İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İÇMESUYU, KANALİZASYON, YAPI İŞLERİ, İMAR PLANLAMA, HARİTA VE MAKİNA SONDAJ DAİRELERİ BAŞKANLIKLARI

KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİ SEMİNERİ

17-22 Şubat 1997 İller Bankası Macunköy Sosyal Tesisleri Konferans Salonu

Program Yöneticisi: Yaman İSKENDER, Genel Müdür Yardımcısı Vekili Program Yönetici Yardımcıları: Bahri DOĞAN, İçmesuyu Dairesi Başkanı Ahmet DEMİREL, Kanalizasyon Dairesi Başkanı Yusuf HASANÇEBİ, Yapı İşleri Dairesi Bşk. Yrd.

SUNUŞ
İller Bankası, Kuruluş Kanunu gereği ülkemizde belediye teşkilatı bulunan yerleşimlerin harita, imar planı, içmesuyu, kanalizasyon, yapı tesislerinin gerçekleştirilmesinde çok önemli görevleri üstlenmektedir. Söz konusu hizmetlerin yıllık yatırım programları çerçevesinde, ilgili şartname ve yönetmelikler doğrultusunda; tüm sektörlerde ele alınan işlerin istenilen nitelikte, tekniğe uygun olarak ve zamanında sonuçlandırılmasında kontrollük hizmetleri büyük önem taşımaktadır. Bankamız Hizmet İçi Eğitim Programı kapsamında düzenlenen bu seminerde, kontrollük hizmetlerinin etkinleştirilmesi, Bölge Müdürlüklerimiz ile Genel Müdürlük birimlerimiz arasında bilgi akışının sağlanması, sorunların tartışmaya açılarak en uygun çözümlere ulaşılması, yönetmelik ve şartname hükümleri uygulamalarında bütünlük kurulması amaçlanmıştır.

Bildiri Adı
Açılış Konuşması..............................................................................................................

Sayfa No
1-4

Yapı İşleri Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler ..........
Mimari Projelerin Önemi ve Uygulamadaki Sorunları ...................................................... Tesisat Projelerinin Önemi ve Uygulamadaki Sorunlar.................................................... Nakliyeler ve Özel Fiyat Analizleri .................................................................................. Binalarda Zemin Etüdleri, Zemin Emniyet Gerilme Tespitleri ve Önemi ........................ İçmesuyu Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler...................................... Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesinde Projenin Önemi A) Arıtma Tesislerinde................................................................................................... B) İçmesuyu Kaptaj, İsale, Depo ve Şebeke Tesislerinde ................................................ İhale Ön Tespitlerinde ve Keşif Hazırlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar.................... Yer Tesliminde Dikkat Edilecek Hususlar ....................................................................... Boruların Tahsis, Teslim, Korunması Ve Mahsubuna İlişkin Sorunlar............................. İş Programlarının Tanzimi ............................................................................................... İçmesuyu Tesislerinde Zeminin Önemi ve Zemin Emniyet Gerilmesi Tayin Yöntemi…. Sanat Yapılarında Beton ve Kalıbın Önemi... ................................................................... İçmesuyu Tesisleri Sanat Yapılarında Uygulamaya Yönelik Önemli Detaylar .................. İçmesuyu İnşaatında Çalışma Yeri, Hendek Taban Genişliği,Don Derinliği, Şev ve İksa Konularında Genel Notlar.............................................................................. Nakliyelerin Keşif İçindeki Önemi, Kazı Taşınması Ve Dikkat Edilecek Hususlar.. Servis Yolu Veya Platform Kazısının Ödeme Esasları....................................................... Boru Yataklanması, Kundaklanması, Boru Tecrübesi ve Hendek Dolgusu......................... Hakediş Tanziminde Göz Önünde Tutulması Gerekli Hususlar Hakediş TetkikGrubununÖnemi.......................................................................................................... Kabullerde Karşılaşılan Darboğazlar, Çözümler ve Ortaya Çıkan Yasal Problemler.............................................................................................................. İçmesuyu Arıtma Tesislerinde Kontrol ve Enstrümantasyon.......................................... Enerji Nakil Hattı İşlerinde Dikkat Edilecek Hususlar ................................................... Çelik Boru Hatlarının Korunmasının Önemi .................................................................... Kesin Hesapların Önemi Ve Düzenlenmesinde Dikkat Edilecek Hususlar ........................... Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler ........................ Kanalizasyon Projelerinde Etüdün Önemi........................................................................... Şebeke Projesi ve Proje Kontrollüğünde önemli Olan Hususlar .......................................... Terfi Merkezlerinin Proje İnşaat ve Montaj İşlerinin Önemi .......................................... Proje ve Kontrollük Hizmetlerinde Zemin ve İnşaat İlişkisi ........................................... Statik - Betonarme Hesap ve Proje Yapım Esasları Hakkında Bilgiler .............................. İhzarat, Malzeme Temini ve Takibinin Önemi ................................................................. Atıksu Arıtma Tesisleri, Deniz Deşarjı Tesisleri, Katı Atık Tesislerinde Yer Seçimi……. Prefabrik Beton ve Betonarme Borular İle Bacalardaki Yenilikler .................................. Kamulaştırma, Geçiş Hakları ve Zarar Ziyan Bedelleri..................................................... Belediye ve Bölge Talepleri, Proje Kademe Değişiklikleri............................................... İmalat - Şartname İlişkileri Ve İnşaatlarda Kalite ......................................................... İksa Uygulamaları Ve Kontrollük Hizmetlerinin Önemi ................................................. Arıtma Tesislerinde Enstrümantasyon Kontrol Kumanda ................................................. İmar Planlama Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler İmar Planlama Çalışmalarında Kontrol Hizmetlerinin Etkinliği ...................................... Harita Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler Harita ve Projelerin Yapılmasında Uygulanan Kontrollük Hizmetlerinin Etkinliği…….. Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bilgiler İçmesuyu Amaçlı Sondaj Kuyularının Açımı ve İnşaatında Uygulanan Kontrollük Hizmetlerinin Etkinliği .................................................................................................. Teftiş Kurulu Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bilgiler Kontrollük Hizmetlerinin Önemi.....................................................................................

5
6 - 25 26 -31 32 - 43 44 - 46 47 48-52 53 - 56 57 - 59 60 - 62 63 - 64 65 - 70 71 - 73 74 - 84 85 - 86 87 - 94 95 96 97 -101 102 -105 106 -110 111 -115 116 -120 İçmesuyu 121 - 132 133 - 134 135 136 - 140 141 - 148 149 -152 153 - 170 171 -180 181 -182 183 - 185 186 -188 189 -191 192 -195 196 – 204 205 - 211 212 - 214 216 - 222 223 - 227

228 - 232 233 - 234

Teknik şartname ve uygulamalarımızdır. Kıymetli Arkadaşlar. Uygulanan ihale sistemi serbest rekabete açık tüm iş yapma gücü olan müteahhitlerin iştirak edebileceği bir sistemdir. Bizim elimizdeki tek rehber sözleşmelerimizdir. Ayrıca imkan dahilinde kontrol mühendisi arkadaşların da bu seminere katılması sağlanacaktır.5'lar civarında. derelerden ve yüzeysel sulardan karşılanmasını gerektirmektedir. 1996 yılında bu ihale sistemi ile başladığımız işlerde çok yüksek tenzilatlar yapıldı. Yani bir işin tenzilatı az. ele alınması ve gerçekleştirilmesi gerekmektedir. mertebesinde arttırılarak başarı ile tamamlanmıştır. bu vesileyle de İller Bankası'na düşen görevlerde de büyük artışlar olmaktadır.AÇILIŞ KONUŞMASI "Kıymetli Mesai Arkadaşlarım. kanalizasyon hizmetlerine ağırlık vermiştir. Buna rağmen kentleşme yüzde 5'ler civarında artış göstermektedir. Kıymetli Arkadaşlar. Köylerden kentlere göç edenleri düşünürsek. İller Bankası son 10 yıl içerisinde alt yapı hizmetleri konusunda büyük atılımlar göstermiştir. Kıymetli Arkadaşlar. onun dışına çıkma zorunluluğu olmaktadır. Artan kent nüfusu içmesuyu ihtiyacını göllerden. Bu sene Güneydoğu ve Doğu Bölgeleri hariç olmak üzere tüm ihalelerimizde bu sistemi uyguladık. 1984 yılından itibaren altyapı hizmetlerinin daha etkinleştirilmesi için programlarda özelikle içmesuyu. Biz bu yıl geçen yılki seminerlerin dışında farklı bir seminer gündeme getirelim dedik. 1997 yılında bu sistemi Bölgelerimizde de yaygınlaştıracağız. tartışsınlar ve kafalarında hiçbir problem kalmasın. onu sıkıştıralım. Kıymetli Arkadaşlar. Şube Müdürleri ve Baş Mühendislerin tamamının katılmasını öngördük. Türkiye'nin içinde bulunduğu şartlar dolayısıyla ihale sisteminde. A Bölgesinde başka uygulama B Bölgesinde başka uygulama olmasın. kentlerdeki altyapı hizmetlerinin normal nüfus artışının dışında köy-kent nüfus artışına göre de planlanması. ihaleler yapılacaktır. islenilen sistem uygulanamamakta. İşte bu seminerlerin ilki bugün açılan "Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi" semineridir. Böylece Belediyelere. mertebesindeki 1996 yılı normal yatırım programı Belediyeler Fonu'ndan bankamıza tahsis edilen miktarda bir azalma olmasına rağmen 2 Trilyon TL. Bazen. Bir işin yüksek tenzilatlı olarak ihale edilmesi o işin kontrollük sistemini değiştirmemelidir. bir işin tenzilatı yüksek ona aşırı tolerans gösterelim. Böyle bir şey asla söz konusu olamaz arkadaşlar. 1996 yılı programı başarı ile neticelendirilmiştir. Mahalli İdarelere düşen görevler de artmaktadır. beraberlik ve adalet ilkeleri ön planda tutulsun. İçmesuyu ihtiyacı eskiden yeraltı suları ve kaynaklardan temin edilmekteydi. İçmesuyu ve kanalizasyon arıtımları için büyük çabalar sarf edilmiştir..5 Trilyon TL. Onun için 1997 yılı ağırlıklı olarak arıtma yılı olacak. Bu semineri katılamayan arkadaşlar için bir kez daha tekrarlayacağız. 1997 yılında çok etkin. Kontrollük hizmetleri konusunda bu seminere katılan tüm arkadaşlar burada birbirlerinden bilgi alışverişinde bulunsunlar. Bu konuyu bir kere daha ortaya koymak.. Türkiye'de nüfus artışları yüzde 2. Böyle bir seminere gerek duymamızın nedeni şudur. Bu durumda da arıtma olayı ortaya çıkmaktadır. Uygulamalarda eşitlik. Bölgelerden seminere katılmak üzere gelen ve merkezden seminere katılan tüm arkadaşlarımı saygı ve sevgiyle selamlarım. Tekrarlanacak seminere Bölge Müdür Yardımcıları. Adalete dayalı bir . davet sisteminde çok çeşitli değişiklikler olmaktadır. Bankamıza ve memleketimize hayırlı ve uğurlu olmasını diliyorum. bir kontrollük hizmeti uygulamak üzere bu seminere gerek duyduk. Artan nüfusa altyapı hizmetlerinin daha etkin bir biçimde götürülmesi gereği ortaya çıkmakta. 19. Seminerin sizlere. Yani temin edilen suyun arıtılmasına ihtiyaç duyulacaktır. Bankamızca her yıl rutin seminerler tertiplenir. sözleşmelerimizdeki uygulamaları hep beraber gözden geçirmek. Öncelikle bu çok önemli konuyu vurgulamak istiyorum. bunları kesinlikle istemiyoruz.

Ben Genel Müdürünüz olarak bunu sizlerden istiyorum. kontrollük ve müşavirlik hizmetleri ibaresini kullanmak daha doğru olur. Bunlara deniz deşarjı ve arıtma ihalelerini de katacağız. Yeni bir imtihanla ihtiyaç duyulan alanlarda eleman alımına gireceğiz. 1997 programındaki tüm içmesuyu projelerini gerçekleştireceğiz. al sana program. Bunun için çalışmalar sürüyor. Bölgeler ve merkez arasındaki farklı anlayışları masaya yatırarak tartışmanız için bu semineri düzenlemiş bulunuyoruz. Okumaları çok yararlı olacaktır.kontrollük hizmeti istiyoruz. 230 kanalizasyon işi programa girmiştir. Yapı sektörü için de 16 Trilyon lise istedik. Programdaki kanalizasyon işleri bu tahsisat hızıyla 40-60 yılda tamamlanabilecektir. Bu paralar bir miktar azalmasına rağmen yine de programı gerçekleştirmeye çalışacağız. Bunun için çalışmalar fazladır. Bir kanalizasyon işinin etüdünü bu talimatnameye göre yapacağız. Belediyelere. çok talep geliyor. 1997 yılı programımız çok yoğundur. Personel yönünden Bankamızda azalmalar oldu. Biraz da içmesuyu etüdünden bahsetmek istiyorum. Hazırlıklar yapılıyor. Kanalizasyon ve yapı projeleri için gerçekleşme durumu çok zordur. Onun için hepinizin çok iyi bildiği kontrollük uygulamasını bir kere daha masaya yatırmanız. Bunun üzerinde durmak gerekiyor. Zaten sizler de böyle bir uygulamaya girmezsiniz. Bu konuda uzun yıllardır kullanılan bir kanalizasyon talimatnamesi var. İhtiyacın ötesinde suyun neden gerektiğini araştırmalıyız. Devlet Personel Dairesi Başkanlığından da olumlu gelişme sağlarsak sınavla eleman alımına gideceğiz. Her isteyene isteği suyu istediği yerden getirmek mümkün değildir. Bu durumu çok iyi anlatacağız. "Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi" olarak koyduk. içmesuyu işinde ihtiyaç o kadar arttı ki. 1977 yılı programı için DPT'na öneri götürdüğümüzde. Başta etüdleri. yapı sektörü için de yine Belediye katkısı dahil 3. Suyu çok ucuz kademeli tarifeyle uygulamak da ekonomik değildir. Sayaç ve kademeli tarife bu iki unsur çok önemlidir. Mantık dışı bazı tenzilatlarda da "İdare beni kollar tenzilatım yüksektir" denmemeli. bıkmadan usanmadan anlatacağız. gelişme aşamasındadır. Yoğun bir ihale yılı geçireceğiz. 400 üzerinde ihalemiz olacaktır. Ülkemizin gerçeklerine uygun kanalizasyon yapmak demek o belediyenin o beldenin gerçeklerine uygun kanalizasyon sistemini ortaya koymaktır. Bunu iki sebepten dolayı diyemeyeceğiz. Bu programda yeni 344 içmesuyu işi vardır. Kanalizasyon tesisleri çok pahalı hizmetlerdir.1 Trilyon olarak verildi. Sayaç ve kademeli tarife uygulanırsa suyun ekonomik kullanımını sağlanmış olur. 200 adet de küçük belediyelerin yapı hizmetleri vardır. Personel ihtiyacımız oldukça fazladır. Ancak bu sektörler için verilen para kanalizasyon için Belediye katkısı dahil 10. Gerçi arkadaşlar. Ancak belediyeler suyu ekonomik kullanmıyorlar. bu talimatnameyi okumuyorlar. adil bir uygulama yapılmalıdır. Bu yıl kanalizasyon talebi olan Belediyeler için de bir etüd konusunu gündeme getirdik. Ülkemiz şartlarına göre pahalı olan kanalizasyon işlerini geliştirmek lazım. İçmesuyu programa giren tüm işleri ihale edeceğiz ve geçmiş yıllarda kalan işleri de tamamlayacağız. Sayın Bakanla da bu konuda mutabık kaldık.6 Trilyon. Çok yerde sayaç ve kademeli tarife uygulanmadığı için sık sık bize gelip suyun yetmediğini belirtiyorlar. al sana ihale diyemeyeceğiz. Her kanalizasyon isteyen belediyeye alsana proje. Değerli arkadaşlar. kanalizasyon sektörü için 40 Trilyon lira istedik. Bu çok eski bir talimatname olmasına rağmen bugünkü kanalizasyon hizmetlerine cevap verebilecek düzeyde bir talimatnamedir. Kontrollük hizmetleri yerine. kaynağını bulup suyu getirmek yoluna gidiyoruz. Ancak henüz müşavirlik hizmetleri bir başka sektör olarak. Arkadaşların dikkatini çekiyorum. çok iyi yapmamız gerekmektedir. . Bu seminerin de 1997 programının etkin bir şekilde gerçekleştirileceğine katkısı olacağına inanıyorum. Geçmiş yıllardan kalan kanalizasyon işleri ile yeni ihaleleri yapacağız. Memleketimizin bu pahalı hizmetlerin altından kalkması bugünkü konjonktürde mümkün görülmemektedir. İstenen suyun etüdünü yapıp. Sizlerin yaptığı kontrollük hizmetleri aynı zamanda müşavirlik hizmetlerini de kapsadığı için biz bu seminerin adını.

" Nihat BAŞ Genel Müdür (17 Şubat 1997) Yapı İşleri Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler . aranızdan çıkmış bir arkadaşınız olarak kontrollük hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesini istiyorum. Bu seminerin. Bankamıza. Faydalı olacağına inanıyorum. memleketimize. hepinize ve ailelerinize hayırlı ve uğurlu olmasını Allah'tan diliyorum.Seminer programının ilerleyen günlerinde çok iyi konuları tartışacaksınız. Genel Müdürünüz olarak. Bunun için sizlere her türlü imkan ve fedakarlığı tanımaya hazırız.

Doğan SÖZER Başkan Yardımcısı "Kontrol Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi" seminerindeki bu konuşmamızda Bankamız Yapı Sektörü çalışmaları içerisinde yer alan ve betonarme.1995 gün ve 22311 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren "5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ilişkin 4110 sayılı kanun" nedeniyle bu projelere fazlaca müdahale edilememektedir. Yapılan projelerin uygulanması yüklenicinin. turizm vasıfları yönetmeliği. deprem yönetmeliği. yapılan işin projeye uygun olmasını sağlamak ise kontrollüğün yani Bölgelerimizin görevidir. Ancak proje müellifi ermin Bankamıza tadilat yetkisi vermesi halinde bu yetkiye istinaden revizyon projeleri özel şartnameler dahilinde ya inşaat yüklenicilerince ya da bizzat Bankamızca yapılarak sorunların en aza indirilmesine çalışılmaktadır. otopark yönetmeliği. Zira proje yapım ve tasdik görevi bilindiği üzere Bölgelerimizin değil Merkezindir. ısı yalıtım yönetmeliği. elektrik projeleri ile detayları tam bir projenin inşaatın sorunsuz devamım sağlayacağı bir gerçektir. Mimarı Projelerin hazırlanması ve tetkikinde hangi etap olursa olsun (avan. . Bu tip projelerin uygulanmasında hemen hemen hiç bir sorun bulunmamaktadır.6. sığınak yönetmeliği vb. fonksiyonlara uygun yapı plastiği ve yapının kentsel çevreye uygunluğunun sağlanması avan proje çalışmalarımızın esasını teşkil etmektedir. betonarme. inşaatlarımız sırasında en fazla sorunlara da bu projelerin uygulanması sırasında rastlanmaktadır. rasyonel ve fonksiyonel bir yapı tasarımı. proje bedel hesabı tekniği ve proje elde edilmesinde uyulması gerekli yönetmelik ve şartnameleri anlatmayacağız.) göz önünde bulundurulmaktadır. tesisat ve elektrik projeleri arasındaki uyumun sağlanması için gerekli olan koordineli çalışma bu projelerde gözlenmemekte ve zaten Bayındırlık tasdiki ve 12. elektrik ve tesisat projelerine esas olan mimari projelerin önemi ve uygulamadaki sorunları açısından konuya yaklaşarak kontrol hizmetlerinin daha etkin hale getirilebilmesi için gereken önlem ve önerileri vermeye çalışacağız. Bilindiği üzere avan. kesin. tatbikat ve detay safhaları gibi etaplardan oluşan proje hizmetleri Bankamız programında olup olmadığına bakılmaksızın Ortak İdarelerimizin istekleri doğrultusunda ya bizzat Bankamızca hazırlanmakta. detay) Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Mimari proje düzenleme esasları ile Bankamız teknik ve özel şartnameleri ve çeşitli yönetmelikler (beldenin imar yönetmeliği. Fakat her zaman birbiriyle uyumlu tam bir bir proje ile işe başlamak mümkün olamamaktadır. Ortak İdarelerin kısıtlı imkanlarıyla maksimum yararın sağlanması. Özellikle tatbikat projelerinin yapımı aşamasında mimari. Avan proje aşamasında belirlenen prensiplere dayalı olarak geliştirilen tatbikat projeleri yapımında detay uygulamaları göz önünde bulundurulmakta. Bilindiği üzere mühendislik ve mimarlık hizmetlerinin esası projedir. tatbikat. tesisat. Bunu biraz daha açıklayabilmek için proje temin yöntemlerimize çok kısa olarak değineceğiz. Bölge ve iklim koşulları dikkate alınarak detay çözümlerinde daha kolay ye ekonomik seçimlerin yapılabilmesi için tatbikat projelerinin ayrıntılı olarak hazırlanmasına ve bazı detay prensiplerinin de tatbikat projesi safhasında alınmasına gayret edilmektedir. ya da konu üzerinde ihtisas sahibi bürolardan teklif alınmak suretiyle ihaleye çıkartılarak Bankamız kontrollüğünde hazırlattırılmaktadır. sizlere mimari projelerin hazırlanmasında dikkat edilecek teknik hususlar. betonarme. Projesiz yapılan iş mühendislik değil usta işidir.MİMARİ PROJELERİN ÖNEMİ VE UYGULAMADAKİ SORUNLARI İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI K. Ancak. Tesis inşaatlarımızda kullanılan projelerden bir diğeri de Ortak İdarelerce hazırlanarak ilgili Bayındırlık ve İskan İl Müdürlükleri onayı ile Bankamıza intikal eden projelerdir ki. İyi hazırlanmış ve birbirleriyle uyumlu Mimari.

özel proje ise projenin hangi idare tarafından yapılacağı ile seçilen tip proje ise numarası. Yer altı su seviyesinin yüksek olduğu yerlerde maliyet açısından bodrum kattan vazgeçildiği. arsa üzerinde yapı bulunup bulunmadığı. Tesis projelerinin hazırlanmasına temel teşkil. Aksi halde imar plan değişiklikleri İdari Yargı tarafından iptal edilmektedir. Bu durum da İdareler ve Vatandaşlar açısından telafisi güç maddi ve manevi kayıplara yol açmaktadır.etüdü beklenmemektedir. sözleşme eki proje özel şartnamelerinin uygulanması. Etüdlerde yer altı su seviyesi için 100. arsanın kesin ölçüleri. Ancak. imar durumu ile tesis için tip veya özel proje mi uygulanacağı. Belediyelerden temin edilen tapuların ne derece gerçek olduğunu anlamak üzere kadastro planları da mutlak surette temin edilmeli. ısıtma sistemi ve kullanılacak yakıt cinsi. Bu aşamada Bölgelerimizden tabii ki gerçek bir zemin . Bölgelerimizce yapılan etüdlerde. yoğunluk. mülkiyet sınırları ve imar şartları ile arsanın jeolojik ve topoğrafik yapısı dikkate alınmalıdır. ya da hiç uygulanamamaktadır. İhtiyaçların iyi tespit edilememesi yanı sıra değişen ve maksadı aşan mahalli idare istekleri ya kullanılmayan ya da fonksiyonel olmayan projelerin elde edilmesine neden olmaktadır. ve uygulama hataları yönünden ayrı ayrı irdelemesini yaparak Bölgelerimizin bu konularda yaptıkları ön çalışmaların projelerin şekillenmesinde ve uygulamada ne kadar yönlendirici olduğunu vurgulamaya çalışacağız. rantabilitesi.çalışılmalıdır. Belediyelerce önerilen arsaların etüdünde bu arsaların tesis için uygun olup olmadığı dikkatlice araştırılmalı. proje revizyonları. . imar çapı. Bir çok kez etüdler sırasında seçilen tip projelerin arsaya sığmadığı ancak yerleşim planları yapılırken hatta bazen de yer teslimleri sırasında fark edilebilmektedir. ısı merkezi gibi hacimlerin zemin kata veya bina dışına alındığı malumunuzdur. etüd safhası. kat adedi. çıkma mesafelerini kapsar şekilde) ihtiyaç programı. arsa tapu sureti. etüdler sırasında tip proje seçilirken arsa büyüklüğü.Mimari projelerin temin yöntemlerine kısaca değindikten sonra etüd safhasından başlayarak inşaatın bitimine kadar geçen süre içerisinde mimari projelerin. Bu rakamların gerçekçi olduğunu düşünmek mümkün görünmemektedir. Etüdlerde Belediyelerden temin edilen imar planları 1/1. GAP kapsamındaki beldelerde imar planları ve imar plan tadilatı üzerinde GAP İdaresi Başkanlığının tasdiki olup olmadığı araştırılmalı. ye varan rakamlarla karşılaşılmaktadır. alt yapı ve arsa mülkiyet durumu. ETÜD SAFHASI Sağlıklı ve doğru bir projenin baştan doğru yapılmış etüdlere dayandığı bilinen bir gerçektir. harita mühendisi ve varsa jeoloji mühendisinden oluşacak bir ekipçe yapılması arsa zemin bilgileri ile topoğrafik verilerin daha etüd safhasında belirlenmesi açısından önem taşımaktadır. inşaat yaklaşma sınırları. (çekme mesafesi. Bu etüdlerin Bölgelerimizce mimar.000 ölçekli tatbikat imar planlarının tasdikli suretleri olmalı. 200 hatta bazen de 300 mt. inşaat safhasında ortaya çıkabilecek zorluklar göz önünde bulundurulmalı. tadilat imar planı olması halinde ise bu planların Bayındırlık ve îskan Bakanlığı Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğünce yayımlanmış 1992/1 sayılı Genelge esaslarına göre ehliyetli kişilerce yapılıp yapılmadığının ve tasdik şartlarının yerine getirilip getirilmediğinin de irdelenmesi ve tadilata ait meclis kararlarının da mutlak surette temin edilmesi gerekmektedir. Projelendirmenin temeli hatta önemli evrelerinden biri olan etüdlerin daha itinalı yapılması ve etüd föylerinin düzenlenmesinde gerçek verilere mümkün olduğunca yaklaşılmaya çalışılması bizleri daha doğru neticelere götürecek ve projenin yapımından inşaatın bitimine kadar çıkabilecek sorunları asgariye indirecektir. Bunun aksi inşaatın en başında yer tesliminden itibaren sorunlara neden olmakta. inşaat sırasında bunların korunup korunmayacağı gibi bilgiler ile arsanın topoğrafik ve jeolojik yapısının belirtilmesi gerekmektedir. gerçek ihtiyaçların tespitine. tesisin belde ihtiyacı olup olmadığı. Jeoloji mühendisinin bulunmadığı bölgelerimizde mahallinde etüd yapan kişilerce çevre binalarda bodrum bulunup bulunmadığı şeklinde yapılacak bir araştırma bile projenin kurumu aşamasında özellikle imalat ve işçilik zorluklarının bulunduğu bölgelerde bodrum taban ve su basman kotunun daha gerçekçi olarak belirlenmesinde yararlı olacaktır. ya proje tadil edilmekte. ihale öncesi proje tetkiki. eden ihtiyaç programlan titizlikle hazırlanmalı.

alt yapı bağlantı güzergah ve kotlan gösterilmeli.İhtiyaçların ve buna göre uygulanacak projenin seçimi (Tip proje. 3. istinat duvarı. . bazen de projenin hiç uygulanamadığı. saçak kotları) vb. tapu ve kadastro planları 2. belediye mülkiyetinde başka bir arsa bulunamaması halinde ise.Seçilen arsaların İmar Planlarında uygun olup olmadığının araştırılması.(dolgu. Bu bilgilerin bizlere doğru aktarılması projelerin de gerçekçi olmasını sağlayacaktır. yol bağlantılarının.) gerekli görülmesi durumunda arsa değişikliğine gidilmeli. bu plankotelerde arsa ve çevresindeki yol kotları. arsa ölçüleri. dokümanın tamamlanması yolunda gerekli yazışmalar. mülkiyet sınırlarının. uygun değil ise imar plan tadilatının ve meclis kararının temin edilmesi. Bölgelerimizce hazırlanmış plankoteler üzerinden düzenlenmiş projelerde bile ihale öncesinde uygundur görüşü alındığı halde yer tesliminde arsada mülkiyet sorunlarının tespit edildiği.yeni işlerimizin projelerinin problemsiz yürümesini sağlayacaktır. tesis arsalarının SİT alanları içinde kaldığının inşaata başlanıldığında fark edildiği de uygulamada karşımıza çıkan örnekledir ( Ürgüp çarşı-otopark tesisinde arsadan geçen DSİ kanal hattı. plankoteler yapan kişi tarafından imzalanarak Bölge Müdürlüklerince de tasdik edilmelidir. Tesis arsalarından DSİ kanallarının. Bu nedenlerle gerek plankote çıkartılması gerekse merkezce gönderilen yerleşim planlarının arazi üzerindeki incelemeleri Bölgelerince titizlikle yapılmalıdır. yapılmış olup. Böylece ihale öncesinde Bölgelerimizle temas kurularak problemlerin en aza indirilmesine çalışılmaktadır. (Yüksekova Belediye Hizmet Binası) plankote kotlarının değiştiği. su isale hatlarının ve içmesuyu ana -dağıtım borularının geçmekte olduğunun. imar plan tadilatının gerekip gerekmediğinin. aynı tesis için 2-3 kez yerleşim planının yapıldığı görülmektedir (Yüksekova Belediye Hizmet Binası). (Denizli Et Kombinası) alman plankotenin başka bir arsaya ait olduğu. Bölgelerimizce hazırlanan plankoteler arsanın büyüklüğüne göre 1/200 veya ' 1/500 ölçeğinde yapılmalı. Uygulamada ise. projenin revize zorunluluğu ortaya çıktığı. arsada değişiklik olup olmadığının. bu dokümanların Bölgelerimizce yukarıda izah edilen şekilde hazırlanması . bodrum katın mevcut kanal kotunu kurtarmadığı. Amasya Belediye Binasının SİT alanında kalması gibi). arsanın bataklık yapısı. Bunun da zaman ve iş kaybına neden olduğu bilinmektedir. Arsaya uygunluk araştırması. yer altı su seviyesi vb. hususların istendiği malumunuzdur. bu nedenle bina kotlarında önemli değişiklikler gerektiği. tabii ve bitmiş arazi ile kanalizasyon kotlarının. arsa ölçüleri ve imar şartlarının (çekme mesafeleri. hafriyat. İHALE ÖNCESİNDE Yapılan yerleşim planlanınız ihale öncesinde Bölgelerimize gönderilmekte ve Belediyesi ile temas kurularak projenin arsaya uygunluğunun araştırılması ve varsa Bölge ile Belediye önerilerinin bildirilmesi istenmektedir. Başkanlığımıza intikal eden tasdiksiz imar planlan ve mülkiyet sınırlarını kapsamayan plankoteler zaman kaybına neden olmaktadır. Bu sene 287 adet yeni tesisin projesinin hazırlanabilmesi için bu gibi eksik. Belediyece özel proje gibi) Tesisin Bankamız programına girmesinden sonra proje hazırlıkları için gerekli olan plankotelerin hazırlanması: Bankamız programına giren her tesis için yapılacak projeye esas olmak üzere ayrı ayrı tesis arsası ve çevresindeki yol kotlarını kapsar plankotelerin. Bölgelerimizden istenen yukarıda konu edilen hususların merkeze intikalinden sonra tip projelerin yerleşim planlarına veya yeni projelerin hazırlanmasına başlanmaktadır. Çatalca Belediye Binasında su isale hattı.Arsa verileri. ihale öncesinde kazı ve dolgu alanları ile çevre duvarlarının asgariye indirilmesinin tetkikini gerektirmekte ve büyük önem taşımaktadır. Kütahya Kültür Merkezi arsasındaki su isale hattı. Özetle etüdlerin yapımında yukarıda belirtildiği üzere 3 ana husus üzerinde önemle durulmalıdır: 1. inşaat sırasında alınması gerekli tedbirler etüdlerde belirtilmelidir. bitmiş arazi kotlarının değişimine İhtiyaç duyulduğu. Bankaca özel proje.

Bu şartnamelerde müteahhit tarafından hazırlanacak projeler. hem de revizyon proje yapımını gerektirmeyecektir. Böyle durumlara meydan verilmemesi için proje revizyonu gerekli görülüyorsa iş programım aksatmayacak şekilde ve sebepleriyle birlikte zamanında merkeze gönderilmeli ve neticeye göre işlem yapılmalıdır. betonarme. nasıl hazırlanması gerektiği. Bilindiği üzere bu gibi projeler de tasdik edilmeyerek iade edilmektedir. vize ve tasdik şartları ile proje orjinallerinin idareye nasıl teslim edileceği açıkça belirtilmektedir. Proje orjinallerinin teslim alınması aynı projelerin uygulanacağı başka tesislerde ödenecek proje bedellerinde ekonomi sağlamak açısından da önem taşımaktadır. tesisat -ve detay) ve yerleşim planlarının yer teslimi öncesinde işin tüm kontrollerince gerekiyorsa çakıştırılmak suretiyle mahallinde tetkiki yapılarak inşaat öncesinde projelere hakimiyetin sağlanması ve inşaat sırasında ortaya çıkabilecek sorunların bu aşamadan tespiti bakımından büyük önem taşımaktadır. Yer teslimlerinde Genel Müdürlükçe hazırlanmış yerleşim planlarına daha önce Bölge ve Belediye görüşü alınarak uygun olduğu bildirildiği halde bazen ihale yetkisi Bölgelerimize verilen ve yer teslimleri de Bölgelerimizce yapılan işlerde tasdikli yerleşim planına uyulmadığı. proje orjinalleri kabul noksanı olarak tutanağa geçirilmeli. Geçici Kabul istenmemeli. Gönderilen bu projelerin (mimari. Bazen de Bölgelerimizce hiç bir teknik zorunluluk olmaksızın proje revizyonlarının yapıldığı ve üstelik de uygulandıktan sonra bu projelerin tasdik için merkeze gönderildiği gözlenmektedir (Çaykara Belediye Hizmet Binası kat ilavesi. Özellikle havalandırma tesisatı bulunan tesislerde havalandırma kanallarının yüksekliği betonarme ve dolayısıyla mimari projeleri de etkilemekte olup. iş programı belir olduğu halde projelerin imalat sonrası hazırlandığı. bunların bedellerinin nasıl ödeneceği. konumunun ve blok yerlerinin değiştirildiği gözlenmektedir. proje bedellerinin şartnamede belirtildiği halde projeler tasdik edilmeden ve orjinalleri alınmadan ödendiği. Proje özel şartnameleri gereği yüklenici tarafından hazırlanması gereken tüm uygulama projelerinin aynı zamanda incelenmek üzere idareye teslim edilmesi. İnşaat sırasında yaptırılan projelerin bedellerinin ödenmesinde sözleşme eki proje özel şartnameleri dikkate alınmalı. bir çok şartnamede de belirtildiği üzere işin geçici kabulünden önce alınması gereken orjinal projelerin temin edilememesi halinde. Eğer çok gerekiyorsa yer teslimi sırasında Genel Müdürlük ile irtibata geçilerek hafriyata başlanmadan önce konunun en uygun şekilde çözümü sağlanmalıdır(Dinar İtfaiye . özellikle orjinallerin teslim alınmasına gereken önem verilmeli. teslim tarihi belirtilmelidir. PROJE REVİZYONLARI İhale sonrasında Başkanlığımızca tesis projeleri Bölgelerimize gönderilmektedir. Yer teslimlerinde tasdikli yerleşim planlarına uyulması işin hem problemsiz yürümesini sağlayacak. hatta binanın yerinin.PROJE ÖZEL ŞARTNAMELERİNİN UYGULANMASI İnşaat sözleşmeleri eki proje özel şartnameleri sözleşmenin imzasını müteakip Bölge müdürlüklerimizce uygulamaya geçirilmektedir. ileride herhangi bir aksaklığa sebebiyet vermemek açısından önem taşımaktadır. zorunlu durumlarda ise. Uygulamada ise bu projelerin verilen süre içerisinde tamamlatılmadığı Bölgelerimizce yeterince incelenmeden vize edildiği. İnşaat sırasında müteahhitlere hazırlatılan bu projelerin titizlikle tetkik edilerek gerekiyorsa önerileri de kapsar şekilde Bölgelerimizce vize edilerek Genel Müdürlüğe gönderilmesi ve imalat iş programlan dikkate alınarak imalat öncesi hazırlattırılması gerekmektedir. üst katın misafirhane yapılmasının ıslak hacimler yönünden problem yaratacağı). İnşaat müteahhitleri tarafından hazırlanan projelerde proje müellifinin isim. daha sonra da orjinal projelerin temin edilemediği gözlenmektedir. bu projelerin koordineli hazırlanarak birlikte teslim edilmesi sağlanmalıdır(Sultanhisar Belediye Binası). Bu tetkikler neticesinde Bölgelerce tespit edilen hususların Genel Müdürlüğe bildirilerek gerekiyorsa revizyon projelerinin hazırlattırılması ileride uygulama sırasında zamandan da tasarruf sağlayacaktır. adres ve imzası ile müteahhit firma kaşe ve imzasının bulunmasına özen gösterilmelidir. elektrik. çoğunlukla da yetersiz olduğu halde Bölgelerimizce vize edilerek tasdik için Merkeze gönderildiği.

Kuranglezlerde kuranglez döşemesi taban kotu pencere denizlik hizasından minimum 20 cm. Genel Müdürlük onayı alınmadan imalatın yaptırıldığı gözlenmektedir. aşağıda ve meyil verilmek suretiyle yapılmalı. Bodrum kat hacimlerine hava ve ışık sağlayan kuranglezlerin projelerine uygun olarak yapılmadığı görülmektedir. çatı örtü malzemesinde yapılacak değişikliğin çatı meylinin ve mahya yüksekliğinin değişimine neden olacağı ve tüm bunların ise cephe orantılarının bozulmasına ve bazen de tüm projenin revizyonunu gerektireceği gibi hususlar düşünülmeden yapılan teklifler. Burada malzemelerin şartnameye uygun ve TSE standardında olduğu kabul edilmektedir. Fiyatları olmayan imalatın yapımında ilgili genelgelere göre hareket edilmeli. su giderleri mutlaka konulmalı ve toplanan sular yağmur suyu şebekesine bağlanmalıdır. UYGULAMA HATALARI Tasdikli projelerinde bulunduğu halde uygulaması hatalı yapılan imalat neticesinde telafisi imkansız durumların ortaya çıktığı da bilinen bir gerçektir. Saha betonları mutlaka anolu ve dozajına uygun olarak dökülmeli. İnşaat sırasında Belediyelerce istenen değişiklikler Bölge süzgecinden geçirilmeli. bu değişiklikler keşif artışı ve imalat şartları ve proje göz önünde bulundurularak irdelenmeli ve kabuk edilebilir olanları Genel Müdürlüğe teklif edilmelidir. Özellikle projelen Belediyesince hazırlatılan ve Bayındırlık ve. Tesisat ve inşaat malzeme ve aksamının kullanımında malzemenin varsa TSE belgesine veya kalite belgesine haiz olmasına dikkat edilmelidir. Tüm şartnamelerde de belirtildiği üzere kullanılan malzemelerde TSE şartının yeterince irdelenmesi gerekmektedir. maliyeti arttırıcı hantal sistemlerden kaçınılmalıdır. bu ise inşaatta istenilmeyen rutubet ortamına sebep olmaktadır. Binanın statik projeleri ve keşif artışı düşünülmeden yapılan kat ilave talepleri. Betonarme kalıp yapıldıktan sonra beton dökümüne geçmeden önce kalıp kontrolden geçirilerek şakülünde olamayanlar şakülüne getirilmeli ve kalıp şişmesini önlemek için uygun görülen yerler takviye edilmelidir. İnşaatın devamı sırasında bazı Bölge Müdürlüklerimizce de revizyon projesi yapılarak. Proje ve detayların doğru uygulanması ve kontrollüğün iyi yapılması durumunda bu hataların tamamen önlenmesi mümkündür. Örneğin şartnameye uygun olmayan tuğlanın kullanılması durumunda tuğla nem çekmekte. (Muğla Otogar inşaatında kiremite çevrilmesi istenen trapez alüminyum çatı kaplaması) imalat bitmiş olduğu halde o imalata ait değişiklik talepleri (Hakkari Belediye İşhanı çatısının ahşap oturtma çatıdan teras çatıya çevrilmesi talebi) uygulamada karşılaşılan örneklerdir. imalatı müteakip fiyatın tasdiki gibi Bankamızı zorlayıcı durumlara meydan verilmemelidir.Binası). İşçilik hataları nedeniyle bodrum kat duvarlarında yer yer rutubete rastlandığı ve bu nedenle de sıva ve boya imalatında bozulmalar olduğu bir çok inşaatımızda göze çarpan bir husustur(İstanbul Bölge Binası). Örneğin bir hal tesisimizde hal dükkanları için daha önce defalarca uygulanmış olan bir tip proje öngörülmüş olup. uygulama sırasında bu projenin çatı sistemi değiştirilerek kırma çatıya dönüştürülmüş. İnşaatın devamı sırasında müteahhitlere hazırlatılan PVC ya da alüminyum pencere ve kapı imalat detaylarının profil tip ve ağırlıklarının da bulunacağı üretici firma kataloglarıyla birlikte Genel Müdürlüğe gönderilmesi temin edilmelidir. Tesis arsasının eğimli olması halinde çevre istinat duvarları arazinin eğimine uygun olarak kademeli yapılmalı. beton kalitesine ihtimam gösterilerek satıhta bozulma ve ufalanmaya engel olunmalıdır. . İskan Müdürlüklerince onanmış projelerle ilgili değişiklik taleplerinde proje müelliflerinin telif haklan da dikkate alınarak müelliflerinden izin alınamayacak köklü değişikliklerin teklif edilmemesi gerekmektedir. Şimdi bu uygulama hatalarından örnekler ile önerileri vermeye çalışacağız. Toprakla temas eden bodrum kat betonarme perde yüzeylerinde yapılacak nem izolasyonun işçiliği titizlikle yaptırılmalıdır. Bitmiş arazi kotlarının yer teslimimden sonra imalat sırasında gereksiz yere değiştirildiği bile görülmektedir. revizyon projeleri ise imalat bittikten sonra Genel Müdürlüğe gönderilmiştir (Dazkırı-Afyon Hal). Bu tür iş kalemlerinin fiyatlarının da Makamca onaylandıktan sonra hakediş bünyesine girmesine dikkat edilmelidir.

yi geçen 1 tuğla duvarlarda mutlaka ara hatılların yapılması gerekmektedir. Yine ıslak hacim döşemelerinde gereken meyillerin verilmemesi bazen de ters meyil verilmesi sebebiyle tecrit işçiliğinin de dikkatli yapılmaması halinde meydana gelen akıntılar daha sonra da önlenememektedir(Macunköy. poz nosu ve rengi belirtildiği halde. Özellikle de döşeme dilatasyonları döşemeden alt kata su geçişini önlemek bakımından büyük önem taşımakta olup. bakır içine bitüm doldurularak dilatasyon kapağı sadece bir taraftan vidalanmalı. radyatör yeri. Aslında bu husus yönetmelik ve talimatlarda da belirtilmektedir (Şekil 2). detay projelerimizde de gösterildiği üzere buralarda madeni ve su yalıtımlı fugalar kullanılmalı. nin mutlak surette galvaniz veya paslanmaz malzemeden seçilerek kullanılmasına dikkat edilmelidir. Sıhhi tesisat bağlantı malzemeleri T. Bu husus teras çatılar için de geçerli olup. plastik borulara ek yapılmaktadır. özel imalatın yapımında fiyattaki tarifine uyulmadığı gözlenmektedir. Fiyat tarifinde görünen ve görünmeyen yüzeyleri özel ahşap kaplama geçtiği halde uygulamada görünmeyen yüzeylerin sadece astarlanarak bırakıldığı.13). zaman içinde cephe tamiratları bile gerekebilmektedir (Şekil 10. suni mermer. ayrıca bu çatılarda yalıtım-parapet-baca dibi birleşimlerinin detaylarına uygun yapılmaması. Merdiven tatbikatlarında basamak ve rıht ayarlamalarının yapılmadığı. yağmur iniş borularının tariflerinde de belirlendiği şekilde 1. U dirsek. İnşaat sırasında yapımı gerekli görülen ve genellikle de özel fiyatla ödemesi yapılan lambri kaplama. Detaylarında ve projelerde gösterildiği halde pencere denizlikleri ile parapet duvarı harpuştalarında damlalık ile yağmur inişleri bitiminde döfen veya dirsek yapılmaması. Bu hususun bir kez daha hatırlatılmasında fayda görülmektedir. dikkate alınarak yerleşimi yapılmalı ve daha sonra seri imalata geçilmelidir. tesisat bağlantıları vb. Özellikle otel. Esasen ödenmesi gerekli olan bedel de tariflenen bu imalatın tamamına aittir (Şekil 12.00 m. bu yüzden de menteşelerin kapakları taşıyamadığı. ters bir uygulama olarak da mermer. ahşap kaplama dolap. Hemen hemen tüm inşaatlarımızda dilatasyon imalatının detay projelerine uygun olmadığı sadece üst dilatasyon kapağının yapımı ile yetinildiği gözlenmektedir (Genel Müdürlük arka bina kat ilavesi. kapakların düştüğü ya da menteşe vida yerlerinin yalama olduğu karşılaşılan örneklerdir. lavabosu. (Göreme Otel) detay projelerinde gösterildiği halde gerekli yerlerin masiflenmemesi sebebiyle menteşelerin suntalara tutturulmak zorunda kalındığı. asma tavan vb. doğal taş ve suni mermer süpürgeliklerin sıva imalatı tamamlandıktan sonra yapıldığı bunun ise gereksiz kalınlıklar nedeniyle kapı imalatını bile etkileyerek kapı açılışlarını zorladığı ve bu tür imal edilmiş . WC lerde baş veya rezervuardan suyu taşıyan boruların plastik yerine kurşun olması gerektiği daha önceki seminerlerimizde kararlaştırılmıştır. aynası. nedeniyle tecritten beklenen netice alınamamakta.Misafirhane). Bu da kısa sürede tamirat gerektirmekte ve hatta fayans kırımlarına bile neden olabilmektedir. klozeti. traverten kaplamalı merdivenlerde rıhtların basamağın arkasına getirildiği gözlenmektedir (Şekil 14). yi geçen 1/2 tuğla duyarlar ile yüksekliği 3. uygulamada projede farklı renkler içeren yatay veya düşey bantların teşkil edilmeyerek cephenin tek renk olarak boyandığı ve bu yüzden de projede verilmek istenen cephe ve renk uyumu sağlanamadığı gözlenmektedir (Besni-Adıyaman Belediye Binası. duş veya küveti. 11). Mozaik süpürgelik. Tip 05. Kapıların lavabolara çarptığı veya hiç açılamadığı. rakor vb.18 Belediye binası uygulamaları). denizlik ve parapet ve harpuştaların genellikle silinmediği.50 metrede bir kelepçelenmemesi boruların cepheden ve birbirlerinden ayrılmasına sebep olmakta bu hususlar da cephelerde tahribata neden olmaktadır. yumuşak bakır 40 x 30 x 4 korniyer ile 40 x 9 lama arasına sıkıştırılmalıdır. Özellikle rezervuara takılan uç ile WC taşına takılan uçlar farklı kalınlıkları sebebiyle problem çıkarmakta.Mimari ve betonarme projelerde gösterilmemiş olsa bile yüksekliği 2. lavabo ve klozet gibi elemanların duvar yüzeylerine mesafelerinin ayarlanamadığı uygulamada rastlanan örneklerdir (Hasandede Otel). motel gibi ıslak hacimlerin çokça bulunduğu tesislerde seri imalata geçilmeden bir ıslak hacmin örnek şablon olarak kullanılmak üzere kapı açılışı. İstanbul Bölge Binası). Bankamızca hazırlanan projelerde cephe kaplaması.00 m.00-1. ahşap kaplamalı kapı.

Esasen çatı arası havalandırılan çatılara soğuk çatılar denildiğini ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün yayınladığı SOĞUK ÇATILAR kitabından tüm bölgelerimize de gönderildiği malumunuzdur. tasdikini müteakip uygulamaya geçilmelidir. yapı tesislerinin önemli imalatlarından olan çatı imalatına ve bu imalatta rastlanan özür ve eksiklerine çok sık rastlanması nedeniyle daha fazla yer vereceğiz. Mermer ve suni mermer döşeme kaplamalarının cilası mutlaka makina ile ve şeffaf cila kullanılmak suretiyle yapılmalıdır (Erzurum Belediye Sarayında fırça ve renkli cila kullanılması). kuşaklama ve göğüslemelerin tek taraflı yapıldığı. çatı örtüsü ile baca ve kalkan duvar dibi bağlantı detaylarının uygun olarak imal ettirilmediği. Soğuk hava odalarında iç sıva ve badana işlerinde tecriti bozması nedeniyle kesinlikle kireç kullanılmaması. Bu ise ısı ekonomisi yönünden uygun bir yöntem değildir. Havalandırma giriş ve çıkış deliklerinin hesap tarzı bu kitapta belirtilmiştir (Şekil 3). ahşap kapı pervazlarında da detaylara uymayan imalat yapıldığı gözlenmektedir. döşemelerin silinmemesi vb. Özellikle metal örtülü çatılarda çatı arası havalandırması büyük önem taşımaktadır. süpürgelik imalatının yarım bırakılması. teshin merkezi. Yaz mevsiminde çatı arası havalandırılmayan tesislerde çatı arası boşluğundaki havanın sıcaklığı dış hava sıcaklığının üzerinde bir dereceye ulaşmakladır. Bu durumda yapı içi sıcaklığının istenilen ölçüde tutabilmek için kullanılması gereken ısı yalıtımını da arttırmak gerekmektedir. rüzgar bağlantılarının yapılmadığı. Durun neticesi olarak da örtü gerecinin ek ve bini yerlerinden akıntılar başlayacaktır. ayrıca denizlik ve parapet imalatlarının da detayına uygun yapılmadığı gözlenmektedir(Şekill5). ve neticesinde çatı üzerinde yer yer göllenmeler meydana gelecek.süpürgeliklerin kısa sürede de sıva yüzeyinden ayrıldığı. Gözlemlerimizde. Tek kat boya yapılması. çıkış delikleri ise çatı boşluğunun en yüksek noktasında tertiplenmelidir. hususlar göze çarpan örneklerdir. fazla göz önünde olmayan mekanlarda işçilik kalitesinin çok düşük olduğu ve hatta bir takım imalatın da tamamlanmayarak yarım bırakıldığı gözlenmektedir. mutfak . Giriş delikleri çatı boşluğunun en düşük. Bodrum kat. aralıklarının proje ve şartnamelere uygun olarak yapılmadığı ve genel olarak aralıkların daha fazla bırakılması sebebiyle ahşap konstrüksiyonun sehim yaptığı. tam açılamadığı ve bu noktalarda sıva tahribatlarının olduğu. çatılarda dikme. Çatı imalatında kullanılan tüm ahşap konstrüktif malzemenin minimum kesitleri ile aralıkları da yine SOĞUK ÇATILAR kitabında belirtilmektedir (Şekil 4). . saçaklarda dış soğuk hava ile temas ettiğinde buzlaşacak. Bu sıcaklık çatı örtü gerecinin ısı iletkenlik özelliğine göre değişiklik göstermekte ve metal örtülerde en yüksek değere ulaşmaktadır. (Hasandede Otel) bu kısımların daha sonra silikon ile doldurulduğu. Demir kapılarda kasaların detay projesinin aksine sıva ile hem yüz yapıldığı ve bu sebeple de duvar dişinin de olmadığı mekanlarda kanatların çalıştırılamadığı. aşık. beton oluk ve saçaklarda yapılan imalat hataları. çatı havalandırma boşluklarının bırakılmadığı. çatı ahşap imalatında kullanılan kereste kalitesi vb. Yukarıda belirtilen nedenlerle çatı arasındaki sıcaklığın dış sıcaklıkla eşitlenmesi zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Projelerde gösterilmemiş olsa bile öncelikle çatı havalandırma proje ve hesapları yaptırılmalı. Hal dükkanları gibi sobalı tesislerde baca yeri yapılmasına rağmen baca ağzının açılmadığı. nedenlerle de çatılarda istenilen randımanın sağlanamadığı görülmektedir. Çatılarda rastlanan bu eksiklerin giderilmesi bakımından çatı imalatının yapımında dikkat edilmesi gerekli hususların bir kez daha hatırlatılmasında fayda görülmektedir. mertek vb. Çatı arası ve çatı üzeri çıkış kapaklarının yapılmadığı tesislere bile rastlanmaktadır. asansör makine daireleri vb. depo. Bu bölümde ise. Kış mevsiminde ise çatı arası havalandırılmadığı takdirde. çatı arası boşluğundaki havanın sıcaklığı dış hava sıcaklığının üzerine yükseleceğinden özellikle karlı bölgelerde çatı üzerinde biriken karların erimesi durumu ortaya çıkacak eriyen karlar. kiremitlerin bağlanmadığı. bazı tesislerde de baca içlerinin sıvanmadığına rastlanmaktadır. Bankamız soğuk hava tesisleri şartnamesine göre çimentolu imalat yapılmasına dikkat edilmelidir. Bunun sağlanması ise çatıda doğal termik havalandırmanın yapılmasıdır. ve damlalıkların ve kasa ile sıva arasına konması gereken T parçaların konulmadığı. PVC ve alüminyum profillerle imal edilen doğramalarda lastik fitil.

Oysa tüm bu imalatın nasıl yapılması gerektiği SOĞUK ÇATILAR kitabında da belirtilmektedir (Şekil 7. havalandırma yoluyla dışarı atlamadığından ısı yalıtımı içinde yoğunlaşacak ve ıslanan ısı yalıtım malzemesi de görevini yapamayacaktır.8.9. Genellikle tesisat çalıştırılmadan ve deneyleri yapılmadan kabullerin istendiği görülmektedir. Kiremit altında kaplama tahtası üzerine serilen rüberoitin serim yönü damlalık aşığından başlayarak mahya aşığına doğru olmalıdır. bunlara ait kriterler de SOĞUK ÇATILAR kitabındaki çizelgede belirtilmiştir(Şekil 5) Kiremit tel bağlantılarının uygulamada sadece damlalık aşığı civarındaki noktalardan 1 bazen de 2 sıra yapıldığı. çoklukla yapılan bir uygulama ile sıva üzerine tutturularak böylece bırakıldığı bu nedenle de daha geçici kabul safhasında sıva diplerinde ayrılmalar olduğu görülmektedir.10. diğerlerinin ise bağlanmadığı. Özellikle tip proje uygulamasının yapılacağı tesislerde tesisin yapılacağı yörenin iklim özelliklerine göre seçilecek çatı örtü malzemesinin cinsi ve çatı meylinin tespiti büyük önem taşımakta olup. Bu durumda iç buhar basıncı etkisiyle çatı arası boşluğuna geçmeye çalışan buhar. Ayrıca rüberoit ek yerlerinin yapıştırılması zorunludur. Bunun tersi halinde rüberoit ek yerlerindeki binmeler altta kalacak ve su akış yönüne ters olacak ve rüberoit sermenin bir anlamı kalmayacaktır.Kesinlikle yapılmaması gereken yanlış bir uygulama da çatı döşemesi üzerine konan ısı yalıtım malzemesini korumak gerekçesiyle bu yalıtımın üzerine bitümlü karton ya da naylon serilmesidir. Baca ve mahya birleşimlerinde çinkonun kiremit üstüne gelmesi gerekirken kiremit altına dahi konulduğu gözlenmektedir. Geçici kabullerden önce de Belediyelerince inşaatlarda tadilat yapılmasına müsaade edilmemelidir. Çinko sıva eteklerinin detayına uygun imal edilmediği.11). Bölgelerimizce geçici ve kesin kabul isteminden önce bu kabul şartlarının yerine gelip gelmediğinin de dikkatlice irdelenmesi. birer sıra atlanarak bağlandığı. bağlama teli olarak galvanizli tel yerine betonarme bağlama teli kullanıldığı gibi örneklere de rastlanmaktadır (Şekil 6). Uygulamada ise. genellikle sadece serildiği ancak yapıştırılmadığı görülmektedir. Çatı imalatı tamamlandıktan sonra çatı üstü ve yatay yağmur oluk ve dereleri iyice temizlenmelidir. özelikle de geçici kabule hazır olmayan tesislerin kabulünün istenmemesi önemle üzerinde durulması gereken bir diğer husustur. Buralardaki harç ve kiremit döküntüleri yağmurla birlikte sürüklenerek yatay yağmur oluğundan düşey yağmur inişi birleşimlerini tıkamakta ve yağmur sularının çatı içerisine girmesine neden olmaktadır. .

Şekil 1 : Deprem Araştırma Daire Başkanlığınca hazırlanan duvar yapım usulleri .

oluklu amyantlı çimento-eternit benzeri oluklu metal) örtü altında veya bini noktalarında bitümlü karton kullanılmadığı durumlarda. yapının özellikleri ve önemi de göz önünde bulundurulmak şartıyla ayrıca havalandırma yapılmayabilir. parçalı ve oluklu örtülerde (kremit. aşağıda izah edildiği gibi hesaplanacaktır. 1 yatay çatı alanı 500 B (Çıkış delikleri toplam alanı) = 1. Ancak. çatı arası boşluğunun havalandırılması yeterli olacak ise. 5 ~ 2 x giriş delikleri toplam alanı. Giriş deliklerinin alanları toplamının çatı yatay izdüşümü alanının 1/5OO üne eşit. A (Giriş delikleri toplam alanı) = . Çıkış delikleri alanları toplamının İse giriş delik alanları toplamının 1.Şekil 2 : Deprem Araştırma Daire Başkanlığınca hazırlanan duvar yapını usulleri Havalandırma giriş ve çıkış deliklerinin büyüklükleri ve birbirlerine oranları.5 ~ 2 katı olması yeterli olmaktadır.

havalandırılma giriş deliklerinin çatı boşluğunun en düşük. çıkış deliklerinin ise çatı boşluğunun en yüksek noktasında detaylandırılması gereğidir.Doğal termik havalandırmanın temin edilebilmesinde giriş ve çıkış deliklerinin çatı yüzeyine ve birbirlerine göre oranı önemli bir faktör olduğu kadar dikkat edilmesi gereken diğer bir husus da. Şekil 4 : Soğuk ahşap konstrüktif malzemesi minimum kesit ve açıklıklarına ait çizelge Şekil 5 : Bölgelere göre soğuk çatı kaplama malzeme ve meyillerini gösterir çizelge .

Şekil 6 (a) : Kiremit örgüsü diziliş ve bağlantı şemaları (ahşap oturtma çatı üzerine kaplama tahtası) Şekil 6 (b) : Kiremit örgüsü diziliş ve bağlantı şemaları (eğimli betonarme çatıda) Şekil 6 (c) : Kiremit örgüsü diziliş ve bağlantı şemaları (ahşap oturtma çatı üzerine latalı) .

Şekil 7 : Fenerli mahya havalandırma detayı Şekil 8 : Mahya havalandırma detayı .

Şekil 9 : Duvarla birleşen mahya havalandırma detayı Şekil 10 : Parapet duvarı ile birleşen mahya detayı .

Şekil 11 : Baca dibi detayı Şekil 12 : Dilatasyon detayı (döşemede) .

1) Başkanlığımızca temin edilen projeler bu projeleri ikiye ayırmak durumundayız. Belediyelerce temin edilen projeler genelde Bayındırlık İl Müdürlüklerine tasdik ettirilen projeler ile işin yapımını üstlenen firma tarafından yaptırılan tesisat projeleri Bölgelerimizin vizesine müteakip tetkik ve tasdik edilmek üzere Başkanlığımıza gönderilmektedir. 4) Bir de bu projelerin dışında Belediyelerce temin edilen projelerden oluşmaktadır. Başkanlığımızca yapılan tetkiklerde. Bölgelerimiz kanalıyla gönderilmiş olan projelerin ilgili Bölgece bazen hiç tetkik edilmeden gönderilmiş olduğu anlaşılmaktadır. 3) İnşaat işinin ihalesi bünyesinde müteahhit firmaca yapımına karar verilen projeler ki bu projeler genelde elektrik. statik ve tesisatla ilgili projeler olmaktadır. Oysa ki Bölge Müdürlüğümüze intikal eden elektrik veya makine aksamlarına ait tesisat projelerinin ilgili bölge elemanları tarafından da iyice tetkik edilerek projeler üzerinden gerekli düzeltmelerin yapılması gereğinde tasarruf amacını da kapsayan notların düşülmesi hususu.Başkan Yardımcısı Bankamız yatırım programında yer alan çeşitli yapı sektörlerindeki işlere ait projelerin temini şu şekilde olmaktadır. ISI YALITIMI Isı yalıtımı önemi en azından tüm teknik elemanları tarafından bilinen ve enerji tasarrufunda büyük fayda sağlayan 30 Ekim 1981 tarihinde yayınlanarak yürürlükte bulunan ve bugüne kadar muhtelif küçük değişikliklere uğramış olan ısı yalıtımı yönetmeliğinin üzerinden yaklaşık olarak 16 yıl . 2) Yine Başkanlığımızca ihaleten yaptırılan projeler. a) Tip projeler b) İşin özelliğine istinaden Başkanlığımızca ele alınıp yapılan projeler. merkez teşkilatındaki meslektaşlarına ışık tutması açısından son derece yararlı olacaktır.Şekil 13 : Dilatasyon detayı (duvarda) TESİSAT PROJELERİNİN ÖNEMİ VE UYGULAMADAKİ SORUNLARI İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Çetin ÇETİN .

Klima ve Havalandırma ile İlgili Sorunlar İhalelerden sonra işin seyri sırasında özellikle sıcak yörelerdeki işhanı. Ayrıca kompresör. Teshin merkezlerinde ise aşağıdaki hususlara fazla ilgi gösterilmediği anlaşılmaktadır. Gerçek Bölgelerimiz kanalıyla Başkanlığımıza intikal ettirilen ve gerekse yükleniciler .geçmiş bulunmaktadır. belediye hizmet binalarının ısıtma ve havalandırma şekillerinden değişikliğe gidilmesi inşaat bünyesine fan coil veya klima sistemlerinin girmesi zaman zaman Belediyelerce talep edilmektedir. 3) Dış cepheye açılan pencerelerin o cephedeki toplam alanın % 15'ini geçmemesine dikkat edilmediği. klima santral yeri hava kanallarının geçeceği sorun olduğundan bu tür sonradan ortaya çıkan isteklerin ilgili Bölgemizce gerekçeler ortaya konularak istek sahibi Belediyenin ikna edilmesi suretiyle talebinden vazgeçirilmesi cihetine-gidilmesi yerinde bir karar olacaktır.000 ve 20. Bölgelere göre pencere. detaylarının kalorifer ısıtma soğutma projesinde belirtilen detaylara uygum sağlanamadığı. . Örneğin ekmek pişiren bir fırın tesisi ile ilgili olarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarında iadece 8 saatte 10. Bunun yanında bir otel tesisinde mutfak ve çamaşırhane kısımlarına birim fiyatla yapılan imalatların dışında sık sık faturalı imalatlarında gündeme geldiği bilinmektedir.Kazan dairelerinin bina içine ve bina dışına açılan en az iki kapılı olması. . Oysaki Bankamıza fırın talebinde bulunan Belediyelerin istekleri 8 saatte 5. İşin ihale keşfinde ve projesinde yer almayan imalat kalemlerinin yaptırılması durumunda ise yine finansman yönünde zorlanılmakta iş % 30'a girmekte ve bazen de ek sözleşme yapma zorunluluğu doğmaktadır. hamur tartma ve kesme makineleri ile piyasada çok kullanılan döner tipli fırının da birim fiyatları olmadığından dolayı zorunlu olarak faturalı imalat yoluna gidilmektedir. Her kalorifer kazanı için ayrı baca yapımına itina gösterilmesi gerekmektedir. otel. döşeme. İşin projesinde ve ihale keşfinde olmayan ve bu imalatların tesislerin bünyesine sonradan girmesi durumunda büyük maliyet artışları olmakta ve önemli derecede proje ve inşaat tadilatları meydana getirmekte neticede de rantabl bir sonuç ve iyi bir görünüm vermemektedir.000 adet ekmek veren fırın şeklinde de olmaktadır. dış duvar ortalama ısı geçirme katsayılarının K. tutulması. . . Değişik kapasitedeki fırın ekipmanlarından un eleme. Teshin merkezlerinde kalorifer kazanlarının kenarları duvardan veya vana montajı yapılan cihazlardan en az 70 cm.Ort tutturulmadığı. tavan. .000 ekmek pişiren matador tipi fırın ve ekipmanın fiyatları yer almaktadır. uzakta bulunmalarına. Çünkü işin mimari projesinde normal kat yüksekliği yaklaşık 280 cm olduğundan dolayı bu tesisin klimalı duruma getirilmesi halinde kanal altındaki yükseklik yer yer 2 m ye düşmekte ve bu durum ise çirkin ve istenmeyen bir görünüm sergilemektedir.000-15. Tesisatlar Bünyesine Giren Faturalı İmalatlar Yapı sektöründe yer alan bazı tesisat işlerinde birim fiyatla yapılan imalatlar yetersiz kalmakta ve zorunlu olarak faturalı imalat yoluna gidilmektedir.Kazanların üzerindeki düzenlerin gereğinde sökümü ve bakımının yapılması için bu düzengeçlerin üzerinde en azında 1 metrelik bir mesafenin bırakılması.Kalorifer kazanlarının iki veya daha fazla olması durumunda iki kazan arası mesafenin asgari 40 cm. tarafından Direk Başkanlığımıza verilen kalorifer tesisatı projelerinde ısı yalıtımı yönünde şu aksaklıklar gözlenmektedir. hamur yoğurma ekmeğe şekil verme.Kazan dairelerinin temiz ve havadar olması için gerekli duman bacalarının yanında yeterli kesitlerde kirli ve temiz hava bacalarının olması. 2) Mimari projelerdeki duvar. 1) İşlerin yapıldığı (ısı-bölgelerinin) malzemeleri ısı geçirgenlik dirençlerinin uygun tutulmaması.

çalışma ve denetleme esasları yer almaktadır. kokusuz. gerçek ve tüzel kişiler ile resmi kuruluşlar tarafından kurulmuş ve kurulacak olan tüm tesisler. et ve ciğer taşıma arabaları. ruhsatlandırma. Nipal gibi elemanların tesis bünyesine girmelerindeki işçiliğe gerekli hassasiyet gösterilmeli ve boru bağlantılarında oluşabilecek gaz ve su kaçaklarına meydan verilmemelidir. ve pet şişe için ise 200 Milyar TL. Tesiste kullanılan el aletlerinin temizlik ve dezenfeksiyonu için çalışma alanlarının uygun yerlerine en az 82° C sıcaklıkta su ve dezenfekten madde içeren kapların bulundurulması gerekmektedir.hariç işin ihale keşfi dışına çıkılmamalı ve bu tür faturalı imalatların Belediyesine veya işletmeciye (müstecire) bırakılması yoluna gidilmelidir. Etle temas eden veya edebilecek olan yüzeylerin kaynak ve birleşme yerleri düzgün ve pürüz olması yanında. Bu sular ile ilgili olarak Belediyelerce yaptırılan analizlere itibar edilmemeli bu suların hıfzısıhha veya Bankamız Laboratuarlarında elde edilecek verilere göre değerlendirmeye alınması sonradan giderilmesi mümkün olmayan hataları ortadan kaldıracaktır. hijyenik ve sağlık şartları ile bu yerlerin kurulma. Tesisat Bağlantı (fittings) Elemanları: Bilindiği üzere memleketimizde tesisat aksamlarında kaliteli sayılabilen bir çok malzemenin üretimi yapılmaktadır. yerine yerli üretim yapan Türkiye şartlarında iyi sonuç veren ve galvanizli malzemeden mamul olan Trakya dökümün (Haymak) üretmiş olduğu fitting malzemelerinin kullanılması yoluna gidilmelidir. Bu yönetmeliğin kapsamında: Kırmızı et ve ürünlerini üreten. açılış. Ancak bu tesislere işletme ruhsatı veren Sağlık Bakanlığı ile büyük pürüzler yaşanmasına neden olmuştur. Yapımına karar verilmesi durumunda ise şişelenecek olan suyun analizleri iyi yapılmalı söz konusu suyun renksiz. çalışma ve denetleme usûl ve esaslarına dair bir yönetmelik 19 Ağustos 1996 tarih ve 22732 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. . Şişelenmek istenen suyun serili derecesi 6 il 8 arasında olmalıdır. Boru bağlantılarındaki T. Manşon. Direk. taşıyıcı kanca sistemleri ete zarar vermeyecek şekilde kolayca temizlenip dezenfekte edilebilecek nitelikte ve paslanmaz materyalden yapılmış olması gerekmektedir. berrak olması yanında sertlik oranına çok dikkat edilmelidir. Yönetmelikte tesisat ile ilgili hususları şu şekilde sıralamak mümkündür. Maden veya membaa suyu şişeleme tesislerinde etüdün önemi: Şişeleme tesislerinin etüdünde dikkat edilmesi gereken konunun başında pazarlama olayı gündeme gelmelidir. kombinalar ve buralarda çalışanların sahip olması gereken teknik. bunların. Yurt içi piyasada bol miktarda bulunan. Etüd esnasında mutlak suretle çevredeki benzer nitelikteki tesislerin varlığı araştırılmalı maliyetleri bu gün için cam şişede 150 Milyar TL. Mezbaha ve Kombina Tesisleri: Başkanlığımız çalışma sahasında yoğun olarak yer alan gıda sektöründeki mezbaha ve kombinaları da kapsamına alan Tarım ve Köy İşleri Bakanlığınca kırmızı et ve et ürünleri üretim tesislerinin kuruluş. Bu nedenle benzer olayların tekerrür etmemesi bakımından konuya gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir. Redüksiyon. kalite yönünde iyi ancak standart yönünde yeterli yerli malzemeye uyum sağlamayan diş sıyırmaları ile kaçaklara neden olan Yugoslav ve Brezilya menşeli fittings malzemelerine kontrollük teşkilatımızca itibar edilmemeli.Bu durumlara meydan verilmemesi açısından fırın tesisi gibi zorunlu işler. Bu aksamların görevlerini yerine getirebilmesi için mutlak suretle iyi bir işçilik ve kaliteli fittings (bağlantı) elemanlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Şunu üzüntü ile söylemek durumundayım ki geçmişte bazı Belediyelerin tesis sahibi olabilmeleri için tesis yaptırmak istedikleri kaynağın dışında değişik kaynaklardan temin ettikleri su numuneleri ile tesisleri hayata geçirilmiş. mezbaha veya kombinada kullanılacak olan havai hat (Monoray sistemi).yi aşan bu tesislerin iyi bir pazar bulamayacakları anlaşıldığı takdirde Belediye ilgilileri ikna edilerek bahis konusu tesisin yapımından vazgeçilmelidir. Rekor.

Soğuk Hava Tesislerinde Göz Önünde Bulundurulması Gereken Diğer Hususlar: Soğuk hava tesislerimizin bünyesine giren tesisat kalemlerinin T.E. Süre uzatımları da dikkate alındığından inşaatın bitimi Mart ayını geçmemelidir.000 litre her küçükbaş hayvan içinde 250 litre tazyikli su imkanı ve uygun klorlama sisteminin kesim hane bünyesinde olması istenmektedir. beş bin ton kapasiteli tip projelerimizin uygulanması cihetine gidilmelidir. Belirtilen hususa riayet edildiği takdirde.Açık ve kapalı hayvan bekleme yerlerinin: (padokların) büyükbaş hayvanlar için 3m2 küçükbaş hayvanlar için hayvan başına 0. tesis depolama mevsimine yani Eylül ayı sonu ile yetişmiş olacaktır. Belgeli olmasına dikkat edilmeli Soğutucu aksamında kullanılmakta olan soğutucuların (Evaporatörlerin) lamel aralıkları kumpastla ölçülerek teknik şartnamedeki değerlerle karşılaştırılmalıdır.lik gelirin göz ardı edilmemesi gerekmektedir. Soğuk Hava Tesisleri ile İlgili Sorunlar: Soğuk hava tesisleri ile ilgili etüdler yapılırken de depolanacak olan emtia miktarının tespiti Belediye yetkilileri dışında yörenin Ziraat Müdürlüklerinden alınması durumunda daha sağlıklı şekilde neticeye gidilmiş olacaktır.ı 12 ile 15 bin liraya depolanan elma içi işletme masrafları maksimum 5 bin TL. Burada değinmek istediğim husus. Bölgelerimizce inşaat ihaleleri yapılan soğuk hava tesislerin inşaat mutlak suretle yıl sonuna gelecek şekilde planlanmalıdır. Bir çok Belediyenin. Bu nedenle inşaat firmasının tesisteki işi tamamen bittikten sonra inşaatın tesisat ihalesine hazır olduğu Başkanlığımıza bildirilmelidir. Kesilecek her büyükbaş hayvan başına bir kesim için 1. Çünkü bin veya iki bin ton kapasiteli soğuk hava tesisi makine aksamının yapım süresi sadece 4 veya 5 ay olmaktadır. Ancak depolanan emtianın vereceği ısınma ısısından fermantasyonundan soğutucunun karlanacağı ve küçük olan lamel aralıkların donacağı dolayısıyla görev yapamaz durumda kalacağı bu durumda depoda muhafaza edilmekte olan binlerce tonluk emtianın bozulmasına neden olabileceğinden yani iki bin tonluk bir soğuk hava tesisinde elmanın bozulmasından dolayı meydana gelecek olan zararın . Lamel aralıkları küçük tutulan bir soğutucu laboratuar şartlarında istenilen kaloriyi (soğutma yükünü) verebilir. Bankamızdan 300 ila 500 Milyon TL kredi talepleri dikkate alındığında belirtilen mevsimlik 8 ile 10 Milyar TL. Bu doğrultudan hareketle yöredeki depolar da göz önüne alınarak soğuk hava deposu yapımına karar verildiği takdirde 500 ton ve üzerindeki depoların kar getirdiği dikkate alınmalı ihtiyaç duyulduğu takdirde bin. olmaktadır. İnşaat kısmı Bölgelerimizce tamamlanan bu tesislerin makine aksamlarının ihalesi ise ilgili Bölgelerimizin inşaatın tamamlandığını bildiren mesajlarından sonra Başkanlığımızca yapılmaktadır. iki bin. Bölgelerimizin mesajına istinaden ihalesi yapılan tesislerin yer teslimine gidildiğinde hala inşaat işinin bitirilmediği görülmektedir. Böylece kg. kabul edildiğinde bin ton kapasiteli tesiste mevsimlik depolama geliri yaklaşık 8 ila 10 Milyar TL.7 m hesabıyla kesim kapasitesinin 2 katı olacak genişlikte kolayı temizlenip dezenfekte edilebilir özellikte dayanıklı ve su geçirmez zemine ve gerektiğinde hayvanları yemlemek ve sulamak için gerekli düzenekler ve yeterli. yeterli sayıda muayene padoklarının bulunmasa ve farklı türlerdeki hayvanlara ait trafiğin çatışmasına meydan vermeyecek şekilde yapılmış olması gerekir. Bu yerlerin hayvan türleri için ayrı bölümler halinde olması.su ve drenaj sistemine sahip olması aranır. Soğuk hava tesislerimizin iki kategoride neticelendirildiği Bölgelerimizce bilinmektedir.S. 1997 yılı yatırım programımızda sadece yeni işler arasında 42 adet mezbaha tesisinin yer aldığı dikkate alındığında ve bu tesislerin yaptırılması ve hizmet üretmelerindeki gerekli olan ruhsat işlemlerinin tekamülü bakımında ilgililerin bu Yönetmelikteki hükümlere göre işlem yapmalarında fayda görülmektedir. Aynı tesiste iki müteahhit firmanın faaliyet göstermesinin sakıncaları herkes tarafından bilinmekte ve ayrıca bu durum süre uzatımlarına neden olduğu gibi bazen de iki müteahhit firma arasında istenmeyen olaylara sebebiyet verilmektedir.

.asgari 100 Milyar TL. Kontrollük hizmetlerinin etkinleştirilmesi hususunda düzenlenmiş olan bu seminerde inşaat maliyeti içerisinde önemli bir yer tutan nakliye bedelleri konusunda son günlerde meydana gelen değişikliklere açıklık getirmek ve uygulamada birlikteliği sağlamak maksadıyla bu seminer notları hazırlanmıştır. Ancak kabul mahalline gelen heyet tesisin hala şantiye cereyanı ile çalışmakta olduğunu tesis için gerekli trifaze elektrik akımından 1 veya 2 fazm tesise eksik geldiği dolayısıyla tesis bünyesinde bulunan asansör. zaman zaman tesisat yönünün de güçlüklerle karşılaşılmakta bazen de yeterli hazırlıklar önceden yapılmadığından kabul işlemi yapılmadan dönülmekte veya şartlı kabul yapılmaktadır.750 ile 2. Bunun içinde. herhangi bir çöküntüye meydan verilmemesi için döşeme tecritinde şartnamede belirtildiği gibi m3. Bir yapı tesisinin geçici kabulü genelde 3 veya 5 günlük bir sürede yapılmaktadır. 3) Bu şekilde bulunan nakliye miktarı ve fiyatı keşiflere dahil edilerek. teslimi olarak belirlenmiş malzemeler ile bilumum kazı imalatlarının inşaat ve depo mahalline taşınmaları karşılığında ödenmesi ön görülen bedele nakliye bedeli denilmekte ve istihkak tanziminde ayrı bir başlık altında düzenlenmektedir. keşif içerisindeki nakliye tutarının gerçeğe yakın hesaplanması sağlanmalıdır. Ayrıca yapı tesislerindeki hakediş tanzimlerinde elektrik kalemlerinin yer alması durumunda Bölge kontrolü Elektrik Mühendisinin de imzasının bulunmasında yarar görülmektedir. olabileceği hususu göz önüne alındığında riskin ne kadar büyük olduğu ve konunun ehemmiyeti kendiliğinden anlaşılmaktadır. Kabul işlemlerinin seri ve problemsiz olarak yapılabilmesi için kabul talebinde bulunan Bölgelerimiz kontrol teşkilatlarınca mutlak suretle kabul öncesi tesiste yapacakları gerekli test ve deneylerden sonra Bölgelerimizin geçici kabul talebinde bulunmaları uygun olacaktır. Bölgelerimizce geçici kabulü istenilen işlere gidildiğinde. 4) Sağlıklı bir şekilde keşiflere dahil edilmeyen nakliye bedeli.Başkan Yardımcısı İnşaat işlerinde rayiç bedelleri Ocak. 2) Malzemelerin temin edilecekleri Ocak ve Fabrika mesafeleri (iyi etüd edilerek) tespit edilmeli ve tahmini nakliye fiyatı bulunmalıdır. 22 kg yoğunluğundan aşağı polistren köpüğü (strafor) malzemesinin kullanılmamasına dikkat edilmelidir. 1) Hafriyat metrajı ve diğer nakliyeye tabi malzeme miktarları sağlıklı bir şekilde hesaplanmalıdır. keşifler çıkarılırken.000 kg yük geldiğinden. imalat aşamasında keşifte önemli oranda artışa neden olarak. Ayrıca: Bu tesislerdeki tecrit imalatı tamamen Bölge kontrol teşkilatlarının gözetiminde yapıldığından soğuk odalarda m2'ye 1. Fabrika. NAKLİYELER ve ÖZEL FİYAT ANALİZLERİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Yusuf HASANÇEBİ . soğuk oda veya brülörün çalışmadığı ayrıca soğuk oda için soğutucu gazın ve kalorifer kazanı içinde fuel-oil' in temin edilmediği çok olmamakla birlikte bazı tesislerde görülmektedir. keşfin % 30 lara ve hatta % 30 dışına taşmasına neden olmaktadır. NAKLİYELERİN KEŞFE ETKİSİ İnşaat maliyeti içerisinde önemli bir yer tuttuğunu ifade ettiğimiz Nakliye bedelleri ihale öncesi tanzim edilen keşif özeti içerisinde gerçeğe yakın bir değer ile yer almalıdır.

kullanılarak nakliye bedeli tespit edilecektir. Görüleceği üzere malzemenin inşaat mahalline en yakın ocak ve fabrikadan temin edilmesi ve nakliye mesafelerinin buna göre tespit edilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Tanzim edilen tutanak ve krokiler Bölge müdürlüğünce tasdik edilerek ara hakedişlere eklenir. devam eden işlerde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri taşıma formüllerinin uygulamasına devam edileceği hükmü açık bir şekilde ifade edilmiştir. ihalesi 28.1995 tarihinden sonra ihale edilen işlerde. b) Çimento ve B.4. Bu çerçevede 28. (Bankamızca yaptırılmakta olan Kanalizasyon. a) Kum-çakıl stabilize v.1995 tarihinde yayımlanan 1995/21 sayılı genelge ile.ise. SÖZLEŞME VE GENELGE ESASLARINA GÖRE NAKLİYE ANALİZLERİ İLE İLGİLİ HUSUSLAR 28. Mesafeler. Bu ifadeyi açacak olursak. Yapı. e) Diğer nakliyeye tabi malzemelerde en yakın mesafelerdeki ocak ve fabrikalardan temin edilecektir. İçmesuyu. a) 28.4. T.TATBİKATTA NAKLİYE İnşaatın ihalesini müteakip yer tesliminden sonra.4. zarar ve ziyandan mesul tutulmak şartıyla dilediği yerden satın almak ve dilediği yoldan dilediği vasıta ile taşımakta serbesttir.A demiri şantiyeye. Deniz Deşarjı tesis inşaatları ile içmesuyu ve pissu arıtma tesis inşaatları için) Genelge tarihinden itibaren ihale edilecek tüm işlerde imalat bünyesine girecek malzemelerin ihzarat ve imalat taşımalarına.4. c) Her çeşit tuğla ve kiremit yine en yakın tuğla fabrikasından temin edileceği gibi. . sözleşmesinde birim fiyatı bulunan malzemelerin taşıma birim fiyatlarının hesaplanması için kullanılan taşıma formülleri (İller Bankası Taşıma Formülleri veya Bayındırlık Bakanlığı Yapı İşleri Taşıma Formülleri) esas alınacaktır.s. mümkün olmadığı halde yerinde ölçülerek tespit edilecektir. Ancak. Bazı işlerde yapılan hatalı uygulamalarla Bankamız nakliye analizleri kullanılmaktadır ki bu yanlış bir uygulamadır ve halen varsa düzeltilmesi gerekir. Bilindiği üzere Yapı tesislerinde. Malzemelerin temin edileceği ocak ve.E.S. Sonuç olarak nakliye bedeli ödenecek malzemelere. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı "Genel Teknik Şartname" kitabında yer alan taşıma formülleri. Genelgede. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı "GENEL TEKNİK ŞARTNAMESİ’ nin 'Taşıma Genel Teknik Şartnamesi" başlıklı 2 nci maddesindeki esaslar ile belirlenmiş ve bu esaslar doğrultusunda yapılan uygulama adı geçen genelge yayımlanana kadar her işte devam ettirilmiştir. kontrol mühendisi ve yüklenici tarafından mesafe tutanağı ile krokiler tanzim ve imza edilir.1995 tarihinden önce ihale edilen işlerde . fiyatlarının hesaplanmasında. gibi malzemelerin şantiyeye en yakın ocaktan temin edilmesi ana prensip olmakla birlikte.1995 tarihinden sonra ihale edilecek Yapı tesislerinde söz konusu taşıma analizlerinin kullanılması mecburiyeti bulunmaktadır. b) 28. Sözleşmesinde taşıma birim fiyatı bulunmayan ancak inşaat kapsamında kullanılması zorunlu olan malzemelerin taşıma birim. Burada dikkat edilecek en önemli husus.4. nakliye bedeli ödenecek malzemelere nasıl ve ne şekilde taşıma bedeli ödeneceği. malzemenin kalitesi de ön planda tutulmalıdır. özellikleri şartnamelere uygun olmak ve her türlü hasar.fabrikaların tespitinde aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir.. en yakın fabrikadan temin edilmelidir. Aynı genelge o tarihte devam eden işler için ise: "Uygulama yılı birim fiyatlarının hesaplanmasında sözleşme birim fiyatlarının dayalı olduğu nakliye analizleri esas alınacaktır.1995 tarihinden önce. Belediyesinden sorularak tespit edilecektir. madde). Bankamıza ait taşıma analizleri. belgeli ve kaliteli olmasına dikkat edilecektir. d) Hafriyattan çıkacak malzemenin döküm yeri. sözleşmesi ise bu tarihten sonra yapılmış işlerde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı "Genel Teknik Şartname" kitabında yer alan taşıma formüllerinin kullanılmasıdır. yüklenici bir fiyat farkı talebinde bulunmamak kaydıyla malzemeyi. Bankamız 1995 Yılı Birim Fiyat cetvelinde yer alan taşıma analizlerinin kullanılması hükmü getirilmiştir(6." hükmünü getirmiştir. karayolları haritasından faydalanılarak.

belirtilen hükümlere göre. hafif agrega. El arabası ile en fazla 100 mt. mermer tozu ve pirinci. tuğla.800ton/m3 olarak belirlenmiştir.200 ton/m3 2400 ton/m3 … … … … … … … . demir. teçhizatsız ve teçhizatlı hafif gaz beton. bu malzemeler rayiç cetvelinde depo. şedde. kum çakıl. Demir yolu ve deniz yolu taşımaları. boru ve ek parçalar.00 arasında değişen (A) katsayısı uygulanmaktadır. Kazının Zemin Cinsine Göre Yoğunluktan Yumuşak toprak 1. kaba yonu taşı İnce yonu taşı Kesme taşı Kiremit (Tutanakla tespit edilecek Tuğla (Tutanakla tespit edilecek) Delikli tuğla (Tutanakla tespit edilecek) Cephe tuğlası (Tutanakla tespit edilecek) Hafif gaz beton (Tutanakla tespit edilecek) Mermer tozu ve pirinci (Tutanakla tespit edilecek) Genleşmiş perlit (Tutanakla tespit edilecek) olarak belirlenmiştir. mermer tozu ve pirinci. taşımanın o mıntıkanın ticari nakliyesinin pek keşif olduğu mevsimine rastlaması.400 ton/m Sert kaya 2. kiremit.800 ton/m3 … 1. stabilize Hafif agrega (Tutanakla tespit edilecek) Tahkimat moloz taşı Parke. direk. Hayvan ve hayvanlarla çekilen taşıtlarla malzeme naklinde bu araçlara ait formüller uygulanmak suretiyle ödeme yapılması imkanı bulunmaktadır.600 ton/m3 Çok sert kaya 2. nakliye formüllerine 1.200 ton/m3 Yumuşak kaya 2. taşımanın fena iklim şartı zamanına rastlaması. baraj dolgularının sıkıştırılmasına münhasır kullanılacak olarak belirlenmiştir. çimento.ye kadar taşıma yapılabilir ve el arabası formülü uygulanır.000 ton/m3 Sert küskü 2. deniz motoru ile taşımalar arasında yapılacak mukayeseler sonucu. hafif agrega. kırmataş Tuvenan. Görüleceği üzere. Bu arada hafızamıza yerleştirelim. ocak teslimi olarak yer alan malzemelerdir. fabrika.GENEL TEKNİK ŞARTNAME TAŞIMA FORMÜLLERİ İLE BANKA NAKLİYE ANALİZLERİ UYGULAMASI ARASINDAKİ ÖNEMLİ FARKLILIKLAR A-) Bayındırlık Ve İskan Bakanlığı Genel Teknik Şartname Kitabına Göre Yapılan Uygulama: Şartnamenin "Taşıma Genel Teknik Şartnamesi" başlıklı 2 nci maddesinde.600 ton/m Sert toprak 1. genleştirilmiş perlit agregası ve genleştirilmiş perlit mamulleri. çakıl. stabilize. büz kanalet. yol. Figürede Ölçülen Malzemenin Yoğunlukları: Kum.000 ton/m3 1. (malzeme ne ile nakledilirse nakledilsin) taşıma bedeli olarak en ucuzunun uygulanması mecburiyeti bulunmaktadır.800 ton/m3 2 000 ton/m3 2. bilumum kazılar. tuvenan. taş. Taşıma yollarının özellikleri. teçhizatsız 1. özel hallerde. Genel olarak karayolu taşımalarında hangi araç ile yapılırsa yapılsın (özel şartnamesinde aksine bir kayıt bulunmadıkça) taşıma bedeli motorlu taşıt formüllerine göre ödenmektedir. kireç. Nakliye Bedeli Ödenecek Malzemeler: Genel Teknik Şartnamede.800 ton/m3 Yumuşak küskü 2.00-2. gibi faktörler olması halinde.

hafif agrega. mermer tozu ve pirinci.. 1.. meyilli veya arızalı olması. Tahkimat moloz taşı 1. Pres tuğla (Tutanakla tespit edilecek) Burada dikkat edilirse Genel Teknik Şartnamede taşıma bedeli ödenmesi öngörülen. bu malzemeler rayiç cetvellerinde ocak..800 ton/m Parke. sert veya çok sert kaya'da olsa yoğunluk 2.. teçhizatsız ve teçhizattı hafif gaz beton. sert küskü.400 ton/m3 Kiremit 1. mutlaka şantiye mahalline kadar nakliye bedeli ödenmesi gerekmektedir. yumuşak veya sert toprak'ta yoğunluğu 1....600 ton/m3 Tuvenan.500ton Delikli tuğla (Tutanakla tespit edilecek) (Her çeşit yatay veya düşey delikli v.600 ton/m3 Paçal kazı . taşıma birim fiyatlarının tespitinde ucuz yol ve vasıta mukayesesi yapılmadan Bankamız "Karayolu taşıma formülleri" esas alınmaktadır. Genel Teknik Şartnamede hatırlarsak.700 ton/m Her nevi küskü 2.600 ton/m Zemin klası... B-) Banka Nakliye Analizlerine Göre Yapılan Uygulama: Taşıma işleri ile ilgili açıklamalar. genleştirilmiş perlit agregası ve genleştirilmiş perlit mamulleri taşıma bedeli ödenmesi öngörülen malzemeler içerisine dahil edilmemiş ve yoğunluklarının ne olduğu ve nasıl tespit edileceği belirtilmemiştir. Oysa ki.. Sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa. yumuşak kaya.000 ADEDİ 2.. Kazının Zemin Cinsine Göre Yoğunlukları: Her nevi toprak 1.. Zemin klası yumuşak... çok sert kaya gibi sınıflandırılmıştı. taşımanın yapıldığı yolun. İller Bankası Birim Fiyat Tarifleri kitabının "TAŞIMA İŞLERİYLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR" başlıklı A-I maddesinde yer almakta olup. sert kaya. çakıl. yumuşak veya sert küskü'de olsa yoğunluk 2.800 ton/m3 Hafif agrega (Tutanakla tespit edilecek) . nakliye bedeli ödenecek malzemeler içerisinde yer almaktadır..500 ton Tuğla. Buna göre.200 ton/m Kesme taşı 2.000 ton/m alınacaktır. kırmataş 0. (Nakliye bedeline ayrıca yükleme-boşaltma bedeli ilave edilecektir. kaba yonu taşı 2.. sert toprak.200 ton/m3 Her nevi kaya 2. genleştirilmiş perlit agregası ve genleştirilmiş perlit mamulleri.. taşımaların hayvan.. Yüklenici taşımayı hangi vasıta ve yoldan yaparsa yapsın.000 ton/m3 Her nevi kil 2. bozuk.000 ton/m İnce yonutaşı 2.. Sözleşme ve ekleriyle özel şartnamesinde aksine bir kayıt bulunmadıkça karayolu taşımalarında taşıma hangi taşıma aracı ile yapılırsa yapılsın. el' ve at arabaları gibi her çeşit vasıta ile yapılması halinde dahi. taşıma bedeli Bankanın taşıma formülleriyle ödenmektedir... Bankamıza ait taşıma formülleri kullanılarak nakliye bedelinin bulunması mümkün bulunmaktadır.000 ADEDİ (Dolu tuğla) 2..bu maddeye göre. stabilize 1..700 ton/m.ve teçhizatlı hafif gaz beton. yumuşak küskü. Yumuşak toprak. Bankamız Karayolu Taşıma formüllerinden başka bir formül kullanılmamaktadır. Figürede Malzemenin Yoğunlukları: (Taşıma bedeli ödenmesi öngörülen) Kum. . nakliye bedeli hesabında.. fabrika veya depo teslimi olarak yer aldığından. s) ... Genel teknik şartnamede yoğunluklarının tutanakla tespit edileceği belirtilen söz konusu malzemelerin. ton/m3 olarak belirlenmiştir. Bu nedenle. örnek olarak zemin klası. çamurlu..

06106/1 Poz No. boşaltma ve istif bedeli dahil edilmiştir.İB-8 100000 mt.00)*n 07. Çakıl ve Granülometrik Kum. B.97016*m)*n 07.06104/1 Poz No.lu 07.76578*m+25202. Çakıl Taşınması 07.00)*n 07.lu 07.(10000 mt dahil) Arası Nakliye F=(l-20792*m+10222.67819*m+2155.06103 Poz No.lu motorlu araç taşıma katsayısı Kl= Uygulama yılı 02.87290*m+5227.06105/3 Poz No.06102 Poz No. hendek dolguları için) Kazı malzemesi taşınması 07.00)*n m= mt.00)*n 07.lu Çimento taşınması 07.06104/2 Poz No.06101 Poz No.lu Kırma taş Taşınması 07.İB-4 1001-3000 mt.A demiri taşınması vb) şantiye içi taşıması ilave edilmiş ve ikinci kez yükleme.(50 mt dahil) Arası Nakliye F=(5. B.den sonrası Nakliye F=(0.06106/2 Poz No. Cinsinden taşıma mesafesi K0=1994 yılı 02.lu Toprak Taşınması (Depo.06105/4 Poz No. taşıması ilave edilmiş ve ikinci kez yükleme.lu B.Bankamız Birim Fiyat Analizleri Kitabı Karayolu Taşıma Fiyat Analizleri 07.için) ve çeşitli pozlarda Boru taşınması ile ilgili Nakliye analizleri "BİRİM FİYAT ANALİZLERİ" kitabında yer almıştır.06104/3 Poz No.lu Moloz taş taşınması (Tahkimat ve dolgular için) 07. temel.(1000 mt dahil) Arası Nakliye F=(4.06105/1 Poz No.lu Kırma taş taşınması (İnşaat için) 07.00)*n 07. Kum.lu Stabilize Taşınması 07. yapı tesislerinden inşaat mahallinde ihzarat malzemesinin depo edileceği bir alan/yer mevcut değilse ve ihzarat yeri olarak inşaat mahallinin dışında bir yer tespit edilirse.lu Profil Demiri ve Saç Taşınması 07.00)*n 07. Yinede.İB-5 3001-10000 mt. Bu analizlerden bazılarında (Çimento taşınması.lu motorlu araç taşıma katsayısı Taşıma mesafesine göre ayrı ayrı tanzim edilmiş. 07.00)*n 07. (3000 mt dahil) Arası Nakliye F=2.95727*m+12729.) şantiye içi.(30000 mt dahil) Arası Nakliye F=(0.İB-1 0-50 mt.lu Tuvenan. şantiye içi nakliye ve ikinci kez yükleme-boşaltma bedeli ödenmesi mümkün olabilir. .lu Moloz taş taşınması (Her türlü inş.İB-6 10001-30000 mt. Kanalizasyon ve/veya içmesuyu inşaatları gibi dağım ve geniş bir alana yayılmış şantiyelerde.017 poz no.İB-2 51-400 mt. boşaltma ve istif bedeli dahil edilmiştir.78909*m+3311.İB-7 30001-100000 mt(l000 mt dahil) Arası Nakliye F=(0. Yapı tesisleri geniş bir alana yayılmadığından malzemenin iş yerinde depolanması ve muhafazası mümkündür.A demiri taşınması vb.017 poz no. Ancak.A Demiri taşınması 07. taşımayla ilgili fiyat analizlerine ilave olarak. Çakıl Taşınması El İle elenmiş Kum.86189*m+15590.(400 mt dahil) Arası Nakliye F=(7. Bu analizlerden bazılarında (Çimento taşınması.İB-3 401-1000 mt. ana depoda ihzar edilmiş malzemenin depodan iş yerinde naklinde. bu durumda yer teslim tutanağında veya yer teslim tutanağında belirtilmezse daha sonra Banka elemanları ve yüklenici ile birlikte karşılıklı olarak imza altına alınan ve Bölge Müdürlüğü tarafından tasdik edilen bir tutanakla belirlenir.06105/2 Poz No.

Maddesi. Sanayi veya Ticaret ve Sanayi Odasınca onaylanmış memleket rayiçleri. varsa (aynı görevi yapacak) Birim fiyatı bulunan imalatların tercih edilerek yapımına öncelik verilmesi Veya tesis için çok gerekli olmayan özel fiyatlı imalatların yaptırılmaması gibi hususlar. depo yeri ile işyeri arasında ayrıca bir nakliye bedeli ve yüklemeboşaltma bedeli ödenebilir. b) Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler. Sanayi veya Ticaret ve Sanayi odasına tasdikli olması gerekir. imalat aşamasında yüklenici ile karşılıklı olarak imza altına alınmak suretiyle tanzim edilen analiz ve tutanaklar ile belirlenen fiyatlar ÖZEL FİYAT olarak isimlendirilmektedir.. . eğer uygunsa bu bedel uygun değilse heyetçe alınacak fiyatlara göre tanzim edilecek tutanaktaki en ucuz bedel esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilir. Özel Fiyatlar Bankamızca ihale edilen işlere ait. Özel fiyatlardan mümkün olduğu ölçüde kaçınmak. Bankamızın vazgeçemeyeceği prensibidir. Kontrollüğün etkinleştirilmesi konusunda düzenlenmiş olan bu seminerde. yönetmelik ve genelge büküm/erine riayet etmek de. c) Diğer idarelere ait benzer analizler. a) Sözleşme ve eklerindeki (birim fiyat cetvellerindeki) Birim fiyatların tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler. yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler uygulanır. Madde 15 .4.Keşif özetinde veya birim' fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması Bankaca istenen işlerin yeni birim fiyatlarının tespitinde öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır. en az üç firmadan alınmış imalata girecek miktarda malzemeyi kapsayan proforma faturalar Bankaya verilir. Bunun dışında inşaat mahallinde depo edilen malzemelere. d) Birim fiyatı tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantaj la tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinaların çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler. açıklayıcı bilgilerle tamamlanmıştır. Bankamızın ÖZEL FİYAT uygulamaları hususuna-bir kere daha açıklık getirmek üzere derlenmiş olan bu notlar. Bu faturalar içerisinde en ucuz bedeli taşıyanı Ticaret. İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "FİYATLARI BELLİ OLMAYAN İŞLER" başlıklı 15. Bankamızın genel prensipleri arasında bulunmaktadır. Bu usullerden hiçbiriyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa Müteahhitçe. her şeye rağmen yaptırılması gerekli olan ve ÖZEL FİYAT tespit edilmesi gerekli olan imalatlar hususunda. Ancak. "Fiyatları Belli Olmayan İşler. 2) Banka ve Diğer idarelerce tespit edilmiş rayiçler. 3) Bankaca kabul edilmek şartı ile Ticaret. a) Yapım işlerine ait Tip sözleşme (yeni) b) İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi kabul edilerek yürürlüğe konulmuş ve bu tarihten sonra ihale edilen işlerde kullanılmaya başlanmıştır. tamamen sözleşme eki ve konu ile ilgili çeşitli genelge hükümlerinin özeti şeklinde olup. 1) Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip yayımlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler. ilgili sözleşme. keşif özetinde veya Birim fiyat cetvellerinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması zorunlu imalatlara. herhangi bir nedenle "şantiye içi taşınması" şantiye içi taşınması" adı altında bir bedel ödenemez. Bankamız Yönetim Kurulunun 29.1993 tarih ve 6/552 sayılı kararlan ile.Bu tutanağa istinaden. İlgili birimce oluşturulacak bir heyet tasdikli faturada belirtilen malzemenin bedelini ve kalitesini piyasadan tetkik eder. Yeni birim fiyatların tespitinde.

bölgelerimizce yanlış algılandığından. Müteahhidin itirazı varsa anlaşmazlık. 1990/41 sayılı genelge ile açıklama ihtiyacı duyulmuştur. Maddesinde. o iş kalemine ait. yine bölgece onaylanacaktır. Maddesinde. Bankamız ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı matbu birim fiyat analizlerinde ve rayiç cetvellerinde. konulan bir kere daha detaylı olarak ele almakta fayda görülmüştür. a) Analiz ve rayici bulunmayan fiyatları. Faturalı fiyatlarda takip edilecek usul ve esaslar ilk defa bu kadar detaylı bir şekilde sözleşme eki "İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi" içerisine dahil olmuştur. Daha önceki sözleşmelerde ise. Maddesine göre. eklerinde yer alan "Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi''nin 20.1985 tarih ve 49 sayılı genelge ile. Ticaret ve/veya Sanayi odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilebilir" şeklinde konu kısaca yer almıştır. sözleşme ekinde yer alan "Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi"nin 20. Bu faturalar içerisinde en ucuz bedeli taşıyanı Ticaret Sanayi ve Ticaret ve Sanayi odasına tasdikli olması gerekir." şeklinde. Yeni birim fiyatın tespitine. c) Analizi olmayan. Müteahhidin bundan sonraki itirazları dikkate alınmaz. en az üç firmadan alınmış imalat girecek miktarda malzemeyi kapsayan proforma faturalar Bankaya verilir. a) İller Bankası Yapını İşleri Genel Şartnamesinin "FİYATLARI BELLİ OLMAYAN İŞLER" başlıklı 15. Analizi matbu birim fiyat analizinde mevcut değilse bölgenin talebi üzerine noksan birim fiyat. keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması istenen imalatlarda. Bankaca çözümlenir. b) Daha önceki sözleşmelerde ise. Analizi matbu birim fiyat analizinde mevcut değilse ifadesi. A) Analizi Ve Rayici Olmayan Fiyatlar(Faturalı İmalatlar) Analizi ve rayici olmayan fiyatları tespit etmek için. yeni birim fiyatların tespitinde öncelik sırasını ve takip -edilecek yolu belirlemiştir. Müteahhit anlaşmazlığın çözümünü beklemeden tespit edilmiş fiyatın uygulanması şartı ile devam etmek zorundadır. faturalı fiyatlarda takip edilecek yol bu kadar detaylı olarak verilmemekle birlikte aynı konu hemen hemen benzer şekilde yer almıştır. halen devam eden hatalı uygulamalar nedeniyle. bu birim fiyatlar bölgece tanzim edilerek. b) Analizi mevcut. fakat rayici olan fiyatları. Yukarıda belirtildiği şekilde tespit edilen analiz ve fiyat esas alınarak ve genel gider ve Müteahhit karı da ilave edilerek bir birim fiyat tutanağı düzenlenir.Yukarıda belirtildiği şekilde tespit edilen analiz ve fiyat esas alınarak ve genel gider ve Müteahhit karı da ilave edilerek bir birim fiyat tutanağı düzenlenir." belirtilen usullerden hiç birisiyle yeni fiyat tespiti mümkün olamıyorsa. kapsadığı ve bu fiyatların bölgelerimizin istemi üzerine Bankamız ilgili dairelerince hazırlanarak. İlgili birimce oluşturulacak bir heyet tasdikli faturada belirtilen malzemenin bedelini ve kalitesini piyasadan tetkik eder. "Müteahhitçe. fakat rayici olmayan fiyatları. Genel Müdürlükçe onaylanacağı ifade edilmiştir. "Sözleşmede olmayan birim fiyatların analizi. Bu ifadenin. Belirtilen usullerden hiçbirisiyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa. Bu tutanak müteahhit ile ilgili birim tarafından İmzalanır ve onaya sunulur. İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 15. Bu açıklamalara rağmen az da olsa. Maddesi ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi'nin 20. 4. eğer uygunsa bu bedel uygun değilse heyetçe alınacak fiyatlara göre tanzim edilecek tutanaktaki en ucuz bedel esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilir.6. matbu birim fiyat analizinde mevcutsa. Genel Müdürlükçe tanzim edilerek Genel Müdürlükçe onaylanacaktır" hükmü ile analiz tasdikinde yetki sınırları belirlenmiştir. Maddesi (sözleşme ekinde hangisi mevcutsa) esasları dahilinde öncelik sırasına göre fiyatların tespiti yoluna gidilecektir. Bu tutanak müteahhitle' ilgili birim tarafından imzalanır ve onaya sunulur" şeklinde faturalı fiyatlarda takip edilecek yolu belirlemiştir. . Bu maddede belirlenen usullerle tespit edilen birim fiyatlara sözleşme veya eklerindeki esaslara göre varsa ihale indirimi uygulanır.

2) Bölge Müdürlüğü tarafından oluşturulan en az 2 kişilik bir heyet. tetkik sonucunda bir rapor hazırlayacak ve eğer ki yüklenicinin getirdiği fiyatlara nazaran daha uygun bir piyasa fiyatı saptarsa^ uygun fiyatı veren satıcı veya üreticiden alacağı belgeyi (pröforma fatura veya teklif mektubu) rapora ekleyecek ve Bölge Müdürlüğüne verecektir. bölge görüşünü de içeren bir yazı ekinde. en uygun fiyat analize dahil edilerek tutanaklar tanzim edilecek ve yüklenici ile karşılıklı olarak imza altına alındıktan sonra Makamın oluruna sunulacaktır. Bölge elemanları yaptıkları piyasa araştırmasında yüklenici tarafından getirilen proforma faturaların en ucuzunun. o imalatın yapımı hususunda yükleniciye talimat verilecektir. b) Pröforma faturaların aynı şartları kapsayacak şekilde düzenlenmesi sağlanacaktır.Bu nedenle. yüklenici tarafından en az üç adet fatura Bölge Müdürlüğüne ibraz edilecektir. Ayrıca. . yüklenicinin getirdiği proforma faturalar ve Bölge elemanlarının yapmış oldukları piyasa araştırması. buna rağmen uygulamada birçok yanlışlıklar yapılmakta ve bu yanlışlıklar Bankamız ile yükleniciler arasında ihtilaflara sebep olmaktadır. bulundukları il ve çevresinde piyasa araştırması yapılan malzemenin bulunmadığı görüşüyle. yüklenici tarafından getirilen fiyatlara nazaran daha aşağıda fiyatlar alınmaktadır. faturada belirtilen malzemenin bedelini ve kalitesini piyasadan tetkik edecek. gerekse komisyon tarafından alınacak teklif mektubu veya pröforma faturalarda. Bu arada Bölgelerimizce dikkat edilecek çok önemli bir hususu hatırlatmakta fayda görülmüştür. Oysaki. Yüklenicinin fiyatları ile Genel Müdürlüğün tespit ettiği fiyatlar arasıda bazen %50-% 100 gibi önemli oranda fark olmaktadır. Ancak. 3) Genel Müdürlükçe.7. Buna rağmen yükleniciler proforma faturaları idareye ibraz ettikleri anda imalatın yapımına başlanmakta. Her 3 genelge birbirini tamamlayıcı hükümler taşımakta ve uygulamada tereddüde mahal bırakmayacak esaslar getirmektedir. genelgelerin üzerinde en çok durduğu husus. fiyatların kesinleşmeyen imalatın yapımına izin verilmesidir. gerek yüklenici.2. Genel Müdürlükçe yapılan tetkik ve piyasa araştırması sonucunda fiyatlarda önemli bir düşme veya o imalatın maliyetinin yüksek bulunup yapılmaması konusunda bir görüş oluştuğunda.1990 tarih ve 1990/35 sayılı b) 27. opsiyon müddeti bitimine. bazı bölgelerden. malzemenin inşaatın yapıldığı ilden veya ilçeden temin edildiği görülmektedir. Gerek yüklenici tarafından alınacak. uygulamalarda ortaya çıkan bir takım tereddütleri ve yanlışlıkları ortadan kaldırmak maksadıyla. gerekse Bölgece imalatın tamamlandığı ifade edilmekte ve Bankamız bir emrivaki ile karşı karşıya kalmaktadır.1992 tarih ve 1992/21 sayılı genelgeler yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. 4) Fiyatların makam olurundan çıkaran kesinleşmesini müteakip. Bölge Müdürlüğü. gerekli piyasa araştırması ve tetkikler sonucunda tespit edilecek. en uygun teklif olarak saptandığını belirterek bu hususu tutanağa bağlamaktadırlar. a) Opsiyon müddetlerinin yeterli olmasına dikkat edilecek.6. ancak yapılan incelemede malzemenin o bölgede mevcut olduğu. teklif fiyat inceleme komisyonu raporunu Genel .Müdürlüğe gönderecektir. 20 günden az kalmayacak şekilde teklif fiyat inceleme komisyonu raporu ekinde Genel Müdürlüğe iletilmiş olacaktır. hatta daha sonra yapılan tespitlerde. Birkaç örnek vermek gerekirse. yüklenici tarafından getirilen pröforma faturalar ile birlikte. Genel Müdürlükçe yapılan araştırmada. Bu da araştırmaların ciddi yapılmadığını göstermektedir. Sözleşme ve genelge esasları doğrultusunda faturalı imalatlarda takip edilecek yol bir kere daha hatırlanacak olursa. Genel Müdürlüğe ulaşmadan imalat tamamlanmaktadır. 1) En ucuz bedeli taşıyanı Ticaret ve/veya Sanayi odasınca tasdikli olmak üzere. araştırma yapmadan sadece yüklenicinin temin ettikleri proforma faturaları göndermekte.1990 tarih ve 1990/41 sayılı c) 13. a) 15. Bu nedenle araştırmanın ciddi yapılması sağlanmalıdır.

takip edilecek yol yine (sözleşme ekinde hangisi mevcutsa) İ. en uygun teklif olarak alınmaktadır ve o fiyat analizlere dahil edilmektedir.' 2) Nakliye bedeli ödenmesi öngörülen (örnek: Tuğla asmolen) malzemelere piyasa araştırması ile fiyat tespiti yapılıp.091-18. Maddesi veya B.Y. takip edilecek yol şudur: 1) Öncelikle şantiye mahallinde. 2) Bu yerinde tespit tutanakları Bölge Müdürlüğünce tasdik edilecek. şantiye mahallinde gözlem ile malzeme ve işçilik miktarlarının tespiti gerekli olursa. 1. DİĞER HUSUSLAR 1) Rayiç cetvelinde rayici mevcut malzemeden yapılan imalatlar içinde. Maddesi esaslarındaki öncelik sırasına göre belirlenecektir.İ. Genel Müdürlüğe intikal ettirilmeden önce. olsun. sadece tuğla asmolene ait rayiç değeri bulunmamakta.G. Mevcut analiz içerisinde rayici olmayan imalat kaleminin sadece malzeme fiyatı piyasa araştırması ile tespit edilecek ve tespit edilen fiyat analiz içine dahil edilerek. fakat rayici olmayan fiyatları tespit etmek için. Ancak. analiz^ tanzimi yapılmasını müteakip. Bu nedenle bu notun gereğinin mutlaka yerine getirilmesi gerekmektedir. Şartnamesinin 15.-TL/ad Çorum'dan alınmış.Genel müdürlükçe fiyat kesinleştirilip analizler tanzim edilirken fiyat tutanağının altına "imalata ait ödeme yapılırken yüklenici tarafından Ticaret ve/veya Sanayi odasınca tasdiklenmiş en az imalat miktarı kadar fatura idareye ibraz edildikten sonra ödeme yapılacaktır" şeklinde bir not konulmaktadır. yüklenici ile birlikte karşılıklı olarak imza altına alınmış bir analiz yasal olarak sözleşme eki haline gelmiş kabul edildiğinden.250. diğer malzeme ve işçilik değerleri aynen korunarak imalata ait birim fiyat bulunacak ve Genel Müdürlükçe tasdik edilecektir.-TL/ad Trabzon'dan alınmış. proforma faturalar temin edilerek Genel Müdürlüğe gönderilmektedir. Genel Fiyat Analiz kitabında yer alan 18. yüklenici ile birlikte bir tutanağa bağlanacaktır. fatura: 6. Piyasa araştırmasında (A) maddesinde belirtilen usul aynen uygulanacaktır. herhangi bir ihtilaf halinde bankamız aleyhine sonuçlar doğurmaktadır. 3.-TL/ad Samsun'dan alınmış. tuğla asmolen malzeme fiyatı piyasa araştırması ile belirlenmelidir.B. Yüklenicinin getirdiği 3 adet faturayı tek tek ele aldığımızda. analizleri hazırlamak ve tasdik edilmek üzere. piyasa araştırması yapılıp. gibi illerden nakliye bedeli ödendiği görülmektedir.G. Şartnamesinin 20. Bu hususlara dikkat edilerek hataya düşülmemesi gerekmektedir. Samsun'da yapıldığı ve faturaların depo teslimi olarak verildiğini kabul edelim.İ. B) Analizi Mevcut. ancak yüklenici ile birlikte karşılıklı olarak imza altına alınmış herhangi bir analiz tanzim edilmeden.200. fatura: 6. nakliye bedelleri hesaplanıp mukayese yapıldığında. kullanılan malzemenin (zayiatlı) miktarı ve imalatın yapımı için yeterli işçilik saatleri tespit edilerek.500. imalata giren miktara nakliye bedeli ödenmektedir.100 Poz No. Rayiç Bedeli Olan Fiyatlar: Analizi olmayan. İnşaatın. Ancak nakliye bedelinin hangi mesafeden ödeneceğine burada çok önemlidir. C) Analizi Olmayan. daha sonra istihkakların tetkikinde tuğla asmolene Çorum vb. fatura: 6. Bu tür imalatlara örnek olarak. Eğer ki.lu "tuğla asmolen döşeme blokları" imalat analizinde. Bu nedenle Genel Müdürlükçe kesinleştirilen analiz yüklenici tarafından imzalanacaktır. Samsun'dan alman malzemenin bedeli yüksek olmasına rağmen. bölge görüşünü de içeren bir yazı ekinde Genel Müdürlüğe gönderilecektir. fakat rayiç olan fiyatları tespit etmek için. Rayiç Bedeli Olmayan Fiyatlar Analizi mevcut. . 2.

Arazide yapının oturacağı yer belli ise. Ülkemizde uygulanan güvenlik katsayısı 2.Şube Müdürü Binaların oturduğu arsada yapılan zemin etütleri. Sondajlar Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın "YAPILAR İÇİN TEMEL SONDAJLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ’ ne göre Başkanlığımızca hazırlanan özel şartname esasları dahilinde yaptırılmaktadır. bodrum kat olup olmadığı ve yeraltı suyu ile ilgili bilgiler kesin olarak verilmelidir. şöyle ki zemin sınıflarının isimlendirilmesi zemin mekaniği terimleriyle olmalı. mühendislik yapısının özelliğine ve zemine göre değişebilen bir güvenlik katsayısına bölümü ile bulunur. Sondaj çalışmaları sonucu hazırlanacak zemin etüt raporunda arazi ve laboratuar deney kayıt ve sonuçlan. sondajın şartnamede verilen derinlikte yapılmasına ve yeraltı suyu ile çevre suyu ayırımına dikkat edilmelidir. Ancak temel projelerinin hazırlanmasında zeminde meydana gelebilecek oturma ve kabarma durumları da dikkate alınmalıdır.) hakkında da bilgiler verilmelidir.5-3'tür. zeminin nihai taşıma kapasitesinin. arazinin çeşitli yerlerinde kuyular açılması ve zemin tabakalarının cinslerinin tespit edilmesiyle zemin emniyet gerilmesi için yaklaşık bir değer verebilir. Alman normu DİN 1054'de kohezyonlu ve kohezyonsuz zeminlerin kuruda ve suda tahmini zemin emniyet gerilmeleri verilmiştir. zemin emniyet gerilmeleri bazı tesisler için dışarıya ihale edilerek veya proje ve inşaat ihaleleri sözleşmeleri içinde tesise ait arsada zemin sondajları yaptırılarak elde edilmektedir. Etüdleri inşaat mühendisleri ile jeoloji mühendislerinin birlikte yapmasında yarar görülmektedir. sondajların. Kontrollükte. yükleme deneyleriyle ve arazide sondaj çalışmalarıyla yapılmaktadır. İşlerin kontrollüğü ilgili Bölge Müdürlüklerimizce yapılmaktadır. Bir yapının sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için zemin ve temel etütleri. Bankamız Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığınca yapılan zemin sondajlarında elde edilen numunelerin deneylerinin üniversite laboratuarları kullanılarak yaptırılması ve sonuçta üniversiteye zemin etüt raporunun hazırlatılması şeklinde olmaktadır. zemin ıslahı ve yeraltı suyuna karşı yalıtım ve çevre güvenliği (iksa) ile ilgili öneriler de bulunmalıdır. arazinin enine ve boyuta kesitleri. . zeminde olabilecek oturma değerleri. Yükleme deneyleri ile zemin emniyet gerilmesinin tayini Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın BİNA YAPILACAK ARSALARDA ZEMİN TETKİKİ VE ZEMİN EMNİYET GERİLMESİ TAYİNİ HAKKINDA TALİMAT’ ına göre yapılmakta ve sonuçta zemin etüt raporu hazırlanmaktadır. yapının betonarme temel projelerinin hazırlanmasında göz önüne alman zemin emniyet gerilmesinin. arazinin jeolojik yapısı (heyelan vb. Birimi yaygın olarak kg/cm2 ve t/m2 ile ifade edilen zemin emniyet gerilmesi statik-betonarme projelerde temel projelerinin hazırlanmasında kullanılır. Etüdler sonucu elde edilen zemin emniyet gerilmesi. Bankamızda zemin etüdleri gözlemle (tahmini). Zemin etüt raporunda özellikle çevre binaların zemin emniyet gerilmeleri. yapının altına gelen kısımlarda yapılması uygun olduğundan sondaj kuyularının yerleri bina köşelerinde ve ortada olmak üzere tespit edilir. Ayrıca Bankamız tesislerinin etüdleri. Başkanlığımızca. Zemin sondajları için Bankamızca hazırlanmış birim fiyatlar bulunmadığından tüm zemin sondaj keşifleri "KARAYOLLARI' na göre hazırlanmaktadır. Aksi takdirde işin yapım aşamasında maliyeti artıran ve bazen de projenin büyük ölçüde değişmesine sebep olan durumlar ortaya çıkabilmektedir. Tecrübeli mühendisler. arsada yeraltı suyunun varlığının ve arsanın jeolojik durumunun belirlenmesi için yapılır. sondaj kuyu ağzı kotlarının arazi kotlarına göre verilmesine.BİNALARDA ZEMİN ETÜDLERİ VE ZEMİN EMNİYET GERİLMESİ TESPİTLERİ VE ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ayşe GÜR . tüm yapılara ait zemin emniyet gerilmeleri. özellikle zemin ve temel etkileşimi göz önüne alınarak ve temel ve kazı sistemlerinin doğru olarak projelendirilmiş olması ve yapım sırasında karşılaşılabilecek çeşitli zemin problemlerine önceden çözümler getirilmiş olması gereklidir.

SIVILAŞMA . Etüt sonunda hazırlanan rapor 3 kısımda sunulmalıdır: Birinci kısımda mevcut zeminle ve gerekiyorsa jeolojik özelliklerle ilgili veriler. önemi ve rapor hazırlanmasında göz önüne alınacak hususlar belirtilmektedir. Bankamızca Dinar'da yapılan belediye binası. 13 Mayıs 1996 tarih ve 22635 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "AFET BÖLGELERİNDE YAPILACAK YAPILAR HAKKINDA YÖNETMELİK". özellikle betonarme projesinin hazırlanmasından önce zemin etütlerinin sağlıklı bir şekilde yapılmasında büyük yarar . suya doygun ince taneli kum ve şilt gibi tabakaların deprem titreşimleri sırasında boşluk suyu basıncı değerinin artması ile efektif yanal gerilmenin sıfır olması sonucu tabakanın bir sıvı hale dönüşmesi olarak tanımlanabilir. bütün deprem bölgelerinde önem katsayısı 1. penetrasyon değeri 20'den küçük olan kum. Eğer boşluk suyu basıncının titreşim altında sürekli artmasına izin verilirse bir süre sonra boşluk suyu basıncı toplam gerilmeye eşit hale gelir. gevşek kum ve yumuşak. yapıların projelerinin. zemin üstündeki yüklere karşı direnç azalacaktır. Yeterli miktarda drenaj olmazsa. yeraltı suyu. Yüzeysel veya dinamik kompaksiyondur. Bu durumda zemin taneleri arasındaki etkileşim sıfıra yaklaşacak ve zemin sıvı gibi davranmaya başlayacaktır. Çimento veya kireç ile stabilizasyon 2. kaim alüvyon tabakaları. deprem durumu ve çevre koşulları dikkate alınarak hazırlanmaktadır. siltli kum veya killi kum tabakaların içeren bir zeminin sıvılaşma ihtimalinin bulunup bulunmadığını saptayabilmek için. Her kategoride etütler yapıların sınıfı. terminaller ve belediye yönetim binaları için gerekli saha ve laboratuar deneylerini içeren zemin araştırılmasının yapılmasını ilgili raporların düzenlenmesini ve zemin grupları ve yerel sınıflarının açık olarak belirtilerek proje dokümanlarına eklenmesini zorunlu kılmaktadır.Bayındırlık ve İskan Bakanlığı' nın 28 Haziran 1993 gün ve 373 sayılı genelgesi ile yürürlüğe giren "ZEMİN VE TEMEL ETÜDÜ RAPORUNUN HAZIRLANMASINA İLİŞKİN ESASLAR’ ın da ise bina. Bu önlemler: 1. siltli kil içeren zeminlerde sıvılaşma potansiyelinin bulunup bulmadığını arazi ve laboratuar deneylerine dayanan uygun analiz yöntemleri ile irdeleme ve çıkan sonuçları zemin etüd raporuna ekleme zorunluluğu getirilmektedir. zemin temel ön tasarımı ve sonuç öneriler yer alacaktır. temel yüklerinin sıvılaşma potansiyeli olmayan zemin tabakalarına aktarılması 3. Özellikle suya doygun gevşek kumlar titreşime maruz kaldığında sıkışarak hacimsel azalmaya uğrar. depo. ikinci kısımda verilerin değerlendirilmesi.005 mm ile 0. Bu konuda yapılan çalışmalarda sıvılaşma potansiyeli yüksek zeminler en çok 20 metre derinlikte. dane çaplan 0.5 ve 1. kabul edilen zemin parametreler ive izahı. arıtma tesisi ve benzeri yapım işlerinin projelendirme safhasında kullanılacak olan zemin ve temel etütlerinin uygun ve standart bir metotla yapılmasının gerekliliği. zemin koşulları. Ayrıca tüm deprem bölgelerinde yeraltı suyu seviyesinin zemin yüzeyinden itibaren 10 metre içinde olduğu durumlarda yumuşak. çevre yapılar. Türkiye'de ise Dinar depremi sonrası yapılan zemin sondajlarında bazı zeminlerde sıvılaşma potansiyelinin olduğu gözlenmiştir. inşaat tarzı. sıvılaşma riskini azaltabilmek için yerine ve durumuna göre. Söz konusu esaslarda yapılacak etütler yapı ve zemin koşullarının az. Vibroflatasyon 5. aşağıdaki önlemlerden bir veya birkaçı bir arada uygulanabilir. işhanı ve düğün salonu tesislerinde sıvılaşma olayı göz önüne alınarak sıvılaşmayı önlemek için temeller kazık temel olarak projelendirilmiş ve işhanı tesisinde kazıkların imalatı da tamamlanmıştır.4 olan binalarda Bankaca yapılan itfaiye bina ve tesisleri.15 mm arasında olan genellikle suya doygun ve standart. Kazık çakılarak.olayı. Sıvılaşma olayı dünyada 1964 Japonya ve Alaska depremlerinde görülmüş. boşluk suyu basıncı artar. İnce kum. Sonuç olarak. Yukarıda da açıklandığı gibi. Taş ve kum kazıklarla stabilizasyon 4. üçüncü kısımda da. normal ve yüksek riskli olmasına göre 3 kategoriye ayrılır. arazi ve laboratuar deneylerinin bir arada kullanıldığı çeşitli kriterler ve ampirik formüller oluşturulmuştur. siltli kum ve siltli kum tabakalarıdır Sıvılaşma potansiyeli yüksek olan bir zeminde.

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 6) Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar.Tezcan. Bankaca Alaçatı (İZMİR) otel tesisi. KAYNAKÇA 1) TS1500 İnşaat Mühendisliğinde Zemin Sınıflandırılması 2) TS 1900 İnşaat Mühendisliğinde Zemin Deneyleri 3) TSİ901 İnşaat Mühendisliğinde Sondaj Yoluyla Örselenmiş ve Örselenmemiş Numune Alma Yöntemleri 4) TS5744 İnşaat Mühendisliğinde Temel Zemini özelliklerinin Yerinde Ölçümü 5) Bina Yapılacak Arsalarda Zemin Tetkiki ve Zemin Emniyet Gerilmesinin Tayini Hakkında Talimat. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 8) Zemin Sıvılaşması Kriterlerinin Değerlendirilmesi. Semih S. inşaatta gecikme. 1996 İçmesuyu Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler . Dinar tesisleri toplam keşif bedeli 280 milyar. düğün salonu ve itfaiye binası için yaptırılan zemin sondajları maliyeti tesislerin keşif bedellerinin ancak % 0.görülmektedir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 7) Yapılar İçin Temel Sondajları Teknik Şartnamesi. Yapının inşaatı sırasında projenin değişmesi.2'si (Alaçatı keşif bedeli 180 milyar. İstanbul. iş atölyesi. Dinar (AFYON) belediye binası. temel hafriyatı yapıldıktan sonra zemininin iyileştirilmesi -dolayısıyla keşif artışı. Prof. Araştırma Raporu. Zemin etütlerinde en sağlıklı yöntem olan zemin sondajlarını yaptırmanın maliyetinin yapının inşaat maliyetinin yapımn inşaat maliyetine oram çok azdır. işhanı. işhanı. zemin etüt bedeli 600 milyon) mertebesinde olmuştur. Dr.istenmiyorsa mutlaka önceden zemin ile ilgili bilgiler elde edilmelidir. zemin etüt keşif bedeli 570 milyon.

Yenilenebilir tatlı su miktarının sabit olduğu düşünülürse. % 3 ünden azı tatlı sudur.000 ila 1. kişi başına hızlı nüfus artışı. Bilindiği üzere. makine ve inşaat müh. İçmesuyu Kalitesinin tespitinde ise ♦ Türk İçme ve Kullanma Suyu Standardı (TS 266) ♦ Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ♦ Avrupa Topluluğu (AT) ♦ Fransa İçmesuyu ♦ Amerikan Su Kuruluşları Birliği ♦ Amerikan Halk Sağlığı ve Gıda Maddeleri Tüzüğü kullanılmaktadır. bu durum "Su baskısı" olarak isimlendirilir. sayılabilir. 1955 yılında 7 ülkede su kıtlığı var iken. Tüm dünyada ise.1991 gün 2081 sayı) ♦ Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği (7.186 m3 e düşmesi beklenmektedir. Ayrıca kullanılabilir su kaynaklarının dünya üzerindeki dağılımı da homojen olmayıp. kentleşme ve sanayileşme olguları ile kişisel bazda su tüketiminin artmasında kaynakların hızla bir düşüş gözlenmektedir. 2025 yılında ise 31'e yükseleceği tahmin edilmektedir.1993 gün.5 nüfus artışı ve % 5 kentleşme hızı ile sanayileşme sonucu su tüketimlerinin artması. nüfus artışı ile kişi başına düşen su miktarının azalacağı hususu da bilinmelidir.11. dünyadaki ve Türkiye'deki su potansiyeli hakkında kısa bir bilgi verilmesinde yarar görülmektedir. ülkeler arasında büyük farklılık göstermektedir. Elektrik. 2872 sayılı) ♦ Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği (4. % 70'i okyanuslarla kaplı olan dünyamız uzaydan bir su gezegeni olarak görülmesine rağmen.1988 gün.509 m3/kişi-yıl 1990 yılında 3.1983 gün. Yenilenebilir tatlı su miktarı 1.626 m3/kişi-yıl ve +2025 yılında ise bu değerin 2. 19269 sayı) ♦ Katı Atıkları Kontrolü Yönetmeliği (14. Bu değerin 1. içmesuyu arıtma tesislerinin projelendirilmesi aşamasında Bankamız içmesuyu projelerinin hazırlanmasına ait yönetmelik ile şartnamelerin yanı sıra yürürlükte olan çevreye ilişkin yasal düzenlemeler ve içmesuyu standartları da göz önüne alınmaktadır.670 m3'ün oranında değişirse.9. Bunun da dörtte üçünden daha fazla bir kısmı kutuplarda donmuş halde bulunmaktadır. Yine bir ülkede su kaynaklarının yeterli olup olmadığının en sağlıklı göstergesi yenilenebilir tatlı su değeridir. 21489 sayı) olarak . 1990 yılında bu sayının 20 olduğu.3.1986. Bu kapsamda çevreye ilişkin yasal düzenlemeler: ♦ Çevre Kanunu (9.000 m3'ün altına düşmesi durumunda o ülkenin "su kıtlığı" noktasına ulaştığı kabul edilir. Bu miktar 1995 yılında 8. Dünyadaki ve Türkiye deki su kaynakları potansiyeli ise ekte tablo (1) ve tablo (2) de yer almaktadır. Bilindiği üzere. yeraltı su ve kaynak rezervleri azalmış veya kirlenmeye maruz kalmış ve bunun sonucu da yüzeysel suların kullanımı ve dolayısıyla arıtma tesislerinin yapımı gündeme gelmiştir.8. Kimya.) kombine çalışmasını gerektiren içmesuyu arıtma tesisi projelerinin yapımını gündeme getirmiştir. Türkiye su baskısı veya su kıtlığı çeken ülkeler arasında yer almakla birlikte. Bu kapsamda Bankamızda 1980 yılından sonra ağırlık kazanan içmesuyu arıtma tesislerinin yapımı ile tüm mühendislik branşlarının (Çevre.2. 19019 sayı) ♦ Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği (2.KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİNDE PROJENİN ÖNEMİ (ARITMA TESİSLERİ) İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sabiha NUMANOĞLU . Kontrollük hizmetlerinde projenin önemine ilişkin açıklamalardan önce.Daire Başkan Yardımcısı Ülkemizde % 2.

2 maddede yer alan hükümler göz önüne alınarak arazi çalışmaları ve zemin etütlerinin yapılmasını kapsamaktadır.İçmesuyu temininde kullanılan su kaynakları olarak yeraltı suları (kaynak ve kuyular) ile yüzeysel sulardır(dere. Bankamızca bugüne değin ele alman arıtma tesisleri tümüyle yüzeysel suların kullanımını içermektedir. ÖN PROJE Ön projede yapılması gerekli çalışmalar. havalandırma ve sıhhi tesisat projeleri ♦ Elektrik projeleri yapımı yer almaktadır. dolgu ve diğer toprak işleri.000 plan üzerinde mevcut ve yeni yapıların işlenmesi ♦ Sosyal ve idari yapılar dahil tüm sistemin boyutlandırılması. ♦ Su kaynaklarının belirlenmesi mevsimsel değişimleri ve analizleri. Sistem seçiminde. KESİN PROJE Kesin Proje iki aşamalı yapılmaktadır: I. Betonarme ve Çelik projeleri ♦ Kazı. Aşamada ♦ Statik. Numune alınması ♦ Kalite sınıflandırılması ve kirlilik eğilimleri değerlendirilerek uygun proses seçimi. ölçekli ünite. . plan ve kesitler ile genel yerleşim ve hidrolik profilin verilmesi olarak özetlenebilin ARAZİ ÇALIŞMALARI VE ZEMİN ETÜDLERİ: Özel Şartnamede 4.İçme ve Kullanma Suyu-kanalizasyon projeleri ♦ Mekanik Ekipman projeleri ♦ Isıtma. ♦ Saha drenajı . Hazırlanan projeler uygulamaya yönelik olmakta ve bu amaçla da projelendirmede 1994 yılında düzenlenen ve onaylanan aşağıdaki şartnameler kullanılmaktadır: ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Özel Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Proses Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi İnşaat Teknik Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Mekanik Teknik Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Elektrik Enstrüman Teknik Şartnamesi Özel Şartname gereği projenin bölümleri ise. Aşamada ♦ Proje raporu ♦ Proses ve mimari projeler (inşaat işleri teknik şartnamesi ve proses göz önüne alınarak) ♦ Proses ve enstrümantasyon (P/l) diyagramları verilir. II. göl. baraj). ♦ Arıtma tesisi yeri seçimi (ham su. ♦ Ön proje ♦ Arazi çalışmaları ve zemin etütleri ♦ Kesin proje ♦ İhale dosyası ve orijinal tesliminden oluşmaktadır. ♦ Ham su Kalitesi ♦ Ham su Kaynağı ♦ Arıtma Tesis Yeri ♦ Arıtma Tesisi yapılacak beldenin sosyo-ekonomik yapısı göz önüne alınmaktadır. temiz su iletiminde ekonomik faktör göz önüne alınarak) ♦ Kamulaştırma olanağı ♦ Atıkların tahliyesi ♦ 1/25. ♦ "Şehir ve Kasaba İçmesuyu Projelerinin Hazırlanmasına Ait Yönetmelik" hükümlerine uygun içmesuyu ihtiyacının belirlenmesi.

Bu nedenle.. Projelerin hangi detayda ve çiçekte verilmesi gerektiği hususu ise şartnamelerde yer almaktadır. müşterek çözümlere yönelinmesi 3) İçmesuyu ihtiyaç temininde yönetmeliğe uyulması 4) Arıtma tesisi yeri seçiminde a) Kamulaştırma kolaylığı b) Atık tahliyesi c) Sistemin cazibeli veya en az terfi ile çalışabilecek olması . her aşamada verilmesi gereken projeler ile detayları şartnameler göz önüne alınarak. Ham su kaynağı seçiminde su kirliliği Kontrol Yönetmeliği hükümlerine uyulması 2) Proje öncesi yapılan etütlerde. 9) Proje inceleme sürelerinin olabildiğince azaltılmasına özen gösterilmesi (1996/54 sayılı genelgeye göre) 10) İnşaat yapımı aşamasında düzenlenen uygulama projelerinin ihaleye esas proje ile keşfin baz alınarak kontrol edilmesi (hız kriterleri değiştiriliyor. eksiklikler tespit edilmeli ve yüklenici firmadan istenmelidir. ünite sayıları arttırılıyor. elektrik ve enstrüman özel teknik ve idari şartnameler hazırlanacaktır. d) Minimum kazı olacak şekilde yerlerinin' yâpılabilrrfesi krterienrün göz önüne alınması. proje kontrollüğünde dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıda ana başlıklar altında verilmektedir: 1) Proses seçiminin doğru yapılabilmesi için etüt aşamasında numune alımlarının özellikle yağışlı dönemlerde ve istenilen zaman aralıkları ile usulüne uygun alınması. proje revizyonlarında tüm mühendislik branşlarının görüşlerinin alınması ve müşterek karar verilmesi 12) Gerek proje aşamasında. gerekse uygulama aşamasında ÇED raporlarının gecikmeye neden olmayacak şekilde zamanında düzenlenmesi ve onaylatılması (*) Geometrik ortalama sağ sütunda verilen en düşük ve en yüksek değerlerin kareköklerinin çarpımı . Mekanik. 6) Sözleşme ekinde yer alan şartnamelere uygun proje koacrollüğün yapılması 7) Proje kontrolünde meslek disiplinleri arasında koordinasyonun kurulması 8) Sondaj çalışmaları aşamasında yersel tetkikte belirlenen lokasyonlarda kuyuların açtırılması ve numune alımına ilişkin kontrollerin yapılması.İHALE DOSYASI VE ORJİNAL TESLİMİ En son düzeltilmiş haliyle. Bu nedenle. kontrol sistemleri değiştirilerek. yeni malzeme alımları ve dolayısıyla yeni fiyat yapımı gündeme geliyor) 11) Uygulama aşamasında. 7 takım ozalit proje ile 7 takım A4 normunda kaliteli bez ciltli kopya verilecektir. Doğru ve detaylı proje. Yine bu kapsamda : ♦ Metraj ve keşifler ♦ Malzeme Şartnameleri ♦ İnşaat. uygulamanın kısa sürede ve doğru yapılmasını sağlayacaktır.

Etüt. 1996 yılı proje çalışmalarım kısaca özetleyecek olursak.Şebeke) İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI A.İsale . yersel .Speidel et al. 1996 yılına 174 proje devredilmiş. Oxford University Press.(**) En son yapılan on çalışmanın sonucunda ortaya çıkan en düşük ve en yüksek değerler Kaynak: David H. onaylanan 253 projenin ise 158 (%62) adedi Bölge Müdürlüklerimiz eli ile gerçekleştirilmiştir. Ayfer ÖRGE .10. Uses and Abuses New York. Devam eden proje işlerinin bir çoğunun 1997 yılı yatırım programında olduğu da dikkate alındığında. "in Perspectives on Water.Depo . Ancak zaman zaman bu konuda aksaklıklar yaşanmaktadır. Bu amaçla etüt aşamasından başlamak üzere yersel incelemelerde ve proje kararlarında gerekli titizliği göstererek daha iyiye ulaşmalıyız. Mutlaka hepimizin amacı sayısal büyüklüğün yanı sıra daha kaliteli ve inşaat aşamasına mümkün olduğu kadar daha az sorun taşıyacak projeler üretmektir. Bu noktada idari işleyiş açısından önemli gördüğümüz birkaç noktaya değinmek istiyorum: ♦ Proje ve bölümlerinin kısa süre içinde ve süratle sonuçlandırılarak uygulamaya konulmasını teminen 24.. 1996 yılında devredilen proje sayısı ise 151' dir.Başkan Yardımcısı İnşaat sektörünün her dalında olduğu gibi içmesuyu tesisi inşaatlarında da istenilen kalitede ve başlangıç hedeflerine uygun sonuçların alınmasında etüt ve projelendirme çalışmalarının önemi büyüktür. 1988 KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİNDE PROJENİN ÖNEMİ (Kaptaj . biri diğerine temel oluşturan çalışmalardır. 1996 yılı içinde 236 adet proje ele alınmış olup.1996 tarih ve 1996/54 sayılı Genelge ile yersel inceleme yapılmasının esasları belirlenmiş bulunmaktadır. proje ve inşaat birbirini tamamlayan. Bu bağlamda tüm Bölge Müdürlüklerimizin bu konuda göstermiş oldukları gayret ve çalışmalar nedeni ile teşekkürü bir borç biliyoruz. 1996 yılı ilk yansında ihale işlemi yapılmamasının da sonucu olarak ele alman 236 adet işin 144 adedi (%61). 253 adet proje onaylanmıştır.

tüm proje hesap ve sistemi etkilenerek yapılan çalışmaların tekrarı gerekmektedir. Bilindiği üzere Bölge Müdürlüklerimizce yapılan projeler tek aşamada gerçekleştirilmekte ancak zaman zaman bu projelerde imar planı nüfusu açısından konunun incelenmemiş olması nedeni ile nüfus hesapları ve buna dayalı ihtiyaçların değişmesi sonucu. ♦ Proje aşamasında yükleniciler tarafından kaynakta fiziksel-kimyasal bakteriyolojik analiz tekrarının sağlanması. Bu nedenle projenin bu gibi ana kararlan ve sistem belirlemesi konusunda ilgili gruplara konunun bildirilmesi ve ana kararlarda mutabakat sağlanarak projelendirmeye geçilmesi uygun olacaktır. ♦ Kaptaj şeklinin belirlenmesi tip kaptaj yapıları dışında farklı bir yapı gerekip gerekmediğinin rapor tetkikinde vurgulanması. yerindeki koşulları Bölge Müdürlüğünün inceleme olanağı (nüfus. buna ait ripajların yaptırılması.incelemelerin genelgede belirtilen süreler içinde yapılarak sonuçlandırılması. bakteriyolojik analiz için numune alınmadan kuyu işleminin sonuçlandırılmaması. Genel Müdürlüğün talimatı olmadan proje çalışmasına başlanmaması. gerekse eksiklerin bir defada düzeltilmesine imkan sağlayacağından daha iyi sonuçlar sağlamaktadır. dere geçişlerinin askıda veya beton gömlek içinde yapılması seçeneklerinin incelenmesi. proje çalışmalarına başlandığı konusunda bilgilendirilmesi. gerek mükerrer çalışma başlangıcını önlemek. gerekse projenin kısmi çözüm yerine komple ele alınması gerekli olduğu durumlarda bu bütünlüğü sağlamak adına yararlı olmaktadır. îdari işleyiş yönünden bu konulara değindikten sonra bir bölümü etüt aşamasını da kapsayan ve önemli gördüğümüz bazı teknik konulara değinmek istiyorum. imar planı özellikleri. zorunlu hallerde Başkanlığın. ♦ Platform kazısı gerektiren yapım yerlerinin belirlenmesinde malzeme nakli ve ulaşım için zorunlulukların incelenmesi. ♦ Etütten itibaren belediyece yaptırılmış ilave veya yeni imar planı ve halihazır haritalar hakkında yeterli bilgi derlenmesi. gerek sözleşme süreleri uygulaması yönünden. gelişme. ♦ Genel Müdürlük ile Bölge Müdürlükleri arasındaki eşgüdüm açısından diğer önemli husus. ♦ Mevcut sistemlerin kullanılabilirliği ve yeterliliği ve kaynak veriminin etüt aşamasında çok iyi incelenmesi. uygun alternatif güzergahların belirlenmesi. ♦ Yasal belgesi alınmamış ve analizleri yapılmamış veya kuyuda pompaj işlemi tamamlanmamış işlerde talimat verilmeksizin projelendirmeye geçilmemesi. gerekli görülen yerlerde yağışlı ve yağışsız dönemlerde tekrarlanması. rapor aşamasında imar dışı gelişme alanlarının imar nüfusu-proje nüfusu karşılaştırması yapılarak ve belediyenin gelişme eğilimleri dikkate alınarak belirlenmesi. ♦ Gerek etüt. buna göre tip projelerde tadilat yapılması veya koruma yapılarının projelendirilmesi. köprü geçiş detaylarının yerine uygunluğunun incelenmesi. bu süreler içinde yapılamaması durumunda. Bir diğer yöntem olarak Genel Müdürlüğün bu verileri bildirmesi de düşünülebilir ancak. . rapor aşamasında bu konunun ayrıca tetkiki ve rapor içeriğinde yer alıp almadığının belirlenmesi. belediyesinin talep ve öncelikleri ve sistem açısından) daha fazla olduğundan bu çalışmanın Bölge Müdürlüğünce yapılması uygun olacaktır. hidrolojik raporda tahkiki (bazen projede fark ediliyor) mahallerden oluşan belediyelerde proje kapsamına alınacak mahalle sayısının yerinde tespiti. 72 saat sağma tecrübesi yapılmadan sondajlı işlerde numune alınmaması. ♦ Kaptajlarda koruma yapısı gerekip gerekmediği. gerekiyorsa projelendirilmesinin istenmesi. Ancak proje bölümlerini ilgilendiren eksik ve yanlışlar nedeni ile yükleniciye iadesi yerine Başkanlığa gönderilmesi durumunda buradaki inceleme sonuçları ile birlikte yüklenicilere iadesi. ♦ Arazi çalışmaları onay yetkisi Bölge Müdürlüklerimize verilmiş olduğundan sadece arazi ile ilgili eksiklikler ve hatalar nedeni ile projenin iadesi Bölge Müdürlüğünce yapılmalı ancak bu konuda Genel Müdürlüğe mutlaka bilgi için-yazı ve tutanak gönderilmelidir. gerekçelerinin Genel Müdürlüğe bildirilmesi ve koordinasyon sağlanması işlerin takibi açısından önem taşımaktadır. ♦ Arazi çalışmaları + proje yersel tetkiki aşamasında vantuz-tahliyeden kaçınılması imkanı varsa. gerekse projelendirme aşamasında nüfus gelişimi-imar planı projeksiyonu ve ihtiyaç bağlantısının iyi kurulması. ♦ Etüt aşamasından itibaren numunelerin sağlıklı alınması. ♦ İletim hattı güzergahı heyelan etüdünün yapılması.

♦ Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda bulunan yollara paralel bora geçişi önerilmesi durumunda çalışmaların istimlak sınırı dışında gerçekleştirilmesine özen gösterilmesi. ve 2. . makine vb. İhale öncesi tespitlerde aşağıdaki hususlar özellikle yerine getirilmelidir: 1.Daire Başkanı İçmesuyu tesislerinin yaptırılmasında en önemli hususlardan. gerekli karşılaştırma hesapları optimizasyon çalışmaların vb. poligon hattı ile iletim hattı güzergahının çakışmaması. inşaatta değişikliğe gidilmesi ise ihale şartlarını değiştirdiğinden bu konuya önem verilmesi. ♦ Proje keşifleri üzerinde gerekli incelemenin Bölge Müdürlüğünce de yapılması.İhale öncesi tespitler yapılırken işin tasdikli projesi esas alınmalıdır. ♦ Bölge Müdürlüklerimizce hazırlanan projelerin açıklama raporlarında yerindeki koşul ve gerekliliklerin açıkça belirtilmesi. harita.Tasdikli projede yer alan depo. ihale sonrası tasdikli plankote dışına çıkılması halinde kazı fiyat değişikliği söz konusu olmakta bunun sonucunda da keşif artışlarıyla karşılaşılabilmektedir. inşaat aşamasında keşif artışına neden olmayacak şekilde ilave mahalle ve hatların kesin şekline getirilmesi. Bazen aynı kotta ve aynı işlevi görebilecek alternatif istimlak sorunu bulunmayan' sahalar bulunabilmektedir. mühendislik disiplinlerinden ilgili eleman katılımının sağlanmasına özen gösterilmesi önemle üzerinde durulması gerekli hususlardır. paralel geçişlerin zorunlu olduğu ve istimlak sınırı dışına topoğrafık koşullar nedeni ile çıkılamaması durumunda ise hidrolojik raporu takiben geçiş izni protokolü için Bölge Müdürlüklerince Karayolları ilgili Bölge Müdürlüğü nezdinde girişimde bulunulması. ♦ Şebekelerde 1. boru eğimi. kazık ara mesafeleri.birisi de "İhale Ön Tespitleri" safhasıdır. İHALE ÖN TESPİTLERİNDE VE KEŞİF HAZIRLANMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN . Şehir ve Kasabaların İçmesuyu Projelerinin Hazırlanmasına ait Yönetmelikte belirlenen esaslar dahilinde proje yapımı ve kontrollük hizmetlerinin yerine getirilmesi halinde çok daha verimli projeler üretilebilecektir. Bunun ihale öncesi görülerek kesinleştirilmesi hem tesislerin zamanında ve sonradan fiyat sapmalarına meydan vermeden yapılmasına yol açacaktır.♦ Depo yerlerinde istimlak konusunun hidrolojik rapor aşamasında iyi incelenmesi. ♦ Depo tahliye ayaklarının verileceği yerlerin raporda kesinleştirilmesi. alternatiflerin belirlenmesi. Sağlıklı olarak yapılacak ihale ön tespitiyle tesisler keşif kapsamında ve zamanında belirtilmiş olacaktır. proje aşamasında değişikliğe gidilmesi sistem esaslarını. ♦ Proje bölümlerinin yersel tetkiklerinde konunun özelliğine ve gerekliliğine göre jeoloji. ♦ Geçerli nedenler ve zorunluluklar olmadıkça hidrolojik raporda belirtilen esasların proje aşamasında değiştirilmemesi. bu nedenle rapor yersel tetkiklerinde proje kararlarının çok iyi irdelenmesi.dir. Bilindiği gibi sınai imalatlarda. proje çizimi esasları. some açıları krokisi. 2. hususların yapılmasının temini. terfi merkezi gibi sınai imalat yerlerinin sahipli olup olmadığı ile alternatif olarak kaydırılmalarının mümkün bulunup bulunmadığı hususu bu safhada irdelenerek kesinleştirilmeli. kademe hatların iyi etüt edilip edilmediğinin rapor aşamasında çok iyi incelenmesi. enerji nakil hattı gereksinimi gibi proje yönetmeliğinde belirtilen tüm hususlara uygunluğun sağlanması.

Müh.1. 11 . kırma taş ve stabilize için tatbikatta malzemeler nereden temin olunursa oraya göre fiyat yapılması ile keşiflere geçici fiyat konulması uygulamasına geçilmiştir. stabilize.Boru hatlarında. . vb. yada Mak. sokaklar tek tek gezilerek tespit edilerek tutanağa bağlanmalı.3. Çevre Müh.. 8. 12-Devlet Karayoluna rastlayan hatların durumu irdelenerek mümkünse hatların Karayolu ağı dışına kaydırılması ihaleden önce belirlenmeli bu mümkün olmuyor ise. 10... Belediyesine de ocaklarda ihtiyaç malzemenin alınacağı hususu bildirilerek ileride sıkıntıya düşürmemelidir. ileride paçal kazı hesaplamasında da gerekli kolaylık göz önünde tutularak. İçmesuyu İnşaatına Ait Özel ve Teknik Şartnamenin 27. arnavut kaldırımı. Kademede döşenecek şebeke hatları sanki işin müteahhidi belirlide ona yer teslimi yapılıyormuş ciddiyeti içerisinde. 9. Ayrıca bilindiği üzere teşekkül etmemiş sokaklara döşenen hatlar yol açısından tahrip olmaktadır. ocak yerleri bizzat görülerek tespit edilmeli. soran olup olmadığı. maddesi ile Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 19. 6. Memleket kaynaklarının sınırlı olduğu göz önünde tutularak boş sahalara boru döşenmesinden kaçınılmalıdır.Sınai imalatlarda hazır beton kullanımı mümkün ise bunun da tespiti gerekir. özellikle isale hatlarında heyelan v. boyuna yada enine geçişler için ilgili TCK Bölge Müdürlüğü nezdinde gerekli girişimlerde bulunularak gerekli izin sağlanmalı ve protokol konusunda ön mutabakat gerçekleştirilmelidir.İsale hattı güzergahında ağaç kesimi söz konusu ise bunun da tespiti yapılarak ilgili Orman İdaresinden zamanında izin sağlanması yoluna gidilmelidir. işin yüklenicisine yer teslimi yapılırcasına irdelenmelidir. Bu husus göz önünde tutularak zorunlu yapımı gerekli platform kazısı miktar ve yeri ihale öncesinde tespit olunmalıdır. bu tespitlere olabildiğince Bölge Müdür Yrd. Elk. imkanlar ölçüsünde ilgili meslek gruplarında (İnşaat Müh.) yeterli ve tecrübeli eleman katılımı sağlanmalı.Bilindiği gibi tatbikat safhasında. meskun hale gelmeyen ve gelme aşamasında olduğu görülmeyen yerlere ait hatlar kesinlikle tespit dışı bırakılmalıdır. Bu ise makul olmayan keşif artışlarına yol açmaktadır. mevcut kazılarla mevcut lokasyonlarda irdelenmek suretiyle klas yüzdeleri verilmelidir.) uzunluk ve genişliği her biri için ayrı ayrı tespit olunmalıdır. Bu bakımdan ihale öncesinde Belediyesi ile gerekli ve detaylı irdeleme yapılarak sıhhatli tespitler yapılmalı bunlar için keşiflere sağlıklı tahmini fiyatlar yansıtılmalıdır 1991 yılından itibaren kum-çakıl. bu Belediye kazıcılarından faydalanılarak gerek sınai imalatlarda gerekse borulu işlerde örnek ve yeterli sayıda kazı çukuru açılarak. makine ulaşabilecek bir yere elle kazı öngörülmemelidir. Örneğin. 7.Kazı klaslarına ait tespitlerde. hafriyat malzemelerinin mücbir sebeplerle geçici ya da kesin depolara taşınması önemli meblağlara baliğ olmaktadır.TCK geçişlerinde mümkünse mevcut menfezlerden geçiş yolu seçilmelidir. İsalede tasdikli isale hattı güzergah planı haritası dışına çıkılması halinde klas değişikliği söz konusu olmaktadır. geçici fiyatlara esas tespitler mutlaka yapılmalı. 15-İlk planda yangına elverişli kesimlere konulacak yangın musluğu yer ve sayısı belirlenmeli. 14-Yeraltı su durumu irdelenerek su ve çamur müşkülat zammı konusunda ön tespitler yapılıp keşiflere tahmini değerler yansıtılmalıdır. İhale sırasında bu malzemeler için ocak yeri ve mesafesi için kesin tespit yapılması gerekmemekte ise de.Yoğun trafiğe maruz ve yol kaplaması teşekkül etmiş yerlerde stabilize hendek dolgusu yapılması gerekli yerler titizlikle tespit edilmelidir. 4. herhangi varyant değişikliği yapılıp yapılamayacağı yine.Mevcut yol kaplamalarının (beton yol. Jeoloji Müh.b. yangın musluğu yerüstü ve yeraltı tip olarak ayrı ayrı tespit edilmelidir. ya da Şube Müdürünün katılmasına gayret edilmelidir. 13. sade klas yüzdeleri verilmesi hususuna da gayret edilmelidir. asfalt vb. mücbir durumlarda depolara malzeme götürülmesi ile isale hatlarının inşaatı için platform kazısı açılmaktadır. bugün artık her Belediyede basitte olsa kazı makinesi bulunduğu göz önünde tutularak. Bilindiği gibi. parke. 16-İhale ön tespitlerinin önemi dikkate alınarak. Klaslar verilirken el ve makinalı kazı oranlarında gerçekçi davranılmalıdır. Zorunlu olmayan yere platform öngörülmemelidir.Bilindiği gibi. Harita Müh. 5. Kazı klaslarının verilmesinde. maddesi uyarınca ihale öncesinde yeri ve miktarı tespit olunmayan platform kazılarının sonradan gerekmesi halinde bile bedel müteahhitlerce açılması gereklidir.

Maddesi. Varsa. Yer tesliminin.17-Keşiflere esas paçal kazı ve taşıma fiyatlarının büroda hazırlanmasında çok dikkatli olunmalıdır. Sözleşmenin imzalanmasından itibaren en fazla 30 gün içinde Banka Müteahhitle birlikte uygun bir gün tespit ederek Yapım İşleri Genel Şartnamesi Madde 3'de belirtilen esaslar çerçevesinde Müteahhide yer teslimi yapar. Tip sözleşmenin 9. 6. Bankaca bu iş için görevlendirilen elemanlara yasalarla tanınan ücret.İhale edilen işlerin yer tesliminde yalnızca ihale kapsamında bulunan ünitelerin yer teslimi yapılmalıdır. dolgu payı paçal kazı hesabından düşürmektedir. Müteahhit ve Belediyesinin taraf olduğu bir tutanakla tespit edilir. İkinci defa Bankaca resmen belirlenen ve Müteahhide bildirilen günde Müteahhit veya yetkili temsilcisi yine hazır bulunmazsa. 2. Banka sözleşmeyi feshetmeye yetkilidir. Bu payın unutulması uygulamada sıkıntıya yol açmaktadır. sözleşmenin imzalanmasından itibaren 30 gün içinde yapılmaması veya yapıldığı halde Müteahhide tebliği 10 gün içinde yapılmaması halinde geciken süreler toplam taahhüt süresine ilave edileceğinden yer teslimleri bu süreler içinde yapılmalıdır. 4. 7. Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 3. yolluk. 9. Tasdikli yer teslim tutanağı Müteahhide iadeli taahhütlü yazı ile tebliğ edilmelidir. röperler. temsilcinin Noter tasdikli yetki belgesinin olup olmadığı aranmalıdır. Yer teslim tarihi. zemin üzerinde kontrol edilerek yükleniciye teslim edilmelidir. 8. Yer teslimi işlemiyle ilgili hususlar..İhale edilen işin keşfinde yer alan tüm ünitelerin inşa edilecekleri yerleri güzergahları arazide gezilmek suretiyle yükleniciye teslim edilmelidir. zorunlu . Özellikle. 2. someler. Yer teslimi için tespit edilen günde müteahhit veya yetkili temsilcisi yer teslimi yapılacak iş yerinde bulunmazsa. sabit tesis yerleri vb. İŞ YERİNİN MÜTEAHHİTE TESLİMİ İLLER BANKASI GENEL MUDURLUGU İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Hüseyin ÖZASLAN . Bölge Müdürlüklerince ihale edilen işlerde bu işlemler Bölgelerce yapılır. Belediyesine ve Müteahhide (İadeli taahhütlü yazı ile) bildirilir. Maddesi'nde genel hatlarıyla verilmiştir. 1996/36 ve 1988/16 sayılı genelgeler ile tüm Bölge Müdürlüklerine gönderilen 08.1996 tarih ve 13827 sayılı talimat yazıda bu hususa yer verilmiştir. Bilindiği gibi Bankamızca dolgu bedeli ayrıca ödendiğinden ve kazı fiyat alt kalemleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarından alındığında bu fiyatlar dolguyu da kapsadığından. 1.Başkan Yardımcısı Genel Müdürlükçe veya Bölge Müdürlüklerince ihale edilen içmesuyu tesislerinin yer teslimleri yapılırken göz önünde tutulması gereken hususlar. Bu pay el ve makinelide farklıdır. Keşif artışına neden olacak ilave üniteler kesinlikle yer teslim tutanağına dahil edilmemeli. Belediyesinin ilave talepleri ÖNERİ olarak ayrı bir tutanakla tespit edilmelidir. Genel Müdürlükçe ihale edilip 1130 ve 1985/49 Sayılı genelgeler çerçevesinde Bölge Müdürlüklerine devredilen işlerin yer teslimi Genel Müdürlükçe programlanır gerekirse Genel Müdürlük elemanları yer teslimine katılır ve yer teslim tutanağı Genel Müdürlükçe onaylanarak dağıtım ve tebliği yapılır. eksen kazıkları. 5. 3. Yer teslimine Müteahhit temsilcisinin katılması halinde.08. terfi ve isale hatları güzergahları. belirlenen günde ve iş mahallinde Banka. YER TESLİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR : 1. arazide gezilerek projenin araziye uygunluğu kontrol edilmeli. Maddesi ile Özel ve Teknik Şartnamenin 2. taşıt ve zaruri giderler Müteahhitten tahsil edilir.

lojman.01.İhale kapsamında yapılması öngörülen şebeke hatlarından 1. TCK istimlak sınırı dışına alınma imkanları araştırılmalıdır. Tasdikli proje esaslarını değiştirmeden proje içinde ve keşif dahilinde kalan tadilat ve ilaveleri kapsayan (isale hattı güzergah planı içerisindeki tali kaydırmalar. Enine geçişlerde de aynı yöntem uygulanmalıdır. lojman vb.Depo. sınai yapıların yapılacağı yerlere ait korelasyon planlarının yüklenici tarafından yapılacağı hususu tutanakta belirtilmelidir. plankote içerisinde kalacak şekilde sınai imalatların yerleşim dizaynı. içmesuyu proje hazırlanmasına ait yönetmelik ve şartname esasları. 6. Ayrıca depo yeri zemin emniyet gerilmesi ve deprem bölgesi derecesi itibariyle gerekli tespitlerinde yer teslimi tutanağına dahil edilmesi gereklidir. Ayrıca. bu gibi hallerde proje yapım talimatı Başkanlığımızca verilmektedir. 4.Yer teslimi sırasında. arıtma tesisi ve diğer sınai yapıların inşa edileceği yerlerin sahipli arazi olup olmadığı ve kamulaştırma gerekip gerekmediği tespit edilmelidir. yer teslim tutanakları. kademeye bırakılmalı ve 1. 3. Zira.1995 tarihinden itibaren yer teslimi yapılacak işlerde bu projelerin uygulanacağı Bölge Müdürlüklerimize bildirilmiştir. Bölge Müdürlüğü görüşü ile birlikte onay için Başkanlığımıza gönderilmelidir. kademede döşenecek hatların tespiti sıhhatli olarak yapılmalı. 11.Bölge Müdürlüklerimizce ihale edilen içmesuyu tesislerinin yer teslimlerinde. çerçevesinde yüklenicisine yaptırılarak Bölge Müdürlüklerimizce tasdik edilecektir. 5. ve 2. çok gruplu terfi merkezleri. şebeke hatlarındaki tali kaydırmalara ilişkin) değişiklikler. nokta veya kazık numarası belirtilmek suretiyle tutanakta açıklanmalıdır.İçmesuyu tesisinde klorlama işleminin nerede yapılacağı belirtilmeli ve gereksiz imalatların yapımına meydan verilmemelidir. yer teslimi sırasında ihale öncesi tasdikli projesinde zorunlu olarak tadilat veya ilave yapılması gerektiğinde. boru hatlarından karayolları istimlak sahası içerisine isabet eden hattın olup olmadığı yer teslimi sırasında bir defa daha kontrol edilmeli/ şayet böyle bir hat var ise. 7. arıtma tesisi. Depo projelerinin tatbikatında ortaya çıkan tereddütlü durumları gidermek maksadıyla 1996/57 sayılı genelge yayınlanmıştır. depo. Bölge Müdürlüklerimize gönderilmiş ve 01.Kaptaj. terfi binası.Projenin tasdiki aşamasında göz önünde tutulmuş olsa dahi. düğüm nokta numarası. kademede döşenecek hatlar.Su temin şekli membadan olacağına göre projesi tasdik edilen tesislerde yer teslimi sırasında.güzergah değişikliklerinin sebebi ve nasıl yapılması gerektiği hususu. ünitelerin inşaatındaki öncelik sırasının.İçmesuyu tesisleri kapsamında inşaa edilecek olan betonarme depolara ait tip projeler Bankamızca hazırlattırılarak onaylanmış. isale ve terfi hattı güzergahlarında zarar ziyan bedeli ile irtifak hakkı tesis edilip edilmeyeceği tutanakta belirtilmelidir. maslak. çap ve boy belirtilmek suretiyle bir liste halinde yer teslim tutanağına eklenmelidir. 8. Kaptaj-İsale-Depo-Şebeke silsilesi içerisinde daima Bölgesel bir bütünlük arz edecek ve su verilip işletmeye açılabilecek tarzda yürütülmesinin gerektiği tutanakta belirtilmelidir. Bu genelgede yer alan Kalıp ve Beton ile ilgili hükümlere yer teslim tutanağında yer verilmelidir. . kaptaj yapışırım şekli (zeminin jeolojik yapısı da göz önünde tutularak) tariflenmelidir 10. 9. mümkün olduğunca sokak sokak gezilerek. Tasdikli proje esaslarını değiştiren değişikliklerde ise. henüz açılmamış cadde ve sokaklara' isabet eden hatlar mutlaka 2.

asbestli çimento borulara uygun hendek kazılarında boruların hendeğe indirilmesinde ve hendek dolgularında kontrol önemli konuların başında gelmektedir. Metallerde sorun olan korozyon. TESLİM.PVC Borular Çelik borularda korozyon. ne denli sorunsa PVC borularda da güneş ışınları önemli tahribatlar yapmakta borunun gevrek.A.Çelik Borular : Yüksek basınçlı su getirme hatlarında çelik boruya fazlaca alternatif bulunmamaktadır. 3. Katodik korumada tatbikatçıların çok haklı olarak talep ettikleri zorunlu hallerde daha pahalıda olsa daha iyi kaplama türleri kullanılmalı/ çelik boruların taşınmasında ve istiflenmesinde dış izolasyonların birbirine yapışıp bozulmaması için kum torbası yada ağaç takoz kullanılmalıdır. indirilmesinde.Şube Müdürü BORULARIN KONTROLÜ : 1. Bu yöntem Ferşiyat Şartnamesine uygun boyda hattı döşeyip basınç testi uygulamaktan ibarettir. hemen olumsuz cevap vermediği için ihmal edilmektedir. Şantiyede hendeğe indirilen ve döşenen borunun sağlam olup olmadığına karar verebilmek için bir tek yöntem mevcuttur. Bu konuda söylenilenleri birkaç cümle ile özetlemek istersek A. Bankamızca bugüne kadar kullanılmakta olan boruların dış izolasyonlarının ekonomik olması nedeniyle bitüm kaplama yapılması izolasyonun bozulma riskini daha da artırmaktadır. ne denli nazik darbe ve çarpmalardan özenle korunması gereği ortaya çıkmaktadır. Borular : İçmesuyu tesislerinde. Boruların döşenmesinde küçük sapmalar (30° civarında dönüşler) boru manşon birleşmelerinden sağlanmaktadır. Döşenen boruların üzerleri toprakla kapatılmadan önce izolasyon bozuklukları özenle onarılmalı boru başı izolasyonları kusursuz yapılmalıdır. bu nedenle boru temin edilirken her aşamasında kontrollük hizmetleri oldukça önem arz etmektedir. Asbestli çimento boruların işletmeye alınmasına kadar % 2. Gerek taşımada gerekse döşemede izolasyonlarda meydana gelen bozulmalar. kullanılmakta olan borular yaklaşık olarak tesis maliyetlerinin % 30'unu teşkil etmektedir. kırılgan olmasına mukavemetinin düşmesine sebep teşkil etmektedir.5 zayiat vereceğinin teknik olarak kabul gördüğü düşünülecek olursa. .Ç.BORULARIN TAHSİS. Oldukça pahalı olan bu stabilizatörün toprak altına gömülen borularda kullanılması hiçte ekonomik olmayan bir çözümdür. Güneş ışınlarına maruz PVC malzemelerde malzemenin güneş ışınlarına karşı direncini artırmak için (UV) stabilizatörü kullanılmaktadır. Özellikle Asbestli Çimento boruların üretiminde. Bu teste özen gösterilmemesi. 2. Ç. Boruların taşınmasından döşenip basınç testi alınarak işletmeye alınmasına kadar ilgili standartlara ve uzun bilgi birikimi sonucu hazırlanan Bankamız ilgili şartnamelerinin titizlikle uygulanmasının izleyicisi olmak gereklidir. işletme safhasında boru uçlarına büyük ekstra yükler gelmekte boru ve manşon uçları kırılmaktadır. KORUNMASI VE MAHSUBUNA İLİŞKİN SORUNLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Salih ELVER . uzun hatların döşenip kapatılmasından sonra bir sorunun ortaya çıkmasında boru üretimi konusunda bir karar verebilmek için çok geç kalınmış olur. taşınmasında. bu sapmalardan dolayı boruların özenle sıkıştırılmaması halinde. boruların toprak altına döşenmesi nedeniyle daha büyük boyutlar kazanmaktadır. istiflenmesinde.

İŞ PROGRAMLARININ TANZİMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Şahin GÜVEN . Bir iş programında aşağıdaki bilgilerin bulunması gerekmektedir. İş programlarının ne şekilde tanzim edileceği. İş programında sonradan bir değişiklik yapılmasına gerek duyulduğu takdirde Banka bu isteği yazılı olarak yükleniciye bildirecektir.İşin adı 2. Yükleniciler iş programım süresi içerisinde vermezse Banka iş programını resen yapar. maddelerle örtülerek mutlak surette güneşten korunması gerekmektedir. mevzuatımız nedeni ile mümkün olmamakta.Keşif bedeli 3.Yapılacak tesisten azami olarak faydalanabilmek için tesisin hangi bölümlerinin ne zaman yapılması gerektiğinin tespit edilmesi 2. Yüklenici ise 15 gün içerisinde iş programında istenilen değişikliği yaparak Bankaya verecektir. mümkünse sundurma altı. Sözleşmeye esas projede değişiklik yapılmayacaksa veya tali değişiklikler yapılacaksa yer teslimi tutanağı tasdikinin yükleniciye tebliğ tarihinden Sözleşmeye esas projede büyük ölçekte değişiklik olması halinde.Sözleşme çerçevesinde yüklenicilere ödenecek fiyat farklarına esas yıllara göre yapılması gereken iş miktarlarının tespit edilmesidir.Şube Müdürü İş programlarının tanzim edilmesindeki amaç: 1. Bu nedenle iş programlarının tasdikini bekletilmeden süresi içerisinde yapmak gerekmektedir. Yükleniciler taahhüdündeki tesisin iş programlarını. Bankamıza verildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde tasdik olunmazsa her geçen gün kadar yükleniciye süre uzatımı verilir. Tasdik olunacak bu yeni iş programına yüklenici uymak mecburiyetindedir. konusunda sözleşmenin 10. döşeme safhasına kadar boruların güneşte bırakılmaması. Bu takdirde yükleniciler resen yapılan bu iş programına aynen uymak mecburiyetindedir.Tatbikatta. maddesinde gerekli açıklık getirilmiştir. Bölgelerimiz yüklenicilerin vermiş olduğu iş programını en çok 30 gün içerisinde inceleyip gerek gördüğü değişiklikleri de yaparak tasdik edeceklerdir.İhale bedeli 5. çok değişik merkezlerden sağlanan ham madde üretimde kullanılmakta bunca sayıdaki hammadde hakkında yeterli bilgi edinmek.Sözleşme süresi . tesisin ana hatlarını gösteren projenin tasdikinin yükleniciye tebliğ tarihinden itibaren 20 gün içerisinde Bankamızdan temin edeceği örneğe uygun olarak kontrol teşkilatı ile birlikte tanzim ederek tetkik ve tasdik edilmek üzere Bankaya verecektir. İş programlarının tasdik yetkisi 1985/49 sayılı genelge ile Bölge Müdürlüklerimize verilmiştir.Tenzilatı 4. Boruların yeterli korunmamasmdan dolayı ortaya çıkan renk değişikliklerinin görülmesinde istiflerin tetkiki ve gerekli ikazların yapılması gerekmektedir.Sözleşme tarihi 6. ot vb. maddesi ile Özel ve Teknik Şartnamenin 4. Boruların üretiminde iyi bir hammaddenin seçimi. İş programları. denetleyebilmek mümkün olmamaktadır. bu mümkün değilse hasır. 1 .

depo ve şebekedir. İş programının tasdiki ve iş programında yapılacak değişiklikler yüklenicilere zamanında ve mutlaka taahhütlü yazı ile bildirilmelidir. ve iş kalemlerinin yapım önceliği dikkate alınarak takvim günü esasına göre hazırlanır.Yapılacak işlerin cinsi ve miktarı 12. Sözleşmeye esas işin tamamı sanat yapılarını kapsıyorsa sözleşme süresinin başlangıcı. şayet borular şantiye teslimi olarak siparişe bağlanmışsa gene aynı miktar borunun yükleniciye teslim tutanağı tarihinden itibaren başlar. .Aylık ve yıllık yapılması gereken iş miktarları 13. dolgu.Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit olunan çalışılamayan günlerin başlama ve bitiş tarihleri 14-Yüklenici adı ve adresi İş programları. ferşiyat miktarları. çimento gibi malzemelere yılı içerisinde gelen fiyat artışlarından dolayı ödenecek malzeme bedel farkı hesabında da iş kaleminin tasdikli iş programında ki yapılması gereken zamanda yapılıp yapılmadığı kontrol edilerek işi yapması gereken tarihteki fiyatları dikkate alınmalıdır. Özel ve Teknik Şartnamenin 2. sözleşmeye ekli keşif özetindeki toplam boru uzunluğunun % 15'inin şevke hazır olduğunun yükleniciye tebliğ tarihinden. hakedişlerin sözleşmede belirtilen süreden daha geç ödenmesi. Ancak çok özel durumlarda bu sıra iş programında belirtilmek kaydıyla bozulabilir. belgelemek şartıyla çalışılamayan günler dikkate alınır. sözleşmeye esas ünitelerde.isale . Bilindiği üzere içmesuyu tesislerinde ünitelerin yapım sırası kaptaj . Ancak olumsuz hava şartlarının projenin yapımı için gerekli arazi çalışmalarım mümkün kılamıyorsa. Şayet yüklenici projeyi verilen süre içerisinde Bankaya teslim etmemişse. demir. Verilen süre içerisinde gecikme giderilmezse Banka sözleşmeyi feshetmeye yetkilidir. Boruların % 15!inin geç verilmesi halinde yüklenici iş programında belirtilen diğer sanat yapılarını yapmak mecburiyetindedir.Yer tesliminin tasdik tarihi 8. yeni bir proje yapılacaksa projenin tasdikinin yükleniciye tebliği tarihinden itibaren başlar. maddesinde belirtilen sürenin başlangıcı. yüklenicinin iş programına göre yılda yapması gereken işi yapıp yapmadığı kontrol edilmelidir. kazı.İşin başlama ve bitiş tarihleri 9. gerek boru güzergahlarında gerekse sanat yapılarının yerlerinde çıkan istimlak sorunları ve geçiş izinlerinin geç çözümlenmesi. İş programı tanziminde yatay çubuklar her ünitenin ve her ünitede yer alan ana iş kalemlerinin yapım önceliği göz önüne alınarak sözleşme süresince takvim gününe göre çizilir. SÜRE UZATIMLARI Sözleşmenin 8. Sözleşme konusu işin yapılması için tespit olunan süreye rastlayan kış aylarının ve resmi tatil günlerinin etkisi göz önünde tutulmuş olduğundan yükleniciler bu gibi günlerin varlığım ileri sürerek süre uzatımı talebinde bulunamaz. şap-sıva. bu ünitelerin imalat ve ihzaratlarına ait ana iş kalemleri olan nakliye. Herhangi bir ünitede noksan iş yapması halinde Banka tarafından belirlenecek süre içerisinde gecikmenin telafisi istenir. beton-betonarme. Boruların % 15'inden geri kalanın tesliminde bir gecikme olması. Her hakediş raporunda yüklenicinin iş programına göre her ünitede yapması gereken işi yapıp yapmadığı kontrol edilmeli ve iş programına göre geri kalınmış ünitedeki çalışmaların artırılması temin edilerek gecikmenin telafisi yoluna gidilmelidir.Projenin tasdik tarihi 10.7. Projenin yapım süresine Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit olunan çalışılamayan günler dahildir. önceden görülemeyen fakat inşaat anında ortaya çıkan ve Bankaca kabul edilecek sebeplerin varlığı halinde. Yüklenicilere yıllara göre verilmesi gereken fiyat farkı hesabında. Akaryakıt. Ancak yıllara göre yapılması gereken iş miktarının tespitinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yörede tespit edilen çalışılamayan günler göz önüne alınacaktır. projede bir değişiklik yoksa yer teslimi tutanağı tasdikinin yükleniciye tebliği tarihinden. Yükleniciler tasdikli iş programına aynen uymak zorundadır. maddesinde belirtilen projenin yapımı için verilen süreye projenin tatbiki için Bankada geçen süre eklenerek işin başlangıç tarihi tespit edilir.Boruların % 15' inin yükleniciye teslim tarihi 11.

ana sözleşme ve ek sözleşmede belirtilen işlerin tamamı için gerekli süre ek sözleşmeden evvel tespit edilmeli ve işin bitiş tarihi sözleşmeye yazılmalıdır. Bölge müdürlüklerimizce ihale edilen işlerde ise Yönetim Kurulu Kararı ile Bölgeye verilen iş yapma yetkisini aşmamak üzere % 30 onayı Bölge Müdürlüklerimizce alınmalıdır. % 30 dahilinde verilecek süre. Birim fiyat esasına göre ihale edilerek yaptırılan içmesuyu inşaatlarında fiyat farkı.imalatların fen ve sanat kurallarına uygun yapılabilmesi göz önüne alınarak gecikmenin işe etkisi ölçüsünde süre uzatımı verilir. Ancak çok özel ve zaruri durumlarda ek sözleşme yapılması gerekirse. FİYAT FARKLARI VE MALZEME BEDEL FARKLARI Bilindiği üzere Bankamızca yaptırılmakta olan içmesuyu inşaatları Birim fiyat esasına göre ihale edilmektedir.% 30 onayı sözleşme süresi bitmeden ve henüz keşif bedeli dolmadan alınmışsa.% 30 onayı işin sözleşme süresinden evvel bitirilmesi halinde alınmışsa % 30 onayının yükleniciye tebliği tarihinden 4. Bilindiği üzere Genel Müdürlükçe ihale edilen işlerin % 30 onayı ile ilgili Teknik Daire Başkanlığınca makamdan alınmaktadır. sözleşme süresinin bitim tarihinden 3. ai = Hakedişin ödenmesi geciken tutarı (Sözleşme B. Sözleşme süresinin bitim tarihi ile % 30 onayı tarihi arasında bir boşluk kalmamasına dikkat edilmelidir. F = (B-A)(l-t) H = A(l-t)+F F = Uygulama yılında ödenecek fiyat farkı A = Uygulama yılında yapılan işin sözleşme hatlarıyla tutarı B = Uygulama yılında yapılan işin uygulama yılı fiyatlarıyla tutarı H = Uygulama yılında fiyat farkı dahil toplam hakediş tutan .1996 tarih ve 5147 sayılı onayla yürürlüğe konulmuş olup tüm bölge Müdürlüklerimize duyurulmuştur.F.% 30 onayı sözleşme süresi bittikten sonra alınmışsa onayın yükleniciye tebliği tarihinden 2.% 30 onayı yüklenicinin cezalı çalışılmaya süresine girmesinden sonra alınmışsa sözleşme süresinin bitim tarihinden itibaren başlatılır. 1. Süre Uzatımı  a t i 1 i n i A 1 t T Bu formül 7. Kesinlikle ek sözleşme yapılmaması hususunda tüm Bölge Müdürlüklerinize yazı ile talimat verilmiştir. Keşif bedelinin dolması nedeniyle keşif bedelinin % 30'una kadar ilave iş yaptırılması halinde verilecek süre ana sözleşme süresine orantılı olarak % 30 dahilinde yaptırılacak iş miktarına yetecek kadar verilir.11. ile) tj = Ödemenin geciktiği gün sayısı (gün) A = Keşif bedeli T = Sözleşmesine göre çalışılacak iş günü (gün) t1= Hakedişin gerçekleşen süresi Yükleniciye verilecek süre uzatımlarında Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit olunan çalışılamayan günler dikkate alınır. Bu formülle süre uzatımının uygulamaya konulmasıyla Tetkik ve Danışla Kurulunca alınan 1983/99 sayılı karar yürürlükten kaldırılmıştır. sözleşme yılı birim fiyatlarına esas analizler kullanılmak kaydıyla bulunacak olan uygulama yılı birim hatları ile sözleşme yılı birim fiyatları arasındaki farka ihale tenzilatı uygulanarak hesaplanır. Hakedişlerin geç ödenmesinden dolayı verilecek süre uzatımı.

malzemenin yıl başındaki fiyatı ile yıl içindeki fiyatı arasındaki fark ihale tenzilatına tabi tutulmadan KDV hariç olmak üzere ödenir. yapması gerekenden fazla iş yapmış olsa dahi bir sonraki yılda yapması gereken iş tutarını gerçekleştirmek zorundadır. düzenlenecek ilk hakedişte yapılmalıdır.malzeme fiyatlarındaki artışlar için de malzeme bedel farkı ödenmelidir. Cezalı çalışma süresi içerisinde. Bu malzemelere bedel farkı verilirken işin iş programına uygun olup olmadığı kontrol edilmeli. buda mümkün olamıyorsa Bankanın yetkili organlarınca kabul olunacak rayiçler esas alınır.yıllık iş programına göre o yıl yapılabilecek iş kalemine yetecek kadar ihzarat yaptırılmalıdır. Betonarme demiri. bu iş kalemlerinin uygulama yılı birim fiyatlarının hesaplanmasında aynı özel rayiç kabul. Ancak ileriki yıllarda ihtiyaç duyulacak malzemeler. MALZEME BEDEL FARKLARI İnşaatlarda kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemelere yılı içerisinde meydana gelen fiyat artışlarından dolayı ödenecek malzeme bedel farklarının ne şekilde ve hangi malzemelere ödeneceği sözleşmenin 12. artan veya eksilen miktar imalat hangi yılda yapılırsa yapılsan geçici kabul itibar tarihini geçmemek üzere artış veya eksilişin kesinleştiği yılın hatlarıyla değerlendirilir. Çimento ve Kerestedir. Sözleşmesinde birim fiyatı bulunmayan bir iş kaleminin yaptırılması halinde sözleşme rayiçleri kullanılarak yeni fiyat yapılmalıdır. Sözleşmenin. sözleşme rayiçleri yerine işin yapıldığı yılın rayici veya fatura bedeli kullanılmışsa bu iş kalemine o yıla ait fiyat farkı uygulanmamalıdır. Yüklenicilerin tenzilatları yüksek . ödenek diliminin doldurulduğu hakedişten sonra. Akaryakıt. iş programında. maddesinde çok açık olarak belirtilmiştir. Profil demir. Bu gibi durumlarda ihzarat kesintisi ile. Yıl sonunda yapılan tespit hakedişinde yüklenicinin iş programında yapması gereken kadar iş yapamadığı anlaşılması halinde. özel rayiç. Ancak bir iş kaleminin birim fiyatının hesaplanmasında. Kesin hesapta veya işin devamı sırasında herhangi bir imalatın kesin veya ara metraj sonucu miktarında arıtma veya eksilme olduğu tespit edilir ise.t = İhale tenzilatını göstermektedir. İşin bir bölümü veya tamamı için bir süre verilmişse iş programı revize edilerek yıllık ödenek durumları kalan iş miktarları ve süre uzatımının bitiş tarihi dikkate alınarak yeniden düzenlenmeli ve durum yükleniciye taahhütlü bir yazı ile bildirilmelidir.biten yıla ait fiyatlarıyla tutan ile aynı miktarların ertesi yıla ait fiyatlar tutarı arasındaki fark ihale tenzilatına tabi tutularak ertesi yıl fiyatlarının uygulandığı ilk hakedişten kesilir. Bundan sonra ihzaratlarda sanki imalatmış gibi fiyat farkı verilir. Bu gibi durumlarda iş programının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti için bu iş kaleminin sözleşme fiyatına tahvili gerekir. iş programındaki ödenek diliminin tamamlanmasına kadar yapılan imalat ve ihzarata geçen yılın fiyat farkı uygulanır. prensip ve analizlerle hesap edilen iş kalemlerinin bulunması halinde. Yıl içinde bitirilmek üzere ihale edilmiş işlere süre uzatımı verilerek ileriki yıllara sirayet etmesi halinde bu iş kalemlerine de fiyat farkı uygulanmalıdır. Malzeme bedel-farkları. Bu miktardan fazla yapılan ihzaratın bedeli ödenmemelidir. İçmesuyu inşaatlarında karşılaştığımız malzeme bedel farkları çoğunlukla. Her yılın sonu itibariyle tespit hakedişleri düzenlenir. bu yoksa benzer iş kalemleri ile malzeme birim fiyatından elde edilecek oranlar. Bunu teminen öncelik sırasına göre varsa mevcut rayiçler. İş programına uygun olarak yapılmışsa ve yıl içinde bir kaç kez fiyat artışı olmuşsa hangi artış döneminde yapması gerektiği tespit edilmelidir.tasdikli iş programına uygun olmak kaydıyla ve Bakanın yazılı izni ile uygulama yılı ihtiyacından fazla miktarda ihraz edilebilir. Sözleşme fiyatı bu usulle hesaplanan iş kalemlerine de fiyat farkı uygulanır. Ancak ihzarat miktarlarında imalata giren miktarlar dikkate alınacaktır. prensip ve analizler kullanılmalıdır. Pik malzeme. kabul. İhzarat bedeli ödenecek malzemeler. Tespit hakedişlerindeki imalat ve ihzarat miktarlar hiç bir zaman o yıl içerisinde yapılan son hakediş raporundaki miktarlardan az olmamalıdır. Tespit hakedişindeki ihzarat miktarlarının. Yüklenici herhangi bir yılda.

bir tasarım etüdü ve gerekirse kontrol etütleri ve yapı evresi gözlemleri ile ölçümlerin yer alması istenmektedir. içmesuyu projeleri kapsamında farklı firmalarca hazırlanmış ve uygulanmıştır.5 kg/cm2 arası ve 1 kg/cm olmak üzere 4 ayrı zemin emniyet gerilmesi için hazırlanmıştır. İÇMESUYU TESİSLERİNDE ZEMİNİN ÖNEMİ VE ZEMİN EMNİYET GERİLMESİ TAYİN YÖNTEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ayfer ÖRGE . Bu düzenlemede Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın hazırlamış olduğu Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar da dikkate alınmıştır. Ancak zaman içinde söz konusu projelerin hesapları ve hesaplarda baz alman zemin emniyet gerilme değerleri temin edilemez duruma geldiği gibi. zemin tabakalarının belirlenmesi. Tasarım etüdü kapsamına işe.ise yıl sonu itibariyle bir sonraki yılda kullanacağı malzemeleri tespit hakedişinde ihzarat olarak getirmektedirler. İçmesuyu depolarında zeminle ilgili hususlara değinecek olursak. alternatif yerlerin belirlenmesi ve tasarım etüdünü planlamak için yapılacağı belirtilerek. permeabilite. malzeme. Ön etüdün seçilen yerin uygunluğunun tespiti. bilindiği gibi içmesuyu tesislerinde kullanılan çeşitli hacimde depo projelen. aynı hacimde farklı ebatta depo projeleri üretilmiştir. işin yapımı aşamasında maliyeti arttıran ve bazen de projenin büyük ölçüde değişmesine neden olan durumlar ortaya çıkabilmektedir.1995 tarihinden itibaren uygulamaya konulan projeler 4 farklı deprem bölgesi ve 2 kg/cm2 den büyük. civarda yapılmış önceki etütler. eski haritalar. kategoride yer alan yapılar için genellikle bir ön etüt. ve 1.Başkan Yardımcısı Bir yapının sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için zemin ve temel etütlerinin. ön etütlerde topoğrafık durum. 2 kg/cm2 -1. İçmesuyu tesislerinde zeminin önemi iletim hatlarında ve depo. Bu nedenle sistem. Proje aşamasında zemin emniyet gerilmesinin belirlenmesine ve depo yerinin uygunluğuna ilişkin zemin etüt raporu hazırlanmasına ait esaslar ilgili şartnameler yanı sıra bir yazı ile Bölge Müdürlüklerimize bildirilmiştir. zemin mukavemet. arıtma tesisi gibi su tutucu yapılarda gündeme gelmektedir. 1. Söz konusu Esaslarda yapı ve zemin koşulları açısından 3 kategoriye ayrılan zemin ve temel etütlerinden 2.Fizibilite ve Proje Özel Şartnamesinin 4. temel ve kazı sistemlerinin doğru olarak projelendirilmesi gereklidir.1. özellikle zemin ve yapı etkileşimim göz önüne alarak ve temel tasarımı için gerekli olabilecek her türlü bilgiyi kapsayacak şekilde yapılmış olması. çeşitlilik ve yemlenen yönetmelikler yönünden konunun bir bütün halinde ele alınarak aynı kriterler çerçevesinde projelendirilmesi zorunluluk haline gelmiş ve yeni depo tip projeleri hazırlanmıştır. Malzeme bedel farkında ihale tenzilatı uygulanmadığından her ne kadar ihzarat kesintisi yapılsa dahi ihzarat kesintisine de ihale tenzilatı uygulandığından yüklenici bir miktar karlı duruma gelmektedir. Aksi halde. yerel depremsellik gibi bilgilerin yer alması öngörülmektedir. komşu yapılar ve kazıların incelenmesi. Ancak uygulamalar sonucunda gerek proje yüklenicilerinin gerekse Bölge Müdürlüklerimizin konuya yaklaşımlarında bazı farklılıklar ortaya çıkması nedeni ile konu tekrar gözden geçirilerek Etüt . Çünkü yıl sonu fiyatı gelecek yılın baz fiyatına eşit olmaktadır. hidrolojik koşullar. hususların dahil edilebileceği belirtilmekte bu etütler için uygulanacak alışılmış yöntemler: . maddesi yeniden düzenlenmiştir. boşluk suyu basıncı özellikleri ile yeraltı suyunun zararlı özellikleri vb. deformasyon. jeolojik kayıtların incelenmesi.

İnşaat aşamasında istimlak problemleri. temel sondajına gidilerek. ilgili şartnamede yapılan son düzenlemede yapılacak işlemlerin öncelik sıralaması belirlenmiştir. 2. 2. 3.veya. c) Yapı yerinde zeminin tabakalanması ve kesiti.laboratuar deneyleri olarak sıralanmaktadır. e) Heyelan durumu f) Depremsellik durumu hususlarına yer verilmelidir. Projelendirme aşamasında yapılan bu incelemeler sonucu belirlenen zemin emniyet gerilmesi değerleri inşaat aşamasında temel seviyesinde kazı yapılmasını takiben tahkik edilmeli.000. Zemin sondajı gerekmesi halinde bu işlem yüklenici firma tarafından proje hazırlanması aşamasında yaptırılarak aynı şekilde proje ekinde idareye teslim edilmelidir. zemin raporunda önerilen zemin emniyet gerilmesi hakkında görüş bildirilir. Bu çerçevede yükleniciler tarafından hazırlanan zemin raporu hidrolojik rapor yersel tetkiki sırasında Bölge Müdürlüğü inşaat ve jeoloji mühendisi tarafından incelenerek yersel tetkik tutanağında. 3. d) Yeraltı suyu ve feyezan durumu. 1/1. 6.3.1. Yeni düzenlemede söz konusu gözlemsel incelemelerin inşaat ve/veya çevre ve/veya jeoloji mühendisi tarafından gerçekleştirilmesi ve yüklenicilerden mutlaka jeoloji mühendisi istihdam şartı aranmaması da vurgulanmıştır. rapor yersel tetkikinde yapılarak sonuçları tutanakta belirtilmeli. jeolojik haritalar ve yapılmış bulunan binalara ait baz alman zemin emniyet gerilme değerlerinden yararlanılmalıdır. 4. maddede belirtilen şekilde tarifleme belirlenemiyorsa. 1. 1/5.Proje aşamasında zemin sondaj ekipmanının ulaşımına uygun koşulların sağlanmasındaki zorluklar. Buna göre. bu durum gerekçeleri ile birlikte tutanakta belirtilmelidir.000. idareye teslim edilmelidir. . 2.nedeni ile söz konusu olabilen yer değişiklikleri.yerinde arazi deneyleri. bu rapor kapsamında: a) Yapı yakın çevresinin Jeolojik haritası(l/25. proje ekinde hazırlanacak zemin raporu. 1. laboratuar deney sonuçlarına göre zemin raporu hazırlanıp buna bağlı olarak zemin emniyet gerilmesi belirlenmelidir.000 ölçeklerinden biri) b) Yapı yerinin genel topografyası. 2.İstisnasız her depo yerinde proje aşamasında sondaj işlemi yapılmasının getireceği maliyet unsuru.Depo yerlerinin genelde sağlam zemin olarak nitelenen alanlarda seçilmesi gibi hususlar da dikkate alınarak. Deney çukuru açılmasına gerek olması halinde bu işlem. inceleme çukurları.Özellikle çok sık kullanılan 50-700 m lük hacimli depoların monolitik sistemle çözülmüş olmaları sonucu zemin sınıfının inşaat sırasında değiştirilmesinin işin keşfine önemli ölçüde etkileşimi olmaması. Depo yeri zemin raporları Bölge Müdürlüğünce incelenip rapor veya proje ile birlikte onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilmelidir.000 1/2.Yukarıdaki ilk iki madde ile de zemin emniyet gerilmesinin belirlenememesi halinde ise. yapı yerinde deney çukuru açılıp gerekli incelemeler yapılarak ve zemin raporu hazırlanarak tarifleme getirilmelidir. Bu esaslar yanı sıra içmesuyu depolama tesislerinde: 1. 5. 3.1. zemine uygun kısımların uygulanabilme kabiliyeti. madde kapsamında yapılan çalışmalar: hidrolojik rapora ek olarak hazırlanacak zemin raporu kapsamında açıklanarak. mevcut lokasyonlar.sondajlar. mülkiyet ve ulaşım durumu. açılmış bulunan kazı çukurları. Bunun için yapı civarında imar planı raporlarındaki zemin emniyet gerilmesi.Öncelikle gözlemsel inceleme yolu seçilir.Yeni depo tip projelerinin 4 farklı zemin için hazırlanmış olması nedeni ile inşaat aşamasında yeniden projelendirme gerektirmemesi. bu aşamada çukurun açılamaması durumunda bu işlem proje aşamasına kadar yüklenici tarafından yapılarak.maddelerde belirtilen hususların yapılmasına gerek duyulması halinde.

Bu tanımları yaptıktan sonra kaliteli bir beton veya betonarme yapı inşaa edebilmek için. yapılmış inşaatın sulanmasında kullanılacak su temiz. ■ Organik maddelerle endüstri atıkları hiç bir şekilde bulunmaması gerekmektedir. . Tip Projeler Yapım Genel Teknik Şartnamesinde yapının oturacağı arazinin ilk 1. Bu sular kesinlikle karma. SU Beton yapılmasında.Sülfatlı sular ise baryum klorür eriği ile beyaz çökelek vermesiyle tanınabilir. ■ Çok kirlenmemiş olmak şartıyla tabiattaki var olan sular karma suyu olarak kullanılabilir. ■ Deniz suyu da betonda kullanılabilir. mümkün olduğu nispette güzergah üzerindeki aktif veya pasif heyelan alanlarından uzaklaşacak şekilde güzergah belirlenmesine özen gösterilmelidir.tereddütlü durumlarda depo yeri istimlak ve ulaşım sorunları da çözümlenmiş olduğundan gerek duyulursa bu aşamada zemin sondajı yapımına gidilmelidir. kum ve çakılın yıkanmasında. lağım suyu alkali ve asitleri ihtiva etmemelidir. aynı şartlarda fakat içmesuyu ile yapılan numunelerin küp mukavemetlerinin %90'ından az olmamalıdır. .Kullanılan sular kesinlikle asitli ve sülfatlı olmamalıdır. Depo yerlerine ait zemin çalışmalarının yanı sıra hidrolojik rapor yersel tetkiklerinde iletim hattı güzergahında heyelan etütlerinin yapılmasına da gerekli önem verilmeli. Turnusol kağıdı kırmızı renk veriyorsa bu su asitlidir. kil ve tabii kalker taşlarının sonra öğütülmesinden elde edilen hidrolik bağlayıcılardır. çamur. betonun bünyesine giren malzemeleri inceleyelim. Alman sertlik derecesi 5'in altında olan sular karma suyu olarak kullanılmaz.Ancak aluminli çimento hiç bir zaman tuzlu su ile karıştırılmamalıdır.Kullanılacak suların asitli olup olmadığı turnusol kağıdı ile anlaşılır. berrak olmalı. sulama ve yıkama suyu olarak kullanılmaz. Karma suyu ile yapılacak beton numunelerinin 7 ve 28 günlük küp mukavemetleri. SANAT YAPILARINDA BETON VE KALIBIN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Refik TUZLU . Betonarme: Beton ve çelikten meydana gelen birleşik bir yapı malzemesi Kalıp: Betonarme yapı malzemesinin bünyesine girmesine rağmen beton ve çelikten sonra üçüncü ve onlar kadar önemli bir öğedir. sonraki her 1. ■ Fransız sertlik derecesi 9.000 m2 için en az iki sondaj yapılması önerilmektedir. Ancak bu sulara yeteri kadar kireç katılarak sertliği arttırılıp kullanılması mümkündür. yüksek sıcaklıkta pişirildikten . . kil.000 m2 si için yeterli derinlikte 4 sondaj. ÇİMENTO : Çimentolar.Şube Müdürü Beton: Çimento. ■ Nehir ve dere sulan gibi çamurlu sular havuzlar da dinlendirilip içindeki çamurlar çökeldikten sonra kullanılmalıdır. ■ İçmesuyu elverişli (TS 266) sular en ideal beton karma suyu olarak kullanılabilir. . Bu esaslar çerçevesinde zemin raporları düzenleme işleminin Bölge Müdürlüklerimizce hazırlanan projelendirme çalışmalarında da dikkate alınarak projelere dahil edilmesi beklenmektedir. kum. çakıl ve suyun uygun ölçülerde karışımından elde edilir. yağ.

Su ile karıştırılıp plastik bir hamur durumuna getirildikten sonra havada yada su içinde yavaş yavaş katılaşarak taşlaşırlar. Piriz adı verilen bu katılaşma olayı 1 saatte başlamak ve en çok 10 saatte tamamlanmak üzere gerçekleşir. ■ Bu süreyi soğuk yavaşlatır. ■ Bu süreyi sıcak hızlandırıcı etki yapar. a) Portland Çimentoları TS19 Portland Çimentosu Standardlarına göre üretilmektedir. Normal Portland çimentoları tam mukavemetlerinin yaklaşık % 70'ini 28 günde kazanır. ■ Normal Portland Çimentosu (NPÇ 350) ■ Yüksek Mukavemetli Portland Çimentosu (YPÇ 500) ■ İlk Mukavemeti Yüksek Portland Çimentosu (İPÇ 600) b) Beyaz Portland Çimentosu (BPÇ 350) c) Yüksek Fırın Cüruf Çimentoları ■ Demir Portland Çimentosu (NDPÇ 350) ■ Yüksek Fırın Portland Çimentosu (NYPÇ 350) Yüksek Fırın Portland Çimentoları, Portland çimentolarına kıyasla rutubete tuzlu suya endüstri gazlarının etkisine daha dayanıklıdır. d) Traslı Çimentolar (T.Ç) Genellikle, kütle betonlarında ve su yapıların da kullanılırlar. e) Alüminli Çimentolar Bu çimentoların sertleşmeleri çok hızlıdır. Prizden 24 saat sonra portland çimentosunun 28 günlük mukavemetine ulaşır. Sülfatlı ve asitli sularla yüksek ısının zararlı etkilerine karşı dirençleri yüksektir. Soğuk havada betonlamaya uygundurlar. Alüminli çimentoların, portland çimentosuyla karıştırılması sakıncalıdır. Çünkü böyle bir karışımda hacimsel genleşme olur. f) Diğer tür çimentolar Hava Sürükleyen Portland Çimentosu: Bu çimentolarda donmaya karşı direnç yükseltilmiştir. Genleşen (Ekspansif) Çimento; Rötre istenmeyen ve genleşme istenen yerlerde kullanılır. Geçirimsiz çimento: Geçirimsiz maddeler katılmış Portland çimentosudur. 3 aydan fazla muhafaza edilmiş çimentolar kullanılmadan önce tekrar kontrol edilmesi gerekir. Çimentonun Türk Standartlarına uygunluğu tespit edilmelidir. Muhtelif fabrikaların çimentoları aynı inşaat ünitesinde kullanılamaz. Çimento rutubetsiz ve üzeri örtülü yerlerde depolanmalıdır. Depo yada ambarlarda çimento torbaları zeminle temas etmeyecek şekilde ahşap ızgara üzerine en çok 8 sıra halinde istif edilmelidir. AGREGA,KUM Kum; Kayaların ayrışmasıyla oluşan ve daneleri delik çapı 7 mm olan elekten geçebilen bir yapı malzemesidir. Kare Delikli Elek İnce kum 0-1 mm 0 - 0,8 mm Orta kum 1-3 mm 0,8-2,4 mm İri (kaba) kum 3 - 7 mm 2,4 - 4,3 mm Kum tabii ve suni olabilir. Tabii kum; dere yataklarından, kum ocaklarından ve deniz kıyısından elde edilir. Suni kum; kalker ve granit gibi taşların konkasörle kırılmasıyla mekanik olarak üretilir. Yapıda kullanılacak kum temiz olmalı beton mukavemetine zararlı yada çeliğe etkiyen maddeler bulunmamalıdır. Dane şekilleri mümkün olduğu kadar yuvarlak, kürevi veya kübik olmalı,

Yapılarda kullanılan kum yeterli derecede sağlam basınca dayanıklı ve çeşitli hava etkilerine mukavim olmalıdır. Deniz suyunun portland çimentosuna etkisi kötü olduğundan deniz kumu ile beton yapılmaktan kaçınılmalıdır. Özellikle yüksek kaliteli betonlar için KUM temiz tatlı su ile yıkanmalıdır. Kum kalitesini basit olarak anlamak için; Bir avuç kum elde ovalandığında toprak gibi' ezilmemeli gıcırtılı bir ses çıkarmamalı, ele yapışmamak, avuçta atıldığında toz ve kir bırakmamalıdır. Kumun içinde toprak ve killi maddelerin varlığım anlamak için; Bir miktar kumu ölçekli cam bir kaba veya bir bardak içindeki suya atılarak basit bir deney yapılır. Su ile karıştırılan kum durulmaya bırakıldığında toprak ve kil kumun üzerinde bir tabaka şeklinde çökelir. Bu tabakanın kalınlığı kum kütlesinin yüksekliğinin 1/14 ünden çok olmamalıdır. ÇAKIL Çakıl ve kumun mukavemeti çimento mukavemetinden hiç bir zaman daha az olmamalıdır. Çünkü kırılma daima malzemenin zayıf olanından ileri gelir. Betonun bünyesine giren çakılların büyüklükleri genellikle 7-70 mm arasında kalır.

GRANÜLOMETRİ Bir kum-çakıl karışımıyla iyi kalitede beton yapılabilmesi için çeşitli çaplardaki tanelerin karışımı içinde bulunması gerekir. Granülometrik birleşimi belirlemek için çeşitli delik çaplarındaki bir elek dizisinden yararlanılır. Her elekten geçen malzeme miktarları bulunur. Agrega yıkandıktan sonra uygun granülometriyi verecek granülometri eğrisindeki limitlere göre en az 4 gruba ayrı ayrı depo edilecektir. BETONUN KARIŞTIRILMASI Karıştırma el ile yapılırsa; Kum, çakıl, çimento önce kuru olarak, beton, tahta veya saç platform üzerinde iyi karıştırılır, bu karıştırma bir yere aktarmak suretiyle en az üç kere yapılacaktır. Sonra süzgeçli kova ile gerektiği kadar su katılarak harç ile sarılmamış hiçbir çakıl veya kırmataş görülmeyinceye kadar karıştırma ve harmanlama işin deva edilecektir. Karıştırma Betoniyer ile yapılıyorsa; Betoniyere konulacak çimento, kum, çakıl yada kırmataş ve su hep birlikte homojen bir şekilde karıştırılacaktır. Karma işi en az 1 dakika olmakla birlikte bu süre betoniyerin kapasitesine de bağlıdır. Mesela; (1.147) m3 kapasiteli betoniyerler için 1.5 dakika karıştırılır. Betona konulan su miktarı azaldıkça karıştırma süresi uzatılmalıdır. Kullanılacak betoniyerler su ayar tertibatlı olmalı. Elde edilen beton 20 dakika içinde kullanılmalıdır.

Betoniyer ile karıştırmada ikinci bir karışım konmadan önce betoniyer tamamıyla boşaltılmalıdır. İş bittiği veya durdurulduğunda betoniyer iyice temizlenmelidir. BETON DÖKÜLECEK YERİN HAZIRLANMASI Beton dökülecek yüzeyler ve kalıpların içerisi su birikintileri,- çamur, talaş, yonga, şekerli maddeler inşaat artıkları ve yabancı maddelerden temizlenmiş olacaktır. Kayalık olan yerlerde, gevşek parçalar kaldırılmalı ve yüzey iyice temizlenmeli, su emme gücü olan yüzeyler beton suyunu emmemesi için beton dökülmeden önce iyice ıslatılmalıdır. BETONUN TAŞINMASI Teknik şartlara uygun olarak hazırlanan beton hemen döküleceği yere taşınmalıdır. Taşıma sırasında beton elemanlarının birbirinden ayrılmaması için taşıma işi sarsılma ve çalkalanma yapmayan araçlarla yapılmalı, bu şekilde taşıma yapılamıyorsa betonun taşınıp döküleceği yerde bir kere daha karılması gerekir. Beton serbest olarak en fazla 1.5 m yükseklikten dökülmemeli; beton oluk yardımıyla dökülecek ve eğim çok fazla ise, oluğun yer yer paletlerle teçhiz edilmesi, kısa parçalardan oluşturup sık sık yön değiştirilerek betonun hızının kesilmesi amaçlanmalıdır. Beton dökme işinde boru kullanılırsa borunun alt ucu dökülmüş beton içinde bulundurulacak, boru her zaman dolu olacaktır. Betonun karıldığı veya betoniyerden çıktığı an ile yerine döküldüğü an arasında geçici süre 20 dakikayı geçmemelidir. Özel karıştırma aletleriyle teçhiz edilmiş kamyonlarla (Transmikserler) taşımalarda süre 45 dakikayı geçmemelidir. BETONUN DÖKÜLMESİ VE SIKIŞTIRILMASI Beton aralıksız dökülecek vibratör ya da el ile sıkıştırılarak sıklığı temin edilecektir. Vibratörle sıkıştırmada betonun homojenliğinin bozulmamasına dikkat edilmeli işin önemine göre vibratörün devir adedi tespit edilmelidir. Beton kat kat dökülecek vibre edilmiş katların kalınlığı vibratör iğnesinin uzunluğunun yarısı kadar olacaktır. El ile sıkıştırmada beton tabaka kalınlığı 15 cm den fazla olmayacak. İki tabakanın dökümü arasındaki zaman 90 dakikayı geçmemelidir. Vibre edilen ve prize geçen betonlar tekrar vibre edilmez. Vibratör iğnesi son dökülmüş beton içine yavaş yavaş m2 yüzeye (4) dört defa eşit aralıklarla batırılacak; Bu aralıklar vibratörün etki alanının çapından fazla olmayacaktır. Döşeme ve kaplamalarda satıh vibratörü kullanılacak; Beton dökümünden 7 gün süre ile her türlü titreşimden korunacaktır. SU İÇİNDE BETON DÖKÜLMESİ İçinde beton dökülecek suyun ısısı +10° altına düştüğünde dökülecek beton en az 300 dozlu ve dışarıda 50 kg fazladan ilave olunacaktır. 25 cm çapındaki borular, yada altı kapaklı kova ile sıkışık bir kütle halinde su altına bırakılacaktır. Beton hiç bir şekilde oynatılmayacak, suda dalga olmaması dikkat edilecektir. Tabandan kaynak suyu çıkıyor ise beton dökümüne zarar vermeyecek şekilde önlem alınacaktır. DENİZ SUYU ETKİSİNDE OLAN BETONUN DÖKÜLMESİ Projesinde 200, 250 dozlu gösterilmiş olan masif beton kısımlar deniz suyu etkisinde kalıyorsa, bu betonlar 300 dozlu olarak dökülecektir. Bu gibi betonlarda deniz suyunun kimyasal etkilerine dayanıklı çimento kullanılmamalıdır. ALKALİ VE SÜLFATLI SULARIN VE ZEMİNİN ETKİSİNDE KALAN BETONLARIN DÖKÜLMESİ Beton işin başından sonuna kadar aralıksız dökülecektir. Buna imkan bulunamazsa zeminden en az 45 cm daha yüksek bir seviyeye kadar aralıksız dökülecektir. Alkali zemin veya alkali suların beton

Alkali ve sülfatlı zemin ve sulara dayanıklı çimento kullanılacaktır. çimento ve dökülen betonun cins ve özelliğine. Beton döküldükten 7 gün sonrasına kadar +15° üstünde tutulması gibi tedbirler alınmalıdır. İskele ve kalıpların alınması. KALIP VE İSKELENİN ALINMA MÜDDETİ Beton yeteri derecede prizini yapmadan. Agrega ve su 40° kadar ısıtılmalı. Normal portland çimentosu kullanılıp hava sıcaklığı +3° üstünde kaldığı sürece. BETONUN KORUNMASI Beton 7 gün süreyle nemli tutulmalı. Kanal kaplamalarında 2 m yi geçmemelidir. imalatın büyüklüğüne. ± 3 derecede beton yapılması betonun dökülmesi ve korunması için basit tedbirler alınması gerekir. üzeri çuval kum. Bir beton bileşimine giren su miktarı olarak Çimento ağırlığının % 25 Kum ağırlığının % 8 ~ 12 si Çakıl ağırlığının % 1 ~ 2 toplamını almak uygun bir yaklaşımdır. Eski beton ile yeni betonun birbirleri ile iyice kaynaması sağlanacaktır. yıkanacak kuvvetli dozlu çimento şerbeti döküldükten sonra yeni beton dökülecektir. kar ile karışmış. Isı + 3 derecenin altına düştüğü zaman dozaj en az 350 tutulmalı. Piriz devresinde hava sıcaklığı +3° altına düştüğünde ısının tekrar +3° çıkmasına kadar geçen müddet iskele ve kalıp alma müddetine sayılmaz. rüzgardan. 3 m den küçük açıklı kiriş. Donmuş. BETONUN BİLEŞİMİ Yerine dökülmüş ve sıkıştırılmış 1 m3 beton bileşiminde bulunan çimento miktarı ağırlıkça belirlenir. Suyun çimentoya oranı % 40 aşmamalı. Betonlara lüzumu halinde maksada uygun katkı malzemesi ilave edilecektir. Beton sarsıntılardan. En az + 3 dereceye kadar herhangi bir tedbir alınmadan beton dökülebilir. asgari bekleme müddetlerini doldurmadan kontrol mühendisinin onayı alınmadan İSKELE VE KALIP alınmaz. Yeni beton döküldüğü zaman bu yüzeyler temizlenecek gerektiğinde tel fırça kullanılacak. Binalarda 40 m. . Lento . kg/m3 biriminde bulunan bu değere dozaj denir. SOĞUK HAVADA BETON DÖKÜLMESİ Hiç bir zaman donmuş zemin üzerine beton dökülmeyecektir. Traslı çimento kullanılması halinde bu bekleme süresi bir misli artırılır. hava şartlarına göre değişir. İstinat duvarlarında 10 m. hasır örtülmeli ve sulanmalı veya beton yüzeyine kimyevi koruyucu madde ilave edilerek korunmalıdır. kemer Kolon. perde 3 gün gibi imalatların yan kalıpları Küçük kenarı 3 m küçük döşeme. yağmur ve kimyasal maddelerden korunmalıdır. DİLATASYON DERZLERİ Bırakılacak dilatasyon derzleri projesinde gösterildiği gibi yapılacaktır. kırağı ile örtülmüş malzeme kullanılmayacaktır.dökümü bittikten sonra 72 saat beton yüzüne değmemesi sağlanacaktır. Prize çabuklaştırıcı katkı malzemeleri ilave edilmeli.hatıl. iskele ve kalıpları 8 gün Küçük kenarı 3 m daha büyük açıklıkta döşeme açıklıkları 3 m 21 gün geçmeden büyük kiriş ve kemer iskele ve kalıplan alınmamalıdır. BETON EK YERLERİ Momentlerin en az olduğu yerlerde beton 45° eğimli veya dişli olarak bırakılacak. Geceleri ısı 20° fazla olursa sulamaya devam edilmeli.

Su gerektiğinden çoksa aşırı ölçüde su buharlaştığından geride boşluklu beton kalır ve rötre olayı büyük ölçüde artar.710 0.500 Çakıl 0. Beton bileşimindeki diğer önemli nokta su miktarıdır. Demirli beton agregası 30 mm ye kadar dane iriliğinde olacaktır.125 0.580 0.135 0. Çimentonun prizine yeterli nem bulunmayabilir böylece mukavemet düşer. Sıvı betonlar betonarme yapılarda kullanılamaz. Birleşime giren su miktarı hem betonun kıvam ve dolayısıyla işlenebilme özelliği hem de mukavemeti üzerine etkir.790 0.680 Su 0.580 Çakıl 0.760 0.150 0.Beton çelik donatıyı paslanmaya karşı güvenle korumakla görevli olduğundan birleşimde yoğun beton elde edilmesi için yeterli ölçüde çimento bulunmalıdır.740 0.580 0.740 0.140 0. Yeterli ölçüde su konulmazsa beton çok kuru olur.130 0. Agrega Doz 250 300 350 400 Kırma Taş Doz 250 300 350 400 Kum 0. DOZAJ 250 kg/m3 300 kg/m3 400 kg/m3 Minimum Basınç Direnci 120 kg/cm2 160 kg/cm2 100 kg/cm2 140 kg/cm2 20 x 20 x 20 cm küp D=15 cm h=30 cm silindir 3 225 kg/cm2 195 kg/cm2 .790 0. Bundan ötürü işlenebilmesi güçleşir.580 0.500 0. Demirli betonlarda dozaj 250-400 kg/m olacak ve beton içindeki agrega ve su miktarları hacmen tayin edilecektir. Bazı yerlerde çakıllar toplanır.160 Beton dozajlarına göre aranılacak 28 günlük en düşük basınç kırılma dirençleri aşağıda gösterilmiştir.145 0.500 0.740 Su 0.155 Kum 0. Ayrıca çeliğe yeterli ölçüde bağlanmadığı için mukavemet düşer. Betonarmede kullanılacak beton genellikle plastik kıvamında olmalı B225 ve B300 yapılacağı zaman su miktarları deneyle kontrol edilmesi gerekir.500 0.

Kesit değişikliği olmayan sağlam ve düzgün çıralı ÇAM veya 2. İmal edilen kolon.5 katı kalınlık etrafında kıvrılmalıdır. zararlı pastan. kiriş. Dönük çatlaklı Çıkar budaklı. Demirlerin kalıp yüzeyine olan mesafesi. Madeni mesnetler beton dış sathına çıktığından galvaniz olması gerekir. madeni boru parçası kesinlikle kullanılmamalıdır. bağlantı. projede gösterilen yerlerine yerleştirilecektir. Ahşap olarak yapılır ise. İskele çelik veya ahşap olabilir. boya. kalıplan indirme tertibatı ve parçalardan kurulu sisteme iskele denir.000-12. Yerine konmuş demir kirden. BETONARME DEMİRİ Betonarmede kullanılan çubuk demirler düz ve nervürlü olacaktır. betonarme işleri projelerindeki biçimde durmasım sağlamak için kullanılan yüzey kaplaması bu kaplamanın bağlantı ve tahkimi için kullanılan parçalardan meydana gelen bir sistemdir. tuğla parçası. diğer betonarme demirleri kendi çaplarının en az 2. Demir yerine yerleştirildikten ve bağlandıktan sonra kontrol mühendisi tarafından muayene ve kabul edildikten sonra beton dökülmeye başlanılmalıdır. KALIP İSKELESİ Kalıp üzerine gelecek yükleri taşıyan makas. bükülme kesinlikle demir ısıtılmadan yapılacaktır. sınıf cam kereste mukavemetinden az olmayan diğer cins keresteden imal edilecektir. çapraz.Demirlerin Kesilmesi ve Kıvrılması Betonarme demirler projesinde gösterildiği şekilde bükülecek. KALIP Her çeşit beton. **Kb<28-'28 günlük silindir numune (d=15 cm. döşeme gibi aksamın demirleri gruplanarak (poz no yazılı) etiketler takılmalıdır. . Bu kalıp dakikada 8. demir çubuk aralıkları 30 cm den az olduğu takdirde bir sıra atlayarak bağlanmalıdır. Betonarme demirlerinin aralıkları her iki istikamette 30 cm den fazla olduğu zaman demir çubukların birbirini kestiği her noktada bağlanmalı. yağ vs maddelerden temizlenmelidir. dikme tabanı ve yastıkları. 1. BLOKLAR ASKILAR vs. ÇIPLAK BETON KALIBI Görülen yüzleri olduğu gibi bırakılarak istenilen görünüşte yapılacak olan. h=30 cm) basınç kırılma direnci. Beton dökümü ve betonun prizi esnasında yerinden onamayacak şekilde iyice bağlanmalıdır. ahşap.Betonarme Demirlerin Yerine Koyma ve Bağlama Betonarme demirleri. kırma taş.000 devirli vibratörün tesisine dayanacak şekilde takviyeli olacak ve kalıp yüzeyinin birleşme yerleri suyu sızdırmayacak nitelikte olacaktır. dikme. 2. Etriyeler kendi çaplarının en az iki katı kalınlıkta. Bu bloklar idarenin kabul edeceği şekil ve boyutlarda ÇİMENTO harcından yada MADENİ mesnetlerden yapılmalıdır. demirli ve demirsiz betonların kalıbıdır. uygun araçlarla temin edilmeli. KALIP VE İSKELE Beton ve Betonarme inşaatın kalıp ve iskeleleri projesine göre yapılacaktır. payanda. Demirin kalıba değmesini önlemek ve demir sıralarını birbirinden ayırmak için çakıl.Betonun tanım ve sınıflandırılması: Kb28 (Kg/cm2) ** Sınıf Vb2s (kg/cm2)* I B300 300 240 iyi Beton II B225 225 195 Normal Beton III B160 160 140 Normal Beton *Vb28'-28 günlük küp numune (20x20x20 cm) basınç kırılma direnci.

Ancak. yol durumu ve sondaj kuyusunun konumu dikkate alınmalı. olmasından dolayı. Kalıp ve iskele hesaplarında taze beton yoğunluğu 2. Kaide betonu yüksekliği 40 cm. (BURSA) BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Simavi BAKIR . genişliğinden az olmamalı. Dikmelerin yuvarlak kesitli olmasında sakınca yoktur. toplama depolarının yerleşimine çok dikkat edilmelidir. dalgıç pompa kolon borularının boylarının 3 m. kapılar dışa açılır yapılmalı ve kapı. olarak planlanması ve projelendirilmesi gerekmektedir. sert ağaçtan kamalar. . Kalıp cidarlarım birbirine bağlamak için kullanılan madeni gergiler beton yüzeyinden en az 5 mm içerden betona zarar vermeden kesilecek tarzda yapılmalıdır. Ahşap gerilmeleri. kum kutuları. rahat bir montaj için bina yüksekliğinin 4 m. caraskalın kanca boyu 50 cm. Beton dökülmeden veya beton dökümü esnasında iskelede vuku bulacak ufak çöküntüleri düzeltmek. İÇMESUYU TESİSLERİ SANAT YAPILARINDA UYGULAMAYA YÖNELİK ÖNEMLİ DETAYLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.400 kg/m3 olarak alınacaktır. bu yükseklik. darbelere maruz betonlarda sivri köşe ve hatlara mani olmak için bu kısımlarda kalıplar çıta ile beslenmelidir. terfi hattı istikameti. öncelikle derin kuyu ve yatay milli motopomp terfi merkezi ile. Bina yerleştirilirken. terfi merkezinin ortasına getirilmesine özen gösterilmelidir. Terfi merkezi kapısı da m. Derinkuyu tip projelerindeki bina yüksekliği 3. Kalıp ve iskele söküldükten sonra iskele altına çakılan kazıklar çıkarılarak veya kazık başları zemin seviyesinden veya en düşük su seviyesinden 0. çarpılmayacak. Bina içindeki boru kanalının genişliği. gibi. Kalıp yüzünde kullanılacak tahtaların kalınlığı 2 cm' den az olmayacaktır. kuyunun duvara yaklaştırılmamasına. projedeki ölçülerde beton kitlesi elde edilebilecek tarzda sıhhatle yapılmış ve takviye edilmiş olacaktır. her tesis için yeniden ölçümlendirilmelidir. pompa montajının ve demontajın kolaylıkla yapılabilmesi için. Kalıp ve iskele üzerindeki bütün yükler göz önünde bulundurulacaktır. Derin kuyu motopomp binalarının yerleşiminde. Dış tesirlere.25 m.dir. Tahtaların kalınlıkları mukavemet hesaplarına göre tayin edilecektir. İskelenin oturduğu zemin dayanıklı olmazsa tertibat alınacak (kazık. geldiğinden. Kalıp tahtaları mutlak suretle eşit kalınlıkta olmalıdır. sistemin sürekli ve iyi bir şekilde çalıştırılması için.Bölge Müdür Yardımcısı Terfili içmesuyu tesislerinde. beton) vs.İskele keresteleri genellikle dört köşe kesitli olacaktır. Kurulan kalıp iskelenin şekil değiştirmesine sebep olacak sarsıntılı ve üzerine ilave yükleme yapılmayacaktır. vidalar gibi ayarlayıcı ve indirici tertibatlar konulmalıdır. kalıp ve iskelenin sökümü sırasında sarsıntı ve zararlı gerilmeleri önlemek için işin ehemmiyetine göre gerekleri yerlere verenler. terfi çapma göre. montaj ve demontajda sorun yaratmaktadır. kuyu borusunun karşısına getirilmelidir. Ahşap kalıplar araları açılıp harcı akıtmayacak.50 m aşağıda kalmak üzere kesilmelidir.  Elyaf istikametinde basınç 60 kg/cm2  Eğilme istikametinde basınç 80 kg/cm2 Elyafa dik istikametle basınç 15 kg/cm2  Elyaf istikametinde kesme 6 kg/cm2 olarak proje tanzim edilecektir. bina içinde bulunan boru kanalının terfi hattını karşılaması sağlanmalıdır.

Toplama deposu ve terfi merkezi yerleşiminde. Tüm motopomp binalarının. pencere korkulukları takılmadan kırılmamalıdır. İçmesuyu tesisleri bünyesinde bulunan depo manevra odaları ve şebekede terfi hatlarında kullanılan vanalar. İletilen suyun hareketinden ve basıncından ileri gelen bu kuvvetler. Tip projede. olması nedeniyle. boruların aşırı eğim nedeniyle aşağıya kayma tehlikesi vardır. kuyuların doldurulduğu görülmektedir. kaidenin binadan tecrit edilmesidir. boru hatlarında hareketlenmelere ve bunun sonucunda su kaçaklarının ortaya çıkmasına sebep olurlar. toplama deposu ve terfi merkezi kollektör kanalı tahliyesi cazibe ile sağlanmalı." motopomp montajına uygun hale getirildikten sonra işe başlanması gerekmektedir. terfi hatlarında binanın dışına kesinlikle hat vanası konulmalıdır. Terfi hattı. buna göre beton kaide kitlelerinin dökülmesi gerekmektedir. toplama depolarının yerleştirilmesi. ayrı bir terfi merkezi düşünülmeli veya keson kuyu üzerine yapılacak terfi binasının ölçüleri önceden planlanmalıdır. Bankamız motopomp binaları tip projelerinin. Kırıldığı ve kontrol edilmediği taktirde. emme kollektör borusu oraya yerleştirilir. Bunun gibi tip projelerin tadilatları. toplama depolarının fazla gömülmemesi gerekmektedir. terfi hattının patlaması veya yağışlar nedeniyle. montaj ve demontajda zorluklarla karşılaşılmaktadır. diğer ünitelere zarar vermeyecek şekilde inşaa edilmelidir. motopomp giriş ve klorlama kapıları dışa açılmalıdır. ilgili Kontrol Mühendisleri ile görüşülüp. çekvalfler. alınacak tedbirlerin başında tespit kitleleri gelir. Yüksek terfili tesislerde. kontrol elemanlarının dikkat etmesi gereken en önemli konulardan biridir.E. eğer sağlanmıyorsa. Ancak. en önemli sanat yapılarından biri de yatay milli motopomp terfi merkezleridir. ilettikleri suyun basıncı altında daima içsel kuvvetlere maruzdur. gaz kaçağı halinde. isale hatları ve şebeke boruları.S. belgeleri alınıp. İçmesuyu tesislerinde diğer önemli konu da tespit kitleleridir. motopomp şase ölçüleri alınarak. motopompta arızalara sebep oluruz. debisi fazla ve yüksek Nm'li motopomplar binaya girmemekte olup. bina dışında bir kanal yapılarak.S. Kaide betonları. terfi merkezi motopomp salonu ve toplama deposunun manevra odası sualtında kalma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. bina içindeki kollektör kanalı çok yer tutabilir. üç gruplu terfi merkezi projesini ele alırsak. depo krepin kotu ile. rüzgar hakimiyeti dikkate alınarak. her tesis için tadilatlarının. Burada dikkat edilmesi gereken konulardan biri de. terfi merkezinden daha aşağıya gömülmesi gerekecektir. Bu nedenle. kuyulardan veya kaynaklardan gelen suların toplanıp. İnşaat ve Makine Mühendisi arkadaşların koordineli olarak çalışmaları gerekmektedir. Yatay milli motopompların yemlemeli olarak çalışmaları istendiğinden. Bunun yanında çok eğimli güzergahlarda. kollektör kanalı ve boru çaplarının ölçülendirilmesi gerekmektedir. terfi merkezi salon kotunun. pompa şase ölçülerine göre kaide ölçülerinin belirlenmesi ve işletme debisine göre. Keson kuyular üzerinde yapılan terfi binaları. klor odasının yanında bulunan boşluğa tüp odası veya salona ilave edilmesi uygun olacaktır. yemlemeyi sağlamak için. iletim hatları ile. terfi .E. binada çatlamalara. keson çapının 3-3. içmesuyu tesislerinde. Bu nedenle. tesis gömme depolarına su terfi eden motopompları besleyen depolardır. Klorlama binaları. Örnek olarak. pompa salonundan yer kazanmak için. terfi merkezinin gömülmesi halinde. demontaj parçaları ve yangın hidrantlarının T. İçmesuyu tesislerinde. O taktirde. Kontrol Mühendisi arkadaşlar tarafından çok iyi incelenmesi gerekmektedir. kuyu ağzına dökülen koruma betonu. kum veya strafor ile binadan tecrit edilmelidir. Toplama depolan.5 m. belgeli olmasına dikkat edilmeli ve T. Toplama depolarının fazla gömülmesi halinde. kuyu binası bitmeden kapı. kesinlikle kreyn monte edilmesi gerekmektedir. emme kollektörü. Terfi debisine göre. Motopompların üzerinde çalıştığı kaide betonları dökülmeden önce. o işin yazışma dosyasına konulmalıdır. motopomp salonuna açılan sürgülü veya katlanır kapı yapılması ve motopomp montaj ve demontajı için. işe başlanmadan önce yapılması gerekmektedir. şebeke borularını rijitlemek ve hatları basınçlara karşı sağlamlaştırmak için. Terfili içmesuyu tesislerinde. bilhassa arıtma tesislerinde. Eğer buna dikkat etmezsek. Sondaj firması tarafından. Bu nedenle. Bu binaların iyi şekilde yerleştirilmesi ve pompa salonunun dizaynında.Projede olmasa dahi.

Herhangi bir nedenle işin sözleşmesinin tasfiyesi halinde. (ANKARA) BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Sıtkı ŞİMŞEK . İçmesuyu tesislerinde çalışma yerleri onaylı projesinde belirlenmektedir. e) Çalışmanın bittiği kısımlar temizlenmeli. DON DERİNLİĞİ. çökeltme ve filtre havuzlarında sızdırmazlığı sağlamak için. Bu hükümlere aynen uyulması zorunludur. İçmesuyu tesisleri depolarında. boru ek parçası armatür vs toplanarak şantiyede istif edilmelidir.1996 tarih ve 1996/36 sayılı genelgede belirtilen hususlara dikkat edilmelidir. . Çalışma yeri konusunda aşağıda belirtilen hususlara dikkat edilmelidir: a) Onaylı projesi olmayan hiçbir ünitenin inşaatına başlanılmamalıdır. bölgesel bütünlük arz edecek şekilde tamamlanmalı bu kısımları Belediyenin talep etmesi halinde işletmeye açılmalıdır. Çünkü işletme esnasında çıkabilecek arıza ve hataların belediyesinden kaynaklanıyor ise bu arıza ve hataların sorumluluğu belediyesine aittir.merkezindeki basma kollektör boruları ve bina dışındaki terfi hattı tespit kitle betonları dökülmeden pompalar çalıştırılmamalıdır.Bölge Müdür Vekili 1-ÇALIŞMAYERİ: 1. arıtma tesisi bünyesinde bulunan giriş havalandırma yapıları. inşaatı biten kısımların su verilip işletmeye açılabilecek ve tasfiye kabulü yapılacak durumda bulunması sağlanmalıdır. depo ve şebeke öncelik sırasına uyulmalıdır. Keza sözleşmenin feshi halinde de tesisin inşaatına başlanmış bölümlerinin azami ölçüde bütünlük arz edecek şekilde yapılmış olması sağlanmalıdır. HENDEK TABAN GENİŞLİĞİ.İçmesuyu tesisi ile ilgili boru hattı veya sanat yapışırım yapıldığı mahal. kaptaj. d) Belediyelerle gerekli koordinasyon sağlanarak kamulaştırma. karıştırıcı. Çalışma yeri konusunda. Bu arızaların imalat hatalarından meydana gelmesi halinde sorumluluk yükleniciye aittir. duvar geçiş parçalarına sızdırmazlık çemberlerinin kaynak edilip. İÇMESUYU İNŞAATINDA ÇALIŞMA YERİ. b) Yıl içi ödeneğinin sağladığı imkanlar çerçevesinde işlerin yapımı esnasında. içmesuyu inşaatına ait Özel ve Teknik Şartname hükümleri ile 3. Bankamız Yapım İşleri Genel Şartnamesi. Daima yerleşim birimine öncelikle içme suyunun ulaştırılması hedef alınmalıdır. isale.maddesi çok açık ve net olarak çalışma yeri ve hendek taban genişlikleri hakkında hüküm ihtiva etmektedir. zarar ziyan ve irtifak hakkı problemleri zamanında ve süratle çözümlenmeli ve tesis inşaatının zamanında ikmal edilmesi sağlanmalıdır. f) Uzun yıllara. 2.7. yürünebilir alana çalışma yeri denir. c) Tesis inşaatı daima bölgesel bir bütünlük arz edecek ve su verilip işletmeye açılabilecek tarzda yürütülmelidir. Dolayısıyla bu gibi yerlerde dağınıklık önlenmelidir. ŞEV VE İKSA KONULARINDA GENEL NOTLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 7. 2.İnşaat çukurlarında (Hendek veya Temel Kazısı) çalışmak için gerekli.HENDEK TABAN GENİŞLİĞİ : Bankamız İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamenin 13. Ancak işletmeye açılan bu kısımları bir tutanak dahilinde belediyesine teslim edilmelidir. sirayet etmesi muhtemel olan tesislerde yapılacak iş. edilmediği kontrol edilmeli ve ona göre beton dökülmelidir.

(c). trafik ve çevre şartları dikkate alınarak kazının şevli veya iksalı yapılmasının mümkün olması halinde şev-iksa mukayesesi yapılarak ekonomik olan kazı türüne göre ödeme yapılır. Kontrolün isteğine göre yolun yeniden yapımında kullanılması kabil olacak yol malzemesi. Bu şartlan temin etmek üzere. . içmesuyu boru boylarının 5 m. Tatbikat projesinde hendek kazı kesitleri bulunmuyorsa hendek tabanına varsa kuru dolguya oturduğu seviyede ölçülmek ve (d) boru dış çapı.Şevli hendeklerde : d + 2 x 20 cm .50 m. varsa dolgu üstü seviyesi ile kesiştiği noktaya kadar net genişliklerdir. . hiçbir şekilde (d) boru dış çapı yada taban betonu dış genişliğinden az olmayacaktır.İksalı hendeklerde :d + 2x20 + 2 x 5 c m b) 40 cm < d <70 cm ise.60° den yatık şevli hendeklerde: d + 2 x 45 cm . kazı ve iksa projesinin gerekmesi halinde bu gibi yerlerde uygulamayı.Bütün kazılar tatbikat projesinde mevcut kazı kesitlerine uygun olarak yapılacaktır. kazının şevli veya iksalı yapılabilir durumda olduğu veya kazının bu türlerden sadece birisi ile yapılabilir durumda olduğu hususunun. müteahhit tarafından DİN 4124 ve TS 2519 a uygun olarak hazırlanacak kazı veya iksa projesinin Bölge Müdürlüğünce onaylanmasından sonra başlanacaktır. Kazının iksalı yapılması halinde 2x5 cm ilave edilir. Hendek tabanı genişlikleri.50 m. eğer yapılan iksa.60° den yatık şevli hendeklerde : d + 2 x 20 cm . (b). Ancak yukarıda sayılan sebeplerden ötürü şevli veya iksalı kazıdan herhangi birinin yapılmasının mümkün olamayacağı hallerde şev-iksa mukayesesine gidilmeden imalatın yapılmasını mümkün kılan kazı türü uygulanır. den büyük oluşundan dolayı ferşiyatın yapılabilmesine imkan verecek iksa türü.60 m. fiilen yapılan genişlik esas alınmak üzere. iksalı paçal kazı fiyatı tarifindeki iksa türlerinden ayrı ise. g) 5 m. iksa bedeli.50 m. i) Çalışma yeri genişliği.İksalı hendeklerde : d + 2 x 35 + 2 x 5 cm c) d > 70 cm ise. yüklenici yollan eski haine dönüştürmek zorunluluğundadır. den derin hendek ve temel kazılarında. (e) ve (f) fıkralarında belirtilen hükümlere göre ödenecektir h) Derinliği 1.60° den dik şevli hendeklerde : d + 2 x 60 cm . d) Aynı hendek içinde birden fazla borunun yan yana bulunması halinde. iksasız inşaat çukurlarında da yapı elemanlarının varsa taban betonunun dış yüzeyinden zemin şevinin tabanla. j) Sözleşmesinde başka koşul yok ise. Bölge "Müdürlüğünün yazılı emri olmadan borular arası 20 cm. ferşiyat ve imalatın yapılacağı dolgu üstü seviyesindeki hendek genişliği (a). borular arasında 20 cm. kazı bedeli de iksasız paçal kazı bedeli üzerinden ödenecektir.60° den dik şevli hendeklerde: d + 2 x 35 cm .den ve 1. (b). Uygulamaya. gerekirse hendek tabanında (d) genişliğinde sandık şeklindeki kazı yapılacak ve bu kazı bedeli fiilen uygulanan iksa türü esas alınarak iksalı paçal kazı birim fiyatı üzerinden. diğer .den az olamaz. f) Hendek tabanına kum çakıl serilmesinde. Ancak. e) Kontrol Mühendisi ve Bölge Müdürünün gerekli görmesi şartı ile sanat yapılarında çalışma yeri genişliği en fazla 60'ar cm olacaktır. mesafe bırakılacaktır. den fazla döşenemez. (d). . derinliği 1. yapılacak imalat türü. çalışma hacmi ile birlikte taban genişlikleri. iksalı inşaat çukurlarında yapı elemanının varsa taban betonunun dış yüzeyi ile iksa kaplama yüzeyi arasındaki (İksa hariç). (d) ve (e) fıkralarında belirtilen esaslar dahilinde tespit edilecektir. fiilen yapılan iksa türüne göre.İksalı hendeklerde : d + 2 x 60 + 2 x 5 cm olarak alınır. den fazla olan hendek kazılarında zemin cinsi. Bölge Müdürlüğünce onaylı tutanakla belirlenmesinden sonra başlanacaktır. ve daha derin hendeklerde 0. (c). Kazı ve iksa projesi verilmemesi halinde bedeli (a).80 m. a) d < 40 cm ise. den az hendeklerde 0. varsa taban betonu dış genişliği olmak üzere boru hatlarına ait hendeklerin içinde yürünebilir. kum-çakıl tabakası trapez kesitinin alt taban genişliği.

zeminin özelliği yanında. inşaat çukuru ve hendeklerin açık bırakılacağı zaman süresi. kazı içinde ve yanındaki yükler ve sarsıntılar göz önünde tutulmak suretiyle saptanır. h) Stabilite emniyet tahkiki (Bu standardın hükümlerine göre yapılması zorunluluğu olması halinde). derinliğe borular döşenir. a) İnşaat çukuru yada hendeğin boyutları ve derinliği. b) İnşaat temel zemininin durumu. ŞEV VE İKSA Hendek yada inşaat çukurlan şevlerinin yada iksalarının stabilite emniyeti hakkında karar verebilmek için. sadme ve ısı etkileri göz önünde tutularak 0-2. g) İksa cinsi ve uygulama resimleri.25 mt. kotunun üzerindeki yerlerde boru üstünden zemin yüzüne kadar bu derinlik 1. kotuna kadar boru üstünden zemin yüzüne kadar 1. a) Kohezyonsuz yada yumuşak kohezyonlu zeminlerde p açısı en çok 45°. pissu kanalları ve benzerleri. Sökülecek kaldırım asfaltı ve beton yol kaplama malzemesi. e) İnşaat çukurunun yada hendeğin içindeki ve dışındaki yükler ve sarsıntılar. don seviyesinin yüksek olduğu kısımda dolgu malzemesinin su geçirmeyecek şekilde istiflenmesine dikkat edilir. c) Yumuşak kayada p= 80°. zemin mekaniği deneylerinin sonuçlan. c) Yeraltı suyu durumu. lağım mecraları ile kesişme veya yakınlaşma hallerinde kesişme noktası projeleri hazırlanır.00 m. "Şehir ve Kasaba İçmesuyu Projelerinin Hazırlanmasına Ait Yönetmelik" in 6. f) İnşaat çukuru yada hendek çevresindeki tesisler. b) Sert yada yan sert kohezyonlu zeminlerde p açısı en çok 60°.000 mt. Şev eğimi. d) Sert kayada ise p= 90 ° olabilir. 2. hendeğin projesinde belirlenen üst genişliğinde her bir taraf için 15 cm den fazla olmayacaktır. 4. Meskun mahalde. 3. zemindeki tabakalar.kazı malzemesinden ayrılarak belirli yerlerde istif edilerek korunacak ve gerektiğinde kullanılacaktır.HENDEK YAN YÜZLERİNİN GÜVENLİĞİ. d) Temel ve hendek derinliğinin çevredeki yapılara mesafesi.HENDEK DERİNLİĞİ . 4124 DİN normlarına göre şev açıları zeminin özelliğine göre aşağıdaki değerleri alabilir. .DON DERİNLİĞİ Hendek derinliği. i) Şev-iksa maliyet mukayesesi gibi bilgilere ihtiyaç vardır. maddesi c fıkrasında belirtildiği gibi gerek isale ve gerekse şebeke hatlarında don. Zemin üstünde dolgu yapmanın imkanı varsa boru hattı su seviyesi üstüne alınır.000 m. Ayrıca. alınır. Sadme tesirleri ve lağım sularına karşı özel tedbirler alınarak hendek derinliği gerektiğinde azaltılabilir. Ancak. genel olarak don seviyesi göz önüne alınarak incelendiğinde. Bu gibi hallerde dolgunun yüzeysel sulara engel teşkil etmemesi için üst ve alt geçitler düşünülür. yeraltı suyunun fazla olduğu ve yüzeye çok yakın olduğu yerlerde su boşaltma giderleri ve zorluklan göz önünde tutularak şehir içi gibi zemin üstünde dolgu yapılmasının mümkün olmadığı hallerde yukarıda verilen değerler azaltılabilir. Müteahhit yol üst yapa malzemesini düşey ve düzgün kesecektir.

Yağmur yada başka sebeplerle inşaat çukura ve hendek içerisine akıp herhangi bir hasar. kaza yapabilecek sulara karşı müteahhit gerekli tedbirleri. (akarsu yataklarında zorunlu olarak yapılan imalatlar hariç) masrafı kendisine ait olmak. Karayolu için. yapının temel seviyesindeki taban kenarlarına en çok 0.50 m. a) Sanat yapılarının serbest ve temel kazı hacimleri. . İksa elemanlarının tümünün boyutları hesaplanarak saptanır. yüklemelerde özel talimata uyulur.60 m. İksa kaplaması zemin yüzeyinden yada güvenlik şeridinden en az 15 cm yüksek olmalıdır. Yapı temelinde yada çevresinde oluşacak kabarmalar. burkulma. den fazla ve zeminin kendini tutamaması halinde ise kazıya verilecek şev veya iksa seçiminde çalışma güvenliği de dikkate alınarak yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılır. Stabilite hesaplarında (çelik inşaata ait stabilite durumları. İksalar en büyük yükler ve en elverişsiz durumlar gözetilerek TS 2519'a göre boyutlandırılacaktır. Boru hendeklerinin iksasında uzun boruların hendeğe indirileceği ve mevcut alt yapı tesislerinin hendekle kesişeceği önceden dikkate alınmalıdır. gevşemesine karşı gerekli önemler alınmalıdır. den büyük olması. kazı çukurundaki çalışma hacmini en az daraltacak biçimde yapılmalıdır. şev veya iksalı kazıdan hangisinin daha ucuz alacağının mukayesesini içeren tutanağın Bölge Müdürlüğünce onaylanması gereklidir. örselenmiş zemin durumları göz önünde tutulmalıdır. Burkulma. Desteklerin kaymasına. devrilme hesapları. sarsıntılar ve ayrıca su düzeyleri. Statik hesaplar ve konstrüksiyon resimleri de onaya sunulacaktır. Ancak kendini tutamayan ve kazı yapılırken meydana gelen çökmelerle imalat veya ferşiyatın yapılmasını imkansız kılacak durumda olan zeminlerde kazının. iksanın teşkili için cidarlarda yapılan fazla kazının 5'er cm' den 10 cm' lik kısmı iksa tutucu perde genişliği olarak ölçüye ithal edilir. Ödemede daha ucuz olan fiyat uygulanır. hacim durumunu da kapsayacaktır. düzgün kesilmiş ve keskin kenarlı olmalıdır. oturmalar. Fazla zemin yükleri ile şiddetli sarsıntıların oluştuğu yerlerde destek değiştirilmesinden ve ağır destekler kullanılmasından mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Bankamız Birim Fiyat Tarifleri Cetvelinin "KAZILARLA İLGİLİ HÜKÜMLER" Bölümünde. Kazı derinliğinin 1. ancak iksa güvenliğinin tehlikeye düşmeyeceğinin saptanması ile mümkündür. b) Şev yüksekliğinin 5 m. gergi ve bulonlar. özel yüklemeler ayrıca göz önünde bulundurulur. devrilme) esasları göz önünde tutulacaktır. c) Özellik gösteren etkenlerin şev emniyetini tehlikeye düşürmesi hallerinde şevlerin kendini tutma emniyeti hesapla tahkik edilmelidir. Ahşap kaplama kalasları en az 5 cm kalınlıkta. temizleme ve nakliye bedelleri ödemede dikkate alınmaz. ankraj. İksalar burkulmaya ve devrilmeye karşı stabil olmalıdır. İksa elemanlarının inşaatının yürütülmesi sırasında aynı zamanda başka amaçla kullanılabilmesi. derinliğe kadar kazı yan yüzeyleri düşey olacaktır. proje ve şartnamelerde kayıt ve ayrıntı bulunmuyorsa. Bulonlu bağlantılarda yeterli büyüklükte ve kalınlıkta altlık levhalarının bulunması zorunludur. iksanın yalnızca taşıma düzlemine göre yapılmayıp. Kama. b) Serbest ve temel kazıları ile hendek kazılarında 1. eklenerek (Kontrol Mühendisinin gerekli görmesi ve bilfiil yapılması şartı ile) bulunacak kazı boyutları esas alınmak suretiyle hesaplanır. İksa. Bu gibi tedbirlerin zamanında alınmamış yada yetersiz olarak alınmış olması dolayısıyla hasıl olan kaza ve zarardan müteahhit sorumlu olacaktır. bunun değişmeleri. öncelikle kontrol mühendisi ile yüklenici arasında tanzim edilecek ve zeminin tarifini. Kazıya iksa yapılması halinde. Yükler TS 498 standardına uygun olarak alınmalıdır. işin yapılmasını mümkün kılacak ölçüde şevli veya iksalı olarak yapılması için. c) Kazıda yüklenicinin kusuru yüzünden meydana gelen kaymalardan kaynaklanan genişleme hacmi. Ancak.50 m. Bankamız "İÇMESUYU İNŞAATINA AİT ÖZEL VE TEKNİK ŞARTNAME" nin boru hendeklerinin güvenliği (madde 14) maddesinde aşağıdaki hususlar yer almaktadır.a) Mevcut yapı tesislerinin tehlikeye düşmesi.

İksanın yapılmasında kazıya ayak uydurulması zorunludur. İksa kaplamaları arasında iyi bir kenetlenmeye ve sızdırmazlığa gerek olmayan durumlarda. Destekler ve ankrajlar sürekli olarak gergin tutulacak ve bu durum denetlenecektir. Ahşap desteklerin ekli olmasına izin verilmez. Kazı her zaman yaklaşık ve ancak bir kalas genişliği kadar ileride yürütülür. yapılacak iksanın uzun içmesuyu borularının ferşiyatını imkansız kılabileceği unutulmamalıdır. Sarsıntılarda ve değişik yüklemelerde özel bir denetim zorunludur. Kalaslar genel olarak 1. zemine çakılı olmalıdır. Sözleşmede belirtilmemiş ise. yatay kaplamalı iksa uygulanır. çelik elemanlar ile kaplama yapılabilir. Meskun mahalde ve yapılaşmanın olduğu yerlerde yatık şevin yapılamaması gibi. ahşap. Kazı yapılırken ve kazı bitmiş durumda iken. betonarme. zemin cinsine ve su durumuna göre saptanarak uygulama yapılır.sıkıştırma ve çektirme olanağı sağlayacak biçimde olmalıdır. Arazide özel durumlarda ara destekler gerektiğinde. Ayrıca her kalasın sonlarına yakın birer destek yerleştirilir. Palplanşlar. göğüslemeler ile yada levhalar en az 3 kalası tutabilecek biçimde yerleştirilir. Kalaslar yalnız tabana kadar çıkabiliyor ve fazla indirilemiyorsa bu durumda özel güvenlik önlemleri alınır. destekler kuşaklara iyice tutturulmalıdır. Her göğüsleme en az iki destek ile tespit edilir. bunların yerine başlık kirişleri.Eğer zemin kazı sırasında iksadan önce bir kalas genişliğinde kendini tutabiliyorsa. kuşak ve başlık kirişleri ile birbirine tutturulur. idarece saptanıp Müteahhit palplanş bölgesinin de gereken sızdırmazlığını sağlar. çelik ekleme levhaları. Çelik kaplama elemanları bütün boylarınca aynı biçimde olmalı. Burulmuş yada eğilmiş çelik elemanların kullanılmasına izin verilmez. aralıklar ile desteklenir. çakılırken ve yan yana gelince bir biri üzerine iyice oturmalıdır. İksa kaplamaları ile zemin arasında oluşabilecek boşluklar derhal doldurulacaktır. . yük dağıtma kirişleri yada uygun yardımcı elemanlar tercih edilebilir. işin ekonomikliği yanında yapılabilirliğine de dikkat etmek gerekir. kelepçe.50 . Destekler. ancak kuşaklara ve kelepçelere oturtulabilir. çelik palplanş seçimi. Düşey kalaslar. kazıya paralel olarak indirilmelidir. Çakma derinlikleri.2. düşey kalasların alt uçları en az 30 cm. Bütün desteklerin mesnet ve oturma alanlarına sıkıca yerleştirilmesi zorunludur. Bütün elemanlar. Çakılmış çelik profiller arasına destekler konmalıdır. Çelik iksa kaplama elemanlarının yanlara kaçmaması ve istenmeyen biçimde eğilmemeleri için. izin verilen gerilmeler ve eğilmeleri aşmayacak biçimde boyutlandırılır. İksa kaplamaları zemine sıkı sıkıya yaslanmalıdır.50 m. Şev iksa mukayesesinde.

. son zamanlarda uygulamada bu oranın % 100 oranı aştığı durumlar gözlenmektedir. özellikle kazı ve stabilize taşımalarından ileri geldiği görülmektedir.NAKLİYELERİN KEŞİF İÇİNDEKİ ÖNEMİ. Demir.Daire Başkanı İçmesuyu tesis inşaatlarında nakliyeler (imalat+ ihzarat) önemli yer tutmaktadır. Önemli keşif yanılmalarına yol açtığı için seminerde bu konunun ayrıca işlenmesi amaçlanmıştır. çimento gibi malzemelerin nakliye bedellerinde yanılmalar önemli miktarda olmamakla birlikte bu orandaki aşırı artışların. KAZI TAŞINMASI VE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN . Genel tecrübeler. nakliyelerin imalatın % 15-20'si oranında tutmakta olduğu bilinmekle beraber.

maddesi ile Bankamız Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 19. Bankamız İçmesuyu İnşaatına Ait Özel ve Teknik Şartnamenin 27. Bunun için esas olan.Daire Başkanı Bankamızca yaptırılan içmesuyu tesis inşaatlarında depo ve isale hatları için zorunlu hallerde platform kazısı yaptırılmaktadır. Keşifte yer alması halinde de öngörülen kesimlerde. sonradan gerekebilecek platform kazısının ise bila bedel yüklenici tarafından açılacağı öngörülmüştür. tesise ait proje yaptırılması safhasında gerekli yerler için platform kazısı projesinin de hazırlanmasıdır. Ancak bazen acil durumlarda platform kazı projesinin. Bu bakımdan işin keşfinde yer almaması halinde platform kazı bedeli ödenmemelidir. . genişlik. Bu şartname hükümlerine rağmen. mükerrer nakliyeler söz konusu olmakta böylece gereksiz keşif artışlarına yol açılmaktadır. Bazı durumlarda özellikle borularda malzemelerin uygun yerlere istif ettirilmemesinden dolayı.Bunun sonucunda tesisler hedeflenen zamanda bitirilip hizmete sunulamamaktadır. Uygulamalar çerçevesinde zorunlu yapımı gerekli olabilecek bu tip taşımalar yeterince tahmin olunarak keşif yanılmalarına yol açılmamalı. Maddesinde platform kazı projesinin ihale öncesinde tespit zorunluluğu. işin projesinin hazırlanması sırasında hazırlanmayışı sonrasında. Borular için ihale öncesinde demir ve çimentoda da olduğu gibi şantiye içi taşıma mesafesi tespit edilerek fiyat belirlenmekte ve bu fiyatlar keşif ve birim fiyatlarına konulmaktadır.) ihale öncesinde belirlenmeli. bazen yer teslimlerinde keşifte yer almamasına rağmen hilafına platform kazılan gündeme getirilmektedir. miktar vb. bu borular boru firmalarına şantiyede istifli teslim esasına göre ihale edilmektedir. mücbir yerlere ait platform kazı yer ve miktarı (uzunluk. Bilindiği gibi Bankamızca yaptırılan içmesuyu tesis ihtiyacı borular Bankamızca verilmekte. fazla yapılan kazı bedeli ise ödenmemelidir. Uygulamada taşıma fiyatlarının neyi kapsayıp kapsamadığına dikkat edilmelidir. Bu bakımdan tesislerin zamanında bitirilip hizmete girmesi için zorunlu olmadıkça kazı ve stabilize gibi önceden tahmin olunmayan taşımalara meydan verilmemelidir. Bu fiyatların gerçekçi tespit edilmesi sonradan meydana gelebilecek yakınmaları önlemiş olacaktır. böylece ihale rekabeti yönünden de sıkıntı yaratılmamalıdır. bilahare projesinin hazırlanacağı göz önünde tutulmalıdır. SERVİS YOLU VEYA PLATFORM KAZISININ ÖDEME ESASLARI İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN . Örneğin yükleme-boşaltma ödenemeyecek bir imalata mükerrer yükleme-boşaltma bedeli ödenmemelidir. öngörülen miktarda platform kazısı açtırılıp bedeli ödenmeli.

hendek tabanına sıkıştırılabilir. Bu miktar hiçbir zaman 15 cm. Boru hendek tabanı. Bu sırada meydana gelebilecek düzensizlikler ve boşluklar uygun malzeme ile doldurularak iyice sıkıştırılmalıdır. hendek taban genişliğinin yeterli olup olmadığına.BORU YATAKLANMASI. Boruların hendek tabanına bütün boru boyunca oturmasını temin etmek için hendek tabanı düzeltilip pekiştirildikten sonra boru bağlantılarının yapımı ve denetimi için hendek tabanında baş yuvaları açılır. dış izolasyon ve boru çapı dikkate alınarak.% 90 boru taşıma gücü fazlalaşmaktadır. Burada. Bu kontrolde özellikle hendek derinliğinin doğru olup olmadığına. Bu standart Uluslararası Standardizasyon Teşkilatının yayımladığı ISO 27851986 (E) numaralı uluslararası standart esas alınarak TSE teknik kurulu tarafından Türk Standardı olarak kabul edilerek yayınlanmıştır. sadece boru mufunun yuvaya oturtulması ile % 10. Hendek tabanı kayalık zemine isabet ediyorsa hendek tabam derince kazılır ve fazladan kazılan bu kesime taşsız ve iri çakılsız dolgu (yataklama) malzemesi hendek boyunca serilir. yataklama ve dolguların yapılış biçimlerine göre bazı faktörlerin etkisi altındadır. zeminin uygun olup olmadığına bakılır. Dolgu malzemesi olarak cüruf ya da benzeri agresif özellik taşıyan malzemeler kullanılmaz. olmalıdır.1 ile 4. sivri kaya ucu gibi engeller yerinden çıkartılarak yok edilmelidir. Yataklama tiplerine bakıldığında. Boru statiğinde etkili olan hendek tabanı hazırlanmasında dikkat edilecek hususlar Bankamız İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamesinin 15.8 arasında değişmekte ve yataklama yapılması ile borunun taşıma gücü arttırılmış olmaktadır. Yataklama tiplerinden de görüleceği gibi yataklama katsayısı 1. borunun dış çapıdır. Gereğinden fazla yapılan kazı ve dolgunun bedeli ödenmez. Kayalık zeminde fazladan kazılan hendek tabanına serilecek dolgu malzemesinin kalınlığı (yataklama kalınlığı) sıkıştırıldıktan sonra 20+(D/10) cm. D. boru hattının deformasyonuna neden olur. Bunun içindir ki iksaların sökülmesi ve desteklerin alınması dolgu işlemi ile birlikte yapılmalıdır. BORU TECRÜBESİ VE HENDEK DOLGUSU İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN Daire Başkanı BORU YATAKLANMASI VE KUNDAKLANMASI Toprağa gömülü olan boru hatları. Maddesinde detaylıca açıklanmıştır. granülometrik malzeme veya ince taneli toprak (agresif olmayan) malzeme (gereken kalınlıkta) tabakalar halinde sıkıştırılarak serilir. boruların tüm boylarınca tabana oturacak biçimde düzenlenmelidir. Borulara etki eden dış yüklerin hesaplanmasında yürürlükte olan TS7397 standart esasları dikkate alınmaktadır. olmalıdır. Ayrıca boru statiğine etki eden hendek koşullarına inşaat tarzında gerekli titizliklerin gösterilmemesi halinde boruya ek yük gelmektedir. Burada D. Onun içindir ki şantiye şefi ve kontrol mühendisleri boru döşemelerinde ve yataklama detaylarında gereken hassasiyeti göstermelidir. Serilecek malzemenin kalınlığı (yataklama kalınlığı) sıkıştırıldıktan sonra 10+(D/10) cm. Granüler bir malzeme veya ince taneli toprak (agresif olmayan) serilmelidir. sıkışabilir. Bu standarda göre toplam dış yük hesap edilirken. dolgu malzemesinin cinsi ve sıkışma modülü ile hendek koşulu ve yataklama tipi önemli olmaktadır. borunun cm . KUNDAKLANMASI. Boruların döşenmesinden önce hendek tabanı muayene edilmelidir. Hendek tabanının düzeltilmesi sırasında ortaya çıkan in taş parçası. hendek tabanının düzeltilip düzeltilmediğine. kum yataklama yapılması ile de % 50 . Konunun önemi nedeniyle bu şartname maddesi aynen aşağıda aktarılmıştır. Hendek tabanındaki yukarıda sayılan engeller tamamen ortadan kaldırılamıyor ise hendek tabam derince kazılır. Ancak tecrübeler göstermiştir ki bu hesap esaslarına ilaveten inşa tarzı da önemli ölçüde boruları etkilemektedir. Açılan bu baş yuvaları için ayrıca bir bedel ödenmez. toprak ve trafik yüklerinin yanı sıra hendek koşullarına. yatak malzemesinin oturma hareketi. Boruların yataklanmasının gerekmesi halinde. Burada borcu cinsi.den az olamaz.

Hendek dolgusundan önce tüm hat boyunca boru altına uygulanan yataklama dolgusu iyice sıkıştırılmalıdır. Eğimli arazide yataklama ve dolgu malzemelerinin sürüklenmesi ve borunun kayması. ankraj v. Taş veya elek üstü iri malzeme ile yapılacak dolgunun yüksekliği. kabulü müteakip şantiyelere şevkine izin verilmektedir. varsa trafik yükü vb. hendek tabam borunun tüm boyunca zemine oturacak biçimde düzeltilip pekiştirildikten sonra. Hendeğin geri kalan kısmı kazı malzemesi veya normal bir dolgu malzemesi ile doldurularak sıkıştırılır. Dolayısı ile teslim edilme sonrasında borularla ilgili itiraz ve sürtüşmelere meydan verilmemesi gereklidir.cinsinden dış çapıdır. düşey ve yanal zemin basıncına. ilgili standartlar ve şartnameler çerçevesinde yapılmakta. içinde taş parçalan vs. Bankamızca satın alman boruların şantiyeye şevkinden önce fabrikalarda gerekli deneyleri. uygun tedbirlerle önlenir. gerilmeleri mümkün olduğunca homojen olarak yayacak biçimde yapılması şarttır. BORU BASINÇ TECRÜBESİ Boruların döşenmesinde en önemli faktörlerden birisi de hattının basınç tecrübesinin yapılmasıdır. hendek taban zemini üniform olarak gevşetilerek. TS 7397'de belirtilen şartlara uygun bir yataklama açısı ile kavramalıdır. boru tepe noktasından 30 cm. elenmiş agresif olmayan toprak. yukarıya kadar kum. Bu işlem yapılırken boruların dış izolasyonlarının zedelenmemesine dikkat edilir. Boru hatlarında homojen bir taşıma gücü elde etmek amacıyla TS 7397 normu esaslarına göre borunun tipi.b. Dolgu (yataklama) malzemesi hendek boyunca üniform olarak sıkıştırılmış olmalı ve boruyu. boru hatlarının taşıma gücünü önemli ölçüde etkilemesi nedeniyle. faktörler dikkate alınarak uygun bir yataklama açısı seçilir. boru tipi ve çapma. balçık. İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamenin 5. bu yapılmadan hendeklerin doldurulmasına kesinlikle izin verilmemesi gereklidir. bulunmuyor ise. teslim alma öncesinde herhangi bir tereddüt halinde tecrübe parasının yüklenici firmacı karşılanması durumunda tecrübesini isteyebileceği belirtilmektedir. Agresif zeminlerde. boru yataklamalarının. olarak yapılacak duvar. 20 mm' den küçük daneli çakıl. borular doğrudan doğruya hendek tabanına yerleştirilebilir. şilt veya akıcı kum gibi oynak zemin (kohezyonlu) içerisinde bulunması halinde boru hattı. Hendeğe gelebilecek sular nedeniyle yüzme tehlikesinde olan boru hatlarında gerekli özel önlemler (geçici ankraj ya da ek yükleme) uygulanır. Maddesi uyarınca yüklenicilerin boruları teslim almasından sonra boruların her tür akıbetinden sorumlu olacağı öngörülmekte. boru eksenine dik. Boru hatları TS 7397 normuna uygun yataklama dolgusu üzerine oturtulduktan sonra borunun etrafı. . faktörler göz önüne alınarak mahallinde tespit edilir. Boruların yataklama biçiminin. boru malzemesi cinsine uygun düşecek ve agresif olmayan malzeme ile boru hattı gömlek içine alınır. ince mıcır ya da benzeri dolgu malzemesi tabakalar halinde hendek genişliğince serilerek sıkıştırılır. zeminin taşıma gücüne. Hendek tabanının bulunduğu zemin kumlu veya kumlu gibi (kohezyonsuz) üniform bir yapıya sahip olup. düşey ve yanal zemin basıncı. çapı. döşeme işlemi ise tesis yüklenicilerince gerçekleştirilmektedir. hareketli yükler vb. taş veya elek üstü iri malzeme ile yapılan dolgu üzerine küçük taneli çakıl serilerek yataklanması ve drenaj yapılması gibi önlemlerle güvenlik altına alınır. Gerekli hallerde sürüklenmeye karşı yer yer yan taraflara tahliye yapılır. Ancak anma çapı 600 mm ve daha büyük olan borular bu çeşit zeminde açılmış hendeklere yerleştirilmeden önce. Boruların şartnameler çerçevesinde döşenmesini takiben İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamede tariflenen boy ve esaslar dahilinde mutlaka basınç tecrübesinin yapılması. Hendek tabanının bataklık. Bilindiği gibi Bankamız uygulamalarında tesis ihtiyacı borular Bankamızca tahsis edilmekte. boru altında TS 7397'de belirtilen şartlara uygun olarak taşıyıcı bir yüzey (yataklama açısı) oluşması sağlanmalıdır.

Proktor deneyi her 50 m' de bir yenilenmelidir. Bu amaçla makineli hafif sıkıştırıcı ya da yassı el tokmakları kullanılmalıdır. Bu durumda hendek dolgusu iki aşamada yapılmalıdır. İyi sıkışma sağlamak için su içeriği ne çok ne de az olmalı. Ayrıca statik projesinde ön görülen dolgu yüksekliğine kadar dolgu yapılmasına izin verilmelidir. şantiye şefi ve kontrol mühendislerince hassasiyet gösterilmelidir. üstüne sıkıştırılmasına özen gösterilmelidir. Gömlekleme yataklamanın tamamlayıcısıdır. Uygulamada çoğu zaman sulama önemsenmemektedir. sürtünmeyen daneler ve yüzeyler sürtünürler. Zemin sıkışması ile daneler birbirine yaklaşır ve birbirlerine olabildiğince değerler. alüvyonel zeminler büyük sıkışabilme özelliğine sahiptirler. Sonuçta zemin sıkışması ile taşıma gücü artmış olacaktır. dolguların ve basınç tecrübesinin önemi yukarıda belirtilmiş olup. Zeminin sıkışması. Boru üst noktasından 1 m yüksekliğe kadar makinalı ağır tokmak ve vibrasyonlu sıkıştırıcılar kullanılmamalıdır. 2 . Zemin bünyesindeki su. gömlekleme ile toprak yükü önemli ölçüde yayılır. Hendek dolgusunun ne şekilde yapılacağı İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamenin 23. Gömlekleme iksaların sökülmesi ve dolgunun yapılması işleri birbirleriyle ilişkili ve birbirleriyle girişimlidir. zemin içinden havanın kaçırılarak danelerin birbirine yaklaşması ve boşluk oranlarının düşürülmesi amacıyla yapılan işlemdir. belli bir değerde olmalıdır. Bu yanlış bir görüştür. Zemin sıkıştırmasında optimum su muhtevasının tespiti için TS 1900'de belirtildiği üzere standart Proktor deneyinin yapılması gerekir.Borunun Gömleklenmesi (Kundaklama) Yataklamanın üstünde boru üst noktasından 30 cm yukarıya kadar yapılan işlemdir. böylece değme yüzeyleri artar. siltli. Sıkıştırma işlemi büyük çaplı borularda statik çizgisel yükü 30 kg/cm. boruların dayanımı da önem taşımaktadır. sıkıştırma işlemi yapılırken zarar görmemesine dikkat edilmelidir. Bu uygun değer "optimum su içeriği" adım alır. Hendek tabanının yukarıda bahsedildiği gibi hazırlanıp borunun döşenmesini takiben dolgu işleminin yapılması gerekmektedir.den az olmayan vibrasyonlu düz bandajlı silindirle 20-30 cm. Ayrıca döşemesinde titizlik gösterilmezse boru hatlarında oturmalar ya da hasarlar olacağı açıktır. Sıkıştırmada önemi olan sulama işlemine. Granüler malzeme sıkıştırılması sırasında malzemenin su içeriği standart Proktor metodu ile bulunan optimum su içeriği + 2 değerinde kalmalıdır. 1 . kum ve çakıl ise az sıkışır. gereğinden az ise daneler arası sürtünme ve kohezyon bir direnç ile danelerin birbiri üzerinden kayarak boşluklarına girmesini ve birbirlerine yakınlaşmasını önler.. Demek ki zemin sıkıştırılması sonucunda zemin en sıkı ve en az boşluklu durumda bulunduğu gibi su ile doygun olmalıdır. Konsolidasyon olayında zemin boşluklarındaki suyun zemin kitlesi dışına çıkışı ile sıkışma meydana gelir. . Gömlekleme malzemesi sıkışabilir nitelikli malzeme olmalıdır.Dolgu İşleri Boru gömleklemesi üzerine yapılan işlemdir.ZEMİNLERİN SIKIŞTIRILMASI Zeminler basınç altında boşluklarındaki suyu ya da havayı yitirerek sıkışırlar.lik tabakalar halinde yapılmalıdır. Killi. SONUÇ Yataklamanın. Eğer boru dış yüzeylerinde izolasyon mevcut ise. gömlekleme malzemesinin boru yanlarına. Maddesinde detaylıca açıklanmıştır.

HAKEDİŞ TANZİMİNDE GÖZÖNÜNDE TUTULMASI GEREKLİ HUSUSLAR HAKEDİŞ TETKİK GRUBUNUN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Cevza VELİBEYOĞLU . defter ve belgelerin kendisine gösterildiği tarihten başlamak üzere 10 . sözleşmeye ekli birim fiyat cetvelinde veya keşif özetinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni fiyatlar üzerinden hesaplanarak. İş yerinde yapılan işlerin bütün ayrıntılarını günü gününe kayıt altına almak için örneklerine göre şantiye günlük. röleve ve ataşman defterleri bunlarla ilgili belgeler yüklenici ile birlikte kontrol teşkilatı tarafından tutulur. yüklenici firma tarafından yapılan işlerin bedelleri. Yüklenici bu belgelerde defterleri imzalamış olmakla içindekileri ve yapılan hesapların doğruluğunu kabul etmiş olur. yapılması için yüklenici yeterli sayıda işçi ve personeli bedelsiz olarak kontrol teşkilatının emrine verir. İmzalamaz ise veya itirazı kayıtlar altında imzalarsa karşı görüşlerini yazılı olarak bildirmesi için.Şube Müdürü Hakediş. Hakediş raporlarının hazırlanması ve gerekli ölçmelerin ve bunlarla ilgili diğer hizmetlerin. yaptığı indirim ve sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler çıktıktan sonra sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde ödeme işlemidir.

Ancak bilindiği üzere içmesuyu arıtma tesislerinde inşaat kalemleri ile birlikte mekanik ve elektrik işleri de yer almaktadır. Özellikle içmesuyu arıtma tesislerinde yer alan mekanik ekipmanlarla ilgili olarak düzenlenen ihzarat tutanaklarında ekipmanın hangi ünitede yer aldığı belirtilmelidir. Hakediş raporu eki olarak düzenlenen ataşmanlar açık ve anlaşılır şekilde düzenlenmeli ve tasdikli proje ile uyum sağlamalıdır. Bilindiği üzere henüz imalatı tamamlanmamış iş kalemleri yeşil defterde yer almalıdır. Döküm ve Bakım Kuralları (Normal Hava Koşullarında) TS 1248-Beton Yapım. Ayrıca beton ve betonarmenin hazırlanmasında. 1991/80 sayılı genelgede de belirtildiğine üzere: İşlerin devamı süresince yapılacak denetimlerde yanlışların zamanında görülmesi. TS 500-Betonarme yapıların hesap ve yapım Kuralları. İhzarat miktarları iş programında o yıl için belirlenen miktardan fazla olmamalıdır. İhzaratın hakediş raporlarına geçirilebilmesi için. Bu tutanaklarla birlikte işçi duyuru tutanaklarının da düzenlenmesi gerekmektedir. Sözleşmelerinde aksine bir hüküm yoksa iş başına getirilmemiş ihzaratın bedeli ödenmez. Adı geçen tutanakta demiri teslim alman projenin bölüm ve üniteleri ayrı ayrı belirtilecek. Keşif özetinde veya birim-fiyat . kazı artığının nakledilmesi durumunda nakliye mesafelerini içeren tutanaklar ile malzeme ağırlık tespit tutanakları düzenlenirken ifadeler açık ve net olmalıdır. Ayrıca bu ekipmanların fabrika deney belgeleri ihzarat tutanağına eklenmelidir. Bölge Müdürlüğü'nün uygun göreceği birden az olmamak üzere yeterli sayıda teknik eleman ve yüklenici veya şantiye şefinin iştiraki ile yapılıp bir tutanağa bağlanmalıdır. Kazıdaki şev oranları. Uygulama sırasında projeye göre değişiklikler söz konusu olması halinde öncelikle revize projeler düzenlenip tasdikinden sonra uygulamaya geçilmeli ve bundan sonra ataşmanlar düzenlenmelidir. Mekanik ekipmanların temin edilerek şantiyeye gelmesi zaman aldığından yüklenici firmanın bu ekipmanın temin bedelini talep etmesi durumunda sözleşmenin 13 . Yeşil defterdeki iş kalemleri bir sonraki hakedişte ataşmana geçirilmelidir. Ataşmanlar üzerine ilgili proje pafta numaraları yazılmalıdır. işin kontrol mühendisi. Aksi takdirde tesiste kullanılacak ekipmandan fazla ve tesis için gerekli olmayan ekipmanın temin edilmesi ve bunun bedelinin ödenmesi söz konusu olacaktır. Bu ödemenin yapılabilmesi için ekipmanın fabrikada imalatının tamamlanması ve bunun Banka elemanlarımızca tespit edilerek tutanağa bağlanması gerekmektedir. Betonarme imalatın demir teslimleri. Bu süre içinde karşı görüşlerini yazı ile bildirmezse belgelerin ve defterlerin içinde kayıtlı hususları kabul ve imza etmiş sayılır. Düzenlenen bu tutanaklar yüklenici ve kontrol teşkilatınca karşılıklı imzalandıktan sonra Bölge Müdürlüğü'nce onaylanmalıdır. Döküm ve Bakım Kuralları (Anormal Hava Koşullarında) TS 2940-Taze Betondan Numune Alma Metotları TS 3314-Beton Basınç Dayanımı Deney Metodu TS 3351-Şantiyede Beton Deney Numunelerinin Hazırlanması ve Bakımı ile Bayındırlık Genel Şartnamesi esaslarına dikkat edilmeli ve beton deney numuneleri Kontrol Mühendisince alınacak laboratuar sonuçları hakediş raporuna eklenmelidir. bunların işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzemeden olması ve fiyatların sözleşmesinde veya birim fiyat cetvelinde gösterilmiş bulunması gereklidir. düzeltilmesi bakımından her türlü betonarme imalatın yapımı safhasında beton dökülmeden önce tasdikli projesine göre demir donatısının yapıldığını belirten demir teslim tutanağı tanzim edilmelidir. Bölge Müdürünün tasdikinden geçirildikten sonra da hakediş raporuna eklenmelidir.maddesine göre temin bedelinin % 80 ini geçmemek kaydıyla teminat mektubu karşılığında ihzarat bedeli ödenebilir. TS 1247-Beton Yapım. Ataşmanlar yüklenici firma ve kontrol teşkilatınca eksiksiz olarak imzalanmalıdır. İhzarat cetvelleri düzenlenmeli ve bu cetvellerde bir önceki ihzarat miktarı bu hakedişte imalata giren miktar ve bu dönemde gelen ihzarat gösterilmelidir. Ancak yüklenici bir sonraki yıla geçen işlerde Bankanın yazılı izni alınmak kaydıyla ihzarat yapılabilir.gün süre verilir.

.. Aksi takdirde gün içinde de Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 22. Hakediş raporu düzenlendikten sonra durumdan haberdar olduğu tarihten itibaren 7 gün içinde yüklenici raporu imzalamazsa kontrol teşkilatı. Hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine. yetkili makamlar tarafından düzeltilebilir. tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar. 3 ay içinde tek taraflı olarak hakediş düzenleyebilir. Faturalar ile birlikte o malzemenin fiyat artışlarım gösterir liste yükleniciden istenilmeli ve hakedişe eklenmelidir. Eğer yüklenicinin. Ayrıca o malzemenin o iş için alındığım belgeleyen faturaların asılları yüklenici firmadan istenilmelidir. Yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu taktirde. .. Tediye yüklenicinin hakediş raporunun imzalanmasın dan sonra yapılır. Yüklenici veya vekili. hakediş raporunun Banka'ya gönderir. Düzenlenen hakediş raporunun işleme konulabilmesi için. esas sayfa üzerinde düzeltmenin yapıldığına ilişkin açıklama da bulunmak şartıyla. yüklenicinin imzası beklenmeksizin borcun mahsubu yapılır. yeniden ayrı bir sayfa düzenlenip hakediş raporuna eklenir. yüklenici veya iş başında bulunan vekili tarafından imzalanmış olması gereklidir. karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri. Ancak bu düzeltme sırasında eski rakam ve yazıların okunabilir şekilde çizilmiş olarak hakediş raporunda bulunması ve düzeltme yapan yetkililerin imzasını taşıması gereklidir. Bina tesisat işleri dışındaki tesis ve yapı inşaatlarında kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemeden sözleşmenin 12B maddesinde belirtilenlerin fiyatlarında veya Devlet tarafından işletilmekte olan Demiryolları ve Denizyollarına ait navlun ve nakliye bedellerinde sözleşme yılı ve uygulama yılı başındaki fiyat ve bedellere nazaran meydana gelen artma ve eksilmelerde KDV hariç olmak kaydıyla aradaki farklar genel gider ve yüklenici kan eklenmeden ve ihale indirimi veya zammı uygulanmaksızın net olarak ödenmekte veya kesilmektedir. Yüklenici hakediş raporlarım zamanında imzalamadığından dolayı tediye meydana gelecek gecikmeler sebebiyle hiç bir şikayet ve istekte bulunamaz. hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa. Tahakkuka bağlandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde de ödeme yapılır. Yüklenici veya vekili. bildirilen günde hakedişe esas ölçümlerin alınmasında hazır bulunmazsa kontrol teşkilatı tek başına yaparak hakediş raporunu düzenler ve yüklenicinin bu husustaki itirazları kabul edilmez.cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup ta yapılması Bankaca istenen işlerin yeni birim fiyatları Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 15. Ancak yüklenici herhangi bir. Faturalara o işte kullanıldığına dair gerekli not yazılmalı ve imzalanmalıdır. Banka hakediş raporu üzerindeki incelemeleri ve diğer işlemleri tamamlayarak ödemeyi yapacak birime gönderir. Hazırlanan ve iki tarafça imzalanmış bulunan geçici hakediş raporu. sebeple Bankaya borçlu ise. Maddesine göre süre uzatımı hakkı doğar. Banka'ya vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu "Banka' ya verilen . Yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği taktirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır. hakediş raporunu imzaladığı tarihten itibaren yazı en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda. Bu düzeltmeler yeniden sayfa düzenlemeyi gerektirecek ölçüde fazla ise. Malzeme bedel farkı verilirken malzemenin iş programında belirtilen miktarda ihzar edilip edilmediğine dikkat edilmelidir. sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça en geç ayda bir defa düzenlenir. Yüklenici başvurmadığı taktirde Banka. tarihli dilekçemde yazılı itirazı kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gereklidir. eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. maddesine göre tespit edilip ve bu birim fiyat onaylandıktan sonra işin yapımına geçilmeli ve hakediş raporlarında dikkate alınmalıdır. hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en geç 10 gün içinde bu itirazı dilekçe ile Bankaya bildirmek zorundadır.

10) Geçici kabullerde tesisin işletilmesine engel olmayan özür ve noksanlar varsa bunların ihale bedelinin %5'i ile karşılaştırılmasına ilişkin bedeller 3. isale . depolara ait sızdırmazsızlık ve dezenfeksiyon tutanakları. 11) Esasla ilgili olmayıp onarılması gerekli görülmeyen noksan özürlü ve nefis olmayan işler geçici kabul tutanağında belirtilmeli ancak nefaset bedeli saptanması ise kesin kabul kuruluna bırakılmalıdır. inşaatın seyrine paralel ileride çıkabilecek sorunları önlemek için kaptaj himayesi geçici kabul tarihine kadar mutlaka teşkil edilmelidir. Bilhassa kesin kabullerde bu konu dikkate alınmıyor bu hususa özellikle dikkat edilmelidir. 4) Kabul kurulu Başkanı'nın yönetmelik uyarınca mühendis veya mimar olması sağlanmalıdır. Zaman zaman bu sayılan işlemler yapılmadan kabul talebinde bulunulduğu gözlenmektedir. kamu malı arazilerin devri sağlanmalı. tesisin tümüne ait ihale . 5) Kabul kurulu üyelerinin kabule katılımı sağlanmalı. ÇÖZÜMLER VE ORTAYA ÇIKAN YASAL PROBLEMLER İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Rüştü KİREMİTÇİ .KABULLERDE KARŞILAŞILAN DARBOĞAZLAR. kuyu. 1) Geçici kabule hazır olan bir tesisin 25. drenaj. yüklenici firma şirket ise şirketi temsil eden şahsın adı soyadı ile birlikte vekaletnamenin noter tarihi ve numarası da belirtilmelidir. 7) Tesis bölümleri tutanağın "özür ve eksikler" başlıklı 3 ve gerekmesi halinde diğer sayfalarda aynı başlıklar halinde yer almalı. terfi merkezi. Kabul işlemi ve kabul tutanaklarının düzenlenmesine ilişkin esaslar Bankamız "İnşaat Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği’nde çok detaylı bir şekilde belirtilmektedir. 8) Tesisle ilgili bilgiler kaptaj. 2. sayfadaki ihale bedelleri toplamı bölümüne kabulü yapılan tesis bölümlerinin ihale bedelleri toplamı hakedişten alınarak yazılmalı. 12) Kabulün kısmi olması halinde. Ancak. ve diğer sayfalarda tesis bölümleri itibariyle yer almalı. terfi ya da isale hatlarının ölçülen iletim debisi.depo ve şebeke sırası gözetilerek yapılmalıdır. kabul tutanaklarının dairemize ulaşması sırasında ve ulaşmasından sonra yapılan incelemesi sonucu bazı eksiklikler görülmekte olup dikkat edilmesi gerekli konulardan bazıları şunlardır. 6) Kabul tutanağını imzalamayan yada koşullu imzalayan kişiden komisyon başkanınca yazılı gerekçesi alınıp kabul tutanağına eklenmeli. 3) Kabul tutanakları 5 er nüsha düzenlenmeli ve basılı tutanaklardaki boşluklar yönetmeliğe uygun bilgileri kapsayacak şekilde doldurulmalıdır. 2) İşin yer teslimi yapılmasına müteakip Belediyesi ile koordine sağlayarak sahipli kaptaj sahalarında yeterli genişlikte kamulaştırma yapılmalı. himaye mıntıkalarının yapıldığına dair tutanakla kaptaj. depo ve diğer sanat yapılarından yönetmelikte sayılanların 24 saatlik süredeki sızdırmazlık miktarı % olarak rakam ve yazı ile belirtilmelidir. Bu hususlar belirtilmediği takdirde kabul tutanakları iade edilerek kabul yeniden yaptırılmalıdır. kaynak gibi su alma yerleri koruma sahalarının oluşturulup oluşturulmadığı. bunların toplamının ihale bedelleri toplamına oram kabul tutanağının 2.12.Şube Müdürü Geçici ve Kesin Kabullerde karşılaşılan darboğazlar ve ortaya çıkan yasal sorunlardan bazılarını şöyle özetleyebiliriz: Bankamızca yaptırılan içmesuyu tesislerinin geçici ve kesin kabul yapım yetkileri geçici kabullerin büyük bir kısmı hariç Bölge Müdürlüklerimize verilmektedir. ve depolara ait yeterli boyut ve sayıda fotoğraf gelmediği takdirde geçici kabul talepleri işleme konulmamaktadır.1992 ve 18.1993 tarihlerinde tüm Bölge müdürlüklerimize gönderilen yazılarımızda talep edilen geçici kabul istek yazılarında şebeke işletme planı. yazılı gerekçe alınmazsa diğer yelerce sözlü alınan gerekçe yada gerekçe bildirilmesi durumları tutanağa bağlanarak kabul tutanağına eklenmelidir.sayfadaki boşluğa mutlaka yazılmalıdır. 9) Tesisle ilgili kabul işlemlerinin Bölge Müdürlüklerimizin istemi sonucu yapıldığı göz önünde bulundurularak koşullu yada süre verilerek kabul yapılmamasına özen gösterilmelidir.6.

Geçici kabulle ilgili genel bilgileri şöyle özetleyebiliriz. nitelik. şartname. İller Bankası tarafından ihale suretiyle ve emanet usulü ile yaptırılan Sözleşme konusu iş tamamlanınca müteahhit bankaya vereceği bir yazı ile geçici kabul isteğinde bulunur. tür. işletme planının iş sahibi Belediyeye verildiği geçici kabul tutanağına yazılmalıdır. Kontrol teşkilatı bu incelemeler sonucunda taahhüt konusuna giren tüm işlerin sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığını. fen ve sanat kaidelerine uygunluk yönü ile ve varsa iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğu bakımından inceler. Müteahhit bu . Banka. 19) Geçici kabul itibar tarihi sözleşmesi ekinde Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi yer alan işlerde Bayındırlık işleri genel şartnamesinin 41. Yapılan işler yüklenici veya vekilinin katılımı ile (yoksa gıyabında) tesisin durumu ön incelemeden geçirilir. bu husus tutanakla belirtilir. sözleşmesi ekinde Bankamız yapım işleri Genel şartnamesi yer alan işlerde ise yapım işleri genel şartnamesinin 40. 17) Şebeke bulunan işlerde. belirlenen bu tarih. Bütün bu inceleme ve denemelerden sonra varsa noksan ve kusurlu işler tespit edilerek dökümü yapılır. Bu tarih aynı zamanda işin tamamlandığı tarih ve teminat süresinin başlangıç tarihi olarak kabul edilir. her türlü giderleri müteahhide ait olmak üzere yükleme ve benzeri teknik deneylerin yapılmasını veya yaptırılmasını müteahhitten isteyebilir.000 ölçeğinde. kabul talep formülleri ve kabul tutanaklarına kaydedilerek bunlar üzerinde sonradan herhangi bir şekilde tashihata meydan verilmemelidir. kabule uygun olup olmadığım tespit eder. müteahhidin alacaklarından kesilmek kaydı ile bunların karşılığı olarak o günün rayiçleri üzerinden uygun görülecek bir nefaset farkı bedeli tespit edilerek tesis bu haliyle de kabul edilebilir. Kabule Müteahhidin noterden tasdikli vekaletnamesini haiz vekili katılırsa bu kişinin ehil olup olmadığına bakılmaksızın kabulde yaptığı bütün işlemler ve koyacağı imzaların tüm sonuçlarından müteahhit sorumludur. Kontrol Teşkilatının yazısı üzerine mümkün olan en kısa sürede ve "İnşaat Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği" esaslarına göre kabul heyetini oluşturur ve kabulün başlayacağı günü tespit ederek durumu Müteahhide ve diğer ilgililere bildirir.maddesi. Heyet yapılan işte tereddüt doğuran durumlar görürse güven sağlamak için. varsa keşif artışlarına tekabül eden işler de dahil olmak üzere yapılan tüm işleri. geçici kabul işleminin yapılmasına bir engelin olup olmadığım ve işin hangi tarihten itibaren tamamlanmış olduğunu tesis kabulü hazırsa bir yazı ile Bankaya bildirerek geçici kabul talebinde bulunulur. sözleşmede yazılı olmasa bile. Bu durum kabul işlemlerinin yapılmasını engellemez. pafta sayısının fazla olduğu büyük yerleşimlerde ise 1/2. varsa geçici kabulde tespit edilen özürlü ve eksik işlerin tamamlatılması ve tip sözleşmede belirtilen teminat süresi dolduğunda kesin kabul talebinde bulunulması bölgelerce takip edilmelidir. Yapılacak çağrıya rağmen müteahhit veya vekili kabulde hazır bulunmazsa veya kabul tutanağını imzalamak istemezse. 18) İçmesuyu tesisine ait işletme projeleri 1990/31 sayılı Genelge esaslarına uygun biçimde 1/1. 16) Kabul tutanağına varsa Motopomplarla ilgili deney föyü mutlaka eklenmelidir. Teknik olarak kabulünde sakınca görülmeyen ve giderilmesi de çok zor olan ve fazla zaman kaybı gerektiren kusur ve noksanlar görülecek olursa. 13) Geçici kabulü yapılmış ve tutanağı imzalanmış işlerde. 15) Kabul işlemlerinin. Kabul heyeti. Müteahhit tutanakları itirazı kayıtla imzalamış ise itiraz gerekçeleri tutanağa eklenir. Genel Müdürlüğümüzü temsilen Bölge Müdürlüklerimizce yapılma kararının bildirilmesinden sonra uygun sürede sonuçlandırılmasına özen gösterilmelidir. maddesi esaslarına göre belirlenecek. Geçici kabul heyetince de uygun bulunması halinde kontrol teşkilatının işin tamamlandığım bildirdiği bu tarih. 14) Tesisle ilgili olarak yeni iş yapmaya yada boru verilmesine yönelik olarak Bankamızı yükümlülük altına sokacak işlerden kaçınılmalıdır. Müteahhit kabulde hazır bulunmak zorundadır.000 ölçeğinde düzenlenebilir. Bu konuya kabul istek yazılarında da dikkat edilmelidir. teknik gereklilikler. müteahhit ile birlikte. uygun bulunmazsa geçici kabul heyetinin tespit edeceği tarih geçici kabul tutanağına "Geçici Kabul İtibar Tarihi" olarak geçirilir. sözleşme ve ekleri. proje.bedeli ise yazılmamalıdır.

müteahhidin kusuru dışında geçici kabule 45 günden daha geç gidilirse.işleme razı olmazsa her türlü gideri kendisine ait olmak üzere bu tip kusur ve noksanları da verilen sürede düzeltmek ve gidermek zorunda bırakılır. Bu takdirde noksanlar tamamlanıncaya kadar ceza uygulaması devam eder. Ancak bu gecikme 30 günü geçtiği takdirde Banka işi dilediği şekil. Sözleşmenin belirlediği tarihte işin tamamlandığının tespit edilebilmesi ve geçici kabul işleminin yapılabilmesi için müteahhidin Bankaya zamanında başvurarak geçici kabul isteminde bulunması gereklidir. İşletmeye açılması Bankaca gerekli görülmesi halinde. Kesin kabul işlemleri de geçici kabul esaslarına uygun şekilde yapılarak tamamlanır. tesisin sahibine teslimine ve kullanılmasına engel olmayacak. kabulü yapılan işin toplam ihale bedelinin %5'ini geçmemesi ve bu işlerin. idare dahil dilediği kimselere yaptırır. Bütün bu inceleme. Bu konuda Şartnamenin 16. Bu incelemede müteahhitte hazır bulunur. tesisin tümü bitirilmeden sözleşme konusuna giren iş(erden biten kısımların kısmi geçici kabulleri de yapılabilir. . geçici kabulün yapılmaması hafinde işin bitirilmesi gereken tarih. Bu inceleme sonucunda. teknik önemleri bakımından tamamlandıktan sonra bir deneme süresi geçirmesi gerekenler varsa. Müteahhit başvurusunda gecikmiş olursa veya işi süresinde kabule elverişli duruma getirmemişse Banka bir heyetle işi yerinde tetkik ettirir ve durum bir tutanakla tespit edilir. noksanları tespit ederek bir tutanak düzenler ve kabulü reddeder. Giderilmesi gereken noksan ve kusurlu işlerin sözleşme birim fiyatları ile bedelleri bulunur. Kabul heyetince tespit edilen noksan ve kusurlu işler belirlenen sürede Müteahhit tarafından giderilmezse bu sürenin bitiminden sonra geçecek her gün için sözleşmede belirtilen gecikme cezasının dörtte biri tutarında ceza uygulanır. Tutanağa noksanların giderilmesi için gerekli süre yazılır. işin geçici kabule hazır hale getirildiğini bildirdiği tarihten itibaren. gecikmenin 45 günden fazlası kadar uzatılır ve bu tarihten sonraki gecikmeler için gecikme cezası hükümleri uygulanır. Geçici kabulün yapılabilmesi için bu bedelin. maddesi hükümleri uygulanır. Müteahhit yapılacak tebligata uymazsa Banka bu incelemeyi tek taraflı yapar ve düzenlenen tutanakta bu husus belirtilir. varsa Sözleşme ve eklerindeki özel hükümler de göz önünde bulundurulur. Kabul işlemlerinde. Kontrol teşkilatının yazısında. İşin tamamlanmış olduğu ve kabulün yapılabileceği tespit edilirse yukarıda bildirilen kabul işlemleri aynen yapılır. Geçici kabul heyeti işyerine gidip de tesisin kabulünün yapılamayacağını tespit ederse. Süre belirtilmemiş ise bu süre deneme ve işletme süresinin bitim tarihi olarak kabul edilir. Müteahhit tarafından tamamlanması ve düzeltilmesi gereken noksan ve kusurlardan. şart ve bedelle yapar veya tesis sahibi belediye veya. işin kabule hazır olmadığı tespit edildiği takdirde müteahhide sözleşme hükümleri uygulanır. Bunlar özellikle su teminine yönelik ve uzun süre devam edebilecek işlerin kısmi geçici kabulü yapılır kısmi geçici kabul esaslarına göre yürütülür. Geçici kabul tutanağı. bu kusur ve eksikliklerin tamamlanması tarihinden başlayarak kesin kabule kadar geçmesi gereken süreyi de kabul heyeti belirleyerek tutanağa geçirir. Bankaca onaylandıktan sonra geçici kabul geçerli olur. esasa taalluk etmeyen ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte olması gerekir. deneme ve tespitlerden sonra tutanakların düzenlenmesine geçilir. yolluk ve taşıt giderleri müteahhitten tahsil olunur. Nefaset bedel farkı esasa taahhuk etmeyip noksan ve kusurlu işlerle ilgili olup bu bedel geçici kabul heyetince tespit edilerek kesilmesi kesin kabul heyetine bırakılır. Bu durumda kabul için görevlendirilen heyetin yevmiye.

Bilindiği üzere TS 266'da içme ve kullanma suyu standardı uygun pH değerleri (6.5 değerinin üstünde ise sülfürik asit dozlaması yapılmaktadır. 8. durultucu çıkışı temiz su çıkışı. transmitter ve göstergesi olan elektronik bir cihazdır. Optimum koagülasyon için pH değerlerini bu sınırlar içersinde bulunması gerekmektedir. Bununla beraber bir genelleme yapıldığı takdirde.58. Ham sudaki değerine göre kimyasal madde dozajı yapılır. pH. kontrol sistemini. taşkıntahliye. pH -değerleri set edilen değerin dışına çıktığı zaman. işletmeni ikaz etmek üzere ana panoda-sesli ve ışıklı alarmsistemleri konulmuştur. çalışma pozisyonlar. pH metreler bir elektrot. 1) Su kontrolü ve 2) Prosese bağlı olarak kullanılan ekipmanların kontrolü diye iki grupta toplamak mümkündür. Ekipman Kontrolü : a) Ekipmanların arıza durumu. b) Filtre kontrolü olarak ele alınmalıdır. Ayrıca debi metreden alınan sinyal ile tesise giren ham su değerine bağlı olarak.5'in altında ise kireç. Su kontrolü : ham su ve temiz sudaki debi kontrolü. ölçülen miktar elektrik akımına veya voltaja dönüştüren elektrot ile bu akım veya voltaj değerim standart akım ve voltaj değerini standart akım ve voltaj değerine dönüştüren çevirici (Transmilter) değerleri debi bölüntülü gösterge vasıtasıyla gösteren göstergeden oluşmaktadır. ölçülen pH değerini standart akım değerine çeviren transmitter (çevirici) ve pH değerini gösteren göstergeden (indikator) oluşmaktadır.Daire Başkan Yardımcısı İçmesuyu arıtma tesisleri ham su kalitesine bağlı olarak farklı prosesleri içeren tesislerdir. . pH Ölçümü : Tesise giren ham su pH değerinin bilinmesi kimyasal madde dozlanması için gerekli görülmektedir. dozlama pompalarının strok ayarı elektriksel olarak değiştirilerek dozlama miktarı otomatik olarak değiştirilmekte ve bu şekilde çıkış kalitesi de korunmaktadır. Arıtma tesislerinde genelde (4-20 MA) veya (0-20 MA) standart akım değerli debi metreler kullanılmaktadır. Debi Kontrolü : Debi kontrolü ham su giriş. Bu durumda ham su debi göstergesi kimya binası panosunda da yer almalıdır. Debi metreye ait debi gösterilen dijital veya analog olarak hem debi metrenin monte edildiği yerde hem de ona kontrol panosunda bulunur. Bu kapsamda. Alarm durumuna göre klor miktarı arttırılır veya azaltılarak tesis çıkışındaki klor miktarı standardın öngördüğü değere getirilir. kontrol sistemi de farklı olacağından kontrol parametreleri de değişken olabilmektedir.İÇMESUYU ARITMA TESİSLERİNDE KONTROL VE ENSTRÜMANTASYON İLLER BANKASİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sabiha NUMANOĞLU . pH değeri 6. Debi metreleri ham suyu veya temiz suyu ölçerek. filtre çıkışı (özellikle filtre kontrolü için) ve filtre geri yıkama suyu hattında debi metreler tarafından yapılmaktadır. bulanıklığın set etilen maksimum ve minimum değerlerine göre ana kontrol panosundaki işletmeci sesli ve ışıklı olarak bilgilendirilmektedir. bulanıklık. Bulanıklık ölçerlerde maksimum ve minimum kontaklı tipleri bulunmakta.5) olarak belirlenmiştir. Bulanıklık Ölçümü : Bulanıklık ölçerleri tesis girişinde durulmuş suda ve temiz su çıkışında bulanıklık değerlerini ölçer elektrod. bakiye klor kontrolü. devreye girer. Bakiye Klor Ölçümü : Tesis çıkışma konulacak bakiye klor ölçümü cihazı ile arıtılmış sudaki klor miktarı ölçülür ve ölçü enstrümanında bulunan limit kontaklarla maksimum ve minimum değerlerde ışıklı ve sesli alarm sistemi. seviye olarak değerlendirilmektedir.

Karıştırma kanat ve mil malzemelerinin metal olması halinde paslanmaz çelik. 2. Vanalar yapılarına göre: Kelebek vana. Karıştırma ekipmanları genel olarak motor-redüktör-varyatör grubu ile istenilen mil devirlerini sağlayarak mile bağlı ahşap veya metalden yapılmış kanat veya pedallar vasıtasıyla suya karıştırma gücünü iletirler. Dikdörtgen durultucularda. by-pass vanaları gibi KÜRESEL VANALAR: Genellikle yardımcı hatlarda kullanılır. kireç için PVC boru kullanılmaktadır.pompalar 4. Sıyırıcılar: Durultucularda tabanda çöken çamuru çamur konilerine iletmek üzere kullanılır. MEKANİK ERİPMANLAR: 1. arıtma tesislerinde kullanılan ekipmanlar liste halinde aşağıda yer almaktadır.ısıtma. Sürgülü kapaklar beton yüzeylere monte edilmiş paslanmaz çelikten yapılmış sabit kılavuz sütunlar ile bronz malzemeden yapılmış sürgüden (hareketli kısımdan) oluşmaktadır.2. Pnömatik (hava) kumandalı olarak ayrılır. ejektörden dozlama noktasına kadar PVC boru kullanılmaktadır. Kumanda şekline göre: El kumandalı.(kimyasal madde taşıyan hatlarda ve küçük çaplı boru hatlarında) SÜRGÜLÜ KAPAKLAR: Tesis üniteleri arasında suyun nakli kanal ile yapıldığında veya vana kullanılmasının zor olduğu durumlarda suyun akışım kesmek ve açmak amacıyla kullanılır. KELEBEK VANALAR: Debi ayarı yapılacak ve açma-kapama sık yapılan yerler ile büyük çaplı borular üzerinde sürgülü vana yerine kullanılır. Örneğin dip tahliye vanaları. motor kumandalı. Çelik kanatların altında sıyırma işlemini yapan bezli lastik bant bulunmaktadır. 2. Motor kumandalı. Kimyasal madde dozlama hatlarında sülfürik asit için dikişsiz çelik boru. vana donanımı ve sürgülü kapaklar. sıhhi tesisat 1. Taşkın ve tahliye hatları ise bina içinde ve rögara kadar çelik rögarlar arası AÇB olarak uygulanmaktadır. hidrolik veya pnömatik olabilir. .diğer ekipmanlar 5. Klor sisteminde ise ejektöre kadar basınçlı suyu taşıyan hatlar galvanizli çelik boru. Boru ve Vana Donanımı: Tesiste su iletim hatları genelde çelik boru olarak düzenlenmektedir. Hareket mekanizmaları vanalarda olduğu gibi elle kumandalı. klor tüplerinden veya tanklarından kiorinatörlere kadar bakır boru. dairesel durultucularda çelik konstrüksiyona haiz kanatlı sıyırıcılar kullanılır. Açma-kapama işlerinin az yapıldığı yerlerde tercih edilir. Küresel vana. ahşap latalı süzücüler. Yukarıda kısaca kontrol ekipmanları hakkında bilgi verildikten sonra.1. SÜRGÜLÜ VANALAR. Karıştırıcılar: Arıtma tesislerinde karıştırıcılar yumaklaştırma işleminin yapıldığı hızlı karıştırma ve yavaş karıştırma ünitesi ile kimyasal maddelerin hazırlandığı çözelti hazırlama tanklarında yer alır. havalandırma. 2. Sürgülü vana. Sıyırıcılar motor kumandalı merkezden veya çevreden tahrikli yapılır. alüminyum sülfat polielektrolit.Taşkın Tahliye Alarmı : Sistemdeki tüm su tutucu yapıların armut tipi veya kapasitif seviye ölçerlerle seviye kontrolü yapılır ve bu seviyeler ana kontrol panosunda gösterge ve alarm sistemleri ile işletmeciye iletilir.karıştırma üniteleri ve sıyırıcılar: 3. pompa emme ve basma hattı vanaları.Tesis kapsamında bulunan tüm boru. Hidrolik kumandalı. ahşap olması halinde de emprenye edilmiş olması gerekmektedir.

karıştırıcı. pnometrik veya elektrik kumandalı sistem motorlarının çalışma arıza sinyaller -Start-Stop butonları . 4. köprü vinç) kimyasal madde yükleme kutuları. FİLTRE KONTROL PANOLARI: Start-stop butonları çalışıyor. seviye. çamur pompaları ve dozlama pompaları olarak 3 grupta toplanabilir. Arıtma tesislerindeki mekanik ekipmanlar. kontrol sistemine ilişkin açıklamalardan sonra uygulama aşamasında dikkat edilecek hususlardan bazıları da maddeler halinde aşağıda yer almaktadır: 1. ANA KONTROL PANOSU: Sistemdeki tüm ekipmanların çalışıyor. bulanıklık. ikaz. ekipman ve malzeme alımında iş programına uyulması. Dozlama pompaları basma hatlarında meydana gelebilecek tıkanıklıkları önlemek için seyreltme suyu pompaları ile basma hattına su verilerek çözelti seyreltilir. titreşim damperi kullanılır. kontrol ve enstrümantasyona ilişkin hassas cihazların tesisin devreye alınması aşamasında monte edilmesi.seçici şalterler ve basınç göstergeleri. vinçler (monoray vinç. tüm vana. Çamur pompalan: Durultucu çamur konisinden ve çamur koyulaştırma tankından alman çamurlu suyu drenaja veya çamur kurutma yataklarına basmak üzere kullanılır. titreşimleri çözümlendirmek için de. 3. Temiz su pompalan: Filtre geri yıkama suyu pompaları. Dozlama pompalarının basma hatlarına genellikle bir yükleme vanası konularak hat basıncı sabit tutulur. Dozlama Pompalan: Kimyasal madde çeşitlerini (Alüminyum Sülfat. Pompalar: İçmesuyu arıtma tesislerinde kullanılan pompalar. sıyırıcı gibi ekipmanların deneylerinin imalatçı firmada yapılması ve bankaca uygun görülmesinden sonra şevkinin yapılması. Diğer Ekipmanlar: Diğer ekipmanlar başlığı altında hava üfleyicileri. . 4. temiz su pompaları.) ile ısıtma havalandırma ve sıhhi tesisatta kullanılan malzemeler yer almaktadır.3. (Yük kaybına ilişkin) ve debimetre göstergesi KUMANDA KONTROL PANOLARI: Hidrolik. ana kontrol panosuna sinyal ileticiler. ceraskal. 6. kireç ve polielektrolit gibi) dozlama noktalarına basmak üzere kullanılır. Dozlama ayan. yüklenici firmadan sözleşme gereği makina ve ekipman montajı aşamasında şantiyede ilgili meslek branşından elemanın bulundurulmasının sağlanması. tüm ölçüm ve kayıt sistemini içermektedir. bakiye klora ilişkin maksimum ve minimum ikaz ve alarm sinyallerini. pH. ekipman bilgi föylerine uygun katalogların idareye verilmesinden ve onaylanmasından sonra yükleniciye malzeme alımı konusunda talimat verilmesi. pompalar üzerindeki piston kolu uzunluğunun değiştirilmesi (strok ayan) ile veya değişken devirli motorlarla sağlanır. alarm sistemi. arıza ve durma sinyalleri. arıza sinyalleri. 7. KLORLAMA SİSTEMİNİN KONTROLÜ: Klor kazaklı dedektörün otomatik fanlar yağmurlama sistemi ikaz lambası ve ihbar klaksonu Ana kontrol panosuna sinyal iletimi. 5. debi. hidrofor pompaları ve temiz su terfi pompalandır. otomatik tank cihazı vb. motor. Strok ayarlı pompalardır. malzeme ve ekipman alımında projeye uyulması. malzemelerin TSE belgesi veya yabancı standartlara uygun olarak alınmasına dikkat edilmesi. İçmesuyu arıtma tesislerinde kullanılan mekanik ve elektronik ekipman ve enstrümanlarına kısaca değindikten sonra tesiste kontrol sisteminde yer alan kontrol panoları ana başlıklar halinde verilebilir. 2. klor binası ekipmanları (klofinatör klor tüp veya tankı.

iletkenler çekilmeyecekse veya ileride . tanzim edilecek elektrik projeleri merkezde ilgili Daire Başkanlığının ilgili ünitesinde tasdik edilmektedir. Keşifler 5. montaj planı 6. Tek hat salt şeması 7.Proje yapımında demir direk veya beton direk seçimindeki gerekçeler.Müşterek direkli olarak yapılması gerektiğinde A.E.G. Bu husus ilgili Bölge Müdürlüğümüzce. b) Güç ihtiyacı : Projenin yapıldığı tarihteki kurulu güç. gerilim düşümü hesaplan.G.1991 gün ve 11641 sayılı yazılarına istinaden yıllık yatırım programlarımıza alınmış bulunan elektrik tesislerine ait projelerin tasdik yetkisi Bankamız verilmiş olup. Gerekçe raporu 2. Gerekçe Raporu : Gerekçe raporu 4 şekilde açıklanmalı a) Projenin gayesi b) Güç ihtiyacı c) Enerji temin şekli d) Projeye ait açıklama. Bu itibarla.G. T.O. Kurulan veya kurulacak pompa istasyonlarına ait elektrik tesisatı ile ilgili projeler tanzim edilmeden önce tesisin enerji ihtiyacı. Trafo gücü.K. Kompanzasyon hesabı.'nun ilgili birimi arasında yazılı olarak çözümlenip. hattından enerji alınacak nokta belirlendikten sonra içmesuyu elektrik tesisleri için proje tanzim edilecek bu proje içerisinde bulunması gerekli bilgiler.K. d) Projeye ait açıklamalar : Yapılan projede proje içerisinde belirtilenleri anlatma yerine aşağıda belirtilen hususlar anlatılmalı. c) Enerjinin Temin Şekli : Motopomplara en yakın hattan enerji alacak şekilde planlanıp Enerji verilecek kuruluştan Enerji alınacak hattın adı direk no su.E. Direk tespiti. AG. iletken kesiti zincir izolatörlü. O. 4.Şube Müdürü Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 27. Bankamız programında yer alan içmesuyu ve kanalizasyon tesisleri içerisinde kurulan veya kurulacak pompa istasyonlarına gerekli olan enerjinin sağlanması bakımından. 1. Enerji nakil hattı profili 8. Tespit edilen şekle göre. . T. Enerji verecek kuruluştan alman mutabakat yazısı 3. . yedek güç. 1. Direk seçim cetveli 9.ENERJİ NAKİL HATTI İŞLERİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mehmet YILDIRIM . Vaziyet planı. Proje ile ilgili şartnameler 10. Genel teknik şartname.GA. Hesaplar.G. ileride gelecek güç varsa bunların anlatılması.11. veya mesnet izolatör(ü olup olmadığının yazılması. trafo resimleri buz yükü bölgelerine göre şartnameler Bu belirtilenleri kısaca açıkladığımızda. bu yetki halen yürürlükte bulunmaktadır. Bu projeler tasdik edildikten sonra uygulamasına geçilmesini ve işin bitiminde geçici ve kesin kabullerinin Bankamız tarafından teşkil edilecek heyetler tarafından yapılması ve tanzim olunacak kabul tutanaklarının Bankamızca tasdiki yapılmaktadır. a) Projenin gayesi : Kasabanın adının belirtilerek ne maksatla yapıldığının anlatılması.) beslenme noktasının tespiti gerekmektedir. beslenme şekli (O.

Branşman direği ile dikilecek ilk direk arasına bağlanacak iletken mevcut hat kesitinde veya cinsinde olacak şekilde tayin edilecek t-10. Enerji nakil hattı profili veya müşterek direkli hatlar : Enerji alınacak T. 8.den az ayrıca TR. proje keşfine göre Bölge Müdürlüklerimize yetki verilmektedir.T35 k 315-400 KVA kadar T50 .T50 k 400 KVA kadar seçilecek Tl 5-125 KVA ise de zayıf olduğundan T25 seçilmesinde yarar vardır. hava hattı iletkeni güce.yi geçmemek üzere gevşek bağ yapılacak şekilde seksiyoner direk yeri tespit edilerek trafo direğine kadar alınır.T-12 mesnet tipi olacak.G. Buz yükü bölgesine göre şablonla direk tipi ara mesafeleri tayin edilecek. direği ile branşman direği arasında 100 mt. direk nosu belirlenip branşman direğinden itibaren yine 10-30 mt. Tek hat Salt Şeması : Enerji alınacak E.E.G. Belediye temsilcileri ile birlikte yükleniciye yer teslimi yapılmaktadır. Tatbikatta görüldüğü üzere içmesuyu inşaat işi elektrikle bazı yerlerde paralel yürümediği için Elektrik işinin tamamının bitirilebilmesi bakımından A.E. Proje yerine uygun ise direk tipleri aynen kabul edilir. direğinin dibindeki bir insan. 5. tarafından yapılacaktır. Yöresel şartlar varsa anlatılması 1. Trafo direği üzerindeki sigortalı seksiyoner branşman direği ile trafo direği arasındaki hava hattı 1 km. Enerji alınacak kuruluştan izin alınmak ve gerekli tahkik hesapları yapılmak şartı ile mevcut branşman direği üzerine sigortalı veya sigortalı Topraklamak seksiyoner monte edilebilir. Projede belirtilmemişse A. T15-T15kl25KVA. T-l 0.çekilecekse 6/161 plan nolu müşterek direklerin 80 m. Enerji alınacak direkten başlanarak 30 m. Şayet projenin yapıldığı tarihten yer teslimi tarihine kadar imar durumu nedeni ile değişmişse açıya giren O. 4.G.Trafo gücünün ileride yükseltilmesi söz konusu ise TR. Müşterek direklerde kritik köşe direkleri Vektör diyagramına göre direk tepe kuvveti bulunup tespit edilecek. Şartnameler : Yapılan proje içerisine konulması gerekli şartnameler bölgede mevcudu yoksa liste halinde isimleri yazılıp proje içerisine konulacak. . Bu yetki gereği bölgece ihale edilen elektrik işinin yer teslimi Bölge.lik direk dikilecek.O.T25 k 160-250 KVA kadar T35 . Tabi . Elektrik tesislerinin uygulaması yer teslimi : Proje tasdik edildikten sonra. Direk seçim cetveli : Enerji nakil hattında tespit edilen direkler direk seçiminde traversleri ile birlikte tespit edilecek. A. Hesaplar : Projenin kapasitesine bağlı olarak bir Elk. harici mi olacağının belirlenmesi gerekmekte. direği tipinin yükseltme sebebinin açıklanması. hattın adı.G.G. Bu şekilde projedeki değişiklik dikkate alındığında lüzumsuz direk imalatı önlenmiş olur. bizim içmesuyu tesisi güçleri 5 MVA altında olduğundan 3x Sallow kullanılmaktadır.kadar T25 . Küçük Belediyelerin hangi kazaya bağlı olduğu belirtilerek hangi buz yüküne girdiği veya rakım nedeni ile buz yükü bölgesinin değiştirilmediğinin açıklanması. (T. yakınma ilk direk işaretlenip ve üzerine Sigortalı Topraklamak seksiyoner monte edilecek TR. Müsaade yazısı T.nun malzeme+İşçilik dikkate alınarak eksiksiz keşfin yapılması gerekmektedir. isteğine bağlı olarak artırılabilir). Hattının adı direk nosu belirlenip bu direkten itibaren 10-30 mt. 3. Müh.G.den az bir mesafe bulunduğu takdirde ilk direk üzerine yalnız sigortalı seksiyoner monte edilecek seksiyoner bulunduğu direğe A. Keşifler : Projenin yapıldığı yılda geçerli olan T. 7. iletkeni çekilmeyecektir.G. O. direklerin tepeye gelen çerlere göre yeniden tayin edilip işin kapasitesi büyükse yükleniciden son durum tadilat projesi istenir. O. Yer tesliminde projenin imalata geçme durumu şekillendirilir.K. direkteki Sigortalı Topraklamalı seksiyoneri görebildiği takdirde Trafo 'direği üzerine ayrıca sigortalı seksiyoner konulmayabilir.K. 9. .K.dan alınmış yazılı belge 2. Yer teslimi oldukça mühim bir konudur.N. panosunun Harici olması düşünülebilir.K. panosunun dahili mi. 6. açıklıkta kullanılması nedenleri.E.t-12 Askı zincir izolatörlü olacak.E. Trafo direği güce bağlı olarak.G. Enerji iletimi çok mecbur kalınmadıkça yer altı kablosu kullanılmamalı. gerilim düşümüne göre tespit edilmekte ise de.

Mak. Proje yapımında proje tasdik yönünden bir bütün olduğundan motor kompanzasyon değerleri O. dibine A. 2. Bu kablo trafoya direk bağlandığı düşünülürse trafo izolatörlerini koparabilir. Motopomp panolarında kondansatörün ayrı bir bölmeye konulması (Enerji kesilmesinde kondansatör üzerindeki voltaj boşalmasından çarpılmayı önlemek kondansatör patlaması arızasından kontaktörler arıza görmemiş olacaktır. Bu binalarda kablo kanallarının isteğe uygun yapılması.G. Mak. .Müh.E. AG.G. panosuna ihtiyaç vardır. panosu Sigorta ucundan koparılmakta. 4.G. salt şemasında gösterilecek Motopomp şartnamesine göre TR. TR’ nun en yakın yerden korunması lazım kabloda olan bir kısa devre direk olarak trafoya intikal etmiş olur. Makina işlerinin zamanında aksamadan yürümesi için işin kapasitesine bağlı en az 6 ay önceden İnşaat Kontrol Müh. NYY kablo Elektrik müteahhidince yapılacak bu uçlar motor kumanda panosuna motopomp firmasınca bağlanacak yine kumanda panosu motor arası kablo motopomp firmasınca temini ve montajı yapılacaktır.maliyet açısından . panosu ile motor kumanda panosu arası 1 Kv.+ Mak. 6. . grubuna bildirilmesi ise Elk.G.G. dan müsaade yazısının alınması proje yapımı.G. fotokopi yapılmış projelerin tasdike gönderilmemesi 11.05. Aksi taktirde T. Elektrik müteahhidinin işinin ikmal edip kabulünün yapılması bakımından da A. kuyu arasında kepçe çalışıp kablonun koparıldığı görülmüş A. Bu sürede T. giriş ölçü bölmesi tamamı tavrına kadar tel kafes ile kapatılacak yine O.Direk dikimi tel çekimi sırasında iletkenlere yaklaşan ağaçların kesimi istimlak işlerinin Belediyesince yapılacağı tutanağı yazılması gerekmektedir. dan fazla kuyu besleniyorsa TR.G. Elk.İzolatörler Askı veya mesnet tipi mi olacağı bu husus projede belirtilmiş ise de bir kere daha yer tesliminde kontrol edilmeli Askı tipi zincir izolatörlü direk tipleri t-0.ce Bölge Müdürlüğü kanalı ile imzalı içmesuyu işinin ikmal edilebileceği Elk. Topraklamalara dikkat edilir. Başkanlığında yapılması gerekmektedir. panosu koyup tek bir noktadan trafoyu korumak ve ölçü yapmak için A. 3. Bölgelerde Elk.G. Elektrik tesisi kabulleri Bankamıza verilen yetki gereği Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı adına yapıldığından Genel Müdürlüğün tayin edeceği bir Elk. yapımı için bu zamana ihtiyaç var. ELEKTRİK PROJE ve KABUL İŞLEMLERİNDEKİ SORUNLAR Yönetim Kurulunun 30. hücreler önü kolonlardan itibaren inşaat safhasında inşaat müteahhidince tamamen kapatılıp bir kapıdan girilecek şekilde kapı açılıp üzerine ölüm tehlike levhası konulacak. 1. tasdik yetkisi. Proje orjinale çizilip ozalite çekilerek projelerin tanzimi. 7.A. t-14 vs. Geçici kabul istenirken Belediyesine gerekli projeler verilerek sözleşme yaptırılmasının temini. Panolarında bulunan turnike manyetik otomatik şalterin akım ayar düğmesine m müdahale yapılabilecek şekilde monte edilmeli 10. 5. 8. işlerinin de aksamadan yürür kanaatindeyim. panosuna yine ihtiyaç var. Tatbikatta gördüğümüzde TR. ile gösterilir. 9. t-12.K. Trafo A. enerji vermiyor. 4-6 gruplu trafolu motopomp binalarında O.E.G. A.1974 tarih ve 27/1395 sayılı karan ile kabul edilmiş olan "İller Bankası İnşaat ve Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği" yönetmelik No:5-a 'ya göre kabul işlemleri yapılır. Sorunlar. panosunun motor kumanda panosu ile bir yapılması görünüm ve derli toplu olması uygun görülmekte ise de bir TR. kontrolü arkadaşların metraj çıkartırken bu hususa dikkat etmeleri gerekli.Temin açısından .K.G. panosu elektrik işi içinde yapılması gerekmektedir.

g) Hava. çevresindeki elektrik tesislerinden etkileşimi ve birçok nedenlerle çıplak boru yüzeyinde anodik ve katodik bölgeler oluşur bunun sonucunda ise anotta korozyon oluşur.4'ü korozyonla yok olmaktadır. Korozyon kayıpları sadece ekonomik değildir. ancak korozyon nedeniyle oluşan kaybımızın yukarıda verilen rakamların biraz üzerinde olduğu tahmin edilmektedir.Neden kaplama yaparız. katodik koruma maliyetine çok etki eden faktörlerdir. KORUYUCU KAPLAMALAR 1. anodik ve katodik bölgelerin oluşmasına engel olmuş oluruz. f) Basınca ve toprak gerilimlerine mukavim olmalıdır. Bu fabrikalar için ayrılan kaynağın başka alanlara kaydırılması suretiyle kaynaklar başka öncelikli alanlara kaydırılmış olacaktır. Yapılan araştırmalara göre dünyada üretilen çeliğin 1/3'ü korozyon sonucunda yok olmaktadır. h) Kaplama yapılan cidara iyi yapışma özelliğine sahip olmalıdır. şayet biz izole bir madde ile ortamdan çelik boru yüzeyinin izolasyonunu sağlarsak boru yüzeyindeki. Kaplamanın diğer bir faydası da katodik koruması yapılan hattın katodik koruma maliyetini düşürdüğünden nitelikli iyi kaplama ve döşeme şartları borunun ömrüne.5 İ olduğu tespit edilmiştir. Amerika'da yapılan bir araştırmaya göre milli gelirin %3. . Bu şekilde kirlenen su salgın hastalıklara neden olabilmektedir. baz ve bakterilerin bozucu etkisine mukavim olmalıdır. Korozyonla delinen içmesuyu borularından kaçan içmesuyu hem ekonomik kayıp hem de tamirat için maddi kayıp hem de inkita demektir.İÇMESUYU ÇELİK BORU HATLARININ KORUNMASININ ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Vedat FİDAN .Şube Müdürü KOROZYONUN ÖNEMİ 1. d) Nakliye ve montajda zarar görmeyecek özellikte olmalıdır. Korozyon ürünleri çevreyi de kirletiyor. b) Tatbikatı kolay olmalıdır. Dünyada üretilen çeliğin 1/3 ü korozyon nedeniyle yok olması demek iyi bir korozyonla mücadeleyle kurulan her 3 çelik fabrikasının birsinin kurulmaması demektir. elektriksel olarak izole etmektedir. Yeraltına döşenen borular toprağa döşendikten sonra toprak yapısının çok farklı yapıda olması. Delinen içmesuyu boru hatlarında suyun tamir için kesilmesiyle veya elektrik kesilmeleri sonucunda suyun düşük kotlara çekilmesi sonucunda boru içinde oluşan negatif basınçla borunun civarında bulunan kirli çamur borunun içine girer. e) Isı değişikliklerinden etkilenmemelidir. Delinen borulardan sızan petrol hem ekonomik kayba hem de çevre kirliliğine neden oluyor. 2 . 2.İyi bir kaplamada bulunması gereken özellikler. tekrar su verildiğinde veya' elektriklerin gelmesiyle hatta tekrar su verilmesi durumunda boru içine giren kirli su abonelere kadar ulaşmaktadır. asit. 1970 yılında İngiltere'de yapılan araştırmalara göre korozyonun neden olduğu ekonomik kaybın İngiltere milli gelirinin %3. İşte boru hatlarında yapılan kaplamanın görevi boru yüzeyi ile bulunduğu ortamı. Ayrıca yeni fabrikanın tüketeceği ham madde kaynakları gelecek kuşaklara aktarılacağı gibi bu fabrikada kullanılmayan elektrik enerjisi ekonominin diğer kısımlarında kullanılacaktır. 1966 yılında Belçika'da yapılan araştırmaya göre korozyon kaybı kişi başına her yıl 34-40 dolar olduğu belirlenmiştir. a) Kaplamanın elektrik direnci yüksek olmalıdır. Türkiye de ise korozyon kaybıyla ilgili olarak bu güne kadar bir çalışma yapılmamış. su. Ayrıca delinen borulardan kaçan su enerji verilerek terfi edildiğinden hatlarda enerji kayıplarına da neden olmaktadır.

005 .000-10. Katodik koruma maliyeti ve kaplama maliyetlerinin düşünülmesi için ve borunun ömrünün daha uzun olmasını temin etmek için proje aşamasında zemin özgül direnci ölçülmeli ölçülen dirence göre boru hattının daha az korozif bölgelerden geçirilmesi uygun olacaktır.5141'de çizelge 3'te çeşitli koruyucu kaplama yapılmış boruların ortalama akım ihtiyacı değerleri aşağıdaki çizelgede verilmiştir.i) Maliyeti ucuz olmalıdır.0. .000 10. Örnek olarak bir kimya fabrikasının atık suyunun etkisi altında kalabilecek yöreye döşenecek olan boru kaplaması.000< Borunun Ortalama Akım İhtiyacı (MA/m2) 20<i 20>i >5 5>i>0.000-3.005 Yukarıda verilen listede çeşitli koruyucu kaplamalarla kaplanmış boruların katodik koruma için akım ihtiyaçları verilmiştir. Çelik boru hatlarında kullanılan çok çeşitli kaplamalar mevcut olup nitelikli kaplama ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. 3 . Böylece kaplama maliyeti ve katodik koruma maliyetleri düşürülerek boru hattının daha sağlıklı ortamda çalışması sağlanmış olur.2 0. Listeden de görüleceği gibi kaplama kalitesi arttıkça akım ihtiyacı düşmektedir. kimyasal etkilere mukavim kaplama cinsleri seçilmelidir. Buna paralel olarak katodik koruma maliyetleri de düşmektedir.Kaplama cinsinin seçiminde göz önünde bulundurulacak hususlar.5 0. Zemin Cinsi Çok Korozif Korozif Orta Korozif Az Korozif Zemin Özgül Direnci (ohm*cm) <1000 1. Yukarıdaki listede görüldüğü gibi direncin düşük olduğu zeminlerde katodik koruma için gerekli olan akım ihtiyacının yüksek olduğu görülmektedir. k) Zamanla yukarı ki özelliklerin kaybolmaması ve bünyesine su işleyerek direnç değerini zamanla kaybetmeme özelliğine haiz olmalıdır. Akım ihtiyacı yüksek olan düşük özgül dirençli zeminler daha yüksek kaliteli kaplama kullanılması kaplama için yapılan masrafları arttırmasına rağmen katodik koruma maliyetini düşüreceğinden tercih edilmelidir.0.1 Yukarıda verilen listede zeminin elektrik özgül direncine göre zeminin korozyon özelliği ve katodik koruma için gerekli olan akım ihtiyacı kaplamasız borular için verilmiştir.000 3. j) Kaplama yapılması için yüzey işlem maliyeti az olmalıdır. TS . kaplama maliyetlerinde kaplama cinsine göre çok farklılıklar mevcuttur.5 i<0.5-2.05 . Katodik korumada zeminin özgül direncine göre toprağın koroziflik sınıflandırılması yapılmıştır.05 0.2 .0. Kaplama Cinsi Sıcak bitüm kaplanla Bitüm emdirilmiş tek kat sargılı kaplama Bitüm emdirilmiş tek kat cam elyaf sargılı kapla Bitüm emdirilmiş çift kat cam elyaf sargılı kaplama Polietilen veya plastik kaplama Akım ihtiyacı (MA/m ) 0. Toprağın özgül direnci TS 5141 'de çizelge 2'de. Çok korozif zeminlerde akım ihtiyaçlarının fazla olması nedeniyle özgül direnci düşük olan zeminlerde kaliteli kaplamaların kullanılması hem boru ömrünü etkilemekte hem de katodik koruma maliyetini düşürmektedir. Kaplama cinsi seçiminde borunun döşeneceği güzergah özelliği döşeme şartları dikkate alınarak seçim yapılmalıdır. Akım ihtiyacının yüksek olması ise katodik koruma maliyetinin artmasına neden olmaktadır.6 0.

4. ve borunun uzayıp kısalması nedeniyle oluşabilecek kaplama bozulmaları.Boru hatlarının kaplama yapılmasıyla korozyonun durdurulması veya yok edilmesi mümkün değildir. Yüzey temizliğinden sonra istenilen cins boru kaplaması ile yüzey kaplanır. kalkmasına neden olur. Boru kaplamalarıyla ilgili standartlar TS .Kaplanacak borunun yüzeyi tel fırça ile temizlenmesi : Boru yüzeyi tel fırça ile fırçalanarak yüzeyde bulunan pas ve yabancı maddelerden arındırılır. 2. 3. Paslı yüzeylere yapılan kaplamalarda aradan zaman geçmesinden sonra ısı farkları sonucu pasif yüzey ısı değişimlerine karşı elastikiyet gösteremediğinden yüzeyden kaplamanın.Kimyasal temizleme : Kumlama yapıldıktan sonra boru üzerinde bulunabilecek yağ uygun çözücülerle giderildikten sonra asit banyosundan geçirilir. Bu nedenle kaplanacak yüzeyin temizliği önem kazanmaktadır. h) Boru güzergahında çalışma yapılırken boru kaplamasına verilecek zararlar i) Çeşitli bakteri ve mikroorganizmaların yarattığı kaplama hasarları j) Katodik koruma uygulanmasında aşırı potansiyel uygulaması sonucunda katotta toplanan hidrojenin boru kaplamasına zarar verebilir.Borunun yüzeyi kaplamasından sonra boru yüzeyinde mikro ölçekte dahi olsa deliklerin olup olmadığı "Holiday dedektör" ile kontrol edilir. Asit banyosu için aşağıdaki banyolar kullanılmaktadır. Boru kaplaması ne kadar kaliteli olursa olsun kaplamalarda çeşitli nedenlerle bozukluklar meydana gelebilir. a) Sülfürik asit banyosu + fosforik asit banyosu b) Hidroklorik asit banyosu + fosforik asit banyosu Son asit banyosu her zaman fosforik asitle yapılır. taş toprak gibi malzemelerin kaplamaya verdiği hasarlar d) Borunun döşendikten sonra yer hareketleri ve ani darbeler nedeniyle oluşabilecek kuvvetlerin etkisiyle oluşan hasarlar e) Çeşitli bitki kökleri ve ağaç köklerinin kaplamaya verdiği hasarlar f) Borunun içinden geçen akışkan sıcaklığının sık sık değişmesi nedeniyle kaplama. Bu standartlarda geniş bilgiler mevcut olup daha fazla bilgi için söz konusu standartlara bakılmasında fayda vardır. Bunları şöylece sıralayabiliriz. Kaplamanın yüzeye iyice yapışması ve yüzeyle birlikte ısıl farklarda .Kum püskürtme yoluyla temizleme : Boru yüzeyine bileşiminde % 92 silis bulunan doğal kum püskürtülerek yüzeyde bulunan pas ve yabancı maddeler yüzeyden sökülür. Burada konunun özüne değinilmiştir.4357. Boru kaplaması aşağıdaki işlem sırasına göre yapılır. Borunun döşenmesine kadar geçen sürede kaplamanın korunmasıyla ilgili kontrol bizde olmasına karşın borunun üzeri kapandıktan sonra kaplamanın durumu ve oluşan olaylar kontrolden çıkmaktadır. g) Boru hattının bulunduğu güzergahta boru kaplamasını bozabilecek kimyasal tesislerin atıkları nedeniyle boru kaplamasında oluşabilecek bozulmalar. 1 .sıhhatli çalışması için. kaplama yapılacak yüzeyin pırıl pırıl olması gerekmektedir. depolanmasında ve hendeğe yerleştirilme safhalarında meydana gelen kaplama hasarları c) Hendeğin doldurulmasında oluşabilecek sert kaya. Holiday dedektörü ile boru yüzeyine 25 KV' lık orta gerilim tatbik edilir.4356 TS . Bu nedenle boru ömrü açısından kontrolümüz dahilinde bulunan kaplama hatalarının döşeme aşamasında itinalı bir biçimde tamir edildikten sonra borunun kaplaması hasar görmeden dikkatlice borunun üzeri kapatılmalıdır. TS . Çünkü fosforik asit demir yüzeyinde demir fosfat tabakası oluşturduğundan ve metali pasifleştirdiğinden kaplama yapılan kadar geçen zaman zarfında yüzeyde herhangi bir korozyon ürünü oluşmaz.5140 nolu standartlardır. İzolasyonun zayıf olduğu noktada dedektör sinyal vererek kaplamanın zayıf . a) Kaplama yapımında meydana gelen işçilik hataları b) Kaplanmış borunun taşınmasında. Fabrikada imal edildikten toprağa döşenmesine kadar birçok merhalelerden geçmekte olan boruda kaplama az veya çok hasar görmektedir.

indirilmelidir. Yukarıda verilen Holiday dedektörü ile borunun tecridi fabrikada imalat aşamasında kontrol edildiği gibi boru hattının üzeri kapanmadan da boru hendekte iken de tecrit kontrolü yapılabilir.noktası belirlenir.Çelik borunun siparişten sonra uzun süre beklemesi gerekiyor ise borular mümkün ise kapalı alanda istif edilmeli. 1. Çelik borulara ait tecridin bozulmaması ve tecritte beklenen performansı almak için aşağıdaki hususlara özenle riayet edilmelidir. Bu nedenle uzun süre depolanan boruların zaman zaman kontrol edilerek borunun üzeri kireçle beyaza boyanmalıdır. Şekil 17: Holiday dedektörü. hasarlı kaplamanın tamiratı ise hem masraflı hem de işçilik açısından zaman kaybına neden olacaktır. boşaltma ve nakil yapılmamalıdır. 4. istif sahasına nakilde ve hendeklere taşınmasında ve hendeklere indirilmesinde kaplamaların hasar görmemesi için yüzeyi geniş aşağıdaki şekilde gösterilen mesnetlerle kaldırılıp.Uzun süreli istif zorunluluğu olan boruların üzeri güneş ışığım yansıtmak için beyaz kireç ile boyanmalıdır. şayet kapalı alan yok ise ve açık alanda istif zorunluluğu var ise bu durumda mümkün mertebede güneş ışığının az olduğu serin yerler tercih edilmelidir. 2.Satın alman tecritli borunun mümkün olan en kısa sürede döşenerek üzeri kapatılmalıdır. Hiçbir zaman tek' çizgi halinde mesnetleyen halat ve kalın iplerle yükleme. Dedektörün tespit ettiği tecrit zayıflaması tamir edilerek daha sağlıklı bir kaplama yapılmış olur. Halatlarla v. 3. Bu ise istenmeyen bir durumdur. Boru kaplamalarının bozulmaması için nelere dikkat edilmelidir Boru kaplamalarının yapılması için yukarıda belirtildiği gibi çok miktarda işçilik malzeme dolayısıyla para harcanmaktadır. Kaplamalı boruların fabrika sahasında taşıtlara yüklemesinde ve boşaltılmasında. Borular birbiri üzerine gerekli önlem alınmadan konulduğu taktirde boru ağırlığı direk tecridin üzerine. benzer tel gibi teçhizatla yapılan yükleme ve boşaltmalarda kaplama üzerine tek noktadan basınç geleceğinden kaplama hasar görür. Bu kadar emek ve masraf sonucu kaplanan boru hattının kaplamasının bozulmadan yerin altına gömülmesi için azami itina gösterilmesi gerekmektedir.Borular istif alanına gelişi güzel istif edilmemelidir. Yağmur etkisiyle kireci kaybolan azalan boruların güneş ışığının etkin olduğu bölgeler zaman zaman kireçle boyanmalıdır. Şantiyelerde kireci yok olmuş borularda güneş ışığı etkisiyle boru iç kaplaması soyularak boru içinde sarkıklar oluşturmakta ayrıca borunun üst kısımlarındaki bitüm ısı etkisiyle incelmektedir. basınç yaptığından ve güneş ışığının etkisi ısı ve soğukluk etkisiyle kaplamalar birbirine yapışmakta ve borular birbirinden ayrılırken yapışmadan dolayı güçlükle çıkmakta kaplamalar birbirinden ayrılırken soyulmalarla .

Soğuk tatbikli bitüm kaplamaları maden kömürü zifti veya asfalt malzemesi uygun çözücü ile çözündürülür. C) Epoksi kaplamalar : Bu kaplama iki bileşenli olup bu bileşenler uygun oranlarda karıştırılarak yüzeye sürülür. Detay bilgi TS 5140ta mevcuttur. İçine yeterli miktarda dolgu maddesi ilavesiyle elde edilen sıvı bir fırça ile veya tabanca ile 'yüzeye tatbik edilir. Bu kaplama cinsiyle ilgili detay bilgi TS 5139 da mevcuttur. Kaplama ne kadar iyi nitelikli kaplama olursa olsun borunun nakliyesinde şantiyede istiflenmesinde hendeğe indirilmesinde ve hendeğin kapatılmasında çok itinalı davranılsa dahi borunun izolasyonunda mikro ölçekte dahi bir kaplama hatasından. Bu kaplama cinsiyle ilgili detaylı bilgi yukarı ki standartlarda mevcuttur. Bant şeklindeki kaplama sarılarak bant sargı yüzeye iyice yapıştırılır. Yapmış olduğumuz incelemelerde bitüm kaplamalı borularda döşeme şartları maliyeti 1. Kaplama cinslerine de kısaca değinmekte yarar görülmektedir. Ayrıca.Bitüm kaplamalar : Bitüm kaplamalar tatbik şekline göre ikiye ayrılmaktadır. 1. boru hattının döşenmesinden sonra ani darbeler ve zemin oturmaları. Çözücü buharlaşarak yüzeyde kabuk tabakası oluşur. Korozyon hücrelenmeleri kaplamanın bu noktalarında oluşarak boru hattının delinmesine sebep olmaktadır. Kaplama cinsi ve döşeme esnasında hasar gören kaplamalar katodik koruma maliyetini önemli ölçüde etkilemektedir. Yer altı Çelik Boru Hatlarında Katodik Koruma Yeraltı çelik boru hatlarını korozyona karşı korumak için borunun kaplama ile kaplandığı belirtilmiştir. Katodik Koruma tesislerinin etkin bir şekilde çalışması ve koruma başarısının iyi bir kaplamaya ve iyi döşeme şartlarına bağlıdır. kurulması ve işletilmesi kolay bir tesistir. Aşağıdaki şekillerde boruların tahta takozlarla veya plastik mesnetlerle istif sahasında istiflenmesi görülmektedir. nakliyede ve istiflenmede iki uç tarafında bulunan tecritsiz kısma tahta takozlarla mesnetlenmelidir.Sıcak tatbikli kaplamalar : Bu kaplama cinsiyle ilgili detaylı bilgi TS 4356 ve TS 4357 de mevcut olmakla beraber maden kömürü zifti belirli ısılarda yüzeye eritilerek tatbik edilir. Bu kaplama genelde büyük çaplı borularda uygulanmaktadır. Tesisin projelendirilmesi ise katodik koruma konusunda tecrübeli kişiler tarafından . Bunun üzerine tek kat veya iki kat bitüm emdirilmiş cam tülü sargı yapılarak kaplama işlemi tamamlanır Detaylı bilgi TS 5139'da mevcuttur.büyük miktarda tamirat gerektiren tecritsiz alanlar ortaya çıkmaktadır. nakliye hatasından ve döşeme hatalarından. 6. Katodik Koruma tesisi -yapımı işi kompleks bir yapı olmayıp. 5.İstiflenecek boruların istif alanı tasfiye edilmeli taş ve tecride zarar verecek kesici malzemelerden arındırılmalıdır. En çok 12 saat içinde sertleşerek kaplama oluşumu tamamlanır. 2 . kaplamanın tatbikatı arazide de kolaylıkla yapılabilmektedir. İsteğe göre üzerine ayrıca bir veya iki kat bitümlendirilmiş cam tülü sarılarak daha etkin kaplama imalatı yapılmış olur. Sağlam bir kaplamanın oluşması için epoksi reçine ve maden kömürü katranı karıştırılarak kullanılmaktadır. B) Plastik bant kaplamalar : Bu kaplamalar yüzey temizliğinden sonra yüzeye yapıştırıcı astar sürülür. A . hem de boruya mekanik mukavemetin sağlaması için beton kaplı borular özellikle büyük çaplıların iç kaplamalarının beton olarak yapılmasını gündeme getirmiştir. hatta. Bu nedenle yapılan koruyucu kaplamadan sonra etkin bir korozyon kontrolü için katodik korumanın yapılması gerekmektedir. Bu ise emek ve malzeme kaybına neden olmaktadır. Hem borunun korozyondan korumak için.Borular.5 veya 2 katı artırdığı özellikle korozif bölgelerde bu maliyet artışının daha da yüksek değerlere ulaştığı bilinmektedir. D) Beton kaplamalar : Boruların korozyona karşı korumakta ve boruların mukavemetini arttırmak için çelik borular betonla kaplanmaktadır. boru hattı üzerinden ağır vasıtaların geçmesi sonucunda kaplamalarda bozulmalar olmaktadır.

iyi bir galvanik anot sisteminin çalışmasını temin için aşağıdaki hususların göz önünde bulundurulması gereklidir. Yataklar mümkün mertebe zeminden yeraltı suyu alacak yerlere montajına özen gösterilmelidir.000 ohm x cm' deki topraklarda verebileceği koruyucu akım değeri iyice düştüğünden ekonomik olmadığı durumlar çıkmaktadır. Borunun katot halinde tutulabilmesi için yapay anotlar vasıtasıyla boruya dışardan elektrik akımı verilerek boru voltajı negatif yönde kaydırılır.Galvanik anodun zemin direncine göre geçiş direncini azaltmak için dolgu maddesi kullanılır. Galvanik anotlarla ilgili detay bilgi katodik koruma tesislerinde kullanılan malzemeler bölümünde verilmiş olup. Borunun ihtiyacı olan koruyucu akım galvanik anodun çözünmesiyle temin edilir. . özgül direnç değerinin 6. tesisin kurulması ise yine belirli bilgi birikimine haiz kişilerce yapılması gereklidir. Çelik bora hattında korozyonun oluşmaması için borunun korumasız haldeki potansiyelinin 300 mv negatif yönde kaydırılması gerekmektedir.Çinko anotlar. Şayet zeminden su almak imkanı yoksa anotların randımanlı çalışmalarının temini için zaman zaman su ile ıslatılmalıdır.5141'de mevcuttur. Anot tipleri ve dolgu maddesi ile ilgili detay bilgi TS . Bankamızca yapılan katodik koruma tesislerinde.850 MV olması gerekmektedir veya borunun korumasız haldeki potansiyelinin 300 MV kaydırılması da yeterli olmaktadır.yapılması. Bu halde boru üzerinde anodik bölgelerin oluşmaması nedeniyle boru hattı üzerinde korozyon oluşmaz. direncin 1 500 ohm x cm olduğu yerlerde kullanılması gerekir Magnezyum anotlar ise daha yüksek dirençlerde başarı ile kullanılabilmektedir. Dış akım kaynağı ile katodik koruma (Cebri sistemle korama) bunların çalışma prensiplerini kısaca inceleyelim. 2. 1Galvanik anot yatakları direncin düşük olduğu yerlere tesis edilmelidir. Şekil 18: Galvanik sistemle koruma. Yapılan katodik koruma tesisinin işletilmesi ve bakımı da o kadar komplike bir iş değildir. az bir elektrik bilgisi olan kişilerce kolaylıkla işletmesi ve bakımı yapılabilen sistemler benimsenmiştir. 3. Yeraltına döşenen borunun korozyona karşı korumak için boru voltajının minimum .Galvanik anotlarla koruma : Boru hattına çelikten daha elektro negatif potansiyelde olan magnezyum çinko alüminyum ve bunların alaşımlarından imal edilen galvanik anotlar yeter sayıda boru hattının muhtelif noktalarına bağlanarak boru hattı korozyona karşı korunur. Galvanik anotlarla koruma. 1. Katodik Korumanın Genel İlkeleri : Katodik korumanın temel prensibi borunun yapay yöntemlerle katot haline sokulması prensibine dayanmaktadır Yukarıdaki bölümde bahsedildiği üzere boru hattı güzergahı boyunca oluşan anot ve katot bölgelerinde anotta kimyasal ve elektro kimyasal reaksiyonların oluştuğu katotta ise bu reaksiyonların yürümediği bahsedilmişti. Ancak magnezyum anotlarda.000 ohm x cm ile 10. Anodun kullanılacağı direnç değeri arttıkça kullanılacak dolgu maddesi arttırılmalıdır. Katodik Koruma Yöntemleri : Genel prensipleri birbirine benzemesine rağmen iki tip koruma yöntemi mevcut olup bunlar. Katodik Koruma sistemlerinde de yapılan işlem korunacak yapının yapay olarak katot haline getirilmesi ve bu katot yapılan yapının enerji verilerek sürekli katot halinde tutulmasından ibarettir.

terfi merkezlerinin montajında aşağıdaki hususların göz önünde bulundurulmasında yarar görülmektedir.2. Ancak pompalar sık sık sökme ve montaja maruz kalması izole flanşın bu sökme ve montajdan fonksiyonunu yapamaz hale gelmesi muhtemeldir. Şekil 20: Topraklama . Bu nedenle katodik koruma tesislerinin sağlıklı çalışmalarını sağlamak için boru hattının tesisinde. Anottur. Aşağıdaki terfi merkezinde izole flanşlar pompa çıkışlarına konulabilir.İZOLE FLANŞ VE İZOLE FLANŞ YERİNİN TESBİTİNDE DİKKATE ALINMASI GEREKEN HUSUSLAR İzole flanşlar katodik koruması yapılan tesisin koruma yapılmasına gerek görülmeyen bölümünü elektriksel olarak yalıtmayı sağlayan özel yapılmış elektriksel direnci yüksek olan yalıtkan malzemedir. İzole flanşların sağlıklı yapılmayışı koruma maliyetini önemli ölçüde arttırmaktadır.3.2 – Dış Akım Kaynağı ile Katodik Koruma : Dış akım kaynağı ile yapılan korumadan borunun ihtiyacı olan koruyucu akım şehir şebekesinden alternatif akımı doğru akıma çeviren redresörlerle temin edilir. Bu nedenle izole flanş noktasının A noktasına konulması izole flanşın sağlıklı olarak fonksiyon görmesini sağlayacaktır. anot kaybına neden olmaktadır. Tüm bunların sonucunda tarafımızca boşuna ödenecek faturadır. Redresörün negatif ucu boruya pozitif ucu ise yardımcı anotlara bağlanır. Unutmayalım ki koruyucu akım kaçağı israf edilen enerjidir. Ayrıca şekilde 1. Koruyucu Akım Kaçakları : Çelik boru hatlarının katodik korumalarını temin etmek için boru hattına verilen koruyucu akımlar boru hatlarında yapılan hatalı uygulamalar sonucu koruyucu akım verildiği halde gerekli faydanın sağlanamadığı görülmüştür Bu ise boşu boşuna enerji kaybına.4 nolu noktalara konulan izole flanşların diğer dezavantajı da basma borusunun tecritsiz olması ve tecritsiz borudan yine koruyucu akımın kaçmasına neden olmasıdır. Ayrıca pompa çıkışlarına 4 izole flanş için ödenecek bedel yerine tek izole flanş bedeli ödeneceğinden hem izole flanş fonksiyonunu daha iyi bir şekilde yerine getirmesi hem de maliyetin düşürülmesi nedeniyle izole flanşın A noktasına konulması proje çalışmaları safhasında düşünülmeli ve tesiste buna göre yapılmalıdır. 1. Bu kayıpların asgariye indirilmesi için başta boru izolasyonlarının korunmasına. Şekil 19: Dış akım kaynaklı koruma sistemi. kapatılmadan önce bozuk izolasyonların tamiratının yapılmasına ve aşağıda belirtilen hatalı uygulamaların yapılmamasına gayret gösterilmelidir. İzole flanş yerleri seçilirken özellikle sökme ve montaj işinin sıklıkla yapıldığı yerlerden kaçınılmalı mümkünse sökme montaj işinin ve darbelerin az olduğu noktalara izole flanş montajı yapılmalıdır. işçiliktir. Aşağıda 4 gruplu bir terfi merkezinde izole flanşın yapılabileceği yerler ve en sağlıklı olarak flanşın monte edileceği yer gösterilmiştir.

Koruyucu akım kaçağının oluşmaması için çelik platform aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi izole edilmelidir. 5 .Çelik boru tecritsiz durumda olan depo tahliye borusu üzerine temaslı olarak geçirilmemelidir.2 . Şekil 21: Çelik köprüde izolasyon.Boru hatlarının çelik köprü üzerlerinden geçme zorunluluğu olduğu yerlerde çelik boru. Aşağıdaki şekilde görüldüğü üzere depo giriş çıkışlarında çelik boru hatları depo manevra odası betonarme demirlerine irtibatlandırılmamalıdır. 4 . 3 . çelik köprüye irtibat yapıldığı ve bunun sonucunda da köprüye koruyucu akım kaçağının olduğu görülmüştür. Bu nedenle boru hattının izolasyonunun iyi yapılması platform ve boru arasının kaim tahta takozlarla izole edilmesi ve boru kaynakla platforma tutturulmaması ve boru ile köprü arasında elektrikli bir bağın oluşturulmamasına özen gösterilmelidir. Çelik köprülü dere geçişlerinde koruyucu akım kaçağının önlenmesi ve borunun elektriksel olarak yalıtılması için Boru çelik köprüye direk konulması halinde borunun korunması için verilen koruyucu akım çeliğin betona ve toprağa temas eden noktalarından kaybolması sonucunda platform bölgesinde katodik koruma için gerekli voltaj değeri temin edilememektedir.Depo girişi ve çıkışlarında koruyucu akım kaçaklarına karşı alınacak önlemler. Aşağıda yanlış doğru bağlantı şekilleri görülmektedir.Tahliye vantuz ve kelepçe başları izole edilmelidir. . Şekil 22: Manevra odası montajı.

175 Adet işlerin ise henüz hazırlıklarına başlanılmadığı Bölge Müdürlüklerimizden üçer aylık dönemler sonucu gelen bilgilerden tespit edilmiştir. Bu uygulama sadece vana için gösterilmiş olup vantuz. Dere atlamalarında boru izolasyonu ve borunun hasar görmemesi için boru döşendikten sonra boru izolasyonu iyice tamir edilmeli ve boru tecrit tamiratından sonra beton gömlek altına alınmalıdır. yangın musluğu gibi yapılarda da aynı bağlantı ve tecritlerin yapılması gereklidir.Çelik boru hattından metal boru ile branşman alınma zorunluluğu var ise. Bilindiği gibi Bankamızca yaptırılmakta olan içmesuyu işlerinde geçici kabul fesih veya tasfiye sonrası kesin hesapların mevzuatın gerektirdiği sürelerde tekemmül ettirilemediği.Dere atlamalarında sel tecritli borunun tecridini bozduğu bunun sonucunda koruyucu akım kaçağına neden olmaktadır. metal borunun hattın koruma kriterlerinin değiştireceğinin bilinmesi gereklidir. Metal borunun da katodik korumasının yapılması şayet mümkün değil ise branşman alman boru ile korunan boru izole flanşla ayrılmalıdır. KESİN HESAPLARIN ÖNEMİ VE DÜZENLENMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mehmet ÜNAL . 7 . her yıl yeni bitirilen işlerin de ilavesi ile toplam sayıda artış meydana geldiği görülmektedir. kesin hesabı bağlanmayan iş sayısı toplam 323 adet olup. bu işlerden 148 adedinin Bölgelerimizce hazırlama çalışmaları devam etmektedir. 31.Şekil 23: Tahliyelerde izolasyon. . İzolasyonsuz vana zemine oturtulması halinde koruyucu akım çıplak vana üzerinden çamura ve toprağa geçeceğinden bu tip uygulama zorunluluğu alan yerlerde mutlaka vananın izolasyonu yapılmalıdır.Şube Müdürü Seminer konumuz olan Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi’ne ilişkin kesin hesapların önemi ve düzenlenmesinde dikkat edilecek hususlar hakkında bilgi sunacağım.1996 sonu itibari ile. 6 .12. Bu bağlamdan hareketle 31/12/1996 sonu itibari ile Tüm Bölge Müdürlüklerimizce inşaatları tamamlanıp geçici kabulleri yapılarak kesin hesabı bağlanamayan tesis sayısında ve kesin hesap çalışmaları durumundan kısa bir açıklama yapmak istiyorum.

Bu hazırlıklarda 1996 yılı İLLER BANKASI YAPIM İŞLERİ GENEL ŞARTNAMESİNİN 38. talimat ve tebligatlara uymayan. yüklenicilerin listesi çıkartılıp ilgili Daire Başkanlıklarına intikal ettirilerek ve Tüm Bölge Müdürlüklerine bildirilerek bu yüklenicilerin ilgili Bölge Müdürlüklerindeki kesin hesaplarını sonuçlandırmadan yeni teklif istenmemesi ve.1992 tarih 1992/80 sayılı genelgedeki usul ve şartlar takip edilmelidir.9. kesin hesabı borçlu çıkan yüklenicilerin bu borçlarının tahsili için 23. Bütün işlerin tamamlanması ve geçici kabul işleminin bitmesinden sonra yüklenici ile birlikte Bölge Müdürlüğü ve Bankaca tayin olunan elemanlarla kesin hesabın düzenlenmesine başlanır. Konu başlığından da anlaşıldığı gibi KESİN HESABIN ÖNEMİ büyüktür. Kesin hesapların nasıl yapılıp bağlanması hususunu sizlere uzun uzun anlatmama gerek yok. Tüm Bölge Müdürlüklerimize 1993 yılından önce bitirilen işlere ait kesin hesaplan büyük bir gayret ve titizlikle bitme aşamasına getirmelerinden dolayı teşekkür ederiz.Açıklamış olduğum rakamlara bakıldığında kesin hesapların Tüm Bölgelerimizce titizlikle ve büyük bir gayretle bitirilmeye -çalışıldığı görülmektedir. BORÇ DURUMU Gerek Bölge Müdürlüklerimizce ihale edilen ve gerekse Genel Müdürlükçe ihale edilip de Bölge Müdürlüklerimize devredilen işlerden. . Kesin hesapların tekemmülüne ilgi göstermeyen. fuzuli yazışmaya giren. Şöyle ki her yıl Bankamızca yürütülerek Geçici kabulü yapılan işlerin kesin hesap durumları yıl sonu itibari ile Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkanlığına iletilen Bu Kurumun Müfettişlerince aynı işlerin her yıl sonu itibari ile listelerimizde yer alması Bankamızın tenkide uğramasına neden olmaktadır. Tenkitlere uğramamamız ve tesis hesaplarının sürüncemede kalmaması için kesin hesaplarının süresi içerisinde bitirilmesine gayret edilmelidir.maddesinde belirtilen tüm usul ve şartlara uyulma zorunluluğu olmaktadır. Bilhassa zaman zaman Bölgelerimiz uyarılarak 1993'den önce bitirilen işlerin tamamına yakının kesin hesapları bitirilme aşamasına getirilmiştir.yeterlik verilmemesi cihetine gidilmelidir.

besin maddeleri artıkları. . çamaşırhanelerden. Böyle bir bölgede toplu halde yaşayan insanların sağlık durumu bu atık sularla bozulabilir ve bulaşıcı hastalıklar hemen kendini gösterebilir. dizanteri ve benzeri sindirim organlarında kendilerini gösteren hastalıkların oluşmasına sebep olur. yağış sulan ve benzerleri ile kirlenir. genel hamamlardan ve yüzme havuzlarından gelen sular. katı ve sıvı şekillerde bulunan mutfak süprüntüleri. endüstride ve sokakların temizlenmesinde kullanılan sular. bu yerleşim alanının sıvı atıklarını kapalı sistem içinde akıtabilecek şartlar sağlanmış olur ve kullanılmış suları yerleşim alanı dışına atma imkanı bulunur. bazı zararlı bakterilerin ve mantarların yaşamalarına ve kısa zamanda çoğalmalarına ve tifo. insan dışkıları. banyolardan. idrarlar. Ayrıca bu atık sular. Neticede. atık suların bir kısmı toprağa sızar ve yeraltı suyunu kirletir. Bu mikroplar kötü şartlar altında dahi atık sularda kolayca yaşar ve çabuk çoğalırlar. Bu maksatla yapılan tesislere Kanalizasyon Tesisleri denir. bir kısım kirli sular yolların üzerinde toplanarak gidiş ve gelişi zorlaştırır. kızıl.Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler KANALİZASYON PROJELERİNDE ETÜDÜN ÖNEMİ İLLER FANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ali Rıza ÜREYEN . Bir yerleşim alanında içme suları için bir boru şebekesi yapılır ve günün her saatinde yeter derecede içme ve kullanma suyu verilirse. bölgenin havası bozulur. boğmaca ve difteri hastalıklarının mikropları da bulunabilir. Böyle bir ortamda yer altına döşenecek kanal ağı ile sıvı atıklar. Yine bu atık suların içinde verem. kolera.Şube Müdürü GENEL İnsanların toplu olarak yaşadıkları bölgeler. kısa zamanda ve hatasız olarak yerleşim merkezi dışına taşınır ve orada tesis edilecek Arıtma Tesisinde arıtılıp zararsız hale getirilerek tabiata veya bu atık suları içerisinde temizleyebilecek büyük tabii sulara terk olunursa.

Şimdi bu maddeleri başlıklar halinde tek tek açıklayalım: İmar Durumu: Bir beldenin imar planı. Bu tadilatların en aza indirilmesi için. Kullanım kabiliyetini kaybetmekte olan bir imar planına göre yapılacak kanalizasyon projesi sağlıklı olmayacaktır. b) Nüfus durumu. f) Çevre kirliliği. Tek tek evlerin atık sularının kendi imkanları ile (foseptikle) bertaraf etmeleri halinde sorun olmayan atıksular. borular içinden akabilecek miktarda atık su teşekkül edemeyecektir. 20 yıl ömürlü olarak hazırlanmaktadır. Kanalizasyon projesi tanziminde esas done imar planı olmaktadır.. k) Bankamız finansman durumu. gerekçelerini belirterek beldelerinin kanalizasyon proje ve inşaatının Bankamız aracılığı ile yaptırılmasını talep etmeleri durumunda. kullanım ömrünü yitirmekte olan 15-18 yıllık imar planlarına göre yapılacak bir kanalizasyon projesinde.. e) Sağlık durumu. İmar planı ne kadar yeni olursa. Söz konusu beldelerin a) İmar durumu. kanalizasyon tesisinin yapılmasına gerek olup olmadığının tespiti için en önemli faktörlerden birisi de nüfus durumu olmaktadır. Nüfus: Kanalizasyon. Aksi takdirde.. sistem sağlıklı çalışıyormuş gibi görünecek. Borular doluncaya kadar. insanın içeceği ve kullanacağı su olmadan yeterli atıksu da oluşmayacaktır. İçmesuyu abone bağlantısı 300'den aşağı olan yerleşim yerleri için mecra .i) maddeleri için yersel incelemesi yapılır. bir beldenin su ihtiyacı ve bu ihtiyacın temini ile temin edilen bu suyun fenni bir şekilde şebekeyle evlere dağıtımı önem arz etmektedir. Bankamız aracılığı ile ele alınması istenilen Belediyelerin kanalizasyon tesislerinin yapılabilmesi için öncelikle konu ile ilgili mahalli etüdlerin yapılması ve inşaat ihalesine esas olacak bir kanalizasyon projesinin hazırlanması gerekmektedir. h) Alıcı ortam durumu. insana hizmet vermektedir. i) Fiili durum(Mevcut kanalizasyonun olup olmadığı. KANALİZASYON PROJESİ YAPIMI İLE İLGİLİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI TALEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN ETÜD ÇALIŞMALARI Belediye Başkanlığının. ancak borular dolduktan sonra akım sağlanmadığı için parsel bacalarından ve evlerdeki tuvaletlerden geri tepmeler.. g) Belediye imkanları.Kanalizasyon İnşaatı. d) Turistik özelliği. Nüfusu az olan bir beldede. mümkün olduğu ölçüde beldenin en son imar planına göre projelendirilme yapılması sağlanmalıdır. hazırlanacak kanalizasyon projesi de uygulama yönünden o denli sağlıklı olur. yani mevcut olan son durumu ve şehrin alacağı en son şekli gösterirse. Ancak. Böyle bir yerde kanalizasyon tesisi yapılması durumunda. c) İçme ve kullanma suyu durumu. Bu nedenle. akışa geçecek kadar atıksu teşekkül etmeyecek beldelerde (kanalizasyon projesi ve inşaatının yapılması halinde beklenilen hizmeti vermeyeceği göz önüne alınarak) kanalizasyon sorununun foseptiklerle çözümlenmesi tercih edilmelidir. imar planı revizyonu veya sil baştan yenilenmesi halinde değişecek cadde ve sokakların durumuna göre tadilatlar yapılması gerekecektir. şişmeler görülecektir. Onun için. İçme ve Kullanma Suyu Durumu: Yukarıda açıklandığı şekilde atıksuların oluşmasında temel faktör insan olmaktadır. Bu nedenle. Yönlerinden etüdü ve (a. varsa yeterlik ve yararlanılabilirlik durumu) j) Bankamız iş kapasitesi. kanalizasyon sistemiyle toplanması durumunda sorun olacaktır.

Beldelerinin kanalizasyon projesinin yaptırılması halinde. o belde kanalizasyon projesinin ele alınması için önemli bir avantaj sağlamış olur. Her ne şekilde olursa olsun. memleketimiz ekonomisi yönünden bu yörelerin kanalizasyonunun öncelikle ele alınması ve çözümlenmesi gerekmektedir. Belediye İmkanları: Kanalizasyon inşaatı pahalı bir yatırımdır. bu durum. kendi mali imkanları ile kanalizasyon inşaatım gerçekleştirebileceklerini belirtirse. ■ Yabancı turistlerin. beldeye gelecek turistlerin oluşturacağı atıksular tespit edilmeli ve kanalizasyon projesi yapımında dikkate alınmalıdır. gelip gittiği tarih. Buna göre de. tüm yerleşim birimlerimizin aynı anda kanalizasyon ihtiyaçlarını karşılayacak güçte ve yeterlilikte bulunmamaktadır. Buna göre. bu kaçakların giderilmesi için çalışmalar yapılıyor mu? Dağıtılan ve dağıtılacak olan içmesuyu ve kullanım suyunun atıksuya dönüşeceği miktar ne olacaktır? Özel sarfiyat veren tesisler var mıdır? Hepsi tek tek tespit edilmelidir. Nüfus artışı. doğa güzelliği ve plajı olan günübirlik turistlerin gelip gittiği yer midir? Şeklinde faktörlere göre değerlendirilir. Sağlık Durumu: Yerleşim merkezinde etüd yapıldığı tarihe kadar atıksulardan kaynaklanan herhangi bir salgın hastalık olup olmadığı tespit edilir. şebeke ile evlerden alınarak tek bir yerde toplanıp ve uygun bir alıcı ortama verilememesi halinde çok ciddi problemler doğacaktır. Alıcı Ortam Durumu: Yerleşim biriminde her bir evin atıksuyunu müstakil foseptik ile bertaraf etmesi durumunda sorun oluşturmayan atıksuların. insanların sağlıklı bir nefes almasını ne ölçüde engellemektedir? Tespit edilmelidir. kanalizasyon projesinin ele alınması kararı için öncelik sırasının belirlenmesinde etken olacak. piknik alanı ve rekreasyon alanı olarak yararlanılmasını. beldenin mevcut temin edilebilen su miktarı nedir? Müstakbel su ihtiyacı ve temin edilebilme şansı nedir? İçmesuyu şebekesi ne durumdadır? İçmesuyu dağıtımında kaçaklar var mıdır? Varsa. düzensiz gelişme. coğrafi özelliklere sahip yöre midir? ■ Yerli turistlerin gelip gittiği kaplıcaların olduğu yer midir? ■ Yoksa. Atıksu kirliliğinin oluşturduğu çirkin görünüm ve salgın hastalık riskinin beldeye gelen turistlerce görülüp turistlerin bir daha gelmemelerine neden olmaması için.. Bu gerçek göz önünde bulundurularak. Belediyesi. bu beldede kanalizasyon sisteminin oluşturulmasının ne denli ihtiyaç olduğu belirlenmelidir. atıksuların toplu halde deşarj edilebileceği bir alıcı ortamın bulunması. Bu nedenle. Çevre Kirliliği: Atıksuların çevreye verdiği zarar ne boyuttadır? Beldede yaşayan insanlara ve diğer canlılara hayati ölçüde zarar vermekte midir? İçmesuyu kaynaklarını kirleterek salgın hastalıkların doğmasına sebep olabilecek durumda mıdır? Çevrenin ekolojik dengesini ne ölçüde bozmaktadır? Doğadan. beldenin kanalizasyon projesinin yaptırılıp yaptırılmaması durumu irdelenmelidir. Turistik özellikler de. tesisin ele alınması durumunda finansmanının nereden ve nasıl karşılanacağı da düşünülmelidir. memleketimiz ekonomisi. bu tehlike açıkça belirtilmeli ve gerekli önlemin alınması istenilmelidir. kanalizasyon sistemi için hayati önem arz . turistik özelliğe sahipse. dengesiz endüstrileşme gibi faktörlere bağlı olarak kirlilik yükünün anormal artması nedeniyle beldede pissulardan kaynaklanabilecek salgın hastalık çıkması riskinin olduğu tahmin edilirse. Bu nedenle. Bu tarihe kadar herhangi bir salgın hastalık görülmemişse bundan sonra görülme ihtimalinin olup olmadığı araştırılır. Beldenin Turistik Özelliği: Belde. Bu nedenle.şeklinde bir kanalizasyon projesi ve inşaatının düşünülmemesi Talimatname hükmüdür.

belirli bir program dahilinde yürütülen işlerimizin tamamlanıp onaylanarak işlemden kalkanların yerine yenileri alınmaktadır. Kanalizasyonun olup olmadığı. Yılı içinde. çay. Bu çözümler. Yüzeyde çatlaklar bulunmayıp tabanda karstik bir yapı olduğunun tespit edilmesi halinde. kanalizasyon yönünden sorunsuz olan beldenin sorunlu hale geleceği. . derinlikleri. başlangıçta sağlıklı olarak bilinmesi. Bankamız iş durumu olmaktadır. Devlet Planlama Teşkilatınca (DPT) hazırlanan yatırım' programında yer alan "Kanalizasyon Projesi ve Araştırmaları" faslından ödenmektedir. Bankamız Finansman Durumu. Bankamız aracılığı ile yaptırılan kanalizasyon projelerinin bedelleri. Yukarıda açıklanan hususların bilinmesinin faydası. Hangi taraf çoğunlukta ise. Bankamızın yaptırabileceği proje adedi. önceliklerine göre sıraya konulmakta ve sıraları geldikçe de ele alınmaktadır. Bu nedenle. nedenleri ile . Beldeye kanalizasyon proje ve inşaatının yaptırılması halinde. beldeye yapılacak kanalizasyon hizmeti boyutunun tam olarak tespit edilmesi ve beldenin bu yeni yapılacak kanalizasyon hizmetine gerçekten ihtiyacının olup olmadığının sağlıklı olarak belirlenmesi olacaktır. Bunun için. Alıcı ortam durumunun. olumlu yönler ve olumsuzluklar tek tek tespit edilir.Arıtılan atıksuların yazın sulama suyu olarak kullanılması kışın ise açılan suni kanallarla bölgeden uzaklaştırılırken zemine sızdırılmasının sağlanması. Beldenin yakın çevresinde bunlardan hiçbirinin bulunmaması halinde. Olumsuzlukların hakim olması halinde. bu durum. söz konusu "Global Bedel" harcanarak doldurulduktan sonra. boru cinsleri ve şebekenin tekniğine uygun yapılıp yapılmadığı ile deşarj yerinin uygunluğu araştırılır. . yeni projelerin yaptırılması mümkün olamamaktadır. Fiili Durum: Beldenin mevcut kanalizasyon durumu tespit edilir.etmektedir. Bu alıcı ortam. çapları. . mecralarının uzunluğu. nehir şeklinde bir akarsu olabileceği gibi deniz veya boşalım ayağı bulunan göl olabilir. arıtılmış atıksuların zeminin derinliklerine verilmesi olabilir. açık açık ilgili belediye yetkililerine anlatılmalıdır. o yönde işlem yapılır. tek bir yerde toplanan tüm atıksuların bertarafı için çözümler araştırılmalı ve bulunmalıdır. etkenlerden bir tanesi de.Yerleşim birimi karstik bir yapı üzerinde yer alıyorsa zemin çatlaklarının tespit edilerek arıtılan atıksuların bu çatlaklardan zemin içine sızdırılması. ana başlıklar altında açıklanan hususların her biri eksiksiz olarak etüd edilir. Pissu ya da yağmur sularının uzaklaştırılması için mi kullanılmasının uygun olacağı belirlenir. DEĞERLENDİRME VE NETİCE Yukarıda. Mevcut bu tesislerden ne ölçüde ve nasıl yararlanılabileceği tespit edilir. Bankamız finansman durumu da. dere. Bankamız İş Kapasitesi: Bir belde kanalizasyon projesinin Bankamız aracılığı ile ele alınarak yaptırılabilmesinin tespitinde. bu fasıl için konulan Global Bedelle doğru orantılıdır. yukarıda açıklanan etüd çalışmalarının yapılması neticesinde kanalizasyon projelerinin Bankamız aracılığı ile yaptırılması uygun görülenler. bir belde kanalizasyon projesinin Bankamız aracılığı ile ele alınması kararında önemli faktörlerden bir tanesi olmaktadır. eski durumu da aratacağı. yeterli sayıda zemin sondajları açılarak bu sondaj kuyularından. o beldenin kanalizasyon projesi ve inşaatının ele alınması safhasında dikkate alınması gereken hususların tespitinde önemli rol oynayacaktır. Ele alınan projelerin büyüklüklerine bağlı olarak tespit edilen proje yapım bedellerine göre bu sayı yıllara göre değişmektedir. İşlerimizin çok yoğun olduğu dönemlerde.Atıksuların ileri derecede arıtıldıktan sonra verilebileceği suni rekreasyon göllerinin oluşturulması. varsa.

yönlendiren olmak zorundayız. sosyal ve ekonomik temayüllerinin tefsirinde hüner sahibi olmayı ve keza gelecek ihtiyaçları önceden tahmin maksadıyla geçmiş tecrübelerin analizinde sağlam bir muhakemenin kullanılmasını icap ettirir. ŞEBEKE PROJESİ VE PROJE KONTROLLÜĞÜNDE ÖNEMLİ OLAN HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mustafa ERAVCI . Kanalizasyon projelerinde yapılacak en küçük bir hata dahi projenin tamamını etkileyebilecek konumda olup diğer altyapı tesislerinin yeterli hassasiyetle araştırılmamış olması ise tesiste tamiri imkansız veya çok güç mahsurlar doğurabilmektedir. Projeleri çok iyi değerlendirebilmek için gerek Merkez. Proje kapasitesini tayin etmek. kontrol edilirken ve inşaa edilirken diğer alt ve üst yapı tesislerine göre çok daha fazla hassasiyet gösterilmelidir.birlikte açık olarak ifade edilmeli ve belediyesinin kanalizasyon projesi yaptırılması talebinden vazgeçmesi sağlanmalıdır. kullanılacak malzeme cinsi de gösterilerek. Kullanılmış sulan uzaklaştırma sistemleri gelecekte makul sayılan bir yıllar süresince. Bunlar aşağıda sırasıyla açıklanmıştır. bu durumlar ise kanalizasyon tesis inşaatlarında projenin önemini bir kaç kat daha artırmaktadır. Bilindiği gibi kanalizasyon sistemleri cazibe ile çalışan sistemler olup basınçlı çalışmaları istenmez. İşte burada İller Bankası olarak üzerimize çok büyük bir görev düşmektedir. uygulayıcıya büyük rahatlık sağlar. projeye konu olan Beldeye ait araştırmaları yeterli hassasiyetle tamamlamış olması ve iş mahallini çok iyi etüd etmesi gereklidir. İyi araştırılıp sağlıklı yapılan bir proje. tesis inşaatlarında son derece önemli bir yer tutar. işe gereken önemi göstermesi. İyi bir kanalizasyon projesinin hazırlanabilmesi için projeyi yapan kişinin konunun ehli olması.Daire Başkan Yardımcısı Herhangi bir yapının veya tesisin inşaa edilebilmesi için bu tesis boyutlarının çizim ve hesapla.Proje kriterlerinin tespiti . önemli ilave veya değişiklikler gerektirmeden. rahatlıkla yapılabilen bir inşaat ve kolaylıkla işletilebilen bir tesis için projeleri değerlendiren kontrol ekibinin de işe en az projeyi yapanlar kadar önem vermesi gereklidir. Projelerin sağlıklı hazırlanmamış veya iyi araştırılmadan yapılmış olması tesis maliyetini bir kaç kat artırabileceği gibi işletmeyi de çok güçleştirmektedir.İmar planı ve Beldenin gelişme durumu 3. Olumlu yönlerin çoğunlukta olması durumunda beldenin kanalizasyon projesi Bankamız aracılığı ile ele alınır ve yaptırılır. söz konusu meskun bölgenin ihtiyaçlarını karşılayacak büyüklükte yapılır. Bu bakımdan proje. belirlenmesi gerekir ki biz bu uğraşa proje hazırlanması veya tesisin projelendirilmesi diyoruz.Nüfus hesaplan ve bu nüfusun dağılımı 2. Ayrıca yine iyi bir proje. 1. Kontrol teşkilatı olarak yönlendirilen değil. gerekse de Bölge teşkilatı olarak çok iyi bir kadro kurmak ve işlere gereken ilgi ve hassasiyeti göstermek mecburiyetindeyiz. Kanalizasyon Projeleri İncelenirken Dikkat Edilecek Hususlar : Kanalizasyon projeleri hazırlanırken veya incelenirken üzerinde dikkatle durulması gereken 7 önemli konu vardır. sağlayacağı ekonomi ve işletme kolaylığı yanında inşaat sırasında.Mevcut altyapı tesislerinin etüdü 4. Bu nedenle kanalizasyon projeleri hazırlanırken. Bu bakımdan kanalizasyon projelerini çok iyi kontrol edebilmek için bir projenin nasıl dizayn edildiğini öncelikle bilmek mecburiyetindeyiz.

Nihai kararlan verirken de Belediye yetkililerinin. imar planları ve hali hazır haritalardır. Projeci önce mevcut imar planını çok iyi etüd edecek. çaplan.Topoğrafik çalışmaların ve zemin etütlerinin sağlıklı belirlenmesi 6. imar planı verileri ve hali hazır durum dikkate alınarak tespit edilir.Yörenin jeolojik durumu .5. Bu durumda kanalizasyon projesini yapana büyük bir görev ve sorumluluk düşmektedir.Nüfus hesapları: İçmesuyu ve kanalizasyon sistemlerinin her ikisi de ihtiyaç duyulan temiz su ve ortaya çıkan kullanılmış su miktarları ile bunları kullanan nüfus arasındaki bağıntı hakkında bilgi sahibi olmayı gerektirir.nin güzergah. nüfus kesafetinin ve bölgeyi teşkil eden çeşitli tipten alanların iskan durumunun veya kullanılma şeklinin tahmin edilmesini gerektirir. 3Mevcut altyapı tesislerinin etüdü: Kanalizasyon projelerinin tanziminde mevcut altyapı tesisleri mecra.Kanalizasyon sisteminin seçimi 7. Müstakbel nüfusun imar planı üzerindeki dağılışı. derinlikleri. Bu tespitler sonucunda kanalizasyon projesinde uygulanacak nüfus kesafetleri ve bu kesafetlerin kapsadığı alanlar şebeke planlan üzerinde işaretlenir Proje çözümünde her kesafet bölgesi( işaretlenmiş alanlar ) İçin ayrı birim debi hesaplanarak.Nüfus hesapları ve bu nüfusun dağılımı: a. hassas bir şekilde belirlenmeli. alt geçit vb.Keşiflerin hazırlanması 1. Kanalizasyon projeleri ise 35 yıllık planlanır. İmar planları 20 yıllık planlanır. kanalizasyon mecra derinlikleri oluşturulabilecek kısmi ve genel çözümler projede zikredilmelidir. İmar planları kanalizasyon projeleri ile aynı zamanda yapılmış olsa dahi 15 yıl gibi bir yetersizlik söz konusu olmaktadır. menfez. Nüfus hesabında dikkat edilecek önemli hususlar şunlar olmaktadır. -Halkın sosyal ve ekonomik durumu .İmar Planı ve Beldenin gelişme durumu : Kanalizasyon projelerinin hazırlanmasında kullanılan esas doküman.kablo. çap ve konumlan öncelikle irdelenmeli ve proje tanziminde dikkate alınmalıdır. Dere. o bölge içinde kalan mecralar için bu birim debi dikkate alınır. daha sonra da imar planına yerleşemeyen fazla nüfusu nereye nasıl yerleştireceğini tahmin edecektir. plancıların ve yöre halkının da görüşleri alınmalıdır. İmar planı daha eski tarihlerde yapıldıysa bu fark daha da büyüyecektir. eğer kanalizasyon sisteminde . Bu değerlendirmeyi yapabilmek için hem imar planına hem de yöreye çok hakim olmak gerekmektedir. derinlik. Bu tespitler ne kadar sağlıklı yapıldıysa hazırlanacak kanalizasyon projesi de o ölçüde sağlıklı olarak ihtiyaca cevap verecektir. inşaa tarzları hakkında gerekli incelemeler yapılmalı. Bilindiği gibi kanalizasyon sistemlerinde mecra derinliğine etki eden en önemli faktörlerden birisi mevcut altyapı tesislerinin derinliğidir. Proje süresi içerisinde ihtiyaçları karşılanacak insan sayısı bu nüfusun ve gerekli olan hizmet şeklinin tahmini suretiyle belirlenir. Ayrıca kanalizasyon projelerinin tanziminde mevcut kanalizasyon mecraları irdelenmeli ve bunlardan faydalanma yollan araştırılmalıdır. Bu nedenle mevcut altyapı tesislerinin derinlik ve konumlan. daha sonra yerleşimin bugünkü ve gelecekteki durumuna göre diğer başka faktörlerde dikkate alınarak imar planı hazırlanır.boru vs. Bu bakımdan gerekirse sondaj yapılmak suretiyle mevcut kanalizasyon mecralarının güzergahları.Yörede yapılacak geleceğe dönük yatırımların etüdü b.Yörenin turistik durumu . Bir yerleşimin önce yeterli büyüklükte hali hazır haritası çıkarılır.Nüfus dağılımı: Bir meskun bölge içinde suyun dağıtılması veya atıksuyun toplanması. tesisler mutlaka incelenmeli bu gibi tesislerde oluşabilecek kesişmelerde tesisin konumu dikkate alınarak en uygun çözüm yolları belirlenmeli ve bunlara ait detay projeler mutlaka projeye dahil edilmelidir.Yörenin topoğrafik durumu . 2. eğimleri. imar planının yapımından sonra planlama kararlarına uyulup uyulmadığını araştıracak.

kullanılabilecek konumda olanlar varsa bunlardan da sistem oluşumunda faydalanmalı, bu mümkün değilse yağmursuyu için istifade yolları araştırılmalıdır., 4- Proje kriterlerinin sağlıklı belirlenmesi : İyi bir kanalizasyon projesi oluşturabilmek için, proje kriterlerinin sağlıklı bir şekilde tespiti ve uygulaması gereklidir. Kanalizasyon projelerinin dizaynına en büyük etkiyi gösteren proje kriterleri ile bunların tespit şekilleri şunlardır. a) Nüfus ve debi miktarı; Beldeye ait müstakbel nüfus madde 1' deki nüfus hesapları bahsinde anlatıldığı şekilde tespit edilir. Bu nüfusa ait kanalizasyon pissu miktarı hesap edilir. Eğer varsa, özel sarfiyat verecek tesisler ve pissu miktarları ile infiltrasyon oluşacaksa miktarı tespit edilir. Bunların toplam miktarı hesaplanır böylece Belde kanalizasyon sistemine gelebilecek toplam atıksu miktarı belirlenmiş olur. Bu miktarın gereğinden fazla küçük veya büyük tespiti sistem kapasitesini etkileyeceğinden toplam debi miktarının çok iyi tespiti şarttır. b) Derinlik: Kanalizasyon mecra derinlikleri; trafik yüklerine, don etkisine, mevcut altyapı tesislerinin konumuna, yapılacak ev bağlantılarına, binaların bodrum durumuna ve binaların pissu çıkış kotuna bağlı olarak tespit edilir. c) Doluluk oranı ve hız şartlan: Kaide olarak yağmursuyu mecraları tam dolu, pissu mecraları ise çaplarına bağlı olarak 0.40-0.80 dolu aktığına göre hesaplanır. Mecralarda hızın 0.50 m/sn ' den pissu derinliğinin 2 cm ' den aşağı düşmemesine çalışılır. Ancak küçük çaplı borularla başlangıç mecralarında bu durumu sağlatmak imkanı bulunmayabilir. Bu yüzden Ф300 mm çapındaki mecralarda hızın 0,30 m/sn' den Ф400 mm'den büyük çaplı mecralarda ise hızın 0.50 m/sn den aşağı düşmemesi mutlaka sağlanmalıdır. Mecralarda maksimum hız, yağmursuyu mecralarında 4 m/sn, pissu mecralarında 2,5 m/sn civarında olmalıdır. Ancak her halükarda bu hızlar 5 m/sn ve 3 m/sn yi geçmemelidir. d) Eğim : Mecralarda uygulanacak eğimler doluluk, hız ve minimum su derinliği şartlarına uygun olarak tespit edilmekte ise de bu kriterlerin (tespit ve kontrollerinde daha önceki Bankamız uygulamalarına bakmak gereklidir, e) Baca ara mesafeleri : Kanalizasyon mecralarının kavşak yerleriyle eğim, yön ve kesit değişen yerlerine, ayrıca aynı doğrultuda giden mecralarda mecra çapına bağlı olarak 60 -150 m aralıkta baca konur. 5- Topoğrafik çalışmaların ve zemin etütlerinin sağlıklı belirlenmesi : Proje tanziminde proje ve inşaatın sıhhatine etki eden en önemli konulardan biriside arazi çalışmalarıdır. Arazi çalışmaları sağlıklı yapılmış ise uygun çözüm yollan kolaylıkla bulunabilir. Fakat zemin etüdleri sağlıklı yapılmamışsa çok gayri ekonomik ve teknik çözümler oluşturmuş olmak veya inşaat aşamasında geriye dönüşü imkansız engellerle karşılaşmak işten bile değildir. Bilindiği gibi arazi çalışmalarının yerinde ve büroda gerekli tüm kontrol ve kabullerinin 10,12.1985 tarihinde tüm Bölge Müdürlüklerimize gönderilen "Kanalizasyon Proje Topoğrafik Çalışmaları Yapım ve Kontrol Uygulamaları " başlıklı esaslara göre Bölge Müdürlüklerince yapılması gerekmektedir. Bu nedenle arazi çalışmaları Merkezde hiç bir kontrole tabi tutulmamakta, bu durum ise Bölge Müdürlüklerimizin bu konu üzerinde çok daha hassas bir şekilde durmalarını zorunlu kılmaktadır. Yukarıda açıklanan arazi çalışmalarının yapım ve kontrolü ile ilgili esaslarda konu etraflıca anlatılmış olmakla birlikte konunun önemine binaen kontrolde öncelikle nelere dikkat edilmesi gerektiğini ana başlıklarla anlatmaya çalışalım. a) Pissu şebeke planlarında;imar planı ve halihazır durum çakıştırılması imara uymayan kesimlerde Belediyesinin doğrultusunda hareket edilmeli ve bu kesimlerden toplayıcı hat geçirmemeye gayret edilmelidir. b) Şebeke planlarında;halihazır durumdaki açık yollar planlara işlenmeli,imar yollarının açık veya kapalı olanları ayrı notasyonlarla gösterilmeli,planlar üzerine cadde,sokak isimleri ile bölgenin tanımlanmasında yardımcı olacak mevcut tesis isimleri yazılmalıdır. c) Mevcut altyapı tesisleri çok iyi araştırılmalı,bilhassa büyük çaplı içmesuyu boruları, pissu, yağmursuyu, elektrik P.T.T hatları tespit edilerek çap, derinlik ve konumları etüd edilmeli ve planlara işlenmelidir.

d) Mecraların geçirildiği güzergahlarda istimlak, irtifak problemlerinin olup olmadığı, eğer varsa problemsiz güzergahlar bulunabilir mi, kollektör güzergahında inşaat aşamasında bir problem çıkabilir mi, alternatif çözüm var mıdır v.b. araştırmalar yapılmalıdır. e) Projenin tanzimini büyük ölçüde etkileyen dere, köprü, menfez, karayolu vb. geçişlerinde talveg kotları mutlaka kontrol edilmelidir. Ayrıca deşarj noktasındaki alıcı ortamın maksimum, minimum ve ortalama su seviyeleri ölçülmeli rasat yapma veya yapılmış rasat yoksa mahalli bilgilerden yararlanılarak bu kotlar tahmin edilmelidir. 6-Kanalizasyon sisteminin seçimi : Bir beldenin kanal ağının şekli o bölgenin topografyasına jeolojisine, ahcı ortamın uzaklık ve yakınlığına,arıtmanın yöntemine ve yerine,yerleşmenin özelliklerine göre tespit edilir. Tesisi ucuza mal etmek gerektiğinde kolayca genişletebilmek, iyi bir işletme yapabilmek için suların çabuk ve en kısa yollardan akıtmak ve deşarj yerlerini iyi seçmek lazımdır. Toplayıcı kanallar için kısmi yağış alanlarının en alçak yerleri elverişlidir. Arıtma tesisinin ve deşarj yerinin tespitinde pompaj gerektirmeyen suların cazibe ile akıtılmasını sağlayan çözümler tercih edilmelidir. 7-Keşiflerin hazırlanması Tatbikat Projeleri İncelenirken Bölge Teşkilatının Dikkat Edeceği Hususlar : Bölgelerimizde tatbikat projelerine,o işin kontrol mühendisinin bakmasında. Genel Müdürlük olarak büyük yararlar görüleceği kanısındayız. Eğer Bölgelerimizde sırf projelere bakmak için kurulmuş bir grup varsa yine bu grubun kontrol mühendisi ile ortak çalışmaları gerekmektedir. Bunun nedeni,kontrol mühendisi,aynı zamanda projenin uygulatıcısı oldukları için projenin daha sağlıklı incelenerek değerlendirilmesinde çok daha titiz davranacaktır. 1) Projede seçilen ana iskeletin,iyi bir çözüm olup olmadığı incelenerek büyük çaplı mecraların geçtiği güzergahlar iyi etüd edilmelidir. O çaptaki boruların planlarda gösterilmiş olan yollardan geçirilip geçirilemeyeceği araştırılmalıdır. (Caddeler bu çaptaki boruların inşaatlarının yapılmasına engel olmayacak kadar geniş midir, güzergah boyunca varsa diğer altyapı tesisleri inşaatın yapısını engelleyebilir mi, inşaat sırasında üst yapılar etkilenebilir mi, heyelan vb. var mı) yukarıdaki hususlar gerektiren yersel tetkikten önce mahalline gidilerek bir ön çalışma yapılabilmelidir. 2) Mevcut altyapı tesisleri çok iyi araştırılmalı, bilhassa büyük çaplı içmesuyu boruları, pissu, yağmursuyu, elektrik, P.T.T hatları tespit edilerek, şebekedeki hatlarımızla çakışma ve derinliklerinin belirlenmeleri gerekmektedir. Bu konuda Belediyesi ve ilgili diğer kuruluşlarla sıkı işbirliğine gidilmelidir. Projenin verdiği bilgiler, toplanan donelerin ışığında gözden geçirilmelidir. 3) Mecraların geçirildiği güzergahlarda istimlak problemi var mıdır, irtifak hakkı, var mıdır. İstimlak problemi olan güzergahlar yerine başka problemsiz güzergahlar bulunabilir mi; (çünkü istimlak problemi olan yerlerde istimlak bedelleri Bankamızca ödendiği için inşaat maliyeti artmaktadır.) 1. kademe hatların geçtiği yolların tamamı açık mıdır, açık olmayan yerler planlar üzerinde gösterilmelidir. Kollektör güzergahında inşaat safhasında problem çıkabilir mi (Örneğin kollektör ağaçlıklı bir araziden geçiyor olabilir, askeri sahalardan geçiyor olabilir. Bu gibi yerlerde başka çözümler var mıdır.) 4) En önemli hususlardan bir tanesi de kademelendirmenin çok iyi kontrol edilmesidir. İhaleye esas birinci keşifte, 1.kademe şebeke + kollektör ne alınmış, projeye göre verilen 2.keşifte ise metraj ne çıkmıştır, karşılaştırılmalıdır. Projede gereksiz tüm mecralar iptal edilmelidir. 1.kesifi aşan miktar şebeke, iş mahallinde yapılacak iyi bir incelemeden sonra daha az önemli kesimlere kaydırılarak bu alanlar planlarda işaretlenir. 5) Dere, karayolu, demiryolu, kanal, diğer altyapı tesisleri geçişleri v.s uygunluğu araştırılmalıdır. Dere ve kanal kesişimlerinde talveg kotları vs diğer kritik kotlar arazi çalışmaları safhasında alınmış mıdır, Daha uygun başka çözümler olabilir mı, kesişme sayılan azaltılabilir mı?

6) İmar planı dışında kalan fazla nüfusun, yerleştirildiği mücavir alanlar, mahallinde incelenerek kontrol edilmeli, planlarda gösterilmiş olan uç debi yerlerinin araziye dayalı olarak uygunluğu araştırılmalıdır. 7) Yeraltı suyu durumu kontrol edilmeli, projede alınan sızma debisinin değeri mukayese edilmelidir. Bölgede yağış bolsa yağmursuyu giriş payı alınabilir mi. 8) Belediye yetkilileri ile temas kurulup, proje hakkında onlarında görüşlerini alarak, ilgililerin başka alternatif veya tavsiyeleri varsa bunlar değerlendirilmelidir. 9) Büyük hacimli işlerde projeler kısa zamanda tamamlanamadığı için işlerin daha fazla gecikmemesi hususu göz önünde bulundurularak, bazen kısmi şebeke tasdikleri veya kollektörler tasdik edilebilmektedir. Bu gibi işlerde öncelikle yapılması gerekli olan kesimler, geçici deşarjlarının da sağlanması kaydıyla, Belediye yetkilileri ve mahallindeki incelemelerden sonra belirlenerek Genel Müdürlüğe sunulmalıdır, 10) Bodrum konusu da iyi araştırılmalıdır. Koskoca bir caddede birkaç bodrum için tüm hat bodrumlu düşünülmemelidir. 11) Avan projede ve yer tesliminde yağmursuyu projelendirilmesi istenmiş ise ve tatbikat projesinde de ilgili projeler verilmiş ise, bu projeler iyi araştırılmalı, daha ucuz ve uygun çözümler varsa bu çözümler tercih edilmelidir. 12) Projede verilmiş olan özel sarfiyatlı tesislerin verildikleri uç debi yerleri ye miktarları mahallinde değerlendirilmelidir. İnşaat sırasında bu tesislerin atıksuları kalite bakımından borumuza zarar verebilecek evsafta ise arıtıldıktan sonra şebekeye bağlantılarının yapılmasını temin etmek gerekmektedir. 13) Özel sanat yapılarının (Büyük çaplı borular ve bu borulara ait muayene bacaları, terfi binası, geçici deşarj yapısı, dere geçişleri, kara ve D.D.Y geçişleri vs) inşaatları sırasında proje ve uygulama arasında birtakım problemler çıkıyorsa veya daha pratik ve ekonomik çözümler varsa bu hususlar Genel Müdürlüğe bildirilmelidir. 14) Kollektör projelerinde pissuların alıcı ortama verilmeden bir arıtma -tesisinden geçirilmesi planlanmışsa, bu durumda arıtma tesisinin kesin yerleşim konumu ye tipi belli olmadan hattı arıtma sahasının içerisinden geçirmek mahsurludur. Bu nedenle kollektör arıtma tesisinin alanına sokulmadan ve geçici deşarj yapısı ile alıcı ortama verilmelidir. 15) Arazi çalışmalar, planları ile şebeke planları karşılaştırılarak şebeke planlarındaki 1. kademe hatlardaki baca zemin kotlarının doğrulukları tahkik edilmelidir.
Kanalizasyon Proje Müdürlüğümüzün Bölge Müdürlüklerimizden İstekleri Belirtilmiştir:

1) Yer teslimine, tatbikat veya tadilat projenin yersel tetkiklerine iştirak eden bazı Bölge Müdürlüklerimiz elemanları işle ilgilenmedikleri ve kendilerini geri planda tuttukları yıllardır gözlenmektedir. Halbuki heyette görevli bulunan tüm elemanların alman kararlardan 1.derece sorumlu oldukları malumunuzdur. Bu nedenle bundan sonraki çalışmalarda heyette görev alacak elemanlarınızın hazırlıklı gelmeleri, hiç değilse görev süresince işle ilgilenmeleri konusunda uyarılmaları gerekmektedir. 2) Bazı Bölge Müdürlüklerimizde kanalizasyon inşaatı sırasında zorunlu olarak meydana gelen tadilatların ferşiyatı tamamlandıktan sonra gerekli tadilat projesi hazırlanıp tasdik için Başkanlığımıza gönderilmektedir. Hazırlanan tadilat projesi sözleşme eki şartnamelere uygun bulunmadığı takdirde, projede gerekli düzeltmeler yapılıp tasdik edildiğinden imalatın tamamlanmış olması nedeniyle tashihatın yapılmaması için yüklenicilerin talebi karşısında Başkanlığımız zor durumda bırakılmaktadır. Bu duruma meydan verilmemesi için hattın inşaatına başlanmadan önce çıkabilecek sorunları bulunup bulunmadığı Bölge,Belediye ve Yüklenici işbirliği ile önceden tespit edilmeli ve proje tadilatım gerektiren bir durum var ise tadilat projesi yükleniciye yaptırılıp tasdik için Bölge Müdürlüğümüz kanalı ile Başkanlığımıza gönderilmeli ve Başkanlıkça tasdik edilmeden kesinlikle inşaatına geçilmemelidir. Ayrıca, tadilatın gerekçesi hakkında Bölge Müdürlüklerimiz ayrıntılı bilgi vermelidir. Aksi takdirde telefonla veya yazı ile bilgi alındığında projenin tasdiki

13) Genel Müdürlükçe tasdik edilen özel tiplerin (özel baca. terfi binası. Bu konuda arkadaşların yetiştirilmesi konularında üzerimize düşen görevi her zaman yapmaya hazırız. deşarj noktasındaki alıcı ortamın max. deşarj yapısı. 3) Bazı Bölge Müdürlüklerimizin proje hakkındaki görüşleri Başkanlığımıza geç intikal ettiğinden projenin tasdikinde gecikmeye girilmekte ve bu nedenle de yüklenicinin süre uzatım talebi doğmaktadır. Bazı Bölge Müdürlüklerimiz kanalizasyon projenin yersel tetkiki için gün belirlemektedir. TCK geçişi. gibi) imalatın geciktirilmemesi için bu işlemlerin çözümü çok önceden sağlanmalıdır. 4} Bazı Bölge Müdürlüklerimiz 2. bölge Müdürlüklerimizce ciddi bir biçimde ele alınmalı. dere geçişleri vs. Bu durum -işlerin aksamasına ve gecikmesine neden olmaktadır. elektrik vs. Bilindiği üzere küçük tadilatlar için Genel Müdürlükten eleman gönderilmemektedir. köprü. bazıları "Vize edildi" kaşesini basıp mühürleyip imzalamakta. Bu konuda Bölge Müdürlüklerimizle bütünlüğü sağlamak için ayrılan bölüme "vize edildi". Çünkü hakedişlerde bu tarihler esas alınmaktadır. 9)Bölge Müdürlüklerimizce yapılan vize işlemlerinde değişik işaretler kullanılmaktadır. irtifak. bazıları da hiç bir şey yazmadan ve mühürlemeden imzalamaktadır. 11) Sene başında. (DDY geçişi. 14) Bölgelerde muhakkak proje grupları oluşturulmalıdır.kurarak yersel tetkike eleman gönderip göndermeyeceğimiz konusunda görüşümüzü almaları gerekmektedir. 10) Proje bölümlerinin vize işlemleri Bölge Müdürlüklerimizce geciktirilmeden yapılmalıdır. karayolu v. Aksi takdirde gereksiz yere fiyat farkı ödenme durumunda kalınmaktadır. Deşarj noktasında rasat yapılmamışsa mahalli bilgilerden yararlanarak Başkanlığımıza bilgi verilmelidir. hesap tablosu ve profiller bulunmalı ve tadilat projesi şartnamelere uygun olarak çizilmelidir. keşif içerisinde kalıp kalmadığı araştırılmalıdır. geçişleri. 8) Kanalizasyon projesinin büro tetkikim müteakip yersel tetkiki için Genel Müdürlükçe gün belirlenmekte ve ilgili yerlere de bilgi verilmektedir. istimlak.) imalatı sırasında bir takım sorunlar ve hatalar çıkıyorsa bunlar Genel Müdürlüğe bildirilmelidir. Bundan böyle karışıklığı önlemek için projenin yersel tetkikine gün belirleme Genel Müdürlükçe yapılacaktır. bu güzergahlarda sıkıntı varsa bu problemler önceden ilgili kuruluşlarla temas edilerek çözümlenmelidir. ayrılan ödenek esas alınarak yapılacak hatlar belirlenmeli. kademe değişikliği projelerinde mutlaka keşif verilmelidir.. dere geçişi. Ayrıca. PTT. 12) Kademe değişiklikleri. Ayrıca. TCK. yuvarlak mühür ve tarih ile projeye bakan kişi ve kişilerin kaşeleri basılarak imzalanması uygun olacaktır.s geçişlerinde talveg kotlarının arazi çalışmaları sırasında mutlaka kontrol edilmesi gerekmektedir. menfez. kademeye alman hatlar ile büyük ve küçük çaplı tadilat projelerinin yersel tetkiki için gün belirlemekte ve Başkanlığımıza da bilgi verilmektedir. ortalama ve feyezan su seviyeleri ölçülmelidir. Bu duruma meydan verilmemesi için Bölge görüşlerinin en kısa sürede Başkanlığımıza intikali gerekmektedir. 7) Proje bölümlerinin Bölge Müdürlüğümüz evrakına giriş tarihlerinin mutlaka bildirilmesi gerekmektedir.gecikmektedir/Tüm tadilat projelerinde şebeke planı. 6) Proje bölümlerinden arazi çalışması hariç diğerlerinin iadesi Genel Müdürlükçe yapılmaktadır. boru. DDY. Ancak bu konuda Bölge Müdürlüklerimizin Başkanlığımız ile temas . Örneğin bazı Bölge Müdürlüklerimiz kendilerine ayrılan bölüme mühür ve imza atmakta bazıları "Görülmüştür" kaşesini basıp mühürleyerek imzalamakta. Bu nedenle Bölge Müdürlüklerimiz projenin bölümleri hakkındaki görüşlerini bir yazı ile Başkanlığımıza bildireceklerdir. .kademeden 1. 5) Projenin tanzimini büyük ölçüde etkileyen dere. min.

3.Tahliye İmkanları. Dikdörtgen tip vs.Şube Müdürü Kanalizasyon tesislerinde şebeke sisteminin derinde yapımından kaçınma veya düşük kotlu sahaların drenajını sağlama gibi sebeplerle kullanılan pompalama tesisleri daha ziyade cazibeli akışın sağlanamadığı mahallerde tesis edilmektedir. Diğer taraftan projelerin tatbikatı sırasında inşaatların yapımındaki mekanik ekipman yönünden ölçü hataları yapılmaktadır. sorulduğunda.Enerji. Emme ve basma deliklerinin projelerinde gösterilen ölçülerde imal edilmelerine dikkat edilmelidir. Terfi merkezlerinin önemini kısacada olsa belirttikten sonra bu tesislerin projelendirilme aşamasında dikkate alınması gereken bir takım hususlar var.Bazen projelerde bu hususla karşılaşmaktayız. gürültü. Yani yerin büyüklüğüne göre değil de işin gerektirdiği büyüklükte alan seçilmelidir.örneğin. Terfi merkezi sayısının azaltılması veya bire indirilmesi düşüncesiyle işletmeyi riske sokmamak lazımdır. mertebesindeki ölçü hataları eksen kaçıklığına titreşimli çalışmalara ve çeşitli kırma işlemlerini gündeme getirmektedir. Bu savunma yanlış ve hatalı bir savunmadır. aldığımız cevaplar genellikle yerin dar olduğu bu alana sığmayacağı rahatlıkla söylenebilmektedir. Bu ön şartlar değerlendirildikten sonra daha detaylı bir planlama yapılmalıdır. Makine. 5. Terfi merkezleri veya pompa istasyonları gibi isimlerle nitelenen üniteler atıksuların belirli bir kottan alınarak istenilen bir kota iletimini sağlayan kanalizasyon sisteminin kalbini teşkil etmektedir. hazine arazisi mi istimlak işlerinin kolay olup olamayacağı araştırılmalıdır. Yanlış seçilen bir terfi merkezinin ilerdeki işletme aşamalarında problem olacağı unutulmamalıdır. 2. Enerji maliyetleri ve işletme giderleri açısından bu tür tesisler ekonomik yönden tercih edilmeseler dahi. Elektrik Mühendisi arkadaşların paraflan görülmemektedir. Elektrik Mühendisi arkadaşlarımızın birlikte inceleyip.) 6. hattın derine batmasını önlemek veya atıksuların yüksek kotlara terfisini sağlayarak deşarjını sağlamak açısından zorunlu olmaktadır. Pompaların monte edileceği yerlerdeki cm. Mekanik ekipman imalatında ise bu mertebe ± mm seviyesindedir. Projeyi yapan arkadaşa bu hususlarla ilgili sorular . projeleri paraflamaları gerekmektedir. Su temini ve Haberleşme imkanları 4. Terfi merkezi projeleri Bölge Müdürlüklerimizce incelenirken İnşaat. Terfi merkezi tipi olarak keson seçilmiş ancak pompa sayısına ve kapasitesine bakılacak olursa buranın dikdörtgen kuru tıp olarak planlanması gerektiği ortaya çıkmaktadır.Jeolojik şartların uygunluğu: Terfi merkezinin yapılacağı yerdeki jeolojik yapı terfi merkezinin tipinin seçiminde önem arz etmektedir. 1. Terfi merkezlerini projelendirirken burada bir takım mekanik ekipmanların çalışacağı dikkate alınarak rahat bir çalışma ortamı sağlamak düşüncesiyle bina ölçümlendirilmesinde ölçüler geniş tutulmalıdır.TERFİ MERKEZLERİNİN PROJE İNŞAAT VE MONTAJ İŞLERİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Adil ÜNAL .Arazi Mülkiyeti: Terfi merkezinin inşaa edileceği arazinin şahıs mı. İnşaat işlerinde toleranslar ± cm mertebesindedir. Genel Müdürlüğümüze Bölgelerden gelen projelerde Makine. (Keson. Çünkü derin kotlarda ızgara ve kum tutucu ünitelerinin çalıştırılması kolay olmamaktadır. görünüm gibi hususların çevreyi ne derecede etkilediği belirlenmelidir. Kontrollük hizmeti yapacak mühendisin her şeyden önce konuyla ilgili yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olmalıdır. Bunun içinde terfi merkezi binasının kurulacağı alanın yeterli büyüklükte olması gerekmektedir. Bu şekilde montaj ve demontajda rahat bir çalışma sağlanmış olacaktır.Ulaşım şartlari : Terfi merkezinin yapımı esnasında malzeme nakliyesi ve ulaşım şartlarının kolaylığı dikkate alınmalıdır. Kullanılan ekipmanlarda pompaların kalite durumları da kontrol hizmetlerinin yeterli .bazı durumlarda.Çevre ile ilişkiler : Koku.

Yer teslimlerinde terfih sistemlerde mutlaka makine. Şekil 24: Kuru Tip Terfi Merkezi . Ancak bu pompaların çalışmasından memnun olduğumuzu söylememiz mümkün değildir. 3. Sonuç olarak şu ana kadar söylediklerimizi özetleyecek olursak. Bu olayı söylemek acıda olsa öz eleştiri yapmak zorundayız. İhale kanunumuz ithal pompa alımına pek müsait değildir. 2. Hepinizce de bilindiği üzere bugüne kadar alman pompaların %100' e yakın bir oranda yerli imalat olduğunu görüyoruz.Montaj işlerinin montaj planlarına uygun olarak yapılması. elektrik mühendisleri bulundurulmalı.olmadığı imajım da vermektedir. Şöyle ki fiyat açısından yerli pompalarla rekabet etme şansı bulunmamaktadır.Kontrol mekanizmasında işin özelliğine göre ilgili mesleklerden eleman bulundurulması. 1.

Şekil 25: Yaş Tip Terfi Merkezi Şekil 26: Burgulu Tip Terfi Merkezi .

disiplinler arası çalışmanın ne ölçüde amaca yönelik oluşu ve geoteknik tasarımdaki optîmizasyonun gerçekçiliği ile direk ilişkilidir. . projelendirilecek yapı özelliklerine yönelik gerçekleştirilmemesi. Bu nedenle mühendisin görevi yapının kapsamı ne olursa olsun zemini tanımak ve proje ve inşaat aşamasındaki tasarım ve imalatları buna göre yürütmektir. serviste kalabilirliği ve duraylığı ile ilgili bilgileri kapsamaktadır. Bu zeminlerin davranışı alışagelmiş hesap yöntemlerinin dışına taşmaktadır. Boşluk suyunun statik yüklenme sırasında kolaylıkla hareket edebileceği kaba daneli ve geçirimli zeminler bir uçta. danelerinin büyük çoğunluğu kil olan plastik zeminler diğer uçta değerlendirilmekte ve bu zeminler sırayla kum ve kil veya kohezyonsuz ve kohezyonlu şeklinde kesin hatlar i1e ayrılmaktadır. Geoteknik seriler 5. yapı ve optimum tasarım bazındaki zemin mühendisliği etütlerinin. Geoteknik kategoriler 4. kendi mühendislik disiplinindeki uzman kişiler arasında teknik iletişiminin derecesi. Hasan BALSEVEN – Jeo. Yük. Şişen. Bir geo-teknik çalışmanın başarısı. ölçme sistemi yerleştirilmesi. 1. EC 7 (1990) adı altındaki taslak 1989 da görüşülmüş ve bu taslak'10 adet bölümden oluşmaktadır. mühendislik yapılarının tasarımında geoteknik açıdan gerekli olan yapının mukavemeti. Zemin. GİRİŞ Geo-teknik yada zemin mühendisliği . bu mühendislik disiplininin başarısızlığı olarak da yorumlanabilecektir. çöken. Bunlar. eriyen. Dizayn esasları 3. amaca yönelik olmaktan çıkacağı gibi. zemin iyileştirilmesi 6. Müh. Yüzeysel temeller 7. EC7. Hasan KEZER – Jeo. Ara karakterde bulunan zeminler büyük bir grup oluşturmaktadır ve bunlar ile ilgili problemlerin çözümleri anılan "uç" malzeme karakterleri ile çözülmeye çalışılmaktadır. teknik uygulanabilirlikten (design of reliability) uzaklaşması. Kazık temeller 8. Bu nedenle yeni Avrupa Yapı Standartları’nı hazırlamak üzere bu çalışmalara 1987 yılında başlatılmıştır.bölümde getirdiği yeni güvenlik kavramı ve bağlı olarak kısmi güvenlik faktörlerinden bahsedilmektedir. stabilitesi. Kurulan Avrupa Birliği ile Yapı Birim Dallarında ortak güvenlik amaçlanmaktadır. Özel grup zeminler diyebileceğimiz bir diğer grup zeminin davranışı alışılmışın dışında özelliklerden etkilenmektedir. yada tasarımın ekonomiklik. zemin (ground) ve üzerinde projelendirilecek yapının teknik etkileşiminin öngörülerek (predictıon) optimum (reliable) tasarımın (design) belirlenmesinde disiplinler arası (inter-disciplinary) bir mühendislik dalıdır. dolayısıyla bu projeye göre yapılan inşaatın da sıhhatli olmayacağı malumdur. Zeminler çok çeşitlidir ve farklı davranış gösterirler. yeterli ve sağlıklı zemin etüd ve araştırmalarına dayanmayan proje çalışmalarının güvenilir olamayacağı açık olup.PROJE VE KONTROLLÜK HİZMETLERİNDE ZEMİN VE İNŞAAT İLİŞKİSİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sevinç DENİZ – Şube Müdürü Ö. tropik v. Yeni Avrupa Yapı Standartları (Eurocodes) 'nın Geoteknik Mühendisliği ile ilgili 7. Giriş 2. yapı projelerinin zeminden bağımsız tasarımı. bakımıdır. İnşaatın kontrolü.b. Şevler 10. Müh. zeminler ile çeşitli tipte dolgular bu gruptadır. organik. Dayanma yapıları 9. Başka bir deyişle. Dolgular. güvenlik.

Belirtilen süreç zarfında sağlanan bu performans. geçen beş yıllık süreç zarfında kanalizasyon sisteminin değişik ünitelerine ve pissu arıtma tesislerine yönelik yaklaşık 100 adet zemin etüdü. etkin bir kontrollük hizmeti bazında teknik eleman yapılanmasını gerekli kılmaktadır. hazırlanan projenin ne tür zemin yapısına sahip olduğu. Zira.Zemin etüd ve araştırmaları. 1991 yılı ile başlayan bu süreçte kanalizasyon sisteminin değişik ünitelerine pis-su. iksa sistemleri. Bu şekli ile projelendirme ve projenin inşaatı aşamalarında tasarım ve uygulama kriterleri ile bütünlük arz eden geo-teknik çalışmalarda daha önce belirtilen basan kriterlerinin sağlanmasının. geo-teknik çalışmalar için henüz yeni düzeyde nitelendirilebilen bir çalışma için oldukça yüksektir ve önümüzdeki yıllarda bu düzeyin oldukça üzerinde bir performans beklenen Başkanlığımızda. Beklenen bu performans. belirtilen bu performansı önümüzdeki yıllarda daha yüksek düzeye çıkartacağı açıktır. iş ve işçi güvenliği yönünden TS 2519 esaslarında uygulanacak iksa türleri. Ayrıca 40 adet arıtma tesisinin inşaatı tamamlanmıştır ve 19 adet pissu arıtma tesisinin de inşaatı devam etmektedir. belirtilen başarı kriterlerinin sağlanmasında. proje firmasının bu konuda yönlendirilmesi amaçlanmaktadır. Kanalizasyon Sisteminin Proje Çalışmaları Aşamasındaki Kontrollük Hizmetleri a) Teknik kontrollük hizmetleri Geo-teknik çalışmalardaki basan kriterlerinin sağlanmasında etkin unsurların ön plana çıktığı bu tür kontrollük hizmetlerinde saha kontrol mühendisince zemin etüdünün hangi tür . proje etap (A) yersel tetkik tutanağı ile başlayan süreç zarfında da Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüğü teknik personellerinin eşgüdüm ve koordinasyonlarının sağlanması amaçlanmaktadır. yataklama ve kundaklama yapılması hususlarının İdarece inşaat ihalesinden önce tespit ve tayini. tasarımda belirlenen uygulama kriterlerinin sağlanması amaçlanmaktadır. gerek ihale muhtevasındaki işlerin gerçekleştirilmesi. teknik bazda. yapının özelliğine göre zeminde tasma gücü tahkiki ve bunun için alınacak önlemler. araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin belirlenmesi ile başlayan süreç zarfında. Ülkemizde yüksek düzeyde olan alt-yapı tesis ihtiyacının. özel yapı tiplerinin temel dizaynı vb. içmesuyu arıtma tesisleri ile bazı su deposu yapılarına yönelik olarak zemin etüdleri yapılmıştır. inşaat ihalesinden sonra veya inşaat yapım aşamasında olmak üzere bu safhaların herhangi birinde yapılabilir. İdari bazda ise.) tamamlanması ardından projenin inşaat aşamasında yine teknik ve idari bazda kontrollük hizmetlerinde . BAŞKANLIĞIMIZ BÜNYESİNDEKİ GEO-TEKNİK ÇALIŞMALAR VE KONTROLLÜK HİZMETLERİ Başkanlığımız bünyesinde geo-teknik çalışmalar alt-yapı hizmetlerimizin projelendirme ve/veya inşaat aşamalarında yapılmaktadır. İdari ve Bankamız mevzuatı yönünden de daha sıhhatli ve rantabl icraat yapımını ortaya koyacaktır. bu zemin ve varsa yeraltı suyunun da yapıya olumsuz yönde etki edecek agresif özellik olup olmadığı. Ağırlıklı olarak projelendirme aşamasında yürütülen kontrollük hizmetlerimiz . idâri ve teknik bazda olmaktadır. 1996/97 yılları zarfında 35 adet kanalizasyon tatbikat projesi için çalışmalar devam etmektedir. permeabilite tayini. dolgu yüksekliği fazla olan hatlarda seçilecek boru tipi. Projelendirme çalışmaları kapsamında geo-teknik etüdlerin ve etüd bazındaki geo-teknik tasarımın (zemin iyileştirmeleri. proje çalışmalarımız kapsamında yapılmıştır ve 48 adet projenin inşaatı sürmektedir. geo-teknik çalışmaların daha önce. yapının türüne göre şev stabilitesi tahkiki. gereksefinansman yönünden ileriye dönük plan ve program yapmada. proje aşamasında. inşaat ihalesinden önce. BANKAMIZIN GEO-TEKNİK ÇALIŞMALARDAKİ PERFORMANSI Bankamız bünyesindeki alt-yapı hizmetlerine yönelik geo-teknik çalışmalar oldukça yeni olarak nitelendirilebilecek bir düzeydedir. etkin bir kontrollük hizmetine bağlı olduğu kabul edilmelidir. Aksi taktirde telafisi mümkün olmayan veya kısmen mümkün olan durumlar ortaya çıkabilecektir. Bu süreç zarfındaki kontrollük hizmetlerimiz ise. Başkanlığımız bünyesinde ise. Ancak bunlardan en ideali etüd ve araştırmaların proje aşamasında yapılmış olmasıdır.

(Etap (A) yarsel tetkik tutanağı) Bir saha incelemesi seçimi çalışmalarında araştırma sondajı uygulamaları. sondaj lokasyonlarının saptanmasından önce yüzeysel şartlarda zemin tipleri (kayaç zeminler ile toprak zeminler olarak ilk aşamada. (1. yapı elemanı ile sağlanacağı zeminlerde ilerleme sıkı-katı yada sağlam zemine kadar devam ettirilmelidir. Kayaç zeminlerde. Toprak zeminlerde ise. (etap (B) çalışmaları) . . .mühendislik yapılarına yönelik olduğunu. zemin homojenlik özelliğine. flüvial moloz ortamı. düşük kotlarda yer altı suyu içeren yada basit iksa sistemlerinin veya şevli kazının kazı çukuru stabilitesini sağlayacağı zeminlerde. kesin sınırların belirlenmesi ve haritalanması bu aşamada gerçekleştirilmelidir. Bu aşama kapsamındaki kontrollük hizmetleri saha yerinde deney çalışmaları (in-situtesting) ve saha örnekleme çalışmaları (sampling) bazlarında verilmektedir. riskli' zeminlerde ve düşük kotlarda. . Kanalizasyon sisteminin ağır yapıları için penetrasyon düzeyi . inşaatında ciddi mühendislik problemleri yaşanmayacağından araştırma çukuru çalışmalarının programlanması. ciddi mühendislik problemlerinin oluşmasının beklenmemesi nedeni ile araştırma sondaj çalışmalarının bu tür zeminlerde yapılmaması gerekir. Daha sonra kanalizasyon sisteminin değişik yapılarının alternatif zeminleri göz önünde bulundurularak sondaj lokasyonları ve derinlikleri saptanmalıdır. ancak özel iksa sistemleri ile kazı çukuru stabilitesinin sağlanabileceği zeminlerde. ikinci aşamada ise toprak zeminler. Özellikle toprak zeminlerin ayırtlanmasında. alüvyonel akarsu ortamı. geo-teknik çalışmalara ciddi katkı sağlayacaktır. olarak belirlenmelidir. projelendirilecek yapının özelliklerine ve kazı kotuna bağlı olarak. proje alanını represente edecek miktarda araştırma sondaj uygulamalarının programlanması düşünülmelidir. Geo-teknik etütlerinin saha çalışmaları kapsamında araştırma çukuru-sondaj çalışmaları yanında yüzeysel gözlemlerin enterpolasyonu ile jeolojik harita sınırları kesinleştirilmelidir. Toprak zeminler üzerinde projelendirilen kanalizasyon şebeke sistemi için. (etap (B) çalışmaları).Saha araştırma çukuru ve sondaj çalışmaları. yaklaşık 15 mt. Bunun yanı sıra tüm araştırma sondaj uygulamalarında. Belirlenen maksimum sondaj penetrasyon seviyelerinde katı-sıkı zeminlere (SPTN30) girildiğinde maksimum 5mt. lagüner bataklık ortamı.5 kat arttırılması (max. ( z + R + 1. yalnızca sondaj loğları ile proje alanının reprezentasyonundaki güçlükler ve bu tür çalışmaların ekonomik boyutu nedeniyle etüdün son aşamalarında gerçekleştirilmektedir.) gerekmektedir.Saha gözlemleri. yine zemin ve kanalizasyon sisteminin değişik ünitelerinin özelliklerine bağlı olarak saptanmalıdır. Teknik kontrollük hizmetlerindeki bu bilinç aşağıdaki aşamalarda açıklanmıştır. Kollektör ve toplayıcı hatlarındaki sondaj penetrasyonunda.) kazılara sahip yapılar olması nedeni ile. terfi merkezleri için.Araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin belirlenmesi.5R )* düzeyinde olması. yaklaşık 6 mt. jeolojik harita üzerinde yeraltı su seviyesinin yüzeyden derinliklerinin eş yeraltı su seviyesi eğrileri ile gösterildiği -ki eğer basınçlı aküfer şartları söz konusu ise piezometrik seviyelerinde ayrıca belirtildiği zemin hidro-jeolojik haritalarının oluşturulması. . olarak) ayırtlanmalıdır. 10 mt. kohezyonlu. kıyı kumulları ortamı vb. yüksek kotlarda yer altı su seviyesine sahip. residüel toprak zonları. çok gevşek-yumuşak zeminde (SPTN3O < 5 ) kazı stabilitesinin yada zemin iyileştirmesinin fore kazık vb. 4mt.5B) arıtma tesisleri için ise maksimum 30 mt. Araştırma sondaj çalışmalarının derinlikleri. bu yapıların inşaat sırasında ne tür bir mühendislik problemi ile karşılaşılabileceğinin ve bu problemin çözümünü sağlayacak yapı tasarımında ne tür zemin mühendislik parametrelerinin etüd sırasında saptanması gerektiğinin bilinmesi gerekir. Ayrıca özel iksa sistemlerinin alansal belirlenmesinde yeraltı su seviyesinin birincil etkinliği söz konusu ise . Bu nedenle. kanalizasyon sisteminin hafif ve sığ derinlikte (max. sağlam-dayanımlı kayaç zemine ( SPTN3O > 50 ) girildiğinde ise maksimum 3 mt ilerleme düzeyi ile sınırlama getirilmelidir. bu tür zeminlerde kazı çukuru stabilitesinin direk kontrolüne olanak sağlaması nedeni ile de tercih edilmektedir. en azından. penetrasyon düzeyinin en az 1.

Kritik olmayan zemin şartlarındaki 1.5 mt ilerleme ve 0. 0. kazı çukurunda . 0. kritik zemin şartlarında. özellikle tesis tipinin stabilitasyon havuzu sisteminin seçilmesi halinde mutlaka yapılmalıdır. Özellikle basınçlı aküfer şartlarının geçerli olduğu formasyonlarda . Zemin geçirimlilik deneyleri.Jeo-teknik raporlar. yeraltı su örnekleri ve zemin örnekleridir. yeraltı su seviyesidir. SPT (standart penetration test) ve zemin geçirimlilik-permeabilite deneyleridir. hem de periyodik yeraltı su seviyesi ölçümleri ile zemindeki yeraltı su şartlarının net bir şekilde ortaya konması için faydalı çalışmalardır. Yeraltı su seviyesinin projelendirilecek yapıyı etkilemesinin düşünüldüğü lokasyonlarda represantatif yeraltı su örneklemesi yapılmalıdır. zemin sıkılık yada katılığının belirlenmesine yönelik olarak. (etap (B) çalışmaları). hatalı değerlendirmelere neden olacağı unutulmamalıdır.lik sondaj manüplasyonunda. Bankamız bünyesinde alt-yapı hizmetlerine yönelik yerinde deneyler . Daha sonra saptanan zemin türleri için . Saha zemin örnekleri. oldukça kısa bir ilerleme ile SPT deneylerinin yapılarak SPT-D ve UD numunelerinin alınması şeklinde aşamalar öngörülmelidir. Zemin örnekleri . Zemin etütlerinin saha çalışmaları kapsamında belirlenmesi gereken diğer önemli zemin paremetresi ise . İlk aşamada hazırlanan ön etüd geo-teknik raporlar (factual report) kapsamında . olası karşılaşılabilecek mühendislik problemleri için (zeminde oturma ve şişme yada yapının yüzmesi. (proje etap (B) onayı). Örselenmemiş zemin örnekleri ise (undisturbed-UD soil sample) "shelby tube" içerisine hidrolik baskı ile alman örneklerdir ve örnek koruma-nakliyesinde örselenmeye karşı titizliğin gösterilmesi gerekir. . geo-teknik tasarımda kullanılacak zemin paremetrelerinin en sağlıklı saptama yöntemi olması nedeni ile mutlaka uygulanması gerekir. Etkin bir kontrollük hizmeti için laboratuar deney programının laboratuar şartlarında oluşturulması gereklidir. örselenmiş zemin örnekleri (disturbed-D soil sample) olarak. Aynı değerlendirme şekli üste kohezyonlu altta kohezyonsuz zemin profilinin geçildiği. zeminin fiziksel tanımlamasına olanak tanıyacak tek yöntem. projelendirilecek yapının tipi ile olası kazı kotları dikkate alınarak ve özel mühendislik yapılarının tasarımı için gerekli zemin paremetrelerinin saptanmasına yönelik olarak yapılmalıdır. Başkanlığımızca yürütülen geo-teknik çalışmalar sonucunda iki aşamada ve farklı normlara sahip geo-teknik raporlar hazırlanmaktadır. muhafaza borusu kullanılarak açılan sondaj kuyularının PVC boru kullanılarak muhafazaya alınması hem etkin bir kontrollük hizmeti için.5 mt UD numunesinin alınması şeklindeki aşamalara alternatif olarak.Yerinde deneylerin ve örnekleme çalışmalarının yapılmadığı yada yeterince yapılmadığı bir sondaj çalışması geo-teknik tasarıma katkı sağlamayacağı gibi. Örselenmemiş-UD örneklerin ve SPT deneylerinin kritik zemin şartlarında. araştırma çukuru torba numuneleri ve SPT numuneleridir. proje alanındaki zeminlerin kesin sınırlar ile ayrılması.5 mt'de mutlaka yapılmalıdır. Sondaj çalışmalarında uygulanan sistemin "rotary slide auger" (yada "rotary hole auger" dışında sistemler) olması durumunda. saha SPT örneklerinin alınmasıdır.5 mt. SPT deneyleri . arıtma tesisi zeminlerinde. serbest aküfer şartlarının bulunduğu zeminlerde de yapılmalıdır.lik kısımda SPT testi ve SPT numunesinin alınması. Yeraltı su seviyesinin mevsimsel şartlardan etkilenmesi göz önünde bulundurularak. her 1. . Saha çalışmaları sırasında alman tüm örnekler üzerinde tanımlama (classification) ve dayanım (strength) deneylerinin proglamlanması .5 mt. Ayrıca yeraltı su örneklerinin kimyasal analizlerinin Bankamız bünyesindeki pissu laboratuarlarında yapılması mutlaka sağlanmalıdır. tanımlanarak sınıflandırılması ve her bir zemin sınıfı için zemin mühendislik paremetrelerinin saptanması gerekir. ilerleme sırasında yeraltı su seviyesine girildiği derinlik ile sondaj kuyusunda yeraltı suyunun yükseldiği seviye (piezometrik seviye) belirlenmelidir. üzerinde projelendirilecek yapının inşaatı aşamasında.Laboratuar Çalışmaları.

mutlak bir koordinasyon ve eşgüdümün. Zemin iyileştirme analizleri. bölgesel jeolojik formasyon (1/25.000 ölçekli iksa sistemi haritaları). Bankamızın geo-teknik çalışmalardaki teknik ve idari yapılanmasının gereği olarak. lokasyon ve güzergahları kesinleştirilmiş olan kanalizasyon yapılarının zeminleri için öngörülen zemin mühendislik problemlerine kesin çözümlerin (kazı çukur tabanının iyileştirilmesi tasarımı. (1/5. 2. geo-teknik etüd ve tasarımın başarısındaki etkinliği tartışılmaz. Kazı çukur tabanının iyileştirilmesi analizleri. . 3. Özellikle Bölge Müdürlüklerinin yetki ve sorumluluğunda yürütülen (geo-teknik etüdlerin saha çalışmaları bölümüm vb. İkinci aşamada hazırlanan geo-teknik açıklama raporları (design report) kapsamında ise . geo-teknik tasarıma baz oluşturacağı ve devam eden projelendirme çalışmalarında da yönlendirici etkiye sahip olacağı unutulmamalıdır. Bölge Müdürlüklerinin görüşlerinin belirlenmesi gerekir. Belirtilen bazlardaki geo-teknik çalışmalar süresince verilecek idari kontrollük hizmetleri. (sürşarj. Bu amaçla proje özel şartnamesinde de belirtilen unsurlara ek olarak ön geo-teknik rapor içeriğinde 1.000 ölçekli jeolojik harita ve kesitleri) bazında alt-yapı tesislerine yönelik araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin belirlendiği bu aşamada. Bölgesel jeolojik formasyon özellikleri.000 ölçekli zemin haritaları ve profilleri). Her iki geo-teknik rapor kapsamında -ki özellikle ön geoteknik raporların ağırlıklı olarak saha çalışmaları bazında gerçekleştirildiği göz önünde bulundurularak. Bu öngörümler. sistemlerin tasarımı. Bu amaçla her iki tip geo-teknik rapor için geo-teknik raporun içeriğindeki bulgular kapsamında. oturma. bu çalışmaların belirli bölümleri Bölge müdürlüklerinin yetki ve sorumluluğunda yürütülmektedir. Proje ön etüd raporlarında yer alması gereken. Özel "iksa (palplanj perdeleri ve kazık sistemleri) stabilite analizleri. yeraltı su seviyesinin kazı ortamından uzaklaştırılması vb. projenin inşaatı aşamasında karşılaşılabilecek mühendislik problemleridir ve proje firmasının bu mühendislik problemlerine çözüm sağlayacak bir etüd anlayışı içinde olması sağlanmalıdır. ağır yapıların temel tasarımı vb. (1/25. Yersel-proje alanı kapsamındaki zemin formasyon özellikleri. Özellikle ön geo-teknik raporlarla belirlenen unsurların. Bölge Müdürlüğü ve Proje Firması arasındaki koordinasyonun sağlanması ve Genel Müdürlük ile Bölge Müdürlüğünün eşgüdümlü çalışma oluşturması sıhhatli bir teknik ve idari kontrollük hizmetlerini ortaya koyacaktır. Ayrıca proje alanındaki kazı klasları sondaj SPT deney bulgularına ve kazı kotlarına bağlı olarak belirlenmelidir Bu amaçla proje özel şartnamesinde belirtilen unsurların yanı sıra-gerek görülmesi halinde. Ağır yapıların temel tasarımları yer almalıdır. Proje alanı kapsamında hidro-jeolojik formasyon özellikleri. 4. (1/5. geo-teknik açıklama raporunun içeriğinde . (1/5. zaman eğrileri). Birinci ve ikinci kademe hatlarda şebeke. zemin ön yükleme ve kum dren tasarımı.doğal şartlarda stabilitenin sağlanamaması. (kazı çukuru tip kesitleri) 2.000 ölçekli jeolojik haritalar ve kesitleri). b) İdari süreçteki kontrollük hizmetleri Projelendirme çalışmaları süresince Genel Müdürlük. toplayıcı ve kollektor kazılarında derinliğe bağlı olarak oluşturulacak kazı klas tabloları. fore kazık vb. 1. iksa sistemlerinin tasarımı.) aşamalar ve diğer. 3. geo-teknik etüdlerin saha çalışmalarını yönlendirecek öngörümlerin de belirlenmesi gerekir. .) öngörümlerin ve çözüm alternatiflerinin belirlenmesi' gerekir.) gerçekçi geo-teknik tasarım ilkeleri bazında belirlenmesi gerekir.Proje ön etüd raporları ve etap (A) yersel tetkik tutanağı.000 ölçekli hidro-jeolojik haritalar) yer almalıdır.etüd ve tasarımdaki bulguların güvenilirliği ve açıklığı konusunda tereddüt bırakılmaması gerekir. Genel Müdürlüğün sorumluluğunda yürütülen aşamalar için.

Etap (A) yersel tetkik tutanağında belirlenen araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin değiştirilmesi ve sondaj manuplasyonunda yapılan değişiklikler gerekçeleri ile açıklanmalıdır. . Ayrıca geo-teknik firmanın saha çalışmaları süresince teknik ekipman ve personel performansı ile ilgili Bölge görünüşünde saha tutanakları kapsamında yer alması geoteknik firmanın seçim kriterlerinin belirlenmesinde gerekli olacaktır. bloklu vb. kapılacak çalışmanın kapsamı ölçüsünde ise geo-teknik firmanın ve zemin laboratuar kuruluşundaki teknik ekipman. (Proje etap (B) Çalışmaları). Laboratuar kuruluşlarında ise seçim önceliği yine yapılacak etüdün boyutuna bağlı olarak üniversite laboratuarları ile resmi kurum laboratuarlarına verilmektedir.Belirtilen yaklaşımın sağlanmasında. Araştırma çukur ve sondajlarının detaylı loğları ile saha çalışmaları sürecinde yapılan teknik işlemlerin belirtildiği tutanakların olabildiğince ayrıntılı hazırlanması gereklidir.) ve idari (geo-teknik hizmetler için istihkak düzenlenmesi vb. proje firmasından da. Proje geo-teknik etütlerinin saha çalışmaları bölümü Bölge Müdürlüklerimizin yetki ve sorumluluğunda yapılması ve devam eden diğer çalışma aşamalarındaki tüm teknik (geo-teknik tasarım vb. Bankamız bünyesinde yürütülen geo-teknik çalışmaların kapsamı proje alanındaki zeminlerin özelliklerine bağlı olarak farklılık göstermektedir. -Zemin etüdleri saha tutanakları. Laboratuar deney programlarının onaylanması. alınacak tanıtım dosyalan ile bu konuda saha çalışmalarının tamamlanması ardından firmanın teknik ekipman ve personel kapasiteleri hakkında oluşturulacak Bölge Müdürlüğü görüşleri etken olacaktır. (proje etap (B) çalışmaları : Projenin inşaat aşamasında yaşanılması düşünülen mühendislik problemleri işin yapılacak geo-teknik tasarımda gerekli tüm zemin mühendislik paremetrelerinin saptanmasına yönelik deney programı laboratuar şartlarında belirlenmesi etkin bir kontrollük hizmeti için gereklidir. Özellikle penetrasyonu sağlanan zeminlerin fiziksel tanımlamalarında (ince taneli. Bu şekli ile geo-teknik firma ve laboratuar kuruluşlarında belirtilen bazda bir klasifikasyona gidilerek en uygun firmanın tespiti yoluna gidilmektedir.) süreçlere baz teşkil etmesi bakımından Bölge Müdürlükleri Genel Müdürlük ve Proje firması arasında en iyi koordinasyonu sağlanan aşama.) ve yeraltı su seviyesinin belirlenmesinde azami titizlik gösterilmelidir. gerçekçi çözüm alternatifleri ön geo-teknik raporların içeriğinde mutlaka yer alması gerekir. -Geo-teknik firmanın ve zemin laboratuar kuruluşunun onaylanması. Firma yada kurum klasifıkasyonunda yapılacak işin standartlarına bağlı olarak. geo-teknik etüdün saha çalışmaları bölümünü yürütecek olan uzman geo-teknik elemanının katılması zorunlu kılınmalıdır. Ayrıca Başkanlığımız bünyesinde oluşturulması düşünülen bir zemin mekaniği laboratuarının da bu konudaki etkin kontrollük mekanizmasının oluşacağı hususu. kabul edilmelidir. ( proje etap (B) çalışmaları) . Ön geo-teknik raporun vize edilmesi (proje etap (B) çalışmalar) : Ön geo-teknik raporlar bu aşamaya kadar verilen tüm teknik ve idari kontrollük hizmetlerinin sonuçlarının yer aldığı raporlardır. Saha ve laboratuvar çalışmaları ile etap (A) yersel tetkik tutanağı ve saha tutanakları ile belirlenen mühendislik problemlerine Akılcı.) saha tutanakları kapsamında belirlenmelidir. yersel tetkikin Genel Müdürlük ve Bölge müdürlüğünden. teknik personel ve çalışma performansı önem kazanmaktadır. iri taneli. zemin etüdleri saha tutanaklarıdır. Saha çalışmalarının tüm aşamalarında yer alan saha kontrol mühendisleri tarafından yapılan saha gözlemleri de (zeminlerin saha geo-teknik tanımlamaları ve yüzeysel şartlarda ayırtlanması sonrasında zeminin belirlenen özellikleri bazında inşaası düşünülen yapı ile etkileşimi nedeniyle yaşanılacak problemler ve bu problemlerin giderilmesinde alternatif yeni lakasyonların veya güzergahların belirlenmesi vb. yetkili ve geo-teknik konusunda uzman kişilerin yanı sıra.

Şartlı vize edilmesi yada yalnızca vize edilmişi durumunda bile en azından geo-teknik çalışmaların devam eden aşamaları için saha çalışmalarına dayanan ve geo-teknik çalışmaların devam eden aşamalarına yönelik olarak Bölge Müdürlüğü görüşünün Genel Müdürlüğe iletmesi gerekmektedir. projenin ekonomikliği yapı güvenliği ve teknik uygulanabilirlik bazında kapsamlı bir değerlendirme bu yönde yapılmalıdır.Bu nedenle geoteknik raporda belirlenen zemin paremetrelerinin proje alanındaki zeminleri tam olarak yansıtması ve mühendislik problemine en gerçekçi . Geo-teknik raporun onaylanması sırasında bu aşamaya kadar yapılan çalışmaların fiyatlandırılması tamamıyla etap (B) saha tutanakları bazında yapılmakta ve özellikle penetrasyonu sağlanan zemin cinsi ile sondaj saha deneyleri titizlikle belirlenerek tutanaklarda herhangi bir çelişkiye olanak verilmemesi gerekir. Yani arazı çalışmalarındaki SPT deneylerinin kaliteli olması ve bu aşamada kontrollük mekanizmasının iyi çalışması ortaya güvenilir verileri koyacaktır. Ф. Belirtilen değerlendirme ancak saha çalışmaları sırasında yapılacak yerinde deneyler. tasarımda kullanılacak zemin paremetrelerinin represantatif seçilmesi gerekir. Mv. Gerçekçi bir geo-teknik tasarımın yapılabilmesi için. Bu yönü ile geo-teknik raporların onaylanması proje alanı kapsamındaki zeminler için zemin mühendislik parametrelerinin (C. Yn vb. Belirtilen şartlar altında optimum tasarım en güvenli.) kabulü anlamına gelir. Her bir araştırma çukuru-sondajı için belirlenen kazı klasları birinci kademe ve ikinci kademede inşaatı yapılacak şebeke. Proje etap (D) geo-teknik açıklama raporlarının onayı. diğer kontrollük mekanizmalarının önemi daha da artmakta ve olası hataların engellenmesi ancak böyle bir süreçle sağlanabilmektedir. Proje etap (C) çalışmaları sonucunda kanalizasyon sisteminin değişik yapılan için kesin güzergah ve lokasyonların belirlenmesi gerekmektedir. Geo-teknik raporun onayı (proje etap (B) onayı) : Geo-teknik raporun onaylanması ile geo-teknik etüd çalışmaları tamamlanmış olmakta ve geo-teknik çalışmalar devam eden süreçte tasarıma yönelik gerçekleştirilmektedir. Böylelikle geo-teknik raporlarda belirlenen mühendislik sorunlarına en gerçekçi çözüme yönelik geo-teknik tasarım için kullanılacak zemin parametreleri de belirlenmiş olmaktadır.Hazırlanan geo-teknik raporlarda belirtenin teknik bulguların gerçekçiliğinden emin olunmadığı sürece rapor vize edilmemeli yada en azından şartlı vize edilmelidir. ys. Bu noktada geo-teknik çalışmalarla belirlenen zemin sorunlarına yapının lokasyon ve güzergahının değiştirilerek çözüm alternatifi sağlanabiliyorsa . Cc. Kontrollük amacıyla henüz Bankamızda bir laboratuvar çalışması yapılmadığından. Geo-teknik hizmetlere ait istihkakın onayı. Bu şekli ile projedeki geo-teknik tasarım tüm unsurları ile belirlenmiş olmaktadır.çözüm alternatifinin belirlenmesi hususlarında netliğin sağlanmış olması gerekir. Proje Firması ve Geo-teknik firmanın yetkili ve uzman kişilerinin sahada bilfiil yapacağı değerlendirmenin büyük yaran vardır. Proje etap (D) çalışmaları. Geo-teknik tasarımdan önce uygulama bazında yapılacak en son değerlendirme-yönlendirme olması açısından" önemli olan bu aşamada Genel Müdürlük. en ekonomik ve teknik bakımdan uygulanabilirliği en kolay olan çözüm üzerinde yapılmalıdır. . Proje etap (C) yersel tetkik tutanağı. toplayıcı ve kollektör hatlarının yer aldığı alanlarda derinliğe bağlı olarak belirlenmelidir. k. Daha sonra belirlenen yapıların kazı kotlarına bağlı olarak kazı klasları belirlendikten sonra ortalaması alınarak paçallaştırılmalıdır. kapsadığı geo-teknik çalışmalarda geo-teknik tasarımın tamamlandığı aşamadır. Proje için metraj ve keşiflerin belirlenmesinde hesaplama kolaylığı nedeni ile paçal oluşturulan kazı klasları için saha SPT sonuçlan ile proje yapılarının kazı kotlan dikkate alınmalıdır. saha gözlemleri ile laboratuvar çalışmaları bazında yapılabilmektedir ve bu süreç zarfında verilen teknik ve kontrollük hizmetlerinin direk etkinliği altındadır. qu. Bölge Müdürlüğü. Projelendirme çalışmaları kapsamında geo-teknik etüd sonucunda belirlenmesi gereken ilk bulgu proje kazı klaslarının saptanmasıdır. zemin probleminin etraflıca tanımlanması.

zemin drenajı . doygun. ön yükleme .) gerçekleştirileceği sağlanan bölgeler için kazı iksa sistemi projelerinin yaptırılması gereklidir. Ekonomik ve güvenlik koşullarının sağlanması durumunda şevli ve iksalı kazı kombinasyonu kazı projelerinde düşünülebilmektedir. gerekse zemin emniyet gerilmesinin arttırılmasına yönelik tasarımlarda temel dolgusu (kazı çukuru tabanının iyileştirilmesi).kum dren.) çukur duvarlarında ciddi boyutlarda bir duraysızlığı (çukur tabanı kabarması vb. kazık sistemleri vb. çelik palplanş. Özel iksa tiplerinin kaçınılmaz olduğu kohezyonsuz zeminlerde ki derin kazılarda kazı çukurundan yeraltı suyunun uzaklaştırılması klasik drenaj yöntemleri ile sağlanabildiği ve bu şekilde zemindeki hidrolik şartların değişiminin de (zemin yeraltı suyunda oluşacak kazı çukuru içine doğru akım vb. oturma özellikle farklı oturma şartlarında kabul edilebilir sınır olarak düşünülmemelidir. Çelik pano iksa tipinden çelik palplanş iksa tipine geçişte ana unsurun doğal şartlarda kohezyonsuz zeminde oluşan yanal toprak basınçlarındaki araşın olmayıp. Bu belirlemede zemin mühendislik parametreleri ile zemin hidrojeolojik şartları ön planda olacaktır. zemin enjeksiyonu. kohezyonsuz zemindeki yeraltı suyunun çukur duvarlarında unstabiliteyi sağlayıcı etkileri olduğu unutulmamalıdır ve bu noktada yeraltı su seviyesi ile ilgili parametrelerin saptanmasındaki titizliğin katkılanda yadsınmamalıdır. Bu amaçla ilk etapta kazı iksa sistemleri tüm proje alam kapsamında belirlenerek bir iksa sistemleri haritasının oluşturulması sağlanmalıdır. Özellikle klasikleşmiş statik hesap tekniğinin yanı sıra. Büyük çaplı kollektör hatları gibi kanalizasyon sisteminin ağır yapılarında analizi yapılan konsolidasyon oturmalarının derecesine (miktar ve zaman bazında) bağlı olarak kazı çukuru tabanının iyileştirme analizlerinden fore kazık sistemlerinin analizine kadar tasarımlar yapılmaktadır. yada kazık sistemlerine kadar uzanan bir tercih sistemi bulunmaktadır. organik zeminler vb. Bazı şartlarda (kohezyonsuz. Bu şartlar kohezyonsuz zeminlerde ve bu zemin şartlarındaki yeraltı su seviyesinin unstabiliteyi oluşturucu etkisi bazında gelişmektedir. yada palplanş elemanının çakılamadığı bloklu zeminlerde) çelik palplanş perdeleri ile iksanın ekonomik güvenli ve teknik uygulanabilirliğinin olmadığı hallerde kazık sistemleri ile iksanın sağlanması düşünülebilecektir. İlk aşamada şevli kazının yapılabileceği alanlar belirlenerek.5 cm. Bir başka değişle kohezyonsuz zeminlerde kazı kotunda rastlanılan yer altı su debinin oldukça yüksek olması durumunda çelik pano iksa tipinden çelik palplanş perdeleri ile oluşturulacak iksa tipine geçiş öngörülmelidir.Yapı sürşarjı nedeniyle oluşacak oturmaların analizini de önemli kılmaktadır. Kanalizasyon yapılarının zemin oturmalarına karşı hassas olmaları .Geo-teknik açıklama raporları ile belirlenmesi gereken diğer önemli husus inşaat sırasında derin kazıda stabilitenin sağlanmasıdır. Geo-teknik çalışmalar kapsamında bir diğer önemli tasarımın yapılması gereken husus zemin iyileştirme analizleridir. Genel bir yaklaşımla basit iksa sistemleri olarak düşünülebilecek olan ahşap iksanın değişik formları yeraltı suyu içermeyen kohezyonlu zeminlerdeki değişik derinlikteki kazıların stabilitesinin sağlanmasında kullanılmalıdır. şevli kazının iksalı kazıya göre ekonomik olması durumunda şev açılarının belirlendiği kazı projelerinin verilmesi gerekir.ki genelde su yapılan için düşünülen 2. bu parametrelerin kullanılış şeklinde güncel olarak revizeye gidilmesinde fayda vardır."well point". Gerek zeminde oluşacak oturmalara karşı. Zeminde kohezyonun azalması ile ve yeraltı su seviyesinin kazı çukur duvarlarında stabiliteyi olumsuz olarak etkilemesi nedeni ile kazı derinliğinin artmasına bağlı olarak iksa sistemleri tedrici olarak özel iksa tiplerine geçiş göstermelidir. aktif ve pasif yanal basınçların belirlenmesinde kullanılan parametrelerin ve farklı hesap yöntemlerinde. Kazı stabilitesinin ancak özel iksa tipleri ile (çelik pano.) oluşturmayacağı düşünülen şartlarda çelik pano iksa tipi seçilmelidir. Basit iksa sistemlerinden özel iksa sistemlerine geçişteki ana unsur kazı derinliğinin artması ve kazı çukurlarında oluşacak duraysızlık nedeni ile yanal zemin basınçlarının karşılanamaması olmalıdır. Kazı çukur tabanının iyileştirilmesinde yapılan analizler sonucunda kabul edilebilir . Özel iksa tiplerinden yalnızca palplanş iksa perdelerinin ve değişik tipte kazık sistemlerinin stabilite analizleri yapılarak tasarım gerçekleştirilmektedir.

Genellikle aktif kil minerallerini ihtiva eden bu zeminler. kohezyonsuz zeminlerin mukavemeti bir kayma mukavemet açısı ile tanımlanmakta ve kohezyonsuz zeminlerin mukavemetini veren bağıntılarda bugün içinde yaygın olarak kullanılan yaklaşımın esası. "well point". Uygulamada. Kanalizasyon sisteminin diğer ağır yapılarından terfi merkezlerinin -ki titreşimli yapılar olarak da kabul edilmesi gerekir ve arıtma tesislerinin özellikle yumuşak kohezyonlu zeminlerde inşaasında konsolidasyon oturmaları kaçınılmaz olacaktır. Kanalizasyon sisteminin oldukça ağır yapılan için (keson indirilerek inşaası mümkün olmayan büyük terfi merkezleri vb. 2.) temel tasarımı analizleri de mutlaka yapılmalıdır. halka kesme deneyi. hangi kalınlıkta ve ne tür bir düzen içinde dolgu malzemesinin serilmesi ile elde edileceği belirlenerek tip kesitleri saptanmalıdır. Bu amaçla tasarımda ilk etapta zemin için farklı sürşarj etkilerinde oturma . hava meydanı ve boru hatları gibi hafif yapılarda büyük hasarlar meydana getirmektedir. olarak düşünülmesi ve Coulomb Hipotezinin geçerli olduğunun varsayılmasıdır. özellikle de yan kurak alanlarda şişen zeminlere sıkça rastlanmaktadır. Kohezyonsuz zeminlerin kayma mukavemeti açısı olarak kabul edilen  ’ nin değeri korelasyon suretiyle arazi penetrasyon deneylerinden veya arazi sıkılığında hazırlanmış numuneler üzerinde yapılan laboratuvar deneylerinden elde edilmektedir. özellikle plastik limit ve altındaki su muhtevasının altında ve aşın konsolide olan kohezyonlu zeminler üzerine inşa edilen yapılar için oldukça önemli bir problem olduğu bilinmektedir. basit kesme deneyleri yapılmaktadır.zaman grafikleri oluşturularak ön yükleme analizlerinin yapılması. Ancak sonuç alınmaması durumunda zemin enjeksiyon ve kazık sistemi tasarımının yapılması gereklidir. Zemin mekaniğinde karşılaşılan bütün stabilite problemlerinin çözümü zeminin kayma mukavemetinin bilinmesine bağlıdır.   n . istenilen oturma düzeyine ulaşılmaması durumunda ise analizler kapsamına kum dren. Numunelerin maksimum kayma mukavemeti açılarına etkiyen diğer iki önemli faktörün dane şekli ve üniformluk katsayısı olduğu sonucu elde edilmiştü. Kum numunelerinin relatif sıkılıklarının artması ile maksimum kayma mukavemeti açılarının arttığı. Bütün zeminlerin şişme davranışlarının ve bunlara etkiyen faktörlerin önceden belirlenmesi ile. Bu tür yapılarda konsolidasyon oturmalarının inşaat öncesinde giderilmesi zorunludur. relatif sıkılığın kumların maksimum kayma mukavemeti açısının değişmesinde en büyük etken olduğu. Şişme yüzdesinin. malzemenin bir sürekli ortam. alınarak kısa süre zarfında güvenilir oturma derecelerine ulaşılması sağlanmalıdır. Burada  kayma düzlemi boyunca göçme atımda etkiyen kayma gerilmesi.tg şeklindedir. Şişme olayının. Yapılacak her tür tasarımın başarıya ulaşabilmesinde diğer etkin unsur uygulamadaki teknik kriterlerin sağlanmış olmasıdır. üç eksenli basınç deneyi. şişme potansiyeli demlen şişme basına ve şişine yüzdesi ifade edilmektedir. Muhtelif kumlar üzerinde yapılan laboratuvar deneyleri sonucu ulaşılan genel sonuçlara göre. 1. kapiler yoldan su aldıkça büyük hacim değişikliklerine uğramakta bilhassa yol.Bu amaçla laboratuvarda kesme kutusu deneyi. Çeşitli zeminlerin ne tür davranışlarda bulunduğunu yapılan araştırmaların sonuçlarına baktığımızda zemin inşaat ilişkisi bağlantılarının ne kadar önemli olduğunu daha iyi görebileceğiz. şişme basıncının ve bunlara etkiyen faktörlerin önceden belirlenmesi . meydana gelebilecek zararlar azaltılabilmekte ya da tamamen önlenebilmektedir. Diğer bir örnek de aşırı konsolidasyon oranının zeminlerin şişme davranışına etkisi olup.oturma ve zemin emniyet gerilmesi değerlerinin hangi tip.  n normal gerilmedir. dünyanın birçok bölgesinde. özetle. Kohezyonsuz zeminlerde Coulomb Bağıntısı . Kanalizasyon yapılarının kendi sistematiği içinde kazı kotonun ( Df) değiştirilmesi imkanı olmayan bu tür yapı dizaynında temel tipi ve zemin emniyet gerilmesi ile zemin oturma analizleri bazında tasarım yapılmalıdır. Zeminlerin şişme özellikleri. Köşeli daneli numunelerde kayma mukavemeti açılarının küresel yüzeyli kumun kayma mukavemet açılarından daha büyük olduğu saptanmıştır.

yayılı toprak yükü ile yüklenmesidir. Kil zeminlerde oturmalar konsolidasyon deneylerinde ölçülen zemin parametreleri ile hesaplanmaktadır. Geotekstiller 7.Bu bazen su çekerek veya diğer yollar ile de olabilir. Sığ temellerde taşıma gücü kavramı yerleşmiş bir teoriye dayanmaktadır. Diğer taraftan geoteknik tasarımın taşıma gücünden ziyade oturmalar tarafından kontrol edildiği gerçeği. Düşey drenler 3. hacim değişiklikleri sonucunda üst yapıda oluşabilecek hasarlar an aza indirilebilmektedir. Zemindeki oturmalarla ilgili olarak da özetle. Bu durum kademeli inşaat tekniğinin esasıdır. . siltli killi kumlar çökme eğilimi gösteren zeminlerdir. zemin ıslah yöntemleri veya özel temel sistemleri uygulanabilir. Amaç inşaat sırasında" ve sonrasında oturmaları en aza indirmektir. sığ temellerde araştırmaların oturmalar yönünde ağırlık kazanmasına neden olmuştur. Belli başlı yöntemleri ana başlıklar altında aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz. Kum zeminlerde oturmalar genellikle arazi deneylerinden korelasyonlar yardımıyla bulunan deformasyon modülleri. Önyükleme ve konsolidasyon sonucu kohezyonlu zeminin drenaj sız mukavemeti artar. ZEMİN İYİLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Zemin iyileştirme yöntemlerinin hızla gelişmesi derin temellere genellikle ekonomik alternatif olmalarından kaynaklanmaktadır. Ön yükleme ve sürşarj 2. Ön yükleme ile şişme davranışı gözlenebilir. Organik zeminler gibi bazı zeminler artık boşluk basınçları söndükten sonra oturmaya devam ederler.Zayıf ve yumuşak zeminlerde önyükleme sırasında stabilite durumu hassasiyetle takip edilmelidir. Yine Afyon arıtma tesisinde kum dren yöntemi ile birlikte bu yöntem uygulanmıştır. Zemin güçlendirmesi 6. rezidüel zeminler. Çökme eğilimi gösteren zeminler metastabil yapıda doygun olmayan. Sekonder (ikincil) denilen bu tip deplasmanlardan ön yükleme ile benzer şekilde kurtulmak mümkündür.halinde.Islanmaları halinde ve üzerinde etkiyen yük olmaması durumunda bile önemli oranda hacim değişimine uğrarlar. Temel enjeksiyonu 5. Bu yöntem Niğde arıtma tesisinde uygulanmıştır. 1. İnce kum ve şiltler. Bu tür zeminler üzerindeki uygulamalardan en yaygın ve bizce de bilineni. Hesap yöntemleri klasikleşmiştir ve uygulama seviyesinde önemli sorunlarla karşılaşılmaktadır.) Önyükleme : Yapının inşaasından önce zeminin genellikle. Diğer yöntemler ( Dondurma. yüksek boşluk oranı ve düşük birim ağırlığa sahip zeminlerdir. Şekil 27: Önyükleme mekaniği. ve elastik teori kullanılarak hesaplanmaktadır.b. bilhassa hafif yapılarda gerekli mühendislik önlemleri alınabilmektedir. volkanik küllerin oluşturduğu zeminler çöken zemin grubuna dahil birimlerdir.elektro-ozmoz v. Yumuşak sıkışabilir zeminler önyüklemeye uygundur. önceden göçme olayının gerçekleşemeyeceği durumlarda muhtemel ıslanma bölgesini geçen ve stabil derinliklere ulaşan kazıklı temel sistemi uygulamasıdır. Böylece. Rüzgar depositleri olan lös zeminler. Derin sıkıştırma 4.

Bu sistemin uygulamaya geçilmeden öncesinde çok kaliteli. Şişen zeminlerin stabilizasyonu Enjeksiyon malzemesinin zemine sokulması üç şekilde olmaktadır. Aşın oturmaları önlemek amacıyla boşlukları doldurma 2. Derin Sıkıştırma . temel mühendislikteki uygulamalardan farklıdır. Yeraltı su akımını kontrol altına alma 4. plastik veya karton drenler çeşitlerindedir. daneler arası boşluklara girerek zemin hacmini ve yapısını değiştirmeden yapılan) B. Şev stabilizasyonu 11. 1. ancak sıvılaşma bu tip zeminlerde esas problemdir. (Çünkü. Permeasyon enjeksiyon (Danelerin konumunu bozmadan. Temeli alttan destekleme işleri 10. Yeni yapılar veya mevcut yapıların büyütülmesi halinde zeminin emniyet gerilmesini artırma 3. Boşluk suyu basınçları hızla sönümlenir. Deprem kuşağı ilkelerde suya doygun.) Drenler . Düşey drenler drenaj yolunu azaltır. bu tip formasyonlar önemli yapılar altında derin sıkıştırmaya tabi tutulmaktadır. zemin etüdleri yapılmalıdır. Deplasman ve kompaksiyon enjeksiyonu (zemini tamamen deplase ederek enjeksiyon malzemesinin zemine sokulması suretiyle yapılan enjeksiyon koyu beton kıvamı karışım) C. Hidrolik çatlatma veya zeminin içine belirli zayıf bölgeler itibarı ile girerek kısmi deplasman enjeksiyonu(yapraklanma) . Temel enjeksiyonu uygulama konulan aşağıda sıralanmıştır. kum. Kazıkların düşey ve yatay kapasitelerini artırma amacı ile enjeksiyon 8. sürekli çok sık karşılaşılan geçirmeli bant ve tabakalar düşey drenleri gereksiz kılmaktadır. A. Sıvılaşmaya karşı gevşek kum tabakalarım taşlattırma 9. Derin sıkıştırma. gevşek kohezyonsuz teminlerin derinlik boyunca sıkıştırılması esasına dayanmaktadır Temel Enjeksiyon : Her ne kadar teçhizata benzerse de çok yaygın olan ve çatlaklı kayaçların üzerine İnşa edilen barajların sızdırmazlığını sağlamak amacı ile yapılan enjeksiyon. Şekil 28: Önyükleme mekaniği. Oturma hızlarını artırmak ve ön yükleme bekleme zamanlarını azaltmak için kullanılır. Tünel kazdan sırasında deplasmanları kontrol 6. Sınır hafriyatlarda veya kazık çakımı gibi işlemlerde gevşek veya orta gevşek kohezyonsuz zeminin oturmasını önleme 5. İksa problemlerini rahatlatmak amacı ve zeminin güçlendirilmesi 7.Düşey Drenler. Primer konsolidasyonda etkilidir. Gevşek kohezyonsuz zeminler stabilite ve oturma yönleriyle genellikle önemli problemler çıkarmazlar.

Bunların belli başlıları ayırma. Mini veya mikro kazıklar . Oto yollarda bu uygulama yaygın olarak yapılmaktadır. Literatürde kireç kolonlar olarak tanınmaktadır. Genellikle yumuşak ve orta yumuşak killi zeminlerde kullanılırlar Bunların amacı zemin üzerine gelen yükleri zeminle ortaklaşa taşımaktır. Zemin çivileri 3.Şekil 29: Ana enjeksiyon tipleri. Türkiye 'de uygulaması hemen hemen hiç olmayan veya seyrek olan yöntemlerden. öngerilmeli zemin ankrajları zemin çivilerinin daha güçlüsü ve yüksek kapasiteli ve daha seyrek kullanılanıdır. son otuz yıldır uygulanan bu zemin güçlendirme yöntemi özellikle istinat duvarı teşkil etmek için sadece dolgu zeminlere uygulanan bir yöntemdir. Kohezyonu az ve ince daneli zeminlerde sıvılaşmaya karşı da önerilmektedir. Donatılı zemin. koruma ve yalıtım (izolasyon) fonksiyonlarıdır. Dolgular içine çeşitli tipte donanlar döşenerek zemin tabakalar halinde sıkıştırılır ve donatılar ön cephede duvar elemanlarına bağlanır. Küçük çapta (< 10 cm) ve çok sayıda düşey ve eğik kullanımı da olan mikro kazıklar bir nevi kütle iyileştirmesi yapmaktadır. drenaj. Derin karıştırma ile yapılan kazıklar veya kolonlar Mini kazıkların uygulama spektrumu geniştir. . Bu yöntem yumuşak ve ince daneli zeminlerde kireç veya portland çimentosunun ortası delik burgular veya kanatlı karıştırıcılar ile zeminle karıştırılıp kolonlar veya duvarlar oluşturulması şeklinde uygulanmaktadır. Kullanım alanları hızla artmaktadır. Zemin çivilemesi. zeminin içine doğrudan donatı çakarak veya delip içine donatı yerleştirilip enjeksiyon karışımı ile basınçsız doldurmak suretiyle güçlendirmek prensibine dayanmaktadır. ince daneli zeminlerde bir anot veya katot ile doğru akım devresi kurarak zeminden suyu drene ederek konsolide etme yöntemidir. Küm/çakıl veya taş kolonlar 5. Temel yüklerini taşımak veya heyelanların stabilizasyonunda kullanılmak üzere çok sayıda zemine sokulmaktadır. Donatılı zemin (Toprakarme) 4. Mevcut yapıların takviyesi yaraşıra yeni yapılarda da kullanılmaktadır. Duvar elemanları genellikle betonarme prekast panolar şeklindedir. istinat duvarlarının ve şevlerin stabilizasyonunda yatay veya yataya yakın yerleştirilirler. Taş kolonlar. 2. filtrasyon. 1. güçlendirme. Zeminin Güçlendirilmesi : Bu grup altındaki yöntemlerden belli başlıkları şöyle sıralayabiliriz. Derin karıştırma .Hem taşıma gücüne hem de oturmaların azalmasına katkıda bulunurlar ve aynı zamanda düşey dren gibi çalışıp oturma hızlarını artırırlar. Geotekstilller veya Geosentetikler: Geotekstiller çeşitli amaçlar ile kullanılmaktadır. Diğer Yöntemler. Kazı kenarlarının. Elektro-ozmoz. Büyük olmayan sahalarda ve normal konsolide olmuş şiltler ve siltli killer için tesirli ve ekonomik olabilmektedir.

ses. temiz ve pissu v. geçici iksa işlerinde ve yeraltı su tablasının bulunduğu hallerde kullanışlı bir yöntemdir. her çeşit tesisatın yapılabilmesine bunların elemanlarının yerleştirilmesi uygun olmalıdır.b. STATİK . açık kazılar. Bu nedenle taşıyıcı sistem kavramını iyi tanımak gerekmekte olup. Bu yüklere ÖLÜ YÜKLER adı da verilmekte olup. güvenlik ve ekonomi kadar önemlidir. Zemin. malzemesi. yapım tarzı ne olursa olsun her yapı çeşitli yüklerin etkisi altında bulunur. taşıyıcı sistemler kendi ağırlıkları ile birlikte üzerlerine gelen yükleri taşımak ve en kısa yoldan zemine aktarmaktır. Su seviyesi veya akımı altında bulunan hendekler. nokta kuyular. şekil değiştirmeleri küçük kalmalıdır. arızalar kusurlar meydana gelmemeli. Vinçlerin ya da başka hareketli araçların hareket doğrultusunda fren ve ona dik olarak çarpma etkileri ise yatay kuvvetlerdir. Yapının taşıması gereken yüklere ise HAREKETLİ YÜKLER veya YARARLI YÜKLER denilir.Planlı bir şekilde açılan delikler etrafında tekniğe göre belirli bir çapta donmuş zemin oluşur. Kaptaj çukurlan. ısıtma. amacı.Yapının Ömrü Süresince Yapıya Etkiyecek Yükler : Bir yapıya etkiyen yükler genellikle yerçekiminden meydana gelen ağırlıklar olmakla beraber bunların yanında başka yükler ve yüklerinkine benzer etkiler yapan olaylarda göz önüne alınmalıdır. kullanma biçimi. . destek ve kazı işlerinin yapılacağı yerde sondaj yöntemiyle delinir ve borular indirilerek dondurma tekniğinin tipine göre sistem kurulur. Taşıyıcı olan ve olmayan elemanların ağırlıkları yapıda sürekli olarak bulunduklarından bunlara SABİT YÜKLER adı verilir. havalandırma.Donmuş zeminin mukavemeti çok yüksek olmaktadır. 2 . Diğer taraftan yükler altında çatlak v. düşey ve yere doğru yönlenmiştir. Bu yükler yapının kullanma amacına göre tahmin edilir.Şube Müdürü STATİK .BETONARME HESAP VE PROJE YAPIMI İÇİN TEMEL İLKELER Betonarme yapının tasarımında en önemli iki unsur Güvenlik ve Ekonomidir. aydınlatma.Dondurma yöntemi.Taşıyıcı Sistemin Seçimi: Büyüklüğü. Herhangi bir betonarme yapının oluşturulmasında izlenen aşamalar 5 grupta toplanabilir. Ancak yapının tasarım ve öngörülen detayların uygulanabilir olması.BETONARME HESAP VE PROJE YAPIM ESASLARI HAKKINDA BİLGİLER İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Erdoğuş TOPSAKAL . Sabit ve hareketli bu yükler ağırlıklar olup.b. titreşim ve ısı geçirmeyi en aza indirgemeli. az yer kaplamalı. tüneller su çekme yöntemleri ile inşaat sırasında çalışır hale getirilebilmektedir. depo ve silo duvarlarındaki itki de yapıya etkiyen yatay kuvvetler olarak değerlendirilir. Zeminlerde ısı iyileştirmesi özellikle lös zeminlerde uygulanmıştır. drenaj boru ve hendekleri. yangına dayanıklı. yapının kendi ağırlığı olarak genelleştirilebilir. Ekonomi sağlamak amacıyla çok ayrıntılı ve karmaşık hesaplar yapılması pek gerçekçi olmamakla birlikte zaman ve mühendislik kaybına sebebiyet verdiği bilinmelidir. bunlar için yapılacak izolasyona imkan sağlamalı. Su çekme ve kontrolü yöntemlerine bir bakıma zemin iyileştirmesi olarak bakılabilir Temel mühendisliğinde uygulanan konulardan biridir. Taşıyıcı elemanlar planda serbestlik sağlamalı. büyük çaplı ve teçhiz edilmiş kuyular en yaygın yöntemlerdir. Bu yükleri uygun biçimde taşıyan ve zemine aktaran elemanların tümüne yapının TAŞIYICI SİSTEMİ adı verilir. 1 . Bir yanı toprakla dolu bir duvardaki toprak itkisi.

Farklı oturmaların sebep olacağı çatlamaları inlemek ve yapıyı ona göre projelendirmek için de zemin etütlerinin titizlikle yapılması gereklidir. Temeldeki farklı oturmalar ya da başka sebeplerle meydana gelen mesnet çökmeleri de önemli kesit zorlan meydana getirebilir. Bu konuda Deprem Yönetmeliğine mutlaka uymak gerekir. Şayet zeminde betona zararlı kimyasalların bulunması halinde yapının zemine gömüldüğü kısımları için TS 3440e göre önlem önerilmeli gerekirse proje geliştirilmelidir. Etüdlerde. Özellikle yeraltı suyunun bulunduğu yerlerdeki su yapılarında (terfi merkezi kum tutucu . Ancak yapının geometrik şekli ne olursa olsun. itibariyle kullanılan ifadeler ve öneriler su yapılarına yönelik olacaktır. ıslak hacim yerleri. en büyük gerilmelerin olduğu yerleri bulup çatlamaları en aza indirgemek açısından iyi fikir verebilmektedir. Su yapılarında malzeme olarak B225 ve BÇ I veya BÇ III kullanılmalı ve her paftaya ayrı ayrı yazılmalıdır. Taşıma Gücü prensiplerine göre yapılan betonarme hesaplarında kabul edilmektedir. toplam bina boyu.Belirlenen Bu Yükler Altında Kesit Zorlarının Bulunması: Normal Kuvvet. PROJELENDİRMEDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR Projelendirmede dikkat edilecek hususlar her proje için geçerli Olmalıdır. 3 . Yapılar çeşitli geometrik şekillerde olabilir. dilatasyon yerleri. Bu nedenle yük kabullerinin mümkün mertebe doğruya en yakın şekilde tayin edilmesi gerilme dağılımı konusunda fikir vermesi açısından çok önem arz etmektedir. silt. Betonarme proje. toprak-küskü gibi genel ifade kullanılmamalıdır. balçık gibi ifade edilmeli. kat planındaki kotlar.Rüzgar ve deprem etkileri özellikle yüksek yapılarda önemli olur ve yatay yük olarak değerlendirilir. Ancak. 5 . Kesme Kuvveti ve Eğilme Momenti olarak hesap edilirler. yeraltı suyu yüksekliği ve etkinliği. zemin kesiti mutlaka gösterilmeli ve zemin cinsleri mekaniği terimleri ile kil. eni. Bu yöntem. çakıl. Su yapılarında mukavemet ve stabilitenin yanı sıra betonun geçirimsizliği ve oluşabilecek muhtemel çatlakların sınırlandırılması da önem kazanmaktadır. daha önce tasdik edilen mimari projeye uygun olması gerekmektedir. Zemine ait kotlar. baca merdiven.Yapının Tasarımında Öngörülen Uygun Bir Biçimde Yapımının Sağlanması: Bunun sağlanması için iyi bir sözleşme ve şartnameler ile etkin kontrollük ve denetimdir. ve bunların yapıda en elverişsiz durumu yaratacak biçimde etkidiği kabul edilir. betonarme hesaplarda kesit tesirleri dikkate alınmalıdır. Söz konusu bu projeler tesisat projeleri ite de uyumlu olmalıdır.Yapıyı oluşturan elemanların teker teker ve bir arada hesaplanan kesit zorlan altında dayanım ile güvenliği sağlayacak şekilde boyutlandırılması ve donatı hesabının yapılması. yeraltı suyu ve varsa bu suyun betona olan etkileri ile zemin emniyet gerilmesinin doğru olarak tayin edilmesi gereklidir. Sabit yüklerin gerçeğe yalan olarak hesaplanabilmelerine karşılık Hareketli yükler tahmin edilebilir. mimari projedeki aks ölçüleri. aydınlık boşluk yerleri ve ebatları uygun olmalıdır. Deprem etkisi yapının titreşimi sonucu ağırlığı ve depremin şiddeti ile orantılı olarak meydana gelen yatay kuvvetlerdir. saçak ve parepet detayları. Yapının teşkil edileceği yerin heyelan durumu. İstinat yapılarında betonarme hesaplar ve zemin emniyet gerilmeleri kontrolünün yanı sıra devrilme kayma ve burkulmaya karşı da kontrol edilmelidir. Yine istinat yapılan için gerekmesi halinde toptan göçmeye karşı da şev stabilite analizi yapılmalıdır. Ancak konumuz. Su yapılan çeşitli yük kombinasyonlarında dolu ve boş hallerine göre statik hesapları yapılarak en elverişsiz duruma göre uygun Betonarme Proje yapılmalıdır. 4 . kum. Su yapılarında betonarme hesaplarının Emniyet Gerilmeleri Yöntemi ile yapılması tavsiye edilmektedir. Devrilme ve kayma için yapının önemi ve zemin durumu da dikkate alınmalı ve güvenlik katsayısı 1. . kanalizasyon tesislerine ait su yapılarında çok büyük gerilmeler meydana gelmediğinden.5 dan az olmamalıdır.arıtma tesisi üniteleri ve borular) suyun kaldırma kuvveti daima dikkate alınmalı ve gerekli tahkik yapılmalıdır.

4. 8.1/20 ölçekli. 3. . Yapılardaki farklı oturmalardan dolayı meydana gelebilecek gerilmeler ve çatlaklar ciddi problemler yaratabilir. ŞARTNAMELER 1.s.Boyut. Merdiven Detayları.1/20 ölçekli. hendek genişliği.Bankamız yapı projelerinin hazırlanması ile ilgili Teknik Şartname. 6. bakım kuralları (TS 1247).İçte su + dışta zemin yüklemesi beraberce ele alınmalıdır. Zemin yüklemesi halinde arka dolgunun aktif zemin basıncının en büyük teorik değeri kullanılmalı.Borunun Kendi Ağırlığı Dolgu Yükü : Boru dış üst kotu ile bitmiş zemin kotu arasındaki zemin ağırlığıdır. yönetmelik v. PROJENİN HAZIRLANMASINDA YARARLANILACAK STANDART. zemin cinsi. Kiriş Detaylan.Zemin yüklemesi III. 7.Diğer standart. açıklık ve yük bakımından birbirinin aynısı olmayan 1/20 ölçekli . rüzgar yapı için önem arz ediyor ise tahkik yapılmalıdır.Beton. PROJE BÖLÜMLERİ Betonarme proje hazırlanmasında yerine getirilmesi gereken çalışmalar: 1.Su yüklemesi II . şartname.Trafik Yükü 3.İ. gerekmesi halinde (D. hendek yüksekliği. 9. gömülü olan boruya zemin ve ilave dış yükler sebebiyle tesir eden dış basınçlar ile zemin ve borunun rölatif rijitlikleri ve ortak mekanik davranışları dikkate alınarak hesap yapılır. 2.Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın bina yapılacak arsalarda zemin tetkiki ve emniyet gerilmesi tayini hakkında talimatlar. yapım. Aksi halde yapılan daha küçük kısımlara ayırmak ve uygun derzler teşkil etmek gerekir. 5.S. serme şartı ve hendek şev eğimi de etkili olmaktadır.Dolgu Yükü 2. A.Yapı elemanlarının boyutlandırılmasında alınacak yüklerin hesap değerleri (TS 498). Zemin yoğunluğunun 2 ton / m3 alınmasına rağmen .Statik ve Betonarme Hesaplan. temel zemininin sıkışma özelliğine önemle dikkat edilmelidir.1/50 ölçekli.Her kata veya değişen katlara ait 1/20 ölçekli. Temel Detaylan. Bu nedenle arazinin jeolojik yapısına. Kalıp ve Donatı Planı.Su Yükü 4. Su yapılarında boru giriş ve çıkışlarında ve diğer tesisatlarda esnek derzler yapılmalı veya gerektiği şekilde zemin iyileştirilmesine gidilmelidir. 8. YÖNETMELİK. döküm.Su yapılarında iç duvarlar için sadece su yüklemesi söz konusu olup dış duvarlarda ise .Mimari projenin uygulanmasında kullanılacak diğer detaylar (varsa). 5. 6. Aplikasyon Planı.Proje Açıklama Raporu veya Açıklama Notu. I . Temel ve Kalıp Planı.Bayındırlık ve îskan Bakanlığı'nın Genel Tetkik Şartnamesi. . KANALİZASYON BORULARININ STATİK HESAP ESASLARI Basınçlı veya basınçsız boruların seçimi. Proje Düzenleme Esasları. 7.Betonarme yapıların hesap ve yapım kuralları (TS 500) 2. 3. yapı depreme karşı tahkik edilmeli. BORUYA ETKİ EDEN KUVVETLER 1. 4.Her kata veya değişen katlara ait 1/50 ölçekli.DLH gibi).Afet bölgelerinde yapılacak yapılar hakkında yönetmelik.

0 2.4 0. B.5 1.40 4 26 2 HT 30 3 5 1.50 2 6 2 LT12 4 1.Yalnızca boru içinde su yükü olduğuna göre 4 .5 0:5 0.50 3 12 2 HT26 6. tekerlek aralığı.40 5 30 HT38 3 6. Su Yükü : Borunun içindeki ve dışındaki su boruya kuvvet olarak etkimektedir.3 3 4 2. ZEMİN CİNSLERİ VE ZEMİN YÜKLERİ Bu etkiler 4 grupta incelenmektedir. Elverişsiz durumun belirlenebilmesi için.Hem boru içinde hem boru dışında su yükü olmadığına göre hesap yapılarak en elverişsiz durum belirlenir. .5 0. Boru içindeki su yükü hesaplara dahil edilmektedir.50 1 3 2 LT 6 2 1.Boru içinde ve dışında su yükü olduğuna göre 2 . 1 .Yalnızca boru dışında su yükü olduğuna göre 3 . borunun zemindeki derinliği ve boru çapı etkili olmaktadır. 3 durumda incelenmektedir. Trafiğin cinsi (büyüklüğü). HT = Ağır vasıtayı göstermektedir.5 1. Standart Taşıtlar için Tekerlek Yükleri Tekerlek Yük NO SEMBOLÜ AĞIRLIĞI DİNGİL MAKSİMUM DARBE FAKTÖRÜ (ton) SAYISI TEKERLEK YÜKÜ (ton) LT 3 1 1.1 NOT: K1 ile K2 daima birlikte ele alınır.0 0. C. Borunun Kendi Ağırlığı: Boru et kalınlığı ve boru betonunun yoğunluğu etkili olmaktadır.0 2. ZEMİN GRUBU ZEMİN CİNSİ İÇSEL SÜRTÜNME AÇISI BİRİM AĞIRLIĞI t/m3 YATAY ZEMİN BASINÇ KATSAYILARI Ki K2 1 2 Kohezyonsuz (Çakıl. Boru dışındaki su yükü genelde boruya elverişsiz şekilde etkilememektedir.5 0.35° kum) ÇokAz Kohezyonlu 30° (Üniform olmayan kum veya çakıl Karışık kohezyonlu 25° (Killi kum) Kohezyonlu (kil-silt.5 1.2 0. aks aralığı.40 6 38 HT45 3 7.20 60 LT = Hafif vasıtayı göstermektedir.Trafik Yükü: Zemin üzerindeki trafiğin boruya olan etkisidir. SERME ŞARTI Hendek duvarları ile dolgu arasındaki sürtünmedir.20 7 45 8 HT60 3 10 1.20° turba) 2.0 0. darbe faktörü.

Yataklama kalınlığının minimum D/10 + 10 cm olması gerekmektedir.1 olması halidir.) D. 4. Eliptik donatı bazı zorluklar ve olumsuzluklar nedeniyle kullanılmamaktadır. BORULARA AİT ÖZELLİKLER Boruların beton cinsi. F. boruya etki eden yüklerden fazla olması halinde boru iç ve dış donatısı tepe basınç yüküne göre hesap edilir. Tip Yük Dağılımı: Yalnızca düşey ve yatay kuvvet etkilerinin dikkate . Dış donatı boru yanlarındaki momente göre. Yalnızca düşey ve yatay kuvvet etkilerinin dikkate alındığı ancak temel reaksiyonunun radyal olarak tepki gösterdiği yük dağılımıdır. Tip Yük Dağılımı (Beton Yataklama) .) Vps: Boru zemin rijitliğidir. Ancak. 2.1 olması halidir.Ф 1200 mm. YÜK DAĞILIMI 3 tipte incelenmektedir. H. 3. 'den büyük çaplar için mukavemet yönünden donatılmalıdır. 3. tepe basınç yükleri ve bir çok detayları TS 821'de bulunmaktadır. iç donatı ise maksimum olan tepe veya taban momentine göre hesap edilmektedir. ve daha büyük çaplı borular çift donatılı olarak yapılmaktadır. 1.P.S. BORU HESAPLARI Boru hesaplarında boruya etki eden kuvvetlerin yanı sıra borunun yataklama tipi.) Boru zemin sistemi rijitliği V.B TİPİ Yataklama : Kum. çok sert veya kayalık zeminlerde yapılan yataklama tipidir. Bu donatılar boru et kalınlığının tam ortasına maksimum moment esas alınarak Yerleştirilmektedir. 2.1 olması halidir. (Vps > 0. Yataklama açısının 120° olması en ekonomik yataklama açısı olarak kabul edilmektedir. boyutları. (Vps > 0.Ф 1200 mm' den küçük borular tek donatılı olarak donatılandırılmaktadır. G. Tip Yük Dağılımı: Düşey ve yatay kuvvet etkilerine ilave olarak zeminin pasif tepkisini de dikkate alan bir yük dağılım tipidir. Bu tip yataklamada boru zemine direk oturmaktadır. gerekirse tahkike tabi tutulmalıdır.Borular Ф 600 mm. Ф 600 mm.Donatı hesaplarında boruya gelen yükler tepe basınç yükünden fazla ise bu yüklere göre hesap edilmelidir. dolgu zemini ile hendek duvarı arasındaki sürtünme açısından büyük olamaz. Yataklama kalınlığı 10 cm' den az olmamak kaydıyla D/4 ölçü olarak alınır. BORUNUN DONATILANDIRILMASI 1. YATAKLAMA TİPLERİ 3 tip yataklama kabul edilmektedir.alındığı yük dağılımıdır.DURUM 1 2 3 SERME ŞARTI İksasız veya Çok İnce İksalı Sıkıştırılmış Dolgu Boru Seviyesinde Sıkıştırılmış Boru Hidrolik Dolgu Olan Palplanş İksalı Dolgu SÜRTÜNME AÇISI (p') p' = Ф Üstü p* = 2/3 Ф Kalın Levhalarla İksa Edilmiş ve İksa Levhalar p' = 0 Alınmış Dolgu Ф = Dolgunun içsel sürtünme açısıdır. yataklama açısı ve boru çapı da etkili olmaktadır.Boru dış çapıdır). Aksi halde donatı hesabı tepe basınç yüküne göre hesap edilmektedir. (Vps < 0..A TİPİ Yataklama : Yumuşak. çakıl ve yumuşak olmayan ince taneli zeminlerde yapılan yataklama tipidir. E. tepe basınç yükünün. (İçsel sürtünme açısı. 2.C TİPİ Yataklama : Betondan yapılan yataklamadır. . 1.) 3. Beton genişliği D+20 cm' den az olmamalıdır (D.

SONUÇ VE ÖNERİ Boruların yataklaması çok önem arz etmektedir. künkle. A TİPİ YATAKLAMA (120 Derece Zemin Yataklamalı) A Tipi yataklama: Boru projesinde 120 derece zemin yataklaması bulunan hendeklerde. v. granüler dolgu miktarı artmış olacağından maliyet artacaktır. Bu nedenle 120° yataklama (2 a ) en ekonomik yataklama olarak önerilmekte ve örnek olarak ekte verilmektedir. elenmiş aynı boyut ve nitelikteki kırma taş malzeme kullanılabilecektir. Ancak A tipi yataklama yapılan kazı hendeklerinde zemin ıslahı veya drenaj yapılması (kûmla. kaya olması. boruda ekonomi sağlanabilir.) durumlarında hendek tabanı kum-çakıl olacağından B tipi yataklama yapılır. Şekil 30 : A Tipi Yataklama Kesiti GEÇİCİ NOTLAR: 1° Yataklamanın A tipi olacağına ve yatak ıslah tabakasının kalınlığına ilgili Bölge Müdürlüğümüzce karar verilecektir. 180° yataklama da maksimum moment çok daha iyi alınmakta ancak. Uygun ve iyi bir yataklama ile boru emniyete alınabilir. büzle. . 2° Ekonomik olması ve ilgili Bölge Müdürlüğümüzün uygun görmesi halinde yukarıdaki dolgu. plastik borayla. ve ya hendek tabanının temizlenemeyecek kadar taşlarla dolu olması halinde yapılmaktadır. yataklama ve yatak ıslah malzemelerinin yerine konkasörle kırılmış.b. 90° yataklama yapılması halinde boruya maksimum moment intikal ettiğinden ve bu moment alınamadığından tavsiye edilmemektedir. yumuşak olması. hendek tabanının. çok sert olması.

hendek tabanında. hendek tabanında. Ayrıca A tipi yataklamalarda zemin ıslahı veya drenaj yapılması durumlarında da hendek tabanı kum-çakıl olacağından B tipi yataklama yapılır. B TIPI YATAKLAMA (120 DERECE ZEMİN YATAKLAMALI) (ZEMİN ISLAHLI VEYA DRENAJLI) B tipi yataklama: Boru projesinde 120 derece zemin yataklaması bulunan hendeklerde. GEÇİCİ NOT: Ekonomik olması ve ilgili Bölge Müdürlüğümüzün uygun görmesi halinde yukarıdaki dolgu ve yataklama malzemelerinin yerine konkasörle kırılmış. . çakıl ve yumuşak olmayan ince taneli toprak zeminlerin bulunması veya bunların karışımlarının bulunması halinde yapılmaktadır. çakıl ve yumuşak olmayan ince taneli toprak zeminlerin bulunması veya bunların karışımlarının bulunması halinde yapılır. kum. kum.B TİPİ YATAKLAMA (120 DERECE ZEMİN YATAKLAMALI) B tipi yataklama: Bora projesinde 120 derece zemin yataklaması bulunan hendeklerde. elenmiş aynı boyut ve nitelikteki kırma taş malzeme kullanılabilecektir.

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’ nın 15. MALZEME TEMİNİ VE TAKİBİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mehmet Ali ÖZALP Şube Müdürü İhzarat. ıslah veya drenaj tabakasının kalınlığı ile ıslah veya drenaj biçimine ilgili Bölge Müdürlüğümüzce karar verilecektir. elenmiş aynı boyut ve nitelikteki kırma taş malzeme kullanılabilecektir. yataklama. İHZARAT. çakıl. Ancak iş programına uygun olmak kaydıyla belirli bir süre beklemesinde salanca olmayan boru. Sözleşmesinde ihzarat bedeli ödenmesi ön görülen malzeme yıllık iş programına göre ve o yıl yapılacak iş kalemleri için yeterli olacak miktarda ihzar olunur. lastik. zemin ıslahı ve drenaj malzemelerinin yerine konkasörle kırılmış.2. ihale kapsamında yapılacak iş kalemleri için gerekli olan malzemenin yıllık iş programına göre yeterli olacak miktarda şantiyede hazırlanmasıdır.Şekil 32: B TİPİ YATAKLAMA KESİTİ GEÇİCİ NOTLAR 1° Zemin ıslahı veya drenaj tabakasının yapılıp yapılmayacağına. demir. drenaj zemin ıslahı içinde düşünülecektir. 2° Ekonomik olması ve ilgili Bölge Müdürlüğümüzün uygun görmesi halinde yukarıdaki dolgu. Ancak hem zemin ıslahının ve hem de drenajın gerekmesi halinde ayrı ayrı tabakalar halinde yapılmayacak. conta ve font kapak gibi malzemelerden inşaatın ileriki yıllar ihtiyacı için Bankanın izniyle ihzarat yapabilir ve bedeli ödenir. kum.1984 gün 18313 sayılı resmi gazetede yayımlanan tebliği ile ihaleye tabi işlerde' kullanılacak malzemeler için TSE garanti belgesi olmayanların kontrol teşkilatınca kullandırılmaması istenildiğinden ihzar edilecek malzemelerden Türk Standardı . Yıl ihtiyacından fazla ihzar edilen malzeme için bedel ödenmez.

Bankamızca temin olunan pompa. deney raporlarıyla malzemenin uygunluğunun kanıtlanması hususlarına uyulacaktır. Düzenlenen tespit tutanağındaki ihzarat miktarı o yıl içinde düzenlenmiş son hakedişteki ihzarat miktarından az olmayacaktır. sözleşme hükümleri ve 26. Çok sık olmasa da Bölgemiz talebine binaen Bankamızca tahsisi yapılan malzemenin ilgili sınai imalatının hazır olmayışı nedeniyle malzeme temin sözleşmesi süresi içinde montajı yapılamadığından ayrıca montaj bedeli ödenmesi durumunda kalınabilmektedir.şantiyeye gelen malzemeye ait sevk irsaliyesi tarihi ile fatura tarihi arasında 10 gün'den fazla fark olması halinde fatura geçerli olmayacaktır. Bankaca verilecek malzemenin tesliminde gecikme olması halinde süre uzatımının ne şekilde tespit olunacağı özel şartnamede belirtilmiş olmakla beraber ilgili imalatın iş programındaki yapım zamanı ve gerekli malzemenin miktarı. boru ve teçhizatı gibi malzemeler iş yeri dışındaki bir kasaba veya şehirde imal edilebilir ve bu malzemeler imalat yerindeyken teminat mektubu karşılığında ihzarat birim fiyatının % 80 'ini geçmemek kaydıyla ihzarat bedeli ödenebilir. süreleri. gibi bazı malzemeler de Bankamızca temin edilmektedir.s. Ancak yüklenicinin aynı il veya komşu il içinde başka bir kasabada. doğrama. Yılı içinde olacak artış ve eksilişler değerlendirilirken yüklenicinin. Bu ahvalde de yine yukarıda belirtilen iş programına göre temin. v. temin süreleri ve yıl içi yatırımında dikkate alınması gibi hususlar göz önünde bulundurularak yeterli süre önceden tahsis için talepte bulunularak teslimdeki gecikmelere ve işin aksamasına yer verilmemelidir. makina. Keşiflerde yer alan malzemelerden yüklenicinin temin edeceklerinin dışındaki boru. Türk Standardı bulunmayanların da ilgili standart ve normlara göre testleri yapılarak deney raporlarıyla uygunluklarının kanıtlanmış olmasına dikkat edilmelidir. hava kazanı.6.1988 gün 19905 sayılı resmi gazetede yayımlanan 88/13181 sayılı kararname Bina tesisat işleri dışındaki tesis ve yapı inşaasında kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemelerle nakliye bedellerinin sözleşme veya uygulama yılı başındaki fiyat ve bedellerine göre yılı içinde meydana gelecek artış ve eksilişlerin KDV hariç yüklenici kan eklenmeden ve ihale indirimine tabi tutulmadan aradaki farkların net olarak ödenmesini veya kesilmesini ön gördüğünden ihzaratın sağlıklı olarak takip olunmasının önemi daha açık görülmektedir. Bankaya karşı yükümlülüğü varsa ve imalatı bu kasabada yapıyorsa bu malzemeye imalat yerinde iken teminat mektubu aranmaksızın yine ihzarat birim fiyatının %80 'ini geçmemek üzere ihzarat bedeli ödenebilir.demir kapak. kazan.bulunanların TSE belgeli. pano. İmalata başlamadan önce Bankanın yazılı izni alınmak şartıyla demir direk. pompa. malzemeyi temin etmekle yükümlü olduğu sürenin tespitinde onaylı iş programındaki süreler ve ihzaratın şantiyeye girdiğinin tespit olunduğu tarihler göz önünde bulundurulacak. Yapılan işlerin kaliteli olması büyük ölçüde kullanılan malzemelerin kaliteli olmasına bağlı olduğundan hem malzemenin kalitesi hem de gereksiz ödemelere yer vermemek için temin olunan malzemelerin takibi büyük önem arz etmektedir. belirli bir fiyat değişikliği tarihine kadar şantiyede bulundurulması gereken malzeme miktarı. kaldırma tertibatı. Ancak son hakedişten sonra yıl sonuna kadar yapılmış bir iş alması halinde imalata giren ihzarat miktarı dikkate alınır Tespit olunan ihzarat miktarı olması gerekenden az olması halinde eksik olan miktarın tespit tarihindeki Bankaca temin olunabileceği malzeme ve nakliye bedelleri hakedişten düşülecektir. . makine ve teçhizat için üretici firmalarla yapılan sözleşmelerde genellikle sözleşmesinde belirtilen süre içerisinde yapılacak montaj bedeli de imalat bedeline dahil olmakta ve montajın anılan süre dışında yapılması halinde ayrıca montaj bedeli ödenmesi gerekmektedir.8. İhzarat bedeli ödenmiş olan malzeme İdarenin malı olduğundan yılı içinde tüketilemeyip ertesi yıla intikal eden ihzarata uygulama yılında mükerrer bedel ödenmemesi için her yıl sonu itibariyle yapılan ihzarat bir tutanakla tespit olunarak ertesi yıla intikal eden ihzarat malzemesine uygulama yılında hakedişe uygulama yılı fiyatları dahîl olunduğunda sözleşme esaslarında ihzarat kesintisi yapılacaktır. 1988 ve sonraki yıllar baskılı sözleşmelerimizle 1988 den önceki yıllar sözleşmelerimizden de hükümlerinin eklendiği 20. TSE belgesi.1989 gün 89/54 sayılı genelge esaslarında malzemenin iş programındaki temin süresi içinde lineer olarak artan miktarlarla ihzar edileceği esasına göre tayin olunacak..

makine ve teçhizat gibi malzemelerin tahsis taleplerinde ilgili sınai imalatın montaja hazır olabileceği zaman ve malzemenin imal veya temin süreleri göz önünde bulundurularak yapılmalı. Bu atölyelerde üretilen beton borular daha büyük çaplarda üretildiği için bu gelişme beton borular için bir aşama kabul edilmiştir. Daha sonra kanalizasyon ihalelerinin çoğalması ve maliyetinin yüksek olması nedeniyle A. dairesel kesitli olarak imal edilmiştir. Söz konusu imalatlara ait esaslar 1978 yılında TS 821 olarak TS ye dahil edilmiştir. bunun yerine santrifüjlü boru makinelerinde üretilen beton boru imalatına başlanılmıştır. Bankamız 10.Ç. istif ve taşıma esaslarının belirlenmesinde DİN 4032 normu tatbik edilmiştir. basınçsız yağmursuyu boruları İ985'de revize edilen TS 821'e göre yapılmaya başlanmıştır Bu normda üretilen boruların boyları 1 m. istenilen kalitede ve et kalınlıklarında yeterli tepe basıncına dayanıklı betonarme boruların ISO (Milletlerarası Standardizasyon Teşkilatı) 2785 yük kabulleri ile ASTM C 76 . bu borulara ait birim fiyatlar 1988 yılında Bankamız Birim Fiyat Cetvellerine dahil edilmiştir.M 86 standartlarına uygun olarak . tarih 4401 sayılı yazı ile TS 821 ve 3830 standartlarında ön görülen et kalınlıklarının yetersiz kaldığını TSE'ne intikal ettirmesinden sonra .Bu nedenle montaj yapılacak pompa. yerinde dökme boru olarak imal edilmekte idi.Beton ve betonarme borular Bankamızca kanalizasyon tesislerinin yapımına 1969 yılında başlanmış olup. 1975 yılından itibaren santrifüjlü boru imalatından vazgeçilerek bunun yerine Ф 1200 mm çapa kadar beton boru ve özel parçaları imal edildiği vibrasyonlu beton boru atölyelerinde üretilmeye başlanmıştır. PREFABRİK BETON VE BETONARME BORULAR İLE BACALARDAKİ YENİLİKLER İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI İhsan DİLSİZ .ilk aşamada pissu mecralarında boru olarak 5 atü' ye dayanıklı A. Söz konusu makinelerde Ф 500 mm ve daha büyük çaplı borular üretilemediğinden.Ç. olup.Ф 1800 mm çaplarındaki prefabrik betonarme borular eliptik donatılı olarak imal edilmeye başlanmış olup.1990.boruların kullanılmasından kısa süre sonra vazgeçilmiş.Şube Müdürü A. Daha sonra beton ve betonarme borular ve özel parçaları. ölçü ve toleransları. muayene metotları. Büyük çaplarda imal edilen beton boruların TS 821'de öngörülen et kalınlıklarının yeterli olmadığı gerekçesiyle kanalizasyon işlerinde kullanılacak boruların daha dayanıklı olması için Avrupa Topluluğu'na üye ülkelerde geçerli olan standartlara uygun boru üretimine geçilmesi karalaştırılmış ve kaynak olarak ISO (Milletlerarası Standardizasyon Teşkilatı) veya topluluğa üye ülkelerin standartlarından istifade edilmesi prensibi kabul edilmiştir. bu süreçte 0 500 mm ve daha büyük çaplı pis su mecraları. Bu aşamada beton boru ve özel parçalarının imalat tarzı. Ф 7OOmm . tahsis olunan malzemenin takibi yapılarak süresinde yüklenicisince teslim alınması sağlanarak işin aksamasına ve montaj süreleri aşılarak ilave montaj bedeli ödenmesine yer verilmemelidir.8. Yoğun trafik yüküne maruz kalan mecralara döşenen Ф 600 mm den daha büyük çaplı beton borularda çatlama vakaları gözlendiğinden 1987 yılından itibaren Ф 700 mm ve daha büyük çaplı prefabrik boru ve yerinde dökme mecraların betonarme olarak imal edilmesi Bankamızca uygun görülmüştür.Borular kullanılmıştır. vasıflan.

lastik conta birleşimli muayene bacası prefabrik taban ve gövde elemanlarının projeleri Başkanlığımızca hazırlanmıştır. 10/20 tıp proje hazırlanmış ve tasdik edilerek uygulamaya konulmuştur. TS 821'in revizesini takiben kanalizasyon pissu ve yağmursuyu mecralarında kullanılan beton ve betonarme borular. taban elemanları TP 10/20 -D. Söz konusu Projeler prefabrik olarak hazırlanmasına rağmen prefabrik elemanların birim fiyatları yapılmadığından 1990 yılma kadar baca imalatları yerinde dökme olarak yapılmıştır. revize TS 821 6. bu tarihten itibaren söz konusu boruların proje ve imalatları bu esaslara göre yapılmaya başlanmıştır. ve 0 1800 mm . Kasım 1993 revize TS 821'de belirlenen ölçü ve yapım esaslarına uygun olacak şekilde sınıflandırılmıştır. Bu esaslar çerçevesinde yapılması kararlaştırılan buhar ve su kürlü beton ve betonarme boruların Birim Fiyat Analiz ve Birim Fiyat Tarifleri Başkanlığımızca hazırlanarak 1995.Ç.7. Bu aşamada. 1990 yılında TP 10/20 projelere esas olacak birim fiyat tarif ve analizleri hazırlanarak Bankamız Birim Fiyat Cetvellerine dahil edilmiş .M 86 standartlarında 1994 yılma kadar devam edilmiştir.M 86 Standartlarında boru üretimi yapacak fabrikanın muhteviyatı 1990 yılında Bankamızca bir tutanakla belirlenmiştir. Bilahare. konu ile ilgili araştırma ve çalışmalar Temmuz 1996 tarihinde tamamlanmıştır. yukarıda zikredilen özellikleri kapsayan muayene baca elemanları kullanılmaya başlanmıştır. Kanalizasyon inşaatlarının kabulü ve işletmeye açılmasında en büyük hataların muayene bacalarından kaynaklandığını. Kabulü bankamızca yapılması koşulu ile söz konusu betonarme boruları üretecek fabrikaların yükleniciler tarafından kurulması şartı getirilmiştir.9. Avrupa'da eski Din normlarındaki tip projeler 1970li yılların sonuna doğru uygulamadan kaldırılmış bunun yerine. Bankamızca yaptırılan kanalizasyon inşaatlarında uygulanmak üzere muayene bacası prefabrik elemanlarının yeniden projelendirilmesi çalışmalarına 1995 yılında başlanmış . Almanya'da yapılan uygulama yerinde incelenmiş ve bu esaslar çerçevesinde buhar kürlü. Boruların kaliteli bir şekilde üretilebilmesi için. 3.Boru görünümünde ( açık gri) olması gerekmektedir.0 3000 mm çaplar arasında imalatı yapılan mecralar için TP 10/20 -B muayene baca tip projeleri hazırlanmış olup.yılında yayımlanan Bankamız Birim Fiyat Tarifleri ve Birim Fiyat Analizleri kitaplarına dahil edilmiştir. Bu nedenle. işletilmesi sırasında teknik hataların minimum olması görüşü esas 'alınarak yürütülmelidir. Ancak 1993 yılında TS 821 revize edilerek beton ve betonarme boruların ölçü. Kuru olmasına rağmen rengi koyu gri görünümde olan borular buhar kürü tatbik edilmeyen boru olarak nitelendirilir. Başkanlığımızca hazırlanan muayene bacası lastik conta birleşimli.Muayene ve parsel bacaları Ф 200 mm. İşçilik hatalarının minimuma indirilmesi bakımından muayene bacalarının taban betonlarının da prefabrik olarak yapılması ve tüm baca elemanları birleşimlerinin lastik conta ile yapılması esası Başkanlığımızca prensip olarak kabul edilmiştir. buhar kürüne çok önem verilmesi gerekmektedir. Bu nedenle TS-3830' da belirlenen esaslara uygun olarak buhar kürü tatbik edilmesi ve bilahare su havuzlarında dinlendirilmesi gerekmektedir Buhar kürüne tabi tutulmuş beton elemanların rengi kuru halde A. ASTM C 76. Revize TS 821'ın yayın tarihinden itibaren üç ay sonra eski TS 821 yürürlükten kaldırılmıştır.imal edilmesi için. ve bu tarihten itibaren prefabrik baca elemanlarının yapımı yaygınlaşmıştır. imalatı tamamlanan muayene bacalarının % 80 den fazlası yer altı suyunu mecra içine aldığı teknik incelemeler sırasında tespit edilmiştir. Bankamızca-yüklenicilere talimat verilmiş.1993 tarihinde resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. gövde elemanları TP 10/20 -C.1991 tarihinde tasdik edilerek uygulanması için Bölge müdürlüklerimize gönderilmiştir. tip projeleri adı altında 9/10/1996 tarihinde . 1991 yılında Ф 1200 mm .Ф 1000 mm (Ф 1000 m hariç) çapa kadar döşenen mecralar için uygulanacak muayene bacaları için Alman DİN normlarından yararlanılarak 1973 yılında TP.Ф 1800 mm çaplar arasında imalatı yapılan mecralar için TP 10/20-A. Büyük çaplı boruların üretimine ASTM C76. B. Kanalizasyon inşaatlarının yapımı. deney ve yapım esasları yeniden belirlenmiş.

Zararlı kimyasal etkileri olan su. Genel Müdürlükçe talep uygun görüldüğü takdirde yetki verilecektir. GEÇİŞ HAKLARI VE ZARAR ZİYAN BEDELLERİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Necdet DEMİRAL . zemin ve gaz etkisinde kalan boruların üretiminde TS 3440’ daki kurallar esas alınır. .Şube Müdürü Bankamız yatırım programında yer alan tesisler nedeniyle. 1-Kamulaştırma işlemi. irtifak (geçiş) haklan bedeli ve zarar-ziyan bedellerinin Bankamızca karşılanması durumlarında aşağıda belirtilen esaslara göre uygulama yapılmaktadır. Söz konusu imalatlara ait Birim Fiyat Tarif ve Analizleri ise bilahare Başkanlığımızca hazırlanmış ve 5. Sızdırmazlık ve tepe basıncı deneyleri Kasım 1993 revize TS 821 esaslarına göre yapılır. kamulaştırma bedeli ile tezyidi bedel davaları sonucunda mahkemece karara bağlanan tezyidi bedel farkları .onaylanmıştır.11. TS 4559 TS 802 TS 500. TS 3830 TS 2940. TS 809. Kıymet takdiri komisyonu raporunun. Sudaki sülfat miktarı 600 mg/lt' nin üzerinde olduğunda TS 809' a uygun sülfata dayanıklı çimento kullanılır. Kamulaştırma bedelinin tespiti için kıymet takdiri komisyonunca rapor düzenlenecektir. mukavemeti normal dayanımlı beton ve betonarme boruların özellikleri.11. TS 3351 TS 1247. KAMULAŞTIRMA. Beton borularda beton boru basınç mukavemeti en az TS 500'de öngörülen beton mukavemet sınıflarından BS 30'a. TS 20. TS 1248 Agrega granülometri çapı max 20 mm yi aşmayan bir karışım boru bağlantılarında kullanılacak contalar için TS 5434 deki kurallar esas alınır. Belediyelerce yapılan kamulaştırmalarla ilgili olarak. Agregası Agrega granülometrisi Çimento özellikleri Karışım suyu Donatı çeliği Beton karışımlarının hazırlanmasına Boru yapımında Nitelik kontrolü için Taşıma ve yerleştirme işleminde TS 706 TS 3830 TS 26. 2942 sayılı kamulaştırma kanunun ilgili hükümlerine uygun olup olmadığının ve taşınmazın kamulaştırma bedeline karşı tenkis davasının açılıp açılamayacağı hususunun Belediyesince emsal rayiçlerle karşılaştırma yapılarak tespiti ve tespit edilen sonuç bir rapora bağlanacaktır. TS 3646 TS 500 TS 708.1996 tarihinde tasdik edilerek uygulama esaslarını belirtilen 5. betonarme borularda ise BS 35 esastır. Sülfatın zararlı etkisi çok fazla ise kaplama veya gömlekleme gibi benzeri tedbirler alınır.1996 tarih ve 5087 sayılı onay ve projeler Bölge Müdürlüklerimize gönderilmiştir Kasım 1993 revize TS 821'e göre et kalınlığı normal cidarlı. TS 3068. Bu belgelerin temininden sonra Bölge Müdürlüklerimiz matbu bilgi formlarını doldurarak Genel Müdürlüğümüzden yetki talebinde bulunacaklardır. Söz konusu taşınmazın tamamının veya bir kısmının kamulaştırılmasına ait Belediye Meclisince kamulaştırma karan alınacaktır.

1. 6.Şebeke projelerinin yapımı sırasında imar uygulaması yapılmayan sokaklardan özellikle taşıyıcı .İlk kamulaştırma ve irtifak. Kamulaştırma bedelinin Bankamızca karşılanması söz konusu olduğu durumlarda.Belediyesince kamulaştırma bedelinin arttırılmasına ilişkin davaların açılması ve sonuca bağlanmasından sonra kesinleşmiş mahkeme kararı gereğince kamulaştırma bedeli. Kamulaştırılacak alandaki parsel sınırlarının esas alınmasına dikkat edilmelidir.2. verile emri mukabilinde Bölge Müdürlüğümüzün hesabının bulunduğu bankaya verilecek ödeme talimatıyla hak sahiplerine ödenecektir. 3.Zaruri haller dışında karayolu geçişlerinden kaçınılmalıdır.1991 tarih ve 26 Nolu genelgede 2942 sayılı kamulaştırma kanununa göre Belediye Encümen kararının alınması bahsedilmekte ise de Bankamız teamülünde Belediye Meclis kararının alınması prensip edinilmiştir. 11. 5.4. Belediyelerden. Bölge Müdürlüklerimizce. Kamulaştırma ve zarar ziyan bedelleri ile ilgili evraklar Bölge Müdürlüklerince muhafaza edilecek olup. farkının (tezyidi bedel) Bankamızca ödenmesi istendiği takdirde. Genel Müdürlüğe suret veya fotokopi gönderilmeyecektir. kamulaştırılan taşınmazın Belediye adına tescil edilmiş tasdikli tapu sureti veya kesinleştirilmiş el koyma ve tescil kararı yada bedel farkına ilişkin kesinleşmiş mahkeme karan belediyesinden istenecek ve bilahare matbu bilgi formu doldurularak Genel Müdürlüğümüzden yetki talebinde bulunacaktır.Genel Müdürlükçe ödenmesi uygun görülen .İçmesuyu ve kanalizasyon projeleri hazırlanırken. Bölge Müdürlüklerimizce belediyeler bilgilendirilmelidir. 4. Talep Genel Müdürlükçe uygun görüldüğü takdirde gerekli yetki ilgili Bölge Müdürlüğüne gönderilecektir. kamulaştırma ile ilgili Belediye Meclis kararında kamulaştırılan taşınmazın hak sahiplerince açılacak tezyidi bedel davası sonucu ortaya çıkacak bedel farklarının Belediyece karşılanacağı belirtilmelidir.Özellikle kanalizasyon projelerinin hazırlanmasında belirlenen arıtma tesisi yerlerinin sınırlan kadastro paftalarında da belirtilerek Belediyesine verilmelidir.Zarar ziyan bedelleri ile ilgili olarak ise.hakkı bedelleri ile ilgili yetki ve para Bölge Müdürlüğüne intikal ettiğinde gereken para T. Ancak kamulaştırmanın kesinleşmesine müteakip taşınmazın tasdikli tapu sureti ilgili Teknik Daire Başkanlığına gönderilmelidir. Ziraat Bankası Şubesine ödeme ile ilgili Belediye Meclis kararı ve gerile emri mukabilinde hak sahiplerine ödenmek veya hak sahipleri adına bloke edilmek ve neticede paranın alındığına dair hak sahiplerinin imzasını havi makbuz ödeme ile ilgili Belediye Meclis karan ve Verile Emri Bölge Müdürlüğüne gönderilmek" şartıyla havale edilecektir. 5. işin daha sağlıklı yapılmasını ve gecikmeleri önleyecektir. uygulamada meydana gelecek aksaklıkları ve tereddütleri gidermek için aşağıdaki hususlarda titizlik göstermeleri. hatların karayolu kamulaştırma hudutları dışından geçirilmesine özen gösterilmelidir.Bölge Müdürlükleri. Talep Genel Müdürlükçe uygun bulunması halinde yetki gönderilecektir. 4.C. Mahkeme kararma göre talep edilen kamulaştırma bedeli farkı ile zarar-ziyan bedellerine ilişkin yetki Genel Müdürlükten alındıktan sonra bu bedeller usulüne göre muhasebeleştirilerek Belediyesinden istenecek hak sahipleri listesi ödeme ile ilgili Meclis kararı. 3. kıymet takdir komisyon kararı ile ödemeye ilişkin Belediye Meclis kararı istenecek ve matbu bilgi formu doldurularak Genel Müdürlüğümüzden yetki talebinde bulunulacaktır. gerekli görülmesi halinde tadilat projelerinin hazırlanması sırasında. yersel tetkiklerde. Bankamız yatırım programında yer alan tesislerin yapımı için ayrılan yıl içi ödeneklerinin çok kısıtlı olduğu göz önüne alınarak kamulaştırma bedellerinin Belediyesince karşılanması hususunda. Kamulaştırma ve zarar ziyan bedellerinin ödemeleri ile ilgili. kamulaştırma ve zarar ziyan bedelleri için gönderilen paralan hiç bir şekilde diğer yatının ve cari harcamalar için kullanılmayacaktır. proje kontrollerinde. 2.imar planı dahilinde kalan terfi merkezi yerlerinin imara uygunluğu tahkik edilmelidir.

sosyal. Unutmamak gerekir ki iyi bir iş ancak kaliteli bir proje ile gerçekleştirilebilir. mevcut alt yapısı. Bu projeler belediye ve karakteristik bazında değerlendirildiğinde 456 adet belediyede 872 adet iş üzerinde çalışılacağı görülecektir. zemin özellikleri etüd edilerek en uygun ve ekonomik sistem seçimi yapılıp. topoğrafık durumu. Belediyelerinin kamulaştırma bedellerinin Bankamızca karşılanması talepleri olmaktadır. yerleşim yerinin nüfusu. Bilindiği üzere ülkemizde bu konudaki araştırma ve çalışmaların büyük bir bölümünü Bankamız yürütmektedir.kademe olarak. 25 şebeke. proje.kademe olarak projelendirilmektedir. Bu iş hacmi ile Bankamızın başarıya ulaşmasının ve yapılan imalatların gerek kullanıcılar tarafından gerekse kamuoyu tarafından beğenilmesinin tek yolu Genel Müdürlük. yerleştiği kentlerde altyapının önemini anlamış ve çok eski çağlardan beri yaşadıkları bu yerlere su getirebilmek amacıyla çeşitli projeler geliştirmişlerdir. 21 şebeke+deşarj. 1 arıtma+deşarj. teknik şartname. BELEDİYE VE BÖLGE TALEPLERİ. Uygulamaya yönelik çıkabilecek .hatların geçirilmemesine özen gösterilmelidir. çalışma alam mutlaka Bölge Kontrol teşkilatınca belirlenmelidir. Bu işlerden devam eden işler kapsamındaki 242 işin. Yatırım programındaki diğer sektörlerin işleri de dikkate alındığında Genel Müdürlüğümüz ve taşra teşkilatımızın nedenli büyük bir iş yükü altında olduğu görülmektedir. kapalı olan ve imar planına uygun olarak açılmamış1 yollar ise 2. Bankamızca yürütülen Kanalizasyon projeleri hazırlanırken. Aksi durumlarda hattın geçirilmesi için yapılacak imar uygulamasında. talimatname ve Bankamızca yayınlanan genelgelere uyulması hususunda azami dikkatin gösterilmesidir. imarda yolları açık. hayatlarını idame ettirebilmek ve bazı sosyal ihtiyaçlarını karşılayabilmek için. Genel Müdürlükçe yürütülen işlerin tatbikat projeleri hazırlattırılırken. 7-Karayolu ve diğer kuruluşlardan alınacak geçiş müsaadeleri. iskan teşekkül etmiş kesimler 1. yüklenici ve belediyelerin uyum içinde çalışması ve yapılacak iş ve işlemlerde sözleşme. PROJE KADEME DEĞİŞİKLİKLERİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ahmet DEMİREL Daire Başkanı İnsanlar yeryüzünde topluluklar halinde yaşamaya başladığından bu yana. Belediyelerce Bankamıza verilen yetkilere dayanarak tesis inşaatları ihale edilmekte ve yer teslimleri yapılarak Bölge Müdürlüklerimizin kontrolerliğinde uygulamaları yürütülmektedir. her etap projesi ilgili Bölge Müdürlüğüne de iletilmektedir. imar planı. Belirlenen bu esaslar üzerinden işin metraj ve inşaat keşifleri hazırlanmaktadır. oluşan atıkların insan sağlığına zarar vermeden bulunduğu ortamdan uzaklaştırılabilmesi için de zaman içerisinde çeşitli yöntemleri denemiş. 281 şebeke+arıtma ve 85 adet şebeke +arıtma+deniz deşarjı projesi yer almaktadır. 6. işe başlanmadan önce planlanarak alınmalıdır. 1997 yılı yatırım programının kanalizasyon sektöründe 38 arıtma. yatırım programına yeni giren işlerden ise 454 işin ihalesinin yapılması gerekmektedir. taşra teşkilatı. Tatbikat projeleri hazırlanma aşamasında Bölge Müdürlüklerimiz gereken titizliği göstermek durumundadır. Kentlere getirilen bu suların kullanılması sonucunda.Ekili arazilerde ve buna benzer yerlerde yapılan çalışmalarda . 5 deniz deşarjı. ekonomik ve teknik gelişmeler sonucunda da fenni anlamda kanalizasyon tesislerinin projelendirilmelerini geliştirmiştir.

problemler proje aşamasında tespit edilerek Genel Müdürlük uyarılmalıdır. Böylece ileride gerekebilecek tadilat projeleri önlenmiş olacaktır. Bu sebeple, tatbikat projesinin her aşamasında projeler Bölge'ce itina ile tetkik edilmelidir. Genel Müdürlükçe sözleşmeye bağlanan ve 1130 sayılı genelgeye göre Bölge Müdürlüklerimizce yürütülen işlerin tatbikat projeleri 1985/49 sayılı genelgeye göre Genel Müdürlükçe onaylanmaktadır. Bu genelge çerçevesinde düzenlenecek tadilat projeleri hakkında Genel Müdürlük görüşü alınması gerekmektedir. Uygulamada görülen bazı aksaklıklar sebebi ile 1986/67 sayılı genelge yayınlanmıştır. Bu genelgede ifade edilen temel hususlardan biri de tadilat projelerinin Genel Müdürlük tasdiki alınmadan inşaatına geçilmemesi hususudur. Esas olan şudur ki tatbikat projesi şartnameler ve proje hazırlama talimatnamelerine uygun hazırlanmış işlerin- imalatında sorun yaşanmaması gerekir. Aynı mantıkla, hazırlanacak tadilat projelerinin de şartname ve talimatnamelere uygun olması, uygulamadaki sorunları ortadan kaldıracaktır. 1985/49 ve 1986/67 sayılı genelgelere rağmen tadilat projeleri Genel Müdürlükçe tasdik edilmemiş işlerin imalatlarının yapılması, Genel Müdürlükçe tadilat projesinde yapılacak revizyonlarda büyük sıkıntı yaratmaktadır. Bu durumlara meydan verilmemesi için proje değişiklikleri konusunda Bölge, Belediye ve yüklenici işbirliği ile konu irdelenmeli, çıkabilecek sorunlar önceden tespit edilmeli, yükleniciye tadilat projeleri yaptırıldıktan sonra Genel Müdürlük tasdikini müteakip imalatlara başlanılmalıdır. Ayrıca, tadilat projelerinin gerekçeleri hakkında Bölge Müdürlüklerimizce Genel Müdürlüğe ayrıntılı bilgi verilmelidir. Tüm tadilat projelerinde; şebeke planı, hesap tabloları ve profiller bulunmalıdır. Meskun halde bulunan, alt yapıları bir kaç kez ele alınarak fenni bir şekilde yapılmayan, röleve edilmeyen ve hassas bir işletme projesi olmayan yörelerde yaptırdığımız projelerde, uygulama sırasında bazı tadilatların çıkması ve yapılması doğal karşılanmaktadır. Ancak esasa taalluk eden bir değişikliğin olmaması gerekir. Aksi halde yapılan ilk projenin doğruluğu tartışılır olur ki bu durum olmaması gereken bir husustur. Bilindiği üzere projelerimizin arazi çalışmalarının kontrolü ve tasdiki 25.6.1986 tarih ve 1986/67 sayılı genelge ile Bölgelerimizin yetkisine verilmiştir. Proje çalışmalarının bazı bölümleri ile bilhassa tadilat projelerinin tetkik ve tasdik yetkisinin de Bölgelerimize verilmesi arzu edilmesine rağmen, bu hususa projelere gereken ilginin gösterilmemesi nedenleriyle karar verilememektedir. Ülkemizin ekonomik şartlarının getirdiği zorluklardan dolayı kanalizasyon tesislerine yeterli ödenek ayrılamamaktadır. Bunun sonucunda, inşaatların bitirilmesi çok uzun yıllar almaktadır. Kentlerde yaşayan nüfusun hızla artması neticesinde de ilk projelendirmede hedeflenen sınırların dışına çıkılmakta olduğu bir gerçektir. Yukarıda belirtilen hususlardan dolayı işin sahibi belediyelerden zaman zaman ihale kapsamında olmayan ilave teklifler gelmektedir. Bu talepler, projede 2. kademe projelendirilmiş olup da 1. kademeye alınması istenen hatlar, imar dışında olup da belediyesi tarafından toplu konut alam olarak belirlenen alanların altyapılarının ele alınması talepleri çok sık rastlanan durumlardır. Ayrıca, belediye başkanlarının çoğu zaman siyasi kaygılar ve kamulaştırma bedellerinin yüksek oluşu gibi sebeplerle mesnetsiz proje değişikliği talepleri olabilmektedir. Özellikle, terfi merkezleri ve atıksu arıtma tesislerinin yapılacağı alanlarla ilgili olarak tatbikat projeleri onaylandıktan1, hatta inşaat ihalesi yapılma aşamasına gelindiğinde ve yapım çalışmaları sırasında bile bir takım yer değişikliği talepleri gelebilmektedir. Bu gibi durumlar söz konusu olduğunda Bölge Müdürlüklerimiz belediye taleplerim mahallinde inceleyip etüd etmeden Genel Müdürlüğe intikal ettirmektedir. Şöyle ki, sanki taşradaki teşkilatların görevi bu talepleri merkeze intikâl ettirmekle sınırlıymış gibi düşünülmektedir. Halbuki bu durum, mahalli tetkiklerin Genel Müdürlükçe yapılmasını gerektirdiğinden, zaman ve emek kaybına neden olmaktadır. Kontrollük teşkilatı olarak, bu gibi taleplerin olması halinde işin ana sözleşme keşfi kapsamı dışına çıkılmaması ve ilave işler yapılmaması için dikkat edilmesi gereken hususları şöyle sıralayabiliriz;

1. Yapılan talebin işin ilk keşfini ne kadar etkilediği belirlenmeli, sözleşme keşfi kapsamı dışına taşıp taşmadığı irdelenmelidir. 2. Talep edilen yerlerin projede olup olmadığı, var ise kademe durumu incelenmeli, 2. kademede projelendirilmiş ise bu kesimlerdeki imar yollarının açılıp açılmadığı, iskan teşekkül edip etmediği araştırılmalıdır, 3. Projesinde 2,kademede olup da, 1. kademeye alınması istenilen kesimlerin ana sisteme bağlanabilmesi için ekstra imalatların gerekip gerekmediği, keşfi etkileme durumları etüd edilmelidir. 4. İnşaatı yapılması istenilen ilave yerlerde oluşan pissuların niteliklerinin belirlenmesi, bu pissuların kanalizasyon sistemine alınması halinde çalışan sistemi nasıl etkileyeceği araştırılmalıdır. Evsel nitelikli olmayan suların sisteme dahil edilmemesine azami derecede dikkat edilmelidir. 5. Toplu konut alanı altyapı taleplerinde, inşaata esas kanalizasyon projesinde bu kesimle ilgili herhangi bir uç debi, nüfus bırakılıp bırakılmadığı araştırılmalı, bırakılmadı ise düşünülen nüfustan ne kadar ilave debi geleceği, gelecek bu debiyi sistemin taşıyıp taşıyamayacağı etüd edilmelidir. 6. Sistemde belirlenen çapların ilave debiyi taşımaması durumunda ana proje dokusunun etkilenme durumu belirlenmelidir. 7. Toplu konut sahasında kanalizasyon sistemi yapılabilmesinde ana baz teşkil eden yol projelerinin yapılıp yapılmadığı tespit edilmelidir. Bankamızca, 1969 yılında başlatılan kanalizasyon çalışmalarından bu güne kadar 141 şebeke, 31 arıtma ve 26 deniz deşarjı işi bitirilebilmiş-bu tesislere 1997 fiyatlarıyla 130 trilyon TL harcama yapılmıştır. 1997 yılı yatırım programı 24 Ocak 1997 tarih ve mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. Yatırım programında mevcut işlerimize ilaveten 233 yeni iş programa dahil edilmiştir. 1996 yılı fiyatları ile devam etmekte olan işlerimizin toplam proje tutarı 314 trilyon TL, 1996 yılı-sonuna kadar tahmini harcama 83 trilyon TL'dir. 1997 yılı için talep edilen yıl içi ödeneği 40 trilyon TL olup, kabul edilen ise belediye katkısı dahil 10.6 trilyon TL'dir.. Yukarıda verilen sayısal değerlerin incelenmesi sonucu; yatırım programındaki 456 projenin tamamlanabilmesi için yaklaşık 21 yıla, 1997 yılı fiyatları ile ise yaklaşık 36 yıla ihtiyaç vardır. Kanalizasyon sektörü için gerekli finansman ve imkanların sağlanması halinde kapsamında bulunan tüm işlerin yapılması arzu edilen bir durumdur. Ancak yıllardır bu imkan bulunamamıştır. Bu nedenle 1996 yılında yapıldığı, gibi yürütülen işlerde ihale kapsamındaki işlerin tamamının yaptırılması mümkün olamayacaktır. Başka bir ifade ile I.kademe hatların tamamı yaptırılamayacağından II.kademeden I.kademeye hat alınması şimdilik düşünülmemektedir.

İMALAT-ŞARTNAME İLİŞKİLERİ ve İNŞAATLARDA KALİTE İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Güniz MUTLU - Başkan Yardımcısı Bilindiği üzere,bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler,uluslararası rekabetin artması, Gümrük Birliğine giriş, Çevre Yönetimi, Zaman Yönetimi gibi ülkemiz gündemine ağırlığım koyan konular,mamul ve hizmetlerin kalitesine ilişkin yeni talepler yaratmaktadır. Günümüzde dünya çok küçülmüş,enformasyon,teknoloji ve iletişim alanındaki gelişmeler ülkeleri acımasız bir rekabete ve her geçen gün yeni gelişmelerin yaşandığı ekonomik bir yanşa yöneltmiştir. Bu yarışta teknolojilerini hızla geliştiren devletler,ortak çıkarlarını korumak amacıyla birlikler oluşturarak ve ekonomik alanda globalleşme politikaları uygulayarak,uluslararası pazarlara hakim olmaya başlamışlar ve karşımıza yeni ekonomik dengelerin kurulduğu bir dünya düzeni çıkmıştır. Yeni

ekonomik düzende yaşayabilme ve başarılı olabilmenin tek bir anahtarı vardır;bu anahtar da "KALİTELİ ÜRETİM" dir. Kaliteli üretimi sağlamak ise eğitilmiş nitelikli insan gücünün yanı sıra üretimin amacımıza uygun yöntem ve araçlarla gerçekleştirilmesine bağlıdır. Bu durumda,şartnameler çok önem kazanmaktadır. Zira üretimin nasıl yapılması gerektiği şartnamelerle tarif edilebilmektedir. Şartnameler çerçevesinde çalışmak,belirli bir kaliteyi sağlamanın yanı sıra standartlaşmayı,yani münferit her işte aynı kalitede imalat yapılabilmesini de sağlamaktadır. İmalatların şartnameye uygunluğunu kontrol etmek için bir teşkilatlanma modeli oluşturulması gerekmektedir. Bankamızca yaptırılan işlerde,genellikle yüklenici tarafından bir şantiye şefi, işveren tarafından da bir kontrol mühendisi bu işin sorumlusudur. Halbuki gelişmiş ülkelerde genel kabul gören yöntem şantiye şefinin yanı sıra bir "KALİTE KONTROL MÜHENDİSİ" istihdam edilmesi ve bir "KALİTE KONTROL PLANI" uygulanması şeklindedir. Şimdi sizlere bir kalite kontrol planının ne olduğunu ve de neleri içerdiğini çeşitli başlıklar altında tanıtmaya çalışacağım. KALİTE KONTROL ORGANİZASYONU Tesisteki tüm imalatlarda yeterli denetim ve testleri yapmak, malzeme işçilik ince iş fonksiyonel performans ve işaretleme açısından mevcut şartnamelerle plan ve projelere uyumu denetlemek ve sağlamak amacıyla yüklemenin teşkilatı bünyesinde bir Kalite Kontrol (KK) ekibi oluşturulur.Bu ekipte sırasıyla KK mühendisi, inşaat işleri, mekanik ve çelik işleri, ile elektrik işleri, KK sorumluları ve büro işleri KK sorumlusu yer alır. KK Mühendisi sözleşme kapsamındaki tüm İmalatların Kalite Kontrolünden Proje Yöneticisine karşı sorumludur. AMAÇ Bu planın amacı sözleşme ve eklerinde istenilen hususlar hakkında bir KK ve rapor verme sistemi oluşturmak ve uygulamaktır. Bu plan çerçevesinde, tesisi, sözleşmesinde belirtilen süresi içinde şartnameler,projeler ve farklı iş kalemleri arasında uyumsuzluklar olmadan tamamlamak amacıyla imalatların yeterli sayıda denetimi ve testi yapılır. Bu kapsamda malzemelerin temin edileceği üretici firmaların ve varsa taşeronların malzeme ve işçiliğinin de teknik şartnamelerle ve çizimlerle uyumlu olup olmadığı denetlenir. YÖNTEM Sözleşme ve ekleri kapsamında yüklenicinin birinci hedefi malzeme ve işçilikte yüksek kaliteyi tutturmak olmalıdır. Bunun için de ■ öğretim, bilgilendirme ve denetim yoluyla istenilen yüksek kaliteye ulaşılmalı ■ şartnamelere, sözleşme hükümlerine, projelere uyum ile Kalite Kontrol Planının uygulanması sağlanmalı ■ İdarenin Kontrol Mühendisi (KM) ile Yüklenicinin Proje Yöneticisinin işin yapımı süresince karşılaşılan problemler hakkındaki uyarıları ve bunlara getirilecek çözümler üzerinde hassasiyetle durulmalı ■ kalitesiz uygulamalar hakkında KM nin direktifleri doğrultusunda Şantiye Şefiyle (ŞŞ) temasa geçilerek derhal önlem alınmalı ■ tesiste yapılan tüm denetim ve testler ile alman önlem vs.nin bir raporu tutularak günlük KK raporuna kaydedilmelidir, KK organizasyonunun hedefi; sözleşme hükümlerine göre yapılan işin hiçbir ekipman, malzeme,proje veya gerek yüklenicinin gerekse de taşeronların ya da malzeme üreticilerinin elemanlarından kaynaklanacak işçilik hataları olmadan işin devamı süresince denetimini sağlamaktır. Bu amaçla KKM' nin yanı sıra işteki ihtiyaca göre başka elemanlar da istihdam edilebilir. KKM numunelerin alması, laboratuarlara taşınması, KM' ne bu test sonuçlarının ve montaj detaylarının sunulması,malzemelerin ve ekipmanın denetim ve muhafazası ve de çizelgelerin

bu yetkililere teknik yönden yardımcı olan.malzeme ve ekipmanlar kontrolden geçirilir. sözleşme eki şartname ve projelerine uygun olarak kontrol deneyleri yapılır. Şayet özel laboratuarlardan yararlanılacak olunursa. İşyeri haricindeki testler ise İdarece tanınmış belli başlı laboratuarlarda kalifiye denetim personelince yapılacaktır. KKM ihtiyaç oldukça çok kısa süreli tecrübeli bir KK Danışmanından yardım alabilir. l)Hazırlık denetimleri .gerekli olması halinde rutin deneyler.Sözleşme ve eklerinin.Belli bir işin yapımı boyunca iş tamamlanana kadar her gün yapılan kontrol deneyleri. KM yine en az 24 saat öncesinde haberdar edilerek başlangıç denetimi yapılmış olur.)Bunun yanı sıra KK Denetleyicisi adı altında KKM Yrd.sonuçlarının muntazaman kaydedilmesi gibi hususlardır. şartname ve projelerle tümüyle uyumlu olduğunun teyidi ile yüksek kaliteli bu ürünlerin zamanında şantiyeye tesliminin sağlanması gibi hususlardır. (Gözlenecek hususlar sırasıyla muhafaza altındaki malzemenin tanımı. projelerin ve şartnamelerin.malzeme kalite testleri ve üretici firmaların üretim .üreticilere aksaklıklar konusunda gerekli uyanlar yapılarak çözüm yollan önerilecektir.ölçüm aletleri kontrolden geçirilir. denetim ve deneylerin.Malzeme üreticilerinin şantiye sahası dışındaki işyerlerinin veya fabrikalarının ziyaret edilmesi ve gerekli görüldükçe bu işyerlerinin de sözleşme. .kademesindeki testleri üzerinde günlük kontrol ve denetimler yapılır. DENETİM VE TESTLERİN KAYITLARI KKM bu kayıtlan tutmak zorundadır.çalışma sahasının incelenerek ön hazırlıkların tamamlanıp onaylandığının teyidi. kapasite özelliklerinin ve miktarlarının sözleşme ve ekleriyle uyumu gibi hususlardır). hasar durumu.beton numuneleri alıp teste gönderen kişilerisin devamı süresince ihtiyaç duyuldukça görevlendirilir. malzeme boyutlarının. Bu raporlardan birer tane KM ve ŞŞne verilecektir.muntazaman tutulması ile sorumludur. işaretlenmesi. MALZEME ŞEVKİ VE MUHAFAZASI İmalatlarda kullanılacak malzeme ve ekipmanın sevk ve' muhafazasının denetim süreci.na ya da doğrudan KKMne rapor veren kendi özel ihtisas konularında. KMne her gün bu kayıtlar verilir ve şartnamelerin ilgili teknik bölümlerinde istendiği muntazam bir şekilde işin bitimine kadar muhafaza edilir. Ayrıca yine ihtiyaca göre özel ihtisas gerektiren durumlarda birkaç KKM Yardımcısı da KKM emrinde görevlendirilir. koruyucu örtüleri ve mühürleri. KM veya KKM malzeme üreticilerinin fabrikalardaki malzeme üretim testlerini izlemek ve denetlemek ve de bu tür denetimleri yapmak durumundadır.gerekli testler yapılıp hatalı veya arızalı olup olmadıkları denetlenir. KMnin en az 24 saat önceden haberdar edilerek hazırlık denetiminin yapılıp imalat işine başlayabilmek için iznin alınması gibi hususlardır. ve diğer testler gerektikçe KKMnce yapılacak ve bulguları "malzeme muhafaza denetim" raporuna kaydedilecektir.Örnek bir imalatın yapılmasını müteakip denetimler başlatılır. KK deneylerinin yapılabilmesi için gerekli hazırlıkların yeniden gözden geçirilmesi . 3)Müteakip denetimler . Eksikler tespit edilir. Beton numunelerinin alımı gibi test numune alımları ve beton çökme (slump) deneyleri de şantiyede ve eğitilmiş KK personelince bizzat yapılır. şantiye şefi veya onun uygun göreceği bir sorumlu tarafından boşaltma ve ambalajının açılması işlemini müteakip başlar ve haya koşullarından etkilenmeyecek. makine veya elektrik mühendislerinden bir veya birkaçı olabilir. (Bunlar mimar. sözleşme. malzeme teslimat belgelerinin ve teknik bilgilerinin. 4)Şantiye sahası dışındaki denetimler .emniyeti ayrıca muhafaza alanının yangına karşı korunma önlemleri. şartname ve projelere sürekli uyumun sağlanması. 2)Başlangıç denetimleri . Bu ziyaretlerin sonucu konusunda KMne bilgi verilecek.Gözle muayene. İş programına uygun olarak imalatların yapımının izlenmesi de KKMnce yapılacaktır. ŞANTİYEDEKİ İMALATLAR ÜZERİNDEKİ KONTROLLER KK denetimleri en az 3 etapta ele alınmalıdır. örneğin . KKM ŞŞ ile aynı seviyede olup doğrudan Proje Yöneticisine bağlı olarak çalışır.temizliği. emin bir yerde koruma altına alınmasına veya son imalat noktasına ulaşıncaya kadar devam eder.

KALİTE KONTROL İŞLEMLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ Tüm denetim ve testler denetim başlamadan 48 saat öncesinden haberdar edilmek kaydıyla KM ile birlikte yürütülür. Bu kabul prosedürünün tamamlanmasını müteakip son denetim ve testler aşağıdaki sırayla ele alınacaktır. Şantiyede bir beton dökülme işlemi veya başka bir çeşit imalat yapılmadan önce bu imalatların şartnamelere ve projelere uygunluğu KKMnce denetlenmeli incelenip doğruluğu saptandıktan sonra kaydedilip kayıtlar imzalanmalıdır. Bu KK planında yer almayan ancak gerekmesi halinde KKMnce düzenlenecek toplantılarda tartışılarak bu plana ilaveler ve düzeltmeler yapılabilir. Bu toplantılarda ŞŞ KKMne gerekli tüm teknik bilgileri vermekle yükümlüdür.arızalanan veya doğruluğundan şüphelenilen test ve ölçüm ekipmanı kullanılmayacak ve de yeniden kalibre edilecektir. İŞÇİLİĞİN DENETİMİ Tüm imalatlardaki işçiliğin kaliteli olabilmesi için denetiminin KK personelince yapılması süreci. . üreticisinin direktifleri doğrultusunda kalibrasyon sıklığı göz önünde bulundurularak kontrolden geçirilecektir.günlük denetim raporlarına detaylı olarak kaydedilirken bunlar işçilikle ilgili gözlemleri de içermelidir. Test ve ölçüm ekipmanının kalibrasyonunun yetkili bir otorite veya laboratuarca yapılması tavsiye edilir. KTCM ise kalite kontrolü konusundaki tüm teknik bilgiyi güncel olarak kaydetmekle yükümlü olup bu bilgiler üzerindeki değişiklik ve düzeltmeler ancak bu değişikliği yapmaya yetkili kişilerin onayıyla olacaktır. Her ekipman anlaşılır tarzda işaretlenecek ve sadece ekipmanın kullanımından sorumlu kişilerce öncelikle de test teknisyenlerince çalıştırılacaktır. Son kabul işlemleri genellikle ama yalnızca olmamak kaydıyla aşağıdaki genel hususları içerir. EKİPMAN KALİBRASYONU Test ve ölçüm cihazları ilgili standart ve şartnamelere göre kalibre edilip öylece muhafaza edilmelidir.güvenilir test işlemleri izlenerek bizzat KKM ve yetkili kadrosu tarafından yapılır. Testler son derece önemli ve . Test personelinin. Yukarıdaki hususların yerine getirilmesini müteakip denetim ve testlere devam edilir. işin başlangıcından bitimine kadar süreklilik arz eden bir nitelik taşımaktadır. Yere düşürülen. Bu tür toplantı sonuçlarından tüm ilgili personel haberdar edilir. Günlük denetimler. kullanılacak alet ve edevatın özelliklerini. SON DENETİM VE TESTLER Son denetim ve testten önce-. Her ekipmanın ölçüm hassasiyeti. onları özenle kullanabilecek kadar bilgiye sahip olduğunun incelenip doğrulanması.tüm sistemlerin KKMnce denetim ve testleri tamamlanmış olacaktır. Kalibrasyon kayıt ve sertifikaları ise KKMnce muhafaza edilip talep edildiğinde KMne verilecektir. Bu konuda aksaklıklar ile yapılması gereken düzeltmeler de kaydedilmelidir. MALZEME SERTİFİKALARI Tüm satın alman malzemelerle ilgili belgeler ile denetim gerektiren taşeron sözleşmeleri KKMne verilir ve kayda alınır. Talep edilmesi halinde bu dokümanların KMnce de incelenmesi sağlanır.PROJE VE DOKÜMANLARIN KONTROLÜ Proje yöneticisi ve ŞŞ tarafından KKM ve ilgili personelin de katılacağı günlük ve haftalık toplantılar periyodik olarak düzenlenerek gelecek gün ve haftalarda yapılacak çalışmalar gözden geçirilip tartışılır. belli başlı denetim veya test kriterlerinin ve istenilen denetim Veya testlerin başarıyla tamamlanması için gerekenlerin tekrar gözden geçirilmesi. Her türlü imalattaki işçiliğin denetimi imalat süresince devam etmelidir ki aksaklık ve eksiklikten arındırılmış inşaat kalitesine ulaşılsın.

DENETİM METOTLARI VE UYGULAMALARI Tüm testler şartnamelerde belirtildiği çerçevede belirli standartlara uygun tarzda yapılır. KKM sadece yüklenici firmanın yani elemanı olduğu firmasının değil taşeronların da imalatlarını inceleyip denetleyecek ve gerekli tedbirlerin alınması için ŞŞ ve taşeronları uyaracaktır. proje iş günü. sözleşme numarası. standartlara.Yapılan iş ve imalatlar .KKMnin denetim ve talimatları .) . tarihi.iş Güvenliği ile ilgili notlar (kazalar. şartnamelere uyum sertifikaları. Bu dokümanlar günlük denetim raporlarının eki olacak tarzda takdim edilebilir. İDAREYE VERİLMESİ GEREKLİ DOKÜMAN VE EKLERİ Montaj çizimleri. Hazırlık. vs) . Bu istekler doğrultusunda alınacak tedbirler her gün yakından takip edilerek yine KKM nin tutacağı bir raporla sonuca bağlanacaktır. Rapor sayısı. kalifiye KK personelince yapılacak testlerden Önce. imalat bilgi föyleri.Rapor sayısı. TEST RAPORLARI Şantiyede veya laboratuarlarda yapılan tüm testlerin raporlan günlük denetim raporlarına eklenir ve KMne verilir. sebepleri. test.ŞŞnin denetim ve talimatları . malzeme örnekleri. . Bu dokümanlardan bir kopya muntazam olarak her gün KMne de verilecektir. haberdar edilir.Denetleme türü (Gözle muayene. Bu malzeme ve ekipman sevkiyatı bilgileri KKM ve KMnin görüşleri de alınarak haftalık raporlar halinde düzenlenir ve bu haftalık muhafaza ve denetim raporlan muntazaman KMne ulaştırılır. RAPORLAR VE DOKÜMANTASYON KKMnin en önde gelen görevi aşağıda sıralanmış olan rapor ve dokümanların en doğru ve düzenli tarzda hazırlanmasını sağlamaktır. TESTLER. Günlük toplantılar ise ŞŞ.Görüşler • Hazırlık ve Başlangıç Denetim Raporları : Denetimden en geç 48 saat önce haberdar edilmek kaydıyla KM ile birlikte tutulacak bu denetim raporlan aşağıdaki konulan içerir. hava durumu.KMnin denetim ve talimatları . KM.Genel kontroller ve talimatlar . .Görüşler HAFTALIK DENETİM VE MALZEME MUHAFAZA RAPORLARI Şantiyeye gelen her tür malzeme ve ekipman bir yerde ya koruma altına alınır ya da imalatta kullanılmak üzere hazır bulundurulur. vs. kayıtları .Denetlenen işin adı ve tanımı . deney sonuçları ve raporlan vs. deney sonuçları vs gibi dokümanlar KMne muntazaman ve zamanında verilir. ölçüm ve testlerin sonuçlan da günlük denetim raporlarına eklenerek KMne verilecektir. Şantiye dışındaki imalatçıların ürünlerine ait denetim. tarihi. personel ve ekipman hakkında bilgi. başlangıç ve müteakip . eylemler tartışılır. .Malzeme/ekipman checkleri ve ilgili bilgi föyleri. proje yönetimi ve KKM arasında' düzenlenerek gerekli talimat.Periyodik olarak en az haftada bir defa KM ile KKM arasında bir görüşme yapılarak KK Planının yürütülmesi hakkında alınacak tedbirler. Günlük Denetim Raporu : KKMnce hazırlanacak bu raporlar yüklenici ve taşeronların imalatları hakkında aşağıdaki hususları içerir.İstenilen deneyler. sözleşme numarası . rapor ve bilgi alışverişi sağlanmış olur.İlgili deney raporlan ve ekleri . deney yöntemleri. iş güvenliğini tehdit eden hususlar.

Kanalizasyon işleri ile ilgili olarak Bankamız uygulamalarında en çok kullanılan genel şartnameler. Merkez teşkilatımız problemler çıktıkça çözümüne yardımcı olmaktadır. Ancak daha önce de söylediğim gibi bu konuda asıl görüş bildireceklerin Bölgelerimiz olduğunu tekrar belirtiyorum. Her beton dökülmesinden önce bir beton dökme kartı doldurularak günlük denetim raporuna eklenir. Şartnamesi .Arıtma Tesisleri Proses Gn. Bu bakımdan. bahis konusu şartnamelere imalat sırasında hangi ölçüde uyulabildiği ve kalite kontrolünün hangi ölçüde yapılabildiği bölge teşkilatımız tarafından daha iyi bilinmektedir. veya gerektiğinden fazla toleranslı bulduğunuz şartname kurallarından bahsedebilirsiniz. Görüldüğü üzere bu plan son derece yoğun bir denetim ve rapor verme sistemidir.Mekanik Ekipman Gn. Yapıların bünyesindeki en önemli malzeme betondur. Söz konusu bu ISÖ Standardı. Tüm test kayıtları muntazam bir şekilde tutulmalı ve KMne de her birinden birer kopya verilmelidir. KKM de yüklenici tarafından istihdam edilip KMnin üzerindeki yükün büyük bir kısmını almaktadır. Örneğin eleman sayısı az. temiz olması.Elektrik İşleri Gn.İller Bankası Yapım İşleri Gn. . kil vs. kabaca düşündüğünü yaz. Denetlenen ve. şartnamelere uygun ve belirli kalitede imalatı sağlamak daha zor olmaktadır. Bilindiği üzere bu IŞQ standardı. ulaşım güçlüğünün söz konusu olduğu yörelerde. Şartnameleri . Kaliteyi etkilemeyeceği düşünülen ve fazla rijid bulunan şartnameler. Bu yüzden yapımına çok özen gösterilmelidir. granülometrisinin (yani dane çapları dağılımının) uygun olması gerekmektedir. yüzeyinde kum ve çakıl görülmektedir. yaptığını tekrar yaz şeklinde özetlenebilir. Şartnamesi . mutlaka belirli bir kalitede olacağını garanti etmemektedir. Programımızın tartışma bölümünde şartnamelere ne ölçüde uyulduğu ve şartnamelerin ihtiyacımıza cevap verip vermediğinin Bölgelerimiz elemanları tarafından tartışılmasında fayda görmekteyim. ■ Beton kıvamı: Genellikle kolay işlenilebilirlik için fazla sulu yapılmakta bu ise betonun bünyesinde boşluklar meydana getirerek evsafım düşürmektedir. güneşten ve soğuktan korunması için örtü ve izolasyon şilteleri kullanılması gerekebilir. ■ Betonun sıkıştırılması: Bazı yükleniciler vibratör kullanmaktan kaçınmakta sadece şişleyerek yerleştirmektedir.denetimler yukarıda" belirtildiği tarzda tüm imalatlar için yapılır. yazdığını yap. . ortaya çıkan ürünü denetlememekte. Ancak genel olarak şartnamelere tanı uyulduğu ve imalatların yeterli kalitede olduğunun söylenemeyeceği konusunda çoğumuzun hemfikir olduğunu sanıyorum. Şartnamesidir. ■ Kalıp kalitesinin kötü olması: Kalıp tahtaları çok fazla sayıda kullanıldığında artık düzgün yüzeyler elde edilememekte tahtalar arasında büyük boşluklar kalmakta buralardan dışarı akan çimento şerbeti nedeniyle betonun dayanımı düşük olmakta.garanti edilen şey bu kaliteyi sağlayabilmek için gerekli teşkilatlanmanın ve yöntemlerin kurulu bulunduğudur. Şartnamelere tam uyulmadığı ive kalitenin istenilen düzeyde olmadığı. Vibratörle iyi sıkıştırılarak yapılmış bir imalatta % 10 mertebesinde daha fazla beton kullanıldığı söylenmektedir. ihtiva etmemesi. Ayrıca şartnamelere niçin uyulamadığı da mutlaka açık yüreklilikle anlatılmalı ve çözüm önerileri getirilmelidir. Şartnamesi . Bankamızda genellikle proje ve inşaat ihalesi aşamalarından sonra işlerin uygulanması ve denetimi tamamen Bölge Müdürlüklerimizce yapılmaktadır. genel olarak birçoğumuz tarafından da bilindiğini sandığım bazı hususları ben burada tekrarlayacağım. Tabii bu arada kontrollük teşkilatının teknik eleman sayısının azlığı ile imkanlarının yetersizliğinin etkin bir denetim yapılmasında önemli engel teşkil ettiği de bilinmektedir. Bu konuda belli başlı dikkat edilecek hususlar (çimento miktarının yeterli olması dışında) şunlardır: ■ Agrega ile ilgili olarak.Bayındırlık İşleri Gn. Bu yaklaşım daha da geliştirilerek şu anda çok güncel olan ISO 900Ö serisi "Kalite Güvence Yönetimi" haline dönüşmüş durumdadır. Böylece işin her aşamasında her şey yazıya dökülmekte ve bir aksilik olduğu zaman nereden kaynaklandığı kolayca tespit edilebilmektedir. ■ Beton kürü: Betonun zamanında sulanması. Ayrıca Bölgeden Bölgeye de farklı uygulamalar olabilmektedir.

Bunların dışında kalan ekipman ve imalatlar için imalatçının tecrübesi ve yeterliliği konusunda bir şart olmadığı için bu ekipmanlar zaman zaman ilk defa bu tür ekipman imal etmiş olan imalatçılardan temin edilmekte ve de uzun dönemde ekipmanlarda problemler çıkabilmektedir. Aynı şekilde boruların kundaklanmasında da gerekli özen gösterilmeyince bir çok problemler ortaya çıkmaktadır. Ayrıca şantiyede ihzarat ve montaj döneminde oluşan yüzey hasarlarının çok iyi tamir edilememesi nedeniyle kısa zamanda paslanmalar başlamaktadır. sadece bazı ekipmanlar için TSE veya TSEK belgeli ekipman şartı aranmaktadır. kaldırım gibi şeyler göçmekte ve çatlamaktadır. önceki konuların aksine mekanik aksam yalnızca Bölge Müdürlüklerimizce değil Merkez teşkilatımızla birlikte denetlenmektedir. Bu yüzden ucuz rulman kullanıldığında garanti dönemi bittikten kısa bir süre sonra ekipman arıza. İşlerin tamamlanabilmesi için mecburen bazı şartname kuralları esnekleştirilebilmekte ve kaliteden taviz verilmektedir. Zaman zaman donatıları dışarıdan görünecek şekilde beton yüzeylerine rastlanabilmektedir. Bu ise diğer yüklenicilere örnek teşkil etmekte ve giderek daha kalitesiz imalatlar ortaya çıkmaktadır. örneğin makinalarda en önemli parçalardan olan rulmanların piyasadaki fiyatları (ve de kaliteleri) bire üç bire beş oranında farklılık arz etmektedir. ■ Yapıların etrafındaki dolgular çoğu zaman iyi sıkıştırılmamakta bu nedenle de birkaç ay sonra toprak oturunca tretuar. magnezyum alaşımlı alüminyum. . Pissuda mevcut çamur. İnşallah bu seminerdeki tartışmalarımızda bu konuya yönelik bir çözüm bulabiliriz. Marka ve imalatçı ismi belirtilemediği için sadece 'iyi kalite malzeme kullanılacaktır' ifadesi yeterince denetleyici olamamaktadır. Bu döngünün nasıl kırılacağını henüz hiçbirimiz bilmiyoruz sanırım. zift gibi şeyler metal yüzeylere yapıştığında temizlenememektedir. yağ. Boru hatlarında her zaman sızdırmazlık testleri yapılmamaktadır. paslanmaz çelik veya uygun yerlerde plastik kökenli malzeme kullanılarak daha iyi sonuçlara ulaşılması da düşünülmelidir kanaatindeyim. Bu nedenlerle epoksi veya boya ile yapılacak korozyon koruması yerine mümkün olması halinde sıcak daldırma galvaniz. Belirli bir kalitenin bu fiyatlarla sağlanamayacağı görüleceğinden ihale tenzilatları daha makul seviyede olacaktır. Bu durum kırılması çok zor bir kısır döngü haline gelmiştir. Bu nedenle. Bu konuda. Zira kazınırsa yüzey kaplaması da zarar görmektedir.yaparak elde kalabilmektedir. Şartnamelerimiz genellikle kumlama + epoksi boya türü koruma öngörmektedir. Kaliteden taviz verilince bu defa rekabet nedeniyle daha düşük fiyatlarla işler alınmaktadır. Ayrıca pas paylarına da dikkat edilmesi gerekir. Önemli bir diğer sorun da metal aksamın korozyona karşı korunmasıdır. Bu konuyu ihale öncesinden yükleniciler de dikkate alıp kaliteden ödün verilmeyeceğini bilmelidirler. Ülkemizde yatırımların azlığı ve rekabetin çokluğu yüzünden düşük fiyatlarla iş alan yükleniciler birçok bakımlardan bu şartnamelere uygun imalat yapamamaktadır. Ancak boya öncesi kumlamanın tam. Mekanik ekipman ile ilgili hususlara gelince. Halbuki şartnameler belirli bir süredir denenmiş imalatçılara yönelebilme inisiyatifini sağlamalıdır. bir şekilde bu döngünün kırılarak şartnamelerin tam olarak uygulanması sağlanmalı ve kalite yükseltilmelidir. Daha iyi bir kaliteyi sağlamaya yönelik bütün bu uygulamaların elbetteki belirli bir maliyeti vardır.Ayrıca kalıpların iyi desteklenmemesi sonucunda şişmeler ve istikametten sapmalar olabilmektedir. olarak yapılıp yapılmadığının' denetlenememesinden dolayı istenilen kalite her zaman sağlanamayabilmektedir.

023/111 poz nolu aralıklı.00 mt. yan yüzlerin 1. derinliğine kadar genellikle özel emniyet önlemleri alınmadan yan yüzeyleri düşey olarak yapılır.25 mt. 14. "Yüklenici yapmakta olduğu işler dolayısıyla meydana gelecek kaza ve çöküntülerden sorumludur" hükmü yer almaktadır. Bu paçallaştırma işleminde. zeminin kendini tutabileceği bir açıda eğimli olarak teşkil edilmesidir. İksaya Niçin Gerek Duyulmaktadır? Bankamız. 1 m3 . inşaat çukuru ve hendeklerin açık bırakılacağı sürenin. kazı derinliğinden sonra mutlaka emniyet tedbiri alınacak.» tarzında tarif edilmiştir.İKSA UYGULAMALARI VE KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Cemal GENÇ Başkan Yardımcısı İksa Nedir? Konu ile ilgili TS 2529/Nisan 1989 da «İksa. Şev eğiminin ise zeminin özelliği. Ayrıca Bankamız 14. kazı yüzeyinde göçmeler olur. İnşaat çukur ve hendekleriyle ilgili DİN 4124 madde 4. 1. DİN 4124. kazı yapılan yüzeyin zemininde mevcut olan denge bozulur. Hangi Tür İksalar Kullanılmaktadır? I . "Kanalizasyon İnşaatına ait özel ve Teknik Şartname"nin 28.2 de.50 mt ye kadar dahi emniyet tedbiri almak gerekebilir. maddesine göre 50 mt.Şevli kazı ile veya . kazılar şevli veya iksalı olarak yapılacaktır. şevin fonksiyonunu iksa ile sağlamak gerekmektedir. ancak bu yeni ahşap iksa türü artık pek kullanılmamaktadır.023/11 ve 14. sayfa 19 Açıklamalar bölümü madde 1 de: "1.den küçük olması hali) : Bu uygulamada iksa fiyatı hafriyat fiyatı ile paçallaştırılmaktadır.Dar Derin Kazılarda Uygulama (Kazı genişliğinin 1. Eğer bu tedbir alınmazsa. "İnşaat çukurları ve hendekler 1. kazı yüzeylerini tutmakta kullanılan sistemin tümüdür. maddesi ve 12 Eylül 1972 günlü Resmi Gazete'de yayınlanan 7/8602 sayılı kararname ile yürürlüğe giren Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nün 23. kazı içinde ve yakınındaki yüklerin sarsıntıların da göz önünde tutularak saptanacağı belirtilmiştir. Yine DİN 4124 madde 4. Bu ise kazıdan beklenen faydanın ve aynı zamanda iş yapmak için gerekli emniyetin sağlanamaması anlamına gelir. denilmektedir. . den yüksek olması halinde "iksa yapılmadığı takdirde inşaat temelindeki zemin ve yeraltı su durumuyla gelen yükler göz önünde tutularak kendini tutabilecek biçimde şevlendirilerek kazı yapılır" denilmiştir.lik derinlik şartı Kanalizasyon İnşaatına Ait Teknik Şartnamenin 30. Zemin yapısının veya fiziki şartların sevicin uygun olmaması halinde. maddesinde."denilmektedir.İksa ile sağlanır. Bankamızda ahşap iksa uygulaması iki tarzda yapılmaktadır.25 mt. kanalizasyon gibi alt yapı işlerinde genelde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü' nün 14. Ancak duruma ve zeminin yapısına göre 1. Bozulan bu dengeyi tekrar sağlamak için tedbir almak gerekir.1 de: "Toprak ve kayadaki çalışmalarda. 1 .023/1. Kazı yapılan bir yerde.023/B poz nolu «Ahşap Kalaslarla Yapılan Düşey İksa» diye ayrı bir ahşap iksa pozu da geliştirilmiş ve bir süre kullanılmıştır. olarak alınmıştır. sık kaplamalı veya tam kaplamalı ahşap iksa türleri kullanılmaktadır. kazı tabanında bir imalatı gerçekleştirmektir.50 mt.25 mt. Şev Nedir? Kazı yüzeylerinin. Buna göre.Ahşap İksalar Bankamızın yaptırmakta olduğu içmesuyu. Kazıdan beklenen fayda.023/A ve 14.

. uygulanan iksa türüne göre iksa bedeli ayrı olarak ödenmektedir.Yan tesirler. II . . gerçek fiyat analizi yapma tekniğine uygun tarzda yapılacak fiyat analiz ve tarifleri bu sene (1997) yürürlüğe konulacaktır. Sonuçta. 1. Ancak bu durumda sistemin . Ahşap iksa türleri ile yapılan uygulamada genelde sistem bir projeye dayandırılmamaktadır. Ahşap iksa. arazi yüzeyinin yatay olması. Bölgelerimiz bu faktörlerin tümünü mahalli şartlarla birlikte değerlendirerek gerekli çalışmayı yapacaklardır.Taban suyu gibi faktörler etkendir. kazı bedeli ayrı. yukarıda belirtilen 2 tür nedenlerden dolayı her zaman maksada kafi gelmeyebilir. Bu itibarla her iksa tipinin birim fiyat analizi ve tarifleri Bankamızca yeniden ele alınmış olup. . komşu yapı temellerinin iksa tabanından geçen hattın altında kalması.023/111 poz nolu aralıklı ahşap iksa fiyatı kazı fiyatına dahil edilmektedir. . Şüphesiz ahşap iksa ile bu tabloların dışına çıkılabilir.iksa maliyet mukayesesi de yapılarak (tabii şevli çalışma imkanının olması durumunda) ekonomik olanı tercih etmek suretiyle işlerini yürüteceklerdir. bu gibi durumlarda.Kazırım açıkta kaldığı süre.Çelik Panolu İksa 2 . 12 tondan ağır lastik tekerlekli kazıcılar ve yüklenicilerin kazı yüzeyinden en az 3 mt uzakta olması gerektiği. . çok çok ekstrem durumlarda ve yukarıdaki türlerin kafi gelmediği kullanılamadığı durumlarda «Kazık İksa» diyebileceğimiz. Bölgeler 1130 sayılı genelgeye göre bu konuda yetkili kılınmışlardır.Özel İksalar .Fiziksel bazı nedenler.hafriyata 2 m2 iksa çakılacağı kabulü yapılmakta ve 14. Gerek çelik panolu ve gerekse palplanş iksa türleri ülkemizde üretilmeyen ve ithale ayali olan türlerdir. UYGULAMADA UYULACAK ESASLAR İksa Tipi Seçimi : Uygulanacak iksa tipinin seçimine. duruma göre beton kazıklarının yan yana teğet veya kesişmeli tarzda çakıldığı bir iksa türü de maalesef başka hiç bir alternatif bulunamadığı için kullanılmaktadır. UYGULAMA ESASLARI İksa tipi seçildikten sonra önemli olan uygulamadır. ifade edilmektedir Bu durumda kullanılacak ahşap boyutları değişik durumlara göre TS 2519 da çeşitli tablolarda verilmektedir. Özel iksa gerekmesi halinde ise durumu merkeze iletip iksa tespiti talebinde bulunacaklardır. 18 tondan ağır yapı makineleri. 2 . Bunların şimdiye kadar kullanılan birim fiyatları ve tarifleri geçiş döneminde günün şartlarına ve eldeki mevcut bilgilere göre yapılan fiyat ve tarifleridir. . böyle durumlarda Bankamızca 2 ayrı tipte özel iksa kullanılmaktadır.den büyük olması hali) : Kazı genişliği arttıkça 1 m3 kazıya isabet edecek iksa miktarının azalacağı esasından hareketle.Hava şartları.Zemin kaynaklanan bir takım nedenler.Geniş Derin Kazılarda Uygulama (Kazı genişliğinin 1.00 mt. . (Düşey Ahşap iksa türü hariç) ahşap iksa ile yapımı mümkün olan hatlarda şev.Kazı boyutları. zeminin sert ve sıkı olması. Artık bu konulardaki gerekli bilgi birikimi Bankamızca oluşmuş bulunmaktadır.Palplanş İksa Çok istisnai hallerde.Zeminin yapısı ve dayanımı. Ancak TS 2519/Nisan 1989 da: sistemin bir statik hesaba dayandırılmaması halinde. Ahşap iksa fiyatları ise Bayındırlık ve İskan Bakanlığı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatlarından aynen alınmaktadır.

c. Şayet bu bahsedilen hususlara uyulmazsa ne olur? Yüklenici parasını yine alır fakat iksadan beklenen fonksiyonlar yerine getirilmeden imalat yapılmaya çalışılmış olur ki bu. iş emniyetini ihmal etmek.0125 = 1250 m3 . 4. d. c. 27.Önce kazının şevli mi yoksa iksalı mı yapılacağı tespit edilmelidir.İmalat bitirilip dolgusu belli seviyeye getirilmeden iksaların sökülmesine müsaade edilmemelidir.Şevli kazı yapma olanağı yoksa. b.İş emniyetini sağlamak. Bütün bu hususlara uyulmazsa ne olur? Şöyle bir örnek vermek mümkündür. tüm ayrıntılar belirlenmiş durumdadır. 2. gibi önemli faktörlerden dolayı şartnamesine.Bu üç maddede belirtilen hususlar tutanakla tespit edilip. uygulanabilecek şev eğimi ve zemin durumuna göre uygulanabilecek iksa türü (Ahşap) tespit edilmelidir.1990 tarih ve 7431-7449 sayılı yazılarla da yine tüm Bölgelerimize “Çelik Palplanş İksa Uygulamaları” ve ayrıca 1996/31 sayılı Genelgemiz ile yine tüm Bölgelerimize "Özel İksa Uygulamaları" hakkında tüm ayrıntılar ve uygulamada uyulması gereken hususlar bildirilmiştir. Halbuki iksa uygulaması. 3.5 =100000m2 Kullanılan kereste miktarı ise. ama böyle bir yeri eğer yüklenici iksasız yapıyorsa Ödeme mutlaka iksasız olarak yapılmalıdır. bu tutanağın Bölge Müdürlüğünce tasdikini müteakip uygulamaya geçilmelidir. TS 2519 bu hesapta uyulacak esâsları da belirlemiş bulunmaktadır. Ekonomik olanın tercih edilmesi tabiidir. Esasında uygulama ile ilgili muhtelif genelgeler veya genel yazılar yayınlanmış olup. mutlaka iksasız ödeme yapılmalıdır.Şayet zemin şartlan ahşap iksa ile de uygulama yapma imkanı vermiyorsa. aralıklı ahşap iksa olarak kabul edersek. 100000x0.Şevli kazı yapma imkanı varsa. Böyle hallerde.12.Uygulanan iksa türleri bütün ayrıntıları ile mutlaka röleve defterine de işlenmeli (Eğer fiilen yapılmışsa) ve karşılıklı imza altına alınmalıdır. Sonra kazının yapılabildiği şev nispeti ile tespit edilen ahşap iksa türü arasında şev-iksa maliyet mukayesesi yapılmalıdır.1980 tarih 6593-6710 sayılı yazılarla tüm Bölgelerimize "Çelik Panolu İksa Uygulamaları". Ortalama hat derinliğini 2. Bütün mesele uygulamayı bu bahsedilen Genel Yazılar ve en son 1996/37 sayılı Genelge doğrul tuşunda yaptırmaktadır.statik hesaplarını yapıp bir projeye dayandırmak gerekmektedir. Bilindiği gibi özel iksalardan çelik panolu iksa tipi de bir hesaba dayandırılmamakta.Özel iksa gerektiren kesimler özel iksa tespit heyetinin tespitleri sonucu merkezce onaylanan tespit tutanağı esasları çerçevesinde yürütülmelidir. uygulanacak ahşap iksa türü tespit edilmelidir.İksa gerektiren bir yere" iksa yapma" denilemez. neticede bu da kaliteden fedakarlık anlamına gelir. kaliteden fedakarlık ve işin yapılabilirliğini zorlaştırmak olur ki. 6. projesine ve uygulama ile ilgili tüm yazı ve genelgelere ve ilgili birim fiyat tariflerine mutlaka uyularak yapılması gereken bir iş kalemidir. Buna rağmen iksa uygulamalarının tekniğine ve şartnamelere uygun yapıldığını söylemek zordur.İmalatı projesine. Uygulamada somut olarak ne yapılmalı. Bir şantiyede farz edelim ki.5 mt kabul edersek İksa miktarı = 2x20000x2. bir inşaat sezonunda 20 km hat döşenmektedir. fakat palplanş iksa türü için gerekli hesaplamalar yapılarak proje düzenlemekte ve bu projeye dayalı uygulama yapılmaktadır. Yükleniciler zemin durumuna göre bazı kesimleri iksasız geçme eğilimindedirler.İnşaatın yapılabilirliğini sağlamak.Uygulanan iksa türleri mutlaka projesine veya birim fiyat tarifinde tariflenen ve analizinde belirlenen esaslara ve boyutlara uygun olmalıdır. nasıl hareket edilmeli? 1.11. a. fen sanat kaidelerine uygun tarzda yapabilmek. 7. 5. 8. bu durumda konu merkeze iletilecek olup özel iksa tespiti için talepte bulunulmalıdır. Şöyle ki: 14.

.% 20 tenzilat işin. Hal böyle iken.Yüklenici bunu daha çok sefer kullanır (kalıp ve iksa gibi. Bunlar birim fiyatların yüksekliğinden değil de kontrollük hizmetlerinin şu veya bu nedenle gerektiği tarzda ve etkin bir şekilde yapılmamasından ve yapılamamasından kaynaklanan hususlardır.% 0 tenzilat ise % 20 kar elde edileceği anlamına gelir.25 m = l.m İ. 2 . 3 . Birim fiyatlar genelde bakıldığında çok yüksek oldukları söylenemez. yüklenici yukarıda miktarı hesaplanan 1250 m3 kereste bedelini ve bunun iksa haline dönüştürülmesi için gerekli olan ve ilgili analizinde belirtilmiş olan işçilik bedellerini karlı fiyat üzerinden ve her sene almaya devam eder.. az yapıp çok parası almak gibi.. ÖRNEK: Bir fiyat yaparken işin bünyesine girmeyen bir yardımcı malzemenin farzı misal 3 sefer kullanılacağını öngörürsünüz. (mesela hat tecrübesini yapmaz.25 M olur. yani.Keşif =K dersek.). KONTROLLÜK HİZMETİNİN ÖNEMİ Kontrollük. Bu eşitliğe göre.25 F = m + 0. M = K= 0.. İş kalemi = İ.25m = l. Buradan. mâliyetine yapılacağı ye hiç kar elde edilemeyeceği.80 keşif olur. 2.. Üstelik de hem kazı için gerekli olan emniyet tedbirini almamış olur hem de işi tekniği ve fen ve sanat kaidelerine uygun olarak yapmamış olur. Neticede yüklenici. Buna rağmen kontrollüğü etkin bir tarzda yapmamak veya yapamamak konusunda neler söylenebilir? .F= 1x1. Maliyet keşfin % 80 keşif olur. parasını alması gibi. Bu çerçevede. fiyatın özelliğinden kaynaklanan bazı durumlar vardır. F = malzeme + işçilik + kar Malzeme + işçilik = m Kar = 0. % 70'lere varan tenzilatların açıklaması nasıl yapılır? Bu konuda muhtelif düşünceler üretilebilir. Yukarıda belirtilen 3 husustan idareyi ilgilendiren ilk 2 husus üzerinde durmakta yarar vardır.25 İ. İşin tüm maliyeti = M.%1 tenzilat.Veya hiç kullanmaz. 1-İdarenin yaptığı birim fiyatlar çok yüksektir. ama tam yapmış gibi parasını alır. Buna benzer hususlar bir iş kalemi veya her birim fiyat için düşünülebilir..25m K=İ.. hatta hattı döşemez.. hiç yapmayıp veya az yapıp parasını almak gibi. veya eksik kazar vs. ki bunlar idareyi ilgilendirmez. Her şeyin kağıt üstünde düşünüldüğü gibi cereyan etmesi halinde. Birim fiyat maliyeti = m. % 20 den büyük tenzilat nasıl yapılır? % 20 tenzilat dahi karsız iş yapılacağı anlamına geliyor.Yani yukarıda uygulama esaslarına uyulmazsa.80 K. yaptım diye. Esasında kontrollükle görevlendirilip bunu etkin bir tarzda yapmamanın makul bir izahı yoktur..) . kum serip 30 cm kum parası almak gibi. milletin parasıyla devletin belirlediği esaslar çerçevesinde devletin işini yaptırma işidir.. % 10 kar elde edileceği. 3-Yüklenicinin kendine mahsus bir takım hesapları vardır. Birim fiyat = F. hatta genelde düşüktür.Kontrollük hizmeti gerektiği gibi yapılmamaktadır.) Bu tablo çok daha uzatılabilir. (mesela 1/3 şev yerine 1/1 şev alması veya 10 cm. Teorik olarak şöyle bir değerlendirme yapılabilir. 1 . Ayrıca. K = 1. dolayısıyla kazmamış olur.. yapmadığı işin parasını almaktadır veya yaptığı işi de fen ve sanat kaidelerine uygun yapmamaktadır.80 K veya Maliyet = 0. Ancak bunların en önemlileri şu kategorilerde toplanabilir. Bazı iş kalemlerini. (İksa yapmadan. İstisna olarak içlerinde çok değil de yüksek olanlar vardır. .m = M dersek. M= 0. veya iksanın mutlaka yapılması gerektiği şartına riayet edilmezse.) Tutanakla tespiti yapılan bazı iş kalemlerinde.

1- Fiziki bir takım engeller vardır. İş olarak fazla yüklenmiş olmak, yeteri kadar şantiyeye gitmek fırsatı bulamamak gibi... Şantiyede olmadığı zaman işin takibinde güçlükler olması, sürveyan olmaması gibi... 2- Bilgi yetersizliği vardır. İlgili kontrol yeni olabilir, mesleki formasyonu eksik olabilir. 3- Yüklenici dürüst değildir, sürekli atlatma ve kandırma eğilimindedir. 4- İş zordur, inşai güçlükler vardır, sürekli meşguliyetin yanı sıra güçlü de yüklenici ister. Bütün bunlara başka bir sürü faktör daha eklemek mümkündür. Ama bu tabloyu ne kadar uzatırsak uzatalım, bu sayılanların hiçbiri kontrollük hizmetini gerektiği gibi yapamamanın veya yapamamanın gerekçesi olamaz. Kontrollük riskli bir iştir. Kontrol olarak yaptırılacak bir iş ilk etapta en doğru, en kaliteli ve proje ve şartnamelere uygun tarzda yapılmalı ve yaptırılmalıdır. Yanlış veya kalitesiz olursa, yıktırıp yeniden yaptırırım mantığı her zaman baş vurulan bir yöntem olmamalıdır. Yıktırmak, yeniden yaptırmak malzeme ve zaman israfıdır, dökülen suyun kabını dolduramayacağı unutulmamalıdır. Yine de zorunlu hallerde mecburen yıktırılacak veya söktürülecek ve yeniden yaptırılacaktır. Ama asıl olan ilk seferde doğru ve kaliteli yapmak ve yaptırmaktır. Kontrol Mühendisliğinin mutlaka bir takım güçlükleri olacaktır. İş yapmak ve yaptırmak kolay değildir. Kontrollüğün esası, bütün olumsuzluklara rağmen doğru ve kaliteli iş yaptırabilmektir. Şüphesiz bu sonucun alınmasında kontrollüğü bir ekip çalışması olarak düşünmek gerekmektedir. Bu ekip tabidir ki Sürveyan, Mühendis, Baş Mühendis, Şube Müdürü, Bölge Müdür Yardımcısı, Bölge Müdürü ve Genel Müdürlük zincirinden oluşmaktadır. Her kademe kendi yetkisi çerçevesinde bu ekip çalışmasına olumlu katkıda bulunmak durumundadır. Olumlu sonuç alınması, her kademedeki bu katkıların aksamaması ile direkt ilgilidir. 31 Ekim - 1 kasım tarihleri arasında yapılan Bankamız Bölge Müdürleri toplantısına katılan Bayındırlık ve İskan Bakanı Sayın Cevat AYHAN' ın yapmış olduğu konuşmanın konu ile ilgili bölümünden bir alıntı yaparak sözlerimi bitirmek istiyorum. Diyor ki Sayın Bakanımız: “Yapacağımız tercihlerde proje olayı ve kontrollük hizmetleri mühimdir. Zaman zaman kamu ihalelerinde ihalelerin çok kırılması işin vasıfsız yapılması neticesini doğurmaktadır. İhalelerde esas olan rekabettir. İhalelerin çok kırılmadan verilmesi imkanı tartışmaları yapılmaktadır. Hiçbir firmayı korumadan ihaleyi sonuçlandırmak esastır. Amme menfaatini koruyarak toplumun gelişmesini rekabet ortamını sağlamak gerekmektedir. İşini kaliteli yapan, iyi organize eden, programını iyi uygulayan firma ayakta kalacak, işini . iyi yapmayan elenecektir. Kamu ihalelerinde esas olan şudur.: Tam rekabeti sağlamak ihalenin adaletli biçimde sonuçlandırılmasıdır. İhaleden sonra kontrollük de önemli bir faktördür. Kontrollük iyi yürümezse iş zarar ettirir, amme malını suiistimal ortamına götürür. İşin kontrollüğü çok ciddi takip ister. Bu takibi Genel Müdürden, Kontrol Mühendisliğine kadar herkes yapacaktır. Özellikle Bölge Müdürlerimiz çok iyi kontrol yapacaklardır. İller Bankamızdaki değerli arkadaşlarımızla da yalandan çalışarak kontrollük ve takip işlerini süratle yürüteceğiz. Bakanlığımızla ilgili tüm ihaleleri şeffaf, dürüst ve başarılı bir biçimde takip ederek sonuçlandıracağız. Bir ihaleyi müteahhide verdiğimizde iyi yapsın, kötü yapsın istihkakı hazırlar, getirir, bende gözü kapalı imzalarımşeklinde düşünmeyeceğiz. İşlerimizi teknik şartname çerçevesinde yaptıracağız. Şartname ne yazıyorsa, müteahhide ona göre para vereceğiz. Herkes işini bilerek yapacak ve helalinden kazanacaktır. Bunlar yapılmadan hiç kırmadan da ihale yapsanız yine işe yaramaz. Sistemin en önemli noktası bence budur”.

ARITMA TESİSLERİNDE ENSTRÜMANTASYON KONTROL KUMANDA İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI

Adil ÜNAL Şube Müdürü Arıtma tesisinin çeşitli noktalarında ölçüm ve kontrol yapmak için kullanılan cihazlara genel olarak enstrüman denilmektedir. Tesislerimizde en çok kullanılan enstrümanlar şunlardır : 1) Seviye kontrolü için. a) Seviye şamandırası b) Kapasitif tip seviye ölçüm seti c) Ultrasonik tip seviye ölçüm seti 2) Debi kontrolü için. a) Ultrasonik tip debi ölçüm seti b) Elektromagnetik tip debi ölçüm seti 3) Oksijen ölçüm seti 4) Zaman kontrolü için zaman röleleri 5) Kayıt ve istatistik için kaydediciler Bunlar dışında bazı tesislerde çok daha kompleks kontroller için kullanılan enstrümanlar vardır ki bu tesisler sanayi ve kimyasal atıkların arıtıldığı büyük ve karmaşık proseslerin olduğu tesislerdir. Bu tesislerde kontrol edilecek parametre ve nokta sayısı fazla olduğundan basit röle sistemleri ile tesisin işletimi imkansızlaşır. Bu noktada PLC sistemi (Programmable iogic controller) programlanabilir kontrol devreleri kullanmak gerekir. Bu tür tesislerde çok sayıda sıcaklık ölçümü, gaz ölçümü, debi ölçümü ve motor kontrollü iki veya üç yolluk vanalar vardır. Birçok fiziksel ve kimyasal işlemi insan eliyle aynı anda yapılmasının imkansızlaşacağı için kontrol ve kumanda işlemleri programlanabilir elektronik kontrol cihazları ile sağlanır. TESİSE ELEKTRİK ENERJİSİ TEMİNİ Tesise dışardan temin edilecek elektrik enerjisi 30-4.50 KV veya 15-6.3 KV olmalıdır. Tesis enerjisi en azından iki farklı dış kaynaktan temin edilmelidir. Her iki enerji kaynağında kesinti olması olasılığına karşın tesis içinde dizel motorlu bir elektrik jeneratörü bulundurulması en ideal çözümdür. ANA KUMANDA PANOSU Tesis dışından gelen yüksek gerilim 400 volta çevrilerek ana kumanda panosunun arkasındaki sigorta ve devre anahtarlarına bağlanır. Akım amper, voltaj, volt ve elektrik gücü kilowatt olarak ölçen ölçü cihazlarından geçer. Bu panoda ışıklı ika lambaları, arıza göstergeleri, seviye göstergeleri, debi kaydedicileri bulunmaktadır. Ayrıca tesisin akım şemasını gösteren minik diyagram bulunmaktadır. DAĞITIM SİSTEMİ 400 V.luk düşük voltaj dağıtım panosu tesisteki makinelerin veya aydınlatma sistemlerinin yerel kumanda tablolarına elektrik dağıtımında kullanılır. TESİS SAHASINDAKİ YEREL KONTROL PANOLARI Yerel kontrol panoları genellikle tesisteki sıyırıcı köprüler, burgulu pompalar gibi mekanik ekipmanların yakınında yer alırlar ve bu üniteleri kontrol ederler. ARITMA TESİSİNDEKİ MEKANİK EKİPMANLAR Tesis bünyesinde proses gereği bulunan bir takım mekanik ekipmanlardan da kısaca tesisin girişinden itibaren söz edecek olursak: 1 - Tesis giriş pompaları (Burgulu veya santrifüj kuru tip. dalgıç pompa olabilir.) 2 - Izgara kum tutucu üniteleri 3 - Ön çökeltme sıyırıcı köprü ve aksesuarı

4 - Havalandırma havuzlarındaki aeratör veya damlatmak filtre ünitesi arıtma sistemine göre değişir. 5 - Çamur pompaları 6 - Son çökeltme sıyırıcı köprü ve aksesuarı. Ön çökeltme ile aynı ekipmanlar. 7 - Çamur koyulaştırma ünitesi. 8 - Çamur susuzlaştırma ünitesi. Belt filtreler veya filter presler. 9 - Ayrıca tesis bünyesinde çeşitli tip ve çapta vana ve kapak bulunacaktır. Bu ekipmanların % 100 e yakın bir kısmı yerli olarak imal edilmektedir. Pompaların dışındaki ekipmanların çalışmasından fazla bir şikayet gelmemektedir. Pompalar hakkında kısaca da olsa bilgi vermek istiyorum. Genellikle arıtma tesislerinde girişinde akışın sürekliliğinin sağlanması ve debi değişimlerinden fazla etkilenme göstermeyen burgulu pompalar kullanılmaktadır. Daha ziyade kot farkının az olduğu debinin yüksek olduğu tesislerde, ızgara ve kum tutucu ünitelerinin derinde yapımından kaçıma gibi sebeplerle yüksek randımana sahip, tıkanma problemi olmayan burgulu pompalar tercih edilmektedir. Kot farkının fazla olduğu yerlerde santrifüj pompalar kullanılmaktadır. Kura tip olabilir, yaş dalgıç olabilir. Projesine göre değişir. Seçimin ne şekilde yapılabileceğini daha önceki projelendirme konusunda anlaşmıştık. Bir hususu da belirtmeden geçemeyeceğim: "Efendim, ızgara kum tutucu yapmayalım." Bu söz, daha ekipmanları veya pompaları kullanmadan gözden çıkarma demektir. Izgara kum tutucu yapmamızda amaç nedir? Biraz düşünelim... Tıkanmanın önlenmesi, kumun aşındırma etkisinin giderilmesi için kullanılmaktadır. Yüzücü maddeler gelmese, kum gelmese neden bu ünitelere ihtiyaç duyulsun. Çıkan malzemeleri sayacak olursak, araba lastiği, kalas parçalan, paçavralar, lifli malzemeler, teneke kutular kesilmiş hayvan başlan, bağırsak v.s. lere şahit olmaktayız. Bu malzemelerin gelmeyeceğine hangimiz garanti edebiliyoruz. Diğer taraftan yanlış bir bilgi daha var. Onu da düzeltmek istiyorum. Izgara kum tutucu yapmayalım da Flygt pompa kullanalım... Bu çok yanlış bir düşüncedir. Flygt pompa değişik bir pompa tipi değil, Flygt pompanın markası; aldığımız yerli pompalardan hiçbir farkı yoktur. Dizayn aynı, fark yalızca kalitededir. Bunu da bu şekilde bilmemizde fayda var. Yerli araba gibi düşünelim. Terfi hattı konusunda da çıkan bazı problemler hakkında bilgi vermek istiyorum. Seçilen terfi çapı ve uzunluğu bazen problem olmaktadır. Çap ve hız kriteri göz önüne alınarak min 0.5 m/sn - max 2.5 m/sn, uzunluk da 1.0 - 1.5 km. arasında seçilmelidir. Uzun hatlarda çökelmeler olmaktadır. Vantuzdan kaçınmalıyız. Vantuzların pissuda çalışması normal olmadığından tercih edilmemektedir.

İmar Planlama Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler İMAR PLANLAMA ÇALIŞMALARINDA KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLİĞİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İMAR PLANLAMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Erol KÖSEBALABAN . Hangi ölçekte olursa olsun. engelleyicidir. kısa vadeli her tür önlemler. kaynak kullanımı ve korunması teklifleri birer plan kararıdır. a) Olumlu plan kararları : Yol gösterici. Koruma kararları. Kullanma kararlarıdır. Uzun.Daire Başkanı Plan. toprağın kullanılmasında üç çeşit karar alınabilir. sözlük anlamıyla tasarı. Plan kararlarını iki ayrı gruba ayırabiliriz. yönlendiricidir. Bunlar. Yerleşme kararları. Her plan gerçekte kararlar zincirini oluşturur. . b) Olumsuz plan kararları : Sınırlayıcı. orta. düşünce anlamına gelmekte olup bu kelimeden türetilen planlama sözcüğü ise plan yapma anlamına gelmektedir. Biz bu kararların tümüne arazi kullanma kararları diyoruz.

alan büyüklüğü. Bölge ülkenin bir alt mekansal parçası olup. Bölge planlaması. düzenli şehirleşme ve dengeli nüfus dağılımını sağlayarak. metropoliten bölge. kentsel ve onunla bütünleşen veya çevreleyen alanlarda uygulamaya yönelik ayrıntılı kararları getiren.S. nüfus dağılımları. Karayolu. bu bağlamda planlaması yapılacak yerleşim ile ilgili jeolojik rapor. hem de kentsel planlama tekniklerinin birlikte kullanıldığı bir planlama ölçeğidir. yatırımlara. varsa orman alanları sının. metropoliten alan diye isimlendirilen bu fiziksel mekanlarda üretilecek plan kararları ülke yerleşme düzenini oluştururlar. makro düzeyden mikro düzeye doğru hiyerarşik olarak aşağıdaki şekilde sıralanırlar: a) Ülke ölçeğinde planlar b) Bölge ölçeğinde planlar c) Kent ölçeğinde planlar. nüfus dağılımlarını toplum yararına dengeleyici. planlama standartları.ormanlık ve meralık alanları içerir. bölgesel ölçekte tedbirler getiren. şehirleşme hızı ve özellikleri tespit edilerek. Ülkenin sektör bazına dayalı ekonomik ve sosyal kalkınma planları ile bütünleşirler. tüm yerleşme. Bölge. çevresel bütünlüğü olan alanlarda düzenlenen çevre düzeni planları. raporu. Nazım Plan ve Uygulama İmar Planı olmak üzere kademelendirilen kent planlan. bağlayıcı ve yenisi yapılıp onanıncaya kadar sürekliliği olan yasal belgelerdir. Bölge Ölçeğinde Planlar Sınırları belirlenen Bölge planları. sürekli gelişmeyi yönlendiren. Bu süreç. doğal ve kentsel SİT alanları sınırlarının ilgili kuruluşlardan temin edilmesi ile imar planı yapım sürecine girilmektedir. Demiryolu geçişleri. koruma ve kısıtlama kararları ile kesin. Ülkemizde yerleşmelerin. yürürlük süreleri içinde getirdiği yerleşme. imar planını düzenleyen plancı kadar araştırma değerlendirme çalışmalarım ve imar planını mahallinde ve . Bankamızca. Bu nedenle farklı özellik gösteren yerleşmeler için uygulanacak araştırmalar. tarım alanları. varsa üst düzeydeki Bölge Planı. yönetimsel sınırlamalara uygun olarak belirlenir. ihale suretiyle yaptırılan imar planlarının gerçekçi ve uygulanabilir olması. alt bölge planlama sınırları. D. Büyüklükleri ve özelliklerine göre bölge.İ. Sınırları belirlenen. bölgesel gelişmede öncelikli yörelerde çevre düzeni planlaması yapılacak alanları tespit eder. Çevre Düzeni planları. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünden temin edilen toprak kabiliyet harita ve raporları. yaşayan ve kendini sürekli yenileyen bir üst düzey planlamasıdır. Çevre Düzeni Planı ya da kent bütünü planlamalarından gelen uygulamaya yönelik ayrıntılara. kent planlamasına çevreden yaklaşım sağlayan. alan kullanımı.Planlar. göl ve nehir kıyıları. Ülke fiziksel yerleşme düzeni planlaması. çevresel bütünlüğü olan alanların tümünü bir yada daha çok sayıda Belediye ve bunlara bağlı mücavir alanları. 3) Kent (Yerel) Ölçekte Planlar Kent planları. nüfus. bir yada birkaç alt bölge içerebilir. ekonomik ve sosyal plan kararlarının fiziki plana aktarılmasına "Ülke fiziksel yerleşme düzeni planlaması" diyoruz. bölgesel özellikleri ve gelişme potansiyelleri büyük farklılıklar gösterir. alt bölge. üst ve alt plan ölçekleri arasında ilişki kuran. a) Araştırma-Değerlendirme b) Planlama c) Onama çalışmalarını içermektedir. planlama yöntem ve teknikleri de farklı olmaktadır. Çevre Düzeni Planlaması hem bölgesel. dağlık. kentsel gelişmeyi belirleyen hedeflere uymak zorunluluğundadır. Ülke Ölçeğinde Planlar Ülke bütününde. deniz. yoğunlukları. koruma ve kısıtlama kararları açısından kesin bağlayıcı niteliği ile uyulması gereken bir planlamadır. Halihazır haritaların onanmasından sonra imar planı ön çalışmalarına başlanılmakta. zamanlama ve öncelikleri yanı sıra mekan boyutu da getirerek.

İmar planlarının inceleme ve değerlendirilmesi sırasında uyulması gereken kriterler aşağıda sıralanmıştır. ayrıntıda getirilen önlem ve kararlarla yeniden test edilir. arazi birim fiyatları. arazi mülkiyetleri. işgücü. koruma planlaması ilke ve kararlarını içeren sosyo ekonomik veriler sentezi ile plan kararlarının özellikle nazım plan aşamasında karşılaştırmalı değerlendirilmesi yapılır. eğim. gürültü gibi yaratma durumları irdelenir. a) Araştırma .Ekonomik Verilere Göre Olabilirlik • Planlamaya esas olacak Sosyo-ekonomik veriler sentezinin eksiksiz. oturma. planlamanın cinsine ve yerleşmenin büyüklüğüne göre farklılık gösterir. 2) Doğal Verilere Göre Olabilirlik • Planlamaya esas teşkil eden araştırma ve ön çalışmaların eksiksiz. Toplanan bilgilerin birbirleriyle ilişkisini ortaya koyacak şekilde birleştirilmesi ile sentez işlemleri tamamlanır ve yoruma geçilir. iklim. sosyal ve kültürel ihtiyaçlar. Özellikle. Çevre İle İlişkiler Amaç ve Hedeflerde Tutarlılık • Ülke.Değerlendirme Çalışmaları Kentin plan yapım. dinlenme. çevre ve kent verileri dikkate alınarak. çalışmalar incelenir eksik hususlar varsa tamamlatılır ve imar planı incelemesine geçilir. • Yeni kentsel yerleşme ve gelişme alanlarında yer seçimi kararlarının. düzenlenen imar planlan. toprak ve su durumu ile doğal örtü gibi doğal veriler sentezi ile plan kararlarının özellikle nazım plan aşamasında değerlendirilmesi yapılır. yeterli ve gerekli ölçüde oluşu araştırılır. tarafsız. metropoliten bölge ve çevre düzeni ölçeğindeki plan kararlarına uygunluğu incelenir. Plan kararlarının "kamu yararı" gözetmesi. çalışma alanlarına göre projeksiyonlar. kişi çıkarından çok toplumun yararlanması ilkesine uyumlu olmasına gayret edilir. Bankamız teknik elemanları tarafından mahallinde ve büroda incelemeye tabi tutulurlar. İnceleme ve Değerlendirme Kriterleri 1) Üst Plan Kararları. sosyal. tarım potansiyelinin tarihsel arkeolojik değerlerin ve su kaynaklarının yitirilmemesi ilkesi dikkatle gözetilir. • Nüfus. ülke. Ülkeye ve topluma maliyeti pahalı çözümlere yönelmemesi. planlamaya dönük ve planlamanın amacına hizmet eder nitelik ve yeterlilikte olacağından. planlama döneminde verilerin ulaşacağı değerlerin bulunması için projeksiyon hesapları yapılır. yerleşme ve alan kullanımı kararları ile kentsel altyapının çevre sorunları (kirlenme. sosyo-ekonomik ve alt yapı bilgileri mahalli çalışmalar safhasında toplanır ve gerekli Analizler yapılır. İmar planı yapılan her yerleşim için hazırlanan Araştırma Değerlendirme Çalışmaları bir cilbent içinde ilgili müdürlüğe teslim edilir. 3) Sosyo . Bu anlayış içinde. planlamaya yeterli ve gerekli ölçüde olup olmadığı incelenir. • Topografya.büroda inceleyerek eleştirilerini ortaya koyan Bankamız teknik elemanlarının titiz. • Planlamaya geçişte belirlenen "amaç" ve "hedeflere" uyumluluğu araştırılır. yılındaki durumunu ortaya koymak üzere. alt bölge. çalışma. sonuçlar değerlendirilir ve Plan Kararları belirlenerek planlamaya geçilir. demografik (nüfus yapısal. aynı veriler. Araştırma konuları. fiziki. • Uygulama plan aşamasında. b) Planlama Çalışmaları îmar planları. Bölgeden Yaklaşım. . bölge. • Kentin çevreye yayılmasında. eğlenme ve bu fonksiyonlar arasında ulaşımı en iyi şekilde çözecek düzenlemeyi getirmek amacı ile hazırlanmaktadır. jeoloji. bölge. Mevcut bilgi ve yorumların ışığında. ekonomik yapı ve eğilimler ile karşılaştırmalı değerlendirilmesi nazım plan aşamasında yapılır. özverili çalışmalarının neticesidir.

Düzeltilip teslim edilen planlar tekrar incelenir ve uygun görülmesi halinde onanmak üzere ilgili idareye gönderilir. bugünkü mülkiyet durumu. • Tüm resmi ve idari yeni yapılar ile kentsel donanım alanlarının yer seçimi ve gerçekleştirilmelerinde ilgili kurumların görüşlerinin alınmasına çalışılır. spor donanımı ile yeşil alanların standartlara uygunluğu. Kamu mülkiyetindeki alanlarda getirilen kullanışlara ne amaçlandığı araştırılır. c) Onama Mutlak bilinmesi gerekli hususlardan birisi de planların hangi idare tarafından onanacağıdır. maddesi uyarınca çevre düzeni planlan Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca onanmaktadır. istasyon. • Farklı kentsel fonksiyonlar yükümlenen kent bölgelerinin yer seçimi yanı sıra. • Okullar. gereğinde alternatif çözümler araştırılır. 6) Planın Gerçekleşme Olanağı ve İmar Açısından Uygulanabilirlik. • Planın sosyo ekonomik ve fiziksel yapıya ne ölçüde uyum gösterdiği ve gelişme eğilimlerine ne ölçüde yön verdiği irdelenir. yapılaşmalar ve ifrazlarla tutarlılığına bakılır. İmar Kanunu ve Yönetmelikleri ile şehircilik ilkelerine uygun olarak düzenlenen planlar. büyüklükleri ve bu bölgelerde uygulanacak özel yapılanma koşulları.depolama alanları gibi). gerek görülüyorsa yeni hükümler ve koşullar eklenir. Varsa önceki planların uygulamadaki yönlendirme ve başarı durumu ile planların ömürleri incelenir. • Yerleşmenin büyüklüğü gereğince "toplu taşımın" su yolu ve raylı ulaşımın rasyonel kullanımı çözümleri araştırılır. Terminal.4) Arazi Kullanma . • Uygulama planı ölçeğinde ayrıntıda. yola bağımlı diğer teknik altyapının olabilirliği ve maliyet boyutu irdelenir. 5) Kentsel Altyapı ve Donanım • Kentsel sosyal donanım ve teknik altyapıya ilişkin çözümlerde. kent bölgelerinde yoğunluk ve. kademelerime ve yolların düşünülen kapasitelerine göre profil verilmesi. endüstri. Bu konuda da kısa bilgi vermek yararlı olacaktır. • Kent içi ve yakın. Yerleşmenin daha önceki planlama ve imar uygulaması süreci incelenir. iskele yer seçimlerinde isabet derecesi kentsel fonksiyonlar ve ilişkiler sistemi çerçevesinde araştırılır.000 ölçekli Çevre Düzeni Plan kararlarında bütünlük ve devamlılık sağlanması için İmar Kanununun 9. • Kent toprağının ekonomik değeri ile önerilen kullanış arasındaki ilişki araştırılır. • Büyük kentlerde yada özelliği olan yerleşmelerde özellikle "merkezi iş alanları"nda. kıyı kesimlerinde. yeterlilik ve rasyonellik plan kararları içeriğinde aranır. kentin ana fonksiyonları arasındaki ilişkiler sistemindeki gerçekçilik ve rasyonellik aranır. belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalıyorsa İl İdare Kurulu Kararları ile onanarak yürürlüğe girerler. bölünme (ifraz) ve yapılanma koşullarında uygulanabilir ilkeleri gözetilir. çevresi yol sisteminde. belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalıyorsa belediye meclisleri. gerekli hesaplamalar da yapılarak irdelenir (ticaret bölgeleri.Bölgeleme ve Yerleşme Düzeni • Nazım plan aşamasında. tarihsel çevre ve ticaret alanlarında otopark ve yaya ulaşımı ile ilgili sistem çözümleri aranır. 1) Planların elde edilmesi sürecinde. Mülkiyetlere olabildiğince uyumluluk. • Genelde nüfus ve yapı yoğunlukları ile ilgili tüm testler yapılır.yeterliliği ve kent mekanında uygun dağılımları test edilir. Yukarıda maddeler halinde sıralanan kriterlere göre incelenen imar planı ve araştırmaları eksikler varsa düzeltilmek üzere iade edilir. 3) 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu uyarınca Bakanlar kurulu Kararı ile ilan edilen Turizm . • Plan kararlarının. yapı düzeni kararları irdelenir. planlamada bölgeleme ve kentsel alan kullanımına ilişkin ilke kararlarının kendi iç tutarlılıkları. 2) 1/25. sağlık. • Plan üzerinde ve özel işaretlerde getirilen "uygulaması gerekli plan hükümleri" ve özel "plan koşulları"nın yeterliliği ve gerekliliği araştırılır. rant yerine toplum yararına kullanış getirilmesine çalışılır.

imar planı uygulaması durdurulmakta.1634 sayılı genelgesi yayınlanmıştır. ilgili ise istenilen ayrıntılara sahip olup olmadığı veya afete maruz Bölge kararının bulunup bulunmadığının araştırılmasıdır.1987 gün ve B. yaptırmak ve onamak yetkileri verilmiştir. bu şekilde onanan nazım planlara göre hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planları. Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 17. koruma amaçlı imar planı yapılıp. Belediye mücavir alanları dışında kalan jeolojik etüd raporları ise doğrudan Bölge Müdürlüklerimize verilmekte ve tüm işlemler ilgili Bölgelerden yürütülmektedir.Bölge. Bu amaçla yerleşime koşullu veya koşulsuz uygun ile uygun olmayan alanları belirlemektir. Bu araştırmadan sonra raporlar. Herhangi bir belediyenin mücavir alan sınırları içinde kalan alanlarla ilgili tüm özel jeolojik etüd raporları önce Genel Müdürlüğümüze verilmektedir. yaptırmak. İller Bankası veya Afet İşleri Genel Müdürlüğünce kontrol edilip onaylanması şartı getirilmiştir. bölgeleme. Bankamızca hazırlanmış jeolojik raporların bazı özel büro ve Üniversite Döner Sermayelerince değiştirildiği ve heyelanlı alanların yerleşime açıldığı belirlendiğinden. maddesi uyarınca "Özel Çevre Koruma Bölgesi" olarak ilan edilen alanlarda. özel jeolojik etüd raporlarının kontrol ve onaylama işlemlerini en kısa sürede ve yerinde çözülebilmesi amacıyla.09. ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin. maddesine göre. koruma kurullarınca SİT alanı ilan edilen. yerleşim açısından zeminleri değerlendirmek. koruma kurullarınca uygun görüldükten sonra. Afet İşleri Genel Müdürlüğü ile ortaklaşa hazırlanan raporlarda şekil-içerik birlikteliği sağlamak amacıyla düzenlenmiş rapor formu. a) Turizm amaçlı kullanım kararlan içeriyorsa Turizm Bakanlığı tarafından. imar planı yapmak. Bankamız. her ölçekteki planları revize etmek ve re'sen onaylamak yetkisi 383 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Başbakanlık Özel Çevre Koruma Kurulu Başkanlığına verilmiştir. bölge kapsamındaki illerde nazım ve uygulama imar planları ile bunlar üzerinde yapılacak revizyon ve değişiklikleri yapmak.8. b) Turizm dışı.kararları içeren bölümleri ise Turizm Bakanlığı'nın görüşü alındıktan sonra ilgili idare tarafından onanmaktadır. çeşitli kullanım. Ancak onaylanan raporlarla uygulanması istenen teknik koşulların. bu hizmetleri Bölge Müdürlükleri bazında da yürütmeye başlamış ve bu amaçla çeşitli tarihlerde 4 ayrı genelge yayınlanmıştır. 7) Belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan. inceleme ve onama işlemleri ile ilgili uyulması gereken kurallar ve alınacak kontrol ücreti ile bilgiler Bölge Müdürlüklerimize bildirilmiştir. Belediye veya Valilikçe onanmaktadır. 5) 388 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığına. Merkez ve Alanları'nda 1/25. mevzii imar planlarını yapma ve onama yetkisi 4046 sayılı kanunla "Özelleştirme Yüksek Kuruluna" verilmiştir. eleman ve iş durumuna göre Genel Müdürlüğümüz veya Bölge Müdürlüklerimizce kontrol edilip onaylanmaktadır. İmar planına esas olacak bu jeolojik raporların aracı.000 ve 1/5. Bu konuda da kısaca bilgi vermek yararlı olacaktır. Bankamıza ulaşan raporlarda etkin bir kontrol hizmeti sürdürülmektedir. belediyelerde . Söz konusu genelgelerle.000 ölçekli nazım imar planlan ve değişikliklerinin onama işlemleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca. Bakanlığımızın bu genelgesine göre: Özel Büro ve Üniversite Döner sermayeleri tarafından hazırlanan jeolojik etüd raporlarının geçerli olabilmesi için. Bilindiği üzere Daire Başkanlığımızda ve Bölge Müdürlüklerimizde imar planlarına esas teşkil edecek jeolojik raporların düzenlenmesi yanı sıra üniversite döner sermayeleri ve özel jeoloji büroları tarafından hazırlanan jeolojik etütler de incelenmekte ve uygun görülmesi durumunda onanmaktadır. 6) 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 3386 sayılı Kanunla değiştirilen 17. Burada amaç. 4) 2782 sayılı Çevre Kanunu'nun 9. raporların Bankamız veya Afet İşleri Genel Müdürlüğü tarafından incelenmiş bir saha ile ilgili olup olmadığı.

İlgili Belediyelerin teknik konularda sürekli bilgilenmelerinin sağlanması sağlıklı kentler oluşturmakta atılan adımlardan önemli birisini oluşturacaktır. gerekse Valiliklerin sorumlu olduğu mücavir alan sınırları dışında. Harita Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler . Ayrıca gerek Belediyelerin sorumlu olduğu mücavir alan sınırları içinde. zaman zaman istenilen şekilde yerine getirilmediğine tanık olmaktayız. jeolojik etüd raporu olmadan yapılar inşa edilmekte veya onaylanmadan işleme koyulan jeolojik etüd raporları da bulunmaktadır. Bu nedenle Bölge Müdürlüklerimizde Jeoloji Mühendislerinin sayılarının artırılması durumunda. teknik koşulların uygulanma aşamasında da. Bankamız kontrol hizmeti verebilecektir.yeterli sayıda ve nitelikte teknik eleman olmaması nedeniyle. Bayındırlık ve İskan Bakanlığının genelgesine rağmen.

sulama. 1997 yılı programında devam eden ve yeni projelerimiz için 700 Milyar TL. içmesuyu. Haritası ve imar planı olmayan yerde. Bilgi ve teknolojideki bu gelişmeler bilgisayarların üretim içinde yoğun kullanımım getirmiş ve bu değişim tüm mühendislik dallarını etkilemiştir. talepler bir sonraki yıllara devredilerek. harita sahasının sınırlarının tespiti ve tahdit krokisiyle keşif hesaplarının hazırlanması Bölge Müdürlüklerimizce yapılmaktadır. parselasyon planlan. Sözgelimi kent planlaması ve imar planlan için gerekli kent haritaları. ek ödenek imkanları aranmaktadır Ancak. Bu sistemin bankamıza kazandırılması yönünde çalışmalarımız devam etmektedir. 1970'li yılların ikinci yansından itibaren mikro elektronik teknolojide hızlı gelişmeler olmuş ve bu gelişmelere paralel bilgisayarların sağladığı olanaklarla da artmıştır. Bu güveni sıkı bir şekilde kendi kendine kontrol eden disiplinli bir mekanizma ile sağlayabiliriz. yine ödenek dahilinde karşılanmaya çalışılmaktadır. Yerleşim yerlerinin ve belediyelerin imar ve altyapı gereksinmelerini karşılamak için ilk adım olarak halihazır haritalarının yapılması gerekmektedir. Bugün artık harita mühendisliğinde de bilgisayar. arazi toplulaştırma planlan. harita mühendisliğinin yoğun bir işlevi vardır.) proje yapımlarında. Karayolu. otomatik çizim sistemleri. Harita verileri her zaman altyapının temelini oluşturduğundan tartışmasız doğru olarak kabul edilebilir olmalıdır. harita mühendislerinin yönetim ve denetiminde üretilmektedir.Daire Başkanı Harita mühendisliği. ödenek öngörülmüştür. 1996 yılının ikinci yarısından itibaren Başkanlığımızca yaptırılan tüm haritalar sayısal olarak üretilmektedir. Ayrıca 1995'den itibaren uydu Jeodezisindeki gelişmeler dikkate alınarak GPS teknolojisinden yararlanmaya başlanmıştır. Bu nedenle keşif bedellerinin . Bugüne kadar klasik yöntemlerle yapılan çizgisel haritada. yine de belediyelerin bütün talepleri değerlendirilememekte. yöre ihtiyaçlarını iyi gözeten projeler üretilmesiyle mümkündür. Bölge Müdürlüklerimizce yapılan harita keşif bedelleri. demiryolu. İmar hareketlerinin giriş kapısı harita hizmetleridir. kamulaştırma planlan. maden haritaları. Sağlıklı bir çevre oluşturulabilmesi. Halihazır harita için ayrılan ödeneklerin sınırlı olması ve halihazır harita taleplerinin de çok fazla olması nedeniyle gerçekleşmeler çoğunlukla yüzde yüzleri aşmaktadır. imar planı uygulamaları. kanalizasyon ve diğer altyapı hizmetlerini yapmak mümkün değildir. büyük tüm projelerin etüd ve uygulamalarını gerçekleştiren meslek dalıdır. bilgisayar destekli sayısal harita üretimine geçilmiştir. Şöyle ki: Harita ve harita mühendislik hizmetleri tüm yatırım ve mühendislik hizmetlerinin altyapısını oluşturur. haritası yapılacak mevcut detayların. bu projelerin araziye uygulanması. yoğunluğunun tahmini tespitleriyle elde edilmektedir. araziye ilişkin küçük. kadastro haritaları. Bankamız Harita Daire Başkanlığı belediyelerin bu harita taleplerini toplayarak ayrılan ödenek miktarına göre harita yatırımlarını gerçekleştirmekte ve halihazır harita üretimi konusunda belediyelerin ihtiyaçlarına cevap vermektedir. Dolayısıyla önceki yıllardan sonraki yıllara yoğun bir talep birikmesi olmaktadır (Çözüm için de daha çok ödeneğe ihtiyaç duyulmaktadır). yenileme ve revizyon şeklinde yaptırılan halihazır harita işlerinde.HARİTA VE PROJELERİN YAPIMINDA UYGULANAN KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLİĞİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HARİTA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Veysel ÇELİK . Bu gelişmeler ışığında sayısal harita üretimine olanak sağlayan birim fiyatlar ve şartnameler hazırlanarak uygulamaya konmuştur. Bu projelerin hazırlanabilmesi için harita ve imar planı hizmetlerinin tamamlanması gerekmektedir. Bunun için her yıl yatırım yönünden çok zorda kalınmakta. tünel ve benzeri mühendislik projelerinin etütlerinde projelendirmelerinde. grafik görüntü ekranları ve sayısal çıkış veren yada otomatik kayıt yaparı veri derleme donanımları yoğun olarak kullanılmaktadır. ülkenin gereksinim duyduğu her ölçekteki haritaların üretimini. belediye teknik hizmetlerinin (yol-sukanalizasyon vb. İlave. vergilendirmeye esas değerleme haritaları.

yani bu noktaların yükleniciye yer teslimi sırasında kolaylıkla gösterilebilecek noktalar olmalıdır) 3. Güç arazi koşullarında nirengi ölçü ve hesaplamalarına çok büyük katkı sağlayan GPS teknolojisini bir kısım yüklenicilerimiz tarafından kullanmaya başlamıştır. 1. Bu nedenle. Bankamızca ihale yoluyla yaptırılan. hem de işin sonunda kesin hesap sırasında keşif bedeli ile büyük farkların meydana gelmesine sebep olmaktadır. GPS teknolojisi de halihazır harita işlerinde kullanılmaya başlanmış. yine yönetim kurulunca uygun görmesi halinde Bölge Müdürlüklerimiz için 18 adet kayıt üniteli Elektronik Takeometre ve 18 adet nivo aleti satın alınacaktır. Tutanakta şantiye mühendisinin arazide bulunmadığı günler ayrıntılı bir şekilde belirtilmelidir. bu durum hem ara istihkak ödemelerinin gerçeğe uygun yapılmamasını. (Bu sistem için gerekli olan alet ve donanımların alınması hususu yönetim kuruluna sunulmuştur. eğer mevcut haritanın tamamı tahdit krokisinde. Yükleniciler tarafından teslim edilen disketlerin bozuk olup olmadığına bakabilmek için şantiyelerde bilgisayar istenmelidir. Kontrol mühendislerimizin GPS ölçüm yöntemini ve kontrolünü ilgili yayınlardan takip ederek kendilerini yetiştirmeleri gerekmektedir. Günümüzde teknoloji çok hızlı bir şekilde gelişmektedir. Tahdit ve keşif hazırlanırken mevcut haritanın revizyon veya çürütülerek yeniden yapılması konusunda daha dikkatli karar vermeleri. Nirengi istikşaf kanavalarının hazırlanmasında 10 km civarındaki bütün ülke nirengilerinin araştırılmadığı dolayısıyla nirengi ağının yeterli ülke nirengisine bağlanılmadığı görülmekte olup bütün ülke nirengilerinin araştırılarak bulunamayanlara rapor düzenlenmeli. hektara düşen bina sayısına göre tespit edilmektedir. halihazır harita alımı işlerinde. 7.kesin hesap değerlerine yaklaşık çıkabilmesi ancak bölge kontrol mühendislerinin yapacağı titiz çalışmalara bağlıdır. İlave ve revizyon harita alımları için hazırlanan tahdit krokilerinde. İşin arazi çalışmalarında kontrol hizmetlerinin etkinliğinin arttırılması için Bölge Müdürlüklerimizde ki kontrol mühendislerinin aşağıdaki husus/ara dikkat etmeleri gerekmektedir. işlerin kontrollerinin yapılmasını daha etkin hale getirecektir. 5. yarısından itibaren sayısal harita üretimine tamamen geçilmiştir. Bu nedenle eğer meskun alandaki bina sayısı hatalı tespit edilirse. Düzenlenen kontrol raporlan ve hakediş raporlarının Başkanlığımıza geciktirilmeden ulaştırılması. ihale suretiyle yaptırılan halihazır haritaların.) bu bina sayısı tespitinde çok dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu sistem Harita Mühendisliğine büyük kolaylıklar sağlamaktadır. İşlerin daha sağlıklı yürütülebilmesi için sözleşme gereği işin devamı süresince iş başında bulunması gereken şantiye mühendisi hakkında her arazi kontrolünde tutanak tutulmalı ve bir nüshası Başkanlığımıza gönderilmelidir. Yönetim Kurulunca uygun görülmesi halinde S adet GPS ölçü aleti satın alacaktır. ağın yeterli ülke nirengisine bağlantı yapılması sağlanmalıdır. maddesine göre hazırlanmış olan arazi kontrol raporlarının harita kontrol mühendisleri tarafından sıhhatli bir şekilde doldurulması ile mümkün olmaktadır. Bu hizmetlerin kontrollüğünün daha etkin bir şekilde yürütülebilmesi için İçmesuyu ve Kanalizasyon Dairesi Başkanlıklarının Harita Dairesi Başkanlığı ile koordineli bir şekilde çalışma içine girerek harita . Tüm arazi ölçümleri kayıt üniteli elektronik ölçü aletleri ile yapılmaktadır. Bilindiği gibi İçmesuyu ve Kanalizasyon işlerinde verilen harita hizmetlerinin kontrollüğü de Bölge Müdürlüklerimizde harita mühendisleri tarafından yapılmaktadır. röperli noktalar. 6. Çünkü harita alımında meskun sahaya tesis edilecek poligon sayısı. (Meskun saha sınır noktalan muhakkak ölçülerek tahdit krokisine işlenmeli ve meskun alandaki bina sayısı gerçeğe çok yakın olarak tespit edilmelidir. Ayrıca. arazi ve büro kontrolleri Bölge Müdürlüklerimiz ile Merkezde Başkanlığımızın müşterek çalışmasıyla yürütülmektedir. Meskun saha sınırlarının ve bina adetlerinin daha doğru olarak tespit edilmesi. Tahdit sınırlarının ve köşe noktalarının daha belirgin ve doğal noktalardan olmasına dikkat etmeleri (Tahdit krokisinin dış hudutlarını belirleyen sınır kırık noktalan. 2. mahalli kontrollerinde işin büyüklüğüne göre ve her kademede o kademenin tümü üzerinde doğruluk kanaati gelinceye kadar arazi ve büro kontrolü yapılarak (kontrol sisteminde merkez ile tüm bölgelerin ortak hareket edebilmesi için) közleşme eki özel şartnamenin 8. mevcut haritanın 1/1000 ölçekli pafta lejantı yapılmalı. Bilindiği gibi 1996 yılının 2. gösterilemiyor ise ilave saha ile kenarlaşan kısmın muhakkak 1 / 1000 ölçekli pafta lejantı yapılmalıdır. 4.) 8.

Harita yapım tekniği teknolojik gelişmelere bağlı olarak değişmektedir. Genel Müdürlüğümüzce satın alınmakta olan GPS sistemi. yapılmama konusu açıklığa kavuşturulmalıdır. yeterli sıklıkta RS atılmaması gibi temel esaslarla genellikle karşılaşıldığı. Bunun önlenebilmesi için güzergah tespitinde işin yüklenicisi ile birlikte bir harita mühendisinin mahallinde güzergahı tespit etmesi ve Bölge Müdürlüğüne bu aşamada bilgi vermesi daha sağlıklı bir çalışmayı sağlaması açısından çok önemlidir. bu hizmetlerin proje yapımı için faydalanılan yönetmeliklerin son gelişmeleri de içine alacak şekilde değiştirilmesi uygun olacaktır. takeometre ve nivelman ölçülerinde hata ve noksanlar. sözleşme. . Proje arazi işleri başlandığında ve bitirildiğinde arazi çalışmalarım yaparı ekip iş mahallinden ayrılmadan Bölge Müdürlüğüne bilgi vermeli ve gerekli ara kontroller yapılabilmelidir. teknik yönetmelik ve özel şartname hükümlerine uygun olarak sorunsuz bir şekilde yapılabilmesi. Projelerin yersel tetkik ve kontrolünde harita mühendisi imzası şartı olmasına rağmen harita içi yapanın harita mühendisi olması ve imzası aranmamaktadır. Yeni bir teknoloji olan GPS teknolojisi de harita işlerinde kullanılmaya başlanılmıştır. Bu nedenle haritalar sorumlu kişilere yaptırılmalı. bilgi birikimi ve deneyimlerine büyük katkı sağlayacaktır. röperlenmemesi. • Yükleniciye ihale edilen proje işlerinde genellikle yükleniciler arazi işlerini bir topoğrafa vermekte ve güzergah da o eleman tarafından tespit edilmektedir. şehir haritalarına bağlanılmaması. Başkanlığımız ve bölgelerimizin bu teknoloji ile ilgili. Bu konuda yeterli bilgi birikimi ve deneyimin oluşmasıyla şartname ve birim fiyat hazırlama çalışmalarına başlanılacaktır.mühendisliğindeki yeniliklerin bu sektörlere de yansıması sağlanmalı. Bu durumun ise yapılan haritanın tekrar ele alınmasına ve zaman kaybına sebep olmaktadır. • Halihazır harita içerisinde kalan plankotelerde arazinin topoğrafık yapısı değişmemiş ise yeni plankote yapılıp. haritanın yeterli boyutta alınmaması. Ayrıca tetkikler neticesinde yapılan haritalarda alım noktası noksanlığı. Günümüz teknolojisiyle yapıları ölçüler bilgisayar ortamında değerlendirilip otomatik çizimlerle elde edildiğinden bölgelerimizde eksik olan bilgisayar yazılım ve donanımlarının tamamlanması gerekmektedir. (Bu konularda daha etkin kontrolün yapılabilmesi için Bölge Müdürlüklerimizden aldığımız uyarılar doğrultusunda aşağıdaki hususların yeniden ele alınarak açıklığa kavuşturulması gerekmektedir). poligon ve some noktalarının betonlanmaması. Daha sonra yersel tetkik aşamasında güzergahın hatalı olduğu tespit edildiğinde bu güzergahın değiştirilerek yenilenmesi sıkıntı yaratmaktadır. bölge kontrol mühendislerinin titiz çalışması ve teknolojik gelişmeleri izleyerek kendilerini hazırlamaları ile mümkün olacaktır. ve her bölgede eşdeğer şekilde kontrol edilebilmesi. detay noksanlığı. Harita Mühendisi imzası aranmalı ve işin başlangıcından sonuna dek Bölge Müdürlüklerimizin denetiminde olmalıdır. İşlerin.

Ben de sizlere Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığınca yapılmakta olan İçmesuyu Sondaj kuyularının açılması ve inşasında uygulanan kontrollük hizmetlerinin etkinlikleri hakkında bilgi sunmaya çalışacağım. . göl. Makine ve Sondaj Daire Başkanlığımızdan açılması istenen içmesuyu sondaj kuyularının. Genel Müdür Yardımcılarım ve Değerli Arkadaşlarım. Bu talebin karşılanmasının bir çözümü de içmesuyu sondajları yardımıyla önceden varlığı tespit edilemeyen yeni içilebilir yeraltı suyu bulunduran havzaların tespit edilmesiyle mümkündür. Ege ve Akdeniz bölgelerindeki beldeler ile Anadolu'nun bazı yerlerinde görülen nüfus fazlalaşmasından dolayı belediyelerin içmesuyu talebi artmaktadır. Bunlardan birincisi "Emanet yöntemi ile yapılan sondaj çalışmaları ve kontrollük hizmetlerinin yürütülmesi" ikincisi ise "İhale yöntemi ile yapılan sondaj çalışmaları ve kontrollük hizmetlerinin yürütülmesi" dir. debilerinde azalmalar görülmektedir. aciliyet. Bu nedenle seminer konumu iki ana başlıkta toplayarak özetlemek istiyorum. su kalite sorunu ve sondaj ekiplerimizin makine ve teçhizat durumları düşünülerek -gruplandırmaları yapıldıktan sonra emanet veya ihale yöntemi ile açılacağı belirlenmektedir. kaynak ve yeraltı sularımız sürekli kirletilmekte. Mevcut kaynak sularının çoğu sulama suyu olarak kullanılmaları. özellikle nüfus artışı ve göçler nedeniyle Marmara.Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler İÇMESUYU AMAÇLI SONDAJ KUYULARININ AÇIMI VE İNŞAASINDA UYGULANAN KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLİĞİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MAKİNE SONDAJ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Yusuf ŞİMŞEK Daire Başkan Vekili Sayın Genel Müdürüm. formasyon zorluğu. açılacak olan kuyunun bulunduğu bölge. Ülkemizin nüfusu sürekli artmasına rağmen akarsu.

Yapılan harcamalara karşılık alman faturaların denetlenmesi. 9. geçici işçilerimizin ve şantiyede bulunan araç. başta komisyon başkanı jeoloji mühendisleri.K. kadrolu şoförler. 2. Sondaj çalışmalarında ve lokasyon tespitlerinde. Emanet ve ihale yöntemi ile yapılan içme suyu sondaj çalışmalarını olumsuz yönde etkileyen problemlerin biri de kuyu yeri muvafakat sorunudur. Tüm arazi zorluklarına karşın jeoloji mühendislerinin komisyon başkanı olarak görevlendirildikleri ve kontrollük hizmetlerinin merkezle birlikte yürütüldüğü emanet yöntemi ile. sondaj sırasında ilerlemede problem çıkabilecek içmesuyu sondaj kuyuları açılarak şu hizmetlerin kontrolü yapılmaktadır. Beldelerin içme suyu sondajlarının yapılması için giden sondaj ekipleri arazi sahipleri ve köylülerin direnişi ile karşılaşmakta bazen günlerce sondaj ekibi bekletildikten sonra kuyular açılamadan sondaj ekibi başka yere nakledilmektedir. 7. yönetmelik.Yıkama ve çakıllamanın sondaj tekniğine uygun olarak yaptırılması. Kuyu lokasyonunun bulunduğu yerin coğrafi şartlan. yol durumu ile kuyu yerine taşınması gereken malzeme.Formasyona uygun sondaj kuyu çalışmalarının yapılması. 1. zaman ve para kaybına sebep olan bu problemin asgariye indirilmesi için gerekli girişimde bulunulmaktadır. talimat ve emirlere göre yürütülmektedir. 8.1990 tarih ve 7199 sayılı kararlarıyla kabul edilen Çalışma Yönetmeliği ve 1984 yılı sondaj ve su tecrübe emanet komisyonu çalışmalarında uyulması gereken esaslar çerçevesinde yürürlükteki kanun. komisyon başkanı olarak görev yapan jeoloji mühendisi elemanlarımızın önerileri ve değerlendirmeleri ışığı altında yapılan çalışmalardan da son derece olumlu sonuçlar alındığı gözlenmektedir. araç ve taşıtların karşılaşacağı problemlerde iş verimini azaltan sebeplerdir. Sondaj ve su tecrübe şantiyelerimizde görev yapan. İş verimini azaltan.Sondaj kuyularının çap ve derinliklerinin istenen çap ve derinlikte olmasının sağlanması.K. muvafakat problemi olan. Türkiye'miz genelinde içmesuyu ihtiyacını yeraltı sularından karşılayan belediyelerimizin içmesuyu için gerekli derin kuyu sondaj taleplerini yerine getirebilmek için 1997 yılı itibarıyla sondaj çalışmaları 11 adet sondaj ve 3 adet su tecrübe ekibince yürütülmektedir. ve Bölge Çalışma işlemlerinin eksiksiz tamamlanması. tüzük. kuru kuyu sayısının minimuma düşürülmesinde tespit edilen sondaj lokasyonlarının önemi çok büyük olup bu maksatla yapılan jeolojik. 3.Şilt sürmesi gözlenen havzalarda gerekli tedbirlerin alınması.Su kalitesini bozabilecek seviyelerin tecrit ettirilmesi. 4. formların hazırlatılması. teknik üye olarak görevlendirilen kadrolu sondörler. makina ve ekipmanlarının onarım ve bakımlarının rantabl bir şekilde yapılmasını sağlamak amacıyla kadrolu usta ve yardımcıları ile takviyesinin sağlanması için gerekli çalışmalar sürdürülmekte ve ekiplerde görev alan personelimizin bilgi ve tecrübelerinin arttırılması için eğitim seminerleri ve kurslar düzenlenerek en iyi şekilde yetiştirilmelerine sürekli gayret sarf edilmektedir. . hidrojeolojik ve jeofizik etütler daha da önem kazanmaktadır. işgücü. aciliyet arz eden. 6.Her geçen gün artan talebin karşılanması ve verimin yükseltilmesi için kapasitesi daha yüksek kombine tip sondaj makinalarına ihtiyaç duyulmakta olup ihtiyaca paralel olarak bu makine ve ekipmanların temini sağlanmaktadır.Sondaj kuyusuna indirilecek teçhiz borusunun çapının ve tipinin seçilmesi. 10-İnkişaf ve su tecrübe çalışmalarının sondaj tekniğine uygun olarak yaptırılması.Makina ve araçların çalışır halde bulundurulması için tamir ve bakımlarının zamanında yapılması. formasyon zorluğu bulunan. genelge.02.Geçici işçilerin S.a) Emanet Yöntemi İle Yapılan Sondaj Çalışmaları Ve Kontrollük Hizmetlerinin Yürütülmesi Emanet yöntemi ile açılacak içmesuyu sondaj kuyuları ve daha önce açılmış olan kuyuların temizliği su tecrübelerinin yapılarak kuyulardan su numunelerinin alınması için oluşturulan sondaj ve su tecrübe emanet komisyonlarının kontrollük hizmetleri Yönetim Kurulu'nun 16. 5. İçmesuyu çalışmalarından alman olumlu sonuçların arttırılması. su kalitesi kötü olabilecek.

kuyudaki ilerleme esnasında her metrede alınan kırıntı numunelerin sağlıklı bir şekilde alınması ve kayıtlara geçirilmesi.Su verimi düşük veya kuru kuyulara boş yere teçhiz borularının indirilmemesi. b) İhale Yöntemi İle Yapılan Sondaj Çalışmaları Ve Kontrollük Hizmetlerinin Yürütülmesi Başkanlığımızca ihale yöntemi ile yaptırılmakta olan sondaj işleri ise genellikle coğrafi yönden birbirlerine yakın olan ve aynı Bölge Müdürlüğünün çalışma alanında bulunan işyerleri gruplandırılarak ihale edilmekte ve çalışmalar sürdürülmektedir. İnşaat Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği ayrıca İller Bankası Yeraltı suyu Derin Sondaj Kuyusu İnşasına Ait Teknik Şartname. Bu nedenle. 16-Kuru çıkan kuyudan sonra açılacak diğer kuyuların kuru çıkmasının önlenmesi gerekirse havza değişikliği önerilmesi. Başkanlığımızca emanet yöntemi ile yeraltı sulan dışında zemin sondajları. Sondaj kuyusu inşasına başlanıldığında işin tümü ile tamamlanması gerekmekte ve süreklilik arz etmektedir. oluşturulan üç adet su tecrübe emanet komisyon başkanlığı ile yürütülerek elde edilen bilgiler hazırlanarak ilgili yerlere ulaştırılmaktadır. 15. sözleşme dosyası içerisinde bulunan kuyu avan projesine uygunluğunun sağlanması. 17-Sondaj şantiyelerinin çalışma düzeninin sağlanması gibi çok çeşitli kontrollük hizmetleri emanet yöntemi ile ülkemiz genelinde başarı ile yürütülmektedir. eğer alınan kırıntı numunelerinden akifer özelliği gösteren seviyelerin tespitinde tereddüde düşülüyorsa kuyuda jeofizik test yaptırılması.Fiziksel ve kimyasal ile bakteriyolojik su numunelerinin usulüne uygun olarak alınması. çıkacak sorunların çözülmesi. atık su boşalım kuyuları ve jeoteknik çalışmalar gibi ihtiyaç duyulan çalışmaların programlanması ve yürütülmesi için Yapı İşleri ve Kanalizasyon Daire Başkanlıkları ile ortak çalışmalarda kontrollük hizmetleri merkez sondaj birimleri ile görevlendirilen komisyon başkanlıklarınca ortak olarak yürütülerek yapılan çalışmaların sonuçları ile ilgili bilgiler birlikte çalışılan Daire Başkanlıklarına gönderilmektedir. Bu nedenle sondaj işleri. Belediyelerin içme suyu ihtiyacının karşılanması için evvelki yıllarda açılan kuyularda görülen malzeme dolması ve verim düşmesi gibi nedenlerle Başkanlığımızdan istenen kuyuların temizlenmesi ve su tecrübe deneylerinin yapılarak tahlil için su numunelerinin alınması çalışmaları. Hazırlanan sözleşme dosyası. Birim Fiyat Cetveli ve ek olarak da DSİ Teknik Şartnamelerinden oluşmaktadır. tamamen zaman sınırlaması olmadan takibi ve kontrolü gerektiren işler arasında değerlendirilmelidir. eğer sondaj lokasyonlarındaki jeolojik yapılanma ve jeolojik istifin akifer özelliğine göre avan projeye göre değişiklik gerekiyorsa kontrollüğün yetkisini kullanarak verilecek olan yazılı emirle değişiklik yapılarak sağlıklı sonucun alınmasının sağlanması. Birim Fiyat Tarifleri. Bu süreç içersinde meydana gelecek kesintiler kuyuda yıkılmalara neden olabilir ve işin yenilenmesi zorunluluğu ortaya çıkabilir. Birim Fiyat Analizleri. tasdikli iş programında belirtilen süreler içerisinde işlerin tamamlanmasının sağlanması. Kuyunun sağlıklı bir şekilde açılıp inşasının yapılabilmesi için sözleşme eki olan İller Bankası Teknik Şartnamesi ve şartname ile ilintili olan DSİ Yeraltı suları Teknik Yönetmeliği ve DSİ Yeraltı suları Teknik Şartnamesine uygun olarak inşaa edilmesi gerekmektedir. İhale yoluyla yaptırılacak sondaj işleri Bankamız İhale Yönetmeliğine göre ve Bankamız genelinde uygulanan yöntemler kullanılarak ihaleye çıkarılmaktadır. Bankamız Yapım İşleri Tip Sözleşme ve Teklif Şartnamesi ile İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi. kuyunun delme işi tamamlandıktan sonra kuyunun inşası için gerekecek olan teçhiz borularının tipleri.11. 13-Yapılan sondaj çalışmaları sonunda elde edilen bilgilerin süratli ve doğru bir şekilde ulaştırılması. çapları ve boyları belirtilerek verilen . sondaj kuyularının jeolojik etüt sonucu oluşturulan rapor ve ekindeki sondaj talimatında belirtilen lokasyonlarda açılmasının sağlanması. 12-Çıkabilecek sondaj güçlükleri ve sondaj kazalarının önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması. 14-Kuyu loğlarının ve sondaj bilgilerinin en doğru ve tekniğine uygun olarak hazırlanması.

5. 7. 11-Su tecrübe çalışmaları tamamlandıktan sonra teknik şartnamelere uygun olarak kuyu ağzı kaynakla kapatılmalı ve ağız betonu atılmalıdır. teçhiz şeması verildikten sonra yapılacak olan borulama işleminin verilen talimata ve sondaj tekniğine uygun olarak kuyuya inilmesinin temini. ayrıca yüklenici firmanın kuyunun delme aşamasından başlayarak tüm işlemleri tamamlayana kadar işin başında sondaj işlerinden anlayan deneyimli jeoloji mühendisinin ve sondörün bulunmasının sağlanmasında da kontrollüğün yetkilerinin etkin olarak kullanılması gerekmektedir.İş bitiminde hazırlanacak kuyu loğları kısa sürede Başkanlığımıza ulaştırılmalıdır. 12-Kuyu logları standartlara uygun olarak hazırlanmalı.emirler doğrultusunda kuyunun inşasının sağlanması. 2. mutlaka maksimum debi üzerinden 72 saat ölçüm alınarak yaptırılmalı. Bunun yanı sıra kuyuların sağlıklı açılabilmesi için gerekli olan ekip ve ekipmanlar ile personel sayısı ve niteliğinin yeterli olup olmadığı. 6. 1. çamur kaçağı seviyeleri.Kuyular tekniğine uygun olarak teçhiz edilmeli ve yıkama-çakıllaması teknik şartnameye uygun şekilde özenli olarak yapılmalıdır.İnşası tamamlanan kuyulara ait devir-teslim tutanakları değerlendirilmek üzere İçmesuyu Dairesi Başkanlığına biran önce ulaştırılması için en kısa sürede Başkanlığımıza gönderilmelidir. 10-Kuyularda su tecrübe çalışmaları.İlerleme sırasında geçilen formasyonun akifer özelliğinin devam etmesi halinde avan projede belirtilen koşullarda kuyu derinlikleri arttırılmalı ve akifer formasyon tabanına kuyu delinmelidir. kuyuların su verim deneyleri esnasında alman tüm ölçümlerin sağlıklı bir şekilde yazılmasının sağlanması da önemlidir. 4. akiferlerin değişken özellikleri nedeniyle gerektiğinde ek sürelerle kuyu geliştirme ve pompaj işlemlerinin yapılmasının sağlanmasında kontrollük hizmetlerinin önemli katkıları ve etkin denetimi gerekmektedir. Yukarıda bahsedilen konular ve işin yapılması esnasında tutulan tutanak ve poz tespitleri sağlıklı yapılarak İller Bankası İçme ve Kullanma Suyu Sondaj İşleri Birim Fiyat Tarifleri ve İller Bankası İçme ve Kullanma Suyu Sondaj İşleri Birim Fiyat Cetveline göre istihkak düzenleyip ödeme yapılmasına kadar etkin ve özenli kontrollük çalışmaları gerekmektedir. 8.Sondaj kuyularındaki litolojik korelasyonun doğru yapılabilmesi için kırıntı numunelerin litolojik tanımlamaları sirkülasyon sıvısının kuyu içerisindeki yükselme hızı da göz önüne alınarak yapılmalıdır. Bu nedenle kuru kuyu sayısının azaltılabilmesi için jeolojik ve hidrojeolojik etütlerin çok iyi yapılması gerekmektedir. 9. teçhiz işleminden sonra usulüne uygun ve belirtilen ve gereken süreler içerisinde kuyunun yıkanıp çakıllama işleminin yapılması ve ardından kuyu inkişafı ve pompaj deneylerinin zaman geçirmeden ve süreleri içerisinde tamamlanmasının sağlanması. .fiziksel-kimyasal ve bakteriyolojik analizlerin sonuçlarının sağlıklı olabilmesi için su numuneleri şartnamelere ve tekniğine uygun olarak alınmalıdır. işletme esnasında gelebilecek olumsuzlukların veya problemlerin giderilmesinde yararlanılmasını teminen yazılı belgeler şeklinde kalması için sondaj vardiya defterlerinin.Açılan kuyulardan yeterli verim elde edilememesi sonucu harcanan emek ve para boşa gitmektedir. kuyu durumu ve kullanılan teçhizat formlarının. Sondaj Çalışmaları Sırasında Karşılaşılan Problemler ve Çözümler Yapılan kontrollüklerin sonucunda.Kesin hesapların Bankamız ilgili genelgelerine göre kısa sürede tamamlanarak birer nüshasının Başkanlığımıza ulaştırılması gerekmektedir. sondajda karşılaşılan güçlükler belirtilmelidir. 3. Yukarıda bahse konu işlemler ve kuyu açımı ve inşası sırasında oluşan işlemlerin.Kuyu geliştirme işleminin su berrak hale gelinceye kadar yapılmasına özen gösterilmelidir.Grubun parasal takibinin yapılabilmesi için hazırlanıp onaylanarak tahakkuka bağlanan hakedişlerin bir nüshası en kısa sürede Başkanlığımıza gönderilmelidir.

3. Ayrıca . Kontrol teşkilatınca gerekli hassasiyetin gösterilmesi durumunda bu tür hataların önüne mutlaka geçilebilecektir. söz konusu faturalar istihkak tetkik grubunca yükleniciden istenilmekte. İstihkakların bir kısmı bu grubun tetkikinden geçerken bir kısmı bu grup dışındaki kontrol mühendislerine tetkik ettirilmekte ve imzalattırılmaktadır. istihkak arkasından bir önceki istihkak yerine iki önceki istihkakın düşülmesi veya fiyat farkı hesabında bir önceki istihkak fiyat farkı tutarı yerine iki önceki istihkak fiyat farkı tutarının düşülmesi durumları en aza inmiş olmakla birlikte bazı Bölgelerimizde hâlâ rastlanmaktadır. muafiyet sınırlarının 7. kontrol mühendislerince çeşitli malzemelere ait malzeme bedel farkı hesapları yapıldığı halde. cevaplı tenkit raporlarının genel hususlar başlığı altında toplanan ve ilgili Daire Başkanlıklarına intikal ettirilen konuların büyük bir çoğunluğu birçok konuşmacı tarafından dile getirilmiş vb bu hususlarda alınması gerekli tedbirler. Teftişe başladığımız 1985 yılı ve müteakip yıllarda sıkça rastladığımız. 1. Halbuki sigorta mecburiyeti 1993 öncesi tip sözleşmelerde mevcuttur. 1993 yılı öncesine ait sözleşmelerle ihale edilen işlerde istenilmemektedir.Sigorta poliçelerinde tespit edilen diğer bir husus ise.Müfettiş Bölge Müdürlüklerimizin teknik teftişlerinde tespit edilerek. fiyat farklarını. düzeltilmesi vb tekrarlanmaması gereken durumlardan bahsedildiğinden aynı konulardan tekrar söz etmek istemiyorum. Diğer bir husus ise sigorta konusudur. Bu bakımdan sözleşme gereğince hakedişlerle birlikte bulundurulması gereken sigorta poliçeleri ile birlikte. poliçe taksitlerine ait ödeme makbuzlarının da bulundurulması ve kontrollükçe takibi gerekli görülmektedir. 4.500$. Bu durum ise yanlışlıkların artmasına sebebiyet vermekte ve istenmeyen fazla ödemelere neden olmaktadır. Bu bakımdan bu hususa gereken önem verilmelidir.KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEFTİŞ KURULU BAŞKANLIĞI Hasan ÖZTÜRK . ancak önemli gördüğüm aşağıdaki hususlara değinmek istiyorum. bunun yanında bazı işlerde şantiyede bulunmayan ihzarata. Çeşitli Bölgelere ait teknik teftişlerde tespit edildiği üzere istihkak tetkik grupları teşkil edilmiş ve faal olarak çalıştırılmakla birlikte. Yine bazı Bölge Müdürlüklerinde tespit edildiği üzere. hala bazı Bölge Müdürlüklerinde bu hususa gereken önem henüz verilmemiş bulunmaktadır. Bu bakımdan kontrol mühendislerince istihkaklar tetkike verilmeden fatura asılları temin edilerek istihkak tetkik grubuna verilmesi gerekli görülmektedir. Yine poliçelere konulan diğer notlarda ise taksitlerin zamanında ödenmemesi halinde sigortanın geçersiz olacağı hükümleri bulunmaktadır. dolayısı ile faturaların geç verilmesi nedeni ile ya istihkak gecikmeli olarak tasdik edilmekte.000$ gibi çok yüksek tespit edildiğidir. genelde sigorta poliçeleri ve zeyilnameler üzerine konulan notlardan sigorta bedellerinin taksitle ödendiği anlaşılmaktadır. 1993 ve sonrasına ait tip sözleşmelerde daha da netlik kazandırılan. Yine sigorta konusu ile ilgili olarak tespit edildiği üzere. 2. fiyat farkı kararnameleri ve sözleşme hükümlerine göre istenilmesi gereken ilgili fatura asılları yükleniciden alınmakta ve tetkik grubuna verilmemekte olup. işin bütün kısımlarını hakediş tutarları üzerinden. Tüm Bölge Müdürlüklerince bu hususa gereken önem verilmelidir. Bankaca verilmiş malzemeyi ve ihzaratı da kapsamak üzere yapılması gereken "ali risk" sigorta işlemleri genelde 1993 yılı baskılı ve müteakip yıl sözleşmeleri ile ihale edilen işlerde istenilmekle birlikte . kanalizasyon ye yapı sektörüne ait tüm istihkakların bu grubun tetkikinden geçirilmesi gerekli görülmektedir. ihzarat bedeli ödenmesi. Belirtildiği şekildeki. işlerin kapsamındaki çeşitli binalara ait çatılar kullanılmış kereste ile teşkil edildiği halde yeni kereste ile çatı yapılması pozundan ödeme yapılması gibi hiçbir zaman hoş karşılanmayacak fazla ödemelere sebebiyet verildiği hususlarına sıkça rastlanılmaktadır. ya da faturasız olarak muhasebeleştirilerek tenkitlere mahal verilmektedir. 10. istenmeyen durumların önüne geçilebilmesi bakımından tecrübeli bir başmühendisin başında bulunduğu ihtisaslaşmış istihkak tetkik grubunun oluşturularak içmesuyu. 1993 yılı öncesi tip sözleşmelerde de bulunduğu halde.

Önemli gördüğümüz diğer bir husus ise yıl sonu tespit istihkakları veya yıl sonu tespit tutanaklarıdır. 6. deprem gibi hasarlar ile açık hendek uzunluklarına sınır ve ön şart getirilmeden yapılmış olmasına gerekli dikkat gösterilmelidir. Bazen bu talepler milyarlar mertebesine de ulaşabilmektedir. bazı işlerde de ödeneğin tamamlanması nedeni ile yıl sonundan birkaç ay önce istihkak düzenlenmesine son verilmekte. Kontrollük hizmetlerini yürüten tüm arkadaşların büyük bir özveri ile işleri Yönetmelikler.maddesinde de belirtildiği üzere "ali risk" sigorta işlemlerinin asgari muafiyet esasına göre yaptırılmış ve sel. 5. bazı yüklenicilerin Bankamız teamüllerine aykırı şekilde talepleri olabilmektedir. deprem gibi hasarların sigorta kapsamı dışında tutulduğu. İşlerin yapımı ile ilgili sözleşme ve şartnamelerde. . Poliçeler üzerine konulan bu şekildeki notlar nedeniyle yukarıda sayılan durumlarda sigorta şirketlerince hiçbir zarar ziyan bedeli ödenmeyecektir. daha sonra yeni yılın ilk ayında büyük meblağlara ulaşan istihkak bulunulmaktadır. Bazı işlerde yıl sonuna kadar işe devam edildiği ve istihkak tanzim edildiği halde. Bu bakımdan ileride istenmeyen durumlarla karşılaşılmaması için yıl sonu tespitlerinin mutlaka şantiyedeki fiili duruma göre her ünitede gerekli tespitler yapılarak. veya hasarın gerekli tedbirlerin alındığının tespiti halinde ödeneceği gibi notlardır. krings tipi çelik pano iksalar ve palplanş türü çelik iksalar için demir bedel farkı ödenmesi talep edilmiş ve ödenmiştir. Bölge Müdürlüklerinden birinde rastladığımız üzere. işlerin yapımı ve ödemelerle ilgili hususlar mümkün olduğu kadar açıklanmışsa da. Örneğin. tüm dinleyenlere teşekkürlerimi sunarım. Bu durumların dikkate alınarak Bankamız yapım işleri genel şartnamesinin 5. tutanağa bağlanmasına gereken önem verilmelidir. Bu durum yıl sonu tespitlerinin sıhhatli yapılıp yapılmadığı kuşkusunu uyandırmaktadır. sözleşme ve şartnameler esaslarına göre yürütmeye çalıştıkları inancında olduğumu belirtir. Sözleşme ve şartnamelerde gerekli açıklamaların bulunmadığı ve Bankamız uygulama ve teamüllerinde olmayan bu gibi durumların Genel Müdürlük görüşü alındıktan sonra neticelendirilmesi uygun ve gerekli görülmektedir.sel.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful