönemde gelen ihzarat gösterilmelidir. Hakediş raporu eki olarak düzenlenen ataşmanlar açık ve anlaşılır şekilde düzenlenmeli ve tasdikli proje ile uyum sağlamalıdır. kazı artığının nakledilmesi durumunda nakliye mesafelerini içeren tutanaklar ile malzeme ağırlık tespit tutanakları düzenlenirken ifadeler açık ve net olmalıdır. Kazıdaki şev oranları. Bu tutanaklarla birlikte işçi duyuru tutanaklarının da düzenlenmesi gerekmektedir. Ataşmanlar yüklenici firma ve kontrol teşkilatınca eksiksiz olarak imzalanmalıdır.

Ancak yüklenici herhangi bir. hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa. Yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu taktirde. Malzeme bedel farkı verilirken malzemenin iş programında belirtilen miktarda ihzar edilip edilmediğine dikkat edilmelidir. Maddesine göre süre uzatımı hakkı doğar.. Banka'ya vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu "Banka' ya verilen .. yüklenici veya iş başında bulunan vekili tarafından imzalanmış olması gereklidir. Ancak bu düzeltme sırasında eski rakam ve yazıların okunabilir şekilde çizilmiş olarak hakediş raporunda bulunması ve düzeltme yapan yetkililerin imzasını taşıması gereklidir. bildirilen günde hakedişe esas ölçümlerin alınmasında hazır bulunmazsa kontrol teşkilatı tek başına yaparak hakediş raporunu düzenler ve yüklenicinin bu husustaki itirazları kabul edilmez. Aksi takdirde gün içinde de Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 22. Eğer yüklenicinin. Faturalara o işte kullanıldığına dair gerekli not yazılmalı ve imzalanmalıdır.. Yüklenici veya vekili. Hakediş raporu düzenlendikten sonra durumdan haberdar olduğu tarihten itibaren 7 gün içinde yüklenici raporu imzalamazsa kontrol teşkilatı. sebeple Bankaya borçlu ise. Düzenlenen hakediş raporunun işleme konulabilmesi için. Bu düzeltmeler yeniden sayfa düzenlemeyi gerektirecek ölçüde fazla ise. esas sayfa üzerinde düzeltmenin yapıldığına ilişkin açıklama da bulunmak şartıyla. Banka hakediş raporu üzerindeki incelemeleri ve diğer işlemleri tamamlayarak ödemeyi yapacak birime gönderir. Yüklenici hakediş raporlarım zamanında imzalamadığından dolayı tediye meydana gelecek gecikmeler sebebiyle hiç bir şikayet ve istekte bulunamaz. hakediş raporunun Banka'ya gönderir. Ayrıca o malzemenin o iş için alındığım belgeleyen faturaların asılları yüklenici firmadan istenilmelidir. sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça en geç ayda bir defa düzenlenir. Bina tesisat işleri dışındaki tesis ve yapı inşaatlarında kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemeden sözleşmenin 12B maddesinde belirtilenlerin fiyatlarında veya Devlet tarafından işletilmekte olan Demiryolları ve Denizyollarına ait navlun ve nakliye bedellerinde sözleşme yılı ve uygulama yılı başındaki fiyat ve bedellere nazaran meydana gelen artma ve eksilmelerde KDV hariç olmak kaydıyla aradaki farklar genel gider ve yüklenici kan eklenmeden ve ihale indirimi veya zammı uygulanmaksızın net olarak ödenmekte veya kesilmektedir. maddesine göre tespit edilip ve bu birim fiyat onaylandıktan sonra işin yapımına geçilmeli ve hakediş raporlarında dikkate alınmalıdır. Faturalar ile birlikte o malzemenin fiyat artışlarım gösterir liste yükleniciden istenilmeli ve hakedişe eklenmelidir. 3 ay içinde tek taraflı olarak hakediş düzenleyebilir. hakediş raporunu imzaladığı tarihten itibaren yazı en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda. Yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği taktirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır. yeniden ayrı bir sayfa düzenlenip hakediş raporuna eklenir. Tediye yüklenicinin hakediş raporunun imzalanmasın dan sonra yapılır. Yüklenici başvurmadığı taktirde Banka. karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri. . tarihli dilekçemde yazılı itirazı kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gereklidir. Hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine.cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup ta yapılması Bankaca istenen işlerin yeni birim fiyatları Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 15. Tahakkuka bağlandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde de ödeme yapılır. yüklenicinin imzası beklenmeksizin borcun mahsubu yapılır. eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar. Yüklenici veya vekili. yetkili makamlar tarafından düzeltilebilir. hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en geç 10 gün içinde bu itirazı dilekçe ile Bankaya bildirmek zorundadır. Hazırlanan ve iki tarafça imzalanmış bulunan geçici hakediş raporu.

7) Tesis bölümleri tutanağın "özür ve eksikler" başlıklı 3 ve gerekmesi halinde diğer sayfalarda aynı başlıklar halinde yer almalı.Şube Müdürü Geçici ve Kesin Kabullerde karşılaşılan darboğazlar ve ortaya çıkan yasal sorunlardan bazılarını şöyle özetleyebiliriz: Bankamızca yaptırılan içmesuyu tesislerinin geçici ve kesin kabul yapım yetkileri geçici kabullerin büyük bir kısmı hariç Bölge Müdürlüklerimize verilmektedir. depolara ait sızdırmazsızlık ve dezenfeksiyon tutanakları. tesisin tümüne ait ihale . Ancak. 12) Kabulün kısmi olması halinde.12. 1) Geçici kabule hazır olan bir tesisin 25.1993 tarihlerinde tüm Bölge müdürlüklerimize gönderilen yazılarımızda talep edilen geçici kabul istek yazılarında şebeke işletme planı. drenaj.1992 ve 18. terfi ya da isale hatlarının ölçülen iletim debisi. kaynak gibi su alma yerleri koruma sahalarının oluşturulup oluşturulmadığı. ÇÖZÜMLER VE ORTAYA ÇIKAN YASAL PROBLEMLER İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Rüştü KİREMİTÇİ . 4) Kabul kurulu Başkanı'nın yönetmelik uyarınca mühendis veya mimar olması sağlanmalıdır. inşaatın seyrine paralel ileride çıkabilecek sorunları önlemek için kaptaj himayesi geçici kabul tarihine kadar mutlaka teşkil edilmelidir. 9) Tesisle ilgili kabul işlemlerinin Bölge Müdürlüklerimizin istemi sonucu yapıldığı göz önünde bulundurularak koşullu yada süre verilerek kabul yapılmamasına özen gösterilmelidir.KABULLERDE KARŞILAŞILAN DARBOĞAZLAR. 8) Tesisle ilgili bilgiler kaptaj. 3) Kabul tutanakları 5 er nüsha düzenlenmeli ve basılı tutanaklardaki boşluklar yönetmeliğe uygun bilgileri kapsayacak şekilde doldurulmalıdır. isale . 6) Kabul tutanağını imzalamayan yada koşullu imzalayan kişiden komisyon başkanınca yazılı gerekçesi alınıp kabul tutanağına eklenmeli. 2. terfi merkezi. himaye mıntıkalarının yapıldığına dair tutanakla kaptaj. Zaman zaman bu sayılan işlemler yapılmadan kabul talebinde bulunulduğu gözlenmektedir. sayfadaki ihale bedelleri toplamı bölümüne kabulü yapılan tesis bölümlerinin ihale bedelleri toplamı hakedişten alınarak yazılmalı.sayfadaki boşluğa mutlaka yazılmalıdır. ve depolara ait yeterli boyut ve sayıda fotoğraf gelmediği takdirde geçici kabul talepleri işleme konulmamaktadır. 2) İşin yer teslimi yapılmasına müteakip Belediyesi ile koordine sağlayarak sahipli kaptaj sahalarında yeterli genişlikte kamulaştırma yapılmalı. 11) Esasla ilgili olmayıp onarılması gerekli görülmeyen noksan özürlü ve nefis olmayan işler geçici kabul tutanağında belirtilmeli ancak nefaset bedeli saptanması ise kesin kabul kuruluna bırakılmalıdır. kuyu. depo ve diğer sanat yapılarından yönetmelikte sayılanların 24 saatlik süredeki sızdırmazlık miktarı % olarak rakam ve yazı ile belirtilmelidir. kamu malı arazilerin devri sağlanmalı. yazılı gerekçe alınmazsa diğer yelerce sözlü alınan gerekçe yada gerekçe bildirilmesi durumları tutanağa bağlanarak kabul tutanağına eklenmelidir. bunların toplamının ihale bedelleri toplamına oram kabul tutanağının 2. ve diğer sayfalarda tesis bölümleri itibariyle yer almalı.depo ve şebeke sırası gözetilerek yapılmalıdır. Bu hususlar belirtilmediği takdirde kabul tutanakları iade edilerek kabul yeniden yaptırılmalıdır.6. Kabul işlemi ve kabul tutanaklarının düzenlenmesine ilişkin esaslar Bankamız "İnşaat Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği’nde çok detaylı bir şekilde belirtilmektedir. 5) Kabul kurulu üyelerinin kabule katılımı sağlanmalı. yüklenici firma şirket ise şirketi temsil eden şahsın adı soyadı ile birlikte vekaletnamenin noter tarihi ve numarası da belirtilmelidir. 10) Geçici kabullerde tesisin işletilmesine engel olmayan özür ve noksanlar varsa bunların ihale bedelinin %5'i ile karşılaştırılmasına ilişkin bedeller 3. Bilhassa kesin kabullerde bu konu dikkate alınmıyor bu hususa özellikle dikkat edilmelidir. kabul tutanaklarının dairemize ulaşması sırasında ve ulaşmasından sonra yapılan incelemesi sonucu bazı eksiklikler görülmekte olup dikkat edilmesi gerekli konulardan bazıları şunlardır.

sözleşme ve ekleri. işletme planının iş sahibi Belediyeye verildiği geçici kabul tutanağına yazılmalıdır. 18) İçmesuyu tesisine ait işletme projeleri 1990/31 sayılı Genelge esaslarına uygun biçimde 1/1. Heyet yapılan işte tereddüt doğuran durumlar görürse güven sağlamak için. Genel Müdürlüğümüzü temsilen Bölge Müdürlüklerimizce yapılma kararının bildirilmesinden sonra uygun sürede sonuçlandırılmasına özen gösterilmelidir. Yapılacak çağrıya rağmen müteahhit veya vekili kabulde hazır bulunmazsa veya kabul tutanağını imzalamak istemezse. 14) Tesisle ilgili olarak yeni iş yapmaya yada boru verilmesine yönelik olarak Bankamızı yükümlülük altına sokacak işlerden kaçınılmalıdır. varsa keşif artışlarına tekabül eden işler de dahil olmak üzere yapılan tüm işleri. müteahhit ile birlikte. Banka. bu husus tutanakla belirtilir. 19) Geçici kabul itibar tarihi sözleşmesi ekinde Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi yer alan işlerde Bayındırlık işleri genel şartnamesinin 41. 15) Kabul işlemlerinin. Bu tarih aynı zamanda işin tamamlandığı tarih ve teminat süresinin başlangıç tarihi olarak kabul edilir. nitelik. sözleşmede yazılı olmasa bile. Kabule Müteahhidin noterden tasdikli vekaletnamesini haiz vekili katılırsa bu kişinin ehil olup olmadığına bakılmaksızın kabulde yaptığı bütün işlemler ve koyacağı imzaların tüm sonuçlarından müteahhit sorumludur. Kontrol Teşkilatının yazısı üzerine mümkün olan en kısa sürede ve "İnşaat Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği" esaslarına göre kabul heyetini oluşturur ve kabulün başlayacağı günü tespit ederek durumu Müteahhide ve diğer ilgililere bildirir. Müteahhit tutanakları itirazı kayıtla imzalamış ise itiraz gerekçeleri tutanağa eklenir. Geçici kabulle ilgili genel bilgileri şöyle özetleyebiliriz. her türlü giderleri müteahhide ait olmak üzere yükleme ve benzeri teknik deneylerin yapılmasını veya yaptırılmasını müteahhitten isteyebilir. pafta sayısının fazla olduğu büyük yerleşimlerde ise 1/2. Yapılan işler yüklenici veya vekilinin katılımı ile (yoksa gıyabında) tesisin durumu ön incelemeden geçirilir. uygun bulunmazsa geçici kabul heyetinin tespit edeceği tarih geçici kabul tutanağına "Geçici Kabul İtibar Tarihi" olarak geçirilir. Kabul heyeti.000 ölçeğinde. şartname. 16) Kabul tutanağına varsa Motopomplarla ilgili deney föyü mutlaka eklenmelidir. 13) Geçici kabulü yapılmış ve tutanağı imzalanmış işlerde. sözleşmesi ekinde Bankamız yapım işleri Genel şartnamesi yer alan işlerde ise yapım işleri genel şartnamesinin 40. kabul talep formülleri ve kabul tutanaklarına kaydedilerek bunlar üzerinde sonradan herhangi bir şekilde tashihata meydan verilmemelidir.maddesi. Geçici kabul heyetince de uygun bulunması halinde kontrol teşkilatının işin tamamlandığım bildirdiği bu tarih. maddesi esaslarına göre belirlenecek. varsa geçici kabulde tespit edilen özürlü ve eksik işlerin tamamlatılması ve tip sözleşmede belirtilen teminat süresi dolduğunda kesin kabul talebinde bulunulması bölgelerce takip edilmelidir. teknik gereklilikler. Bu konuya kabul istek yazılarında da dikkat edilmelidir. müteahhidin alacaklarından kesilmek kaydı ile bunların karşılığı olarak o günün rayiçleri üzerinden uygun görülecek bir nefaset farkı bedeli tespit edilerek tesis bu haliyle de kabul edilebilir. proje. 17) Şebeke bulunan işlerde.000 ölçeğinde düzenlenebilir.bedeli ise yazılmamalıdır. kabule uygun olup olmadığım tespit eder. Teknik olarak kabulünde sakınca görülmeyen ve giderilmesi de çok zor olan ve fazla zaman kaybı gerektiren kusur ve noksanlar görülecek olursa. İller Bankası tarafından ihale suretiyle ve emanet usulü ile yaptırılan Sözleşme konusu iş tamamlanınca müteahhit bankaya vereceği bir yazı ile geçici kabul isteğinde bulunur. tür. Kontrol teşkilatı bu incelemeler sonucunda taahhüt konusuna giren tüm işlerin sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığını. Bütün bu inceleme ve denemelerden sonra varsa noksan ve kusurlu işler tespit edilerek dökümü yapılır. Müteahhit kabulde hazır bulunmak zorundadır. Bu durum kabul işlemlerinin yapılmasını engellemez. Müteahhit bu . geçici kabul işleminin yapılmasına bir engelin olup olmadığım ve işin hangi tarihten itibaren tamamlanmış olduğunu tesis kabulü hazırsa bir yazı ile Bankaya bildirerek geçici kabul talebinde bulunulur. belirlenen bu tarih. fen ve sanat kaidelerine uygunluk yönü ile ve varsa iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğu bakımından inceler.

müteahhidin kusuru dışında geçici kabule 45 günden daha geç gidilirse. noksanları tespit ederek bir tutanak düzenler ve kabulü reddeder. Giderilmesi gereken noksan ve kusurlu işlerin sözleşme birim fiyatları ile bedelleri bulunur. yolluk ve taşıt giderleri müteahhitten tahsil olunur. Bunlar özellikle su teminine yönelik ve uzun süre devam edebilecek işlerin kısmi geçici kabulü yapılır kısmi geçici kabul esaslarına göre yürütülür. işin kabule hazır olmadığı tespit edildiği takdirde müteahhide sözleşme hükümleri uygulanır. Nefaset bedel farkı esasa taahhuk etmeyip noksan ve kusurlu işlerle ilgili olup bu bedel geçici kabul heyetince tespit edilerek kesilmesi kesin kabul heyetine bırakılır. Geçici kabul tutanağı. tesisin tümü bitirilmeden sözleşme konusuna giren iş(erden biten kısımların kısmi geçici kabulleri de yapılabilir. deneme ve tespitlerden sonra tutanakların düzenlenmesine geçilir. Geçici kabulün yapılabilmesi için bu bedelin. teknik önemleri bakımından tamamlandıktan sonra bir deneme süresi geçirmesi gerekenler varsa. Geçici kabul heyeti işyerine gidip de tesisin kabulünün yapılamayacağını tespit ederse. Bu takdirde noksanlar tamamlanıncaya kadar ceza uygulaması devam eder. tesisin sahibine teslimine ve kullanılmasına engel olmayacak. Müteahhit yapılacak tebligata uymazsa Banka bu incelemeyi tek taraflı yapar ve düzenlenen tutanakta bu husus belirtilir.işleme razı olmazsa her türlü gideri kendisine ait olmak üzere bu tip kusur ve noksanları da verilen sürede düzeltmek ve gidermek zorunda bırakılır. Bu durumda kabul için görevlendirilen heyetin yevmiye. Bütün bu inceleme. geçici kabulün yapılmaması hafinde işin bitirilmesi gereken tarih. Bu incelemede müteahhitte hazır bulunur. bu kusur ve eksikliklerin tamamlanması tarihinden başlayarak kesin kabule kadar geçmesi gereken süreyi de kabul heyeti belirleyerek tutanağa geçirir. İşletmeye açılması Bankaca gerekli görülmesi halinde. idare dahil dilediği kimselere yaptırır. Süre belirtilmemiş ise bu süre deneme ve işletme süresinin bitim tarihi olarak kabul edilir. Bu inceleme sonucunda. şart ve bedelle yapar veya tesis sahibi belediye veya. işin geçici kabule hazır hale getirildiğini bildirdiği tarihten itibaren. Müteahhit başvurusunda gecikmiş olursa veya işi süresinde kabule elverişli duruma getirmemişse Banka bir heyetle işi yerinde tetkik ettirir ve durum bir tutanakla tespit edilir. Kontrol teşkilatının yazısında. İşin tamamlanmış olduğu ve kabulün yapılabileceği tespit edilirse yukarıda bildirilen kabul işlemleri aynen yapılır. gecikmenin 45 günden fazlası kadar uzatılır ve bu tarihten sonraki gecikmeler için gecikme cezası hükümleri uygulanır. varsa Sözleşme ve eklerindeki özel hükümler de göz önünde bulundurulur. Ancak bu gecikme 30 günü geçtiği takdirde Banka işi dilediği şekil. Kabul heyetince tespit edilen noksan ve kusurlu işler belirlenen sürede Müteahhit tarafından giderilmezse bu sürenin bitiminden sonra geçecek her gün için sözleşmede belirtilen gecikme cezasının dörtte biri tutarında ceza uygulanır. . Bu konuda Şartnamenin 16. maddesi hükümleri uygulanır. Kabul işlemlerinde. Sözleşmenin belirlediği tarihte işin tamamlandığının tespit edilebilmesi ve geçici kabul işleminin yapılabilmesi için müteahhidin Bankaya zamanında başvurarak geçici kabul isteminde bulunması gereklidir. Kesin kabul işlemleri de geçici kabul esaslarına uygun şekilde yapılarak tamamlanır. esasa taalluk etmeyen ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte olması gerekir. kabulü yapılan işin toplam ihale bedelinin %5'ini geçmemesi ve bu işlerin. Tutanağa noksanların giderilmesi için gerekli süre yazılır. Bankaca onaylandıktan sonra geçici kabul geçerli olur. Müteahhit tarafından tamamlanması ve düzeltilmesi gereken noksan ve kusurlardan.

İÇMESUYU ARITMA TESİSLERİNDE KONTROL VE ENSTRÜMANTASYON İLLER BANKASİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sabiha NUMANOĞLU . Debi Kontrolü : Debi kontrolü ham su giriş. Bu kapsamda. Debi metreleri ham suyu veya temiz suyu ölçerek. Optimum koagülasyon için pH değerlerini bu sınırlar içersinde bulunması gerekmektedir. pH -değerleri set edilen değerin dışına çıktığı zaman. b) Filtre kontrolü olarak ele alınmalıdır. 8. seviye olarak değerlendirilmektedir. transmitter ve göstergesi olan elektronik bir cihazdır. bulanıklık. bulanıklığın set etilen maksimum ve minimum değerlerine göre ana kontrol panosundaki işletmeci sesli ve ışıklı olarak bilgilendirilmektedir. kontrol sistemini. ölçülen pH değerini standart akım değerine çeviren transmitter (çevirici) ve pH değerini gösteren göstergeden (indikator) oluşmaktadır. devreye girer. Ekipman Kontrolü : a) Ekipmanların arıza durumu. Bakiye Klor Ölçümü : Tesis çıkışma konulacak bakiye klor ölçümü cihazı ile arıtılmış sudaki klor miktarı ölçülür ve ölçü enstrümanında bulunan limit kontaklarla maksimum ve minimum değerlerde ışıklı ve sesli alarm sistemi. Debi metreye ait debi gösterilen dijital veya analog olarak hem debi metrenin monte edildiği yerde hem de ona kontrol panosunda bulunur. çalışma pozisyonlar. Bulanıklık Ölçümü : Bulanıklık ölçerleri tesis girişinde durulmuş suda ve temiz su çıkışında bulanıklık değerlerini ölçer elektrod.58. Alarm durumuna göre klor miktarı arttırılır veya azaltılarak tesis çıkışındaki klor miktarı standardın öngördüğü değere getirilir. ölçülen miktar elektrik akımına veya voltaja dönüştüren elektrot ile bu akım veya voltaj değerim standart akım ve voltaj değerini standart akım ve voltaj değerine dönüştüren çevirici (Transmilter) değerleri debi bölüntülü gösterge vasıtasıyla gösteren göstergeden oluşmaktadır. pH. kontrol sistemi de farklı olacağından kontrol parametreleri de değişken olabilmektedir. pH değeri 6. pH Ölçümü : Tesise giren ham su pH değerinin bilinmesi kimyasal madde dozlanması için gerekli görülmektedir. Su kontrolü : ham su ve temiz sudaki debi kontrolü. durultucu çıkışı temiz su çıkışı. Ham sudaki değerine göre kimyasal madde dozajı yapılır. bakiye klor kontrolü. Arıtma tesislerinde genelde (4-20 MA) veya (0-20 MA) standart akım değerli debi metreler kullanılmaktadır.5 değerinin üstünde ise sülfürik asit dozlaması yapılmaktadır.5'in altında ise kireç. filtre çıkışı (özellikle filtre kontrolü için) ve filtre geri yıkama suyu hattında debi metreler tarafından yapılmaktadır. Bununla beraber bir genelleme yapıldığı takdirde. 1) Su kontrolü ve 2) Prosese bağlı olarak kullanılan ekipmanların kontrolü diye iki grupta toplamak mümkündür. Bilindiği üzere TS 266'da içme ve kullanma suyu standardı uygun pH değerleri (6.5) olarak belirlenmiştir. .Daire Başkan Yardımcısı İçmesuyu arıtma tesisleri ham su kalitesine bağlı olarak farklı prosesleri içeren tesislerdir. Bulanıklık ölçerlerde maksimum ve minimum kontaklı tipleri bulunmakta. Ayrıca debi metreden alınan sinyal ile tesise giren ham su değerine bağlı olarak. işletmeni ikaz etmek üzere ana panoda-sesli ve ışıklı alarmsistemleri konulmuştur. taşkıntahliye. dozlama pompalarının strok ayarı elektriksel olarak değiştirilerek dozlama miktarı otomatik olarak değiştirilmekte ve bu şekilde çıkış kalitesi de korunmaktadır. Bu durumda ham su debi göstergesi kimya binası panosunda da yer almalıdır. pH metreler bir elektrot.

Hareket mekanizmaları vanalarda olduğu gibi elle kumandalı.karıştırma üniteleri ve sıyırıcılar: 3. Sıyırıcılar: Durultucularda tabanda çöken çamuru çamur konilerine iletmek üzere kullanılır. alüminyum sülfat polielektrolit. Sürgülü kapaklar beton yüzeylere monte edilmiş paslanmaz çelikten yapılmış sabit kılavuz sütunlar ile bronz malzemeden yapılmış sürgüden (hareketli kısımdan) oluşmaktadır. Klor sisteminde ise ejektöre kadar basınçlı suyu taşıyan hatlar galvanizli çelik boru.Taşkın Tahliye Alarmı : Sistemdeki tüm su tutucu yapıların armut tipi veya kapasitif seviye ölçerlerle seviye kontrolü yapılır ve bu seviyeler ana kontrol panosunda gösterge ve alarm sistemleri ile işletmeciye iletilir. Çelik kanatların altında sıyırma işlemini yapan bezli lastik bant bulunmaktadır.2.1.diğer ekipmanlar 5. Karıştırma kanat ve mil malzemelerinin metal olması halinde paslanmaz çelik. pompa emme ve basma hattı vanaları. ejektörden dozlama noktasına kadar PVC boru kullanılmaktadır. vana donanımı ve sürgülü kapaklar. ahşap latalı süzücüler. Sürgülü vana. motor kumandalı.(kimyasal madde taşıyan hatlarda ve küçük çaplı boru hatlarında) SÜRGÜLÜ KAPAKLAR: Tesis üniteleri arasında suyun nakli kanal ile yapıldığında veya vana kullanılmasının zor olduğu durumlarda suyun akışım kesmek ve açmak amacıyla kullanılır. Yukarıda kısaca kontrol ekipmanları hakkında bilgi verildikten sonra.pompalar 4. Açma-kapama işlerinin az yapıldığı yerlerde tercih edilir. . Hidrolik kumandalı. arıtma tesislerinde kullanılan ekipmanlar liste halinde aşağıda yer almaktadır. Sıyırıcılar motor kumandalı merkezden veya çevreden tahrikli yapılır. KELEBEK VANALAR: Debi ayarı yapılacak ve açma-kapama sık yapılan yerler ile büyük çaplı borular üzerinde sürgülü vana yerine kullanılır. Motor kumandalı.ısıtma. Karıştırma ekipmanları genel olarak motor-redüktör-varyatör grubu ile istenilen mil devirlerini sağlayarak mile bağlı ahşap veya metalden yapılmış kanat veya pedallar vasıtasıyla suya karıştırma gücünü iletirler. Küresel vana. klor tüplerinden veya tanklarından kiorinatörlere kadar bakır boru. ahşap olması halinde de emprenye edilmiş olması gerekmektedir. 2. Vanalar yapılarına göre: Kelebek vana.Tesis kapsamında bulunan tüm boru. 2. Dikdörtgen durultucularda. Kimyasal madde dozlama hatlarında sülfürik asit için dikişsiz çelik boru. 2. Boru ve Vana Donanımı: Tesiste su iletim hatları genelde çelik boru olarak düzenlenmektedir. sıhhi tesisat 1. dairesel durultucularda çelik konstrüksiyona haiz kanatlı sıyırıcılar kullanılır. Örneğin dip tahliye vanaları. kireç için PVC boru kullanılmaktadır. MEKANİK ERİPMANLAR: 1. Kumanda şekline göre: El kumandalı. by-pass vanaları gibi KÜRESEL VANALAR: Genellikle yardımcı hatlarda kullanılır. hidrolik veya pnömatik olabilir. Karıştırıcılar: Arıtma tesislerinde karıştırıcılar yumaklaştırma işleminin yapıldığı hızlı karıştırma ve yavaş karıştırma ünitesi ile kimyasal maddelerin hazırlandığı çözelti hazırlama tanklarında yer alır. Pnömatik (hava) kumandalı olarak ayrılır. Taşkın ve tahliye hatları ise bina içinde ve rögara kadar çelik rögarlar arası AÇB olarak uygulanmaktadır. havalandırma. SÜRGÜLÜ VANALAR.

İçmesuyu arıtma tesislerinde kullanılan mekanik ve elektronik ekipman ve enstrümanlarına kısaca değindikten sonra tesiste kontrol sisteminde yer alan kontrol panoları ana başlıklar halinde verilebilir. 6. KLORLAMA SİSTEMİNİN KONTROLÜ: Klor kazaklı dedektörün otomatik fanlar yağmurlama sistemi ikaz lambası ve ihbar klaksonu Ana kontrol panosuna sinyal iletimi. Arıtma tesislerindeki mekanik ekipmanlar. malzemelerin TSE belgesi veya yabancı standartlara uygun olarak alınmasına dikkat edilmesi. 4. bakiye klora ilişkin maksimum ve minimum ikaz ve alarm sinyallerini. karıştırıcı. pH. arıza sinyalleri. motor. arıza ve durma sinyalleri. temiz su pompaları. 4. pompalar üzerindeki piston kolu uzunluğunun değiştirilmesi (strok ayan) ile veya değişken devirli motorlarla sağlanır. malzeme ve ekipman alımında projeye uyulması. klor binası ekipmanları (klofinatör klor tüp veya tankı. ana kontrol panosuna sinyal ileticiler. 3. ANA KONTROL PANOSU: Sistemdeki tüm ekipmanların çalışıyor. Pompalar: İçmesuyu arıtma tesislerinde kullanılan pompalar. ekipman ve malzeme alımında iş programına uyulması. pnometrik veya elektrik kumandalı sistem motorlarının çalışma arıza sinyaller -Start-Stop butonları . 2. kireç ve polielektrolit gibi) dozlama noktalarına basmak üzere kullanılır. Dozlama ayan. tüm vana. 5. debi. Diğer Ekipmanlar: Diğer ekipmanlar başlığı altında hava üfleyicileri. ekipman bilgi föylerine uygun katalogların idareye verilmesinden ve onaylanmasından sonra yükleniciye malzeme alımı konusunda talimat verilmesi. ceraskal. FİLTRE KONTROL PANOLARI: Start-stop butonları çalışıyor. kontrol sistemine ilişkin açıklamalardan sonra uygulama aşamasında dikkat edilecek hususlardan bazıları da maddeler halinde aşağıda yer almaktadır: 1. Dozlama pompalarının basma hatlarına genellikle bir yükleme vanası konularak hat basıncı sabit tutulur. ikaz.) ile ısıtma havalandırma ve sıhhi tesisatta kullanılan malzemeler yer almaktadır. alarm sistemi. Temiz su pompalan: Filtre geri yıkama suyu pompaları. titreşimleri çözümlendirmek için de. titreşim damperi kullanılır. 7. otomatik tank cihazı vb. Dozlama pompaları basma hatlarında meydana gelebilecek tıkanıklıkları önlemek için seyreltme suyu pompaları ile basma hattına su verilerek çözelti seyreltilir. . tüm ölçüm ve kayıt sistemini içermektedir. vinçler (monoray vinç.3. seviye. yüklenici firmadan sözleşme gereği makina ve ekipman montajı aşamasında şantiyede ilgili meslek branşından elemanın bulundurulmasının sağlanması. sıyırıcı gibi ekipmanların deneylerinin imalatçı firmada yapılması ve bankaca uygun görülmesinden sonra şevkinin yapılması. Strok ayarlı pompalardır. bulanıklık. kontrol ve enstrümantasyona ilişkin hassas cihazların tesisin devreye alınması aşamasında monte edilmesi. çamur pompaları ve dozlama pompaları olarak 3 grupta toplanabilir. köprü vinç) kimyasal madde yükleme kutuları. Çamur pompalan: Durultucu çamur konisinden ve çamur koyulaştırma tankından alman çamurlu suyu drenaja veya çamur kurutma yataklarına basmak üzere kullanılır. hidrofor pompaları ve temiz su terfi pompalandır.seçici şalterler ve basınç göstergeleri. Dozlama Pompalan: Kimyasal madde çeşitlerini (Alüminyum Sülfat. (Yük kaybına ilişkin) ve debimetre göstergesi KUMANDA KONTROL PANOLARI: Hidrolik.

bu yetki halen yürürlükte bulunmaktadır. beslenme şekli (O. Bu husus ilgili Bölge Müdürlüğümüzce.G. Trafo gücü. Vaziyet planı. Bu projeler tasdik edildikten sonra uygulamasına geçilmesini ve işin bitiminde geçici ve kesin kabullerinin Bankamız tarafından teşkil edilecek heyetler tarafından yapılması ve tanzim olunacak kabul tutanaklarının Bankamızca tasdiki yapılmaktadır.Şube Müdürü Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 27. O. iletkenler çekilmeyecekse veya ileride . Direk tespiti.GA. Gerekçe Raporu : Gerekçe raporu 4 şekilde açıklanmalı a) Projenin gayesi b) Güç ihtiyacı c) Enerji temin şekli d) Projeye ait açıklama. yedek güç. Hesaplar.G.K. montaj planı 6. 4. Kompanzasyon hesabı. Genel teknik şartname. Tek hat salt şeması 7.) beslenme noktasının tespiti gerekmektedir.O.E.Müşterek direkli olarak yapılması gerektiğinde A. T. Tespit edilen şekle göre. veya mesnet izolatör(ü olup olmadığının yazılması. iletken kesiti zincir izolatörlü.Proje yapımında demir direk veya beton direk seçimindeki gerekçeler. T. Bankamız programında yer alan içmesuyu ve kanalizasyon tesisleri içerisinde kurulan veya kurulacak pompa istasyonlarına gerekli olan enerjinin sağlanması bakımından. Proje ile ilgili şartnameler 10. tanzim edilecek elektrik projeleri merkezde ilgili Daire Başkanlığının ilgili ünitesinde tasdik edilmektedir. 1. Direk seçim cetveli 9.ENERJİ NAKİL HATTI İŞLERİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mehmet YILDIRIM . Kurulan veya kurulacak pompa istasyonlarına ait elektrik tesisatı ile ilgili projeler tanzim edilmeden önce tesisin enerji ihtiyacı. Bu itibarla. . hattından enerji alınacak nokta belirlendikten sonra içmesuyu elektrik tesisleri için proje tanzim edilecek bu proje içerisinde bulunması gerekli bilgiler. .'nun ilgili birimi arasında yazılı olarak çözümlenip. trafo resimleri buz yükü bölgelerine göre şartnameler Bu belirtilenleri kısaca açıkladığımızda.1991 gün ve 11641 sayılı yazılarına istinaden yıllık yatırım programlarımıza alınmış bulunan elektrik tesislerine ait projelerin tasdik yetkisi Bankamız verilmiş olup.K. Gerekçe raporu 2. Enerji verecek kuruluştan alman mutabakat yazısı 3. c) Enerjinin Temin Şekli : Motopomplara en yakın hattan enerji alacak şekilde planlanıp Enerji verilecek kuruluştan Enerji alınacak hattın adı direk no su. a) Projenin gayesi : Kasabanın adının belirtilerek ne maksatla yapıldığının anlatılması.E. gerilim düşümü hesaplan. Keşifler 5.G. ileride gelecek güç varsa bunların anlatılması. 1. AG. d) Projeye ait açıklamalar : Yapılan projede proje içerisinde belirtilenleri anlatma yerine aşağıda belirtilen hususlar anlatılmalı.G.11. b) Güç ihtiyacı : Projenin yapıldığı tarihteki kurulu güç. Enerji nakil hattı profili 8.

Hattının adı direk nosu belirlenip bu direkten itibaren 10-30 mt. hattın adı. 5. Enerji alınacak kuruluştan izin alınmak ve gerekli tahkik hesapları yapılmak şartı ile mevcut branşman direği üzerine sigortalı veya sigortalı Topraklamak seksiyoner monte edilebilir. direk nosu belirlenip branşman direğinden itibaren yine 10-30 mt. 6.çekilecekse 6/161 plan nolu müşterek direklerin 80 m.den az ayrıca TR. O.G. Müsaade yazısı T. Yöresel şartlar varsa anlatılması 1. direkteki Sigortalı Topraklamalı seksiyoneri görebildiği takdirde Trafo 'direği üzerine ayrıca sigortalı seksiyoner konulmayabilir.kadar T25 .G.G. Küçük Belediyelerin hangi kazaya bağlı olduğu belirtilerek hangi buz yüküne girdiği veya rakım nedeni ile buz yükü bölgesinin değiştirilmediğinin açıklanması.G. Hesaplar : Projenin kapasitesine bağlı olarak bir Elk.K.T-12 mesnet tipi olacak. direğinin dibindeki bir insan.nun malzeme+İşçilik dikkate alınarak eksiksiz keşfin yapılması gerekmektedir. Proje yerine uygun ise direk tipleri aynen kabul edilir. Müşterek direklerde kritik köşe direkleri Vektör diyagramına göre direk tepe kuvveti bulunup tespit edilecek. (T. Tek hat Salt Şeması : Enerji alınacak E.t-12 Askı zincir izolatörlü olacak. proje keşfine göre Bölge Müdürlüklerimize yetki verilmektedir. Yer teslimi oldukça mühim bir konudur. iletkeni çekilmeyecektir. T15-T15kl25KVA. 7.lik direk dikilecek. Trafo direği güce bağlı olarak. 3. Enerji iletimi çok mecbur kalınmadıkça yer altı kablosu kullanılmamalı. Elektrik tesislerinin uygulaması yer teslimi : Proje tasdik edildikten sonra. panosunun dahili mi.E. T-l 0. Trafo direği üzerindeki sigortalı seksiyoner branşman direği ile trafo direği arasındaki hava hattı 1 km.Trafo gücünün ileride yükseltilmesi söz konusu ise TR.E.den az bir mesafe bulunduğu takdirde ilk direk üzerine yalnız sigortalı seksiyoner monte edilecek seksiyoner bulunduğu direğe A. Buz yükü bölgesine göre şablonla direk tipi ara mesafeleri tayin edilecek. Enerji alınacak direkten başlanarak 30 m.E. .G. açıklıkta kullanılması nedenleri. Tatbikatta görüldüğü üzere içmesuyu inşaat işi elektrikle bazı yerlerde paralel yürümediği için Elektrik işinin tamamının bitirilebilmesi bakımından A.E. direklerin tepeye gelen çerlere göre yeniden tayin edilip işin kapasitesi büyükse yükleniciden son durum tadilat projesi istenir. Belediye temsilcileri ile birlikte yükleniciye yer teslimi yapılmaktadır. harici mi olacağının belirlenmesi gerekmekte. hava hattı iletkeni güce. Branşman direği ile dikilecek ilk direk arasına bağlanacak iletken mevcut hat kesitinde veya cinsinde olacak şekilde tayin edilecek t-10.G.G. Bu yetki gereği bölgece ihale edilen elektrik işinin yer teslimi Bölge. O.K.K. Şartnameler : Yapılan proje içerisine konulması gerekli şartnameler bölgede mevcudu yoksa liste halinde isimleri yazılıp proje içerisine konulacak. bizim içmesuyu tesisi güçleri 5 MVA altında olduğundan 3x Sallow kullanılmaktadır. Tabi . 4. tarafından yapılacaktır. A. Projede belirtilmemişse A.dan alınmış yazılı belge 2.K. panosunun Harici olması düşünülebilir. 9.N.T25 k 160-250 KVA kadar T35 .G. gerilim düşümüne göre tespit edilmekte ise de. Müh. Direk seçim cetveli : Enerji nakil hattında tespit edilen direkler direk seçiminde traversleri ile birlikte tespit edilecek. Keşifler : Projenin yapıldığı yılda geçerli olan T. Enerji nakil hattı profili veya müşterek direkli hatlar : Enerji alınacak T.T35 k 315-400 KVA kadar T50 . Şayet projenin yapıldığı tarihten yer teslimi tarihine kadar imar durumu nedeni ile değişmişse açıya giren O. Yer tesliminde projenin imalata geçme durumu şekillendirilir.O. direği ile branşman direği arasında 100 mt. Bu şekilde projedeki değişiklik dikkate alındığında lüzumsuz direk imalatı önlenmiş olur. . isteğine bağlı olarak artırılabilir). 8. yakınma ilk direk işaretlenip ve üzerine Sigortalı Topraklamak seksiyoner monte edilecek TR.T50 k 400 KVA kadar seçilecek Tl 5-125 KVA ise de zayıf olduğundan T25 seçilmesinde yarar vardır.yi geçmemek üzere gevşek bağ yapılacak şekilde seksiyoner direk yeri tespit edilerek trafo direğine kadar alınır. direği tipinin yükseltme sebebinin açıklanması.

G. panosu Sigorta ucundan koparılmakta. fotokopi yapılmış projelerin tasdike gönderilmemesi 11. tasdik yetkisi. grubuna bildirilmesi ise Elk. AG. 8.E. t-12.Müh.+ Mak. . ile gösterilir. Proje orjinale çizilip ozalite çekilerek projelerin tanzimi.A.K.G. 5.K. Bu kablo trafoya direk bağlandığı düşünülürse trafo izolatörlerini koparabilir. Mak. 6. Elektrik müteahhidinin işinin ikmal edip kabulünün yapılması bakımından da A. Proje yapımında proje tasdik yönünden bir bütün olduğundan motor kompanzasyon değerleri O. Sorunlar. 1. yapımı için bu zamana ihtiyaç var. dan fazla kuyu besleniyorsa TR.G. Bu sürede T. Motopomp panolarında kondansatörün ayrı bir bölmeye konulması (Enerji kesilmesinde kondansatör üzerindeki voltaj boşalmasından çarpılmayı önlemek kondansatör patlaması arızasından kontaktörler arıza görmemiş olacaktır. 3.G. salt şemasında gösterilecek Motopomp şartnamesine göre TR. panosuna yine ihtiyaç var. Bu binalarda kablo kanallarının isteğe uygun yapılması. panosu ile motor kumanda panosu arası 1 Kv. NYY kablo Elektrik müteahhidince yapılacak bu uçlar motor kumanda panosuna motopomp firmasınca bağlanacak yine kumanda panosu motor arası kablo motopomp firmasınca temini ve montajı yapılacaktır. Elk.G.İzolatörler Askı veya mesnet tipi mi olacağı bu husus projede belirtilmiş ise de bir kere daha yer tesliminde kontrol edilmeli Askı tipi zincir izolatörlü direk tipleri t-0. Geçici kabul istenirken Belediyesine gerekli projeler verilerek sözleşme yaptırılmasının temini.maliyet açısından .Mak. Makina işlerinin zamanında aksamadan yürümesi için işin kapasitesine bağlı en az 6 ay önceden İnşaat Kontrol Müh. 4-6 gruplu trafolu motopomp binalarında O. dan müsaade yazısının alınması proje yapımı. TR’ nun en yakın yerden korunması lazım kabloda olan bir kısa devre direk olarak trafoya intikal etmiş olur. panosu koyup tek bir noktadan trafoyu korumak ve ölçü yapmak için A. t-14 vs. Tatbikatta gördüğümüzde TR.G. .G.G.ce Bölge Müdürlüğü kanalı ile imzalı içmesuyu işinin ikmal edilebileceği Elk. panosuna ihtiyaç vardır. Aksi taktirde T. Bölgelerde Elk. Trafo A. dibine A. giriş ölçü bölmesi tamamı tavrına kadar tel kafes ile kapatılacak yine O.Temin açısından . A. kontrolü arkadaşların metraj çıkartırken bu hususa dikkat etmeleri gerekli. 2. kuyu arasında kepçe çalışıp kablonun koparıldığı görülmüş A.G. enerji vermiyor. Elektrik tesisi kabulleri Bankamıza verilen yetki gereği Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı adına yapıldığından Genel Müdürlüğün tayin edeceği bir Elk. 7. 9. Panolarında bulunan turnike manyetik otomatik şalterin akım ayar düğmesine m müdahale yapılabilecek şekilde monte edilmeli 10. hücreler önü kolonlardan itibaren inşaat safhasında inşaat müteahhidince tamamen kapatılıp bir kapıdan girilecek şekilde kapı açılıp üzerine ölüm tehlike levhası konulacak.05.G. ELEKTRİK PROJE ve KABUL İŞLEMLERİNDEKİ SORUNLAR Yönetim Kurulunun 30.E.1974 tarih ve 27/1395 sayılı karan ile kabul edilmiş olan "İller Bankası İnşaat ve Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği" yönetmelik No:5-a 'ya göre kabul işlemleri yapılır.Direk dikimi tel çekimi sırasında iletkenlere yaklaşan ağaçların kesimi istimlak işlerinin Belediyesince yapılacağı tutanağı yazılması gerekmektedir. Topraklamalara dikkat edilir. Başkanlığında yapılması gerekmektedir. işlerinin de aksamadan yürür kanaatindeyim. 4. panosunun motor kumanda panosu ile bir yapılması görünüm ve derli toplu olması uygun görülmekte ise de bir TR. panosu elektrik işi içinde yapılması gerekmektedir.

Ayrıca yeni fabrikanın tüketeceği ham madde kaynakları gelecek kuşaklara aktarılacağı gibi bu fabrikada kullanılmayan elektrik enerjisi ekonominin diğer kısımlarında kullanılacaktır. katodik koruma maliyetine çok etki eden faktörlerdir. Amerika'da yapılan bir araştırmaya göre milli gelirin %3. tekrar su verildiğinde veya' elektriklerin gelmesiyle hatta tekrar su verilmesi durumunda boru içine giren kirli su abonelere kadar ulaşmaktadır. h) Kaplama yapılan cidara iyi yapışma özelliğine sahip olmalıdır.4'ü korozyonla yok olmaktadır.Neden kaplama yaparız. g) Hava. 1970 yılında İngiltere'de yapılan araştırmalara göre korozyonun neden olduğu ekonomik kaybın İngiltere milli gelirinin %3. Yeraltına döşenen borular toprağa döşendikten sonra toprak yapısının çok farklı yapıda olması. elektriksel olarak izole etmektedir. Korozyonla delinen içmesuyu borularından kaçan içmesuyu hem ekonomik kayıp hem de tamirat için maddi kayıp hem de inkita demektir. baz ve bakterilerin bozucu etkisine mukavim olmalıdır. anodik ve katodik bölgelerin oluşmasına engel olmuş oluruz. çevresindeki elektrik tesislerinden etkileşimi ve birçok nedenlerle çıplak boru yüzeyinde anodik ve katodik bölgeler oluşur bunun sonucunda ise anotta korozyon oluşur. e) Isı değişikliklerinden etkilenmemelidir.İÇMESUYU ÇELİK BORU HATLARININ KORUNMASININ ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Vedat FİDAN . 2.Şube Müdürü KOROZYONUN ÖNEMİ 1.İyi bir kaplamada bulunması gereken özellikler. . Dünyada üretilen çeliğin 1/3 ü korozyon nedeniyle yok olması demek iyi bir korozyonla mücadeleyle kurulan her 3 çelik fabrikasının birsinin kurulmaması demektir. Korozyon ürünleri çevreyi de kirletiyor. Bu şekilde kirlenen su salgın hastalıklara neden olabilmektedir. şayet biz izole bir madde ile ortamdan çelik boru yüzeyinin izolasyonunu sağlarsak boru yüzeyindeki. f) Basınca ve toprak gerilimlerine mukavim olmalıdır. 1966 yılında Belçika'da yapılan araştırmaya göre korozyon kaybı kişi başına her yıl 34-40 dolar olduğu belirlenmiştir. a) Kaplamanın elektrik direnci yüksek olmalıdır. d) Nakliye ve montajda zarar görmeyecek özellikte olmalıdır. Ayrıca delinen borulardan kaçan su enerji verilerek terfi edildiğinden hatlarda enerji kayıplarına da neden olmaktadır. asit. su. Kaplamanın diğer bir faydası da katodik koruması yapılan hattın katodik koruma maliyetini düşürdüğünden nitelikli iyi kaplama ve döşeme şartları borunun ömrüne.5 İ olduğu tespit edilmiştir. Delinen borulardan sızan petrol hem ekonomik kayba hem de çevre kirliliğine neden oluyor. b) Tatbikatı kolay olmalıdır. İşte boru hatlarında yapılan kaplamanın görevi boru yüzeyi ile bulunduğu ortamı. ancak korozyon nedeniyle oluşan kaybımızın yukarıda verilen rakamların biraz üzerinde olduğu tahmin edilmektedir. 2 . Türkiye de ise korozyon kaybıyla ilgili olarak bu güne kadar bir çalışma yapılmamış. KORUYUCU KAPLAMALAR 1. Yapılan araştırmalara göre dünyada üretilen çeliğin 1/3'ü korozyon sonucunda yok olmaktadır. Delinen içmesuyu boru hatlarında suyun tamir için kesilmesiyle veya elektrik kesilmeleri sonucunda suyun düşük kotlara çekilmesi sonucunda boru içinde oluşan negatif basınçla borunun civarında bulunan kirli çamur borunun içine girer. Bu fabrikalar için ayrılan kaynağın başka alanlara kaydırılması suretiyle kaynaklar başka öncelikli alanlara kaydırılmış olacaktır. Korozyon kayıpları sadece ekonomik değildir.

05 . Yukarıdaki listede görüldüğü gibi direncin düşük olduğu zeminlerde katodik koruma için gerekli olan akım ihtiyacının yüksek olduğu görülmektedir.000 10. TS .0. Buna paralel olarak katodik koruma maliyetleri de düşmektedir.05 0.Kaplama cinsinin seçiminde göz önünde bulundurulacak hususlar.005 .5-2.000< Borunun Ortalama Akım İhtiyacı (MA/m2) 20<i 20>i >5 5>i>0. j) Kaplama yapılması için yüzey işlem maliyeti az olmalıdır. k) Zamanla yukarı ki özelliklerin kaybolmaması ve bünyesine su işleyerek direnç değerini zamanla kaybetmeme özelliğine haiz olmalıdır. kaplama maliyetlerinde kaplama cinsine göre çok farklılıklar mevcuttur. . Akım ihtiyacının yüksek olması ise katodik koruma maliyetinin artmasına neden olmaktadır. Akım ihtiyacı yüksek olan düşük özgül dirençli zeminler daha yüksek kaliteli kaplama kullanılması kaplama için yapılan masrafları arttırmasına rağmen katodik koruma maliyetini düşüreceğinden tercih edilmelidir.000 3.000-3. 3 . Çok korozif zeminlerde akım ihtiyaçlarının fazla olması nedeniyle özgül direnci düşük olan zeminlerde kaliteli kaplamaların kullanılması hem boru ömrünü etkilemekte hem de katodik koruma maliyetini düşürmektedir. kimyasal etkilere mukavim kaplama cinsleri seçilmelidir. Zemin Cinsi Çok Korozif Korozif Orta Korozif Az Korozif Zemin Özgül Direnci (ohm*cm) <1000 1.6 0.2 0. Örnek olarak bir kimya fabrikasının atık suyunun etkisi altında kalabilecek yöreye döşenecek olan boru kaplaması.5 0. Katodik koruma maliyeti ve kaplama maliyetlerinin düşünülmesi için ve borunun ömrünün daha uzun olmasını temin etmek için proje aşamasında zemin özgül direnci ölçülmeli ölçülen dirence göre boru hattının daha az korozif bölgelerden geçirilmesi uygun olacaktır.1 Yukarıda verilen listede zeminin elektrik özgül direncine göre zeminin korozyon özelliği ve katodik koruma için gerekli olan akım ihtiyacı kaplamasız borular için verilmiştir.5141'de çizelge 3'te çeşitli koruyucu kaplama yapılmış boruların ortalama akım ihtiyacı değerleri aşağıdaki çizelgede verilmiştir.i) Maliyeti ucuz olmalıdır. Katodik korumada zeminin özgül direncine göre toprağın koroziflik sınıflandırılması yapılmıştır.005 Yukarıda verilen listede çeşitli koruyucu kaplamalarla kaplanmış boruların katodik koruma için akım ihtiyaçları verilmiştir. Böylece kaplama maliyeti ve katodik koruma maliyetleri düşürülerek boru hattının daha sağlıklı ortamda çalışması sağlanmış olur.2 .000-10. Listeden de görüleceği gibi kaplama kalitesi arttıkça akım ihtiyacı düşmektedir.0.0. Kaplama Cinsi Sıcak bitüm kaplanla Bitüm emdirilmiş tek kat sargılı kaplama Bitüm emdirilmiş tek kat cam elyaf sargılı kapla Bitüm emdirilmiş çift kat cam elyaf sargılı kaplama Polietilen veya plastik kaplama Akım ihtiyacı (MA/m ) 0. Kaplama cinsi seçiminde borunun döşeneceği güzergah özelliği döşeme şartları dikkate alınarak seçim yapılmalıdır. Toprağın özgül direnci TS 5141 'de çizelge 2'de.5 i<0. Çelik boru hatlarında kullanılan çok çeşitli kaplamalar mevcut olup nitelikli kaplama ile ilgili çalışmalar devam etmektedir.

Boru kaplaması aşağıdaki işlem sırasına göre yapılır. Bu standartlarda geniş bilgiler mevcut olup daha fazla bilgi için söz konusu standartlara bakılmasında fayda vardır.Boru hatlarının kaplama yapılmasıyla korozyonun durdurulması veya yok edilmesi mümkün değildir. a) Sülfürik asit banyosu + fosforik asit banyosu b) Hidroklorik asit banyosu + fosforik asit banyosu Son asit banyosu her zaman fosforik asitle yapılır. kaplama yapılacak yüzeyin pırıl pırıl olması gerekmektedir. Paslı yüzeylere yapılan kaplamalarda aradan zaman geçmesinden sonra ısı farkları sonucu pasif yüzey ısı değişimlerine karşı elastikiyet gösteremediğinden yüzeyden kaplamanın. 1 . kalkmasına neden olur. depolanmasında ve hendeğe yerleştirilme safhalarında meydana gelen kaplama hasarları c) Hendeğin doldurulmasında oluşabilecek sert kaya. Borunun döşenmesine kadar geçen sürede kaplamanın korunmasıyla ilgili kontrol bizde olmasına karşın borunun üzeri kapandıktan sonra kaplamanın durumu ve oluşan olaylar kontrolden çıkmaktadır. Bunları şöylece sıralayabiliriz. Asit banyosu için aşağıdaki banyolar kullanılmaktadır.sıhhatli çalışması için. Yüzey temizliğinden sonra istenilen cins boru kaplaması ile yüzey kaplanır. Çünkü fosforik asit demir yüzeyinde demir fosfat tabakası oluşturduğundan ve metali pasifleştirdiğinden kaplama yapılan kadar geçen zaman zarfında yüzeyde herhangi bir korozyon ürünü oluşmaz.Kimyasal temizleme : Kumlama yapıldıktan sonra boru üzerinde bulunabilecek yağ uygun çözücülerle giderildikten sonra asit banyosundan geçirilir. Fabrikada imal edildikten toprağa döşenmesine kadar birçok merhalelerden geçmekte olan boruda kaplama az veya çok hasar görmektedir. a) Kaplama yapımında meydana gelen işçilik hataları b) Kaplanmış borunun taşınmasında. 2. Bu nedenle boru ömrü açısından kontrolümüz dahilinde bulunan kaplama hatalarının döşeme aşamasında itinalı bir biçimde tamir edildikten sonra borunun kaplaması hasar görmeden dikkatlice borunun üzeri kapatılmalıdır. 3.4357.Kaplanacak borunun yüzeyi tel fırça ile temizlenmesi : Boru yüzeyi tel fırça ile fırçalanarak yüzeyde bulunan pas ve yabancı maddelerden arındırılır. Kaplamanın yüzeye iyice yapışması ve yüzeyle birlikte ısıl farklarda . Boru kaplamalarıyla ilgili standartlar TS .Kum püskürtme yoluyla temizleme : Boru yüzeyine bileşiminde % 92 silis bulunan doğal kum püskürtülerek yüzeyde bulunan pas ve yabancı maddeler yüzeyden sökülür. g) Boru hattının bulunduğu güzergahta boru kaplamasını bozabilecek kimyasal tesislerin atıkları nedeniyle boru kaplamasında oluşabilecek bozulmalar.Borunun yüzeyi kaplamasından sonra boru yüzeyinde mikro ölçekte dahi olsa deliklerin olup olmadığı "Holiday dedektör" ile kontrol edilir. Boru kaplaması ne kadar kaliteli olursa olsun kaplamalarda çeşitli nedenlerle bozukluklar meydana gelebilir. Bu nedenle kaplanacak yüzeyin temizliği önem kazanmaktadır. Burada konunun özüne değinilmiştir. 4. ve borunun uzayıp kısalması nedeniyle oluşabilecek kaplama bozulmaları. Holiday dedektörü ile boru yüzeyine 25 KV' lık orta gerilim tatbik edilir. İzolasyonun zayıf olduğu noktada dedektör sinyal vererek kaplamanın zayıf . taş toprak gibi malzemelerin kaplamaya verdiği hasarlar d) Borunun döşendikten sonra yer hareketleri ve ani darbeler nedeniyle oluşabilecek kuvvetlerin etkisiyle oluşan hasarlar e) Çeşitli bitki kökleri ve ağaç köklerinin kaplamaya verdiği hasarlar f) Borunun içinden geçen akışkan sıcaklığının sık sık değişmesi nedeniyle kaplama. TS .4356 TS .5140 nolu standartlardır. h) Boru güzergahında çalışma yapılırken boru kaplamasına verilecek zararlar i) Çeşitli bakteri ve mikroorganizmaların yarattığı kaplama hasarları j) Katodik koruma uygulanmasında aşırı potansiyel uygulaması sonucunda katotta toplanan hidrojenin boru kaplamasına zarar verebilir.

Hiçbir zaman tek' çizgi halinde mesnetleyen halat ve kalın iplerle yükleme. Bu nedenle uzun süre depolanan boruların zaman zaman kontrol edilerek borunun üzeri kireçle beyaza boyanmalıdır. Yukarıda verilen Holiday dedektörü ile borunun tecridi fabrikada imalat aşamasında kontrol edildiği gibi boru hattının üzeri kapanmadan da boru hendekte iken de tecrit kontrolü yapılabilir. hasarlı kaplamanın tamiratı ise hem masraflı hem de işçilik açısından zaman kaybına neden olacaktır. benzer tel gibi teçhizatla yapılan yükleme ve boşaltmalarda kaplama üzerine tek noktadan basınç geleceğinden kaplama hasar görür. Şekil 17: Holiday dedektörü. Şantiyelerde kireci yok olmuş borularda güneş ışığı etkisiyle boru iç kaplaması soyularak boru içinde sarkıklar oluşturmakta ayrıca borunun üst kısımlarındaki bitüm ısı etkisiyle incelmektedir.Borular istif alanına gelişi güzel istif edilmemelidir.Uzun süreli istif zorunluluğu olan boruların üzeri güneş ışığım yansıtmak için beyaz kireç ile boyanmalıdır. Bu ise istenmeyen bir durumdur. Halatlarla v. Borular birbiri üzerine gerekli önlem alınmadan konulduğu taktirde boru ağırlığı direk tecridin üzerine. istif sahasına nakilde ve hendeklere taşınmasında ve hendeklere indirilmesinde kaplamaların hasar görmemesi için yüzeyi geniş aşağıdaki şekilde gösterilen mesnetlerle kaldırılıp. 4. şayet kapalı alan yok ise ve açık alanda istif zorunluluğu var ise bu durumda mümkün mertebede güneş ışığının az olduğu serin yerler tercih edilmelidir. Dedektörün tespit ettiği tecrit zayıflaması tamir edilerek daha sağlıklı bir kaplama yapılmış olur. 3. Boru kaplamalarının bozulmaması için nelere dikkat edilmelidir Boru kaplamalarının yapılması için yukarıda belirtildiği gibi çok miktarda işçilik malzeme dolayısıyla para harcanmaktadır. Çelik borulara ait tecridin bozulmaması ve tecritte beklenen performansı almak için aşağıdaki hususlara özenle riayet edilmelidir. basınç yaptığından ve güneş ışığının etkisi ısı ve soğukluk etkisiyle kaplamalar birbirine yapışmakta ve borular birbirinden ayrılırken yapışmadan dolayı güçlükle çıkmakta kaplamalar birbirinden ayrılırken soyulmalarla .Satın alman tecritli borunun mümkün olan en kısa sürede döşenerek üzeri kapatılmalıdır.Çelik borunun siparişten sonra uzun süre beklemesi gerekiyor ise borular mümkün ise kapalı alanda istif edilmeli. Bu kadar emek ve masraf sonucu kaplanan boru hattının kaplamasının bozulmadan yerin altına gömülmesi için azami itina gösterilmesi gerekmektedir. 2. indirilmelidir. boşaltma ve nakil yapılmamalıdır. 1. Yağmur etkisiyle kireci kaybolan azalan boruların güneş ışığının etkin olduğu bölgeler zaman zaman kireçle boyanmalıdır. Kaplamalı boruların fabrika sahasında taşıtlara yüklemesinde ve boşaltılmasında.noktası belirlenir.

İstiflenecek boruların istif alanı tasfiye edilmeli taş ve tecride zarar verecek kesici malzemelerden arındırılmalıdır. nakliyede ve istiflenmede iki uç tarafında bulunan tecritsiz kısma tahta takozlarla mesnetlenmelidir.Borular. En çok 12 saat içinde sertleşerek kaplama oluşumu tamamlanır. 2 .Bitüm kaplamalar : Bitüm kaplamalar tatbik şekline göre ikiye ayrılmaktadır. İsteğe göre üzerine ayrıca bir veya iki kat bitümlendirilmiş cam tülü sarılarak daha etkin kaplama imalatı yapılmış olur. Kaplama cinslerine de kısaca değinmekte yarar görülmektedir. Ayrıca. D) Beton kaplamalar : Boruların korozyona karşı korumakta ve boruların mukavemetini arttırmak için çelik borular betonla kaplanmaktadır. kurulması ve işletilmesi kolay bir tesistir. boru hattının döşenmesinden sonra ani darbeler ve zemin oturmaları. Bu nedenle yapılan koruyucu kaplamadan sonra etkin bir korozyon kontrolü için katodik korumanın yapılması gerekmektedir. Sağlam bir kaplamanın oluşması için epoksi reçine ve maden kömürü katranı karıştırılarak kullanılmaktadır.Sıcak tatbikli kaplamalar : Bu kaplama cinsiyle ilgili detaylı bilgi TS 4356 ve TS 4357 de mevcut olmakla beraber maden kömürü zifti belirli ısılarda yüzeye eritilerek tatbik edilir. Aşağıdaki şekillerde boruların tahta takozlarla veya plastik mesnetlerle istif sahasında istiflenmesi görülmektedir. 1. hem de boruya mekanik mukavemetin sağlaması için beton kaplı borular özellikle büyük çaplıların iç kaplamalarının beton olarak yapılmasını gündeme getirmiştir. Tesisin projelendirilmesi ise katodik koruma konusunda tecrübeli kişiler tarafından . Katodik Koruma tesisi -yapımı işi kompleks bir yapı olmayıp. Detay bilgi TS 5140ta mevcuttur. 5. Katodik Koruma tesislerinin etkin bir şekilde çalışması ve koruma başarısının iyi bir kaplamaya ve iyi döşeme şartlarına bağlıdır. C) Epoksi kaplamalar : Bu kaplama iki bileşenli olup bu bileşenler uygun oranlarda karıştırılarak yüzeye sürülür.Soğuk tatbikli bitüm kaplamaları maden kömürü zifti veya asfalt malzemesi uygun çözücü ile çözündürülür. Hem borunun korozyondan korumak için. nakliye hatasından ve döşeme hatalarından. Kaplama cinsi ve döşeme esnasında hasar gören kaplamalar katodik koruma maliyetini önemli ölçüde etkilemektedir. Korozyon hücrelenmeleri kaplamanın bu noktalarında oluşarak boru hattının delinmesine sebep olmaktadır. Yer altı Çelik Boru Hatlarında Katodik Koruma Yeraltı çelik boru hatlarını korozyona karşı korumak için borunun kaplama ile kaplandığı belirtilmiştir. Yapmış olduğumuz incelemelerde bitüm kaplamalı borularda döşeme şartları maliyeti 1.5 veya 2 katı artırdığı özellikle korozif bölgelerde bu maliyet artışının daha da yüksek değerlere ulaştığı bilinmektedir. Bu kaplama genelde büyük çaplı borularda uygulanmaktadır. Kaplama ne kadar iyi nitelikli kaplama olursa olsun borunun nakliyesinde şantiyede istiflenmesinde hendeğe indirilmesinde ve hendeğin kapatılmasında çok itinalı davranılsa dahi borunun izolasyonunda mikro ölçekte dahi bir kaplama hatasından. Bu kaplama cinsiyle ilgili detay bilgi TS 5139 da mevcuttur.büyük miktarda tamirat gerektiren tecritsiz alanlar ortaya çıkmaktadır. 6. Bunun üzerine tek kat veya iki kat bitüm emdirilmiş cam tülü sargı yapılarak kaplama işlemi tamamlanır Detaylı bilgi TS 5139'da mevcuttur. Çözücü buharlaşarak yüzeyde kabuk tabakası oluşur. boru hattı üzerinden ağır vasıtaların geçmesi sonucunda kaplamalarda bozulmalar olmaktadır. kaplamanın tatbikatı arazide de kolaylıkla yapılabilmektedir. İçine yeterli miktarda dolgu maddesi ilavesiyle elde edilen sıvı bir fırça ile veya tabanca ile 'yüzeye tatbik edilir. hatta. Bu ise emek ve malzeme kaybına neden olmaktadır. Bu kaplama cinsiyle ilgili detaylı bilgi yukarı ki standartlarda mevcuttur. A . B) Plastik bant kaplamalar : Bu kaplamalar yüzey temizliğinden sonra yüzeye yapıştırıcı astar sürülür. Bant şeklindeki kaplama sarılarak bant sargı yüzeye iyice yapıştırılır.

Bankamızca yapılan katodik koruma tesislerinde. Şekil 18: Galvanik sistemle koruma. Galvanik anotlarla koruma. 2. Anot tipleri ve dolgu maddesi ile ilgili detay bilgi TS . Yeraltına döşenen borunun korozyona karşı korumak için boru voltajının minimum . Katodik Koruma sistemlerinde de yapılan işlem korunacak yapının yapay olarak katot haline getirilmesi ve bu katot yapılan yapının enerji verilerek sürekli katot halinde tutulmasından ibarettir. Anodun kullanılacağı direnç değeri arttıkça kullanılacak dolgu maddesi arttırılmalıdır. 1Galvanik anot yatakları direncin düşük olduğu yerlere tesis edilmelidir. Katodik Koruma Yöntemleri : Genel prensipleri birbirine benzemesine rağmen iki tip koruma yöntemi mevcut olup bunlar. Galvanik anotlarla ilgili detay bilgi katodik koruma tesislerinde kullanılan malzemeler bölümünde verilmiş olup. tesisin kurulması ise yine belirli bilgi birikimine haiz kişilerce yapılması gereklidir. 1. özgül direnç değerinin 6. az bir elektrik bilgisi olan kişilerce kolaylıkla işletmesi ve bakımı yapılabilen sistemler benimsenmiştir. .Galvanik anotlarla koruma : Boru hattına çelikten daha elektro negatif potansiyelde olan magnezyum çinko alüminyum ve bunların alaşımlarından imal edilen galvanik anotlar yeter sayıda boru hattının muhtelif noktalarına bağlanarak boru hattı korozyona karşı korunur. Dış akım kaynağı ile katodik koruma (Cebri sistemle korama) bunların çalışma prensiplerini kısaca inceleyelim. Ancak magnezyum anotlarda.yapılması. Katodik Korumanın Genel İlkeleri : Katodik korumanın temel prensibi borunun yapay yöntemlerle katot haline sokulması prensibine dayanmaktadır Yukarıdaki bölümde bahsedildiği üzere boru hattı güzergahı boyunca oluşan anot ve katot bölgelerinde anotta kimyasal ve elektro kimyasal reaksiyonların oluştuğu katotta ise bu reaksiyonların yürümediği bahsedilmişti.Çinko anotlar. Yataklar mümkün mertebe zeminden yeraltı suyu alacak yerlere montajına özen gösterilmelidir. 3.850 MV olması gerekmektedir veya borunun korumasız haldeki potansiyelinin 300 MV kaydırılması da yeterli olmaktadır.5141'de mevcuttur. Yapılan katodik koruma tesisinin işletilmesi ve bakımı da o kadar komplike bir iş değildir. Borunun ihtiyacı olan koruyucu akım galvanik anodun çözünmesiyle temin edilir.Galvanik anodun zemin direncine göre geçiş direncini azaltmak için dolgu maddesi kullanılır. iyi bir galvanik anot sisteminin çalışmasını temin için aşağıdaki hususların göz önünde bulundurulması gereklidir. Çelik bora hattında korozyonun oluşmaması için borunun korumasız haldeki potansiyelinin 300 mv negatif yönde kaydırılması gerekmektedir. Bu halde boru üzerinde anodik bölgelerin oluşmaması nedeniyle boru hattı üzerinde korozyon oluşmaz. Şayet zeminden su almak imkanı yoksa anotların randımanlı çalışmalarının temini için zaman zaman su ile ıslatılmalıdır.000 ohm x cm' deki topraklarda verebileceği koruyucu akım değeri iyice düştüğünden ekonomik olmadığı durumlar çıkmaktadır. direncin 1 500 ohm x cm olduğu yerlerde kullanılması gerekir Magnezyum anotlar ise daha yüksek dirençlerde başarı ile kullanılabilmektedir.000 ohm x cm ile 10. Borunun katot halinde tutulabilmesi için yapay anotlar vasıtasıyla boruya dışardan elektrik akımı verilerek boru voltajı negatif yönde kaydırılır.

işçiliktir. Aşağıda 4 gruplu bir terfi merkezinde izole flanşın yapılabileceği yerler ve en sağlıklı olarak flanşın monte edileceği yer gösterilmiştir.2.2 – Dış Akım Kaynağı ile Katodik Koruma : Dış akım kaynağı ile yapılan korumadan borunun ihtiyacı olan koruyucu akım şehir şebekesinden alternatif akımı doğru akıma çeviren redresörlerle temin edilir. Unutmayalım ki koruyucu akım kaçağı israf edilen enerjidir. Tüm bunların sonucunda tarafımızca boşuna ödenecek faturadır. İzole flanşların sağlıklı yapılmayışı koruma maliyetini önemli ölçüde arttırmaktadır. Ancak pompalar sık sık sökme ve montaja maruz kalması izole flanşın bu sökme ve montajdan fonksiyonunu yapamaz hale gelmesi muhtemeldir. Aşağıdaki terfi merkezinde izole flanşlar pompa çıkışlarına konulabilir.İZOLE FLANŞ VE İZOLE FLANŞ YERİNİN TESBİTİNDE DİKKATE ALINMASI GEREKEN HUSUSLAR İzole flanşlar katodik koruması yapılan tesisin koruma yapılmasına gerek görülmeyen bölümünü elektriksel olarak yalıtmayı sağlayan özel yapılmış elektriksel direnci yüksek olan yalıtkan malzemedir. Bu nedenle izole flanş noktasının A noktasına konulması izole flanşın sağlıklı olarak fonksiyon görmesini sağlayacaktır. Ayrıca pompa çıkışlarına 4 izole flanş için ödenecek bedel yerine tek izole flanş bedeli ödeneceğinden hem izole flanş fonksiyonunu daha iyi bir şekilde yerine getirmesi hem de maliyetin düşürülmesi nedeniyle izole flanşın A noktasına konulması proje çalışmaları safhasında düşünülmeli ve tesiste buna göre yapılmalıdır. İzole flanş yerleri seçilirken özellikle sökme ve montaj işinin sıklıkla yapıldığı yerlerden kaçınılmalı mümkünse sökme montaj işinin ve darbelerin az olduğu noktalara izole flanş montajı yapılmalıdır.4 nolu noktalara konulan izole flanşların diğer dezavantajı da basma borusunun tecritsiz olması ve tecritsiz borudan yine koruyucu akımın kaçmasına neden olmasıdır. Şekil 19: Dış akım kaynaklı koruma sistemi. Şekil 20: Topraklama . kapatılmadan önce bozuk izolasyonların tamiratının yapılmasına ve aşağıda belirtilen hatalı uygulamaların yapılmamasına gayret gösterilmelidir. Anottur.3. Ayrıca şekilde 1. Bu nedenle katodik koruma tesislerinin sağlıklı çalışmalarını sağlamak için boru hattının tesisinde. anot kaybına neden olmaktadır. Koruyucu Akım Kaçakları : Çelik boru hatlarının katodik korumalarını temin etmek için boru hattına verilen koruyucu akımlar boru hatlarında yapılan hatalı uygulamalar sonucu koruyucu akım verildiği halde gerekli faydanın sağlanamadığı görülmüştür Bu ise boşu boşuna enerji kaybına. Redresörün negatif ucu boruya pozitif ucu ise yardımcı anotlara bağlanır. Bu kayıpların asgariye indirilmesi için başta boru izolasyonlarının korunmasına. terfi merkezlerinin montajında aşağıdaki hususların göz önünde bulundurulmasında yarar görülmektedir. 1.

5 .2 .Depo girişi ve çıkışlarında koruyucu akım kaçaklarına karşı alınacak önlemler.Çelik boru tecritsiz durumda olan depo tahliye borusu üzerine temaslı olarak geçirilmemelidir. Koruyucu akım kaçağının oluşmaması için çelik platform aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi izole edilmelidir. Bu nedenle boru hattının izolasyonunun iyi yapılması platform ve boru arasının kaim tahta takozlarla izole edilmesi ve boru kaynakla platforma tutturulmaması ve boru ile köprü arasında elektrikli bir bağın oluşturulmamasına özen gösterilmelidir. 4 . Aşağıda yanlış doğru bağlantı şekilleri görülmektedir. Şekil 22: Manevra odası montajı. 3 . . Aşağıdaki şekilde görüldüğü üzere depo giriş çıkışlarında çelik boru hatları depo manevra odası betonarme demirlerine irtibatlandırılmamalıdır. çelik köprüye irtibat yapıldığı ve bunun sonucunda da köprüye koruyucu akım kaçağının olduğu görülmüştür. Şekil 21: Çelik köprüde izolasyon.Tahliye vantuz ve kelepçe başları izole edilmelidir. Çelik köprülü dere geçişlerinde koruyucu akım kaçağının önlenmesi ve borunun elektriksel olarak yalıtılması için Boru çelik köprüye direk konulması halinde borunun korunması için verilen koruyucu akım çeliğin betona ve toprağa temas eden noktalarından kaybolması sonucunda platform bölgesinde katodik koruma için gerekli voltaj değeri temin edilememektedir.Boru hatlarının çelik köprü üzerlerinden geçme zorunluluğu olduğu yerlerde çelik boru.

bu işlerden 148 adedinin Bölgelerimizce hazırlama çalışmaları devam etmektedir. KESİN HESAPLARIN ÖNEMİ VE DÜZENLENMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mehmet ÜNAL .Dere atlamalarında sel tecritli borunun tecridini bozduğu bunun sonucunda koruyucu akım kaçağına neden olmaktadır. Metal borunun da katodik korumasının yapılması şayet mümkün değil ise branşman alman boru ile korunan boru izole flanşla ayrılmalıdır. metal borunun hattın koruma kriterlerinin değiştireceğinin bilinmesi gereklidir.12. kesin hesabı bağlanmayan iş sayısı toplam 323 adet olup. 6 . Dere atlamalarında boru izolasyonu ve borunun hasar görmemesi için boru döşendikten sonra boru izolasyonu iyice tamir edilmeli ve boru tecrit tamiratından sonra beton gömlek altına alınmalıdır. her yıl yeni bitirilen işlerin de ilavesi ile toplam sayıda artış meydana geldiği görülmektedir. Bu uygulama sadece vana için gösterilmiş olup vantuz.Çelik boru hattından metal boru ile branşman alınma zorunluluğu var ise. . 31.1996 sonu itibari ile. Bu bağlamdan hareketle 31/12/1996 sonu itibari ile Tüm Bölge Müdürlüklerimizce inşaatları tamamlanıp geçici kabulleri yapılarak kesin hesabı bağlanamayan tesis sayısında ve kesin hesap çalışmaları durumundan kısa bir açıklama yapmak istiyorum. 175 Adet işlerin ise henüz hazırlıklarına başlanılmadığı Bölge Müdürlüklerimizden üçer aylık dönemler sonucu gelen bilgilerden tespit edilmiştir. İzolasyonsuz vana zemine oturtulması halinde koruyucu akım çıplak vana üzerinden çamura ve toprağa geçeceğinden bu tip uygulama zorunluluğu alan yerlerde mutlaka vananın izolasyonu yapılmalıdır.Şube Müdürü Seminer konumuz olan Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi’ne ilişkin kesin hesapların önemi ve düzenlenmesinde dikkat edilecek hususlar hakkında bilgi sunacağım. 7 .Şekil 23: Tahliyelerde izolasyon. yangın musluğu gibi yapılarda da aynı bağlantı ve tecritlerin yapılması gereklidir. Bilindiği gibi Bankamızca yaptırılmakta olan içmesuyu işlerinde geçici kabul fesih veya tasfiye sonrası kesin hesapların mevzuatın gerektirdiği sürelerde tekemmül ettirilemediği.

kesin hesabı borçlu çıkan yüklenicilerin bu borçlarının tahsili için 23. Kesin hesapların nasıl yapılıp bağlanması hususunu sizlere uzun uzun anlatmama gerek yok. yüklenicilerin listesi çıkartılıp ilgili Daire Başkanlıklarına intikal ettirilerek ve Tüm Bölge Müdürlüklerine bildirilerek bu yüklenicilerin ilgili Bölge Müdürlüklerindeki kesin hesaplarını sonuçlandırmadan yeni teklif istenmemesi ve. talimat ve tebligatlara uymayan. Şöyle ki her yıl Bankamızca yürütülerek Geçici kabulü yapılan işlerin kesin hesap durumları yıl sonu itibari ile Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkanlığına iletilen Bu Kurumun Müfettişlerince aynı işlerin her yıl sonu itibari ile listelerimizde yer alması Bankamızın tenkide uğramasına neden olmaktadır. Tüm Bölge Müdürlüklerimize 1993 yılından önce bitirilen işlere ait kesin hesaplan büyük bir gayret ve titizlikle bitme aşamasına getirmelerinden dolayı teşekkür ederiz. Bilhassa zaman zaman Bölgelerimiz uyarılarak 1993'den önce bitirilen işlerin tamamına yakının kesin hesapları bitirilme aşamasına getirilmiştir. fuzuli yazışmaya giren. Kesin hesapların tekemmülüne ilgi göstermeyen.9.1992 tarih 1992/80 sayılı genelgedeki usul ve şartlar takip edilmelidir. BORÇ DURUMU Gerek Bölge Müdürlüklerimizce ihale edilen ve gerekse Genel Müdürlükçe ihale edilip de Bölge Müdürlüklerimize devredilen işlerden.maddesinde belirtilen tüm usul ve şartlara uyulma zorunluluğu olmaktadır. Bütün işlerin tamamlanması ve geçici kabul işleminin bitmesinden sonra yüklenici ile birlikte Bölge Müdürlüğü ve Bankaca tayin olunan elemanlarla kesin hesabın düzenlenmesine başlanır.Açıklamış olduğum rakamlara bakıldığında kesin hesapların Tüm Bölgelerimizce titizlikle ve büyük bir gayretle bitirilmeye -çalışıldığı görülmektedir. Konu başlığından da anlaşıldığı gibi KESİN HESABIN ÖNEMİ büyüktür.yeterlik verilmemesi cihetine gidilmelidir. Tenkitlere uğramamamız ve tesis hesaplarının sürüncemede kalmaması için kesin hesaplarının süresi içerisinde bitirilmesine gayret edilmelidir. . Bu hazırlıklarda 1996 yılı İLLER BANKASI YAPIM İŞLERİ GENEL ŞARTNAMESİNİN 38.

atık suların bir kısmı toprağa sızar ve yeraltı suyunu kirletir. kızıl. bir kısım kirli sular yolların üzerinde toplanarak gidiş ve gelişi zorlaştırır. Böyle bir bölgede toplu halde yaşayan insanların sağlık durumu bu atık sularla bozulabilir ve bulaşıcı hastalıklar hemen kendini gösterebilir.Şube Müdürü GENEL İnsanların toplu olarak yaşadıkları bölgeler. Yine bu atık suların içinde verem. boğmaca ve difteri hastalıklarının mikropları da bulunabilir. genel hamamlardan ve yüzme havuzlarından gelen sular. yağış sulan ve benzerleri ile kirlenir. banyolardan. kolera. Bu maksatla yapılan tesislere Kanalizasyon Tesisleri denir. endüstride ve sokakların temizlenmesinde kullanılan sular. .Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler KANALİZASYON PROJELERİNDE ETÜDÜN ÖNEMİ İLLER FANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ali Rıza ÜREYEN . bölgenin havası bozulur. Neticede. çamaşırhanelerden. bazı zararlı bakterilerin ve mantarların yaşamalarına ve kısa zamanda çoğalmalarına ve tifo. insan dışkıları. Bu mikroplar kötü şartlar altında dahi atık sularda kolayca yaşar ve çabuk çoğalırlar. besin maddeleri artıkları. idrarlar. katı ve sıvı şekillerde bulunan mutfak süprüntüleri. Ayrıca bu atık sular. bu yerleşim alanının sıvı atıklarını kapalı sistem içinde akıtabilecek şartlar sağlanmış olur ve kullanılmış suları yerleşim alanı dışına atma imkanı bulunur. dizanteri ve benzeri sindirim organlarında kendilerini gösteren hastalıkların oluşmasına sebep olur. Bir yerleşim alanında içme suları için bir boru şebekesi yapılır ve günün her saatinde yeter derecede içme ve kullanma suyu verilirse. Böyle bir ortamda yer altına döşenecek kanal ağı ile sıvı atıklar. kısa zamanda ve hatasız olarak yerleşim merkezi dışına taşınır ve orada tesis edilecek Arıtma Tesisinde arıtılıp zararsız hale getirilerek tabiata veya bu atık suları içerisinde temizleyebilecek büyük tabii sulara terk olunursa.

Bankamız aracılığı ile ele alınması istenilen Belediyelerin kanalizasyon tesislerinin yapılabilmesi için öncelikle konu ile ilgili mahalli etüdlerin yapılması ve inşaat ihalesine esas olacak bir kanalizasyon projesinin hazırlanması gerekmektedir. şişmeler görülecektir. Kullanım kabiliyetini kaybetmekte olan bir imar planına göre yapılacak kanalizasyon projesi sağlıklı olmayacaktır. g) Belediye imkanları. Şimdi bu maddeleri başlıklar halinde tek tek açıklayalım: İmar Durumu: Bir beldenin imar planı... insanın içeceği ve kullanacağı su olmadan yeterli atıksu da oluşmayacaktır. k) Bankamız finansman durumu. KANALİZASYON PROJESİ YAPIMI İLE İLGİLİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI TALEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN ETÜD ÇALIŞMALARI Belediye Başkanlığının. insana hizmet vermektedir. Aksi takdirde. Böyle bir yerde kanalizasyon tesisi yapılması durumunda. akışa geçecek kadar atıksu teşekkül etmeyecek beldelerde (kanalizasyon projesi ve inşaatının yapılması halinde beklenilen hizmeti vermeyeceği göz önüne alınarak) kanalizasyon sorununun foseptiklerle çözümlenmesi tercih edilmelidir. i) Fiili durum(Mevcut kanalizasyonun olup olmadığı. imar planı revizyonu veya sil baştan yenilenmesi halinde değişecek cadde ve sokakların durumuna göre tadilatlar yapılması gerekecektir. Bu nedenle. hazırlanacak kanalizasyon projesi de uygulama yönünden o denli sağlıklı olur. f) Çevre kirliliği. Onun için..Kanalizasyon İnşaatı. Yönlerinden etüdü ve (a. kanalizasyon tesisinin yapılmasına gerek olup olmadığının tespiti için en önemli faktörlerden birisi de nüfus durumu olmaktadır. sistem sağlıklı çalışıyormuş gibi görünecek.. c) İçme ve kullanma suyu durumu. Bu nedenle. Kanalizasyon projesi tanziminde esas done imar planı olmaktadır. İçmesuyu abone bağlantısı 300'den aşağı olan yerleşim yerleri için mecra . Söz konusu beldelerin a) İmar durumu. h) Alıcı ortam durumu. 20 yıl ömürlü olarak hazırlanmaktadır. bir beldenin su ihtiyacı ve bu ihtiyacın temini ile temin edilen bu suyun fenni bir şekilde şebekeyle evlere dağıtımı önem arz etmektedir. Bu tadilatların en aza indirilmesi için. Borular doluncaya kadar. Nüfusu az olan bir beldede. İçme ve Kullanma Suyu Durumu: Yukarıda açıklandığı şekilde atıksuların oluşmasında temel faktör insan olmaktadır. gerekçelerini belirterek beldelerinin kanalizasyon proje ve inşaatının Bankamız aracılığı ile yaptırılmasını talep etmeleri durumunda. İmar planı ne kadar yeni olursa. Nüfus: Kanalizasyon. borular içinden akabilecek miktarda atık su teşekkül edemeyecektir. yani mevcut olan son durumu ve şehrin alacağı en son şekli gösterirse. varsa yeterlik ve yararlanılabilirlik durumu) j) Bankamız iş kapasitesi. mümkün olduğu ölçüde beldenin en son imar planına göre projelendirilme yapılması sağlanmalıdır. b) Nüfus durumu.i) maddeleri için yersel incelemesi yapılır. Ancak. e) Sağlık durumu. Tek tek evlerin atık sularının kendi imkanları ile (foseptikle) bertaraf etmeleri halinde sorun olmayan atıksular. d) Turistik özelliği. ancak borular dolduktan sonra akım sağlanmadığı için parsel bacalarından ve evlerdeki tuvaletlerden geri tepmeler. kanalizasyon sistemiyle toplanması durumunda sorun olacaktır. kullanım ömrünü yitirmekte olan 15-18 yıllık imar planlarına göre yapılacak bir kanalizasyon projesinde.

atıksuların toplu halde deşarj edilebileceği bir alıcı ortamın bulunması. bu beldede kanalizasyon sisteminin oluşturulmasının ne denli ihtiyaç olduğu belirlenmelidir. coğrafi özelliklere sahip yöre midir? ■ Yerli turistlerin gelip gittiği kaplıcaların olduğu yer midir? ■ Yoksa. Alıcı Ortam Durumu: Yerleşim biriminde her bir evin atıksuyunu müstakil foseptik ile bertaraf etmesi durumunda sorun oluşturmayan atıksuların. Beldelerinin kanalizasyon projesinin yaptırılması halinde.. Bu nedenle. dengesiz endüstrileşme gibi faktörlere bağlı olarak kirlilik yükünün anormal artması nedeniyle beldede pissulardan kaynaklanabilecek salgın hastalık çıkması riskinin olduğu tahmin edilirse. Her ne şekilde olursa olsun. Nüfus artışı. Belediyesi. Beldenin Turistik Özelliği: Belde. kanalizasyon sistemi için hayati önem arz . Buna göre. Buna göre de. insanların sağlıklı bir nefes almasını ne ölçüde engellemektedir? Tespit edilmelidir. Bu nedenle. Çevre Kirliliği: Atıksuların çevreye verdiği zarar ne boyuttadır? Beldede yaşayan insanlara ve diğer canlılara hayati ölçüde zarar vermekte midir? İçmesuyu kaynaklarını kirleterek salgın hastalıkların doğmasına sebep olabilecek durumda mıdır? Çevrenin ekolojik dengesini ne ölçüde bozmaktadır? Doğadan. düzensiz gelişme. turistik özelliğe sahipse.şeklinde bir kanalizasyon projesi ve inşaatının düşünülmemesi Talimatname hükmüdür. kendi mali imkanları ile kanalizasyon inşaatım gerçekleştirebileceklerini belirtirse. Bu tarihe kadar herhangi bir salgın hastalık görülmemişse bundan sonra görülme ihtimalinin olup olmadığı araştırılır. tüm yerleşim birimlerimizin aynı anda kanalizasyon ihtiyaçlarını karşılayacak güçte ve yeterlilikte bulunmamaktadır. doğa güzelliği ve plajı olan günübirlik turistlerin gelip gittiği yer midir? Şeklinde faktörlere göre değerlendirilir. beldenin kanalizasyon projesinin yaptırılıp yaptırılmaması durumu irdelenmelidir. bu tehlike açıkça belirtilmeli ve gerekli önlemin alınması istenilmelidir. o belde kanalizasyon projesinin ele alınması için önemli bir avantaj sağlamış olur. Turistik özellikler de. bu kaçakların giderilmesi için çalışmalar yapılıyor mu? Dağıtılan ve dağıtılacak olan içmesuyu ve kullanım suyunun atıksuya dönüşeceği miktar ne olacaktır? Özel sarfiyat veren tesisler var mıdır? Hepsi tek tek tespit edilmelidir. gelip gittiği tarih. beldenin mevcut temin edilebilen su miktarı nedir? Müstakbel su ihtiyacı ve temin edilebilme şansı nedir? İçmesuyu şebekesi ne durumdadır? İçmesuyu dağıtımında kaçaklar var mıdır? Varsa. tesisin ele alınması durumunda finansmanının nereden ve nasıl karşılanacağı da düşünülmelidir. Belediye İmkanları: Kanalizasyon inşaatı pahalı bir yatırımdır. memleketimiz ekonomisi yönünden bu yörelerin kanalizasyonunun öncelikle ele alınması ve çözümlenmesi gerekmektedir. bu durum. Atıksu kirliliğinin oluşturduğu çirkin görünüm ve salgın hastalık riskinin beldeye gelen turistlerce görülüp turistlerin bir daha gelmemelerine neden olmaması için. şebeke ile evlerden alınarak tek bir yerde toplanıp ve uygun bir alıcı ortama verilememesi halinde çok ciddi problemler doğacaktır. kanalizasyon projesinin ele alınması kararı için öncelik sırasının belirlenmesinde etken olacak. Bu gerçek göz önünde bulundurularak. piknik alanı ve rekreasyon alanı olarak yararlanılmasını. Bu nedenle. beldeye gelecek turistlerin oluşturacağı atıksular tespit edilmeli ve kanalizasyon projesi yapımında dikkate alınmalıdır. Sağlık Durumu: Yerleşim merkezinde etüd yapıldığı tarihe kadar atıksulardan kaynaklanan herhangi bir salgın hastalık olup olmadığı tespit edilir. ■ Yabancı turistlerin. memleketimiz ekonomisi.

. Bu çözümler. belirli bir program dahilinde yürütülen işlerimizin tamamlanıp onaylanarak işlemden kalkanların yerine yenileri alınmaktadır. Bankamız Finansman Durumu. Fiili Durum: Beldenin mevcut kanalizasyon durumu tespit edilir. açık açık ilgili belediye yetkililerine anlatılmalıdır. beldeye yapılacak kanalizasyon hizmeti boyutunun tam olarak tespit edilmesi ve beldenin bu yeni yapılacak kanalizasyon hizmetine gerçekten ihtiyacının olup olmadığının sağlıklı olarak belirlenmesi olacaktır. söz konusu "Global Bedel" harcanarak doldurulduktan sonra.Atıksuların ileri derecede arıtıldıktan sonra verilebileceği suni rekreasyon göllerinin oluşturulması. mecralarının uzunluğu. eski durumu da aratacağı.etmektedir. yeterli sayıda zemin sondajları açılarak bu sondaj kuyularından. Bankamız İş Kapasitesi: Bir belde kanalizasyon projesinin Bankamız aracılığı ile ele alınarak yaptırılabilmesinin tespitinde. Bankamız finansman durumu da. Yüzeyde çatlaklar bulunmayıp tabanda karstik bir yapı olduğunun tespit edilmesi halinde. tek bir yerde toplanan tüm atıksuların bertarafı için çözümler araştırılmalı ve bulunmalıdır. İşlerimizin çok yoğun olduğu dönemlerde. Hangi taraf çoğunlukta ise. derinlikleri. Yılı içinde. Bunun için. Bu nedenle. Pissu ya da yağmur sularının uzaklaştırılması için mi kullanılmasının uygun olacağı belirlenir. Alıcı ortam durumunun. dere. Beldeye kanalizasyon proje ve inşaatının yaptırılması halinde. bir belde kanalizasyon projesinin Bankamız aracılığı ile ele alınması kararında önemli faktörlerden bir tanesi olmaktadır. . yukarıda açıklanan etüd çalışmalarının yapılması neticesinde kanalizasyon projelerinin Bankamız aracılığı ile yaptırılması uygun görülenler. Bankamızın yaptırabileceği proje adedi.Arıtılan atıksuların yazın sulama suyu olarak kullanılması kışın ise açılan suni kanallarla bölgeden uzaklaştırılırken zemine sızdırılmasının sağlanması. çay. Beldenin yakın çevresinde bunlardan hiçbirinin bulunmaması halinde. Bankamız iş durumu olmaktadır. Mevcut bu tesislerden ne ölçüde ve nasıl yararlanılabileceği tespit edilir. bu fasıl için konulan Global Bedelle doğru orantılıdır. çapları. . etkenlerden bir tanesi de. boru cinsleri ve şebekenin tekniğine uygun yapılıp yapılmadığı ile deşarj yerinin uygunluğu araştırılır. Ele alınan projelerin büyüklüklerine bağlı olarak tespit edilen proje yapım bedellerine göre bu sayı yıllara göre değişmektedir. Kanalizasyonun olup olmadığı. Olumsuzlukların hakim olması halinde. nedenleri ile . başlangıçta sağlıklı olarak bilinmesi. arıtılmış atıksuların zeminin derinliklerine verilmesi olabilir. yeni projelerin yaptırılması mümkün olamamaktadır. Bu alıcı ortam. o yönde işlem yapılır. ana başlıklar altında açıklanan hususların her biri eksiksiz olarak etüd edilir. kanalizasyon yönünden sorunsuz olan beldenin sorunlu hale geleceği. DEĞERLENDİRME VE NETİCE Yukarıda. varsa. o beldenin kanalizasyon projesi ve inşaatının ele alınması safhasında dikkate alınması gereken hususların tespitinde önemli rol oynayacaktır. nehir şeklinde bir akarsu olabileceği gibi deniz veya boşalım ayağı bulunan göl olabilir. önceliklerine göre sıraya konulmakta ve sıraları geldikçe de ele alınmaktadır. bu durum. Yukarıda açıklanan hususların bilinmesinin faydası. Bankamız aracılığı ile yaptırılan kanalizasyon projelerinin bedelleri. olumlu yönler ve olumsuzluklar tek tek tespit edilir.Yerleşim birimi karstik bir yapı üzerinde yer alıyorsa zemin çatlaklarının tespit edilerek arıtılan atıksuların bu çatlaklardan zemin içine sızdırılması. Devlet Planlama Teşkilatınca (DPT) hazırlanan yatırım' programında yer alan "Kanalizasyon Projesi ve Araştırmaları" faslından ödenmektedir.

belirlenmesi gerekir ki biz bu uğraşa proje hazırlanması veya tesisin projelendirilmesi diyoruz. İyi bir kanalizasyon projesinin hazırlanabilmesi için projeyi yapan kişinin konunun ehli olması. Bunlar aşağıda sırasıyla açıklanmıştır. kullanılacak malzeme cinsi de gösterilerek. Kanalizasyon projelerinde yapılacak en küçük bir hata dahi projenin tamamını etkileyebilecek konumda olup diğer altyapı tesislerinin yeterli hassasiyetle araştırılmamış olması ise tesiste tamiri imkansız veya çok güç mahsurlar doğurabilmektedir. projeye konu olan Beldeye ait araştırmaları yeterli hassasiyetle tamamlamış olması ve iş mahallini çok iyi etüd etmesi gereklidir. İşte burada İller Bankası olarak üzerimize çok büyük bir görev düşmektedir. ŞEBEKE PROJESİ VE PROJE KONTROLLÜĞÜNDE ÖNEMLİ OLAN HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mustafa ERAVCI . Bilindiği gibi kanalizasyon sistemleri cazibe ile çalışan sistemler olup basınçlı çalışmaları istenmez. önemli ilave veya değişiklikler gerektirmeden. Projeleri çok iyi değerlendirebilmek için gerek Merkez. kontrol edilirken ve inşaa edilirken diğer alt ve üst yapı tesislerine göre çok daha fazla hassasiyet gösterilmelidir. yönlendiren olmak zorundayız. sağlayacağı ekonomi ve işletme kolaylığı yanında inşaat sırasında.Nüfus hesaplan ve bu nüfusun dağılımı 2.Mevcut altyapı tesislerinin etüdü 4. tesis inşaatlarında son derece önemli bir yer tutar. bu durumlar ise kanalizasyon tesis inşaatlarında projenin önemini bir kaç kat daha artırmaktadır.birlikte açık olarak ifade edilmeli ve belediyesinin kanalizasyon projesi yaptırılması talebinden vazgeçmesi sağlanmalıdır. söz konusu meskun bölgenin ihtiyaçlarını karşılayacak büyüklükte yapılır. uygulayıcıya büyük rahatlık sağlar. Olumlu yönlerin çoğunlukta olması durumunda beldenin kanalizasyon projesi Bankamız aracılığı ile ele alınır ve yaptırılır.İmar planı ve Beldenin gelişme durumu 3. Kullanılmış sulan uzaklaştırma sistemleri gelecekte makul sayılan bir yıllar süresince. İyi araştırılıp sağlıklı yapılan bir proje. 1. gerekse de Bölge teşkilatı olarak çok iyi bir kadro kurmak ve işlere gereken ilgi ve hassasiyeti göstermek mecburiyetindeyiz. Bu nedenle kanalizasyon projeleri hazırlanırken.Daire Başkan Yardımcısı Herhangi bir yapının veya tesisin inşaa edilebilmesi için bu tesis boyutlarının çizim ve hesapla. Projelerin sağlıklı hazırlanmamış veya iyi araştırılmadan yapılmış olması tesis maliyetini bir kaç kat artırabileceği gibi işletmeyi de çok güçleştirmektedir. Ayrıca yine iyi bir proje. rahatlıkla yapılabilen bir inşaat ve kolaylıkla işletilebilen bir tesis için projeleri değerlendiren kontrol ekibinin de işe en az projeyi yapanlar kadar önem vermesi gereklidir. Proje kapasitesini tayin etmek. Bu bakımdan proje. sosyal ve ekonomik temayüllerinin tefsirinde hüner sahibi olmayı ve keza gelecek ihtiyaçları önceden tahmin maksadıyla geçmiş tecrübelerin analizinde sağlam bir muhakemenin kullanılmasını icap ettirir. Kanalizasyon Projeleri İncelenirken Dikkat Edilecek Hususlar : Kanalizasyon projeleri hazırlanırken veya incelenirken üzerinde dikkatle durulması gereken 7 önemli konu vardır.Proje kriterlerinin tespiti . Bu bakımdan kanalizasyon projelerini çok iyi kontrol edebilmek için bir projenin nasıl dizayn edildiğini öncelikle bilmek mecburiyetindeyiz. işe gereken önemi göstermesi. Kontrol teşkilatı olarak yönlendirilen değil.

Ayrıca kanalizasyon projelerinin tanziminde mevcut kanalizasyon mecraları irdelenmeli ve bunlardan faydalanma yollan araştırılmalıdır. Nüfus hesabında dikkat edilecek önemli hususlar şunlar olmaktadır. Bu tespitler ne kadar sağlıklı yapıldıysa hazırlanacak kanalizasyon projesi de o ölçüde sağlıklı olarak ihtiyaca cevap verecektir. imar planının yapımından sonra planlama kararlarına uyulup uyulmadığını araştıracak. Projeci önce mevcut imar planını çok iyi etüd edecek. daha sonra yerleşimin bugünkü ve gelecekteki durumuna göre diğer başka faktörlerde dikkate alınarak imar planı hazırlanır. derinlikleri. menfez.Nüfus hesapları ve bu nüfusun dağılımı: a. Bu tespitler sonucunda kanalizasyon projesinde uygulanacak nüfus kesafetleri ve bu kesafetlerin kapsadığı alanlar şebeke planlan üzerinde işaretlenir Proje çözümünde her kesafet bölgesi( işaretlenmiş alanlar ) İçin ayrı birim debi hesaplanarak.Topoğrafik çalışmaların ve zemin etütlerinin sağlıklı belirlenmesi 6. Müstakbel nüfusun imar planı üzerindeki dağılışı.kablo. Bu nedenle mevcut altyapı tesislerinin derinlik ve konumlan. Bu değerlendirmeyi yapabilmek için hem imar planına hem de yöreye çok hakim olmak gerekmektedir.Nüfus hesapları: İçmesuyu ve kanalizasyon sistemlerinin her ikisi de ihtiyaç duyulan temiz su ve ortaya çıkan kullanılmış su miktarları ile bunları kullanan nüfus arasındaki bağıntı hakkında bilgi sahibi olmayı gerektirir. o bölge içinde kalan mecralar için bu birim debi dikkate alınır. nüfus kesafetinin ve bölgeyi teşkil eden çeşitli tipten alanların iskan durumunun veya kullanılma şeklinin tahmin edilmesini gerektirir. hassas bir şekilde belirlenmeli.Yörede yapılacak geleceğe dönük yatırımların etüdü b.Kanalizasyon sisteminin seçimi 7. imar planı verileri ve hali hazır durum dikkate alınarak tespit edilir. eğer kanalizasyon sisteminde . çap ve konumlan öncelikle irdelenmeli ve proje tanziminde dikkate alınmalıdır. 3Mevcut altyapı tesislerinin etüdü: Kanalizasyon projelerinin tanziminde mevcut altyapı tesisleri mecra.Yörenin topoğrafik durumu . -Halkın sosyal ve ekonomik durumu . daha sonra da imar planına yerleşemeyen fazla nüfusu nereye nasıl yerleştireceğini tahmin edecektir. Kanalizasyon projeleri ise 35 yıllık planlanır. İmar planları kanalizasyon projeleri ile aynı zamanda yapılmış olsa dahi 15 yıl gibi bir yetersizlik söz konusu olmaktadır. Nihai kararlan verirken de Belediye yetkililerinin. eğimleri. Bir yerleşimin önce yeterli büyüklükte hali hazır haritası çıkarılır.İmar Planı ve Beldenin gelişme durumu : Kanalizasyon projelerinin hazırlanmasında kullanılan esas doküman. Bu durumda kanalizasyon projesini yapana büyük bir görev ve sorumluluk düşmektedir.Yörenin turistik durumu . inşaa tarzları hakkında gerekli incelemeler yapılmalı. Proje süresi içerisinde ihtiyaçları karşılanacak insan sayısı bu nüfusun ve gerekli olan hizmet şeklinin tahmini suretiyle belirlenir. tesisler mutlaka incelenmeli bu gibi tesislerde oluşabilecek kesişmelerde tesisin konumu dikkate alınarak en uygun çözüm yolları belirlenmeli ve bunlara ait detay projeler mutlaka projeye dahil edilmelidir. Dere. İmar planları 20 yıllık planlanır. alt geçit vb. Bu bakımdan gerekirse sondaj yapılmak suretiyle mevcut kanalizasyon mecralarının güzergahları. çaplan. Bilindiği gibi kanalizasyon sistemlerinde mecra derinliğine etki eden en önemli faktörlerden birisi mevcut altyapı tesislerinin derinliğidir. imar planları ve hali hazır haritalardır.nin güzergah. derinlik.Keşiflerin hazırlanması 1. plancıların ve yöre halkının da görüşleri alınmalıdır. İmar planı daha eski tarihlerde yapıldıysa bu fark daha da büyüyecektir.Yörenin jeolojik durumu .Nüfus dağılımı: Bir meskun bölge içinde suyun dağıtılması veya atıksuyun toplanması.boru vs. kanalizasyon mecra derinlikleri oluşturulabilecek kısmi ve genel çözümler projede zikredilmelidir. 2.5.

kullanılabilecek konumda olanlar varsa bunlardan da sistem oluşumunda faydalanmalı, bu mümkün değilse yağmursuyu için istifade yolları araştırılmalıdır., 4- Proje kriterlerinin sağlıklı belirlenmesi : İyi bir kanalizasyon projesi oluşturabilmek için, proje kriterlerinin sağlıklı bir şekilde tespiti ve uygulaması gereklidir. Kanalizasyon projelerinin dizaynına en büyük etkiyi gösteren proje kriterleri ile bunların tespit şekilleri şunlardır. a) Nüfus ve debi miktarı; Beldeye ait müstakbel nüfus madde 1' deki nüfus hesapları bahsinde anlatıldığı şekilde tespit edilir. Bu nüfusa ait kanalizasyon pissu miktarı hesap edilir. Eğer varsa, özel sarfiyat verecek tesisler ve pissu miktarları ile infiltrasyon oluşacaksa miktarı tespit edilir. Bunların toplam miktarı hesaplanır böylece Belde kanalizasyon sistemine gelebilecek toplam atıksu miktarı belirlenmiş olur. Bu miktarın gereğinden fazla küçük veya büyük tespiti sistem kapasitesini etkileyeceğinden toplam debi miktarının çok iyi tespiti şarttır. b) Derinlik: Kanalizasyon mecra derinlikleri; trafik yüklerine, don etkisine, mevcut altyapı tesislerinin konumuna, yapılacak ev bağlantılarına, binaların bodrum durumuna ve binaların pissu çıkış kotuna bağlı olarak tespit edilir. c) Doluluk oranı ve hız şartlan: Kaide olarak yağmursuyu mecraları tam dolu, pissu mecraları ise çaplarına bağlı olarak 0.40-0.80 dolu aktığına göre hesaplanır. Mecralarda hızın 0.50 m/sn ' den pissu derinliğinin 2 cm ' den aşağı düşmemesine çalışılır. Ancak küçük çaplı borularla başlangıç mecralarında bu durumu sağlatmak imkanı bulunmayabilir. Bu yüzden Ф300 mm çapındaki mecralarda hızın 0,30 m/sn' den Ф400 mm'den büyük çaplı mecralarda ise hızın 0.50 m/sn den aşağı düşmemesi mutlaka sağlanmalıdır. Mecralarda maksimum hız, yağmursuyu mecralarında 4 m/sn, pissu mecralarında 2,5 m/sn civarında olmalıdır. Ancak her halükarda bu hızlar 5 m/sn ve 3 m/sn yi geçmemelidir. d) Eğim : Mecralarda uygulanacak eğimler doluluk, hız ve minimum su derinliği şartlarına uygun olarak tespit edilmekte ise de bu kriterlerin (tespit ve kontrollerinde daha önceki Bankamız uygulamalarına bakmak gereklidir, e) Baca ara mesafeleri : Kanalizasyon mecralarının kavşak yerleriyle eğim, yön ve kesit değişen yerlerine, ayrıca aynı doğrultuda giden mecralarda mecra çapına bağlı olarak 60 -150 m aralıkta baca konur. 5- Topoğrafik çalışmaların ve zemin etütlerinin sağlıklı belirlenmesi : Proje tanziminde proje ve inşaatın sıhhatine etki eden en önemli konulardan biriside arazi çalışmalarıdır. Arazi çalışmaları sağlıklı yapılmış ise uygun çözüm yollan kolaylıkla bulunabilir. Fakat zemin etüdleri sağlıklı yapılmamışsa çok gayri ekonomik ve teknik çözümler oluşturmuş olmak veya inşaat aşamasında geriye dönüşü imkansız engellerle karşılaşmak işten bile değildir. Bilindiği gibi arazi çalışmalarının yerinde ve büroda gerekli tüm kontrol ve kabullerinin 10,12.1985 tarihinde tüm Bölge Müdürlüklerimize gönderilen "Kanalizasyon Proje Topoğrafik Çalışmaları Yapım ve Kontrol Uygulamaları " başlıklı esaslara göre Bölge Müdürlüklerince yapılması gerekmektedir. Bu nedenle arazi çalışmaları Merkezde hiç bir kontrole tabi tutulmamakta, bu durum ise Bölge Müdürlüklerimizin bu konu üzerinde çok daha hassas bir şekilde durmalarını zorunlu kılmaktadır. Yukarıda açıklanan arazi çalışmalarının yapım ve kontrolü ile ilgili esaslarda konu etraflıca anlatılmış olmakla birlikte konunun önemine binaen kontrolde öncelikle nelere dikkat edilmesi gerektiğini ana başlıklarla anlatmaya çalışalım. a) Pissu şebeke planlarında;imar planı ve halihazır durum çakıştırılması imara uymayan kesimlerde Belediyesinin doğrultusunda hareket edilmeli ve bu kesimlerden toplayıcı hat geçirmemeye gayret edilmelidir. b) Şebeke planlarında;halihazır durumdaki açık yollar planlara işlenmeli,imar yollarının açık veya kapalı olanları ayrı notasyonlarla gösterilmeli,planlar üzerine cadde,sokak isimleri ile bölgenin tanımlanmasında yardımcı olacak mevcut tesis isimleri yazılmalıdır. c) Mevcut altyapı tesisleri çok iyi araştırılmalı,bilhassa büyük çaplı içmesuyu boruları, pissu, yağmursuyu, elektrik P.T.T hatları tespit edilerek çap, derinlik ve konumları etüd edilmeli ve planlara işlenmelidir.

d) Mecraların geçirildiği güzergahlarda istimlak, irtifak problemlerinin olup olmadığı, eğer varsa problemsiz güzergahlar bulunabilir mi, kollektör güzergahında inşaat aşamasında bir problem çıkabilir mi, alternatif çözüm var mıdır v.b. araştırmalar yapılmalıdır. e) Projenin tanzimini büyük ölçüde etkileyen dere, köprü, menfez, karayolu vb. geçişlerinde talveg kotları mutlaka kontrol edilmelidir. Ayrıca deşarj noktasındaki alıcı ortamın maksimum, minimum ve ortalama su seviyeleri ölçülmeli rasat yapma veya yapılmış rasat yoksa mahalli bilgilerden yararlanılarak bu kotlar tahmin edilmelidir. 6-Kanalizasyon sisteminin seçimi : Bir beldenin kanal ağının şekli o bölgenin topografyasına jeolojisine, ahcı ortamın uzaklık ve yakınlığına,arıtmanın yöntemine ve yerine,yerleşmenin özelliklerine göre tespit edilir. Tesisi ucuza mal etmek gerektiğinde kolayca genişletebilmek, iyi bir işletme yapabilmek için suların çabuk ve en kısa yollardan akıtmak ve deşarj yerlerini iyi seçmek lazımdır. Toplayıcı kanallar için kısmi yağış alanlarının en alçak yerleri elverişlidir. Arıtma tesisinin ve deşarj yerinin tespitinde pompaj gerektirmeyen suların cazibe ile akıtılmasını sağlayan çözümler tercih edilmelidir. 7-Keşiflerin hazırlanması Tatbikat Projeleri İncelenirken Bölge Teşkilatının Dikkat Edeceği Hususlar : Bölgelerimizde tatbikat projelerine,o işin kontrol mühendisinin bakmasında. Genel Müdürlük olarak büyük yararlar görüleceği kanısındayız. Eğer Bölgelerimizde sırf projelere bakmak için kurulmuş bir grup varsa yine bu grubun kontrol mühendisi ile ortak çalışmaları gerekmektedir. Bunun nedeni,kontrol mühendisi,aynı zamanda projenin uygulatıcısı oldukları için projenin daha sağlıklı incelenerek değerlendirilmesinde çok daha titiz davranacaktır. 1) Projede seçilen ana iskeletin,iyi bir çözüm olup olmadığı incelenerek büyük çaplı mecraların geçtiği güzergahlar iyi etüd edilmelidir. O çaptaki boruların planlarda gösterilmiş olan yollardan geçirilip geçirilemeyeceği araştırılmalıdır. (Caddeler bu çaptaki boruların inşaatlarının yapılmasına engel olmayacak kadar geniş midir, güzergah boyunca varsa diğer altyapı tesisleri inşaatın yapısını engelleyebilir mi, inşaat sırasında üst yapılar etkilenebilir mi, heyelan vb. var mı) yukarıdaki hususlar gerektiren yersel tetkikten önce mahalline gidilerek bir ön çalışma yapılabilmelidir. 2) Mevcut altyapı tesisleri çok iyi araştırılmalı, bilhassa büyük çaplı içmesuyu boruları, pissu, yağmursuyu, elektrik, P.T.T hatları tespit edilerek, şebekedeki hatlarımızla çakışma ve derinliklerinin belirlenmeleri gerekmektedir. Bu konuda Belediyesi ve ilgili diğer kuruluşlarla sıkı işbirliğine gidilmelidir. Projenin verdiği bilgiler, toplanan donelerin ışığında gözden geçirilmelidir. 3) Mecraların geçirildiği güzergahlarda istimlak problemi var mıdır, irtifak hakkı, var mıdır. İstimlak problemi olan güzergahlar yerine başka problemsiz güzergahlar bulunabilir mi; (çünkü istimlak problemi olan yerlerde istimlak bedelleri Bankamızca ödendiği için inşaat maliyeti artmaktadır.) 1. kademe hatların geçtiği yolların tamamı açık mıdır, açık olmayan yerler planlar üzerinde gösterilmelidir. Kollektör güzergahında inşaat safhasında problem çıkabilir mi (Örneğin kollektör ağaçlıklı bir araziden geçiyor olabilir, askeri sahalardan geçiyor olabilir. Bu gibi yerlerde başka çözümler var mıdır.) 4) En önemli hususlardan bir tanesi de kademelendirmenin çok iyi kontrol edilmesidir. İhaleye esas birinci keşifte, 1.kademe şebeke + kollektör ne alınmış, projeye göre verilen 2.keşifte ise metraj ne çıkmıştır, karşılaştırılmalıdır. Projede gereksiz tüm mecralar iptal edilmelidir. 1.kesifi aşan miktar şebeke, iş mahallinde yapılacak iyi bir incelemeden sonra daha az önemli kesimlere kaydırılarak bu alanlar planlarda işaretlenir. 5) Dere, karayolu, demiryolu, kanal, diğer altyapı tesisleri geçişleri v.s uygunluğu araştırılmalıdır. Dere ve kanal kesişimlerinde talveg kotları vs diğer kritik kotlar arazi çalışmaları safhasında alınmış mıdır, Daha uygun başka çözümler olabilir mı, kesişme sayılan azaltılabilir mı?

6) İmar planı dışında kalan fazla nüfusun, yerleştirildiği mücavir alanlar, mahallinde incelenerek kontrol edilmeli, planlarda gösterilmiş olan uç debi yerlerinin araziye dayalı olarak uygunluğu araştırılmalıdır. 7) Yeraltı suyu durumu kontrol edilmeli, projede alınan sızma debisinin değeri mukayese edilmelidir. Bölgede yağış bolsa yağmursuyu giriş payı alınabilir mi. 8) Belediye yetkilileri ile temas kurulup, proje hakkında onlarında görüşlerini alarak, ilgililerin başka alternatif veya tavsiyeleri varsa bunlar değerlendirilmelidir. 9) Büyük hacimli işlerde projeler kısa zamanda tamamlanamadığı için işlerin daha fazla gecikmemesi hususu göz önünde bulundurularak, bazen kısmi şebeke tasdikleri veya kollektörler tasdik edilebilmektedir. Bu gibi işlerde öncelikle yapılması gerekli olan kesimler, geçici deşarjlarının da sağlanması kaydıyla, Belediye yetkilileri ve mahallindeki incelemelerden sonra belirlenerek Genel Müdürlüğe sunulmalıdır, 10) Bodrum konusu da iyi araştırılmalıdır. Koskoca bir caddede birkaç bodrum için tüm hat bodrumlu düşünülmemelidir. 11) Avan projede ve yer tesliminde yağmursuyu projelendirilmesi istenmiş ise ve tatbikat projesinde de ilgili projeler verilmiş ise, bu projeler iyi araştırılmalı, daha ucuz ve uygun çözümler varsa bu çözümler tercih edilmelidir. 12) Projede verilmiş olan özel sarfiyatlı tesislerin verildikleri uç debi yerleri ye miktarları mahallinde değerlendirilmelidir. İnşaat sırasında bu tesislerin atıksuları kalite bakımından borumuza zarar verebilecek evsafta ise arıtıldıktan sonra şebekeye bağlantılarının yapılmasını temin etmek gerekmektedir. 13) Özel sanat yapılarının (Büyük çaplı borular ve bu borulara ait muayene bacaları, terfi binası, geçici deşarj yapısı, dere geçişleri, kara ve D.D.Y geçişleri vs) inşaatları sırasında proje ve uygulama arasında birtakım problemler çıkıyorsa veya daha pratik ve ekonomik çözümler varsa bu hususlar Genel Müdürlüğe bildirilmelidir. 14) Kollektör projelerinde pissuların alıcı ortama verilmeden bir arıtma -tesisinden geçirilmesi planlanmışsa, bu durumda arıtma tesisinin kesin yerleşim konumu ye tipi belli olmadan hattı arıtma sahasının içerisinden geçirmek mahsurludur. Bu nedenle kollektör arıtma tesisinin alanına sokulmadan ve geçici deşarj yapısı ile alıcı ortama verilmelidir. 15) Arazi çalışmalar, planları ile şebeke planları karşılaştırılarak şebeke planlarındaki 1. kademe hatlardaki baca zemin kotlarının doğrulukları tahkik edilmelidir.
Kanalizasyon Proje Müdürlüğümüzün Bölge Müdürlüklerimizden İstekleri Belirtilmiştir:

1) Yer teslimine, tatbikat veya tadilat projenin yersel tetkiklerine iştirak eden bazı Bölge Müdürlüklerimiz elemanları işle ilgilenmedikleri ve kendilerini geri planda tuttukları yıllardır gözlenmektedir. Halbuki heyette görevli bulunan tüm elemanların alman kararlardan 1.derece sorumlu oldukları malumunuzdur. Bu nedenle bundan sonraki çalışmalarda heyette görev alacak elemanlarınızın hazırlıklı gelmeleri, hiç değilse görev süresince işle ilgilenmeleri konusunda uyarılmaları gerekmektedir. 2) Bazı Bölge Müdürlüklerimizde kanalizasyon inşaatı sırasında zorunlu olarak meydana gelen tadilatların ferşiyatı tamamlandıktan sonra gerekli tadilat projesi hazırlanıp tasdik için Başkanlığımıza gönderilmektedir. Hazırlanan tadilat projesi sözleşme eki şartnamelere uygun bulunmadığı takdirde, projede gerekli düzeltmeler yapılıp tasdik edildiğinden imalatın tamamlanmış olması nedeniyle tashihatın yapılmaması için yüklenicilerin talebi karşısında Başkanlığımız zor durumda bırakılmaktadır. Bu duruma meydan verilmemesi için hattın inşaatına başlanmadan önce çıkabilecek sorunları bulunup bulunmadığı Bölge,Belediye ve Yüklenici işbirliği ile önceden tespit edilmeli ve proje tadilatım gerektiren bir durum var ise tadilat projesi yükleniciye yaptırılıp tasdik için Bölge Müdürlüğümüz kanalı ile Başkanlığımıza gönderilmeli ve Başkanlıkça tasdik edilmeden kesinlikle inşaatına geçilmemelidir. Ayrıca, tadilatın gerekçesi hakkında Bölge Müdürlüklerimiz ayrıntılı bilgi vermelidir. Aksi takdirde telefonla veya yazı ile bilgi alındığında projenin tasdiki

bazıları "Vize edildi" kaşesini basıp mühürleyip imzalamakta.. 11) Sene başında. Bu durum -işlerin aksamasına ve gecikmesine neden olmaktadır.gecikmektedir/Tüm tadilat projelerinde şebeke planı. deşarj noktasındaki alıcı ortamın max. hesap tablosu ve profiller bulunmalı ve tadilat projesi şartnamelere uygun olarak çizilmelidir. Ayrıca. DDY.kademeden 1. karayolu v. TCK geçişi. bu güzergahlarda sıkıntı varsa bu problemler önceden ilgili kuruluşlarla temas edilerek çözümlenmelidir. 8) Kanalizasyon projesinin büro tetkikim müteakip yersel tetkiki için Genel Müdürlükçe gün belirlenmekte ve ilgili yerlere de bilgi verilmektedir. irtifak. elektrik vs. Aksi takdirde gereksiz yere fiyat farkı ödenme durumunda kalınmaktadır. 4} Bazı Bölge Müdürlüklerimiz 2. . min. Bu konuda arkadaşların yetiştirilmesi konularında üzerimize düşen görevi her zaman yapmaya hazırız. deşarj yapısı. 12) Kademe değişiklikleri. gibi) imalatın geciktirilmemesi için bu işlemlerin çözümü çok önceden sağlanmalıdır. dere geçişleri vs. 10) Proje bölümlerinin vize işlemleri Bölge Müdürlüklerimizce geciktirilmeden yapılmalıdır. menfez.s geçişlerinde talveg kotlarının arazi çalışmaları sırasında mutlaka kontrol edilmesi gerekmektedir. kademeye alman hatlar ile büyük ve küçük çaplı tadilat projelerinin yersel tetkiki için gün belirlemekte ve Başkanlığımıza da bilgi verilmektedir. dere geçişi. köprü. Ayrıca. Bu nedenle Bölge Müdürlüklerimiz projenin bölümleri hakkındaki görüşlerini bir yazı ile Başkanlığımıza bildireceklerdir. Bilindiği üzere küçük tadilatlar için Genel Müdürlükten eleman gönderilmemektedir. kademe değişikliği projelerinde mutlaka keşif verilmelidir. Bazı Bölge Müdürlüklerimiz kanalizasyon projenin yersel tetkiki için gün belirlemektedir. Bu duruma meydan verilmemesi için Bölge görüşlerinin en kısa sürede Başkanlığımıza intikali gerekmektedir. 13) Genel Müdürlükçe tasdik edilen özel tiplerin (özel baca. bazıları da hiç bir şey yazmadan ve mühürlemeden imzalamaktadır.) imalatı sırasında bir takım sorunlar ve hatalar çıkıyorsa bunlar Genel Müdürlüğe bildirilmelidir. TCK. 5) Projenin tanzimini büyük ölçüde etkileyen dere. boru. Bu konuda Bölge Müdürlüklerimizle bütünlüğü sağlamak için ayrılan bölüme "vize edildi". yuvarlak mühür ve tarih ile projeye bakan kişi ve kişilerin kaşeleri basılarak imzalanması uygun olacaktır. 9)Bölge Müdürlüklerimizce yapılan vize işlemlerinde değişik işaretler kullanılmaktadır. Örneğin bazı Bölge Müdürlüklerimiz kendilerine ayrılan bölüme mühür ve imza atmakta bazıları "Görülmüştür" kaşesini basıp mühürleyerek imzalamakta.kurarak yersel tetkike eleman gönderip göndermeyeceğimiz konusunda görüşümüzü almaları gerekmektedir. bölge Müdürlüklerimizce ciddi bir biçimde ele alınmalı. ayrılan ödenek esas alınarak yapılacak hatlar belirlenmeli. Ancak bu konuda Bölge Müdürlüklerimizin Başkanlığımız ile temas . ortalama ve feyezan su seviyeleri ölçülmelidir. 7) Proje bölümlerinin Bölge Müdürlüğümüz evrakına giriş tarihlerinin mutlaka bildirilmesi gerekmektedir. PTT. terfi binası. (DDY geçişi. Çünkü hakedişlerde bu tarihler esas alınmaktadır. keşif içerisinde kalıp kalmadığı araştırılmalıdır. istimlak. 14) Bölgelerde muhakkak proje grupları oluşturulmalıdır. geçişleri. Deşarj noktasında rasat yapılmamışsa mahalli bilgilerden yararlanarak Başkanlığımıza bilgi verilmelidir. Bundan böyle karışıklığı önlemek için projenin yersel tetkikine gün belirleme Genel Müdürlükçe yapılacaktır. 6) Proje bölümlerinden arazi çalışması hariç diğerlerinin iadesi Genel Müdürlükçe yapılmaktadır. 3) Bazı Bölge Müdürlüklerimizin proje hakkındaki görüşleri Başkanlığımıza geç intikal ettiğinden projenin tasdikinde gecikmeye girilmekte ve bu nedenle de yüklenicinin süre uzatım talebi doğmaktadır.

Tahliye İmkanları. Elektrik Mühendisi arkadaşların paraflan görülmemektedir.TERFİ MERKEZLERİNİN PROJE İNŞAAT VE MONTAJ İŞLERİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Adil ÜNAL .bazı durumlarda. Emme ve basma deliklerinin projelerinde gösterilen ölçülerde imal edilmelerine dikkat edilmelidir. Enerji maliyetleri ve işletme giderleri açısından bu tür tesisler ekonomik yönden tercih edilmeseler dahi.) 6. Terfi merkezi projeleri Bölge Müdürlüklerimizce incelenirken İnşaat. mertebesindeki ölçü hataları eksen kaçıklığına titreşimli çalışmalara ve çeşitli kırma işlemlerini gündeme getirmektedir. İnşaat işlerinde toleranslar ± cm mertebesindedir. Terfi merkezi tipi olarak keson seçilmiş ancak pompa sayısına ve kapasitesine bakılacak olursa buranın dikdörtgen kuru tıp olarak planlanması gerektiği ortaya çıkmaktadır. 1. hazine arazisi mi istimlak işlerinin kolay olup olamayacağı araştırılmalıdır.Bazen projelerde bu hususla karşılaşmaktayız.Şube Müdürü Kanalizasyon tesislerinde şebeke sisteminin derinde yapımından kaçınma veya düşük kotlu sahaların drenajını sağlama gibi sebeplerle kullanılan pompalama tesisleri daha ziyade cazibeli akışın sağlanamadığı mahallerde tesis edilmektedir. Projeyi yapan arkadaşa bu hususlarla ilgili sorular . 3. Mekanik ekipman imalatında ise bu mertebe ± mm seviyesindedir. (Keson. Terfi merkezlerini projelendirirken burada bir takım mekanik ekipmanların çalışacağı dikkate alınarak rahat bir çalışma ortamı sağlamak düşüncesiyle bina ölçümlendirilmesinde ölçüler geniş tutulmalıdır. Terfi merkezi sayısının azaltılması veya bire indirilmesi düşüncesiyle işletmeyi riske sokmamak lazımdır. 2. Yanlış seçilen bir terfi merkezinin ilerdeki işletme aşamalarında problem olacağı unutulmamalıdır. Genel Müdürlüğümüze Bölgelerden gelen projelerde Makine. Dikdörtgen tip vs. Yani yerin büyüklüğüne göre değil de işin gerektirdiği büyüklükte alan seçilmelidir.Jeolojik şartların uygunluğu: Terfi merkezinin yapılacağı yerdeki jeolojik yapı terfi merkezinin tipinin seçiminde önem arz etmektedir. Bunun içinde terfi merkezi binasının kurulacağı alanın yeterli büyüklükte olması gerekmektedir. projeleri paraflamaları gerekmektedir.Çevre ile ilişkiler : Koku. 5. Su temini ve Haberleşme imkanları 4. görünüm gibi hususların çevreyi ne derecede etkilediği belirlenmelidir.Enerji. Kontrollük hizmeti yapacak mühendisin her şeyden önce konuyla ilgili yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olmalıdır. Bu ön şartlar değerlendirildikten sonra daha detaylı bir planlama yapılmalıdır. sorulduğunda. gürültü. hattın derine batmasını önlemek veya atıksuların yüksek kotlara terfisini sağlayarak deşarjını sağlamak açısından zorunlu olmaktadır. Bu savunma yanlış ve hatalı bir savunmadır. aldığımız cevaplar genellikle yerin dar olduğu bu alana sığmayacağı rahatlıkla söylenebilmektedir. Diğer taraftan projelerin tatbikatı sırasında inşaatların yapımındaki mekanik ekipman yönünden ölçü hataları yapılmaktadır. Makine. Kullanılan ekipmanlarda pompaların kalite durumları da kontrol hizmetlerinin yeterli . Terfi merkezlerinin önemini kısacada olsa belirttikten sonra bu tesislerin projelendirilme aşamasında dikkate alınması gereken bir takım hususlar var.Ulaşım şartlari : Terfi merkezinin yapımı esnasında malzeme nakliyesi ve ulaşım şartlarının kolaylığı dikkate alınmalıdır. Elektrik Mühendisi arkadaşlarımızın birlikte inceleyip. Bu şekilde montaj ve demontajda rahat bir çalışma sağlanmış olacaktır. Pompaların monte edileceği yerlerdeki cm.örneğin. Terfi merkezleri veya pompa istasyonları gibi isimlerle nitelenen üniteler atıksuların belirli bir kottan alınarak istenilen bir kota iletimini sağlayan kanalizasyon sisteminin kalbini teşkil etmektedir. Çünkü derin kotlarda ızgara ve kum tutucu ünitelerinin çalıştırılması kolay olmamaktadır.Arazi Mülkiyeti: Terfi merkezinin inşaa edileceği arazinin şahıs mı.

olmadığı imajım da vermektedir. Şöyle ki fiyat açısından yerli pompalarla rekabet etme şansı bulunmamaktadır. Şekil 24: Kuru Tip Terfi Merkezi . elektrik mühendisleri bulundurulmalı. Hepinizce de bilindiği üzere bugüne kadar alman pompaların %100' e yakın bir oranda yerli imalat olduğunu görüyoruz. 3. 2. Sonuç olarak şu ana kadar söylediklerimizi özetleyecek olursak.Yer teslimlerinde terfih sistemlerde mutlaka makine. Bu olayı söylemek acıda olsa öz eleştiri yapmak zorundayız.Montaj işlerinin montaj planlarına uygun olarak yapılması. Ancak bu pompaların çalışmasından memnun olduğumuzu söylememiz mümkün değildir. 1. İhale kanunumuz ithal pompa alımına pek müsait değildir.Kontrol mekanizmasında işin özelliğine göre ilgili mesleklerden eleman bulundurulması.

Şekil 25: Yaş Tip Terfi Merkezi Şekil 26: Burgulu Tip Terfi Merkezi .

Başka bir deyişle. Yüzeysel temeller 7. serviste kalabilirliği ve duraylığı ile ilgili bilgileri kapsamaktadır. Zemin. Yük. zemin iyileştirilmesi 6. Bu nedenle mühendisin görevi yapının kapsamı ne olursa olsun zemini tanımak ve proje ve inşaat aşamasındaki tasarım ve imalatları buna göre yürütmektir. Dizayn esasları 3. yada tasarımın ekonomiklik. yapı projelerinin zeminden bağımsız tasarımı. organik. Müh. Geoteknik kategoriler 4. zeminler ile çeşitli tipte dolgular bu gruptadır. Giriş 2. danelerinin büyük çoğunluğu kil olan plastik zeminler diğer uçta değerlendirilmekte ve bu zeminler sırayla kum ve kil veya kohezyonsuz ve kohezyonlu şeklinde kesin hatlar i1e ayrılmaktadır. yeterli ve sağlıklı zemin etüd ve araştırmalarına dayanmayan proje çalışmalarının güvenilir olamayacağı açık olup. Zeminler çok çeşitlidir ve farklı davranış gösterirler. EC7. ölçme sistemi yerleştirilmesi. mühendislik yapılarının tasarımında geoteknik açıdan gerekli olan yapının mukavemeti. EC 7 (1990) adı altındaki taslak 1989 da görüşülmüş ve bu taslak'10 adet bölümden oluşmaktadır. Geoteknik seriler 5. projelendirilecek yapı özelliklerine yönelik gerçekleştirilmemesi. Kazık temeller 8. 1. Özel grup zeminler diyebileceğimiz bir diğer grup zeminin davranışı alışılmışın dışında özelliklerden etkilenmektedir. . bu mühendislik disiplininin başarısızlığı olarak da yorumlanabilecektir. amaca yönelik olmaktan çıkacağı gibi. Bir geo-teknik çalışmanın başarısı. stabilitesi. disiplinler arası çalışmanın ne ölçüde amaca yönelik oluşu ve geoteknik tasarımdaki optîmizasyonun gerçekçiliği ile direk ilişkilidir. Dolgular. tropik v. yapı ve optimum tasarım bazındaki zemin mühendisliği etütlerinin. eriyen. Bu zeminlerin davranışı alışagelmiş hesap yöntemlerinin dışına taşmaktadır. Şevler 10.b. zemin (ground) ve üzerinde projelendirilecek yapının teknik etkileşiminin öngörülerek (predictıon) optimum (reliable) tasarımın (design) belirlenmesinde disiplinler arası (inter-disciplinary) bir mühendislik dalıdır. Bu nedenle yeni Avrupa Yapı Standartları’nı hazırlamak üzere bu çalışmalara 1987 yılında başlatılmıştır.bölümde getirdiği yeni güvenlik kavramı ve bağlı olarak kısmi güvenlik faktörlerinden bahsedilmektedir. kendi mühendislik disiplinindeki uzman kişiler arasında teknik iletişiminin derecesi. Şişen. Müh. Hasan BALSEVEN – Jeo. İnşaatın kontrolü. çöken. Kurulan Avrupa Birliği ile Yapı Birim Dallarında ortak güvenlik amaçlanmaktadır. Yeni Avrupa Yapı Standartları (Eurocodes) 'nın Geoteknik Mühendisliği ile ilgili 7. Ara karakterde bulunan zeminler büyük bir grup oluşturmaktadır ve bunlar ile ilgili problemlerin çözümleri anılan "uç" malzeme karakterleri ile çözülmeye çalışılmaktadır. Boşluk suyunun statik yüklenme sırasında kolaylıkla hareket edebileceği kaba daneli ve geçirimli zeminler bir uçta. güvenlik. Dayanma yapıları 9. Bunlar. dolayısıyla bu projeye göre yapılan inşaatın da sıhhatli olmayacağı malumdur.PROJE VE KONTROLLÜK HİZMETLERİNDE ZEMİN VE İNŞAAT İLİŞKİSİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sevinç DENİZ – Şube Müdürü Ö. GİRİŞ Geo-teknik yada zemin mühendisliği . bakımıdır. teknik uygulanabilirlikten (design of reliability) uzaklaşması. Hasan KEZER – Jeo.

dolgu yüksekliği fazla olan hatlarda seçilecek boru tipi. yapının özelliğine göre zeminde tasma gücü tahkiki ve bunun için alınacak önlemler. 1996/97 yılları zarfında 35 adet kanalizasyon tatbikat projesi için çalışmalar devam etmektedir. 1991 yılı ile başlayan bu süreçte kanalizasyon sisteminin değişik ünitelerine pis-su. Ayrıca 40 adet arıtma tesisinin inşaatı tamamlanmıştır ve 19 adet pissu arıtma tesisinin de inşaatı devam etmektedir. bu zemin ve varsa yeraltı suyunun da yapıya olumsuz yönde etki edecek agresif özellik olup olmadığı. geçen beş yıllık süreç zarfında kanalizasyon sisteminin değişik ünitelerine ve pissu arıtma tesislerine yönelik yaklaşık 100 adet zemin etüdü. belirtilen başarı kriterlerinin sağlanmasında. gerek ihale muhtevasındaki işlerin gerçekleştirilmesi. Ağırlıklı olarak projelendirme aşamasında yürütülen kontrollük hizmetlerimiz . inşaat ihalesinden sonra veya inşaat yapım aşamasında olmak üzere bu safhaların herhangi birinde yapılabilir.) tamamlanması ardından projenin inşaat aşamasında yine teknik ve idari bazda kontrollük hizmetlerinde . yataklama ve kundaklama yapılması hususlarının İdarece inşaat ihalesinden önce tespit ve tayini. etkin bir kontrollük hizmetine bağlı olduğu kabul edilmelidir. geo-teknik çalışmalar için henüz yeni düzeyde nitelendirilebilen bir çalışma için oldukça yüksektir ve önümüzdeki yıllarda bu düzeyin oldukça üzerinde bir performans beklenen Başkanlığımızda. iksa sistemleri. proje etap (A) yersel tetkik tutanağı ile başlayan süreç zarfında da Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüğü teknik personellerinin eşgüdüm ve koordinasyonlarının sağlanması amaçlanmaktadır. Projelendirme çalışmaları kapsamında geo-teknik etüdlerin ve etüd bazındaki geo-teknik tasarımın (zemin iyileştirmeleri. Ülkemizde yüksek düzeyde olan alt-yapı tesis ihtiyacının. iş ve işçi güvenliği yönünden TS 2519 esaslarında uygulanacak iksa türleri. Bu süreç zarfındaki kontrollük hizmetlerimiz ise. proje firmasının bu konuda yönlendirilmesi amaçlanmaktadır. Beklenen bu performans. geo-teknik çalışmaların daha önce. proje aşamasında.Zemin etüd ve araştırmaları. araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin belirlenmesi ile başlayan süreç zarfında. permeabilite tayini. BANKAMIZIN GEO-TEKNİK ÇALIŞMALARDAKİ PERFORMANSI Bankamız bünyesindeki alt-yapı hizmetlerine yönelik geo-teknik çalışmalar oldukça yeni olarak nitelendirilebilecek bir düzeydedir. özel yapı tiplerinin temel dizaynı vb. Ancak bunlardan en ideali etüd ve araştırmaların proje aşamasında yapılmış olmasıdır. tasarımda belirlenen uygulama kriterlerinin sağlanması amaçlanmaktadır. yapının türüne göre şev stabilitesi tahkiki. Zira. Bu şekli ile projelendirme ve projenin inşaatı aşamalarında tasarım ve uygulama kriterleri ile bütünlük arz eden geo-teknik çalışmalarda daha önce belirtilen basan kriterlerinin sağlanmasının. içmesuyu arıtma tesisleri ile bazı su deposu yapılarına yönelik olarak zemin etüdleri yapılmıştır. Belirtilen süreç zarfında sağlanan bu performans. İdari bazda ise. teknik bazda. Aksi taktirde telafisi mümkün olmayan veya kısmen mümkün olan durumlar ortaya çıkabilecektir. belirtilen bu performansı önümüzdeki yıllarda daha yüksek düzeye çıkartacağı açıktır. İdari ve Bankamız mevzuatı yönünden de daha sıhhatli ve rantabl icraat yapımını ortaya koyacaktır. idâri ve teknik bazda olmaktadır. etkin bir kontrollük hizmeti bazında teknik eleman yapılanmasını gerekli kılmaktadır. inşaat ihalesinden önce. hazırlanan projenin ne tür zemin yapısına sahip olduğu. BAŞKANLIĞIMIZ BÜNYESİNDEKİ GEO-TEKNİK ÇALIŞMALAR VE KONTROLLÜK HİZMETLERİ Başkanlığımız bünyesinde geo-teknik çalışmalar alt-yapı hizmetlerimizin projelendirme ve/veya inşaat aşamalarında yapılmaktadır. Kanalizasyon Sisteminin Proje Çalışmaları Aşamasındaki Kontrollük Hizmetleri a) Teknik kontrollük hizmetleri Geo-teknik çalışmalardaki basan kriterlerinin sağlanmasında etkin unsurların ön plana çıktığı bu tür kontrollük hizmetlerinde saha kontrol mühendisince zemin etüdünün hangi tür . proje çalışmalarımız kapsamında yapılmıştır ve 48 adet projenin inşaatı sürmektedir. Başkanlığımız bünyesinde ise. gereksefinansman yönünden ileriye dönük plan ve program yapmada.

sağlam-dayanımlı kayaç zemine ( SPTN3O > 50 ) girildiğinde ise maksimum 3 mt ilerleme düzeyi ile sınırlama getirilmelidir. inşaatında ciddi mühendislik problemleri yaşanmayacağından araştırma çukuru çalışmalarının programlanması. flüvial moloz ortamı. (etap (B) çalışmaları) .Saha gözlemleri. Toprak zeminler üzerinde projelendirilen kanalizasyon şebeke sistemi için. jeolojik harita üzerinde yeraltı su seviyesinin yüzeyden derinliklerinin eş yeraltı su seviyesi eğrileri ile gösterildiği -ki eğer basınçlı aküfer şartları söz konusu ise piezometrik seviyelerinde ayrıca belirtildiği zemin hidro-jeolojik haritalarının oluşturulması. bu yapıların inşaat sırasında ne tür bir mühendislik problemi ile karşılaşılabileceğinin ve bu problemin çözümünü sağlayacak yapı tasarımında ne tür zemin mühendislik parametrelerinin etüd sırasında saptanması gerektiğinin bilinmesi gerekir. Bunun yanı sıra tüm araştırma sondaj uygulamalarında. düşük kotlarda yer altı suyu içeren yada basit iksa sistemlerinin veya şevli kazının kazı çukuru stabilitesini sağlayacağı zeminlerde. proje alanını represente edecek miktarda araştırma sondaj uygulamalarının programlanması düşünülmelidir. .Saha araştırma çukuru ve sondaj çalışmaları. (1. Bu aşama kapsamındaki kontrollük hizmetleri saha yerinde deney çalışmaları (in-situtesting) ve saha örnekleme çalışmaları (sampling) bazlarında verilmektedir. geo-teknik çalışmalara ciddi katkı sağlayacaktır. . Ayrıca özel iksa sistemlerinin alansal belirlenmesinde yeraltı su seviyesinin birincil etkinliği söz konusu ise . Kayaç zeminlerde. kohezyonlu. yine zemin ve kanalizasyon sisteminin değişik ünitelerinin özelliklerine bağlı olarak saptanmalıdır. Özellikle toprak zeminlerin ayırtlanmasında. Teknik kontrollük hizmetlerindeki bu bilinç aşağıdaki aşamalarda açıklanmıştır. olarak) ayırtlanmalıdır. Kanalizasyon sisteminin ağır yapıları için penetrasyon düzeyi . yapı elemanı ile sağlanacağı zeminlerde ilerleme sıkı-katı yada sağlam zemine kadar devam ettirilmelidir.Araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin belirlenmesi. en azından. projelendirilecek yapının özelliklerine ve kazı kotuna bağlı olarak. terfi merkezleri için. Araştırma sondaj çalışmalarının derinlikleri. ciddi mühendislik problemlerinin oluşmasının beklenmemesi nedeni ile araştırma sondaj çalışmalarının bu tür zeminlerde yapılmaması gerekir. residüel toprak zonları.) kazılara sahip yapılar olması nedeni ile.5B) arıtma tesisleri için ise maksimum 30 mt. (Etap (A) yarsel tetkik tutanağı) Bir saha incelemesi seçimi çalışmalarında araştırma sondajı uygulamaları. zemin homojenlik özelliğine. yalnızca sondaj loğları ile proje alanının reprezentasyonundaki güçlükler ve bu tür çalışmaların ekonomik boyutu nedeniyle etüdün son aşamalarında gerçekleştirilmektedir. Geo-teknik etütlerinin saha çalışmaları kapsamında araştırma çukuru-sondaj çalışmaları yanında yüzeysel gözlemlerin enterpolasyonu ile jeolojik harita sınırları kesinleştirilmelidir. Kollektör ve toplayıcı hatlarındaki sondaj penetrasyonunda. . yaklaşık 15 mt.mühendislik yapılarına yönelik olduğunu. penetrasyon düzeyinin en az 1. 4mt. ( z + R + 1. yüksek kotlarda yer altı su seviyesine sahip. ancak özel iksa sistemleri ile kazı çukuru stabilitesinin sağlanabileceği zeminlerde. riskli' zeminlerde ve düşük kotlarda. (etap (B) çalışmaları). olarak belirlenmelidir. alüvyonel akarsu ortamı. çok gevşek-yumuşak zeminde (SPTN3O < 5 ) kazı stabilitesinin yada zemin iyileştirmesinin fore kazık vb. lagüner bataklık ortamı. Belirlenen maksimum sondaj penetrasyon seviyelerinde katı-sıkı zeminlere (SPTN30) girildiğinde maksimum 5mt. ikinci aşamada ise toprak zeminler. Toprak zeminlerde ise.5 kat arttırılması (max.) gerekmektedir. bu tür zeminlerde kazı çukuru stabilitesinin direk kontrolüne olanak sağlaması nedeni ile de tercih edilmektedir. 10 mt. Bu nedenle.5R )* düzeyinde olması. yaklaşık 6 mt. Daha sonra kanalizasyon sisteminin değişik yapılarının alternatif zeminleri göz önünde bulundurularak sondaj lokasyonları ve derinlikleri saptanmalıdır. kesin sınırların belirlenmesi ve haritalanması bu aşamada gerçekleştirilmelidir. . kıyı kumulları ortamı vb. kanalizasyon sisteminin hafif ve sığ derinlikte (max. sondaj lokasyonlarının saptanmasından önce yüzeysel şartlarda zemin tipleri (kayaç zeminler ile toprak zeminler olarak ilk aşamada.

5 mt. muhafaza borusu kullanılarak açılan sondaj kuyularının PVC boru kullanılarak muhafazaya alınması hem etkin bir kontrollük hizmeti için. zemin sıkılık yada katılığının belirlenmesine yönelik olarak. araştırma çukuru torba numuneleri ve SPT numuneleridir. hatalı değerlendirmelere neden olacağı unutulmamalıdır. Aynı değerlendirme şekli üste kohezyonlu altta kohezyonsuz zemin profilinin geçildiği. Saha zemin örnekleri.5 mt. proje alanındaki zeminlerin kesin sınırlar ile ayrılması. geo-teknik tasarımda kullanılacak zemin paremetrelerinin en sağlıklı saptama yöntemi olması nedeni ile mutlaka uygulanması gerekir. (proje etap (B) onayı). . . projelendirilecek yapının tipi ile olası kazı kotları dikkate alınarak ve özel mühendislik yapılarının tasarımı için gerekli zemin paremetrelerinin saptanmasına yönelik olarak yapılmalıdır. serbest aküfer şartlarının bulunduğu zeminlerde de yapılmalıdır. Zemin örnekleri .Jeo-teknik raporlar. Kritik olmayan zemin şartlarındaki 1. arıtma tesisi zeminlerinde. Zemin etütlerinin saha çalışmaları kapsamında belirlenmesi gereken diğer önemli zemin paremetresi ise . Başkanlığımızca yürütülen geo-teknik çalışmalar sonucunda iki aşamada ve farklı normlara sahip geo-teknik raporlar hazırlanmaktadır. zeminin fiziksel tanımlamasına olanak tanıyacak tek yöntem. olası karşılaşılabilecek mühendislik problemleri için (zeminde oturma ve şişme yada yapının yüzmesi. Sondaj çalışmalarında uygulanan sistemin "rotary slide auger" (yada "rotary hole auger" dışında sistemler) olması durumunda. kazı çukurunda . Örselenmemiş-UD örneklerin ve SPT deneylerinin kritik zemin şartlarında. ilerleme sırasında yeraltı su seviyesine girildiği derinlik ile sondaj kuyusunda yeraltı suyunun yükseldiği seviye (piezometrik seviye) belirlenmelidir.5 mt ilerleme ve 0. kritik zemin şartlarında. SPT (standart penetration test) ve zemin geçirimlilik-permeabilite deneyleridir. oldukça kısa bir ilerleme ile SPT deneylerinin yapılarak SPT-D ve UD numunelerinin alınması şeklinde aşamalar öngörülmelidir. SPT deneyleri . Özellikle basınçlı aküfer şartlarının geçerli olduğu formasyonlarda . Daha sonra saptanan zemin türleri için . örselenmiş zemin örnekleri (disturbed-D soil sample) olarak. Ayrıca yeraltı su örneklerinin kimyasal analizlerinin Bankamız bünyesindeki pissu laboratuarlarında yapılması mutlaka sağlanmalıdır.5 mt'de mutlaka yapılmalıdır. 0. Örselenmemiş zemin örnekleri ise (undisturbed-UD soil sample) "shelby tube" içerisine hidrolik baskı ile alman örneklerdir ve örnek koruma-nakliyesinde örselenmeye karşı titizliğin gösterilmesi gerekir. İlk aşamada hazırlanan ön etüd geo-teknik raporlar (factual report) kapsamında . Yeraltı su seviyesinin projelendirilecek yapıyı etkilemesinin düşünüldüğü lokasyonlarda represantatif yeraltı su örneklemesi yapılmalıdır.Laboratuar Çalışmaları. Bankamız bünyesinde alt-yapı hizmetlerine yönelik yerinde deneyler . üzerinde projelendirilecek yapının inşaatı aşamasında. (etap (B) çalışmaları).5 mt UD numunesinin alınması şeklindeki aşamalara alternatif olarak. Saha çalışmaları sırasında alman tüm örnekler üzerinde tanımlama (classification) ve dayanım (strength) deneylerinin proglamlanması .lik sondaj manüplasyonunda.lik kısımda SPT testi ve SPT numunesinin alınması. tanımlanarak sınıflandırılması ve her bir zemin sınıfı için zemin mühendislik paremetrelerinin saptanması gerekir. yeraltı su seviyesidir. özellikle tesis tipinin stabilitasyon havuzu sisteminin seçilmesi halinde mutlaka yapılmalıdır.Yerinde deneylerin ve örnekleme çalışmalarının yapılmadığı yada yeterince yapılmadığı bir sondaj çalışması geo-teknik tasarıma katkı sağlamayacağı gibi. her 1. saha SPT örneklerinin alınmasıdır. Yeraltı su seviyesinin mevsimsel şartlardan etkilenmesi göz önünde bulundurularak. Etkin bir kontrollük hizmeti için laboratuar deney programının laboratuar şartlarında oluşturulması gereklidir. Zemin geçirimlilik deneyleri. hem de periyodik yeraltı su seviyesi ölçümleri ile zemindeki yeraltı su şartlarının net bir şekilde ortaya konması için faydalı çalışmalardır. 0. yeraltı su örnekleri ve zemin örnekleridir.

Proje ön etüd raporlarında yer alması gereken. . Kazı çukur tabanının iyileştirilmesi analizleri. Bu amaçla proje özel şartnamesinde de belirtilen unsurlara ek olarak ön geo-teknik rapor içeriğinde 1. Her iki geo-teknik rapor kapsamında -ki özellikle ön geoteknik raporların ağırlıklı olarak saha çalışmaları bazında gerçekleştirildiği göz önünde bulundurularak.doğal şartlarda stabilitenin sağlanamaması. Bu amaçla her iki tip geo-teknik rapor için geo-teknik raporun içeriğindeki bulgular kapsamında. (1/25. 2.) öngörümlerin ve çözüm alternatiflerinin belirlenmesi' gerekir. Genel Müdürlüğün sorumluluğunda yürütülen aşamalar için. Ayrıca proje alanındaki kazı klasları sondaj SPT deney bulgularına ve kazı kotlarına bağlı olarak belirlenmelidir Bu amaçla proje özel şartnamesinde belirtilen unsurların yanı sıra-gerek görülmesi halinde. Proje alanı kapsamında hidro-jeolojik formasyon özellikleri. Bölge Müdürlüklerinin görüşlerinin belirlenmesi gerekir. bölgesel jeolojik formasyon (1/25. geo-teknik tasarıma baz oluşturacağı ve devam eden projelendirme çalışmalarında da yönlendirici etkiye sahip olacağı unutulmamalıdır. Ağır yapıların temel tasarımları yer almalıdır. (1/5. iksa sistemlerinin tasarımı. geo-teknik açıklama raporunun içeriğinde . projenin inşaatı aşamasında karşılaşılabilecek mühendislik problemleridir ve proje firmasının bu mühendislik problemlerine çözüm sağlayacak bir etüd anlayışı içinde olması sağlanmalıdır.) aşamalar ve diğer. Bu öngörümler. 3. Belirtilen bazlardaki geo-teknik çalışmalar süresince verilecek idari kontrollük hizmetleri.000 ölçekli jeolojik haritalar ve kesitleri). zemin ön yükleme ve kum dren tasarımı. (1/5.000 ölçekli hidro-jeolojik haritalar) yer almalıdır. Zemin iyileştirme analizleri. 1. fore kazık vb. Bankamızın geo-teknik çalışmalardaki teknik ve idari yapılanmasının gereği olarak. (sürşarj.000 ölçekli zemin haritaları ve profilleri). sistemlerin tasarımı. lokasyon ve güzergahları kesinleştirilmiş olan kanalizasyon yapılarının zeminleri için öngörülen zemin mühendislik problemlerine kesin çözümlerin (kazı çukur tabanının iyileştirilmesi tasarımı. b) İdari süreçteki kontrollük hizmetleri Projelendirme çalışmaları süresince Genel Müdürlük. ağır yapıların temel tasarımı vb. Birinci ve ikinci kademe hatlarda şebeke. geo-teknik etüdlerin saha çalışmalarını yönlendirecek öngörümlerin de belirlenmesi gerekir. geo-teknik etüd ve tasarımın başarısındaki etkinliği tartışılmaz. Özellikle ön geo-teknik raporlarla belirlenen unsurların.etüd ve tasarımdaki bulguların güvenilirliği ve açıklığı konusunda tereddüt bırakılmaması gerekir. İkinci aşamada hazırlanan geo-teknik açıklama raporları (design report) kapsamında ise .Proje ön etüd raporları ve etap (A) yersel tetkik tutanağı. oturma. Özellikle Bölge Müdürlüklerinin yetki ve sorumluluğunda yürütülen (geo-teknik etüdlerin saha çalışmaları bölümüm vb. mutlak bir koordinasyon ve eşgüdümün.000 ölçekli iksa sistemi haritaları). (1/5. zaman eğrileri). toplayıcı ve kollektor kazılarında derinliğe bağlı olarak oluşturulacak kazı klas tabloları.000 ölçekli jeolojik harita ve kesitleri) bazında alt-yapı tesislerine yönelik araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin belirlendiği bu aşamada. . Yersel-proje alanı kapsamındaki zemin formasyon özellikleri.) gerçekçi geo-teknik tasarım ilkeleri bazında belirlenmesi gerekir. 4. Bölgesel jeolojik formasyon özellikleri. 3. bu çalışmaların belirli bölümleri Bölge müdürlüklerinin yetki ve sorumluluğunda yürütülmektedir. (kazı çukuru tip kesitleri) 2. Bölge Müdürlüğü ve Proje Firması arasındaki koordinasyonun sağlanması ve Genel Müdürlük ile Bölge Müdürlüğünün eşgüdümlü çalışma oluşturması sıhhatli bir teknik ve idari kontrollük hizmetlerini ortaya koyacaktır. Özel "iksa (palplanj perdeleri ve kazık sistemleri) stabilite analizleri. yeraltı su seviyesinin kazı ortamından uzaklaştırılması vb.

-Geo-teknik firmanın ve zemin laboratuar kuruluşunun onaylanması.Belirtilen yaklaşımın sağlanmasında. geo-teknik etüdün saha çalışmaları bölümünü yürütecek olan uzman geo-teknik elemanının katılması zorunlu kılınmalıdır. alınacak tanıtım dosyalan ile bu konuda saha çalışmalarının tamamlanması ardından firmanın teknik ekipman ve personel kapasiteleri hakkında oluşturulacak Bölge Müdürlüğü görüşleri etken olacaktır. Saha ve laboratuvar çalışmaları ile etap (A) yersel tetkik tutanağı ve saha tutanakları ile belirlenen mühendislik problemlerine Akılcı. kapılacak çalışmanın kapsamı ölçüsünde ise geo-teknik firmanın ve zemin laboratuar kuruluşundaki teknik ekipman. -Zemin etüdleri saha tutanakları.) ve idari (geo-teknik hizmetler için istihkak düzenlenmesi vb. Firma yada kurum klasifıkasyonunda yapılacak işin standartlarına bağlı olarak. Ayrıca geo-teknik firmanın saha çalışmaları süresince teknik ekipman ve personel performansı ile ilgili Bölge görünüşünde saha tutanakları kapsamında yer alması geoteknik firmanın seçim kriterlerinin belirlenmesinde gerekli olacaktır. Proje geo-teknik etütlerinin saha çalışmaları bölümü Bölge Müdürlüklerimizin yetki ve sorumluluğunda yapılması ve devam eden diğer çalışma aşamalarındaki tüm teknik (geo-teknik tasarım vb. teknik personel ve çalışma performansı önem kazanmaktadır. proje firmasından da. Laboratuar kuruluşlarında ise seçim önceliği yine yapılacak etüdün boyutuna bağlı olarak üniversite laboratuarları ile resmi kurum laboratuarlarına verilmektedir. bloklu vb.) saha tutanakları kapsamında belirlenmelidir. Ön geo-teknik raporun vize edilmesi (proje etap (B) çalışmalar) : Ön geo-teknik raporlar bu aşamaya kadar verilen tüm teknik ve idari kontrollük hizmetlerinin sonuçlarının yer aldığı raporlardır. Saha çalışmalarının tüm aşamalarında yer alan saha kontrol mühendisleri tarafından yapılan saha gözlemleri de (zeminlerin saha geo-teknik tanımlamaları ve yüzeysel şartlarda ayırtlanması sonrasında zeminin belirlenen özellikleri bazında inşaası düşünülen yapı ile etkileşimi nedeniyle yaşanılacak problemler ve bu problemlerin giderilmesinde alternatif yeni lakasyonların veya güzergahların belirlenmesi vb.) süreçlere baz teşkil etmesi bakımından Bölge Müdürlükleri Genel Müdürlük ve Proje firması arasında en iyi koordinasyonu sağlanan aşama. . (Proje etap (B) Çalışmaları). (proje etap (B) çalışmaları : Projenin inşaat aşamasında yaşanılması düşünülen mühendislik problemleri işin yapılacak geo-teknik tasarımda gerekli tüm zemin mühendislik paremetrelerinin saptanmasına yönelik deney programı laboratuar şartlarında belirlenmesi etkin bir kontrollük hizmeti için gereklidir. ( proje etap (B) çalışmaları) . Bankamız bünyesinde yürütülen geo-teknik çalışmaların kapsamı proje alanındaki zeminlerin özelliklerine bağlı olarak farklılık göstermektedir. Araştırma çukur ve sondajlarının detaylı loğları ile saha çalışmaları sürecinde yapılan teknik işlemlerin belirtildiği tutanakların olabildiğince ayrıntılı hazırlanması gereklidir. yetkili ve geo-teknik konusunda uzman kişilerin yanı sıra. kabul edilmelidir. zemin etüdleri saha tutanaklarıdır. gerçekçi çözüm alternatifleri ön geo-teknik raporların içeriğinde mutlaka yer alması gerekir. yersel tetkikin Genel Müdürlük ve Bölge müdürlüğünden. iri taneli. Ayrıca Başkanlığımız bünyesinde oluşturulması düşünülen bir zemin mekaniği laboratuarının da bu konudaki etkin kontrollük mekanizmasının oluşacağı hususu. Etap (A) yersel tetkik tutanağında belirlenen araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin değiştirilmesi ve sondaj manuplasyonunda yapılan değişiklikler gerekçeleri ile açıklanmalıdır. Özellikle penetrasyonu sağlanan zeminlerin fiziksel tanımlamalarında (ince taneli.) ve yeraltı su seviyesinin belirlenmesinde azami titizlik gösterilmelidir. Bu şekli ile geo-teknik firma ve laboratuar kuruluşlarında belirtilen bazda bir klasifikasyona gidilerek en uygun firmanın tespiti yoluna gidilmektedir. Laboratuar deney programlarının onaylanması.

k. Kontrollük amacıyla henüz Bankamızda bir laboratuvar çalışması yapılmadığından. Şartlı vize edilmesi yada yalnızca vize edilmişi durumunda bile en azından geo-teknik çalışmaların devam eden aşamaları için saha çalışmalarına dayanan ve geo-teknik çalışmaların devam eden aşamalarına yönelik olarak Bölge Müdürlüğü görüşünün Genel Müdürlüğe iletmesi gerekmektedir. Cc. Mv. projenin ekonomikliği yapı güvenliği ve teknik uygulanabilirlik bazında kapsamlı bir değerlendirme bu yönde yapılmalıdır.çözüm alternatifinin belirlenmesi hususlarında netliğin sağlanmış olması gerekir. Proje etap (D) çalışmaları. Geo-teknik tasarımdan önce uygulama bazında yapılacak en son değerlendirme-yönlendirme olması açısından" önemli olan bu aşamada Genel Müdürlük. Yn vb. Geo-teknik hizmetlere ait istihkakın onayı. Proje için metraj ve keşiflerin belirlenmesinde hesaplama kolaylığı nedeni ile paçal oluşturulan kazı klasları için saha SPT sonuçlan ile proje yapılarının kazı kotlan dikkate alınmalıdır.Hazırlanan geo-teknik raporlarda belirtenin teknik bulguların gerçekçiliğinden emin olunmadığı sürece rapor vize edilmemeli yada en azından şartlı vize edilmelidir. tasarımda kullanılacak zemin paremetrelerinin represantatif seçilmesi gerekir. ys. Proje Firması ve Geo-teknik firmanın yetkili ve uzman kişilerinin sahada bilfiil yapacağı değerlendirmenin büyük yaran vardır. Böylelikle geo-teknik raporlarda belirlenen mühendislik sorunlarına en gerçekçi çözüme yönelik geo-teknik tasarım için kullanılacak zemin parametreleri de belirlenmiş olmaktadır. toplayıcı ve kollektör hatlarının yer aldığı alanlarda derinliğe bağlı olarak belirlenmelidir. Projelendirme çalışmaları kapsamında geo-teknik etüd sonucunda belirlenmesi gereken ilk bulgu proje kazı klaslarının saptanmasıdır. qu. Bu noktada geo-teknik çalışmalarla belirlenen zemin sorunlarına yapının lokasyon ve güzergahının değiştirilerek çözüm alternatifi sağlanabiliyorsa . Her bir araştırma çukuru-sondajı için belirlenen kazı klasları birinci kademe ve ikinci kademede inşaatı yapılacak şebeke. Belirtilen değerlendirme ancak saha çalışmaları sırasında yapılacak yerinde deneyler. Bu yönü ile geo-teknik raporların onaylanması proje alanı kapsamındaki zeminler için zemin mühendislik parametrelerinin (C. kapsadığı geo-teknik çalışmalarda geo-teknik tasarımın tamamlandığı aşamadır. Bölge Müdürlüğü. Geo-teknik raporun onaylanması sırasında bu aşamaya kadar yapılan çalışmaların fiyatlandırılması tamamıyla etap (B) saha tutanakları bazında yapılmakta ve özellikle penetrasyonu sağlanan zemin cinsi ile sondaj saha deneyleri titizlikle belirlenerek tutanaklarda herhangi bir çelişkiye olanak verilmemesi gerekir. Proje etap (C) yersel tetkik tutanağı. Proje etap (C) çalışmaları sonucunda kanalizasyon sisteminin değişik yapılan için kesin güzergah ve lokasyonların belirlenmesi gerekmektedir. en ekonomik ve teknik bakımdan uygulanabilirliği en kolay olan çözüm üzerinde yapılmalıdır. saha gözlemleri ile laboratuvar çalışmaları bazında yapılabilmektedir ve bu süreç zarfında verilen teknik ve kontrollük hizmetlerinin direk etkinliği altındadır. Gerçekçi bir geo-teknik tasarımın yapılabilmesi için. . diğer kontrollük mekanizmalarının önemi daha da artmakta ve olası hataların engellenmesi ancak böyle bir süreçle sağlanabilmektedir. Belirtilen şartlar altında optimum tasarım en güvenli. Daha sonra belirlenen yapıların kazı kotlarına bağlı olarak kazı klasları belirlendikten sonra ortalaması alınarak paçallaştırılmalıdır.Bu nedenle geoteknik raporda belirlenen zemin paremetrelerinin proje alanındaki zeminleri tam olarak yansıtması ve mühendislik problemine en gerçekçi . Proje etap (D) geo-teknik açıklama raporlarının onayı.) kabulü anlamına gelir. Geo-teknik raporun onayı (proje etap (B) onayı) : Geo-teknik raporun onaylanması ile geo-teknik etüd çalışmaları tamamlanmış olmakta ve geo-teknik çalışmalar devam eden süreçte tasarıma yönelik gerçekleştirilmektedir. Yani arazı çalışmalarındaki SPT deneylerinin kaliteli olması ve bu aşamada kontrollük mekanizmasının iyi çalışması ortaya güvenilir verileri koyacaktır. Ф. Bu şekli ile projedeki geo-teknik tasarım tüm unsurları ile belirlenmiş olmaktadır. zemin probleminin etraflıca tanımlanması.

Kazı çukur tabanının iyileştirilmesinde yapılan analizler sonucunda kabul edilebilir . Kanalizasyon yapılarının zemin oturmalarına karşı hassas olmaları . Kazı stabilitesinin ancak özel iksa tipleri ile (çelik pano.) gerçekleştirileceği sağlanan bölgeler için kazı iksa sistemi projelerinin yaptırılması gereklidir. oturma özellikle farklı oturma şartlarında kabul edilebilir sınır olarak düşünülmemelidir. Özellikle klasikleşmiş statik hesap tekniğinin yanı sıra. kohezyonsuz zemindeki yeraltı suyunun çukur duvarlarında unstabiliteyi sağlayıcı etkileri olduğu unutulmamalıdır ve bu noktada yeraltı su seviyesi ile ilgili parametrelerin saptanmasındaki titizliğin katkılanda yadsınmamalıdır. aktif ve pasif yanal basınçların belirlenmesinde kullanılan parametrelerin ve farklı hesap yöntemlerinde. Basit iksa sistemlerinden özel iksa sistemlerine geçişteki ana unsur kazı derinliğinin artması ve kazı çukurlarında oluşacak duraysızlık nedeni ile yanal zemin basınçlarının karşılanamaması olmalıdır. zemin drenajı . Büyük çaplı kollektör hatları gibi kanalizasyon sisteminin ağır yapılarında analizi yapılan konsolidasyon oturmalarının derecesine (miktar ve zaman bazında) bağlı olarak kazı çukuru tabanının iyileştirme analizlerinden fore kazık sistemlerinin analizine kadar tasarımlar yapılmaktadır. kazık sistemleri vb.5 cm.kum dren. gerekse zemin emniyet gerilmesinin arttırılmasına yönelik tasarımlarda temel dolgusu (kazı çukuru tabanının iyileştirilmesi). Zeminde kohezyonun azalması ile ve yeraltı su seviyesinin kazı çukur duvarlarında stabiliteyi olumsuz olarak etkilemesi nedeni ile kazı derinliğinin artmasına bağlı olarak iksa sistemleri tedrici olarak özel iksa tiplerine geçiş göstermelidir. şevli kazının iksalı kazıya göre ekonomik olması durumunda şev açılarının belirlendiği kazı projelerinin verilmesi gerekir. Bir başka değişle kohezyonsuz zeminlerde kazı kotunda rastlanılan yer altı su debinin oldukça yüksek olması durumunda çelik pano iksa tipinden çelik palplanş perdeleri ile oluşturulacak iksa tipine geçiş öngörülmelidir. Özel iksa tiplerinden yalnızca palplanş iksa perdelerinin ve değişik tipte kazık sistemlerinin stabilite analizleri yapılarak tasarım gerçekleştirilmektedir. Geo-teknik çalışmalar kapsamında bir diğer önemli tasarımın yapılması gereken husus zemin iyileştirme analizleridir. yada kazık sistemlerine kadar uzanan bir tercih sistemi bulunmaktadır. İlk aşamada şevli kazının yapılabileceği alanlar belirlenerek. Ekonomik ve güvenlik koşullarının sağlanması durumunda şevli ve iksalı kazı kombinasyonu kazı projelerinde düşünülebilmektedir. Gerek zeminde oluşacak oturmalara karşı. Özel iksa tiplerinin kaçınılmaz olduğu kohezyonsuz zeminlerde ki derin kazılarda kazı çukurundan yeraltı suyunun uzaklaştırılması klasik drenaj yöntemleri ile sağlanabildiği ve bu şekilde zemindeki hidrolik şartların değişiminin de (zemin yeraltı suyunda oluşacak kazı çukuru içine doğru akım vb.Geo-teknik açıklama raporları ile belirlenmesi gereken diğer önemli husus inşaat sırasında derin kazıda stabilitenin sağlanmasıdır. çelik palplanş."well point". Çelik pano iksa tipinden çelik palplanş iksa tipine geçişte ana unsurun doğal şartlarda kohezyonsuz zeminde oluşan yanal toprak basınçlarındaki araşın olmayıp. ön yükleme .) oluşturmayacağı düşünülen şartlarda çelik pano iksa tipi seçilmelidir.ki genelde su yapılan için düşünülen 2. Bu amaçla ilk etapta kazı iksa sistemleri tüm proje alam kapsamında belirlenerek bir iksa sistemleri haritasının oluşturulması sağlanmalıdır. doygun.) çukur duvarlarında ciddi boyutlarda bir duraysızlığı (çukur tabanı kabarması vb. bu parametrelerin kullanılış şeklinde güncel olarak revizeye gidilmesinde fayda vardır.Yapı sürşarjı nedeniyle oluşacak oturmaların analizini de önemli kılmaktadır. Bazı şartlarda (kohezyonsuz. zemin enjeksiyonu. Bu şartlar kohezyonsuz zeminlerde ve bu zemin şartlarındaki yeraltı su seviyesinin unstabiliteyi oluşturucu etkisi bazında gelişmektedir. yada palplanş elemanının çakılamadığı bloklu zeminlerde) çelik palplanş perdeleri ile iksanın ekonomik güvenli ve teknik uygulanabilirliğinin olmadığı hallerde kazık sistemleri ile iksanın sağlanması düşünülebilecektir. Genel bir yaklaşımla basit iksa sistemleri olarak düşünülebilecek olan ahşap iksanın değişik formları yeraltı suyu içermeyen kohezyonlu zeminlerdeki değişik derinlikteki kazıların stabilitesinin sağlanmasında kullanılmalıdır. organik zeminler vb. Bu belirlemede zemin mühendislik parametreleri ile zemin hidrojeolojik şartları ön planda olacaktır.

Kohezyonsuz zeminlerde Coulomb Bağıntısı . Bu amaçla tasarımda ilk etapta zemin için farklı sürşarj etkilerinde oturma . 2. "well point". Kohezyonsuz zeminlerin kayma mukavemeti açısı olarak kabul edilen  ’ nin değeri korelasyon suretiyle arazi penetrasyon deneylerinden veya arazi sıkılığında hazırlanmış numuneler üzerinde yapılan laboratuvar deneylerinden elde edilmektedir. Köşeli daneli numunelerde kayma mukavemeti açılarının küresel yüzeyli kumun kayma mukavemet açılarından daha büyük olduğu saptanmıştır. hangi kalınlıkta ve ne tür bir düzen içinde dolgu malzemesinin serilmesi ile elde edileceği belirlenerek tip kesitleri saptanmalıdır. olarak düşünülmesi ve Coulomb Hipotezinin geçerli olduğunun varsayılmasıdır. kapiler yoldan su aldıkça büyük hacim değişikliklerine uğramakta bilhassa yol.zaman grafikleri oluşturularak ön yükleme analizlerinin yapılması. Genellikle aktif kil minerallerini ihtiva eden bu zeminler. Şişme olayının. Ancak sonuç alınmaması durumunda zemin enjeksiyon ve kazık sistemi tasarımının yapılması gereklidir. Bütün zeminlerin şişme davranışlarının ve bunlara etkiyen faktörlerin önceden belirlenmesi ile. istenilen oturma düzeyine ulaşılmaması durumunda ise analizler kapsamına kum dren. Muhtelif kumlar üzerinde yapılan laboratuvar deneyleri sonucu ulaşılan genel sonuçlara göre. dünyanın birçok bölgesinde. özellikle de yan kurak alanlarda şişen zeminlere sıkça rastlanmaktadır. malzemenin bir sürekli ortam. Zemin mekaniğinde karşılaşılan bütün stabilite problemlerinin çözümü zeminin kayma mukavemetinin bilinmesine bağlıdır. Bu tür yapılarda konsolidasyon oturmalarının inşaat öncesinde giderilmesi zorunludur.oturma ve zemin emniyet gerilmesi değerlerinin hangi tip. relatif sıkılığın kumların maksimum kayma mukavemeti açısının değişmesinde en büyük etken olduğu. kohezyonsuz zeminlerin mukavemeti bir kayma mukavemet açısı ile tanımlanmakta ve kohezyonsuz zeminlerin mukavemetini veren bağıntılarda bugün içinde yaygın olarak kullanılan yaklaşımın esası. 1.Bu amaçla laboratuvarda kesme kutusu deneyi. Zeminlerin şişme özellikleri. özellikle plastik limit ve altındaki su muhtevasının altında ve aşın konsolide olan kohezyonlu zeminler üzerine inşa edilen yapılar için oldukça önemli bir problem olduğu bilinmektedir.   n . hava meydanı ve boru hatları gibi hafif yapılarda büyük hasarlar meydana getirmektedir.  n normal gerilmedir. Şişme yüzdesinin. halka kesme deneyi. Uygulamada. Burada  kayma düzlemi boyunca göçme atımda etkiyen kayma gerilmesi. Çeşitli zeminlerin ne tür davranışlarda bulunduğunu yapılan araştırmaların sonuçlarına baktığımızda zemin inşaat ilişkisi bağlantılarının ne kadar önemli olduğunu daha iyi görebileceğiz. basit kesme deneyleri yapılmaktadır. şişme basıncının ve bunlara etkiyen faktörlerin önceden belirlenmesi . üç eksenli basınç deneyi. Kum numunelerinin relatif sıkılıklarının artması ile maksimum kayma mukavemeti açılarının arttığı. Numunelerin maksimum kayma mukavemeti açılarına etkiyen diğer iki önemli faktörün dane şekli ve üniformluk katsayısı olduğu sonucu elde edilmiştü. Diğer bir örnek de aşırı konsolidasyon oranının zeminlerin şişme davranışına etkisi olup. meydana gelebilecek zararlar azaltılabilmekte ya da tamamen önlenebilmektedir. alınarak kısa süre zarfında güvenilir oturma derecelerine ulaşılması sağlanmalıdır. Kanalizasyon yapılarının kendi sistematiği içinde kazı kotonun ( Df) değiştirilmesi imkanı olmayan bu tür yapı dizaynında temel tipi ve zemin emniyet gerilmesi ile zemin oturma analizleri bazında tasarım yapılmalıdır. Yapılacak her tür tasarımın başarıya ulaşabilmesinde diğer etkin unsur uygulamadaki teknik kriterlerin sağlanmış olmasıdır. özetle.tg şeklindedir.) temel tasarımı analizleri de mutlaka yapılmalıdır. şişme potansiyeli demlen şişme basına ve şişine yüzdesi ifade edilmektedir. Kanalizasyon sisteminin diğer ağır yapılarından terfi merkezlerinin -ki titreşimli yapılar olarak da kabul edilmesi gerekir ve arıtma tesislerinin özellikle yumuşak kohezyonlu zeminlerde inşaasında konsolidasyon oturmaları kaçınılmaz olacaktır. Kanalizasyon sisteminin oldukça ağır yapılan için (keson indirilerek inşaası mümkün olmayan büyük terfi merkezleri vb.

yüksek boşluk oranı ve düşük birim ağırlığa sahip zeminlerdir.elektro-ozmoz v. Rüzgar depositleri olan lös zeminler. siltli killi kumlar çökme eğilimi gösteren zeminlerdir. yayılı toprak yükü ile yüklenmesidir. Kil zeminlerde oturmalar konsolidasyon deneylerinde ölçülen zemin parametreleri ile hesaplanmaktadır. Amaç inşaat sırasında" ve sonrasında oturmaları en aza indirmektir. İnce kum ve şiltler. Ön yükleme ile şişme davranışı gözlenebilir. Temel enjeksiyonu 5.Bu bazen su çekerek veya diğer yollar ile de olabilir. Şekil 27: Önyükleme mekaniği.Islanmaları halinde ve üzerinde etkiyen yük olmaması durumunda bile önemli oranda hacim değişimine uğrarlar. Önyükleme ve konsolidasyon sonucu kohezyonlu zeminin drenaj sız mukavemeti artar. Geotekstiller 7. ZEMİN İYİLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Zemin iyileştirme yöntemlerinin hızla gelişmesi derin temellere genellikle ekonomik alternatif olmalarından kaynaklanmaktadır. Diğer taraftan geoteknik tasarımın taşıma gücünden ziyade oturmalar tarafından kontrol edildiği gerçeği. Kum zeminlerde oturmalar genellikle arazi deneylerinden korelasyonlar yardımıyla bulunan deformasyon modülleri. Böylece. Belli başlı yöntemleri ana başlıklar altında aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz. rezidüel zeminler. hacim değişiklikleri sonucunda üst yapıda oluşabilecek hasarlar an aza indirilebilmektedir. Bu yöntem Niğde arıtma tesisinde uygulanmıştır. . Sığ temellerde taşıma gücü kavramı yerleşmiş bir teoriye dayanmaktadır. volkanik küllerin oluşturduğu zeminler çöken zemin grubuna dahil birimlerdir. Zemin güçlendirmesi 6. Hesap yöntemleri klasikleşmiştir ve uygulama seviyesinde önemli sorunlarla karşılaşılmaktadır. Yumuşak sıkışabilir zeminler önyüklemeye uygundur. Bu durum kademeli inşaat tekniğinin esasıdır. sığ temellerde araştırmaların oturmalar yönünde ağırlık kazanmasına neden olmuştur. Derin sıkıştırma 4.) Önyükleme : Yapının inşaasından önce zeminin genellikle. önceden göçme olayının gerçekleşemeyeceği durumlarda muhtemel ıslanma bölgesini geçen ve stabil derinliklere ulaşan kazıklı temel sistemi uygulamasıdır. Sekonder (ikincil) denilen bu tip deplasmanlardan ön yükleme ile benzer şekilde kurtulmak mümkündür. ve elastik teori kullanılarak hesaplanmaktadır. Diğer yöntemler ( Dondurma. Ön yükleme ve sürşarj 2. Bu tür zeminler üzerindeki uygulamalardan en yaygın ve bizce de bilineni. Düşey drenler 3. Organik zeminler gibi bazı zeminler artık boşluk basınçları söndükten sonra oturmaya devam ederler. Zemindeki oturmalarla ilgili olarak da özetle. zemin ıslah yöntemleri veya özel temel sistemleri uygulanabilir.Zayıf ve yumuşak zeminlerde önyükleme sırasında stabilite durumu hassasiyetle takip edilmelidir. Yine Afyon arıtma tesisinde kum dren yöntemi ile birlikte bu yöntem uygulanmıştır. bilhassa hafif yapılarda gerekli mühendislik önlemleri alınabilmektedir. 1.b. Çökme eğilimi gösteren zeminler metastabil yapıda doygun olmayan.halinde.

Tünel kazdan sırasında deplasmanları kontrol 6. Gevşek kohezyonsuz zeminler stabilite ve oturma yönleriyle genellikle önemli problemler çıkarmazlar. Derin sıkıştırma. Permeasyon enjeksiyon (Danelerin konumunu bozmadan. Temel enjeksiyonu uygulama konulan aşağıda sıralanmıştır. ancak sıvılaşma bu tip zeminlerde esas problemdir. Deplasman ve kompaksiyon enjeksiyonu (zemini tamamen deplase ederek enjeksiyon malzemesinin zemine sokulması suretiyle yapılan enjeksiyon koyu beton kıvamı karışım) C. Şişen zeminlerin stabilizasyonu Enjeksiyon malzemesinin zemine sokulması üç şekilde olmaktadır. plastik veya karton drenler çeşitlerindedir. Oturma hızlarını artırmak ve ön yükleme bekleme zamanlarını azaltmak için kullanılır. Şev stabilizasyonu 11. daneler arası boşluklara girerek zemin hacmini ve yapısını değiştirmeden yapılan) B. Deprem kuşağı ilkelerde suya doygun. İksa problemlerini rahatlatmak amacı ve zeminin güçlendirilmesi 7. Hidrolik çatlatma veya zeminin içine belirli zayıf bölgeler itibarı ile girerek kısmi deplasman enjeksiyonu(yapraklanma) . Yeni yapılar veya mevcut yapıların büyütülmesi halinde zeminin emniyet gerilmesini artırma 3. 1. Düşey drenler drenaj yolunu azaltır. Boşluk suyu basınçları hızla sönümlenir. Primer konsolidasyonda etkilidir. Yeraltı su akımını kontrol altına alma 4. sürekli çok sık karşılaşılan geçirmeli bant ve tabakalar düşey drenleri gereksiz kılmaktadır. gevşek kohezyonsuz teminlerin derinlik boyunca sıkıştırılması esasına dayanmaktadır Temel Enjeksiyon : Her ne kadar teçhizata benzerse de çok yaygın olan ve çatlaklı kayaçların üzerine İnşa edilen barajların sızdırmazlığını sağlamak amacı ile yapılan enjeksiyon. A.Düşey Drenler.) Drenler . Sınır hafriyatlarda veya kazık çakımı gibi işlemlerde gevşek veya orta gevşek kohezyonsuz zeminin oturmasını önleme 5. Sıvılaşmaya karşı gevşek kum tabakalarım taşlattırma 9. Kazıkların düşey ve yatay kapasitelerini artırma amacı ile enjeksiyon 8. bu tip formasyonlar önemli yapılar altında derin sıkıştırmaya tabi tutulmaktadır. Temeli alttan destekleme işleri 10. Derin Sıkıştırma . (Çünkü. Şekil 28: Önyükleme mekaniği. temel mühendislikteki uygulamalardan farklıdır. kum. Aşın oturmaları önlemek amacıyla boşlukları doldurma 2. zemin etüdleri yapılmalıdır. Bu sistemin uygulamaya geçilmeden öncesinde çok kaliteli.

koruma ve yalıtım (izolasyon) fonksiyonlarıdır. Donatılı zemin (Toprakarme) 4. Küm/çakıl veya taş kolonlar 5. filtrasyon. Temel yüklerini taşımak veya heyelanların stabilizasyonunda kullanılmak üzere çok sayıda zemine sokulmaktadır. Bu yöntem yumuşak ve ince daneli zeminlerde kireç veya portland çimentosunun ortası delik burgular veya kanatlı karıştırıcılar ile zeminle karıştırılıp kolonlar veya duvarlar oluşturulması şeklinde uygulanmaktadır. Kullanım alanları hızla artmaktadır. Geotekstilller veya Geosentetikler: Geotekstiller çeşitli amaçlar ile kullanılmaktadır. Mevcut yapıların takviyesi yaraşıra yeni yapılarda da kullanılmaktadır. son otuz yıldır uygulanan bu zemin güçlendirme yöntemi özellikle istinat duvarı teşkil etmek için sadece dolgu zeminlere uygulanan bir yöntemdir. Oto yollarda bu uygulama yaygın olarak yapılmaktadır. Zemin çivileri 3. 2. Türkiye 'de uygulaması hemen hemen hiç olmayan veya seyrek olan yöntemlerden. Diğer Yöntemler.Şekil 29: Ana enjeksiyon tipleri. . öngerilmeli zemin ankrajları zemin çivilerinin daha güçlüsü ve yüksek kapasiteli ve daha seyrek kullanılanıdır. güçlendirme. Zemin çivilemesi. istinat duvarlarının ve şevlerin stabilizasyonunda yatay veya yataya yakın yerleştirilirler. Donatılı zemin. Bunların belli başlıları ayırma. Kazı kenarlarının. Literatürde kireç kolonlar olarak tanınmaktadır. Kohezyonu az ve ince daneli zeminlerde sıvılaşmaya karşı da önerilmektedir. Genellikle yumuşak ve orta yumuşak killi zeminlerde kullanılırlar Bunların amacı zemin üzerine gelen yükleri zeminle ortaklaşa taşımaktır. Küçük çapta (< 10 cm) ve çok sayıda düşey ve eğik kullanımı da olan mikro kazıklar bir nevi kütle iyileştirmesi yapmaktadır. Derin karıştırma ile yapılan kazıklar veya kolonlar Mini kazıkların uygulama spektrumu geniştir.Hem taşıma gücüne hem de oturmaların azalmasına katkıda bulunurlar ve aynı zamanda düşey dren gibi çalışıp oturma hızlarını artırırlar. Derin karıştırma . Mini veya mikro kazıklar . Zeminin Güçlendirilmesi : Bu grup altındaki yöntemlerden belli başlıkları şöyle sıralayabiliriz. Dolgular içine çeşitli tipte donanlar döşenerek zemin tabakalar halinde sıkıştırılır ve donatılar ön cephede duvar elemanlarına bağlanır. Taş kolonlar. Elektro-ozmoz. drenaj. 1. zeminin içine doğrudan donatı çakarak veya delip içine donatı yerleştirilip enjeksiyon karışımı ile basınçsız doldurmak suretiyle güçlendirmek prensibine dayanmaktadır. Büyük olmayan sahalarda ve normal konsolide olmuş şiltler ve siltli killer için tesirli ve ekonomik olabilmektedir. ince daneli zeminlerde bir anot veya katot ile doğru akım devresi kurarak zeminden suyu drene ederek konsolide etme yöntemidir. Duvar elemanları genellikle betonarme prekast panolar şeklindedir.

Taşıyıcı olan ve olmayan elemanların ağırlıkları yapıda sürekli olarak bulunduklarından bunlara SABİT YÜKLER adı verilir. Bir yanı toprakla dolu bir duvardaki toprak itkisi.Planlı bir şekilde açılan delikler etrafında tekniğe göre belirli bir çapta donmuş zemin oluşur. Sabit ve hareketli bu yükler ağırlıklar olup. temiz ve pissu v.b. Vinçlerin ya da başka hareketli araçların hareket doğrultusunda fren ve ona dik olarak çarpma etkileri ise yatay kuvvetlerdir. amacı. Diğer taraftan yükler altında çatlak v. Bu nedenle taşıyıcı sistem kavramını iyi tanımak gerekmekte olup. taşıyıcı sistemler kendi ağırlıkları ile birlikte üzerlerine gelen yükleri taşımak ve en kısa yoldan zemine aktarmaktır. Yapının taşıması gereken yüklere ise HAREKETLİ YÜKLER veya YARARLI YÜKLER denilir. 1 . aydınlatma. yapının kendi ağırlığı olarak genelleştirilebilir. Zemin. kullanma biçimi. açık kazılar. depo ve silo duvarlarındaki itki de yapıya etkiyen yatay kuvvetler olarak değerlendirilir. 2 .Dondurma yöntemi. Ekonomi sağlamak amacıyla çok ayrıntılı ve karmaşık hesaplar yapılması pek gerçekçi olmamakla birlikte zaman ve mühendislik kaybına sebebiyet verdiği bilinmelidir. geçici iksa işlerinde ve yeraltı su tablasının bulunduğu hallerde kullanışlı bir yöntemdir. Su çekme ve kontrolü yöntemlerine bir bakıma zemin iyileştirmesi olarak bakılabilir Temel mühendisliğinde uygulanan konulardan biridir. yapım tarzı ne olursa olsun her yapı çeşitli yüklerin etkisi altında bulunur. ısıtma. ses. bunlar için yapılacak izolasyona imkan sağlamalı. büyük çaplı ve teçhiz edilmiş kuyular en yaygın yöntemlerdir. drenaj boru ve hendekleri. Ancak yapının tasarım ve öngörülen detayların uygulanabilir olması.b. Su seviyesi veya akımı altında bulunan hendekler. Bu yükleri uygun biçimde taşıyan ve zemine aktaran elemanların tümüne yapının TAŞIYICI SİSTEMİ adı verilir. tüneller su çekme yöntemleri ile inşaat sırasında çalışır hale getirilebilmektedir. Bu yüklere ÖLÜ YÜKLER adı da verilmekte olup. STATİK .Şube Müdürü STATİK . destek ve kazı işlerinin yapılacağı yerde sondaj yöntemiyle delinir ve borular indirilerek dondurma tekniğinin tipine göre sistem kurulur. Taşıyıcı elemanlar planda serbestlik sağlamalı. arızalar kusurlar meydana gelmemeli. titreşim ve ısı geçirmeyi en aza indirgemeli. Herhangi bir betonarme yapının oluşturulmasında izlenen aşamalar 5 grupta toplanabilir. düşey ve yere doğru yönlenmiştir. Kaptaj çukurlan.Taşıyıcı Sistemin Seçimi: Büyüklüğü.BETONARME HESAP VE PROJE YAPIM ESASLARI HAKKINDA BİLGİLER İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Erdoğuş TOPSAKAL . her çeşit tesisatın yapılabilmesine bunların elemanlarının yerleştirilmesi uygun olmalıdır. yangına dayanıklı.Donmuş zeminin mukavemeti çok yüksek olmaktadır. Zeminlerde ısı iyileştirmesi özellikle lös zeminlerde uygulanmıştır. malzemesi. güvenlik ve ekonomi kadar önemlidir. Bu yükler yapının kullanma amacına göre tahmin edilir. . nokta kuyular.Yapının Ömrü Süresince Yapıya Etkiyecek Yükler : Bir yapıya etkiyen yükler genellikle yerçekiminden meydana gelen ağırlıklar olmakla beraber bunların yanında başka yükler ve yüklerinkine benzer etkiler yapan olaylarda göz önüne alınmalıdır.BETONARME HESAP VE PROJE YAPIMI İÇİN TEMEL İLKELER Betonarme yapının tasarımında en önemli iki unsur Güvenlik ve Ekonomidir. havalandırma. az yer kaplamalı. şekil değiştirmeleri küçük kalmalıdır.

kanalizasyon tesislerine ait su yapılarında çok büyük gerilmeler meydana gelmediğinden. . betonarme hesaplarda kesit tesirleri dikkate alınmalıdır. mimari projedeki aks ölçüleri. Özellikle yeraltı suyunun bulunduğu yerlerdeki su yapılarında (terfi merkezi kum tutucu . saçak ve parepet detayları. aydınlık boşluk yerleri ve ebatları uygun olmalıdır. 5 . eni. Temeldeki farklı oturmalar ya da başka sebeplerle meydana gelen mesnet çökmeleri de önemli kesit zorlan meydana getirebilir. Sabit yüklerin gerçeğe yalan olarak hesaplanabilmelerine karşılık Hareketli yükler tahmin edilebilir. daha önce tasdik edilen mimari projeye uygun olması gerekmektedir. Şayet zeminde betona zararlı kimyasalların bulunması halinde yapının zemine gömüldüğü kısımları için TS 3440e göre önlem önerilmeli gerekirse proje geliştirilmelidir.Yapıyı oluşturan elemanların teker teker ve bir arada hesaplanan kesit zorlan altında dayanım ile güvenliği sağlayacak şekilde boyutlandırılması ve donatı hesabının yapılması. ve bunların yapıda en elverişsiz durumu yaratacak biçimde etkidiği kabul edilir.Yapının Tasarımında Öngörülen Uygun Bir Biçimde Yapımının Sağlanması: Bunun sağlanması için iyi bir sözleşme ve şartnameler ile etkin kontrollük ve denetimdir. yeraltı suyu ve varsa bu suyun betona olan etkileri ile zemin emniyet gerilmesinin doğru olarak tayin edilmesi gereklidir. Yine istinat yapılan için gerekmesi halinde toptan göçmeye karşı da şev stabilite analizi yapılmalıdır. Bu konuda Deprem Yönetmeliğine mutlaka uymak gerekir. kat planındaki kotlar. 4 . Ancak konumuz. Yapılar çeşitli geometrik şekillerde olabilir.arıtma tesisi üniteleri ve borular) suyun kaldırma kuvveti daima dikkate alınmalı ve gerekli tahkik yapılmalıdır. silt. Su yapılarında mukavemet ve stabilitenin yanı sıra betonun geçirimsizliği ve oluşabilecek muhtemel çatlakların sınırlandırılması da önem kazanmaktadır. Farklı oturmaların sebep olacağı çatlamaları inlemek ve yapıyı ona göre projelendirmek için de zemin etütlerinin titizlikle yapılması gereklidir. Etüdlerde. balçık gibi ifade edilmeli. Su yapılan çeşitli yük kombinasyonlarında dolu ve boş hallerine göre statik hesapları yapılarak en elverişsiz duruma göre uygun Betonarme Proje yapılmalıdır. zemin kesiti mutlaka gösterilmeli ve zemin cinsleri mekaniği terimleri ile kil. İstinat yapılarında betonarme hesaplar ve zemin emniyet gerilmeleri kontrolünün yanı sıra devrilme kayma ve burkulmaya karşı da kontrol edilmelidir. Söz konusu bu projeler tesisat projeleri ite de uyumlu olmalıdır. toprak-küskü gibi genel ifade kullanılmamalıdır. yeraltı suyu yüksekliği ve etkinliği. Yapının teşkil edileceği yerin heyelan durumu. Kesme Kuvveti ve Eğilme Momenti olarak hesap edilirler. Bu yöntem. en büyük gerilmelerin olduğu yerleri bulup çatlamaları en aza indirgemek açısından iyi fikir verebilmektedir. ıslak hacim yerleri. Su yapılarında malzeme olarak B225 ve BÇ I veya BÇ III kullanılmalı ve her paftaya ayrı ayrı yazılmalıdır. baca merdiven. Deprem etkisi yapının titreşimi sonucu ağırlığı ve depremin şiddeti ile orantılı olarak meydana gelen yatay kuvvetlerdir. Bu nedenle yük kabullerinin mümkün mertebe doğruya en yakın şekilde tayin edilmesi gerilme dağılımı konusunda fikir vermesi açısından çok önem arz etmektedir.Rüzgar ve deprem etkileri özellikle yüksek yapılarda önemli olur ve yatay yük olarak değerlendirilir. Taşıma Gücü prensiplerine göre yapılan betonarme hesaplarında kabul edilmektedir. dilatasyon yerleri. PROJELENDİRMEDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR Projelendirmede dikkat edilecek hususlar her proje için geçerli Olmalıdır.Belirlenen Bu Yükler Altında Kesit Zorlarının Bulunması: Normal Kuvvet. Betonarme proje. Devrilme ve kayma için yapının önemi ve zemin durumu da dikkate alınmalı ve güvenlik katsayısı 1. çakıl. Ancak. Zemine ait kotlar. toplam bina boyu. 3 . Su yapılarında betonarme hesaplarının Emniyet Gerilmeleri Yöntemi ile yapılması tavsiye edilmektedir. itibariyle kullanılan ifadeler ve öneriler su yapılarına yönelik olacaktır.5 dan az olmamalıdır. kum. Ancak yapının geometrik şekli ne olursa olsun.

Kiriş Detaylan.Mimari projenin uygulanmasında kullanılacak diğer detaylar (varsa).Borunun Kendi Ağırlığı Dolgu Yükü : Boru dış üst kotu ile bitmiş zemin kotu arasındaki zemin ağırlığıdır. KANALİZASYON BORULARININ STATİK HESAP ESASLARI Basınçlı veya basınçsız boruların seçimi. Zemin yoğunluğunun 2 ton / m3 alınmasına rağmen . döküm. . Aksi halde yapılan daha küçük kısımlara ayırmak ve uygun derzler teşkil etmek gerekir. 9. 5. temel zemininin sıkışma özelliğine önemle dikkat edilmelidir. rüzgar yapı için önem arz ediyor ise tahkik yapılmalıdır.Her kata veya değişen katlara ait 1/20 ölçekli. Yapılardaki farklı oturmalardan dolayı meydana gelebilecek gerilmeler ve çatlaklar ciddi problemler yaratabilir.Yapı elemanlarının boyutlandırılmasında alınacak yüklerin hesap değerleri (TS 498). Aplikasyon Planı. ŞARTNAMELER 1.Zemin yüklemesi III.Afet bölgelerinde yapılacak yapılar hakkında yönetmelik. 7. 8. açıklık ve yük bakımından birbirinin aynısı olmayan 1/20 ölçekli . 6.Beton.DLH gibi). gerekmesi halinde (D. A.Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın bina yapılacak arsalarda zemin tetkiki ve emniyet gerilmesi tayini hakkında talimatlar. 7. hendek yüksekliği.İ.Boyut.Su yapılarında iç duvarlar için sadece su yüklemesi söz konusu olup dış duvarlarda ise . Zemin yüklemesi halinde arka dolgunun aktif zemin basıncının en büyük teorik değeri kullanılmalı.1/50 ölçekli. 4.1/20 ölçekli.Statik ve Betonarme Hesaplan.Bayındırlık ve îskan Bakanlığı'nın Genel Tetkik Şartnamesi. zemin cinsi.Diğer standart. 2. hendek genişliği.Su Yükü 4. Kalıp ve Donatı Planı. Proje Düzenleme Esasları.Proje Açıklama Raporu veya Açıklama Notu. YÖNETMELİK. . bakım kuralları (TS 1247).Her kata veya değişen katlara ait 1/50 ölçekli. Temel Detaylan. Su yapılarında boru giriş ve çıkışlarında ve diğer tesisatlarda esnek derzler yapılmalı veya gerektiği şekilde zemin iyileştirilmesine gidilmelidir. Merdiven Detayları.s. serme şartı ve hendek şev eğimi de etkili olmaktadır. yönetmelik v.İçte su + dışta zemin yüklemesi beraberce ele alınmalıdır.Betonarme yapıların hesap ve yapım kuralları (TS 500) 2.Dolgu Yükü 2.Su yüklemesi II .S. PROJENİN HAZIRLANMASINDA YARARLANILACAK STANDART.Trafik Yükü 3. gömülü olan boruya zemin ve ilave dış yükler sebebiyle tesir eden dış basınçlar ile zemin ve borunun rölatif rijitlikleri ve ortak mekanik davranışları dikkate alınarak hesap yapılır. I . 8. 5. 6. yapı depreme karşı tahkik edilmeli. BORUYA ETKİ EDEN KUVVETLER 1. yapım.Bankamız yapı projelerinin hazırlanması ile ilgili Teknik Şartname. Temel ve Kalıp Planı. Bu nedenle arazinin jeolojik yapısına. 3. 4. PROJE BÖLÜMLERİ Betonarme proje hazırlanmasında yerine getirilmesi gereken çalışmalar: 1.1/20 ölçekli. 3. şartname.

Boru dışındaki su yükü genelde boruya elverişsiz şekilde etkilememektedir. C.3 3 4 2.20° turba) 2.Boru içinde ve dışında su yükü olduğuna göre 2 .5 1.Trafik Yükü: Zemin üzerindeki trafiğin boruya olan etkisidir.Hem boru içinde hem boru dışında su yükü olmadığına göre hesap yapılarak en elverişsiz durum belirlenir. tekerlek aralığı.Yalnızca boru dışında su yükü olduğuna göre 3 . Trafiğin cinsi (büyüklüğü). aks aralığı.2 0.0 2. .0 2.1 NOT: K1 ile K2 daima birlikte ele alınır. Standart Taşıtlar için Tekerlek Yükleri Tekerlek Yük NO SEMBOLÜ AĞIRLIĞI DİNGİL MAKSİMUM DARBE FAKTÖRÜ (ton) SAYISI TEKERLEK YÜKÜ (ton) LT 3 1 1.0 0. ZEMİN GRUBU ZEMİN CİNSİ İÇSEL SÜRTÜNME AÇISI BİRİM AĞIRLIĞI t/m3 YATAY ZEMİN BASINÇ KATSAYILARI Ki K2 1 2 Kohezyonsuz (Çakıl. Boru içindeki su yükü hesaplara dahil edilmektedir.20 7 45 8 HT60 3 10 1. HT = Ağır vasıtayı göstermektedir.20 60 LT = Hafif vasıtayı göstermektedir.50 2 6 2 LT12 4 1.35° kum) ÇokAz Kohezyonlu 30° (Üniform olmayan kum veya çakıl Karışık kohezyonlu 25° (Killi kum) Kohezyonlu (kil-silt. SERME ŞARTI Hendek duvarları ile dolgu arasındaki sürtünmedir.50 3 12 2 HT26 6.5 1. darbe faktörü. Elverişsiz durumun belirlenebilmesi için.5 0:5 0.4 0.5 0. ZEMİN CİNSLERİ VE ZEMİN YÜKLERİ Bu etkiler 4 grupta incelenmektedir. B.5 0. borunun zemindeki derinliği ve boru çapı etkili olmaktadır. 3 durumda incelenmektedir.0 0.5 1. 1 . Su Yükü : Borunun içindeki ve dışındaki su boruya kuvvet olarak etkimektedir.40 4 26 2 HT 30 3 5 1. Borunun Kendi Ağırlığı: Boru et kalınlığı ve boru betonunun yoğunluğu etkili olmaktadır.40 5 30 HT38 3 6.50 1 3 2 LT 6 2 1.40 6 38 HT45 3 7.Yalnızca boru içinde su yükü olduğuna göre 4 .

. BORU HESAPLARI Boru hesaplarında boruya etki eden kuvvetlerin yanı sıra borunun yataklama tipi. Dış donatı boru yanlarındaki momente göre. Yataklama kalınlığının minimum D/10 + 10 cm olması gerekmektedir. Yalnızca düşey ve yatay kuvvet etkilerinin dikkate alındığı ancak temel reaksiyonunun radyal olarak tepki gösterdiği yük dağılımıdır.Donatı hesaplarında boruya gelen yükler tepe basınç yükünden fazla ise bu yüklere göre hesap edilmelidir. (Vps > 0. Beton genişliği D+20 cm' den az olmamalıdır (D. Yataklama kalınlığı 10 cm' den az olmamak kaydıyla D/4 ölçü olarak alınır. YATAKLAMA TİPLERİ 3 tip yataklama kabul edilmektedir. boyutları. Ф 600 mm. Bu donatılar boru et kalınlığının tam ortasına maksimum moment esas alınarak Yerleştirilmektedir. . tepe basınç yükünün. Tip Yük Dağılımı (Beton Yataklama) . 3.DURUM 1 2 3 SERME ŞARTI İksasız veya Çok İnce İksalı Sıkıştırılmış Dolgu Boru Seviyesinde Sıkıştırılmış Boru Hidrolik Dolgu Olan Palplanş İksalı Dolgu SÜRTÜNME AÇISI (p') p' = Ф Üstü p* = 2/3 Ф Kalın Levhalarla İksa Edilmiş ve İksa Levhalar p' = 0 Alınmış Dolgu Ф = Dolgunun içsel sürtünme açısıdır. boruya etki eden yüklerden fazla olması halinde boru iç ve dış donatısı tepe basınç yüküne göre hesap edilir. YÜK DAĞILIMI 3 tipte incelenmektedir. G.B TİPİ Yataklama : Kum. 3.) Boru zemin sistemi rijitliği V.1 olması halidir.1 olması halidir.alındığı yük dağılımıdır.P. BORULARA AİT ÖZELLİKLER Boruların beton cinsi. Ancak. çok sert veya kayalık zeminlerde yapılan yataklama tipidir. Eliptik donatı bazı zorluklar ve olumsuzluklar nedeniyle kullanılmamaktadır. çakıl ve yumuşak olmayan ince taneli zeminlerde yapılan yataklama tipidir. 2. 4. E. (Vps > 0. BORUNUN DONATILANDIRILMASI 1. 1. ve daha büyük çaplı borular çift donatılı olarak yapılmaktadır. Bu tip yataklamada boru zemine direk oturmaktadır.S.A TİPİ Yataklama : Yumuşak. (Vps < 0.) 3. Yataklama açısının 120° olması en ekonomik yataklama açısı olarak kabul edilmektedir.) Vps: Boru zemin rijitliğidir. 'den büyük çaplar için mukavemet yönünden donatılmalıdır. Tip Yük Dağılımı: Düşey ve yatay kuvvet etkilerine ilave olarak zeminin pasif tepkisini de dikkate alan bir yük dağılım tipidir. tepe basınç yükleri ve bir çok detayları TS 821'de bulunmaktadır. F. 2.Ф 1200 mm. gerekirse tahkike tabi tutulmalıdır. (İçsel sürtünme açısı. H.Boru dış çapıdır). dolgu zemini ile hendek duvarı arasındaki sürtünme açısından büyük olamaz. yataklama açısı ve boru çapı da etkili olmaktadır.C TİPİ Yataklama : Betondan yapılan yataklamadır. 1.Borular Ф 600 mm.) D.Ф 1200 mm' den küçük borular tek donatılı olarak donatılandırılmaktadır. 2. iç donatı ise maksimum olan tepe veya taban momentine göre hesap edilmektedir. Tip Yük Dağılımı: Yalnızca düşey ve yatay kuvvet etkilerinin dikkate . Aksi halde donatı hesabı tepe basınç yüküne göre hesap edilmektedir.1 olması halidir.

Şekil 30 : A Tipi Yataklama Kesiti GEÇİCİ NOTLAR: 1° Yataklamanın A tipi olacağına ve yatak ıslah tabakasının kalınlığına ilgili Bölge Müdürlüğümüzce karar verilecektir. elenmiş aynı boyut ve nitelikteki kırma taş malzeme kullanılabilecektir. büzle. künkle. boruda ekonomi sağlanabilir. yataklama ve yatak ıslah malzemelerinin yerine konkasörle kırılmış. Ancak A tipi yataklama yapılan kazı hendeklerinde zemin ıslahı veya drenaj yapılması (kûmla. granüler dolgu miktarı artmış olacağından maliyet artacaktır. yumuşak olması. hendek tabanının. 2° Ekonomik olması ve ilgili Bölge Müdürlüğümüzün uygun görmesi halinde yukarıdaki dolgu. Uygun ve iyi bir yataklama ile boru emniyete alınabilir. . kaya olması.SONUÇ VE ÖNERİ Boruların yataklaması çok önem arz etmektedir.b. 90° yataklama yapılması halinde boruya maksimum moment intikal ettiğinden ve bu moment alınamadığından tavsiye edilmemektedir.) durumlarında hendek tabanı kum-çakıl olacağından B tipi yataklama yapılır. ve ya hendek tabanının temizlenemeyecek kadar taşlarla dolu olması halinde yapılmaktadır. A TİPİ YATAKLAMA (120 Derece Zemin Yataklamalı) A Tipi yataklama: Boru projesinde 120 derece zemin yataklaması bulunan hendeklerde. çok sert olması. plastik borayla. v. Bu nedenle 120° yataklama (2 a ) en ekonomik yataklama olarak önerilmekte ve örnek olarak ekte verilmektedir. 180° yataklama da maksimum moment çok daha iyi alınmakta ancak.

hendek tabanında. kum. elenmiş aynı boyut ve nitelikteki kırma taş malzeme kullanılabilecektir. çakıl ve yumuşak olmayan ince taneli toprak zeminlerin bulunması veya bunların karışımlarının bulunması halinde yapılır.B TİPİ YATAKLAMA (120 DERECE ZEMİN YATAKLAMALI) B tipi yataklama: Bora projesinde 120 derece zemin yataklaması bulunan hendeklerde. GEÇİCİ NOT: Ekonomik olması ve ilgili Bölge Müdürlüğümüzün uygun görmesi halinde yukarıdaki dolgu ve yataklama malzemelerinin yerine konkasörle kırılmış. . Ayrıca A tipi yataklamalarda zemin ıslahı veya drenaj yapılması durumlarında da hendek tabanı kum-çakıl olacağından B tipi yataklama yapılır. çakıl ve yumuşak olmayan ince taneli toprak zeminlerin bulunması veya bunların karışımlarının bulunması halinde yapılmaktadır. B TIPI YATAKLAMA (120 DERECE ZEMİN YATAKLAMALI) (ZEMİN ISLAHLI VEYA DRENAJLI) B tipi yataklama: Boru projesinde 120 derece zemin yataklaması bulunan hendeklerde. hendek tabanında. kum.

elenmiş aynı boyut ve nitelikteki kırma taş malzeme kullanılabilecektir. Sözleşmesinde ihzarat bedeli ödenmesi ön görülen malzeme yıllık iş programına göre ve o yıl yapılacak iş kalemleri için yeterli olacak miktarda ihzar olunur. MALZEME TEMİNİ VE TAKİBİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mehmet Ali ÖZALP Şube Müdürü İhzarat. Yıl ihtiyacından fazla ihzar edilen malzeme için bedel ödenmez. ıslah veya drenaj tabakasının kalınlığı ile ıslah veya drenaj biçimine ilgili Bölge Müdürlüğümüzce karar verilecektir. ihale kapsamında yapılacak iş kalemleri için gerekli olan malzemenin yıllık iş programına göre yeterli olacak miktarda şantiyede hazırlanmasıdır. zemin ıslahı ve drenaj malzemelerinin yerine konkasörle kırılmış. lastik. Ancak hem zemin ıslahının ve hem de drenajın gerekmesi halinde ayrı ayrı tabakalar halinde yapılmayacak. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’ nın 15. 2° Ekonomik olması ve ilgili Bölge Müdürlüğümüzün uygun görmesi halinde yukarıdaki dolgu.2.Şekil 32: B TİPİ YATAKLAMA KESİTİ GEÇİCİ NOTLAR 1° Zemin ıslahı veya drenaj tabakasının yapılıp yapılmayacağına. demir. conta ve font kapak gibi malzemelerden inşaatın ileriki yıllar ihtiyacı için Bankanın izniyle ihzarat yapabilir ve bedeli ödenir. çakıl.1984 gün 18313 sayılı resmi gazetede yayımlanan tebliği ile ihaleye tabi işlerde' kullanılacak malzemeler için TSE garanti belgesi olmayanların kontrol teşkilatınca kullandırılmaması istenildiğinden ihzar edilecek malzemelerden Türk Standardı . yataklama. İHZARAT. drenaj zemin ıslahı içinde düşünülecektir. kum. Ancak iş programına uygun olmak kaydıyla belirli bir süre beklemesinde salanca olmayan boru.

Türk Standardı bulunmayanların da ilgili standart ve normlara göre testleri yapılarak deney raporlarıyla uygunluklarının kanıtlanmış olmasına dikkat edilmelidir.şantiyeye gelen malzemeye ait sevk irsaliyesi tarihi ile fatura tarihi arasında 10 gün'den fazla fark olması halinde fatura geçerli olmayacaktır.6. Yapılan işlerin kaliteli olması büyük ölçüde kullanılan malzemelerin kaliteli olmasına bağlı olduğundan hem malzemenin kalitesi hem de gereksiz ödemelere yer vermemek için temin olunan malzemelerin takibi büyük önem arz etmektedir.demir kapak.s. gibi bazı malzemeler de Bankamızca temin edilmektedir. . Düzenlenen tespit tutanağındaki ihzarat miktarı o yıl içinde düzenlenmiş son hakedişteki ihzarat miktarından az olmayacaktır. makine ve teçhizat için üretici firmalarla yapılan sözleşmelerde genellikle sözleşmesinde belirtilen süre içerisinde yapılacak montaj bedeli de imalat bedeline dahil olmakta ve montajın anılan süre dışında yapılması halinde ayrıca montaj bedeli ödenmesi gerekmektedir. Bankamızca temin olunan pompa. İmalata başlamadan önce Bankanın yazılı izni alınmak şartıyla demir direk. 1988 ve sonraki yıllar baskılı sözleşmelerimizle 1988 den önceki yıllar sözleşmelerimizden de hükümlerinin eklendiği 20. v. pompa. İhzarat bedeli ödenmiş olan malzeme İdarenin malı olduğundan yılı içinde tüketilemeyip ertesi yıla intikal eden ihzarata uygulama yılında mükerrer bedel ödenmemesi için her yıl sonu itibariyle yapılan ihzarat bir tutanakla tespit olunarak ertesi yıla intikal eden ihzarat malzemesine uygulama yılında hakedişe uygulama yılı fiyatları dahîl olunduğunda sözleşme esaslarında ihzarat kesintisi yapılacaktır. kaldırma tertibatı. sözleşme hükümleri ve 26. pano.1988 gün 19905 sayılı resmi gazetede yayımlanan 88/13181 sayılı kararname Bina tesisat işleri dışındaki tesis ve yapı inşaasında kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemelerle nakliye bedellerinin sözleşme veya uygulama yılı başındaki fiyat ve bedellerine göre yılı içinde meydana gelecek artış ve eksilişlerin KDV hariç yüklenici kan eklenmeden ve ihale indirimine tabi tutulmadan aradaki farkların net olarak ödenmesini veya kesilmesini ön gördüğünden ihzaratın sağlıklı olarak takip olunmasının önemi daha açık görülmektedir. temin süreleri ve yıl içi yatırımında dikkate alınması gibi hususlar göz önünde bulundurularak yeterli süre önceden tahsis için talepte bulunularak teslimdeki gecikmelere ve işin aksamasına yer verilmemelidir. Bankaya karşı yükümlülüğü varsa ve imalatı bu kasabada yapıyorsa bu malzemeye imalat yerinde iken teminat mektubu aranmaksızın yine ihzarat birim fiyatının %80 'ini geçmemek üzere ihzarat bedeli ödenebilir. deney raporlarıyla malzemenin uygunluğunun kanıtlanması hususlarına uyulacaktır. Ancak yüklenicinin aynı il veya komşu il içinde başka bir kasabada. TSE belgesi.bulunanların TSE belgeli. Keşiflerde yer alan malzemelerden yüklenicinin temin edeceklerinin dışındaki boru. doğrama. Bu ahvalde de yine yukarıda belirtilen iş programına göre temin. süreleri.8.1989 gün 89/54 sayılı genelge esaslarında malzemenin iş programındaki temin süresi içinde lineer olarak artan miktarlarla ihzar edileceği esasına göre tayin olunacak. boru ve teçhizatı gibi malzemeler iş yeri dışındaki bir kasaba veya şehirde imal edilebilir ve bu malzemeler imalat yerindeyken teminat mektubu karşılığında ihzarat birim fiyatının % 80 'ini geçmemek kaydıyla ihzarat bedeli ödenebilir. makina. Yılı içinde olacak artış ve eksilişler değerlendirilirken yüklenicinin. Bankaca verilecek malzemenin tesliminde gecikme olması halinde süre uzatımının ne şekilde tespit olunacağı özel şartnamede belirtilmiş olmakla beraber ilgili imalatın iş programındaki yapım zamanı ve gerekli malzemenin miktarı. Çok sık olmasa da Bölgemiz talebine binaen Bankamızca tahsisi yapılan malzemenin ilgili sınai imalatının hazır olmayışı nedeniyle malzeme temin sözleşmesi süresi içinde montajı yapılamadığından ayrıca montaj bedeli ödenmesi durumunda kalınabilmektedir.. Ancak son hakedişten sonra yıl sonuna kadar yapılmış bir iş alması halinde imalata giren ihzarat miktarı dikkate alınır Tespit olunan ihzarat miktarı olması gerekenden az olması halinde eksik olan miktarın tespit tarihindeki Bankaca temin olunabileceği malzeme ve nakliye bedelleri hakedişten düşülecektir. hava kazanı. belirli bir fiyat değişikliği tarihine kadar şantiyede bulundurulması gereken malzeme miktarı. malzemeyi temin etmekle yükümlü olduğu sürenin tespitinde onaylı iş programındaki süreler ve ihzaratın şantiyeye girdiğinin tespit olunduğu tarihler göz önünde bulundurulacak. kazan.

istif ve taşıma esaslarının belirlenmesinde DİN 4032 normu tatbik edilmiştir. PREFABRİK BETON VE BETONARME BORULAR İLE BACALARDAKİ YENİLİKLER İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI İhsan DİLSİZ . basınçsız yağmursuyu boruları İ985'de revize edilen TS 821'e göre yapılmaya başlanmıştır Bu normda üretilen boruların boyları 1 m. dairesel kesitli olarak imal edilmiştir. tarih 4401 sayılı yazı ile TS 821 ve 3830 standartlarında ön görülen et kalınlıklarının yetersiz kaldığını TSE'ne intikal ettirmesinden sonra . bu borulara ait birim fiyatlar 1988 yılında Bankamız Birim Fiyat Cetvellerine dahil edilmiştir.Bu nedenle montaj yapılacak pompa. Daha sonra kanalizasyon ihalelerinin çoğalması ve maliyetinin yüksek olması nedeniyle A. makine ve teçhizat gibi malzemelerin tahsis taleplerinde ilgili sınai imalatın montaja hazır olabileceği zaman ve malzemenin imal veya temin süreleri göz önünde bulundurularak yapılmalı. Söz konusu imalatlara ait esaslar 1978 yılında TS 821 olarak TS ye dahil edilmiştir. 1975 yılından itibaren santrifüjlü boru imalatından vazgeçilerek bunun yerine Ф 1200 mm çapa kadar beton boru ve özel parçaları imal edildiği vibrasyonlu beton boru atölyelerinde üretilmeye başlanmıştır.ilk aşamada pissu mecralarında boru olarak 5 atü' ye dayanıklı A.1990. Büyük çaplarda imal edilen beton boruların TS 821'de öngörülen et kalınlıklarının yeterli olmadığı gerekçesiyle kanalizasyon işlerinde kullanılacak boruların daha dayanıklı olması için Avrupa Topluluğu'na üye ülkelerde geçerli olan standartlara uygun boru üretimine geçilmesi karalaştırılmış ve kaynak olarak ISO (Milletlerarası Standardizasyon Teşkilatı) veya topluluğa üye ülkelerin standartlarından istifade edilmesi prensibi kabul edilmiştir. Yoğun trafik yüküne maruz kalan mecralara döşenen Ф 600 mm den daha büyük çaplı beton borularda çatlama vakaları gözlendiğinden 1987 yılından itibaren Ф 700 mm ve daha büyük çaplı prefabrik boru ve yerinde dökme mecraların betonarme olarak imal edilmesi Bankamızca uygun görülmüştür. olup. yerinde dökme boru olarak imal edilmekte idi.Beton ve betonarme borular Bankamızca kanalizasyon tesislerinin yapımına 1969 yılında başlanmış olup. Ф 7OOmm . istenilen kalitede ve et kalınlıklarında yeterli tepe basıncına dayanıklı betonarme boruların ISO (Milletlerarası Standardizasyon Teşkilatı) 2785 yük kabulleri ile ASTM C 76 . tahsis olunan malzemenin takibi yapılarak süresinde yüklenicisince teslim alınması sağlanarak işin aksamasına ve montaj süreleri aşılarak ilave montaj bedeli ödenmesine yer verilmemelidir. bunun yerine santrifüjlü boru makinelerinde üretilen beton boru imalatına başlanılmıştır. muayene metotları. Bu atölyelerde üretilen beton borular daha büyük çaplarda üretildiği için bu gelişme beton borular için bir aşama kabul edilmiştir. Söz konusu makinelerde Ф 500 mm ve daha büyük çaplı borular üretilemediğinden.M 86 standartlarına uygun olarak . Bu aşamada beton boru ve özel parçalarının imalat tarzı.Borular kullanılmıştır. Daha sonra beton ve betonarme borular ve özel parçaları. bu süreçte 0 500 mm ve daha büyük çaplı pis su mecraları.Ç.boruların kullanılmasından kısa süre sonra vazgeçilmiş.Şube Müdürü A. vasıflan.Ф 1800 mm çaplarındaki prefabrik betonarme borular eliptik donatılı olarak imal edilmeye başlanmış olup. Bankamız 10.8. ölçü ve toleransları.Ç.

Boru görünümünde ( açık gri) olması gerekmektedir. Ancak 1993 yılında TS 821 revize edilerek beton ve betonarme boruların ölçü. ve 0 1800 mm . Avrupa'da eski Din normlarındaki tip projeler 1970li yılların sonuna doğru uygulamadan kaldırılmış bunun yerine.1991 tarihinde tasdik edilerek uygulanması için Bölge müdürlüklerimize gönderilmiştir. Kasım 1993 revize TS 821'de belirlenen ölçü ve yapım esaslarına uygun olacak şekilde sınıflandırılmıştır. bu tarihten itibaren söz konusu boruların proje ve imalatları bu esaslara göre yapılmaya başlanmıştır. taban elemanları TP 10/20 -D. Bu aşamada. lastik conta birleşimli muayene bacası prefabrik taban ve gövde elemanlarının projeleri Başkanlığımızca hazırlanmıştır. Kanalizasyon inşaatlarının kabulü ve işletmeye açılmasında en büyük hataların muayene bacalarından kaynaklandığını. 3.0 3000 mm çaplar arasında imalatı yapılan mecralar için TP 10/20 -B muayene baca tip projeleri hazırlanmış olup. Büyük çaplı boruların üretimine ASTM C76. ve bu tarihten itibaren prefabrik baca elemanlarının yapımı yaygınlaşmıştır. Bankamızca-yüklenicilere talimat verilmiş.9. işletilmesi sırasında teknik hataların minimum olması görüşü esas 'alınarak yürütülmelidir.yılında yayımlanan Bankamız Birim Fiyat Tarifleri ve Birim Fiyat Analizleri kitaplarına dahil edilmiştir. ASTM C 76.7. yukarıda zikredilen özellikleri kapsayan muayene baca elemanları kullanılmaya başlanmıştır. Bankamızca yaptırılan kanalizasyon inşaatlarında uygulanmak üzere muayene bacası prefabrik elemanlarının yeniden projelendirilmesi çalışmalarına 1995 yılında başlanmış . Almanya'da yapılan uygulama yerinde incelenmiş ve bu esaslar çerçevesinde buhar kürlü. Bilahare. 1990 yılında TP 10/20 projelere esas olacak birim fiyat tarif ve analizleri hazırlanarak Bankamız Birim Fiyat Cetvellerine dahil edilmiş . Kuru olmasına rağmen rengi koyu gri görünümde olan borular buhar kürü tatbik edilmeyen boru olarak nitelendirilir. revize TS 821 6.imal edilmesi için. B. 1991 yılında Ф 1200 mm . Boruların kaliteli bir şekilde üretilebilmesi için.M 86 Standartlarında boru üretimi yapacak fabrikanın muhteviyatı 1990 yılında Bankamızca bir tutanakla belirlenmiştir. Bu nedenle TS-3830' da belirlenen esaslara uygun olarak buhar kürü tatbik edilmesi ve bilahare su havuzlarında dinlendirilmesi gerekmektedir Buhar kürüne tabi tutulmuş beton elemanların rengi kuru halde A. Başkanlığımızca hazırlanan muayene bacası lastik conta birleşimli.Ф 1800 mm çaplar arasında imalatı yapılan mecralar için TP 10/20-A.1993 tarihinde resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. 10/20 tıp proje hazırlanmış ve tasdik edilerek uygulamaya konulmuştur. imalatı tamamlanan muayene bacalarının % 80 den fazlası yer altı suyunu mecra içine aldığı teknik incelemeler sırasında tespit edilmiştir. TS 821'in revizesini takiben kanalizasyon pissu ve yağmursuyu mecralarında kullanılan beton ve betonarme borular. Söz konusu Projeler prefabrik olarak hazırlanmasına rağmen prefabrik elemanların birim fiyatları yapılmadığından 1990 yılma kadar baca imalatları yerinde dökme olarak yapılmıştır. deney ve yapım esasları yeniden belirlenmiş. İşçilik hatalarının minimuma indirilmesi bakımından muayene bacalarının taban betonlarının da prefabrik olarak yapılması ve tüm baca elemanları birleşimlerinin lastik conta ile yapılması esası Başkanlığımızca prensip olarak kabul edilmiştir.Ф 1000 mm (Ф 1000 m hariç) çapa kadar döşenen mecralar için uygulanacak muayene bacaları için Alman DİN normlarından yararlanılarak 1973 yılında TP. buhar kürüne çok önem verilmesi gerekmektedir. Bu nedenle. tip projeleri adı altında 9/10/1996 tarihinde .Muayene ve parsel bacaları Ф 200 mm. Bu esaslar çerçevesinde yapılması kararlaştırılan buhar ve su kürlü beton ve betonarme boruların Birim Fiyat Analiz ve Birim Fiyat Tarifleri Başkanlığımızca hazırlanarak 1995. konu ile ilgili araştırma ve çalışmalar Temmuz 1996 tarihinde tamamlanmıştır. Kabulü bankamızca yapılması koşulu ile söz konusu betonarme boruları üretecek fabrikaların yükleniciler tarafından kurulması şartı getirilmiştir. Revize TS 821'ın yayın tarihinden itibaren üç ay sonra eski TS 821 yürürlükten kaldırılmıştır.M 86 standartlarında 1994 yılma kadar devam edilmiştir.Ç. gövde elemanları TP 10/20 -C. Kanalizasyon inşaatlarının yapımı.

TS 4559 TS 802 TS 500. Sudaki sülfat miktarı 600 mg/lt' nin üzerinde olduğunda TS 809' a uygun sülfata dayanıklı çimento kullanılır. betonarme borularda ise BS 35 esastır. TS 809. TS 3351 TS 1247. zemin ve gaz etkisinde kalan boruların üretiminde TS 3440’ daki kurallar esas alınır. Bu belgelerin temininden sonra Bölge Müdürlüklerimiz matbu bilgi formlarını doldurarak Genel Müdürlüğümüzden yetki talebinde bulunacaklardır.1996 tarih ve 5087 sayılı onay ve projeler Bölge Müdürlüklerimize gönderilmiştir Kasım 1993 revize TS 821'e göre et kalınlığı normal cidarlı. irtifak (geçiş) haklan bedeli ve zarar-ziyan bedellerinin Bankamızca karşılanması durumlarında aşağıda belirtilen esaslara göre uygulama yapılmaktadır. 2942 sayılı kamulaştırma kanunun ilgili hükümlerine uygun olup olmadığının ve taşınmazın kamulaştırma bedeline karşı tenkis davasının açılıp açılamayacağı hususunun Belediyesince emsal rayiçlerle karşılaştırma yapılarak tespiti ve tespit edilen sonuç bir rapora bağlanacaktır. TS 3830 TS 2940. Sülfatın zararlı etkisi çok fazla ise kaplama veya gömlekleme gibi benzeri tedbirler alınır.11. Belediyelerce yapılan kamulaştırmalarla ilgili olarak.onaylanmıştır. Sızdırmazlık ve tepe basıncı deneyleri Kasım 1993 revize TS 821 esaslarına göre yapılır. TS 20. GEÇİŞ HAKLARI VE ZARAR ZİYAN BEDELLERİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Necdet DEMİRAL .11. TS 1248 Agrega granülometri çapı max 20 mm yi aşmayan bir karışım boru bağlantılarında kullanılacak contalar için TS 5434 deki kurallar esas alınır. Agregası Agrega granülometrisi Çimento özellikleri Karışım suyu Donatı çeliği Beton karışımlarının hazırlanmasına Boru yapımında Nitelik kontrolü için Taşıma ve yerleştirme işleminde TS 706 TS 3830 TS 26. Kamulaştırma bedelinin tespiti için kıymet takdiri komisyonunca rapor düzenlenecektir. Beton borularda beton boru basınç mukavemeti en az TS 500'de öngörülen beton mukavemet sınıflarından BS 30'a. Söz konusu imalatlara ait Birim Fiyat Tarif ve Analizleri ise bilahare Başkanlığımızca hazırlanmış ve 5.1996 tarihinde tasdik edilerek uygulama esaslarını belirtilen 5. Zararlı kimyasal etkileri olan su. . KAMULAŞTIRMA. mukavemeti normal dayanımlı beton ve betonarme boruların özellikleri. Söz konusu taşınmazın tamamının veya bir kısmının kamulaştırılmasına ait Belediye Meclisince kamulaştırma karan alınacaktır. Kıymet takdiri komisyonu raporunun. TS 3646 TS 500 TS 708. Genel Müdürlükçe talep uygun görüldüğü takdirde yetki verilecektir. TS 3068.Şube Müdürü Bankamız yatırım programında yer alan tesisler nedeniyle. 1-Kamulaştırma işlemi. kamulaştırma bedeli ile tezyidi bedel davaları sonucunda mahkemece karara bağlanan tezyidi bedel farkları .

4.C. farkının (tezyidi bedel) Bankamızca ödenmesi istendiği takdirde.1991 tarih ve 26 Nolu genelgede 2942 sayılı kamulaştırma kanununa göre Belediye Encümen kararının alınması bahsedilmekte ise de Bankamız teamülünde Belediye Meclis kararının alınması prensip edinilmiştir. 6. Bölge Müdürlüklerimizce. 5. Ziraat Bankası Şubesine ödeme ile ilgili Belediye Meclis kararı ve gerile emri mukabilinde hak sahiplerine ödenmek veya hak sahipleri adına bloke edilmek ve neticede paranın alındığına dair hak sahiplerinin imzasını havi makbuz ödeme ile ilgili Belediye Meclis karan ve Verile Emri Bölge Müdürlüğüne gönderilmek" şartıyla havale edilecektir. kamulaştırma ile ilgili Belediye Meclis kararında kamulaştırılan taşınmazın hak sahiplerince açılacak tezyidi bedel davası sonucu ortaya çıkacak bedel farklarının Belediyece karşılanacağı belirtilmelidir. 11. 3. gerekli görülmesi halinde tadilat projelerinin hazırlanması sırasında.4. yersel tetkiklerde. Ancak kamulaştırmanın kesinleşmesine müteakip taşınmazın tasdikli tapu sureti ilgili Teknik Daire Başkanlığına gönderilmelidir.Bölge Müdürlükleri. 4.İçmesuyu ve kanalizasyon projeleri hazırlanırken.Genel Müdürlükçe ödenmesi uygun görülen . işin daha sağlıklı yapılmasını ve gecikmeleri önleyecektir. Bankamız yatırım programında yer alan tesislerin yapımı için ayrılan yıl içi ödeneklerinin çok kısıtlı olduğu göz önüne alınarak kamulaştırma bedellerinin Belediyesince karşılanması hususunda. Talep Genel Müdürlükçe uygun görüldüğü takdirde gerekli yetki ilgili Bölge Müdürlüğüne gönderilecektir. Kamulaştırılacak alandaki parsel sınırlarının esas alınmasına dikkat edilmelidir.imar planı dahilinde kalan terfi merkezi yerlerinin imara uygunluğu tahkik edilmelidir.Belediyesince kamulaştırma bedelinin arttırılmasına ilişkin davaların açılması ve sonuca bağlanmasından sonra kesinleşmiş mahkeme kararı gereğince kamulaştırma bedeli. Mahkeme kararma göre talep edilen kamulaştırma bedeli farkı ile zarar-ziyan bedellerine ilişkin yetki Genel Müdürlükten alındıktan sonra bu bedeller usulüne göre muhasebeleştirilerek Belediyesinden istenecek hak sahipleri listesi ödeme ile ilgili Meclis kararı.Zarar ziyan bedelleri ile ilgili olarak ise. Genel Müdürlüğe suret veya fotokopi gönderilmeyecektir. uygulamada meydana gelecek aksaklıkları ve tereddütleri gidermek için aşağıdaki hususlarda titizlik göstermeleri. 1.Şebeke projelerinin yapımı sırasında imar uygulaması yapılmayan sokaklardan özellikle taşıyıcı . Talep Genel Müdürlükçe uygun bulunması halinde yetki gönderilecektir.hakkı bedelleri ile ilgili yetki ve para Bölge Müdürlüğüne intikal ettiğinde gereken para T. 3.Özellikle kanalizasyon projelerinin hazırlanmasında belirlenen arıtma tesisi yerlerinin sınırlan kadastro paftalarında da belirtilerek Belediyesine verilmelidir.2.İlk kamulaştırma ve irtifak.Zaruri haller dışında karayolu geçişlerinden kaçınılmalıdır. verile emri mukabilinde Bölge Müdürlüğümüzün hesabının bulunduğu bankaya verilecek ödeme talimatıyla hak sahiplerine ödenecektir. Kamulaştırma ve zarar ziyan bedelleri ile ilgili evraklar Bölge Müdürlüklerince muhafaza edilecek olup. 5. kıymet takdir komisyon kararı ile ödemeye ilişkin Belediye Meclis kararı istenecek ve matbu bilgi formu doldurularak Genel Müdürlüğümüzden yetki talebinde bulunulacaktır. Kamulaştırma ve zarar ziyan bedellerinin ödemeleri ile ilgili. 2. kamulaştırılan taşınmazın Belediye adına tescil edilmiş tasdikli tapu sureti veya kesinleştirilmiş el koyma ve tescil kararı yada bedel farkına ilişkin kesinleşmiş mahkeme karan belediyesinden istenecek ve bilahare matbu bilgi formu doldurularak Genel Müdürlüğümüzden yetki talebinde bulunacaktır. Belediyelerden. Kamulaştırma bedelinin Bankamızca karşılanması söz konusu olduğu durumlarda. Bölge Müdürlüklerimizce belediyeler bilgilendirilmelidir. kamulaştırma ve zarar ziyan bedelleri için gönderilen paralan hiç bir şekilde diğer yatının ve cari harcamalar için kullanılmayacaktır. proje kontrollerinde. hatların karayolu kamulaştırma hudutları dışından geçirilmesine özen gösterilmelidir.

Unutmamak gerekir ki iyi bir iş ancak kaliteli bir proje ile gerçekleştirilebilir. mevcut alt yapısı. çalışma alam mutlaka Bölge Kontrol teşkilatınca belirlenmelidir. yüklenici ve belediyelerin uyum içinde çalışması ve yapılacak iş ve işlemlerde sözleşme. 1 arıtma+deşarj. talimatname ve Bankamızca yayınlanan genelgelere uyulması hususunda azami dikkatin gösterilmesidir. Kentlere getirilen bu suların kullanılması sonucunda. taşra teşkilatı. Belediyelerce Bankamıza verilen yetkilere dayanarak tesis inşaatları ihale edilmekte ve yer teslimleri yapılarak Bölge Müdürlüklerimizin kontrolerliğinde uygulamaları yürütülmektedir. Bu işlerden devam eden işler kapsamındaki 242 işin. topoğrafık durumu. Uygulamaya yönelik çıkabilecek . Genel Müdürlükçe yürütülen işlerin tatbikat projeleri hazırlattırılırken. BELEDİYE VE BÖLGE TALEPLERİ. proje. iskan teşekkül etmiş kesimler 1. 21 şebeke+deşarj. PROJE KADEME DEĞİŞİKLİKLERİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ahmet DEMİREL Daire Başkanı İnsanlar yeryüzünde topluluklar halinde yaşamaya başladığından bu yana. Bu iş hacmi ile Bankamızın başarıya ulaşmasının ve yapılan imalatların gerek kullanıcılar tarafından gerekse kamuoyu tarafından beğenilmesinin tek yolu Genel Müdürlük. hayatlarını idame ettirebilmek ve bazı sosyal ihtiyaçlarını karşılayabilmek için. 281 şebeke+arıtma ve 85 adet şebeke +arıtma+deniz deşarjı projesi yer almaktadır. Bankamızca yürütülen Kanalizasyon projeleri hazırlanırken. ekonomik ve teknik gelişmeler sonucunda da fenni anlamda kanalizasyon tesislerinin projelendirilmelerini geliştirmiştir. Tatbikat projeleri hazırlanma aşamasında Bölge Müdürlüklerimiz gereken titizliği göstermek durumundadır. oluşan atıkların insan sağlığına zarar vermeden bulunduğu ortamdan uzaklaştırılabilmesi için de zaman içerisinde çeşitli yöntemleri denemiş.kademe olarak. yerleşim yerinin nüfusu. 1997 yılı yatırım programının kanalizasyon sektöründe 38 arıtma. yatırım programına yeni giren işlerden ise 454 işin ihalesinin yapılması gerekmektedir. Bilindiği üzere ülkemizde bu konudaki araştırma ve çalışmaların büyük bir bölümünü Bankamız yürütmektedir. yerleştiği kentlerde altyapının önemini anlamış ve çok eski çağlardan beri yaşadıkları bu yerlere su getirebilmek amacıyla çeşitli projeler geliştirmişlerdir. 5 deniz deşarjı. işe başlanmadan önce planlanarak alınmalıdır. Belediyelerinin kamulaştırma bedellerinin Bankamızca karşılanması talepleri olmaktadır. 25 şebeke. sosyal. Aksi durumlarda hattın geçirilmesi için yapılacak imar uygulamasında.Ekili arazilerde ve buna benzer yerlerde yapılan çalışmalarda . Yatırım programındaki diğer sektörlerin işleri de dikkate alındığında Genel Müdürlüğümüz ve taşra teşkilatımızın nedenli büyük bir iş yükü altında olduğu görülmektedir. imar planı. 6. imarda yolları açık. her etap projesi ilgili Bölge Müdürlüğüne de iletilmektedir. kapalı olan ve imar planına uygun olarak açılmamış1 yollar ise 2.kademe olarak projelendirilmektedir. Belirlenen bu esaslar üzerinden işin metraj ve inşaat keşifleri hazırlanmaktadır. teknik şartname.hatların geçirilmemesine özen gösterilmelidir. 7-Karayolu ve diğer kuruluşlardan alınacak geçiş müsaadeleri. Bu projeler belediye ve karakteristik bazında değerlendirildiğinde 456 adet belediyede 872 adet iş üzerinde çalışılacağı görülecektir. zemin özellikleri etüd edilerek en uygun ve ekonomik sistem seçimi yapılıp.

problemler proje aşamasında tespit edilerek Genel Müdürlük uyarılmalıdır. Böylece ileride gerekebilecek tadilat projeleri önlenmiş olacaktır. Bu sebeple, tatbikat projesinin her aşamasında projeler Bölge'ce itina ile tetkik edilmelidir. Genel Müdürlükçe sözleşmeye bağlanan ve 1130 sayılı genelgeye göre Bölge Müdürlüklerimizce yürütülen işlerin tatbikat projeleri 1985/49 sayılı genelgeye göre Genel Müdürlükçe onaylanmaktadır. Bu genelge çerçevesinde düzenlenecek tadilat projeleri hakkında Genel Müdürlük görüşü alınması gerekmektedir. Uygulamada görülen bazı aksaklıklar sebebi ile 1986/67 sayılı genelge yayınlanmıştır. Bu genelgede ifade edilen temel hususlardan biri de tadilat projelerinin Genel Müdürlük tasdiki alınmadan inşaatına geçilmemesi hususudur. Esas olan şudur ki tatbikat projesi şartnameler ve proje hazırlama talimatnamelerine uygun hazırlanmış işlerin- imalatında sorun yaşanmaması gerekir. Aynı mantıkla, hazırlanacak tadilat projelerinin de şartname ve talimatnamelere uygun olması, uygulamadaki sorunları ortadan kaldıracaktır. 1985/49 ve 1986/67 sayılı genelgelere rağmen tadilat projeleri Genel Müdürlükçe tasdik edilmemiş işlerin imalatlarının yapılması, Genel Müdürlükçe tadilat projesinde yapılacak revizyonlarda büyük sıkıntı yaratmaktadır. Bu durumlara meydan verilmemesi için proje değişiklikleri konusunda Bölge, Belediye ve yüklenici işbirliği ile konu irdelenmeli, çıkabilecek sorunlar önceden tespit edilmeli, yükleniciye tadilat projeleri yaptırıldıktan sonra Genel Müdürlük tasdikini müteakip imalatlara başlanılmalıdır. Ayrıca, tadilat projelerinin gerekçeleri hakkında Bölge Müdürlüklerimizce Genel Müdürlüğe ayrıntılı bilgi verilmelidir. Tüm tadilat projelerinde; şebeke planı, hesap tabloları ve profiller bulunmalıdır. Meskun halde bulunan, alt yapıları bir kaç kez ele alınarak fenni bir şekilde yapılmayan, röleve edilmeyen ve hassas bir işletme projesi olmayan yörelerde yaptırdığımız projelerde, uygulama sırasında bazı tadilatların çıkması ve yapılması doğal karşılanmaktadır. Ancak esasa taalluk eden bir değişikliğin olmaması gerekir. Aksi halde yapılan ilk projenin doğruluğu tartışılır olur ki bu durum olmaması gereken bir husustur. Bilindiği üzere projelerimizin arazi çalışmalarının kontrolü ve tasdiki 25.6.1986 tarih ve 1986/67 sayılı genelge ile Bölgelerimizin yetkisine verilmiştir. Proje çalışmalarının bazı bölümleri ile bilhassa tadilat projelerinin tetkik ve tasdik yetkisinin de Bölgelerimize verilmesi arzu edilmesine rağmen, bu hususa projelere gereken ilginin gösterilmemesi nedenleriyle karar verilememektedir. Ülkemizin ekonomik şartlarının getirdiği zorluklardan dolayı kanalizasyon tesislerine yeterli ödenek ayrılamamaktadır. Bunun sonucunda, inşaatların bitirilmesi çok uzun yıllar almaktadır. Kentlerde yaşayan nüfusun hızla artması neticesinde de ilk projelendirmede hedeflenen sınırların dışına çıkılmakta olduğu bir gerçektir. Yukarıda belirtilen hususlardan dolayı işin sahibi belediyelerden zaman zaman ihale kapsamında olmayan ilave teklifler gelmektedir. Bu talepler, projede 2. kademe projelendirilmiş olup da 1. kademeye alınması istenen hatlar, imar dışında olup da belediyesi tarafından toplu konut alam olarak belirlenen alanların altyapılarının ele alınması talepleri çok sık rastlanan durumlardır. Ayrıca, belediye başkanlarının çoğu zaman siyasi kaygılar ve kamulaştırma bedellerinin yüksek oluşu gibi sebeplerle mesnetsiz proje değişikliği talepleri olabilmektedir. Özellikle, terfi merkezleri ve atıksu arıtma tesislerinin yapılacağı alanlarla ilgili olarak tatbikat projeleri onaylandıktan1, hatta inşaat ihalesi yapılma aşamasına gelindiğinde ve yapım çalışmaları sırasında bile bir takım yer değişikliği talepleri gelebilmektedir. Bu gibi durumlar söz konusu olduğunda Bölge Müdürlüklerimiz belediye taleplerim mahallinde inceleyip etüd etmeden Genel Müdürlüğe intikal ettirmektedir. Şöyle ki, sanki taşradaki teşkilatların görevi bu talepleri merkeze intikâl ettirmekle sınırlıymış gibi düşünülmektedir. Halbuki bu durum, mahalli tetkiklerin Genel Müdürlükçe yapılmasını gerektirdiğinden, zaman ve emek kaybına neden olmaktadır. Kontrollük teşkilatı olarak, bu gibi taleplerin olması halinde işin ana sözleşme keşfi kapsamı dışına çıkılmaması ve ilave işler yapılmaması için dikkat edilmesi gereken hususları şöyle sıralayabiliriz;

1. Yapılan talebin işin ilk keşfini ne kadar etkilediği belirlenmeli, sözleşme keşfi kapsamı dışına taşıp taşmadığı irdelenmelidir. 2. Talep edilen yerlerin projede olup olmadığı, var ise kademe durumu incelenmeli, 2. kademede projelendirilmiş ise bu kesimlerdeki imar yollarının açılıp açılmadığı, iskan teşekkül edip etmediği araştırılmalıdır, 3. Projesinde 2,kademede olup da, 1. kademeye alınması istenilen kesimlerin ana sisteme bağlanabilmesi için ekstra imalatların gerekip gerekmediği, keşfi etkileme durumları etüd edilmelidir. 4. İnşaatı yapılması istenilen ilave yerlerde oluşan pissuların niteliklerinin belirlenmesi, bu pissuların kanalizasyon sistemine alınması halinde çalışan sistemi nasıl etkileyeceği araştırılmalıdır. Evsel nitelikli olmayan suların sisteme dahil edilmemesine azami derecede dikkat edilmelidir. 5. Toplu konut alanı altyapı taleplerinde, inşaata esas kanalizasyon projesinde bu kesimle ilgili herhangi bir uç debi, nüfus bırakılıp bırakılmadığı araştırılmalı, bırakılmadı ise düşünülen nüfustan ne kadar ilave debi geleceği, gelecek bu debiyi sistemin taşıyıp taşıyamayacağı etüd edilmelidir. 6. Sistemde belirlenen çapların ilave debiyi taşımaması durumunda ana proje dokusunun etkilenme durumu belirlenmelidir. 7. Toplu konut sahasında kanalizasyon sistemi yapılabilmesinde ana baz teşkil eden yol projelerinin yapılıp yapılmadığı tespit edilmelidir. Bankamızca, 1969 yılında başlatılan kanalizasyon çalışmalarından bu güne kadar 141 şebeke, 31 arıtma ve 26 deniz deşarjı işi bitirilebilmiş-bu tesislere 1997 fiyatlarıyla 130 trilyon TL harcama yapılmıştır. 1997 yılı yatırım programı 24 Ocak 1997 tarih ve mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. Yatırım programında mevcut işlerimize ilaveten 233 yeni iş programa dahil edilmiştir. 1996 yılı fiyatları ile devam etmekte olan işlerimizin toplam proje tutarı 314 trilyon TL, 1996 yılı-sonuna kadar tahmini harcama 83 trilyon TL'dir. 1997 yılı için talep edilen yıl içi ödeneği 40 trilyon TL olup, kabul edilen ise belediye katkısı dahil 10.6 trilyon TL'dir.. Yukarıda verilen sayısal değerlerin incelenmesi sonucu; yatırım programındaki 456 projenin tamamlanabilmesi için yaklaşık 21 yıla, 1997 yılı fiyatları ile ise yaklaşık 36 yıla ihtiyaç vardır. Kanalizasyon sektörü için gerekli finansman ve imkanların sağlanması halinde kapsamında bulunan tüm işlerin yapılması arzu edilen bir durumdur. Ancak yıllardır bu imkan bulunamamıştır. Bu nedenle 1996 yılında yapıldığı, gibi yürütülen işlerde ihale kapsamındaki işlerin tamamının yaptırılması mümkün olamayacaktır. Başka bir ifade ile I.kademe hatların tamamı yaptırılamayacağından II.kademeden I.kademeye hat alınması şimdilik düşünülmemektedir.

İMALAT-ŞARTNAME İLİŞKİLERİ ve İNŞAATLARDA KALİTE İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Güniz MUTLU - Başkan Yardımcısı Bilindiği üzere,bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler,uluslararası rekabetin artması, Gümrük Birliğine giriş, Çevre Yönetimi, Zaman Yönetimi gibi ülkemiz gündemine ağırlığım koyan konular,mamul ve hizmetlerin kalitesine ilişkin yeni talepler yaratmaktadır. Günümüzde dünya çok küçülmüş,enformasyon,teknoloji ve iletişim alanındaki gelişmeler ülkeleri acımasız bir rekabete ve her geçen gün yeni gelişmelerin yaşandığı ekonomik bir yanşa yöneltmiştir. Bu yarışta teknolojilerini hızla geliştiren devletler,ortak çıkarlarını korumak amacıyla birlikler oluşturarak ve ekonomik alanda globalleşme politikaları uygulayarak,uluslararası pazarlara hakim olmaya başlamışlar ve karşımıza yeni ekonomik dengelerin kurulduğu bir dünya düzeni çıkmıştır. Yeni

ekonomik düzende yaşayabilme ve başarılı olabilmenin tek bir anahtarı vardır;bu anahtar da "KALİTELİ ÜRETİM" dir. Kaliteli üretimi sağlamak ise eğitilmiş nitelikli insan gücünün yanı sıra üretimin amacımıza uygun yöntem ve araçlarla gerçekleştirilmesine bağlıdır. Bu durumda,şartnameler çok önem kazanmaktadır. Zira üretimin nasıl yapılması gerektiği şartnamelerle tarif edilebilmektedir. Şartnameler çerçevesinde çalışmak,belirli bir kaliteyi sağlamanın yanı sıra standartlaşmayı,yani münferit her işte aynı kalitede imalat yapılabilmesini de sağlamaktadır. İmalatların şartnameye uygunluğunu kontrol etmek için bir teşkilatlanma modeli oluşturulması gerekmektedir. Bankamızca yaptırılan işlerde,genellikle yüklenici tarafından bir şantiye şefi, işveren tarafından da bir kontrol mühendisi bu işin sorumlusudur. Halbuki gelişmiş ülkelerde genel kabul gören yöntem şantiye şefinin yanı sıra bir "KALİTE KONTROL MÜHENDİSİ" istihdam edilmesi ve bir "KALİTE KONTROL PLANI" uygulanması şeklindedir. Şimdi sizlere bir kalite kontrol planının ne olduğunu ve de neleri içerdiğini çeşitli başlıklar altında tanıtmaya çalışacağım. KALİTE KONTROL ORGANİZASYONU Tesisteki tüm imalatlarda yeterli denetim ve testleri yapmak, malzeme işçilik ince iş fonksiyonel performans ve işaretleme açısından mevcut şartnamelerle plan ve projelere uyumu denetlemek ve sağlamak amacıyla yüklemenin teşkilatı bünyesinde bir Kalite Kontrol (KK) ekibi oluşturulur.Bu ekipte sırasıyla KK mühendisi, inşaat işleri, mekanik ve çelik işleri, ile elektrik işleri, KK sorumluları ve büro işleri KK sorumlusu yer alır. KK Mühendisi sözleşme kapsamındaki tüm İmalatların Kalite Kontrolünden Proje Yöneticisine karşı sorumludur. AMAÇ Bu planın amacı sözleşme ve eklerinde istenilen hususlar hakkında bir KK ve rapor verme sistemi oluşturmak ve uygulamaktır. Bu plan çerçevesinde, tesisi, sözleşmesinde belirtilen süresi içinde şartnameler,projeler ve farklı iş kalemleri arasında uyumsuzluklar olmadan tamamlamak amacıyla imalatların yeterli sayıda denetimi ve testi yapılır. Bu kapsamda malzemelerin temin edileceği üretici firmaların ve varsa taşeronların malzeme ve işçiliğinin de teknik şartnamelerle ve çizimlerle uyumlu olup olmadığı denetlenir. YÖNTEM Sözleşme ve ekleri kapsamında yüklenicinin birinci hedefi malzeme ve işçilikte yüksek kaliteyi tutturmak olmalıdır. Bunun için de ■ öğretim, bilgilendirme ve denetim yoluyla istenilen yüksek kaliteye ulaşılmalı ■ şartnamelere, sözleşme hükümlerine, projelere uyum ile Kalite Kontrol Planının uygulanması sağlanmalı ■ İdarenin Kontrol Mühendisi (KM) ile Yüklenicinin Proje Yöneticisinin işin yapımı süresince karşılaşılan problemler hakkındaki uyarıları ve bunlara getirilecek çözümler üzerinde hassasiyetle durulmalı ■ kalitesiz uygulamalar hakkında KM nin direktifleri doğrultusunda Şantiye Şefiyle (ŞŞ) temasa geçilerek derhal önlem alınmalı ■ tesiste yapılan tüm denetim ve testler ile alman önlem vs.nin bir raporu tutularak günlük KK raporuna kaydedilmelidir, KK organizasyonunun hedefi; sözleşme hükümlerine göre yapılan işin hiçbir ekipman, malzeme,proje veya gerek yüklenicinin gerekse de taşeronların ya da malzeme üreticilerinin elemanlarından kaynaklanacak işçilik hataları olmadan işin devamı süresince denetimini sağlamaktır. Bu amaçla KKM' nin yanı sıra işteki ihtiyaca göre başka elemanlar da istihdam edilebilir. KKM numunelerin alması, laboratuarlara taşınması, KM' ne bu test sonuçlarının ve montaj detaylarının sunulması,malzemelerin ve ekipmanın denetim ve muhafazası ve de çizelgelerin

bu yetkililere teknik yönden yardımcı olan. İş programına uygun olarak imalatların yapımının izlenmesi de KKMnce yapılacaktır.üreticilere aksaklıklar konusunda gerekli uyanlar yapılarak çözüm yollan önerilecektir.Örnek bir imalatın yapılmasını müteakip denetimler başlatılır.çalışma sahasının incelenerek ön hazırlıkların tamamlanıp onaylandığının teyidi. hasar durumu. örneğin .gerekli olması halinde rutin deneyler. koruyucu örtüleri ve mühürleri. malzeme teslimat belgelerinin ve teknik bilgilerinin. İşyeri haricindeki testler ise İdarece tanınmış belli başlı laboratuarlarda kalifiye denetim personelince yapılacaktır.Belli bir işin yapımı boyunca iş tamamlanana kadar her gün yapılan kontrol deneyleri. şartname ve projelerle tümüyle uyumlu olduğunun teyidi ile yüksek kaliteli bu ürünlerin zamanında şantiyeye tesliminin sağlanması gibi hususlardır. şartname ve projelere sürekli uyumun sağlanması.na ya da doğrudan KKMne rapor veren kendi özel ihtisas konularında. KKM ŞŞ ile aynı seviyede olup doğrudan Proje Yöneticisine bağlı olarak çalışır. işaretlenmesi. Eksikler tespit edilir.)Bunun yanı sıra KK Denetleyicisi adı altında KKM Yrd.emniyeti ayrıca muhafaza alanının yangına karşı korunma önlemleri. . kapasite özelliklerinin ve miktarlarının sözleşme ve ekleriyle uyumu gibi hususlardır).malzeme kalite testleri ve üretici firmaların üretim . şantiye şefi veya onun uygun göreceği bir sorumlu tarafından boşaltma ve ambalajının açılması işlemini müteakip başlar ve haya koşullarından etkilenmeyecek. Şayet özel laboratuarlardan yararlanılacak olunursa. sözleşme eki şartname ve projelerine uygun olarak kontrol deneyleri yapılır.malzeme ve ekipmanlar kontrolden geçirilir. malzeme boyutlarının. sözleşme. l)Hazırlık denetimleri .Sözleşme ve eklerinin. ve diğer testler gerektikçe KKMnce yapılacak ve bulguları "malzeme muhafaza denetim" raporuna kaydedilecektir. denetim ve deneylerin. Beton numunelerinin alımı gibi test numune alımları ve beton çökme (slump) deneyleri de şantiyede ve eğitilmiş KK personelince bizzat yapılır. (Bunlar mimar. 2)Başlangıç denetimleri .sonuçlarının muntazaman kaydedilmesi gibi hususlardır. ŞANTİYEDEKİ İMALATLAR ÜZERİNDEKİ KONTROLLER KK denetimleri en az 3 etapta ele alınmalıdır. 3)Müteakip denetimler . emin bir yerde koruma altına alınmasına veya son imalat noktasına ulaşıncaya kadar devam eder. Bu raporlardan birer tane KM ve ŞŞne verilecektir.Malzeme üreticilerinin şantiye sahası dışındaki işyerlerinin veya fabrikalarının ziyaret edilmesi ve gerekli görüldükçe bu işyerlerinin de sözleşme. KK deneylerinin yapılabilmesi için gerekli hazırlıkların yeniden gözden geçirilmesi . DENETİM VE TESTLERİN KAYITLARI KKM bu kayıtlan tutmak zorundadır. KKM ihtiyaç oldukça çok kısa süreli tecrübeli bir KK Danışmanından yardım alabilir. KMne her gün bu kayıtlar verilir ve şartnamelerin ilgili teknik bölümlerinde istendiği muntazam bir şekilde işin bitimine kadar muhafaza edilir.gerekli testler yapılıp hatalı veya arızalı olup olmadıkları denetlenir. projelerin ve şartnamelerin.kademesindeki testleri üzerinde günlük kontrol ve denetimler yapılır. KMnin en az 24 saat önceden haberdar edilerek hazırlık denetiminin yapılıp imalat işine başlayabilmek için iznin alınması gibi hususlardır. MALZEME ŞEVKİ VE MUHAFAZASI İmalatlarda kullanılacak malzeme ve ekipmanın sevk ve' muhafazasının denetim süreci.temizliği.ölçüm aletleri kontrolden geçirilir. Ayrıca yine ihtiyaca göre özel ihtisas gerektiren durumlarda birkaç KKM Yardımcısı da KKM emrinde görevlendirilir.beton numuneleri alıp teste gönderen kişilerisin devamı süresince ihtiyaç duyuldukça görevlendirilir. (Gözlenecek hususlar sırasıyla muhafaza altındaki malzemenin tanımı.muntazaman tutulması ile sorumludur. KM yine en az 24 saat öncesinde haberdar edilerek başlangıç denetimi yapılmış olur. Bu ziyaretlerin sonucu konusunda KMne bilgi verilecek.Gözle muayene. KM veya KKM malzeme üreticilerinin fabrikalardaki malzeme üretim testlerini izlemek ve denetlemek ve de bu tür denetimleri yapmak durumundadır. 4)Şantiye sahası dışındaki denetimler . makine veya elektrik mühendislerinden bir veya birkaçı olabilir.

Şantiyede bir beton dökülme işlemi veya başka bir çeşit imalat yapılmadan önce bu imalatların şartnamelere ve projelere uygunluğu KKMnce denetlenmeli incelenip doğruluğu saptandıktan sonra kaydedilip kayıtlar imzalanmalıdır. kullanılacak alet ve edevatın özelliklerini. Bu toplantılarda ŞŞ KKMne gerekli tüm teknik bilgileri vermekle yükümlüdür. işin başlangıcından bitimine kadar süreklilik arz eden bir nitelik taşımaktadır. Kalibrasyon kayıt ve sertifikaları ise KKMnce muhafaza edilip talep edildiğinde KMne verilecektir.PROJE VE DOKÜMANLARIN KONTROLÜ Proje yöneticisi ve ŞŞ tarafından KKM ve ilgili personelin de katılacağı günlük ve haftalık toplantılar periyodik olarak düzenlenerek gelecek gün ve haftalarda yapılacak çalışmalar gözden geçirilip tartışılır. Test ve ölçüm ekipmanının kalibrasyonunun yetkili bir otorite veya laboratuarca yapılması tavsiye edilir. Bu konuda aksaklıklar ile yapılması gereken düzeltmeler de kaydedilmelidir. EKİPMAN KALİBRASYONU Test ve ölçüm cihazları ilgili standart ve şartnamelere göre kalibre edilip öylece muhafaza edilmelidir. Yukarıdaki hususların yerine getirilmesini müteakip denetim ve testlere devam edilir. Testler son derece önemli ve . üreticisinin direktifleri doğrultusunda kalibrasyon sıklığı göz önünde bulundurularak kontrolden geçirilecektir. Her ekipmanın ölçüm hassasiyeti. Son kabul işlemleri genellikle ama yalnızca olmamak kaydıyla aşağıdaki genel hususları içerir. Bu kabul prosedürünün tamamlanmasını müteakip son denetim ve testler aşağıdaki sırayla ele alınacaktır. Talep edilmesi halinde bu dokümanların KMnce de incelenmesi sağlanır. KALİTE KONTROL İŞLEMLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ Tüm denetim ve testler denetim başlamadan 48 saat öncesinden haberdar edilmek kaydıyla KM ile birlikte yürütülür. SON DENETİM VE TESTLER Son denetim ve testten önce-. onları özenle kullanabilecek kadar bilgiye sahip olduğunun incelenip doğrulanması. Bu KK planında yer almayan ancak gerekmesi halinde KKMnce düzenlenecek toplantılarda tartışılarak bu plana ilaveler ve düzeltmeler yapılabilir. MALZEME SERTİFİKALARI Tüm satın alman malzemelerle ilgili belgeler ile denetim gerektiren taşeron sözleşmeleri KKMne verilir ve kayda alınır.arızalanan veya doğruluğundan şüphelenilen test ve ölçüm ekipmanı kullanılmayacak ve de yeniden kalibre edilecektir.günlük denetim raporlarına detaylı olarak kaydedilirken bunlar işçilikle ilgili gözlemleri de içermelidir. KTCM ise kalite kontrolü konusundaki tüm teknik bilgiyi güncel olarak kaydetmekle yükümlü olup bu bilgiler üzerindeki değişiklik ve düzeltmeler ancak bu değişikliği yapmaya yetkili kişilerin onayıyla olacaktır. Bu tür toplantı sonuçlarından tüm ilgili personel haberdar edilir. Her ekipman anlaşılır tarzda işaretlenecek ve sadece ekipmanın kullanımından sorumlu kişilerce öncelikle de test teknisyenlerince çalıştırılacaktır. belli başlı denetim veya test kriterlerinin ve istenilen denetim Veya testlerin başarıyla tamamlanması için gerekenlerin tekrar gözden geçirilmesi. .güvenilir test işlemleri izlenerek bizzat KKM ve yetkili kadrosu tarafından yapılır. Yere düşürülen. Günlük denetimler. Test personelinin. İŞÇİLİĞİN DENETİMİ Tüm imalatlardaki işçiliğin kaliteli olabilmesi için denetiminin KK personelince yapılması süreci. Her türlü imalattaki işçiliğin denetimi imalat süresince devam etmelidir ki aksaklık ve eksiklikten arındırılmış inşaat kalitesine ulaşılsın.tüm sistemlerin KKMnce denetim ve testleri tamamlanmış olacaktır.

deney yöntemleri. vs) . personel ve ekipman hakkında bilgi.İlgili deney raporlan ve ekleri .Denetleme türü (Gözle muayene. deney sonuçları vs gibi dokümanlar KMne muntazaman ve zamanında verilir. ölçüm ve testlerin sonuçlan da günlük denetim raporlarına eklenerek KMne verilecektir. Rapor sayısı. malzeme örnekleri. vs.) . Bu dokümanlar günlük denetim raporlarının eki olacak tarzda takdim edilebilir. Bu dokümanlardan bir kopya muntazam olarak her gün KMne de verilecektir. Hazırlık. test. haberdar edilir.Denetlenen işin adı ve tanımı . deney sonuçları ve raporlan vs. Günlük toplantılar ise ŞŞ. sözleşme numarası .KMnin denetim ve talimatları . iş güvenliğini tehdit eden hususlar. tarihi. KM. DENETİM METOTLARI VE UYGULAMALARI Tüm testler şartnamelerde belirtildiği çerçevede belirli standartlara uygun tarzda yapılır. TESTLER. hava durumu. . sebepleri.KKMnin denetim ve talimatları . TEST RAPORLARI Şantiyede veya laboratuarlarda yapılan tüm testlerin raporlan günlük denetim raporlarına eklenir ve KMne verilir. . KKM sadece yüklenici firmanın yani elemanı olduğu firmasının değil taşeronların da imalatlarını inceleyip denetleyecek ve gerekli tedbirlerin alınması için ŞŞ ve taşeronları uyaracaktır. şartnamelere uyum sertifikaları. RAPORLAR VE DOKÜMANTASYON KKMnin en önde gelen görevi aşağıda sıralanmış olan rapor ve dokümanların en doğru ve düzenli tarzda hazırlanmasını sağlamaktır. proje yönetimi ve KKM arasında' düzenlenerek gerekli talimat. Şantiye dışındaki imalatçıların ürünlerine ait denetim.Genel kontroller ve talimatlar . Bu istekler doğrultusunda alınacak tedbirler her gün yakından takip edilerek yine KKM nin tutacağı bir raporla sonuca bağlanacaktır. sözleşme numarası. kayıtları .Yapılan iş ve imalatlar .iş Güvenliği ile ilgili notlar (kazalar.Periyodik olarak en az haftada bir defa KM ile KKM arasında bir görüşme yapılarak KK Planının yürütülmesi hakkında alınacak tedbirler.ŞŞnin denetim ve talimatları . başlangıç ve müteakip . imalat bilgi föyleri.İstenilen deneyler.Görüşler HAFTALIK DENETİM VE MALZEME MUHAFAZA RAPORLARI Şantiyeye gelen her tür malzeme ve ekipman bir yerde ya koruma altına alınır ya da imalatta kullanılmak üzere hazır bulundurulur. eylemler tartışılır. rapor ve bilgi alışverişi sağlanmış olur. kalifiye KK personelince yapılacak testlerden Önce.Rapor sayısı. tarihi. standartlara. . İDAREYE VERİLMESİ GEREKLİ DOKÜMAN VE EKLERİ Montaj çizimleri.Görüşler • Hazırlık ve Başlangıç Denetim Raporları : Denetimden en geç 48 saat önce haberdar edilmek kaydıyla KM ile birlikte tutulacak bu denetim raporlan aşağıdaki konulan içerir. Bu malzeme ve ekipman sevkiyatı bilgileri KKM ve KMnin görüşleri de alınarak haftalık raporlar halinde düzenlenir ve bu haftalık muhafaza ve denetim raporlan muntazaman KMne ulaştırılır. proje iş günü. Günlük Denetim Raporu : KKMnce hazırlanacak bu raporlar yüklenici ve taşeronların imalatları hakkında aşağıdaki hususları içerir.Malzeme/ekipman checkleri ve ilgili bilgi föyleri.

Vibratörle iyi sıkıştırılarak yapılmış bir imalatta % 10 mertebesinde daha fazla beton kullanıldığı söylenmektedir. Ayrıca Bölgeden Bölgeye de farklı uygulamalar olabilmektedir. Tabii bu arada kontrollük teşkilatının teknik eleman sayısının azlığı ile imkanlarının yetersizliğinin etkin bir denetim yapılmasında önemli engel teşkil ettiği de bilinmektedir. Bu bakımdan.denetimler yukarıda" belirtildiği tarzda tüm imalatlar için yapılır. ■ Beton kürü: Betonun zamanında sulanması.Bayındırlık İşleri Gn. Şartnameleri . . veya gerektiğinden fazla toleranslı bulduğunuz şartname kurallarından bahsedebilirsiniz. Söz konusu bu ISÖ Standardı.garanti edilen şey bu kaliteyi sağlayabilmek için gerekli teşkilatlanmanın ve yöntemlerin kurulu bulunduğudur. Yapıların bünyesindeki en önemli malzeme betondur. temiz olması. Şartnamelere tam uyulmadığı ive kalitenin istenilen düzeyde olmadığı. KKM de yüklenici tarafından istihdam edilip KMnin üzerindeki yükün büyük bir kısmını almaktadır. Bu konuda belli başlı dikkat edilecek hususlar (çimento miktarının yeterli olması dışında) şunlardır: ■ Agrega ile ilgili olarak. Kanalizasyon işleri ile ilgili olarak Bankamız uygulamalarında en çok kullanılan genel şartnameler. Şartnamesi .Mekanik Ekipman Gn. bahis konusu şartnamelere imalat sırasında hangi ölçüde uyulabildiği ve kalite kontrolünün hangi ölçüde yapılabildiği bölge teşkilatımız tarafından daha iyi bilinmektedir. şartnamelere uygun ve belirli kalitede imalatı sağlamak daha zor olmaktadır. Denetlenen ve. genel olarak birçoğumuz tarafından da bilindiğini sandığım bazı hususları ben burada tekrarlayacağım. Ancak daha önce de söylediğim gibi bu konuda asıl görüş bildireceklerin Bölgelerimiz olduğunu tekrar belirtiyorum. Tüm test kayıtları muntazam bir şekilde tutulmalı ve KMne de her birinden birer kopya verilmelidir. Her beton dökülmesinden önce bir beton dökme kartı doldurularak günlük denetim raporuna eklenir. mutlaka belirli bir kalitede olacağını garanti etmemektedir. granülometrisinin (yani dane çapları dağılımının) uygun olması gerekmektedir. ulaşım güçlüğünün söz konusu olduğu yörelerde. Bu yaklaşım daha da geliştirilerek şu anda çok güncel olan ISO 900Ö serisi "Kalite Güvence Yönetimi" haline dönüşmüş durumdadır. . kabaca düşündüğünü yaz. yüzeyinde kum ve çakıl görülmektedir. Böylece işin her aşamasında her şey yazıya dökülmekte ve bir aksilik olduğu zaman nereden kaynaklandığı kolayca tespit edilebilmektedir. Ancak genel olarak şartnamelere tanı uyulduğu ve imalatların yeterli kalitede olduğunun söylenemeyeceği konusunda çoğumuzun hemfikir olduğunu sanıyorum.Elektrik İşleri Gn. Ayrıca şartnamelere niçin uyulamadığı da mutlaka açık yüreklilikle anlatılmalı ve çözüm önerileri getirilmelidir. ■ Beton kıvamı: Genellikle kolay işlenilebilirlik için fazla sulu yapılmakta bu ise betonun bünyesinde boşluklar meydana getirerek evsafım düşürmektedir. Görüldüğü üzere bu plan son derece yoğun bir denetim ve rapor verme sistemidir. ■ Betonun sıkıştırılması: Bazı yükleniciler vibratör kullanmaktan kaçınmakta sadece şişleyerek yerleştirmektedir. Merkez teşkilatımız problemler çıktıkça çözümüne yardımcı olmaktadır. Bankamızda genellikle proje ve inşaat ihalesi aşamalarından sonra işlerin uygulanması ve denetimi tamamen Bölge Müdürlüklerimizce yapılmaktadır. Şartnamesi . Bilindiği üzere bu IŞQ standardı. güneşten ve soğuktan korunması için örtü ve izolasyon şilteleri kullanılması gerekebilir. ihtiva etmemesi. Örneğin eleman sayısı az. yaptığını tekrar yaz şeklinde özetlenebilir.İller Bankası Yapım İşleri Gn. Bu yüzden yapımına çok özen gösterilmelidir. Programımızın tartışma bölümünde şartnamelere ne ölçüde uyulduğu ve şartnamelerin ihtiyacımıza cevap verip vermediğinin Bölgelerimiz elemanları tarafından tartışılmasında fayda görmekteyim. kil vs.Arıtma Tesisleri Proses Gn. Şartnamesi . yazdığını yap. Kaliteyi etkilemeyeceği düşünülen ve fazla rijid bulunan şartnameler. Şartnamesidir. ortaya çıkan ürünü denetlememekte. ■ Kalıp kalitesinin kötü olması: Kalıp tahtaları çok fazla sayıda kullanıldığında artık düzgün yüzeyler elde edilememekte tahtalar arasında büyük boşluklar kalmakta buralardan dışarı akan çimento şerbeti nedeniyle betonun dayanımı düşük olmakta.

Bu konuyu ihale öncesinden yükleniciler de dikkate alıp kaliteden ödün verilmeyeceğini bilmelidirler. Önemli bir diğer sorun da metal aksamın korozyona karşı korunmasıdır. örneğin makinalarda en önemli parçalardan olan rulmanların piyasadaki fiyatları (ve de kaliteleri) bire üç bire beş oranında farklılık arz etmektedir. Ayrıca pas paylarına da dikkat edilmesi gerekir. .Ayrıca kalıpların iyi desteklenmemesi sonucunda şişmeler ve istikametten sapmalar olabilmektedir. Marka ve imalatçı ismi belirtilemediği için sadece 'iyi kalite malzeme kullanılacaktır' ifadesi yeterince denetleyici olamamaktadır.yaparak elde kalabilmektedir. Zira kazınırsa yüzey kaplaması da zarar görmektedir. Belirli bir kalitenin bu fiyatlarla sağlanamayacağı görüleceğinden ihale tenzilatları daha makul seviyede olacaktır. Ayrıca şantiyede ihzarat ve montaj döneminde oluşan yüzey hasarlarının çok iyi tamir edilememesi nedeniyle kısa zamanda paslanmalar başlamaktadır. Boru hatlarında her zaman sızdırmazlık testleri yapılmamaktadır. İnşallah bu seminerdeki tartışmalarımızda bu konuya yönelik bir çözüm bulabiliriz. yağ. Aynı şekilde boruların kundaklanmasında da gerekli özen gösterilmeyince bir çok problemler ortaya çıkmaktadır. magnezyum alaşımlı alüminyum. Mekanik ekipman ile ilgili hususlara gelince. Halbuki şartnameler belirli bir süredir denenmiş imalatçılara yönelebilme inisiyatifini sağlamalıdır. bir şekilde bu döngünün kırılarak şartnamelerin tam olarak uygulanması sağlanmalı ve kalite yükseltilmelidir. sadece bazı ekipmanlar için TSE veya TSEK belgeli ekipman şartı aranmaktadır. ■ Yapıların etrafındaki dolgular çoğu zaman iyi sıkıştırılmamakta bu nedenle de birkaç ay sonra toprak oturunca tretuar. Bu döngünün nasıl kırılacağını henüz hiçbirimiz bilmiyoruz sanırım. paslanmaz çelik veya uygun yerlerde plastik kökenli malzeme kullanılarak daha iyi sonuçlara ulaşılması da düşünülmelidir kanaatindeyim. Kaliteden taviz verilince bu defa rekabet nedeniyle daha düşük fiyatlarla işler alınmaktadır. Şartnamelerimiz genellikle kumlama + epoksi boya türü koruma öngörmektedir. Bu ise diğer yüklenicilere örnek teşkil etmekte ve giderek daha kalitesiz imalatlar ortaya çıkmaktadır. olarak yapılıp yapılmadığının' denetlenememesinden dolayı istenilen kalite her zaman sağlanamayabilmektedir. Bu konuda. İşlerin tamamlanabilmesi için mecburen bazı şartname kuralları esnekleştirilebilmekte ve kaliteden taviz verilmektedir. Ülkemizde yatırımların azlığı ve rekabetin çokluğu yüzünden düşük fiyatlarla iş alan yükleniciler birçok bakımlardan bu şartnamelere uygun imalat yapamamaktadır. Bu durum kırılması çok zor bir kısır döngü haline gelmiştir. Daha iyi bir kaliteyi sağlamaya yönelik bütün bu uygulamaların elbetteki belirli bir maliyeti vardır. önceki konuların aksine mekanik aksam yalnızca Bölge Müdürlüklerimizce değil Merkez teşkilatımızla birlikte denetlenmektedir. Bunların dışında kalan ekipman ve imalatlar için imalatçının tecrübesi ve yeterliliği konusunda bir şart olmadığı için bu ekipmanlar zaman zaman ilk defa bu tür ekipman imal etmiş olan imalatçılardan temin edilmekte ve de uzun dönemde ekipmanlarda problemler çıkabilmektedir. Zaman zaman donatıları dışarıdan görünecek şekilde beton yüzeylerine rastlanabilmektedir. Bu nedenle. Bu yüzden ucuz rulman kullanıldığında garanti dönemi bittikten kısa bir süre sonra ekipman arıza. Bu nedenlerle epoksi veya boya ile yapılacak korozyon koruması yerine mümkün olması halinde sıcak daldırma galvaniz. Pissuda mevcut çamur. Ancak boya öncesi kumlamanın tam. zift gibi şeyler metal yüzeylere yapıştığında temizlenememektedir. kaldırım gibi şeyler göçmekte ve çatlamaktadır.

"Kanalizasyon İnşaatına ait özel ve Teknik Şartname"nin 28. Zemin yapısının veya fiziki şartların sevicin uygun olmaması halinde. 1 m3 .» tarzında tarif edilmiştir. Ancak duruma ve zeminin yapısına göre 1. . Şev Nedir? Kazı yüzeylerinin. Buna göre. Kazıdan beklenen fayda. kazılar şevli veya iksalı olarak yapılacaktır. kanalizasyon gibi alt yapı işlerinde genelde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü' nün 14.25 mt. "İnşaat çukurları ve hendekler 1. 14. Bankamızda ahşap iksa uygulaması iki tarzda yapılmaktadır. den yüksek olması halinde "iksa yapılmadığı takdirde inşaat temelindeki zemin ve yeraltı su durumuyla gelen yükler göz önünde tutularak kendini tutabilecek biçimde şevlendirilerek kazı yapılır" denilmiştir. denilmektedir.00 mt.Ahşap İksalar Bankamızın yaptırmakta olduğu içmesuyu. Bu paçallaştırma işleminde. Ayrıca Bankamız 14.023/11 ve 14. derinliğine kadar genellikle özel emniyet önlemleri alınmadan yan yüzeyleri düşey olarak yapılır. 1.25 mt.023/A ve 14. ancak bu yeni ahşap iksa türü artık pek kullanılmamaktadır. Kazı yapılan bir yerde. kazı yapılan yüzeyin zemininde mevcut olan denge bozulur. sayfa 19 Açıklamalar bölümü madde 1 de: "1.023/1.50 mt ye kadar dahi emniyet tedbiri almak gerekebilir. DİN 4124. maddesine göre 50 mt. Eğer bu tedbir alınmazsa."denilmektedir.den küçük olması hali) : Bu uygulamada iksa fiyatı hafriyat fiyatı ile paçallaştırılmaktadır. sık kaplamalı veya tam kaplamalı ahşap iksa türleri kullanılmaktadır.2 de. Yine DİN 4124 madde 4.İKSA UYGULAMALARI VE KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Cemal GENÇ Başkan Yardımcısı İksa Nedir? Konu ile ilgili TS 2529/Nisan 1989 da «İksa. şevin fonksiyonunu iksa ile sağlamak gerekmektedir.İksa ile sağlanır. olarak alınmıştır. Şev eğiminin ise zeminin özelliği. "Yüklenici yapmakta olduğu işler dolayısıyla meydana gelecek kaza ve çöküntülerden sorumludur" hükmü yer almaktadır. kazı derinliğinden sonra mutlaka emniyet tedbiri alınacak. 1 . kazı yüzeylerini tutmakta kullanılan sistemin tümüdür. İnşaat çukur ve hendekleriyle ilgili DİN 4124 madde 4. Bu ise kazıdan beklenen faydanın ve aynı zamanda iş yapmak için gerekli emniyetin sağlanamaması anlamına gelir.023/B poz nolu «Ahşap Kalaslarla Yapılan Düşey İksa» diye ayrı bir ahşap iksa pozu da geliştirilmiş ve bir süre kullanılmıştır.50 mt. yan yüzlerin 1.023/111 poz nolu aralıklı.Şevli kazı ile veya . kazı yüzeyinde göçmeler olur.25 mt. zeminin kendini tutabileceği bir açıda eğimli olarak teşkil edilmesidir. kazı tabanında bir imalatı gerçekleştirmektir. İksaya Niçin Gerek Duyulmaktadır? Bankamız. kazı içinde ve yakınındaki yüklerin sarsıntıların da göz önünde tutularak saptanacağı belirtilmiştir. Bozulan bu dengeyi tekrar sağlamak için tedbir almak gerekir.1 de: "Toprak ve kayadaki çalışmalarda. inşaat çukuru ve hendeklerin açık bırakılacağı sürenin.Dar Derin Kazılarda Uygulama (Kazı genişliğinin 1. maddesi ve 12 Eylül 1972 günlü Resmi Gazete'de yayınlanan 7/8602 sayılı kararname ile yürürlüğe giren Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nün 23. maddesinde. Hangi Tür İksalar Kullanılmaktadır? I .lik derinlik şartı Kanalizasyon İnşaatına Ait Teknik Şartnamenin 30.

. UYGULAMADA UYULACAK ESASLAR İksa Tipi Seçimi : Uygulanacak iksa tipinin seçimine.den büyük olması hali) : Kazı genişliği arttıkça 1 m3 kazıya isabet edecek iksa miktarının azalacağı esasından hareketle.023/111 poz nolu aralıklı ahşap iksa fiyatı kazı fiyatına dahil edilmektedir. komşu yapı temellerinin iksa tabanından geçen hattın altında kalması. . . böyle durumlarda Bankamızca 2 ayrı tipte özel iksa kullanılmaktadır. yukarıda belirtilen 2 tür nedenlerden dolayı her zaman maksada kafi gelmeyebilir. kazı bedeli ayrı.Hava şartları. Bu itibarla her iksa tipinin birim fiyat analizi ve tarifleri Bankamızca yeniden ele alınmış olup.Taban suyu gibi faktörler etkendir. Sonuçta. 18 tondan ağır yapı makineleri. 12 tondan ağır lastik tekerlekli kazıcılar ve yüklenicilerin kazı yüzeyinden en az 3 mt uzakta olması gerektiği. UYGULAMA ESASLARI İksa tipi seçildikten sonra önemli olan uygulamadır. gerçek fiyat analizi yapma tekniğine uygun tarzda yapılacak fiyat analiz ve tarifleri bu sene (1997) yürürlüğe konulacaktır.Özel İksalar . çok çok ekstrem durumlarda ve yukarıdaki türlerin kafi gelmediği kullanılamadığı durumlarda «Kazık İksa» diyebileceğimiz. Artık bu konulardaki gerekli bilgi birikimi Bankamızca oluşmuş bulunmaktadır.Kazı boyutları. .Zemin kaynaklanan bir takım nedenler. Şüphesiz ahşap iksa ile bu tabloların dışına çıkılabilir. Bölgeler 1130 sayılı genelgeye göre bu konuda yetkili kılınmışlardır. . duruma göre beton kazıklarının yan yana teğet veya kesişmeli tarzda çakıldığı bir iksa türü de maalesef başka hiç bir alternatif bulunamadığı için kullanılmaktadır. . ifade edilmektedir Bu durumda kullanılacak ahşap boyutları değişik durumlara göre TS 2519 da çeşitli tablolarda verilmektedir. (Düşey Ahşap iksa türü hariç) ahşap iksa ile yapımı mümkün olan hatlarda şev.Zeminin yapısı ve dayanımı.hafriyata 2 m2 iksa çakılacağı kabulü yapılmakta ve 14. Ancak TS 2519/Nisan 1989 da: sistemin bir statik hesaba dayandırılmaması halinde. uygulanan iksa türüne göre iksa bedeli ayrı olarak ödenmektedir. 2 . 1. Bölgelerimiz bu faktörlerin tümünü mahalli şartlarla birlikte değerlendirerek gerekli çalışmayı yapacaklardır.Kazırım açıkta kaldığı süre.Yan tesirler. Ancak bu durumda sistemin . Özel iksa gerekmesi halinde ise durumu merkeze iletip iksa tespiti talebinde bulunacaklardır. arazi yüzeyinin yatay olması. zeminin sert ve sıkı olması.Fiziksel bazı nedenler.Çelik Panolu İksa 2 .iksa maliyet mukayesesi de yapılarak (tabii şevli çalışma imkanının olması durumunda) ekonomik olanı tercih etmek suretiyle işlerini yürüteceklerdir. Ahşap iksa. bu gibi durumlarda. Ahşap iksa türleri ile yapılan uygulamada genelde sistem bir projeye dayandırılmamaktadır.Palplanş İksa Çok istisnai hallerde. Ahşap iksa fiyatları ise Bayındırlık ve İskan Bakanlığı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatlarından aynen alınmaktadır. Gerek çelik panolu ve gerekse palplanş iksa türleri ülkemizde üretilmeyen ve ithale ayali olan türlerdir. Bunların şimdiye kadar kullanılan birim fiyatları ve tarifleri geçiş döneminde günün şartlarına ve eldeki mevcut bilgilere göre yapılan fiyat ve tarifleridir.Geniş Derin Kazılarda Uygulama (Kazı genişliğinin 1. II . .00 mt.

statik hesaplarını yapıp bir projeye dayandırmak gerekmektedir.Bu üç maddede belirtilen hususlar tutanakla tespit edilip. aralıklı ahşap iksa olarak kabul edersek.11. uygulanabilecek şev eğimi ve zemin durumuna göre uygulanabilecek iksa türü (Ahşap) tespit edilmelidir. fakat palplanş iksa türü için gerekli hesaplamalar yapılarak proje düzenlemekte ve bu projeye dayalı uygulama yapılmaktadır.1990 tarih ve 7431-7449 sayılı yazılarla da yine tüm Bölgelerimize “Çelik Palplanş İksa Uygulamaları” ve ayrıca 1996/31 sayılı Genelgemiz ile yine tüm Bölgelerimize "Özel İksa Uygulamaları" hakkında tüm ayrıntılar ve uygulamada uyulması gereken hususlar bildirilmiştir.12. 100000x0. b. c. tüm ayrıntılar belirlenmiş durumdadır.5 =100000m2 Kullanılan kereste miktarı ise. bu tutanağın Bölge Müdürlüğünce tasdikini müteakip uygulamaya geçilmelidir. 2.İmalat bitirilip dolgusu belli seviyeye getirilmeden iksaların sökülmesine müsaade edilmemelidir. a. 5.5 mt kabul edersek İksa miktarı = 2x20000x2.İş emniyetini sağlamak. 7. Yükleniciler zemin durumuna göre bazı kesimleri iksasız geçme eğilimindedirler. 27. kaliteden fedakarlık ve işin yapılabilirliğini zorlaştırmak olur ki. iş emniyetini ihmal etmek.Şevli kazı yapma olanağı yoksa. nasıl hareket edilmeli? 1. uygulanacak ahşap iksa türü tespit edilmelidir. Esasında uygulama ile ilgili muhtelif genelgeler veya genel yazılar yayınlanmış olup. Bilindiği gibi özel iksalardan çelik panolu iksa tipi de bir hesaba dayandırılmamakta. d. TS 2519 bu hesapta uyulacak esâsları da belirlemiş bulunmaktadır. fen sanat kaidelerine uygun tarzda yapabilmek.İksa gerektiren bir yere" iksa yapma" denilemez. gibi önemli faktörlerden dolayı şartnamesine.Şayet zemin şartlan ahşap iksa ile de uygulama yapma imkanı vermiyorsa. c.Uygulanan iksa türleri mutlaka projesine veya birim fiyat tarifinde tariflenen ve analizinde belirlenen esaslara ve boyutlara uygun olmalıdır.Uygulanan iksa türleri bütün ayrıntıları ile mutlaka röleve defterine de işlenmeli (Eğer fiilen yapılmışsa) ve karşılıklı imza altına alınmalıdır. 3.1980 tarih 6593-6710 sayılı yazılarla tüm Bölgelerimize "Çelik Panolu İksa Uygulamaları". Uygulamada somut olarak ne yapılmalı. Bir şantiyede farz edelim ki. Bütün mesele uygulamayı bu bahsedilen Genel Yazılar ve en son 1996/37 sayılı Genelge doğrul tuşunda yaptırmaktadır. Böyle hallerde. bir inşaat sezonunda 20 km hat döşenmektedir. mutlaka iksasız ödeme yapılmalıdır. Şayet bu bahsedilen hususlara uyulmazsa ne olur? Yüklenici parasını yine alır fakat iksadan beklenen fonksiyonlar yerine getirilmeden imalat yapılmaya çalışılmış olur ki bu. 6. Halbuki iksa uygulaması. Ekonomik olanın tercih edilmesi tabiidir. 4. Buna rağmen iksa uygulamalarının tekniğine ve şartnamelere uygun yapıldığını söylemek zordur.0125 = 1250 m3 .İmalatı projesine.İnşaatın yapılabilirliğini sağlamak. neticede bu da kaliteden fedakarlık anlamına gelir. Ortalama hat derinliğini 2. Bütün bu hususlara uyulmazsa ne olur? Şöyle bir örnek vermek mümkündür.Önce kazının şevli mi yoksa iksalı mı yapılacağı tespit edilmelidir.Özel iksa gerektiren kesimler özel iksa tespit heyetinin tespitleri sonucu merkezce onaylanan tespit tutanağı esasları çerçevesinde yürütülmelidir. ama böyle bir yeri eğer yüklenici iksasız yapıyorsa Ödeme mutlaka iksasız olarak yapılmalıdır. bu durumda konu merkeze iletilecek olup özel iksa tespiti için talepte bulunulmalıdır. Şöyle ki: 14. 8. Sonra kazının yapılabildiği şev nispeti ile tespit edilen ahşap iksa türü arasında şev-iksa maliyet mukayesesi yapılmalıdır.Şevli kazı yapma imkanı varsa. projesine ve uygulama ile ilgili tüm yazı ve genelgelere ve ilgili birim fiyat tariflerine mutlaka uyularak yapılması gereken bir iş kalemidir.

İşin tüm maliyeti = M.. Esasında kontrollükle görevlendirilip bunu etkin bir tarzda yapmamanın makul bir izahı yoktur. hatta genelde düşüktür.. hiç yapmayıp veya az yapıp parasını almak gibi..25m K=İ. yüklenici yukarıda miktarı hesaplanan 1250 m3 kereste bedelini ve bunun iksa haline dönüştürülmesi için gerekli olan ve ilgili analizinde belirtilmiş olan işçilik bedellerini karlı fiyat üzerinden ve her sene almaya devam eder.).%1 tenzilat. Bu eşitliğe göre.) Bu tablo çok daha uzatılabilir.Keşif =K dersek.. Neticede yüklenici. Her şeyin kağıt üstünde düşünüldüğü gibi cereyan etmesi halinde. (mesela 1/3 şev yerine 1/1 şev alması veya 10 cm. veya iksanın mutlaka yapılması gerektiği şartına riayet edilmezse.25 F = m + 0.. Birim fiyat = F..25 İ.Yüklenici bunu daha çok sefer kullanır (kalıp ve iksa gibi. Buna benzer hususlar bir iş kalemi veya her birim fiyat için düşünülebilir. Ayrıca.Veya hiç kullanmaz.F= 1x1. İstisna olarak içlerinde çok değil de yüksek olanlar vardır. Üstelik de hem kazı için gerekli olan emniyet tedbirini almamış olur hem de işi tekniği ve fen ve sanat kaidelerine uygun olarak yapmamış olur.. parasını alması gibi. (mesela hat tecrübesini yapmaz. İş kalemi = İ. Buna rağmen kontrollüğü etkin bir tarzda yapmamak veya yapamamak konusunda neler söylenebilir? . K = 1. Bunlar birim fiyatların yüksekliğinden değil de kontrollük hizmetlerinin şu veya bu nedenle gerektiği tarzda ve etkin bir şekilde yapılmamasından ve yapılamamasından kaynaklanan hususlardır. dolayısıyla kazmamış olur. ÖRNEK: Bir fiyat yaparken işin bünyesine girmeyen bir yardımcı malzemenin farzı misal 3 sefer kullanılacağını öngörürsünüz. ki bunlar idareyi ilgilendirmez. F = malzeme + işçilik + kar Malzeme + işçilik = m Kar = 0. Teorik olarak şöyle bir değerlendirme yapılabilir.Kontrollük hizmeti gerektiği gibi yapılmamaktadır.80 keşif olur. veya eksik kazar vs.80 K. ama tam yapmış gibi parasını alır. yani. fiyatın özelliğinden kaynaklanan bazı durumlar vardır. Hal böyle iken. yapmadığı işin parasını almaktadır veya yaptığı işi de fen ve sanat kaidelerine uygun yapmamaktadır.. milletin parasıyla devletin belirlediği esaslar çerçevesinde devletin işini yaptırma işidir. % 70'lere varan tenzilatların açıklaması nasıl yapılır? Bu konuda muhtelif düşünceler üretilebilir. hatta hattı döşemez. az yapıp çok parası almak gibi.25 M olur. Bu çerçevede. KONTROLLÜK HİZMETİNİN ÖNEMİ Kontrollük.) . Buradan... % 10 kar elde edileceği.m = M dersek. M= 0. Yukarıda belirtilen 3 husustan idareyi ilgilendiren ilk 2 husus üzerinde durmakta yarar vardır. Bazı iş kalemlerini.Yani yukarıda uygulama esaslarına uyulmazsa.% 20 tenzilat işin.m İ. kum serip 30 cm kum parası almak gibi. yaptım diye.% 0 tenzilat ise % 20 kar elde edileceği anlamına gelir. 3 .25m = l. 3-Yüklenicinin kendine mahsus bir takım hesapları vardır.80 K veya Maliyet = 0.) Tutanakla tespiti yapılan bazı iş kalemlerinde. Ancak bunların en önemlileri şu kategorilerde toplanabilir. Birim fiyat maliyeti = m.25 m = l. % 20 den büyük tenzilat nasıl yapılır? % 20 tenzilat dahi karsız iş yapılacağı anlamına geliyor. Maliyet keşfin % 80 keşif olur. M = K= 0. mâliyetine yapılacağı ye hiç kar elde edilemeyeceği. 1-İdarenin yaptığı birim fiyatlar çok yüksektir. 1 . 2 . 2. (İksa yapmadan. .. Birim fiyatlar genelde bakıldığında çok yüksek oldukları söylenemez.

1- Fiziki bir takım engeller vardır. İş olarak fazla yüklenmiş olmak, yeteri kadar şantiyeye gitmek fırsatı bulamamak gibi... Şantiyede olmadığı zaman işin takibinde güçlükler olması, sürveyan olmaması gibi... 2- Bilgi yetersizliği vardır. İlgili kontrol yeni olabilir, mesleki formasyonu eksik olabilir. 3- Yüklenici dürüst değildir, sürekli atlatma ve kandırma eğilimindedir. 4- İş zordur, inşai güçlükler vardır, sürekli meşguliyetin yanı sıra güçlü de yüklenici ister. Bütün bunlara başka bir sürü faktör daha eklemek mümkündür. Ama bu tabloyu ne kadar uzatırsak uzatalım, bu sayılanların hiçbiri kontrollük hizmetini gerektiği gibi yapamamanın veya yapamamanın gerekçesi olamaz. Kontrollük riskli bir iştir. Kontrol olarak yaptırılacak bir iş ilk etapta en doğru, en kaliteli ve proje ve şartnamelere uygun tarzda yapılmalı ve yaptırılmalıdır. Yanlış veya kalitesiz olursa, yıktırıp yeniden yaptırırım mantığı her zaman baş vurulan bir yöntem olmamalıdır. Yıktırmak, yeniden yaptırmak malzeme ve zaman israfıdır, dökülen suyun kabını dolduramayacağı unutulmamalıdır. Yine de zorunlu hallerde mecburen yıktırılacak veya söktürülecek ve yeniden yaptırılacaktır. Ama asıl olan ilk seferde doğru ve kaliteli yapmak ve yaptırmaktır. Kontrol Mühendisliğinin mutlaka bir takım güçlükleri olacaktır. İş yapmak ve yaptırmak kolay değildir. Kontrollüğün esası, bütün olumsuzluklara rağmen doğru ve kaliteli iş yaptırabilmektir. Şüphesiz bu sonucun alınmasında kontrollüğü bir ekip çalışması olarak düşünmek gerekmektedir. Bu ekip tabidir ki Sürveyan, Mühendis, Baş Mühendis, Şube Müdürü, Bölge Müdür Yardımcısı, Bölge Müdürü ve Genel Müdürlük zincirinden oluşmaktadır. Her kademe kendi yetkisi çerçevesinde bu ekip çalışmasına olumlu katkıda bulunmak durumundadır. Olumlu sonuç alınması, her kademedeki bu katkıların aksamaması ile direkt ilgilidir. 31 Ekim - 1 kasım tarihleri arasında yapılan Bankamız Bölge Müdürleri toplantısına katılan Bayındırlık ve İskan Bakanı Sayın Cevat AYHAN' ın yapmış olduğu konuşmanın konu ile ilgili bölümünden bir alıntı yaparak sözlerimi bitirmek istiyorum. Diyor ki Sayın Bakanımız: “Yapacağımız tercihlerde proje olayı ve kontrollük hizmetleri mühimdir. Zaman zaman kamu ihalelerinde ihalelerin çok kırılması işin vasıfsız yapılması neticesini doğurmaktadır. İhalelerde esas olan rekabettir. İhalelerin çok kırılmadan verilmesi imkanı tartışmaları yapılmaktadır. Hiçbir firmayı korumadan ihaleyi sonuçlandırmak esastır. Amme menfaatini koruyarak toplumun gelişmesini rekabet ortamını sağlamak gerekmektedir. İşini kaliteli yapan, iyi organize eden, programını iyi uygulayan firma ayakta kalacak, işini . iyi yapmayan elenecektir. Kamu ihalelerinde esas olan şudur.: Tam rekabeti sağlamak ihalenin adaletli biçimde sonuçlandırılmasıdır. İhaleden sonra kontrollük de önemli bir faktördür. Kontrollük iyi yürümezse iş zarar ettirir, amme malını suiistimal ortamına götürür. İşin kontrollüğü çok ciddi takip ister. Bu takibi Genel Müdürden, Kontrol Mühendisliğine kadar herkes yapacaktır. Özellikle Bölge Müdürlerimiz çok iyi kontrol yapacaklardır. İller Bankamızdaki değerli arkadaşlarımızla da yalandan çalışarak kontrollük ve takip işlerini süratle yürüteceğiz. Bakanlığımızla ilgili tüm ihaleleri şeffaf, dürüst ve başarılı bir biçimde takip ederek sonuçlandıracağız. Bir ihaleyi müteahhide verdiğimizde iyi yapsın, kötü yapsın istihkakı hazırlar, getirir, bende gözü kapalı imzalarımşeklinde düşünmeyeceğiz. İşlerimizi teknik şartname çerçevesinde yaptıracağız. Şartname ne yazıyorsa, müteahhide ona göre para vereceğiz. Herkes işini bilerek yapacak ve helalinden kazanacaktır. Bunlar yapılmadan hiç kırmadan da ihale yapsanız yine işe yaramaz. Sistemin en önemli noktası bence budur”.

ARITMA TESİSLERİNDE ENSTRÜMANTASYON KONTROL KUMANDA İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI

Adil ÜNAL Şube Müdürü Arıtma tesisinin çeşitli noktalarında ölçüm ve kontrol yapmak için kullanılan cihazlara genel olarak enstrüman denilmektedir. Tesislerimizde en çok kullanılan enstrümanlar şunlardır : 1) Seviye kontrolü için. a) Seviye şamandırası b) Kapasitif tip seviye ölçüm seti c) Ultrasonik tip seviye ölçüm seti 2) Debi kontrolü için. a) Ultrasonik tip debi ölçüm seti b) Elektromagnetik tip debi ölçüm seti 3) Oksijen ölçüm seti 4) Zaman kontrolü için zaman röleleri 5) Kayıt ve istatistik için kaydediciler Bunlar dışında bazı tesislerde çok daha kompleks kontroller için kullanılan enstrümanlar vardır ki bu tesisler sanayi ve kimyasal atıkların arıtıldığı büyük ve karmaşık proseslerin olduğu tesislerdir. Bu tesislerde kontrol edilecek parametre ve nokta sayısı fazla olduğundan basit röle sistemleri ile tesisin işletimi imkansızlaşır. Bu noktada PLC sistemi (Programmable iogic controller) programlanabilir kontrol devreleri kullanmak gerekir. Bu tür tesislerde çok sayıda sıcaklık ölçümü, gaz ölçümü, debi ölçümü ve motor kontrollü iki veya üç yolluk vanalar vardır. Birçok fiziksel ve kimyasal işlemi insan eliyle aynı anda yapılmasının imkansızlaşacağı için kontrol ve kumanda işlemleri programlanabilir elektronik kontrol cihazları ile sağlanır. TESİSE ELEKTRİK ENERJİSİ TEMİNİ Tesise dışardan temin edilecek elektrik enerjisi 30-4.50 KV veya 15-6.3 KV olmalıdır. Tesis enerjisi en azından iki farklı dış kaynaktan temin edilmelidir. Her iki enerji kaynağında kesinti olması olasılığına karşın tesis içinde dizel motorlu bir elektrik jeneratörü bulundurulması en ideal çözümdür. ANA KUMANDA PANOSU Tesis dışından gelen yüksek gerilim 400 volta çevrilerek ana kumanda panosunun arkasındaki sigorta ve devre anahtarlarına bağlanır. Akım amper, voltaj, volt ve elektrik gücü kilowatt olarak ölçen ölçü cihazlarından geçer. Bu panoda ışıklı ika lambaları, arıza göstergeleri, seviye göstergeleri, debi kaydedicileri bulunmaktadır. Ayrıca tesisin akım şemasını gösteren minik diyagram bulunmaktadır. DAĞITIM SİSTEMİ 400 V.luk düşük voltaj dağıtım panosu tesisteki makinelerin veya aydınlatma sistemlerinin yerel kumanda tablolarına elektrik dağıtımında kullanılır. TESİS SAHASINDAKİ YEREL KONTROL PANOLARI Yerel kontrol panoları genellikle tesisteki sıyırıcı köprüler, burgulu pompalar gibi mekanik ekipmanların yakınında yer alırlar ve bu üniteleri kontrol ederler. ARITMA TESİSİNDEKİ MEKANİK EKİPMANLAR Tesis bünyesinde proses gereği bulunan bir takım mekanik ekipmanlardan da kısaca tesisin girişinden itibaren söz edecek olursak: 1 - Tesis giriş pompaları (Burgulu veya santrifüj kuru tip. dalgıç pompa olabilir.) 2 - Izgara kum tutucu üniteleri 3 - Ön çökeltme sıyırıcı köprü ve aksesuarı

4 - Havalandırma havuzlarındaki aeratör veya damlatmak filtre ünitesi arıtma sistemine göre değişir. 5 - Çamur pompaları 6 - Son çökeltme sıyırıcı köprü ve aksesuarı. Ön çökeltme ile aynı ekipmanlar. 7 - Çamur koyulaştırma ünitesi. 8 - Çamur susuzlaştırma ünitesi. Belt filtreler veya filter presler. 9 - Ayrıca tesis bünyesinde çeşitli tip ve çapta vana ve kapak bulunacaktır. Bu ekipmanların % 100 e yakın bir kısmı yerli olarak imal edilmektedir. Pompaların dışındaki ekipmanların çalışmasından fazla bir şikayet gelmemektedir. Pompalar hakkında kısaca da olsa bilgi vermek istiyorum. Genellikle arıtma tesislerinde girişinde akışın sürekliliğinin sağlanması ve debi değişimlerinden fazla etkilenme göstermeyen burgulu pompalar kullanılmaktadır. Daha ziyade kot farkının az olduğu debinin yüksek olduğu tesislerde, ızgara ve kum tutucu ünitelerinin derinde yapımından kaçıma gibi sebeplerle yüksek randımana sahip, tıkanma problemi olmayan burgulu pompalar tercih edilmektedir. Kot farkının fazla olduğu yerlerde santrifüj pompalar kullanılmaktadır. Kura tip olabilir, yaş dalgıç olabilir. Projesine göre değişir. Seçimin ne şekilde yapılabileceğini daha önceki projelendirme konusunda anlaşmıştık. Bir hususu da belirtmeden geçemeyeceğim: "Efendim, ızgara kum tutucu yapmayalım." Bu söz, daha ekipmanları veya pompaları kullanmadan gözden çıkarma demektir. Izgara kum tutucu yapmamızda amaç nedir? Biraz düşünelim... Tıkanmanın önlenmesi, kumun aşındırma etkisinin giderilmesi için kullanılmaktadır. Yüzücü maddeler gelmese, kum gelmese neden bu ünitelere ihtiyaç duyulsun. Çıkan malzemeleri sayacak olursak, araba lastiği, kalas parçalan, paçavralar, lifli malzemeler, teneke kutular kesilmiş hayvan başlan, bağırsak v.s. lere şahit olmaktayız. Bu malzemelerin gelmeyeceğine hangimiz garanti edebiliyoruz. Diğer taraftan yanlış bir bilgi daha var. Onu da düzeltmek istiyorum. Izgara kum tutucu yapmayalım da Flygt pompa kullanalım... Bu çok yanlış bir düşüncedir. Flygt pompa değişik bir pompa tipi değil, Flygt pompanın markası; aldığımız yerli pompalardan hiçbir farkı yoktur. Dizayn aynı, fark yalızca kalitededir. Bunu da bu şekilde bilmemizde fayda var. Yerli araba gibi düşünelim. Terfi hattı konusunda da çıkan bazı problemler hakkında bilgi vermek istiyorum. Seçilen terfi çapı ve uzunluğu bazen problem olmaktadır. Çap ve hız kriteri göz önüne alınarak min 0.5 m/sn - max 2.5 m/sn, uzunluk da 1.0 - 1.5 km. arasında seçilmelidir. Uzun hatlarda çökelmeler olmaktadır. Vantuzdan kaçınmalıyız. Vantuzların pissuda çalışması normal olmadığından tercih edilmemektedir.

kısa vadeli her tür önlemler. Her plan gerçekte kararlar zincirini oluşturur. toprağın kullanılmasında üç çeşit karar alınabilir. Hangi ölçekte olursa olsun. orta.İmar Planlama Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler İMAR PLANLAMA ÇALIŞMALARINDA KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLİĞİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İMAR PLANLAMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Erol KÖSEBALABAN . Yerleşme kararları. Plan kararlarını iki ayrı gruba ayırabiliriz. Biz bu kararların tümüne arazi kullanma kararları diyoruz. b) Olumsuz plan kararları : Sınırlayıcı. engelleyicidir. Uzun. Koruma kararları. Bunlar. yönlendiricidir.Daire Başkanı Plan. kaynak kullanımı ve korunması teklifleri birer plan kararıdır. sözlük anlamıyla tasarı. a) Olumlu plan kararları : Yol gösterici. . Kullanma kararlarıdır. düşünce anlamına gelmekte olup bu kelimeden türetilen planlama sözcüğü ise plan yapma anlamına gelmektedir.

zamanlama ve öncelikleri yanı sıra mekan boyutu da getirerek. Karayolu. sürekli gelişmeyi yönlendiren. a) Araştırma-Değerlendirme b) Planlama c) Onama çalışmalarını içermektedir. nüfus. deniz. ekonomik ve sosyal plan kararlarının fiziki plana aktarılmasına "Ülke fiziksel yerleşme düzeni planlaması" diyoruz. nüfus dağılımları. bölgesel özellikleri ve gelişme potansiyelleri büyük farklılıklar gösterir. kentsel ve onunla bütünleşen veya çevreleyen alanlarda uygulamaya yönelik ayrıntılı kararları getiren. Bankamızca. varsa orman alanları sının. kent planlamasına çevreden yaklaşım sağlayan. alan büyüklüğü. yoğunlukları. bölgesel ölçekte tedbirler getiren.Planlar. koruma ve kısıtlama kararları ile kesin. alt bölge. Bu nedenle farklı özellik gösteren yerleşmeler için uygulanacak araştırmalar. çevresel bütünlüğü olan alanların tümünü bir yada daha çok sayıda Belediye ve bunlara bağlı mücavir alanları. Ülke fiziksel yerleşme düzeni planlaması. bağlayıcı ve yenisi yapılıp onanıncaya kadar sürekliliği olan yasal belgelerdir. varsa üst düzeydeki Bölge Planı. Ülke Ölçeğinde Planlar Ülke bütününde. Demiryolu geçişleri. çevresel bütünlüğü olan alanlarda düzenlenen çevre düzeni planları. makro düzeyden mikro düzeye doğru hiyerarşik olarak aşağıdaki şekilde sıralanırlar: a) Ülke ölçeğinde planlar b) Bölge ölçeğinde planlar c) Kent ölçeğinde planlar. bu bağlamda planlaması yapılacak yerleşim ile ilgili jeolojik rapor. göl ve nehir kıyıları. Büyüklükleri ve özelliklerine göre bölge. koruma ve kısıtlama kararları açısından kesin bağlayıcı niteliği ile uyulması gereken bir planlamadır. metropoliten alan diye isimlendirilen bu fiziksel mekanlarda üretilecek plan kararları ülke yerleşme düzenini oluştururlar. planlama yöntem ve teknikleri de farklı olmaktadır. planlama standartları. şehirleşme hızı ve özellikleri tespit edilerek. alan kullanımı.S. üst ve alt plan ölçekleri arasında ilişki kuran. bir yada birkaç alt bölge içerebilir. Çevre Düzeni Planı ya da kent bütünü planlamalarından gelen uygulamaya yönelik ayrıntılara. raporu. yaşayan ve kendini sürekli yenileyen bir üst düzey planlamasıdır. doğal ve kentsel SİT alanları sınırlarının ilgili kuruluşlardan temin edilmesi ile imar planı yapım sürecine girilmektedir. kentsel gelişmeyi belirleyen hedeflere uymak zorunluluğundadır. Sınırları belirlenen. Bu süreç. alt bölge planlama sınırları. metropoliten bölge. 3) Kent (Yerel) Ölçekte Planlar Kent planları.ormanlık ve meralık alanları içerir. Bölge planlaması.İ. hem de kentsel planlama tekniklerinin birlikte kullanıldığı bir planlama ölçeğidir. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünden temin edilen toprak kabiliyet harita ve raporları. ihale suretiyle yaptırılan imar planlarının gerçekçi ve uygulanabilir olması. tarım alanları. nüfus dağılımlarını toplum yararına dengeleyici. Bölge Ölçeğinde Planlar Sınırları belirlenen Bölge planları. yatırımlara. Halihazır haritaların onanmasından sonra imar planı ön çalışmalarına başlanılmakta. Ülkenin sektör bazına dayalı ekonomik ve sosyal kalkınma planları ile bütünleşirler. Bölge ülkenin bir alt mekansal parçası olup. yönetimsel sınırlamalara uygun olarak belirlenir. Bölge. D. bölgesel gelişmede öncelikli yörelerde çevre düzeni planlaması yapılacak alanları tespit eder. Çevre Düzeni Planlaması hem bölgesel. yürürlük süreleri içinde getirdiği yerleşme. tüm yerleşme. imar planını düzenleyen plancı kadar araştırma değerlendirme çalışmalarım ve imar planını mahallinde ve . Nazım Plan ve Uygulama İmar Planı olmak üzere kademelendirilen kent planlan. Çevre Düzeni planları. dağlık. Ülkemizde yerleşmelerin. düzenli şehirleşme ve dengeli nüfus dağılımını sağlayarak.

alt bölge. sosyal ve kültürel ihtiyaçlar. dinlenme. ekonomik yapı ve eğilimler ile karşılaştırmalı değerlendirilmesi nazım plan aşamasında yapılır. yılındaki durumunu ortaya koymak üzere. sosyal. sosyo-ekonomik ve alt yapı bilgileri mahalli çalışmalar safhasında toplanır ve gerekli Analizler yapılır. kişi çıkarından çok toplumun yararlanması ilkesine uyumlu olmasına gayret edilir. • Uygulama plan aşamasında. arazi mülkiyetleri. aynı veriler. • Topografya. 3) Sosyo . bölge. • Planlamaya geçişte belirlenen "amaç" ve "hedeflere" uyumluluğu araştırılır. . tarafsız. koruma planlaması ilke ve kararlarını içeren sosyo ekonomik veriler sentezi ile plan kararlarının özellikle nazım plan aşamasında karşılaştırmalı değerlendirilmesi yapılır. • Nüfus. Araştırma konuları.büroda inceleyerek eleştirilerini ortaya koyan Bankamız teknik elemanlarının titiz. planlamaya yeterli ve gerekli ölçüde olup olmadığı incelenir. b) Planlama Çalışmaları îmar planları.Ekonomik Verilere Göre Olabilirlik • Planlamaya esas olacak Sosyo-ekonomik veriler sentezinin eksiksiz. eğlenme ve bu fonksiyonlar arasında ulaşımı en iyi şekilde çözecek düzenlemeyi getirmek amacı ile hazırlanmaktadır. 2) Doğal Verilere Göre Olabilirlik • Planlamaya esas teşkil eden araştırma ve ön çalışmaların eksiksiz. ayrıntıda getirilen önlem ve kararlarla yeniden test edilir. ülke. Özellikle. yeterli ve gerekli ölçüde oluşu araştırılır. özverili çalışmalarının neticesidir. planlamaya dönük ve planlamanın amacına hizmet eder nitelik ve yeterlilikte olacağından. Ülkeye ve topluma maliyeti pahalı çözümlere yönelmemesi. a) Araştırma . planlama döneminde verilerin ulaşacağı değerlerin bulunması için projeksiyon hesapları yapılır. Bölgeden Yaklaşım. • Yeni kentsel yerleşme ve gelişme alanlarında yer seçimi kararlarının. metropoliten bölge ve çevre düzeni ölçeğindeki plan kararlarına uygunluğu incelenir. bölge. Plan kararlarının "kamu yararı" gözetmesi.Değerlendirme Çalışmaları Kentin plan yapım. sonuçlar değerlendirilir ve Plan Kararları belirlenerek planlamaya geçilir. İmar planı yapılan her yerleşim için hazırlanan Araştırma Değerlendirme Çalışmaları bir cilbent içinde ilgili müdürlüğe teslim edilir. arazi birim fiyatları. demografik (nüfus yapısal. çalışma. Toplanan bilgilerin birbirleriyle ilişkisini ortaya koyacak şekilde birleştirilmesi ile sentez işlemleri tamamlanır ve yoruma geçilir. planlamanın cinsine ve yerleşmenin büyüklüğüne göre farklılık gösterir. tarım potansiyelinin tarihsel arkeolojik değerlerin ve su kaynaklarının yitirilmemesi ilkesi dikkatle gözetilir. çevre ve kent verileri dikkate alınarak. çalışma alanlarına göre projeksiyonlar. fiziki. İnceleme ve Değerlendirme Kriterleri 1) Üst Plan Kararları. çalışmalar incelenir eksik hususlar varsa tamamlatılır ve imar planı incelemesine geçilir. iklim. düzenlenen imar planlan. gürültü gibi yaratma durumları irdelenir. Bankamız teknik elemanları tarafından mahallinde ve büroda incelemeye tabi tutulurlar. eğim. toprak ve su durumu ile doğal örtü gibi doğal veriler sentezi ile plan kararlarının özellikle nazım plan aşamasında değerlendirilmesi yapılır. jeoloji. oturma. işgücü. • Kentin çevreye yayılmasında. Çevre İle İlişkiler Amaç ve Hedeflerde Tutarlılık • Ülke. yerleşme ve alan kullanımı kararları ile kentsel altyapının çevre sorunları (kirlenme. Bu anlayış içinde. İmar planlarının inceleme ve değerlendirilmesi sırasında uyulması gereken kriterler aşağıda sıralanmıştır. Mevcut bilgi ve yorumların ışığında.

Yukarıda maddeler halinde sıralanan kriterlere göre incelenen imar planı ve araştırmaları eksikler varsa düzeltilmek üzere iade edilir. yeterlilik ve rasyonellik plan kararları içeriğinde aranır. • Tüm resmi ve idari yeni yapılar ile kentsel donanım alanlarının yer seçimi ve gerçekleştirilmelerinde ilgili kurumların görüşlerinin alınmasına çalışılır. İmar Kanunu ve Yönetmelikleri ile şehircilik ilkelerine uygun olarak düzenlenen planlar. bölünme (ifraz) ve yapılanma koşullarında uygulanabilir ilkeleri gözetilir. 5) Kentsel Altyapı ve Donanım • Kentsel sosyal donanım ve teknik altyapıya ilişkin çözümlerde. kentin ana fonksiyonları arasındaki ilişkiler sistemindeki gerçekçilik ve rasyonellik aranır. • Büyük kentlerde yada özelliği olan yerleşmelerde özellikle "merkezi iş alanları"nda. yola bağımlı diğer teknik altyapının olabilirliği ve maliyet boyutu irdelenir. • Genelde nüfus ve yapı yoğunlukları ile ilgili tüm testler yapılır. sağlık. • Okullar. 1) Planların elde edilmesi sürecinde. Bu konuda da kısa bilgi vermek yararlı olacaktır. belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalıyorsa belediye meclisleri. gerekli hesaplamalar da yapılarak irdelenir (ticaret bölgeleri. 3) 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu uyarınca Bakanlar kurulu Kararı ile ilan edilen Turizm . kıyı kesimlerinde. 2) 1/25. rant yerine toplum yararına kullanış getirilmesine çalışılır. planlamada bölgeleme ve kentsel alan kullanımına ilişkin ilke kararlarının kendi iç tutarlılıkları. Yerleşmenin daha önceki planlama ve imar uygulaması süreci incelenir. • Kent içi ve yakın. c) Onama Mutlak bilinmesi gerekli hususlardan birisi de planların hangi idare tarafından onanacağıdır. • Uygulama planı ölçeğinde ayrıntıda. • Plan üzerinde ve özel işaretlerde getirilen "uygulaması gerekli plan hükümleri" ve özel "plan koşulları"nın yeterliliği ve gerekliliği araştırılır. • Plan kararlarının. bugünkü mülkiyet durumu.4) Arazi Kullanma . belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalıyorsa İl İdare Kurulu Kararları ile onanarak yürürlüğe girerler. yapılaşmalar ve ifrazlarla tutarlılığına bakılır. istasyon. çevresi yol sisteminde. büyüklükleri ve bu bölgelerde uygulanacak özel yapılanma koşulları. endüstri. spor donanımı ile yeşil alanların standartlara uygunluğu. Kamu mülkiyetindeki alanlarda getirilen kullanışlara ne amaçlandığı araştırılır.000 ölçekli Çevre Düzeni Plan kararlarında bütünlük ve devamlılık sağlanması için İmar Kanununun 9. iskele yer seçimlerinde isabet derecesi kentsel fonksiyonlar ve ilişkiler sistemi çerçevesinde araştırılır.yeterliliği ve kent mekanında uygun dağılımları test edilir. maddesi uyarınca çevre düzeni planlan Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca onanmaktadır. kent bölgelerinde yoğunluk ve. yapı düzeni kararları irdelenir. Düzeltilip teslim edilen planlar tekrar incelenir ve uygun görülmesi halinde onanmak üzere ilgili idareye gönderilir. gerek görülüyorsa yeni hükümler ve koşullar eklenir. kademelerime ve yolların düşünülen kapasitelerine göre profil verilmesi. 6) Planın Gerçekleşme Olanağı ve İmar Açısından Uygulanabilirlik. gereğinde alternatif çözümler araştırılır. • Planın sosyo ekonomik ve fiziksel yapıya ne ölçüde uyum gösterdiği ve gelişme eğilimlerine ne ölçüde yön verdiği irdelenir. Mülkiyetlere olabildiğince uyumluluk. Terminal. • Kent toprağının ekonomik değeri ile önerilen kullanış arasındaki ilişki araştırılır. • Yerleşmenin büyüklüğü gereğince "toplu taşımın" su yolu ve raylı ulaşımın rasyonel kullanımı çözümleri araştırılır.Bölgeleme ve Yerleşme Düzeni • Nazım plan aşamasında. tarihsel çevre ve ticaret alanlarında otopark ve yaya ulaşımı ile ilgili sistem çözümleri aranır. Varsa önceki planların uygulamadaki yönlendirme ve başarı durumu ile planların ömürleri incelenir.depolama alanları gibi). • Farklı kentsel fonksiyonlar yükümlenen kent bölgelerinin yer seçimi yanı sıra.

mevzii imar planlarını yapma ve onama yetkisi 4046 sayılı kanunla "Özelleştirme Yüksek Kuruluna" verilmiştir. belediyelerde .kararları içeren bölümleri ise Turizm Bakanlığı'nın görüşü alındıktan sonra ilgili idare tarafından onanmaktadır. Bakanlığımızın bu genelgesine göre: Özel Büro ve Üniversite Döner sermayeleri tarafından hazırlanan jeolojik etüd raporlarının geçerli olabilmesi için. b) Turizm dışı. bu hizmetleri Bölge Müdürlükleri bazında da yürütmeye başlamış ve bu amaçla çeşitli tarihlerde 4 ayrı genelge yayınlanmıştır. bölgeleme. maddesi uyarınca "Özel Çevre Koruma Bölgesi" olarak ilan edilen alanlarda. Herhangi bir belediyenin mücavir alan sınırları içinde kalan alanlarla ilgili tüm özel jeolojik etüd raporları önce Genel Müdürlüğümüze verilmektedir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 17. İller Bankası veya Afet İşleri Genel Müdürlüğünce kontrol edilip onaylanması şartı getirilmiştir. yaptırmak ve onamak yetkileri verilmiştir. koruma kurullarınca uygun görüldükten sonra. İmar planına esas olacak bu jeolojik raporların aracı. Bu araştırmadan sonra raporlar.1987 gün ve B. raporların Bankamız veya Afet İşleri Genel Müdürlüğü tarafından incelenmiş bir saha ile ilgili olup olmadığı. yerleşim açısından zeminleri değerlendirmek. bölge kapsamındaki illerde nazım ve uygulama imar planları ile bunlar üzerinde yapılacak revizyon ve değişiklikleri yapmak. maddesine göre. 4) 2782 sayılı Çevre Kanunu'nun 9. inceleme ve onama işlemleri ile ilgili uyulması gereken kurallar ve alınacak kontrol ücreti ile bilgiler Bölge Müdürlüklerimize bildirilmiştir. 6) 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 3386 sayılı Kanunla değiştirilen 17. a) Turizm amaçlı kullanım kararlan içeriyorsa Turizm Bakanlığı tarafından. çeşitli kullanım. yaptırmak. 5) 388 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığına. ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin. özel jeolojik etüd raporlarının kontrol ve onaylama işlemlerini en kısa sürede ve yerinde çözülebilmesi amacıyla. Belediye mücavir alanları dışında kalan jeolojik etüd raporları ise doğrudan Bölge Müdürlüklerimize verilmekte ve tüm işlemler ilgili Bölgelerden yürütülmektedir. koruma kurullarınca SİT alanı ilan edilen. Bu konuda da kısaca bilgi vermek yararlı olacaktır. Ancak onaylanan raporlarla uygulanması istenen teknik koşulların. Bankamıza ulaşan raporlarda etkin bir kontrol hizmeti sürdürülmektedir.09. her ölçekteki planları revize etmek ve re'sen onaylamak yetkisi 383 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Başbakanlık Özel Çevre Koruma Kurulu Başkanlığına verilmiştir. bu şekilde onanan nazım planlara göre hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planları.8. Söz konusu genelgelerle.1634 sayılı genelgesi yayınlanmıştır. koruma amaçlı imar planı yapılıp. Merkez ve Alanları'nda 1/25. Bu amaçla yerleşime koşullu veya koşulsuz uygun ile uygun olmayan alanları belirlemektir. Bilindiği üzere Daire Başkanlığımızda ve Bölge Müdürlüklerimizde imar planlarına esas teşkil edecek jeolojik raporların düzenlenmesi yanı sıra üniversite döner sermayeleri ve özel jeoloji büroları tarafından hazırlanan jeolojik etütler de incelenmekte ve uygun görülmesi durumunda onanmaktadır. Burada amaç. imar planı yapmak. Afet İşleri Genel Müdürlüğü ile ortaklaşa hazırlanan raporlarda şekil-içerik birlikteliği sağlamak amacıyla düzenlenmiş rapor formu.000 ölçekli nazım imar planlan ve değişikliklerinin onama işlemleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca. eleman ve iş durumuna göre Genel Müdürlüğümüz veya Bölge Müdürlüklerimizce kontrol edilip onaylanmaktadır. ilgili ise istenilen ayrıntılara sahip olup olmadığı veya afete maruz Bölge kararının bulunup bulunmadığının araştırılmasıdır. Bankamızca hazırlanmış jeolojik raporların bazı özel büro ve Üniversite Döner Sermayelerince değiştirildiği ve heyelanlı alanların yerleşime açıldığı belirlendiğinden. Bankamız. imar planı uygulaması durdurulmakta.Bölge. Belediye veya Valilikçe onanmaktadır. 7) Belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan.000 ve 1/5.

teknik koşulların uygulanma aşamasında da. Bankamız kontrol hizmeti verebilecektir. İlgili Belediyelerin teknik konularda sürekli bilgilenmelerinin sağlanması sağlıklı kentler oluşturmakta atılan adımlardan önemli birisini oluşturacaktır. Ayrıca gerek Belediyelerin sorumlu olduğu mücavir alan sınırları içinde. zaman zaman istenilen şekilde yerine getirilmediğine tanık olmaktayız. Bu nedenle Bölge Müdürlüklerimizde Jeoloji Mühendislerinin sayılarının artırılması durumunda.yeterli sayıda ve nitelikte teknik eleman olmaması nedeniyle. Harita Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler . gerekse Valiliklerin sorumlu olduğu mücavir alan sınırları dışında. Bayındırlık ve İskan Bakanlığının genelgesine rağmen. jeolojik etüd raporu olmadan yapılar inşa edilmekte veya onaylanmadan işleme koyulan jeolojik etüd raporları da bulunmaktadır.

Bu gelişmeler ışığında sayısal harita üretimine olanak sağlayan birim fiyatlar ve şartnameler hazırlanarak uygulamaya konmuştur. Haritası ve imar planı olmayan yerde. yenileme ve revizyon şeklinde yaptırılan halihazır harita işlerinde.Daire Başkanı Harita mühendisliği. Bu güveni sıkı bir şekilde kendi kendine kontrol eden disiplinli bir mekanizma ile sağlayabiliriz. sulama. Sözgelimi kent planlaması ve imar planlan için gerekli kent haritaları. harita sahasının sınırlarının tespiti ve tahdit krokisiyle keşif hesaplarının hazırlanması Bölge Müdürlüklerimizce yapılmaktadır. Bunun için her yıl yatırım yönünden çok zorda kalınmakta. ülkenin gereksinim duyduğu her ölçekteki haritaların üretimini. belediye teknik hizmetlerinin (yol-sukanalizasyon vb. tünel ve benzeri mühendislik projelerinin etütlerinde projelendirmelerinde. haritası yapılacak mevcut detayların. Bu projelerin hazırlanabilmesi için harita ve imar planı hizmetlerinin tamamlanması gerekmektedir. Bugüne kadar klasik yöntemlerle yapılan çizgisel haritada.HARİTA VE PROJELERİN YAPIMINDA UYGULANAN KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLİĞİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HARİTA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Veysel ÇELİK . kadastro haritaları. 1997 yılı programında devam eden ve yeni projelerimiz için 700 Milyar TL. Karayolu. Sağlıklı bir çevre oluşturulabilmesi. Yerleşim yerlerinin ve belediyelerin imar ve altyapı gereksinmelerini karşılamak için ilk adım olarak halihazır haritalarının yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla önceki yıllardan sonraki yıllara yoğun bir talep birikmesi olmaktadır (Çözüm için de daha çok ödeneğe ihtiyaç duyulmaktadır). Bölge Müdürlüklerimizce yapılan harita keşif bedelleri. büyük tüm projelerin etüd ve uygulamalarını gerçekleştiren meslek dalıdır. yöre ihtiyaçlarını iyi gözeten projeler üretilmesiyle mümkündür. Halihazır harita için ayrılan ödeneklerin sınırlı olması ve halihazır harita taleplerinin de çok fazla olması nedeniyle gerçekleşmeler çoğunlukla yüzde yüzleri aşmaktadır. parselasyon planlan. Şöyle ki: Harita ve harita mühendislik hizmetleri tüm yatırım ve mühendislik hizmetlerinin altyapısını oluşturur. yine de belediyelerin bütün talepleri değerlendirilememekte. Bu sistemin bankamıza kazandırılması yönünde çalışmalarımız devam etmektedir. harita mühendislerinin yönetim ve denetiminde üretilmektedir. içmesuyu. Bankamız Harita Daire Başkanlığı belediyelerin bu harita taleplerini toplayarak ayrılan ödenek miktarına göre harita yatırımlarını gerçekleştirmekte ve halihazır harita üretimi konusunda belediyelerin ihtiyaçlarına cevap vermektedir. Harita verileri her zaman altyapının temelini oluşturduğundan tartışmasız doğru olarak kabul edilebilir olmalıdır. vergilendirmeye esas değerleme haritaları. 1996 yılının ikinci yarısından itibaren Başkanlığımızca yaptırılan tüm haritalar sayısal olarak üretilmektedir. kanalizasyon ve diğer altyapı hizmetlerini yapmak mümkün değildir. İmar hareketlerinin giriş kapısı harita hizmetleridir. demiryolu. maden haritaları. yine ödenek dahilinde karşılanmaya çalışılmaktadır. ödenek öngörülmüştür. talepler bir sonraki yıllara devredilerek. arazi toplulaştırma planlan. Ayrıca 1995'den itibaren uydu Jeodezisindeki gelişmeler dikkate alınarak GPS teknolojisinden yararlanmaya başlanmıştır. İlave. harita mühendisliğinin yoğun bir işlevi vardır. grafik görüntü ekranları ve sayısal çıkış veren yada otomatik kayıt yaparı veri derleme donanımları yoğun olarak kullanılmaktadır. Bilgi ve teknolojideki bu gelişmeler bilgisayarların üretim içinde yoğun kullanımım getirmiş ve bu değişim tüm mühendislik dallarını etkilemiştir. ek ödenek imkanları aranmaktadır Ancak. araziye ilişkin küçük. bu projelerin araziye uygulanması. Bugün artık harita mühendisliğinde de bilgisayar. 1970'li yılların ikinci yansından itibaren mikro elektronik teknolojide hızlı gelişmeler olmuş ve bu gelişmelere paralel bilgisayarların sağladığı olanaklarla da artmıştır. otomatik çizim sistemleri. Bu nedenle keşif bedellerinin .) proje yapımlarında. kamulaştırma planlan. imar planı uygulamaları. yoğunluğunun tahmini tespitleriyle elde edilmektedir. bilgisayar destekli sayısal harita üretimine geçilmiştir.

Meskun saha sınırlarının ve bina adetlerinin daha doğru olarak tespit edilmesi. (Meskun saha sınır noktalan muhakkak ölçülerek tahdit krokisine işlenmeli ve meskun alandaki bina sayısı gerçeğe çok yakın olarak tespit edilmelidir. İşlerin daha sağlıklı yürütülebilmesi için sözleşme gereği işin devamı süresince iş başında bulunması gereken şantiye mühendisi hakkında her arazi kontrolünde tutanak tutulmalı ve bir nüshası Başkanlığımıza gönderilmelidir. İlave ve revizyon harita alımları için hazırlanan tahdit krokilerinde. röperli noktalar.) bu bina sayısı tespitinde çok dikkat edilmesi gerekmektedir. Bilindiği gibi İçmesuyu ve Kanalizasyon işlerinde verilen harita hizmetlerinin kontrollüğü de Bölge Müdürlüklerimizde harita mühendisleri tarafından yapılmaktadır. yani bu noktaların yükleniciye yer teslimi sırasında kolaylıkla gösterilebilecek noktalar olmalıdır) 3. 1. (Bu sistem için gerekli olan alet ve donanımların alınması hususu yönetim kuruluna sunulmuştur. bu durum hem ara istihkak ödemelerinin gerçeğe uygun yapılmamasını. Güç arazi koşullarında nirengi ölçü ve hesaplamalarına çok büyük katkı sağlayan GPS teknolojisini bir kısım yüklenicilerimiz tarafından kullanmaya başlamıştır. Bu nedenle. Yükleniciler tarafından teslim edilen disketlerin bozuk olup olmadığına bakabilmek için şantiyelerde bilgisayar istenmelidir. İşin arazi çalışmalarında kontrol hizmetlerinin etkinliğinin arttırılması için Bölge Müdürlüklerimizde ki kontrol mühendislerinin aşağıdaki husus/ara dikkat etmeleri gerekmektedir. 7. 2. gösterilemiyor ise ilave saha ile kenarlaşan kısmın muhakkak 1 / 1000 ölçekli pafta lejantı yapılmalıdır. Tutanakta şantiye mühendisinin arazide bulunmadığı günler ayrıntılı bir şekilde belirtilmelidir.kesin hesap değerlerine yaklaşık çıkabilmesi ancak bölge kontrol mühendislerinin yapacağı titiz çalışmalara bağlıdır. hektara düşen bina sayısına göre tespit edilmektedir.) 8. Bu hizmetlerin kontrollüğünün daha etkin bir şekilde yürütülebilmesi için İçmesuyu ve Kanalizasyon Dairesi Başkanlıklarının Harita Dairesi Başkanlığı ile koordineli bir şekilde çalışma içine girerek harita . Nirengi istikşaf kanavalarının hazırlanmasında 10 km civarındaki bütün ülke nirengilerinin araştırılmadığı dolayısıyla nirengi ağının yeterli ülke nirengisine bağlanılmadığı görülmekte olup bütün ülke nirengilerinin araştırılarak bulunamayanlara rapor düzenlenmeli. halihazır harita alımı işlerinde. Tahdit ve keşif hazırlanırken mevcut haritanın revizyon veya çürütülerek yeniden yapılması konusunda daha dikkatli karar vermeleri. Günümüzde teknoloji çok hızlı bir şekilde gelişmektedir. mahalli kontrollerinde işin büyüklüğüne göre ve her kademede o kademenin tümü üzerinde doğruluk kanaati gelinceye kadar arazi ve büro kontrolü yapılarak (kontrol sisteminde merkez ile tüm bölgelerin ortak hareket edebilmesi için) közleşme eki özel şartnamenin 8. maddesine göre hazırlanmış olan arazi kontrol raporlarının harita kontrol mühendisleri tarafından sıhhatli bir şekilde doldurulması ile mümkün olmaktadır. 4. Bu nedenle eğer meskun alandaki bina sayısı hatalı tespit edilirse. Kontrol mühendislerimizin GPS ölçüm yöntemini ve kontrolünü ilgili yayınlardan takip ederek kendilerini yetiştirmeleri gerekmektedir. hem de işin sonunda kesin hesap sırasında keşif bedeli ile büyük farkların meydana gelmesine sebep olmaktadır. Bankamızca ihale yoluyla yaptırılan. 6. Düzenlenen kontrol raporlan ve hakediş raporlarının Başkanlığımıza geciktirilmeden ulaştırılması. yine yönetim kurulunca uygun görmesi halinde Bölge Müdürlüklerimiz için 18 adet kayıt üniteli Elektronik Takeometre ve 18 adet nivo aleti satın alınacaktır. 5. eğer mevcut haritanın tamamı tahdit krokisinde. arazi ve büro kontrolleri Bölge Müdürlüklerimiz ile Merkezde Başkanlığımızın müşterek çalışmasıyla yürütülmektedir. Ayrıca. Bilindiği gibi 1996 yılının 2. Tahdit sınırlarının ve köşe noktalarının daha belirgin ve doğal noktalardan olmasına dikkat etmeleri (Tahdit krokisinin dış hudutlarını belirleyen sınır kırık noktalan. Yönetim Kurulunca uygun görülmesi halinde S adet GPS ölçü aleti satın alacaktır. işlerin kontrollerinin yapılmasını daha etkin hale getirecektir. Çünkü harita alımında meskun sahaya tesis edilecek poligon sayısı. ağın yeterli ülke nirengisine bağlantı yapılması sağlanmalıdır. yarısından itibaren sayısal harita üretimine tamamen geçilmiştir. ihale suretiyle yaptırılan halihazır haritaların. Tüm arazi ölçümleri kayıt üniteli elektronik ölçü aletleri ile yapılmaktadır. mevcut haritanın 1/1000 ölçekli pafta lejantı yapılmalı. GPS teknolojisi de halihazır harita işlerinde kullanılmaya başlanmış. Bu sistem Harita Mühendisliğine büyük kolaylıklar sağlamaktadır.

Projelerin yersel tetkik ve kontrolünde harita mühendisi imzası şartı olmasına rağmen harita içi yapanın harita mühendisi olması ve imzası aranmamaktadır. • Yükleniciye ihale edilen proje işlerinde genellikle yükleniciler arazi işlerini bir topoğrafa vermekte ve güzergah da o eleman tarafından tespit edilmektedir. Ayrıca tetkikler neticesinde yapılan haritalarda alım noktası noksanlığı. Bunun önlenebilmesi için güzergah tespitinde işin yüklenicisi ile birlikte bir harita mühendisinin mahallinde güzergahı tespit etmesi ve Bölge Müdürlüğüne bu aşamada bilgi vermesi daha sağlıklı bir çalışmayı sağlaması açısından çok önemlidir. bölge kontrol mühendislerinin titiz çalışması ve teknolojik gelişmeleri izleyerek kendilerini hazırlamaları ile mümkün olacaktır. takeometre ve nivelman ölçülerinde hata ve noksanlar. ve her bölgede eşdeğer şekilde kontrol edilebilmesi. Yeni bir teknoloji olan GPS teknolojisi de harita işlerinde kullanılmaya başlanılmıştır. yapılmama konusu açıklığa kavuşturulmalıdır. Harita Mühendisi imzası aranmalı ve işin başlangıcından sonuna dek Bölge Müdürlüklerimizin denetiminde olmalıdır. Günümüz teknolojisiyle yapıları ölçüler bilgisayar ortamında değerlendirilip otomatik çizimlerle elde edildiğinden bölgelerimizde eksik olan bilgisayar yazılım ve donanımlarının tamamlanması gerekmektedir. Genel Müdürlüğümüzce satın alınmakta olan GPS sistemi. (Bu konularda daha etkin kontrolün yapılabilmesi için Bölge Müdürlüklerimizden aldığımız uyarılar doğrultusunda aşağıdaki hususların yeniden ele alınarak açıklığa kavuşturulması gerekmektedir). Harita yapım tekniği teknolojik gelişmelere bağlı olarak değişmektedir. Proje arazi işleri başlandığında ve bitirildiğinde arazi çalışmalarım yaparı ekip iş mahallinden ayrılmadan Bölge Müdürlüğüne bilgi vermeli ve gerekli ara kontroller yapılabilmelidir. Daha sonra yersel tetkik aşamasında güzergahın hatalı olduğu tespit edildiğinde bu güzergahın değiştirilerek yenilenmesi sıkıntı yaratmaktadır. bilgi birikimi ve deneyimlerine büyük katkı sağlayacaktır. . röperlenmemesi. Bu nedenle haritalar sorumlu kişilere yaptırılmalı. Bu konuda yeterli bilgi birikimi ve deneyimin oluşmasıyla şartname ve birim fiyat hazırlama çalışmalarına başlanılacaktır. Bu durumun ise yapılan haritanın tekrar ele alınmasına ve zaman kaybına sebep olmaktadır. bu hizmetlerin proje yapımı için faydalanılan yönetmeliklerin son gelişmeleri de içine alacak şekilde değiştirilmesi uygun olacaktır. poligon ve some noktalarının betonlanmaması. Başkanlığımız ve bölgelerimizin bu teknoloji ile ilgili. detay noksanlığı. haritanın yeterli boyutta alınmaması. şehir haritalarına bağlanılmaması.mühendisliğindeki yeniliklerin bu sektörlere de yansıması sağlanmalı. teknik yönetmelik ve özel şartname hükümlerine uygun olarak sorunsuz bir şekilde yapılabilmesi. yeterli sıklıkta RS atılmaması gibi temel esaslarla genellikle karşılaşıldığı. İşlerin. sözleşme. • Halihazır harita içerisinde kalan plankotelerde arazinin topoğrafık yapısı değişmemiş ise yeni plankote yapılıp.

göl. Bunlardan birincisi "Emanet yöntemi ile yapılan sondaj çalışmaları ve kontrollük hizmetlerinin yürütülmesi" ikincisi ise "İhale yöntemi ile yapılan sondaj çalışmaları ve kontrollük hizmetlerinin yürütülmesi" dir. Ben de sizlere Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığınca yapılmakta olan İçmesuyu Sondaj kuyularının açılması ve inşasında uygulanan kontrollük hizmetlerinin etkinlikleri hakkında bilgi sunmaya çalışacağım. Genel Müdür Yardımcılarım ve Değerli Arkadaşlarım. debilerinde azalmalar görülmektedir. . Bu talebin karşılanmasının bir çözümü de içmesuyu sondajları yardımıyla önceden varlığı tespit edilemeyen yeni içilebilir yeraltı suyu bulunduran havzaların tespit edilmesiyle mümkündür. Ülkemizin nüfusu sürekli artmasına rağmen akarsu. Ege ve Akdeniz bölgelerindeki beldeler ile Anadolu'nun bazı yerlerinde görülen nüfus fazlalaşmasından dolayı belediyelerin içmesuyu talebi artmaktadır. aciliyet. Makine ve Sondaj Daire Başkanlığımızdan açılması istenen içmesuyu sondaj kuyularının. Bu nedenle seminer konumu iki ana başlıkta toplayarak özetlemek istiyorum. Mevcut kaynak sularının çoğu sulama suyu olarak kullanılmaları. açılacak olan kuyunun bulunduğu bölge. formasyon zorluğu.Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler İÇMESUYU AMAÇLI SONDAJ KUYULARININ AÇIMI VE İNŞAASINDA UYGULANAN KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLİĞİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MAKİNE SONDAJ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Yusuf ŞİMŞEK Daire Başkan Vekili Sayın Genel Müdürüm. kaynak ve yeraltı sularımız sürekli kirletilmekte. özellikle nüfus artışı ve göçler nedeniyle Marmara. su kalite sorunu ve sondaj ekiplerimizin makine ve teçhizat durumları düşünülerek -gruplandırmaları yapıldıktan sonra emanet veya ihale yöntemi ile açılacağı belirlenmektedir.

Sondaj ve su tecrübe şantiyelerimizde görev yapan. talimat ve emirlere göre yürütülmektedir. teknik üye olarak görevlendirilen kadrolu sondörler. formların hazırlatılması.Yıkama ve çakıllamanın sondaj tekniğine uygun olarak yaptırılması. Türkiye'miz genelinde içmesuyu ihtiyacını yeraltı sularından karşılayan belediyelerimizin içmesuyu için gerekli derin kuyu sondaj taleplerini yerine getirebilmek için 1997 yılı itibarıyla sondaj çalışmaları 11 adet sondaj ve 3 adet su tecrübe ekibince yürütülmektedir. su kalitesi kötü olabilecek. Tüm arazi zorluklarına karşın jeoloji mühendislerinin komisyon başkanı olarak görevlendirildikleri ve kontrollük hizmetlerinin merkezle birlikte yürütüldüğü emanet yöntemi ile. tüzük. kuru kuyu sayısının minimuma düşürülmesinde tespit edilen sondaj lokasyonlarının önemi çok büyük olup bu maksatla yapılan jeolojik.Sondaj kuyusuna indirilecek teçhiz borusunun çapının ve tipinin seçilmesi. 4.Su kalitesini bozabilecek seviyelerin tecrit ettirilmesi. geçici işçilerimizin ve şantiyede bulunan araç. Beldelerin içme suyu sondajlarının yapılması için giden sondaj ekipleri arazi sahipleri ve köylülerin direnişi ile karşılaşmakta bazen günlerce sondaj ekibi bekletildikten sonra kuyular açılamadan sondaj ekibi başka yere nakledilmektedir. makina ve ekipmanlarının onarım ve bakımlarının rantabl bir şekilde yapılmasını sağlamak amacıyla kadrolu usta ve yardımcıları ile takviyesinin sağlanması için gerekli çalışmalar sürdürülmekte ve ekiplerde görev alan personelimizin bilgi ve tecrübelerinin arttırılması için eğitim seminerleri ve kurslar düzenlenerek en iyi şekilde yetiştirilmelerine sürekli gayret sarf edilmektedir. hidrojeolojik ve jeofizik etütler daha da önem kazanmaktadır.1990 tarih ve 7199 sayılı kararlarıyla kabul edilen Çalışma Yönetmeliği ve 1984 yılı sondaj ve su tecrübe emanet komisyonu çalışmalarında uyulması gereken esaslar çerçevesinde yürürlükteki kanun. işgücü. Emanet ve ihale yöntemi ile yapılan içme suyu sondaj çalışmalarını olumsuz yönde etkileyen problemlerin biri de kuyu yeri muvafakat sorunudur. aciliyet arz eden. 8.Şilt sürmesi gözlenen havzalarda gerekli tedbirlerin alınması. 9. 10-İnkişaf ve su tecrübe çalışmalarının sondaj tekniğine uygun olarak yaptırılması. 7. 2. İçmesuyu çalışmalarından alman olumlu sonuçların arttırılması.Geçici işçilerin S. yol durumu ile kuyu yerine taşınması gereken malzeme.Makina ve araçların çalışır halde bulundurulması için tamir ve bakımlarının zamanında yapılması. sondaj sırasında ilerlemede problem çıkabilecek içmesuyu sondaj kuyuları açılarak şu hizmetlerin kontrolü yapılmaktadır. Kuyu lokasyonunun bulunduğu yerin coğrafi şartlan. 3. . yönetmelik. komisyon başkanı olarak görev yapan jeoloji mühendisi elemanlarımızın önerileri ve değerlendirmeleri ışığı altında yapılan çalışmalardan da son derece olumlu sonuçlar alındığı gözlenmektedir. muvafakat problemi olan.a) Emanet Yöntemi İle Yapılan Sondaj Çalışmaları Ve Kontrollük Hizmetlerinin Yürütülmesi Emanet yöntemi ile açılacak içmesuyu sondaj kuyuları ve daha önce açılmış olan kuyuların temizliği su tecrübelerinin yapılarak kuyulardan su numunelerinin alınması için oluşturulan sondaj ve su tecrübe emanet komisyonlarının kontrollük hizmetleri Yönetim Kurulu'nun 16. zaman ve para kaybına sebep olan bu problemin asgariye indirilmesi için gerekli girişimde bulunulmaktadır.Formasyona uygun sondaj kuyu çalışmalarının yapılması. genelge. İş verimini azaltan.02.K.K.Her geçen gün artan talebin karşılanması ve verimin yükseltilmesi için kapasitesi daha yüksek kombine tip sondaj makinalarına ihtiyaç duyulmakta olup ihtiyaca paralel olarak bu makine ve ekipmanların temini sağlanmaktadır. ve Bölge Çalışma işlemlerinin eksiksiz tamamlanması. formasyon zorluğu bulunan.Yapılan harcamalara karşılık alman faturaların denetlenmesi.Sondaj kuyularının çap ve derinliklerinin istenen çap ve derinlikte olmasının sağlanması. Sondaj çalışmalarında ve lokasyon tespitlerinde. başta komisyon başkanı jeoloji mühendisleri. kadrolu şoförler. 5. 1. 6. araç ve taşıtların karşılaşacağı problemlerde iş verimini azaltan sebeplerdir.

sözleşme dosyası içerisinde bulunan kuyu avan projesine uygunluğunun sağlanması. Belediyelerin içme suyu ihtiyacının karşılanması için evvelki yıllarda açılan kuyularda görülen malzeme dolması ve verim düşmesi gibi nedenlerle Başkanlığımızdan istenen kuyuların temizlenmesi ve su tecrübe deneylerinin yapılarak tahlil için su numunelerinin alınması çalışmaları. oluşturulan üç adet su tecrübe emanet komisyon başkanlığı ile yürütülerek elde edilen bilgiler hazırlanarak ilgili yerlere ulaştırılmaktadır. eğer sondaj lokasyonlarındaki jeolojik yapılanma ve jeolojik istifin akifer özelliğine göre avan projeye göre değişiklik gerekiyorsa kontrollüğün yetkisini kullanarak verilecek olan yazılı emirle değişiklik yapılarak sağlıklı sonucun alınmasının sağlanması. tasdikli iş programında belirtilen süreler içerisinde işlerin tamamlanmasının sağlanması. Hazırlanan sözleşme dosyası. b) İhale Yöntemi İle Yapılan Sondaj Çalışmaları Ve Kontrollük Hizmetlerinin Yürütülmesi Başkanlığımızca ihale yöntemi ile yaptırılmakta olan sondaj işleri ise genellikle coğrafi yönden birbirlerine yakın olan ve aynı Bölge Müdürlüğünün çalışma alanında bulunan işyerleri gruplandırılarak ihale edilmekte ve çalışmalar sürdürülmektedir.Fiziksel ve kimyasal ile bakteriyolojik su numunelerinin usulüne uygun olarak alınması. 12-Çıkabilecek sondaj güçlükleri ve sondaj kazalarının önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması. Kuyunun sağlıklı bir şekilde açılıp inşasının yapılabilmesi için sözleşme eki olan İller Bankası Teknik Şartnamesi ve şartname ile ilintili olan DSİ Yeraltı suları Teknik Yönetmeliği ve DSİ Yeraltı suları Teknik Şartnamesine uygun olarak inşaa edilmesi gerekmektedir. Birim Fiyat Tarifleri. 16-Kuru çıkan kuyudan sonra açılacak diğer kuyuların kuru çıkmasının önlenmesi gerekirse havza değişikliği önerilmesi. 17-Sondaj şantiyelerinin çalışma düzeninin sağlanması gibi çok çeşitli kontrollük hizmetleri emanet yöntemi ile ülkemiz genelinde başarı ile yürütülmektedir. Bu nedenle. çıkacak sorunların çözülmesi. Bu nedenle sondaj işleri. 14-Kuyu loğlarının ve sondaj bilgilerinin en doğru ve tekniğine uygun olarak hazırlanması. Birim Fiyat Cetveli ve ek olarak da DSİ Teknik Şartnamelerinden oluşmaktadır. Bu süreç içersinde meydana gelecek kesintiler kuyuda yıkılmalara neden olabilir ve işin yenilenmesi zorunluluğu ortaya çıkabilir.Su verimi düşük veya kuru kuyulara boş yere teçhiz borularının indirilmemesi. sondaj kuyularının jeolojik etüt sonucu oluşturulan rapor ve ekindeki sondaj talimatında belirtilen lokasyonlarda açılmasının sağlanması. çapları ve boyları belirtilerek verilen . eğer alınan kırıntı numunelerinden akifer özelliği gösteren seviyelerin tespitinde tereddüde düşülüyorsa kuyuda jeofizik test yaptırılması. Başkanlığımızca emanet yöntemi ile yeraltı sulan dışında zemin sondajları. kuyudaki ilerleme esnasında her metrede alınan kırıntı numunelerin sağlıklı bir şekilde alınması ve kayıtlara geçirilmesi. atık su boşalım kuyuları ve jeoteknik çalışmalar gibi ihtiyaç duyulan çalışmaların programlanması ve yürütülmesi için Yapı İşleri ve Kanalizasyon Daire Başkanlıkları ile ortak çalışmalarda kontrollük hizmetleri merkez sondaj birimleri ile görevlendirilen komisyon başkanlıklarınca ortak olarak yürütülerek yapılan çalışmaların sonuçları ile ilgili bilgiler birlikte çalışılan Daire Başkanlıklarına gönderilmektedir. Sondaj kuyusu inşasına başlanıldığında işin tümü ile tamamlanması gerekmekte ve süreklilik arz etmektedir. Birim Fiyat Analizleri. kuyunun delme işi tamamlandıktan sonra kuyunun inşası için gerekecek olan teçhiz borularının tipleri. tamamen zaman sınırlaması olmadan takibi ve kontrolü gerektiren işler arasında değerlendirilmelidir. 13-Yapılan sondaj çalışmaları sonunda elde edilen bilgilerin süratli ve doğru bir şekilde ulaştırılması. İnşaat Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği ayrıca İller Bankası Yeraltı suyu Derin Sondaj Kuyusu İnşasına Ait Teknik Şartname. İhale yoluyla yaptırılacak sondaj işleri Bankamız İhale Yönetmeliğine göre ve Bankamız genelinde uygulanan yöntemler kullanılarak ihaleye çıkarılmaktadır. Bankamız Yapım İşleri Tip Sözleşme ve Teklif Şartnamesi ile İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi.11. 15.

mutlaka maksimum debi üzerinden 72 saat ölçüm alınarak yaptırılmalı.Sondaj kuyularındaki litolojik korelasyonun doğru yapılabilmesi için kırıntı numunelerin litolojik tanımlamaları sirkülasyon sıvısının kuyu içerisindeki yükselme hızı da göz önüne alınarak yapılmalıdır. 8. 4. 10-Kuyularda su tecrübe çalışmaları. teçhiz şeması verildikten sonra yapılacak olan borulama işleminin verilen talimata ve sondaj tekniğine uygun olarak kuyuya inilmesinin temini. 9. 11-Su tecrübe çalışmaları tamamlandıktan sonra teknik şartnamelere uygun olarak kuyu ağzı kaynakla kapatılmalı ve ağız betonu atılmalıdır. 5. 6.fiziksel-kimyasal ve bakteriyolojik analizlerin sonuçlarının sağlıklı olabilmesi için su numuneleri şartnamelere ve tekniğine uygun olarak alınmalıdır. kuyu durumu ve kullanılan teçhizat formlarının.İş bitiminde hazırlanacak kuyu loğları kısa sürede Başkanlığımıza ulaştırılmalıdır. Bu nedenle kuru kuyu sayısının azaltılabilmesi için jeolojik ve hidrojeolojik etütlerin çok iyi yapılması gerekmektedir. işletme esnasında gelebilecek olumsuzlukların veya problemlerin giderilmesinde yararlanılmasını teminen yazılı belgeler şeklinde kalması için sondaj vardiya defterlerinin.İlerleme sırasında geçilen formasyonun akifer özelliğinin devam etmesi halinde avan projede belirtilen koşullarda kuyu derinlikleri arttırılmalı ve akifer formasyon tabanına kuyu delinmelidir. ayrıca yüklenici firmanın kuyunun delme aşamasından başlayarak tüm işlemleri tamamlayana kadar işin başında sondaj işlerinden anlayan deneyimli jeoloji mühendisinin ve sondörün bulunmasının sağlanmasında da kontrollüğün yetkilerinin etkin olarak kullanılması gerekmektedir. 2. 1.Kuyu geliştirme işleminin su berrak hale gelinceye kadar yapılmasına özen gösterilmelidir. 7. 12-Kuyu logları standartlara uygun olarak hazırlanmalı.Grubun parasal takibinin yapılabilmesi için hazırlanıp onaylanarak tahakkuka bağlanan hakedişlerin bir nüshası en kısa sürede Başkanlığımıza gönderilmelidir.emirler doğrultusunda kuyunun inşasının sağlanması.Kuyular tekniğine uygun olarak teçhiz edilmeli ve yıkama-çakıllaması teknik şartnameye uygun şekilde özenli olarak yapılmalıdır. akiferlerin değişken özellikleri nedeniyle gerektiğinde ek sürelerle kuyu geliştirme ve pompaj işlemlerinin yapılmasının sağlanmasında kontrollük hizmetlerinin önemli katkıları ve etkin denetimi gerekmektedir.Açılan kuyulardan yeterli verim elde edilememesi sonucu harcanan emek ve para boşa gitmektedir. çamur kaçağı seviyeleri.Kesin hesapların Bankamız ilgili genelgelerine göre kısa sürede tamamlanarak birer nüshasının Başkanlığımıza ulaştırılması gerekmektedir. 3. kuyuların su verim deneyleri esnasında alman tüm ölçümlerin sağlıklı bir şekilde yazılmasının sağlanması da önemlidir. Bunun yanı sıra kuyuların sağlıklı açılabilmesi için gerekli olan ekip ve ekipmanlar ile personel sayısı ve niteliğinin yeterli olup olmadığı. Yukarıda bahsedilen konular ve işin yapılması esnasında tutulan tutanak ve poz tespitleri sağlıklı yapılarak İller Bankası İçme ve Kullanma Suyu Sondaj İşleri Birim Fiyat Tarifleri ve İller Bankası İçme ve Kullanma Suyu Sondaj İşleri Birim Fiyat Cetveline göre istihkak düzenleyip ödeme yapılmasına kadar etkin ve özenli kontrollük çalışmaları gerekmektedir. sondajda karşılaşılan güçlükler belirtilmelidir. Sondaj Çalışmaları Sırasında Karşılaşılan Problemler ve Çözümler Yapılan kontrollüklerin sonucunda. Yukarıda bahse konu işlemler ve kuyu açımı ve inşası sırasında oluşan işlemlerin. teçhiz işleminden sonra usulüne uygun ve belirtilen ve gereken süreler içerisinde kuyunun yıkanıp çakıllama işleminin yapılması ve ardından kuyu inkişafı ve pompaj deneylerinin zaman geçirmeden ve süreleri içerisinde tamamlanmasının sağlanması.İnşası tamamlanan kuyulara ait devir-teslim tutanakları değerlendirilmek üzere İçmesuyu Dairesi Başkanlığına biran önce ulaştırılması için en kısa sürede Başkanlığımıza gönderilmelidir. .

İstihkakların bir kısmı bu grubun tetkikinden geçerken bir kısmı bu grup dışındaki kontrol mühendislerine tetkik ettirilmekte ve imzalattırılmaktadır. hala bazı Bölge Müdürlüklerinde bu hususa gereken önem henüz verilmemiş bulunmaktadır. söz konusu faturalar istihkak tetkik grubunca yükleniciden istenilmekte. istenmeyen durumların önüne geçilebilmesi bakımından tecrübeli bir başmühendisin başında bulunduğu ihtisaslaşmış istihkak tetkik grubunun oluşturularak içmesuyu. düzeltilmesi vb tekrarlanmaması gereken durumlardan bahsedildiğinden aynı konulardan tekrar söz etmek istemiyorum. 1993 ve sonrasına ait tip sözleşmelerde daha da netlik kazandırılan. Yine sigorta konusu ile ilgili olarak tespit edildiği üzere.Sigorta poliçelerinde tespit edilen diğer bir husus ise. Kontrol teşkilatınca gerekli hassasiyetin gösterilmesi durumunda bu tür hataların önüne mutlaka geçilebilecektir. Bu bakımdan kontrol mühendislerince istihkaklar tetkike verilmeden fatura asılları temin edilerek istihkak tetkik grubuna verilmesi gerekli görülmektedir. Bu bakımdan sözleşme gereğince hakedişlerle birlikte bulundurulması gereken sigorta poliçeleri ile birlikte. 1. kontrol mühendislerince çeşitli malzemelere ait malzeme bedel farkı hesapları yapıldığı halde. 1993 yılı öncesine ait sözleşmelerle ihale edilen işlerde istenilmemektedir. işlerin kapsamındaki çeşitli binalara ait çatılar kullanılmış kereste ile teşkil edildiği halde yeni kereste ile çatı yapılması pozundan ödeme yapılması gibi hiçbir zaman hoş karşılanmayacak fazla ödemelere sebebiyet verildiği hususlarına sıkça rastlanılmaktadır. Ayrıca . Halbuki sigorta mecburiyeti 1993 öncesi tip sözleşmelerde mevcuttur. Tüm Bölge Müdürlüklerince bu hususa gereken önem verilmelidir. poliçe taksitlerine ait ödeme makbuzlarının da bulundurulması ve kontrollükçe takibi gerekli görülmektedir. Yine bazı Bölge Müdürlüklerinde tespit edildiği üzere. 1993 yılı öncesi tip sözleşmelerde de bulunduğu halde. 2. dolayısı ile faturaların geç verilmesi nedeni ile ya istihkak gecikmeli olarak tasdik edilmekte. bunun yanında bazı işlerde şantiyede bulunmayan ihzarata. ancak önemli gördüğüm aşağıdaki hususlara değinmek istiyorum.Müfettiş Bölge Müdürlüklerimizin teknik teftişlerinde tespit edilerek. muafiyet sınırlarının 7. cevaplı tenkit raporlarının genel hususlar başlığı altında toplanan ve ilgili Daire Başkanlıklarına intikal ettirilen konuların büyük bir çoğunluğu birçok konuşmacı tarafından dile getirilmiş vb bu hususlarda alınması gerekli tedbirler. Belirtildiği şekildeki. 10. fiyat farkı kararnameleri ve sözleşme hükümlerine göre istenilmesi gereken ilgili fatura asılları yükleniciden alınmakta ve tetkik grubuna verilmemekte olup. fiyat farklarını. Bankaca verilmiş malzemeyi ve ihzaratı da kapsamak üzere yapılması gereken "ali risk" sigorta işlemleri genelde 1993 yılı baskılı ve müteakip yıl sözleşmeleri ile ihale edilen işlerde istenilmekle birlikte .000$ gibi çok yüksek tespit edildiğidir. Bu durum ise yanlışlıkların artmasına sebebiyet vermekte ve istenmeyen fazla ödemelere neden olmaktadır. Bu bakımdan bu hususa gereken önem verilmelidir. Teftişe başladığımız 1985 yılı ve müteakip yıllarda sıkça rastladığımız. genelde sigorta poliçeleri ve zeyilnameler üzerine konulan notlardan sigorta bedellerinin taksitle ödendiği anlaşılmaktadır. ihzarat bedeli ödenmesi.500$. 3. istihkak arkasından bir önceki istihkak yerine iki önceki istihkakın düşülmesi veya fiyat farkı hesabında bir önceki istihkak fiyat farkı tutarı yerine iki önceki istihkak fiyat farkı tutarının düşülmesi durumları en aza inmiş olmakla birlikte bazı Bölgelerimizde hâlâ rastlanmaktadır. Çeşitli Bölgelere ait teknik teftişlerde tespit edildiği üzere istihkak tetkik grupları teşkil edilmiş ve faal olarak çalıştırılmakla birlikte. Yine poliçelere konulan diğer notlarda ise taksitlerin zamanında ödenmemesi halinde sigortanın geçersiz olacağı hükümleri bulunmaktadır.KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEFTİŞ KURULU BAŞKANLIĞI Hasan ÖZTÜRK . 4. Diğer bir husus ise sigorta konusudur. ya da faturasız olarak muhasebeleştirilerek tenkitlere mahal verilmektedir. kanalizasyon ye yapı sektörüne ait tüm istihkakların bu grubun tetkikinden geçirilmesi gerekli görülmektedir. işin bütün kısımlarını hakediş tutarları üzerinden.

tutanağa bağlanmasına gereken önem verilmelidir. Bu durum yıl sonu tespitlerinin sıhhatli yapılıp yapılmadığı kuşkusunu uyandırmaktadır. tüm dinleyenlere teşekkürlerimi sunarım. Sözleşme ve şartnamelerde gerekli açıklamaların bulunmadığı ve Bankamız uygulama ve teamüllerinde olmayan bu gibi durumların Genel Müdürlük görüşü alındıktan sonra neticelendirilmesi uygun ve gerekli görülmektedir. 5. bazı yüklenicilerin Bankamız teamüllerine aykırı şekilde talepleri olabilmektedir. Poliçeler üzerine konulan bu şekildeki notlar nedeniyle yukarıda sayılan durumlarda sigorta şirketlerince hiçbir zarar ziyan bedeli ödenmeyecektir. Bazı işlerde yıl sonuna kadar işe devam edildiği ve istihkak tanzim edildiği halde. Bu durumların dikkate alınarak Bankamız yapım işleri genel şartnamesinin 5. krings tipi çelik pano iksalar ve palplanş türü çelik iksalar için demir bedel farkı ödenmesi talep edilmiş ve ödenmiştir. Bölge Müdürlüklerinden birinde rastladığımız üzere.maddesinde de belirtildiği üzere "ali risk" sigorta işlemlerinin asgari muafiyet esasına göre yaptırılmış ve sel. bazı işlerde de ödeneğin tamamlanması nedeni ile yıl sonundan birkaç ay önce istihkak düzenlenmesine son verilmekte. veya hasarın gerekli tedbirlerin alındığının tespiti halinde ödeneceği gibi notlardır. sözleşme ve şartnameler esaslarına göre yürütmeye çalıştıkları inancında olduğumu belirtir. işlerin yapımı ve ödemelerle ilgili hususlar mümkün olduğu kadar açıklanmışsa da. deprem gibi hasarların sigorta kapsamı dışında tutulduğu. 6. Kontrollük hizmetlerini yürüten tüm arkadaşların büyük bir özveri ile işleri Yönetmelikler. Önemli gördüğümüz diğer bir husus ise yıl sonu tespit istihkakları veya yıl sonu tespit tutanaklarıdır. İşlerin yapımı ile ilgili sözleşme ve şartnamelerde. Örneğin. deprem gibi hasarlar ile açık hendek uzunluklarına sınır ve ön şart getirilmeden yapılmış olmasına gerekli dikkat gösterilmelidir. . Bazen bu talepler milyarlar mertebesine de ulaşabilmektedir.sel. Bu bakımdan ileride istenmeyen durumlarla karşılaşılmaması için yıl sonu tespitlerinin mutlaka şantiyedeki fiili duruma göre her ünitede gerekli tespitler yapılarak. daha sonra yeni yılın ilk ayında büyük meblağlara ulaşan istihkak bulunulmaktadır.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful