İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İÇMESUYU, KANALİZASYON, YAPI İŞLERİ, İMAR PLANLAMA, HARİTA VE MAKİNA SONDAJ DAİRELERİ BAŞKANLIKLARI

KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİ SEMİNERİ

17-22 Şubat 1997 İller Bankası Macunköy Sosyal Tesisleri Konferans Salonu

Program Yöneticisi: Yaman İSKENDER, Genel Müdür Yardımcısı Vekili Program Yönetici Yardımcıları: Bahri DOĞAN, İçmesuyu Dairesi Başkanı Ahmet DEMİREL, Kanalizasyon Dairesi Başkanı Yusuf HASANÇEBİ, Yapı İşleri Dairesi Bşk. Yrd.

SUNUŞ
İller Bankası, Kuruluş Kanunu gereği ülkemizde belediye teşkilatı bulunan yerleşimlerin harita, imar planı, içmesuyu, kanalizasyon, yapı tesislerinin gerçekleştirilmesinde çok önemli görevleri üstlenmektedir. Söz konusu hizmetlerin yıllık yatırım programları çerçevesinde, ilgili şartname ve yönetmelikler doğrultusunda; tüm sektörlerde ele alınan işlerin istenilen nitelikte, tekniğe uygun olarak ve zamanında sonuçlandırılmasında kontrollük hizmetleri büyük önem taşımaktadır. Bankamız Hizmet İçi Eğitim Programı kapsamında düzenlenen bu seminerde, kontrollük hizmetlerinin etkinleştirilmesi, Bölge Müdürlüklerimiz ile Genel Müdürlük birimlerimiz arasında bilgi akışının sağlanması, sorunların tartışmaya açılarak en uygun çözümlere ulaşılması, yönetmelik ve şartname hükümleri uygulamalarında bütünlük kurulması amaçlanmıştır.

Bildiri Adı
Açılış Konuşması..............................................................................................................

Sayfa No
1-4

Yapı İşleri Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler ..........
Mimari Projelerin Önemi ve Uygulamadaki Sorunları ...................................................... Tesisat Projelerinin Önemi ve Uygulamadaki Sorunlar.................................................... Nakliyeler ve Özel Fiyat Analizleri .................................................................................. Binalarda Zemin Etüdleri, Zemin Emniyet Gerilme Tespitleri ve Önemi ........................ İçmesuyu Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler...................................... Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesinde Projenin Önemi A) Arıtma Tesislerinde................................................................................................... B) İçmesuyu Kaptaj, İsale, Depo ve Şebeke Tesislerinde ................................................ İhale Ön Tespitlerinde ve Keşif Hazırlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar.................... Yer Tesliminde Dikkat Edilecek Hususlar ....................................................................... Boruların Tahsis, Teslim, Korunması Ve Mahsubuna İlişkin Sorunlar............................. İş Programlarının Tanzimi ............................................................................................... İçmesuyu Tesislerinde Zeminin Önemi ve Zemin Emniyet Gerilmesi Tayin Yöntemi…. Sanat Yapılarında Beton ve Kalıbın Önemi... ................................................................... İçmesuyu Tesisleri Sanat Yapılarında Uygulamaya Yönelik Önemli Detaylar .................. İçmesuyu İnşaatında Çalışma Yeri, Hendek Taban Genişliği,Don Derinliği, Şev ve İksa Konularında Genel Notlar.............................................................................. Nakliyelerin Keşif İçindeki Önemi, Kazı Taşınması Ve Dikkat Edilecek Hususlar.. Servis Yolu Veya Platform Kazısının Ödeme Esasları....................................................... Boru Yataklanması, Kundaklanması, Boru Tecrübesi ve Hendek Dolgusu......................... Hakediş Tanziminde Göz Önünde Tutulması Gerekli Hususlar Hakediş TetkikGrubununÖnemi.......................................................................................................... Kabullerde Karşılaşılan Darboğazlar, Çözümler ve Ortaya Çıkan Yasal Problemler.............................................................................................................. İçmesuyu Arıtma Tesislerinde Kontrol ve Enstrümantasyon.......................................... Enerji Nakil Hattı İşlerinde Dikkat Edilecek Hususlar ................................................... Çelik Boru Hatlarının Korunmasının Önemi .................................................................... Kesin Hesapların Önemi Ve Düzenlenmesinde Dikkat Edilecek Hususlar ........................... Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler ........................ Kanalizasyon Projelerinde Etüdün Önemi........................................................................... Şebeke Projesi ve Proje Kontrollüğünde önemli Olan Hususlar .......................................... Terfi Merkezlerinin Proje İnşaat ve Montaj İşlerinin Önemi .......................................... Proje ve Kontrollük Hizmetlerinde Zemin ve İnşaat İlişkisi ........................................... Statik - Betonarme Hesap ve Proje Yapım Esasları Hakkında Bilgiler .............................. İhzarat, Malzeme Temini ve Takibinin Önemi ................................................................. Atıksu Arıtma Tesisleri, Deniz Deşarjı Tesisleri, Katı Atık Tesislerinde Yer Seçimi……. Prefabrik Beton ve Betonarme Borular İle Bacalardaki Yenilikler .................................. Kamulaştırma, Geçiş Hakları ve Zarar Ziyan Bedelleri..................................................... Belediye ve Bölge Talepleri, Proje Kademe Değişiklikleri............................................... İmalat - Şartname İlişkileri Ve İnşaatlarda Kalite ......................................................... İksa Uygulamaları Ve Kontrollük Hizmetlerinin Önemi ................................................. Arıtma Tesislerinde Enstrümantasyon Kontrol Kumanda ................................................. İmar Planlama Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler İmar Planlama Çalışmalarında Kontrol Hizmetlerinin Etkinliği ...................................... Harita Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler Harita ve Projelerin Yapılmasında Uygulanan Kontrollük Hizmetlerinin Etkinliği…….. Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bilgiler İçmesuyu Amaçlı Sondaj Kuyularının Açımı ve İnşaatında Uygulanan Kontrollük Hizmetlerinin Etkinliği .................................................................................................. Teftiş Kurulu Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bilgiler Kontrollük Hizmetlerinin Önemi.....................................................................................

5
6 - 25 26 -31 32 - 43 44 - 46 47 48-52 53 - 56 57 - 59 60 - 62 63 - 64 65 - 70 71 - 73 74 - 84 85 - 86 87 - 94 95 96 97 -101 102 -105 106 -110 111 -115 116 -120 İçmesuyu 121 - 132 133 - 134 135 136 - 140 141 - 148 149 -152 153 - 170 171 -180 181 -182 183 - 185 186 -188 189 -191 192 -195 196 – 204 205 - 211 212 - 214 216 - 222 223 - 227

228 - 232 233 - 234

mertebesinde arttırılarak başarı ile tamamlanmıştır. kanalizasyon hizmetlerine ağırlık vermiştir. Kontrollük hizmetleri konusunda bu seminere katılan tüm arkadaşlar burada birbirlerinden bilgi alışverişinde bulunsunlar. Artan nüfusa altyapı hizmetlerinin daha etkin bir biçimde götürülmesi gereği ortaya çıkmakta. tartışsınlar ve kafalarında hiçbir problem kalmasın. Kıymetli Arkadaşlar. derelerden ve yüzeysel sulardan karşılanmasını gerektirmektedir. Böyle bir şey asla söz konusu olamaz arkadaşlar. Kıymetli Arkadaşlar. İller Bankası son 10 yıl içerisinde alt yapı hizmetleri konusunda büyük atılımlar göstermiştir. Kıymetli Arkadaşlar. A Bölgesinde başka uygulama B Bölgesinde başka uygulama olmasın. Bankamıza ve memleketimize hayırlı ve uğurlu olmasını diliyorum.5 Trilyon TL. 1996 yılında bu ihale sistemi ile başladığımız işlerde çok yüksek tenzilatlar yapıldı. İşte bu seminerlerin ilki bugün açılan "Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi" semineridir. Teknik şartname ve uygulamalarımızdır. sözleşmelerimizdeki uygulamaları hep beraber gözden geçirmek. Kıymetli Arkadaşlar. Ayrıca imkan dahilinde kontrol mühendisi arkadaşların da bu seminere katılması sağlanacaktır. Tekrarlanacak seminere Bölge Müdür Yardımcıları. Seminerin sizlere. Yani bir işin tenzilatı az.5'lar civarında. Bu konuyu bir kere daha ortaya koymak. onun dışına çıkma zorunluluğu olmaktadır. 19. Bu sene Güneydoğu ve Doğu Bölgeleri hariç olmak üzere tüm ihalelerimizde bu sistemi uyguladık.AÇILIŞ KONUŞMASI "Kıymetli Mesai Arkadaşlarım. Şube Müdürleri ve Baş Mühendislerin tamamının katılmasını öngördük. Öncelikle bu çok önemli konuyu vurgulamak istiyorum. Onun için 1997 yılı ağırlıklı olarak arıtma yılı olacak. Bu durumda da arıtma olayı ortaya çıkmaktadır. Bankamızca her yıl rutin seminerler tertiplenir. davet sisteminde çok çeşitli değişiklikler olmaktadır. Bir işin yüksek tenzilatlı olarak ihale edilmesi o işin kontrollük sistemini değiştirmemelidir. Türkiye'nin içinde bulunduğu şartlar dolayısıyla ihale sisteminde. bir işin tenzilatı yüksek ona aşırı tolerans gösterelim. İçmesuyu ihtiyacı eskiden yeraltı suları ve kaynaklardan temin edilmekteydi. Böyle bir seminere gerek duymamızın nedeni şudur. islenilen sistem uygulanamamakta. 1997 yılında bu sistemi Bölgelerimizde de yaygınlaştıracağız. ihaleler yapılacaktır. Bölgelerden seminere katılmak üzere gelen ve merkezden seminere katılan tüm arkadaşlarımı saygı ve sevgiyle selamlarım. Biz bu yıl geçen yılki seminerlerin dışında farklı bir seminer gündeme getirelim dedik. Uygulanan ihale sistemi serbest rekabete açık tüm iş yapma gücü olan müteahhitlerin iştirak edebileceği bir sistemdir. onu sıkıştıralım. Mahalli İdarelere düşen görevler de artmaktadır. Bizim elimizdeki tek rehber sözleşmelerimizdir. kentlerdeki altyapı hizmetlerinin normal nüfus artışının dışında köy-kent nüfus artışına göre de planlanması. Adalete dayalı bir . İçmesuyu ve kanalizasyon arıtımları için büyük çabalar sarf edilmiştir. 1984 yılından itibaren altyapı hizmetlerinin daha etkinleştirilmesi için programlarda özelikle içmesuyu. 1996 yılı programı başarı ile neticelendirilmiştir. bu vesileyle de İller Bankası'na düşen görevlerde de büyük artışlar olmaktadır. Bu semineri katılamayan arkadaşlar için bir kez daha tekrarlayacağız. Türkiye'de nüfus artışları yüzde 2. Buna rağmen kentleşme yüzde 5'ler civarında artış göstermektedir. Köylerden kentlere göç edenleri düşünürsek. Artan kent nüfusu içmesuyu ihtiyacını göllerden. Böylece Belediyelere. beraberlik ve adalet ilkeleri ön planda tutulsun. 1997 yılında çok etkin. Uygulamalarda eşitlik. bunları kesinlikle istemiyoruz.. mertebesindeki 1996 yılı normal yatırım programı Belediyeler Fonu'ndan bankamıza tahsis edilen miktarda bir azalma olmasına rağmen 2 Trilyon TL.. Bazen. bir kontrollük hizmeti uygulamak üzere bu seminere gerek duyduk. Yani temin edilen suyun arıtılmasına ihtiyaç duyulacaktır. ele alınması ve gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Okumaları çok yararlı olacaktır. Sayın Bakanla da bu konuda mutabık kaldık. Kanalizasyon tesisleri çok pahalı hizmetlerdir. Her kanalizasyon isteyen belediyeye alsana proje.6 Trilyon. Yeni bir imtihanla ihtiyaç duyulan alanlarda eleman alımına gireceğiz. Bu konuda uzun yıllardır kullanılan bir kanalizasyon talimatnamesi var. Ancak bu sektörler için verilen para kanalizasyon için Belediye katkısı dahil 10. İhtiyacın ötesinde suyun neden gerektiğini araştırmalıyız. Devlet Personel Dairesi Başkanlığından da olumlu gelişme sağlarsak sınavla eleman alımına gideceğiz. Sayaç ve kademeli tarife uygulanırsa suyun ekonomik kullanımını sağlanmış olur. Biraz da içmesuyu etüdünden bahsetmek istiyorum. 200 adet de küçük belediyelerin yapı hizmetleri vardır. yapı sektörü için de yine Belediye katkısı dahil 3. bu talimatnameyi okumuyorlar. Bunu iki sebepten dolayı diyemeyeceğiz. Suyu çok ucuz kademeli tarifeyle uygulamak da ekonomik değildir. bıkmadan usanmadan anlatacağız. Bu yıl kanalizasyon talebi olan Belediyeler için de bir etüd konusunu gündeme getirdik. Yoğun bir ihale yılı geçireceğiz. İstenen suyun etüdünü yapıp. gelişme aşamasındadır. kaynağını bulup suyu getirmek yoluna gidiyoruz. Bunun üzerinde durmak gerekiyor. Programdaki kanalizasyon işleri bu tahsisat hızıyla 40-60 yılda tamamlanabilecektir. Bir kanalizasyon işinin etüdünü bu talimatnameye göre yapacağız. Yapı sektörü için de 16 Trilyon lise istedik. al sana ihale diyemeyeceğiz. 1977 yılı programı için DPT'na öneri götürdüğümüzde. Zaten sizler de böyle bir uygulamaya girmezsiniz. Bu seminerin de 1997 programının etkin bir şekilde gerçekleştirileceğine katkısı olacağına inanıyorum. Kanalizasyon ve yapı projeleri için gerçekleşme durumu çok zordur.1 Trilyon olarak verildi. Bu programda yeni 344 içmesuyu işi vardır. Çok yerde sayaç ve kademeli tarife uygulanmadığı için sık sık bize gelip suyun yetmediğini belirtiyorlar. Her isteyene isteği suyu istediği yerden getirmek mümkün değildir. 230 kanalizasyon işi programa girmiştir. Değerli arkadaşlar. 1997 programındaki tüm içmesuyu projelerini gerçekleştireceğiz. içmesuyu işinde ihtiyaç o kadar arttı ki. Bunun için çalışmalar sürüyor. Sayaç ve kademeli tarife bu iki unsur çok önemlidir. Memleketimizin bu pahalı hizmetlerin altından kalkması bugünkü konjonktürde mümkün görülmemektedir. Kontrollük hizmetleri yerine. kontrollük ve müşavirlik hizmetleri ibaresini kullanmak daha doğru olur. Bu paralar bir miktar azalmasına rağmen yine de programı gerçekleştirmeye çalışacağız. Arkadaşların dikkatini çekiyorum. adil bir uygulama yapılmalıdır. Bunun için çalışmalar fazladır. Mantık dışı bazı tenzilatlarda da "İdare beni kollar tenzilatım yüksektir" denmemeli. kanalizasyon sektörü için 40 Trilyon lira istedik. Gerçi arkadaşlar. Bu durumu çok iyi anlatacağız. çok talep geliyor. Hazırlıklar yapılıyor. Onun için hepinizin çok iyi bildiği kontrollük uygulamasını bir kere daha masaya yatırmanız. Ülkemiz şartlarına göre pahalı olan kanalizasyon işlerini geliştirmek lazım. al sana program. İçmesuyu programa giren tüm işleri ihale edeceğiz ve geçmiş yıllarda kalan işleri de tamamlayacağız. Belediyelere. Personel yönünden Bankamızda azalmalar oldu. Geçmiş yıllardan kalan kanalizasyon işleri ile yeni ihaleleri yapacağız. . Başta etüdleri. "Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi" olarak koyduk. Personel ihtiyacımız oldukça fazladır. Ülkemizin gerçeklerine uygun kanalizasyon yapmak demek o belediyenin o beldenin gerçeklerine uygun kanalizasyon sistemini ortaya koymaktır. Sizlerin yaptığı kontrollük hizmetleri aynı zamanda müşavirlik hizmetlerini de kapsadığı için biz bu seminerin adını. Ancak belediyeler suyu ekonomik kullanmıyorlar. 400 üzerinde ihalemiz olacaktır. Bunlara deniz deşarjı ve arıtma ihalelerini de katacağız. Bu çok eski bir talimatname olmasına rağmen bugünkü kanalizasyon hizmetlerine cevap verebilecek düzeyde bir talimatnamedir. 1997 yılı programımız çok yoğundur. çok iyi yapmamız gerekmektedir. Ben Genel Müdürünüz olarak bunu sizlerden istiyorum. Ancak henüz müşavirlik hizmetleri bir başka sektör olarak.kontrollük hizmeti istiyoruz. Bölgeler ve merkez arasındaki farklı anlayışları masaya yatırarak tartışmanız için bu semineri düzenlemiş bulunuyoruz.

hepinize ve ailelerinize hayırlı ve uğurlu olmasını Allah'tan diliyorum.Seminer programının ilerleyen günlerinde çok iyi konuları tartışacaksınız. Bu seminerin. Bunun için sizlere her türlü imkan ve fedakarlığı tanımaya hazırız. aranızdan çıkmış bir arkadaşınız olarak kontrollük hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesini istiyorum. Faydalı olacağına inanıyorum. memleketimize. Genel Müdürünüz olarak. Bankamıza." Nihat BAŞ Genel Müdür (17 Şubat 1997) Yapı İşleri Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler .

rasyonel ve fonksiyonel bir yapı tasarımı. betonarme.6. İyi hazırlanmış ve birbirleriyle uyumlu Mimari. Zira proje yapım ve tasdik görevi bilindiği üzere Bölgelerimizin değil Merkezindir. elektrik projeleri ile detayları tam bir projenin inşaatın sorunsuz devamım sağlayacağı bir gerçektir. Bunu biraz daha açıklayabilmek için proje temin yöntemlerimize çok kısa olarak değineceğiz. Ortak İdarelerin kısıtlı imkanlarıyla maksimum yararın sağlanması. tatbikat.MİMARİ PROJELERİN ÖNEMİ VE UYGULAMADAKİ SORUNLARI İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI K. kesin. deprem yönetmeliği. Yapılan projelerin uygulanması yüklenicinin.) göz önünde bulundurulmaktadır. Ancak. Tesis inşaatlarımızda kullanılan projelerden bir diğeri de Ortak İdarelerce hazırlanarak ilgili Bayındırlık ve İskan İl Müdürlükleri onayı ile Bankamıza intikal eden projelerdir ki.1995 gün ve 22311 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren "5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ilişkin 4110 sayılı kanun" nedeniyle bu projelere fazlaca müdahale edilememektedir. sığınak yönetmeliği vb. Bilindiği üzere mühendislik ve mimarlık hizmetlerinin esası projedir. Fakat her zaman birbiriyle uyumlu tam bir bir proje ile işe başlamak mümkün olamamaktadır. Bölge ve iklim koşulları dikkate alınarak detay çözümlerinde daha kolay ye ekonomik seçimlerin yapılabilmesi için tatbikat projelerinin ayrıntılı olarak hazırlanmasına ve bazı detay prensiplerinin de tatbikat projesi safhasında alınmasına gayret edilmektedir. Projesiz yapılan iş mühendislik değil usta işidir. otopark yönetmeliği. detay) Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Mimari proje düzenleme esasları ile Bankamız teknik ve özel şartnameleri ve çeşitli yönetmelikler (beldenin imar yönetmeliği. Bilindiği üzere avan. Özellikle tatbikat projelerinin yapımı aşamasında mimari. betonarme. tesisat ve elektrik projeleri arasındaki uyumun sağlanması için gerekli olan koordineli çalışma bu projelerde gözlenmemekte ve zaten Bayındırlık tasdiki ve 12. . tesisat. Doğan SÖZER Başkan Yardımcısı "Kontrol Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi" seminerindeki bu konuşmamızda Bankamız Yapı Sektörü çalışmaları içerisinde yer alan ve betonarme. fonksiyonlara uygun yapı plastiği ve yapının kentsel çevreye uygunluğunun sağlanması avan proje çalışmalarımızın esasını teşkil etmektedir. Bu tip projelerin uygulanmasında hemen hemen hiç bir sorun bulunmamaktadır. ya da konu üzerinde ihtisas sahibi bürolardan teklif alınmak suretiyle ihaleye çıkartılarak Bankamız kontrollüğünde hazırlattırılmaktadır. Ancak proje müellifi ermin Bankamıza tadilat yetkisi vermesi halinde bu yetkiye istinaden revizyon projeleri özel şartnameler dahilinde ya inşaat yüklenicilerince ya da bizzat Bankamızca yapılarak sorunların en aza indirilmesine çalışılmaktadır. inşaatlarımız sırasında en fazla sorunlara da bu projelerin uygulanması sırasında rastlanmaktadır. yapılan işin projeye uygun olmasını sağlamak ise kontrollüğün yani Bölgelerimizin görevidir. turizm vasıfları yönetmeliği. proje bedel hesabı tekniği ve proje elde edilmesinde uyulması gerekli yönetmelik ve şartnameleri anlatmayacağız. Avan proje aşamasında belirlenen prensiplere dayalı olarak geliştirilen tatbikat projeleri yapımında detay uygulamaları göz önünde bulundurulmakta. sizlere mimari projelerin hazırlanmasında dikkat edilecek teknik hususlar. ısı yalıtım yönetmeliği. Mimarı Projelerin hazırlanması ve tetkikinde hangi etap olursa olsun (avan. tatbikat ve detay safhaları gibi etaplardan oluşan proje hizmetleri Bankamız programında olup olmadığına bakılmaksızın Ortak İdarelerimizin istekleri doğrultusunda ya bizzat Bankamızca hazırlanmakta. elektrik ve tesisat projelerine esas olan mimari projelerin önemi ve uygulamadaki sorunları açısından konuya yaklaşarak kontrol hizmetlerinin daha etkin hale getirilebilmesi için gereken önlem ve önerileri vermeye çalışacağız.

Etüdlerde yer altı su seviyesi için 100. ETÜD SAFHASI Sağlıklı ve doğru bir projenin baştan doğru yapılmış etüdlere dayandığı bilinen bir gerçektir. ye varan rakamlarla karşılaşılmaktadır. Projelendirmenin temeli hatta önemli evrelerinden biri olan etüdlerin daha itinalı yapılması ve etüd föylerinin düzenlenmesinde gerçek verilere mümkün olduğunca yaklaşılmaya çalışılması bizleri daha doğru neticelere götürecek ve projenin yapımından inşaatın bitimine kadar çıkabilecek sorunları asgariye indirecektir. 200 hatta bazen de 300 mt. imar çapı. tadilat imar planı olması halinde ise bu planların Bayındırlık ve îskan Bakanlığı Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğünce yayımlanmış 1992/1 sayılı Genelge esaslarına göre ehliyetli kişilerce yapılıp yapılmadığının ve tasdik şartlarının yerine getirilip getirilmediğinin de irdelenmesi ve tadilata ait meclis kararlarının da mutlak surette temin edilmesi gerekmektedir. Bunun aksi inşaatın en başında yer tesliminden itibaren sorunlara neden olmakta. (çekme mesafesi. arsa üzerinde yapı bulunup bulunmadığı. kat adedi. Bölgelerimizce yapılan etüdlerde. ve uygulama hataları yönünden ayrı ayrı irdelemesini yaparak Bölgelerimizin bu konularda yaptıkları ön çalışmaların projelerin şekillenmesinde ve uygulamada ne kadar yönlendirici olduğunu vurgulamaya çalışacağız. Yer altı su seviyesinin yüksek olduğu yerlerde maliyet açısından bodrum kattan vazgeçildiği. sözleşme eki proje özel şartnamelerinin uygulanması. yoğunluk. Bu aşamada Bölgelerimizden tabii ki gerçek bir zemin .000 ölçekli tatbikat imar planlarının tasdikli suretleri olmalı. rantabilitesi. tesisin belde ihtiyacı olup olmadığı. ihale öncesi proje tetkiki. Bu etüdlerin Bölgelerimizce mimar. . proje revizyonları. Bu rakamların gerçekçi olduğunu düşünmek mümkün görünmemektedir.etüdü beklenmemektedir. arsanın kesin ölçüleri. Belediyelerce önerilen arsaların etüdünde bu arsaların tesis için uygun olup olmadığı dikkatlice araştırılmalı. inşaat yaklaşma sınırları. mülkiyet sınırları ve imar şartları ile arsanın jeolojik ve topoğrafik yapısı dikkate alınmalıdır. Bu durum da İdareler ve Vatandaşlar açısından telafisi güç maddi ve manevi kayıplara yol açmaktadır. inşaat sırasında bunların korunup korunmayacağı gibi bilgiler ile arsanın topoğrafik ve jeolojik yapısının belirtilmesi gerekmektedir. çıkma mesafelerini kapsar şekilde) ihtiyaç programı. Tesis projelerinin hazırlanmasına temel teşkil. alt yapı ve arsa mülkiyet durumu. harita mühendisi ve varsa jeoloji mühendisinden oluşacak bir ekipçe yapılması arsa zemin bilgileri ile topoğrafik verilerin daha etüd safhasında belirlenmesi açısından önem taşımaktadır. eden ihtiyaç programlan titizlikle hazırlanmalı.Mimari projelerin temin yöntemlerine kısaca değindikten sonra etüd safhasından başlayarak inşaatın bitimine kadar geçen süre içerisinde mimari projelerin. Jeoloji mühendisinin bulunmadığı bölgelerimizde mahallinde etüd yapan kişilerce çevre binalarda bodrum bulunup bulunmadığı şeklinde yapılacak bir araştırma bile projenin kurumu aşamasında özellikle imalat ve işçilik zorluklarının bulunduğu bölgelerde bodrum taban ve su basman kotunun daha gerçekçi olarak belirlenmesinde yararlı olacaktır. gerçek ihtiyaçların tespitine. ısıtma sistemi ve kullanılacak yakıt cinsi. inşaat safhasında ortaya çıkabilecek zorluklar göz önünde bulundurulmalı. ya proje tadil edilmekte. etüd safhası.çalışılmalıdır. Ancak. Bir çok kez etüdler sırasında seçilen tip projelerin arsaya sığmadığı ancak yerleşim planları yapılırken hatta bazen de yer teslimleri sırasında fark edilebilmektedir. özel proje ise projenin hangi idare tarafından yapılacağı ile seçilen tip proje ise numarası. etüdler sırasında tip proje seçilirken arsa büyüklüğü. Aksi halde imar plan değişiklikleri İdari Yargı tarafından iptal edilmektedir. arsa tapu sureti. ısı merkezi gibi hacimlerin zemin kata veya bina dışına alındığı malumunuzdur. Belediyelerden temin edilen tapuların ne derece gerçek olduğunu anlamak üzere kadastro planları da mutlak surette temin edilmeli. imar durumu ile tesis için tip veya özel proje mi uygulanacağı. Etüdlerde Belediyelerden temin edilen imar planları 1/1. GAP kapsamındaki beldelerde imar planları ve imar plan tadilatı üzerinde GAP İdaresi Başkanlığının tasdiki olup olmadığı araştırılmalı. İhtiyaçların iyi tespit edilememesi yanı sıra değişen ve maksadı aşan mahalli idare istekleri ya kullanılmayan ya da fonksiyonel olmayan projelerin elde edilmesine neden olmaktadır. ya da hiç uygulanamamaktadır.

3. Çatalca Belediye Binasında su isale hattı. Bankaca özel proje. Arsaya uygunluk araştırması. bitmiş arazi kotlarının değişimine İhtiyaç duyulduğu. .İhtiyaçların ve buna göre uygulanacak projenin seçimi (Tip proje. saçak kotları) vb. Bu nedenlerle gerek plankote çıkartılması gerekse merkezce gönderilen yerleşim planlarının arazi üzerindeki incelemeleri Bölgelerince titizlikle yapılmalıdır. istinat duvarı. yapılmış olup. (Yüksekova Belediye Hizmet Binası) plankote kotlarının değiştiği. bazen de projenin hiç uygulanamadığı. imar plan tadilatının gerekip gerekmediğinin. tapu ve kadastro planları 2. bu nedenle bina kotlarında önemli değişiklikler gerektiği. Özetle etüdlerin yapımında yukarıda belirtildiği üzere 3 ana husus üzerinde önemle durulmalıdır: 1. uygun değil ise imar plan tadilatının ve meclis kararının temin edilmesi. belediye mülkiyetinde başka bir arsa bulunamaması halinde ise. ihale öncesinde kazı ve dolgu alanları ile çevre duvarlarının asgariye indirilmesinin tetkikini gerektirmekte ve büyük önem taşımaktadır. Amasya Belediye Binasının SİT alanında kalması gibi).Seçilen arsaların İmar Planlarında uygun olup olmadığının araştırılması. arsa ölçüleri ve imar şartlarının (çekme mesafeleri. arsada değişiklik olup olmadığının. Bölgelerimizden istenen yukarıda konu edilen hususların merkeze intikalinden sonra tip projelerin yerleşim planlarına veya yeni projelerin hazırlanmasına başlanmaktadır. inşaat sırasında alınması gerekli tedbirler etüdlerde belirtilmelidir.Arsa verileri. tesis arsalarının SİT alanları içinde kaldığının inşaata başlanıldığında fark edildiği de uygulamada karşımıza çıkan örnekledir ( Ürgüp çarşı-otopark tesisinde arsadan geçen DSİ kanal hattı. Böylece ihale öncesinde Bölgelerimizle temas kurularak problemlerin en aza indirilmesine çalışılmaktadır. yol bağlantılarının. Uygulamada ise. bu dokümanların Bölgelerimizce yukarıda izah edilen şekilde hazırlanması . projenin revize zorunluluğu ortaya çıktığı. hususların istendiği malumunuzdur. Kütahya Kültür Merkezi arsasındaki su isale hattı. arsa ölçüleri. plankoteler yapan kişi tarafından imzalanarak Bölge Müdürlüklerince de tasdik edilmelidir. su isale hatlarının ve içmesuyu ana -dağıtım borularının geçmekte olduğunun. bodrum katın mevcut kanal kotunu kurtarmadığı. Bölgelerimizce hazırlanmış plankoteler üzerinden düzenlenmiş projelerde bile ihale öncesinde uygundur görüşü alındığı halde yer tesliminde arsada mülkiyet sorunlarının tespit edildiği. Tesis arsalarından DSİ kanallarının. Bölgelerimizce hazırlanan plankoteler arsanın büyüklüğüne göre 1/200 veya ' 1/500 ölçeğinde yapılmalı.) gerekli görülmesi durumunda arsa değişikliğine gidilmeli. hafriyat. alt yapı bağlantı güzergah ve kotlan gösterilmeli. Başkanlığımıza intikal eden tasdiksiz imar planlan ve mülkiyet sınırlarını kapsamayan plankoteler zaman kaybına neden olmaktadır. Bu bilgilerin bizlere doğru aktarılması projelerin de gerçekçi olmasını sağlayacaktır.(dolgu. İHALE ÖNCESİNDE Yapılan yerleşim planlanınız ihale öncesinde Bölgelerimize gönderilmekte ve Belediyesi ile temas kurularak projenin arsaya uygunluğunun araştırılması ve varsa Bölge ile Belediye önerilerinin bildirilmesi istenmektedir.yeni işlerimizin projelerinin problemsiz yürümesini sağlayacaktır. bu plankotelerde arsa ve çevresindeki yol kotları. (Denizli Et Kombinası) alman plankotenin başka bir arsaya ait olduğu. Bu sene 287 adet yeni tesisin projesinin hazırlanabilmesi için bu gibi eksik. Bunun da zaman ve iş kaybına neden olduğu bilinmektedir. dokümanın tamamlanması yolunda gerekli yazışmalar. yer altı su seviyesi vb. tabii ve bitmiş arazi ile kanalizasyon kotlarının. aynı tesis için 2-3 kez yerleşim planının yapıldığı görülmektedir (Yüksekova Belediye Hizmet Binası). mülkiyet sınırlarının. Belediyece özel proje gibi) Tesisin Bankamız programına girmesinden sonra proje hazırlıkları için gerekli olan plankotelerin hazırlanması: Bankamız programına giren her tesis için yapılacak projeye esas olmak üzere ayrı ayrı tesis arsası ve çevresindeki yol kotlarını kapsar plankotelerin. arsanın bataklık yapısı.

Böyle durumlara meydan verilmemesi için proje revizyonu gerekli görülüyorsa iş programım aksatmayacak şekilde ve sebepleriyle birlikte zamanında merkeze gönderilmeli ve neticeye göre işlem yapılmalıdır. özellikle orjinallerin teslim alınmasına gereken önem verilmeli. üst katın misafirhane yapılmasının ıslak hacimler yönünden problem yaratacağı). bunların bedellerinin nasıl ödeneceği. Özellikle havalandırma tesisatı bulunan tesislerde havalandırma kanallarının yüksekliği betonarme ve dolayısıyla mimari projeleri de etkilemekte olup. betonarme. bu projelerin koordineli hazırlanarak birlikte teslim edilmesi sağlanmalıdır(Sultanhisar Belediye Binası). bir çok şartnamede de belirtildiği üzere işin geçici kabulünden önce alınması gereken orjinal projelerin temin edilememesi halinde. elektrik. iş programı belir olduğu halde projelerin imalat sonrası hazırlandığı. ileride herhangi bir aksaklığa sebebiyet vermemek açısından önem taşımaktadır. hem de revizyon proje yapımını gerektirmeyecektir. Uygulamada ise bu projelerin verilen süre içerisinde tamamlatılmadığı Bölgelerimizce yeterince incelenmeden vize edildiği.PROJE ÖZEL ŞARTNAMELERİNİN UYGULANMASI İnşaat sözleşmeleri eki proje özel şartnameleri sözleşmenin imzasını müteakip Bölge müdürlüklerimizce uygulamaya geçirilmektedir. vize ve tasdik şartları ile proje orjinallerinin idareye nasıl teslim edileceği açıkça belirtilmektedir. Bu tetkikler neticesinde Bölgelerce tespit edilen hususların Genel Müdürlüğe bildirilerek gerekiyorsa revizyon projelerinin hazırlattırılması ileride uygulama sırasında zamandan da tasarruf sağlayacaktır. tesisat -ve detay) ve yerleşim planlarının yer teslimi öncesinde işin tüm kontrollerince gerekiyorsa çakıştırılmak suretiyle mahallinde tetkiki yapılarak inşaat öncesinde projelere hakimiyetin sağlanması ve inşaat sırasında ortaya çıkabilecek sorunların bu aşamadan tespiti bakımından büyük önem taşımaktadır. Yer teslimlerinde tasdikli yerleşim planlarına uyulması işin hem problemsiz yürümesini sağlayacak. konumunun ve blok yerlerinin değiştirildiği gözlenmektedir. Proje orjinallerinin teslim alınması aynı projelerin uygulanacağı başka tesislerde ödenecek proje bedellerinde ekonomi sağlamak açısından da önem taşımaktadır. İnşaat sırasında yaptırılan projelerin bedellerinin ödenmesinde sözleşme eki proje özel şartnameleri dikkate alınmalı. Proje özel şartnameleri gereği yüklenici tarafından hazırlanması gereken tüm uygulama projelerinin aynı zamanda incelenmek üzere idareye teslim edilmesi. zorunlu durumlarda ise. hatta binanın yerinin. nasıl hazırlanması gerektiği. Geçici Kabul istenmemeli. Bu şartnamelerde müteahhit tarafından hazırlanacak projeler. Eğer çok gerekiyorsa yer teslimi sırasında Genel Müdürlük ile irtibata geçilerek hafriyata başlanmadan önce konunun en uygun şekilde çözümü sağlanmalıdır(Dinar İtfaiye . Bilindiği üzere bu gibi projeler de tasdik edilmeyerek iade edilmektedir. adres ve imzası ile müteahhit firma kaşe ve imzasının bulunmasına özen gösterilmelidir. daha sonra da orjinal projelerin temin edilemediği gözlenmektedir. İnşaat sırasında müteahhitlere hazırlatılan bu projelerin titizlikle tetkik edilerek gerekiyorsa önerileri de kapsar şekilde Bölgelerimizce vize edilerek Genel Müdürlüğe gönderilmesi ve imalat iş programlan dikkate alınarak imalat öncesi hazırlattırılması gerekmektedir. teslim tarihi belirtilmelidir. Bazen de Bölgelerimizce hiç bir teknik zorunluluk olmaksızın proje revizyonlarının yapıldığı ve üstelik de uygulandıktan sonra bu projelerin tasdik için merkeze gönderildiği gözlenmektedir (Çaykara Belediye Hizmet Binası kat ilavesi. Gönderilen bu projelerin (mimari. PROJE REVİZYONLARI İhale sonrasında Başkanlığımızca tesis projeleri Bölgelerimize gönderilmektedir. İnşaat müteahhitleri tarafından hazırlanan projelerde proje müellifinin isim. proje bedellerinin şartnamede belirtildiği halde projeler tasdik edilmeden ve orjinalleri alınmadan ödendiği. çoğunlukla da yetersiz olduğu halde Bölgelerimizce vize edilerek tasdik için Merkeze gönderildiği. Yer teslimlerinde Genel Müdürlükçe hazırlanmış yerleşim planlarına daha önce Bölge ve Belediye görüşü alınarak uygun olduğu bildirildiği halde bazen ihale yetkisi Bölgelerimize verilen ve yer teslimleri de Bölgelerimizce yapılan işlerde tasdikli yerleşim planına uyulmadığı. proje orjinalleri kabul noksanı olarak tutanağa geçirilmeli.

revizyon projeleri ise imalat bittikten sonra Genel Müdürlüğe gönderilmiştir (Dazkırı-Afyon Hal). Örneğin şartnameye uygun olmayan tuğlanın kullanılması durumunda tuğla nem çekmekte. su giderleri mutlaka konulmalı ve toplanan sular yağmur suyu şebekesine bağlanmalıdır. bu ise inşaatta istenilmeyen rutubet ortamına sebep olmaktadır. Tesisat ve inşaat malzeme ve aksamının kullanımında malzemenin varsa TSE belgesine veya kalite belgesine haiz olmasına dikkat edilmelidir. İşçilik hataları nedeniyle bodrum kat duvarlarında yer yer rutubete rastlandığı ve bu nedenle de sıva ve boya imalatında bozulmalar olduğu bir çok inşaatımızda göze çarpan bir husustur(İstanbul Bölge Binası). Bodrum kat hacimlerine hava ve ışık sağlayan kuranglezlerin projelerine uygun olarak yapılmadığı görülmektedir. maliyeti arttırıcı hantal sistemlerden kaçınılmalıdır. Fiyatları olmayan imalatın yapımında ilgili genelgelere göre hareket edilmeli. İnşaatın devamı sırasında müteahhitlere hazırlatılan PVC ya da alüminyum pencere ve kapı imalat detaylarının profil tip ve ağırlıklarının da bulunacağı üretici firma kataloglarıyla birlikte Genel Müdürlüğe gönderilmesi temin edilmelidir. Bitmiş arazi kotlarının yer teslimimden sonra imalat sırasında gereksiz yere değiştirildiği bile görülmektedir. Tesis arsasının eğimli olması halinde çevre istinat duvarları arazinin eğimine uygun olarak kademeli yapılmalı. İnşaat sırasında Belediyelerce istenen değişiklikler Bölge süzgecinden geçirilmeli. imalatı müteakip fiyatın tasdiki gibi Bankamızı zorlayıcı durumlara meydan verilmemelidir. Proje ve detayların doğru uygulanması ve kontrollüğün iyi yapılması durumunda bu hataların tamamen önlenmesi mümkündür. Kuranglezlerde kuranglez döşemesi taban kotu pencere denizlik hizasından minimum 20 cm. UYGULAMA HATALARI Tasdikli projelerinde bulunduğu halde uygulaması hatalı yapılan imalat neticesinde telafisi imkansız durumların ortaya çıktığı da bilinen bir gerçektir. İskan Müdürlüklerince onanmış projelerle ilgili değişiklik taleplerinde proje müelliflerinin telif haklan da dikkate alınarak müelliflerinden izin alınamayacak köklü değişikliklerin teklif edilmemesi gerekmektedir. Genel Müdürlük onayı alınmadan imalatın yaptırıldığı gözlenmektedir. Betonarme kalıp yapıldıktan sonra beton dökümüne geçmeden önce kalıp kontrolden geçirilerek şakülünde olamayanlar şakülüne getirilmeli ve kalıp şişmesini önlemek için uygun görülen yerler takviye edilmelidir. beton kalitesine ihtimam gösterilerek satıhta bozulma ve ufalanmaya engel olunmalıdır. Burada malzemelerin şartnameye uygun ve TSE standardında olduğu kabul edilmektedir. bu değişiklikler keşif artışı ve imalat şartları ve proje göz önünde bulundurularak irdelenmeli ve kabuk edilebilir olanları Genel Müdürlüğe teklif edilmelidir. uygulama sırasında bu projenin çatı sistemi değiştirilerek kırma çatıya dönüştürülmüş. Örneğin bir hal tesisimizde hal dükkanları için daha önce defalarca uygulanmış olan bir tip proje öngörülmüş olup. Bu tür iş kalemlerinin fiyatlarının da Makamca onaylandıktan sonra hakediş bünyesine girmesine dikkat edilmelidir. Saha betonları mutlaka anolu ve dozajına uygun olarak dökülmeli. Özellikle projelen Belediyesince hazırlatılan ve Bayındırlık ve. İnşaatın devamı sırasında bazı Bölge Müdürlüklerimizce de revizyon projesi yapılarak. (Muğla Otogar inşaatında kiremite çevrilmesi istenen trapez alüminyum çatı kaplaması) imalat bitmiş olduğu halde o imalata ait değişiklik talepleri (Hakkari Belediye İşhanı çatısının ahşap oturtma çatıdan teras çatıya çevrilmesi talebi) uygulamada karşılaşılan örneklerdir.Binası). aşağıda ve meyil verilmek suretiyle yapılmalı. Şimdi bu uygulama hatalarından örnekler ile önerileri vermeye çalışacağız. Binanın statik projeleri ve keşif artışı düşünülmeden yapılan kat ilave talepleri. çatı örtü malzemesinde yapılacak değişikliğin çatı meylinin ve mahya yüksekliğinin değişimine neden olacağı ve tüm bunların ise cephe orantılarının bozulmasına ve bazen de tüm projenin revizyonunu gerektireceği gibi hususlar düşünülmeden yapılan teklifler. Tüm şartnamelerde de belirtildiği üzere kullanılan malzemelerde TSE şartının yeterince irdelenmesi gerekmektedir. . Toprakla temas eden bodrum kat betonarme perde yüzeylerinde yapılacak nem izolasyonun işçiliği titizlikle yaptırılmalıdır.

poz nosu ve rengi belirtildiği halde.00-1. Esasen ödenmesi gerekli olan bedel de tariflenen bu imalatın tamamına aittir (Şekil 12. Bankamızca hazırlanan projelerde cephe kaplaması. denizlik ve parapet ve harpuştaların genellikle silinmediği. Hemen hemen tüm inşaatlarımızda dilatasyon imalatının detay projelerine uygun olmadığı sadece üst dilatasyon kapağının yapımı ile yetinildiği gözlenmektedir (Genel Müdürlük arka bina kat ilavesi. WC lerde baş veya rezervuardan suyu taşıyan boruların plastik yerine kurşun olması gerektiği daha önceki seminerlerimizde kararlaştırılmıştır. yağmur iniş borularının tariflerinde de belirlendiği şekilde 1. detay projelerimizde de gösterildiği üzere buralarda madeni ve su yalıtımlı fugalar kullanılmalı. ahşap kaplama dolap. Özellikle otel. bu yüzden de menteşelerin kapakları taşıyamadığı. lavabo ve klozet gibi elemanların duvar yüzeylerine mesafelerinin ayarlanamadığı uygulamada rastlanan örneklerdir (Hasandede Otel). zaman içinde cephe tamiratları bile gerekebilmektedir (Şekil 10. yi geçen 1/2 tuğla duyarlar ile yüksekliği 3. plastik borulara ek yapılmaktadır. Tip 05. aynası. tesisat bağlantıları vb. kapakların düştüğü ya da menteşe vida yerlerinin yalama olduğu karşılaşılan örneklerdir. motel gibi ıslak hacimlerin çokça bulunduğu tesislerde seri imalata geçilmeden bir ıslak hacmin örnek şablon olarak kullanılmak üzere kapı açılışı. bakır içine bitüm doldurularak dilatasyon kapağı sadece bir taraftan vidalanmalı. yumuşak bakır 40 x 30 x 4 korniyer ile 40 x 9 lama arasına sıkıştırılmalıdır. doğal taş ve suni mermer süpürgeliklerin sıva imalatı tamamlandıktan sonra yapıldığı bunun ise gereksiz kalınlıklar nedeniyle kapı imalatını bile etkileyerek kapı açılışlarını zorladığı ve bu tür imal edilmiş . yi geçen 1 tuğla duvarlarda mutlaka ara hatılların yapılması gerekmektedir. İnşaat sırasında yapımı gerekli görülen ve genellikle de özel fiyatla ödemesi yapılan lambri kaplama. U dirsek. ters bir uygulama olarak da mermer. nedeniyle tecritten beklenen netice alınamamakta. Bu husus teras çatılar için de geçerli olup. Fiyat tarifinde görünen ve görünmeyen yüzeyleri özel ahşap kaplama geçtiği halde uygulamada görünmeyen yüzeylerin sadece astarlanarak bırakıldığı. uygulamada projede farklı renkler içeren yatay veya düşey bantların teşkil edilmeyerek cephenin tek renk olarak boyandığı ve bu yüzden de projede verilmek istenen cephe ve renk uyumu sağlanamadığı gözlenmektedir (Besni-Adıyaman Belediye Binası. Aslında bu husus yönetmelik ve talimatlarda da belirtilmektedir (Şekil 2).50 metrede bir kelepçelenmemesi boruların cepheden ve birbirlerinden ayrılmasına sebep olmakta bu hususlar da cephelerde tahribata neden olmaktadır. duş veya küveti.13). Özellikle de döşeme dilatasyonları döşemeden alt kata su geçişini önlemek bakımından büyük önem taşımakta olup. Sıhhi tesisat bağlantı malzemeleri T. Bu hususun bir kez daha hatırlatılmasında fayda görülmektedir. Kapıların lavabolara çarptığı veya hiç açılamadığı.18 Belediye binası uygulamaları).00 m. özel imalatın yapımında fiyattaki tarifine uyulmadığı gözlenmektedir. nin mutlak surette galvaniz veya paslanmaz malzemeden seçilerek kullanılmasına dikkat edilmelidir. dikkate alınarak yerleşimi yapılmalı ve daha sonra seri imalata geçilmelidir. traverten kaplamalı merdivenlerde rıhtların basamağın arkasına getirildiği gözlenmektedir (Şekil 14). Yine ıslak hacim döşemelerinde gereken meyillerin verilmemesi bazen de ters meyil verilmesi sebebiyle tecrit işçiliğinin de dikkatli yapılmaması halinde meydana gelen akıntılar daha sonra da önlenememektedir(Macunköy.Misafirhane). İstanbul Bölge Binası). radyatör yeri.Mimari ve betonarme projelerde gösterilmemiş olsa bile yüksekliği 2. klozeti. lavabosu. Mozaik süpürgelik. (Göreme Otel) detay projelerinde gösterildiği halde gerekli yerlerin masiflenmemesi sebebiyle menteşelerin suntalara tutturulmak zorunda kalındığı. Özellikle rezervuara takılan uç ile WC taşına takılan uçlar farklı kalınlıkları sebebiyle problem çıkarmakta. Merdiven tatbikatlarında basamak ve rıht ayarlamalarının yapılmadığı. Detaylarında ve projelerde gösterildiği halde pencere denizlikleri ile parapet duvarı harpuştalarında damlalık ile yağmur inişleri bitiminde döfen veya dirsek yapılmaması. ayrıca bu çatılarda yalıtım-parapet-baca dibi birleşimlerinin detaylarına uygun yapılmaması. rakor vb. Bu da kısa sürede tamirat gerektirmekte ve hatta fayans kırımlarına bile neden olabilmektedir. 11).00 m. suni mermer. asma tavan vb. ahşap kaplamalı kapı.

depo. ahşap kapı pervazlarında da detaylara uymayan imalat yapıldığı gözlenmektedir. süpürgelik imalatının yarım bırakılması. Gözlemlerimizde. Çatılarda rastlanan bu eksiklerin giderilmesi bakımından çatı imalatının yapımında dikkat edilmesi gerekli hususların bir kez daha hatırlatılmasında fayda görülmektedir. Özellikle metal örtülü çatılarda çatı arası havalandırması büyük önem taşımaktadır. Bu durumda yapı içi sıcaklığının istenilen ölçüde tutabilmek için kullanılması gereken ısı yalıtımını da arttırmak gerekmektedir. Tek kat boya yapılması. asansör makine daireleri vb. mertek vb. çatı örtüsü ile baca ve kalkan duvar dibi bağlantı detaylarının uygun olarak imal ettirilmediği. döşemelerin silinmemesi vb. çatılarda dikme. Bu ise ısı ekonomisi yönünden uygun bir yöntem değildir. Bu sıcaklık çatı örtü gerecinin ısı iletkenlik özelliğine göre değişiklik göstermekte ve metal örtülerde en yüksek değere ulaşmaktadır. Yukarıda belirtilen nedenlerle çatı arasındaki sıcaklığın dış sıcaklıkla eşitlenmesi zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Projelerde gösterilmemiş olsa bile öncelikle çatı havalandırma proje ve hesapları yaptırılmalı. Bodrum kat. aşık. Bunun sağlanması ise çatıda doğal termik havalandırmanın yapılmasıdır. tam açılamadığı ve bu noktalarda sıva tahribatlarının olduğu. rüzgar bağlantılarının yapılmadığı. Demir kapılarda kasaların detay projesinin aksine sıva ile hem yüz yapıldığı ve bu sebeple de duvar dişinin de olmadığı mekanlarda kanatların çalıştırılamadığı. teshin merkezi. Esasen çatı arası havalandırılan çatılara soğuk çatılar denildiğini ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün yayınladığı SOĞUK ÇATILAR kitabından tüm bölgelerimize de gönderildiği malumunuzdur. aralıklarının proje ve şartnamelere uygun olarak yapılmadığı ve genel olarak aralıkların daha fazla bırakılması sebebiyle ahşap konstrüksiyonun sehim yaptığı. ve neticesinde çatı üzerinde yer yer göllenmeler meydana gelecek. Mermer ve suni mermer döşeme kaplamalarının cilası mutlaka makina ile ve şeffaf cila kullanılmak suretiyle yapılmalıdır (Erzurum Belediye Sarayında fırça ve renkli cila kullanılması). Çatı arası ve çatı üzeri çıkış kapaklarının yapılmadığı tesislere bile rastlanmaktadır. Yaz mevsiminde çatı arası havalandırılmayan tesislerde çatı arası boşluğundaki havanın sıcaklığı dış hava sıcaklığının üzerinde bir dereceye ulaşmakladır. Kış mevsiminde ise çatı arası havalandırılmadığı takdirde. kiremitlerin bağlanmadığı. beton oluk ve saçaklarda yapılan imalat hataları. ayrıca denizlik ve parapet imalatlarının da detayına uygun yapılmadığı gözlenmektedir(Şekill5). Durun neticesi olarak da örtü gerecinin ek ve bini yerlerinden akıntılar başlayacaktır. nedenlerle de çatılarda istenilen randımanın sağlanamadığı görülmektedir. tasdikini müteakip uygulamaya geçilmelidir. mutfak . bazı tesislerde de baca içlerinin sıvanmadığına rastlanmaktadır. .süpürgeliklerin kısa sürede de sıva yüzeyinden ayrıldığı. Bankamız soğuk hava tesisleri şartnamesine göre çimentolu imalat yapılmasına dikkat edilmelidir. ve damlalıkların ve kasa ile sıva arasına konması gereken T parçaların konulmadığı. yapı tesislerinin önemli imalatlarından olan çatı imalatına ve bu imalatta rastlanan özür ve eksiklerine çok sık rastlanması nedeniyle daha fazla yer vereceğiz. Çatı imalatında kullanılan tüm ahşap konstrüktif malzemenin minimum kesitleri ile aralıkları da yine SOĞUK ÇATILAR kitabında belirtilmektedir (Şekil 4). Havalandırma giriş ve çıkış deliklerinin hesap tarzı bu kitapta belirtilmiştir (Şekil 3). Soğuk hava odalarında iç sıva ve badana işlerinde tecriti bozması nedeniyle kesinlikle kireç kullanılmaması. çıkış delikleri ise çatı boşluğunun en yüksek noktasında tertiplenmelidir. çatı ahşap imalatında kullanılan kereste kalitesi vb. Bu bölümde ise. Giriş delikleri çatı boşluğunun en düşük. fazla göz önünde olmayan mekanlarda işçilik kalitesinin çok düşük olduğu ve hatta bir takım imalatın da tamamlanmayarak yarım bırakıldığı gözlenmektedir. PVC ve alüminyum profillerle imal edilen doğramalarda lastik fitil. Hal dükkanları gibi sobalı tesislerde baca yeri yapılmasına rağmen baca ağzının açılmadığı. çatı havalandırma boşluklarının bırakılmadığı. çatı arası boşluğundaki havanın sıcaklığı dış hava sıcaklığının üzerine yükseleceğinden özellikle karlı bölgelerde çatı üzerinde biriken karların erimesi durumu ortaya çıkacak eriyen karlar. saçaklarda dış soğuk hava ile temas ettiğinde buzlaşacak. kuşaklama ve göğüslemelerin tek taraflı yapıldığı. hususlar göze çarpan örneklerdir. (Hasandede Otel) bu kısımların daha sonra silikon ile doldurulduğu.

.9. Uygulamada ise. Bu durumda iç buhar basıncı etkisiyle çatı arası boşluğuna geçmeye çalışan buhar. Çinko sıva eteklerinin detayına uygun imal edilmediği. Bunun tersi halinde rüberoit ek yerlerindeki binmeler altta kalacak ve su akış yönüne ters olacak ve rüberoit sermenin bir anlamı kalmayacaktır. çoklukla yapılan bir uygulama ile sıva üzerine tutturularak böylece bırakıldığı bu nedenle de daha geçici kabul safhasında sıva diplerinde ayrılmalar olduğu görülmektedir. genellikle sadece serildiği ancak yapıştırılmadığı görülmektedir. birer sıra atlanarak bağlandığı. Çatı imalatı tamamlandıktan sonra çatı üstü ve yatay yağmur oluk ve dereleri iyice temizlenmelidir.Kesinlikle yapılmaması gereken yanlış bir uygulama da çatı döşemesi üzerine konan ısı yalıtım malzemesini korumak gerekçesiyle bu yalıtımın üzerine bitümlü karton ya da naylon serilmesidir. Bölgelerimizce geçici ve kesin kabul isteminden önce bu kabul şartlarının yerine gelip gelmediğinin de dikkatlice irdelenmesi.11). diğerlerinin ise bağlanmadığı.8. havalandırma yoluyla dışarı atlamadığından ısı yalıtımı içinde yoğunlaşacak ve ıslanan ısı yalıtım malzemesi de görevini yapamayacaktır. Ayrıca rüberoit ek yerlerinin yapıştırılması zorunludur. Oysa tüm bu imalatın nasıl yapılması gerektiği SOĞUK ÇATILAR kitabında da belirtilmektedir (Şekil 7. Özellikle tip proje uygulamasının yapılacağı tesislerde tesisin yapılacağı yörenin iklim özelliklerine göre seçilecek çatı örtü malzemesinin cinsi ve çatı meylinin tespiti büyük önem taşımakta olup. Kiremit altında kaplama tahtası üzerine serilen rüberoitin serim yönü damlalık aşığından başlayarak mahya aşığına doğru olmalıdır. Buralardaki harç ve kiremit döküntüleri yağmurla birlikte sürüklenerek yatay yağmur oluğundan düşey yağmur inişi birleşimlerini tıkamakta ve yağmur sularının çatı içerisine girmesine neden olmaktadır. özelikle de geçici kabule hazır olmayan tesislerin kabulünün istenmemesi önemle üzerinde durulması gereken bir diğer husustur. Genellikle tesisat çalıştırılmadan ve deneyleri yapılmadan kabullerin istendiği görülmektedir. bunlara ait kriterler de SOĞUK ÇATILAR kitabındaki çizelgede belirtilmiştir(Şekil 5) Kiremit tel bağlantılarının uygulamada sadece damlalık aşığı civarındaki noktalardan 1 bazen de 2 sıra yapıldığı. Baca ve mahya birleşimlerinde çinkonun kiremit üstüne gelmesi gerekirken kiremit altına dahi konulduğu gözlenmektedir.10. bağlama teli olarak galvanizli tel yerine betonarme bağlama teli kullanıldığı gibi örneklere de rastlanmaktadır (Şekil 6). Geçici kabullerden önce de Belediyelerince inşaatlarda tadilat yapılmasına müsaade edilmemelidir.

Şekil 1 : Deprem Araştırma Daire Başkanlığınca hazırlanan duvar yapım usulleri .

A (Giriş delikleri toplam alanı) = . aşağıda izah edildiği gibi hesaplanacaktır. 1 yatay çatı alanı 500 B (Çıkış delikleri toplam alanı) = 1. çatı arası boşluğunun havalandırılması yeterli olacak ise.5 ~ 2 katı olması yeterli olmaktadır. oluklu amyantlı çimento-eternit benzeri oluklu metal) örtü altında veya bini noktalarında bitümlü karton kullanılmadığı durumlarda. 5 ~ 2 x giriş delikleri toplam alanı. Çıkış delikleri alanları toplamının İse giriş delik alanları toplamının 1. Giriş deliklerinin alanları toplamının çatı yatay izdüşümü alanının 1/5OO üne eşit. parçalı ve oluklu örtülerde (kremit.Şekil 2 : Deprem Araştırma Daire Başkanlığınca hazırlanan duvar yapını usulleri Havalandırma giriş ve çıkış deliklerinin büyüklükleri ve birbirlerine oranları. yapının özellikleri ve önemi de göz önünde bulundurulmak şartıyla ayrıca havalandırma yapılmayabilir. Ancak.

havalandırılma giriş deliklerinin çatı boşluğunun en düşük. Şekil 4 : Soğuk ahşap konstrüktif malzemesi minimum kesit ve açıklıklarına ait çizelge Şekil 5 : Bölgelere göre soğuk çatı kaplama malzeme ve meyillerini gösterir çizelge . çıkış deliklerinin ise çatı boşluğunun en yüksek noktasında detaylandırılması gereğidir.Doğal termik havalandırmanın temin edilebilmesinde giriş ve çıkış deliklerinin çatı yüzeyine ve birbirlerine göre oranı önemli bir faktör olduğu kadar dikkat edilmesi gereken diğer bir husus da.

Şekil 6 (a) : Kiremit örgüsü diziliş ve bağlantı şemaları (ahşap oturtma çatı üzerine kaplama tahtası) Şekil 6 (b) : Kiremit örgüsü diziliş ve bağlantı şemaları (eğimli betonarme çatıda) Şekil 6 (c) : Kiremit örgüsü diziliş ve bağlantı şemaları (ahşap oturtma çatı üzerine latalı) .

Şekil 7 : Fenerli mahya havalandırma detayı Şekil 8 : Mahya havalandırma detayı .

Şekil 9 : Duvarla birleşen mahya havalandırma detayı Şekil 10 : Parapet duvarı ile birleşen mahya detayı .

Şekil 11 : Baca dibi detayı Şekil 12 : Dilatasyon detayı (döşemede) .

Belediyelerce temin edilen projeler genelde Bayındırlık İl Müdürlüklerine tasdik ettirilen projeler ile işin yapımını üstlenen firma tarafından yaptırılan tesisat projeleri Bölgelerimizin vizesine müteakip tetkik ve tasdik edilmek üzere Başkanlığımıza gönderilmektedir. merkez teşkilatındaki meslektaşlarına ışık tutması açısından son derece yararlı olacaktır. statik ve tesisatla ilgili projeler olmaktadır. 2) Yine Başkanlığımızca ihaleten yaptırılan projeler.Başkan Yardımcısı Bankamız yatırım programında yer alan çeşitli yapı sektörlerindeki işlere ait projelerin temini şu şekilde olmaktadır. Bölgelerimiz kanalıyla gönderilmiş olan projelerin ilgili Bölgece bazen hiç tetkik edilmeden gönderilmiş olduğu anlaşılmaktadır. 4) Bir de bu projelerin dışında Belediyelerce temin edilen projelerden oluşmaktadır. 1) Başkanlığımızca temin edilen projeler bu projeleri ikiye ayırmak durumundayız. Başkanlığımızca yapılan tetkiklerde.Şekil 13 : Dilatasyon detayı (duvarda) TESİSAT PROJELERİNİN ÖNEMİ VE UYGULAMADAKİ SORUNLARI İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Çetin ÇETİN . ISI YALITIMI Isı yalıtımı önemi en azından tüm teknik elemanları tarafından bilinen ve enerji tasarrufunda büyük fayda sağlayan 30 Ekim 1981 tarihinde yayınlanarak yürürlükte bulunan ve bugüne kadar muhtelif küçük değişikliklere uğramış olan ısı yalıtımı yönetmeliğinin üzerinden yaklaşık olarak 16 yıl . Oysa ki Bölge Müdürlüğümüze intikal eden elektrik veya makine aksamlarına ait tesisat projelerinin ilgili bölge elemanları tarafından da iyice tetkik edilerek projeler üzerinden gerekli düzeltmelerin yapılması gereğinde tasarruf amacını da kapsayan notların düşülmesi hususu. a) Tip projeler b) İşin özelliğine istinaden Başkanlığımızca ele alınıp yapılan projeler. 3) İnşaat işinin ihalesi bünyesinde müteahhit firmaca yapımına karar verilen projeler ki bu projeler genelde elektrik.

Kazan dairelerinin temiz ve havadar olması için gerekli duman bacalarının yanında yeterli kesitlerde kirli ve temiz hava bacalarının olması. Bölgelere göre pencere.000 adet ekmek veren fırın şeklinde de olmaktadır. Ayrıca kompresör.Kazan dairelerinin bina içine ve bina dışına açılan en az iki kapılı olması. Her kalorifer kazanı için ayrı baca yapımına itina gösterilmesi gerekmektedir. Bunun yanında bir otel tesisinde mutfak ve çamaşırhane kısımlarına birim fiyatla yapılan imalatların dışında sık sık faturalı imalatlarında gündeme geldiği bilinmektedir. klima santral yeri hava kanallarının geçeceği sorun olduğundan bu tür sonradan ortaya çıkan isteklerin ilgili Bölgemizce gerekçeler ortaya konularak istek sahibi Belediyenin ikna edilmesi suretiyle talebinden vazgeçirilmesi cihetine-gidilmesi yerinde bir karar olacaktır. . tutulması. Örneğin ekmek pişiren bir fırın tesisi ile ilgili olarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarında iadece 8 saatte 10. . hamur tartma ve kesme makineleri ile piyasada çok kullanılan döner tipli fırının da birim fiyatları olmadığından dolayı zorunlu olarak faturalı imalat yoluna gidilmektedir. Çünkü işin mimari projesinde normal kat yüksekliği yaklaşık 280 cm olduğundan dolayı bu tesisin klimalı duruma getirilmesi halinde kanal altındaki yükseklik yer yer 2 m ye düşmekte ve bu durum ise çirkin ve istenmeyen bir görünüm sergilemektedir. İşin ihale keşfinde ve projesinde yer almayan imalat kalemlerinin yaptırılması durumunda ise yine finansman yönünde zorlanılmakta iş % 30'a girmekte ve bazen de ek sözleşme yapma zorunluluğu doğmaktadır. detaylarının kalorifer ısıtma soğutma projesinde belirtilen detaylara uygum sağlanamadığı. .Kalorifer kazanlarının iki veya daha fazla olması durumunda iki kazan arası mesafenin asgari 40 cm. . hamur yoğurma ekmeğe şekil verme. 1) İşlerin yapıldığı (ısı-bölgelerinin) malzemeleri ısı geçirgenlik dirençlerinin uygun tutulmaması. Oysaki Bankamıza fırın talebinde bulunan Belediyelerin istekleri 8 saatte 5. Gerçek Bölgelerimiz kanalıyla Başkanlığımıza intikal ettirilen ve gerekse yükleniciler . tarafından Direk Başkanlığımıza verilen kalorifer tesisatı projelerinde ısı yalıtımı yönünde şu aksaklıklar gözlenmektedir.000 ve 20. Değişik kapasitedeki fırın ekipmanlarından un eleme. Teshin merkezlerinde ise aşağıdaki hususlara fazla ilgi gösterilmediği anlaşılmaktadır.geçmiş bulunmaktadır. .000 ekmek pişiren matador tipi fırın ve ekipmanın fiyatları yer almaktadır. tavan. 2) Mimari projelerdeki duvar. uzakta bulunmalarına.000-15. İşin projesinde ve ihale keşfinde olmayan ve bu imalatların tesislerin bünyesine sonradan girmesi durumunda büyük maliyet artışları olmakta ve önemli derecede proje ve inşaat tadilatları meydana getirmekte neticede de rantabl bir sonuç ve iyi bir görünüm vermemektedir. Tesisatlar Bünyesine Giren Faturalı İmalatlar Yapı sektöründe yer alan bazı tesisat işlerinde birim fiyatla yapılan imalatlar yetersiz kalmakta ve zorunlu olarak faturalı imalat yoluna gidilmektedir. 3) Dış cepheye açılan pencerelerin o cephedeki toplam alanın % 15'ini geçmemesine dikkat edilmediği. Teshin merkezlerinde kalorifer kazanlarının kenarları duvardan veya vana montajı yapılan cihazlardan en az 70 cm. otel. döşeme. belediye hizmet binalarının ısıtma ve havalandırma şekillerinden değişikliğe gidilmesi inşaat bünyesine fan coil veya klima sistemlerinin girmesi zaman zaman Belediyelerce talep edilmektedir. dış duvar ortalama ısı geçirme katsayılarının K.Ort tutturulmadığı.Kazanların üzerindeki düzenlerin gereğinde sökümü ve bakımının yapılması için bu düzengeçlerin üzerinde en azında 1 metrelik bir mesafenin bırakılması. Klima ve Havalandırma ile İlgili Sorunlar İhalelerden sonra işin seyri sırasında özellikle sıcak yörelerdeki işhanı.

Şunu üzüntü ile söylemek durumundayım ki geçmişte bazı Belediyelerin tesis sahibi olabilmeleri için tesis yaptırmak istedikleri kaynağın dışında değişik kaynaklardan temin ettikleri su numuneleri ile tesisleri hayata geçirilmiş. kalite yönünde iyi ancak standart yönünde yeterli yerli malzemeye uyum sağlamayan diş sıyırmaları ile kaçaklara neden olan Yugoslav ve Brezilya menşeli fittings malzemelerine kontrollük teşkilatımızca itibar edilmemeli. . Rekor. Ancak bu tesislere işletme ruhsatı veren Sağlık Bakanlığı ile büyük pürüzler yaşanmasına neden olmuştur. kombinalar ve buralarda çalışanların sahip olması gereken teknik. Manşon. kokusuz. Yurt içi piyasada bol miktarda bulunan.hariç işin ihale keşfi dışına çıkılmamalı ve bu tür faturalı imalatların Belediyesine veya işletmeciye (müstecire) bırakılması yoluna gidilmelidir. Tesiste kullanılan el aletlerinin temizlik ve dezenfeksiyonu için çalışma alanlarının uygun yerlerine en az 82° C sıcaklıkta su ve dezenfekten madde içeren kapların bulundurulması gerekmektedir. Direk. Yapımına karar verilmesi durumunda ise şişelenecek olan suyun analizleri iyi yapılmalı söz konusu suyun renksiz. hijyenik ve sağlık şartları ile bu yerlerin kurulma. Bu sular ile ilgili olarak Belediyelerce yaptırılan analizlere itibar edilmemeli bu suların hıfzısıhha veya Bankamız Laboratuarlarında elde edilecek verilere göre değerlendirmeye alınması sonradan giderilmesi mümkün olmayan hataları ortadan kaldıracaktır. Bu aksamların görevlerini yerine getirebilmesi için mutlak suretle iyi bir işçilik ve kaliteli fittings (bağlantı) elemanlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu yönetmeliğin kapsamında: Kırmızı et ve ürünlerini üreten. bunların. Redüksiyon. Boru bağlantılarındaki T. ve pet şişe için ise 200 Milyar TL. Nipal gibi elemanların tesis bünyesine girmelerindeki işçiliğe gerekli hassasiyet gösterilmeli ve boru bağlantılarında oluşabilecek gaz ve su kaçaklarına meydan verilmemelidir. ruhsatlandırma.yi aşan bu tesislerin iyi bir pazar bulamayacakları anlaşıldığı takdirde Belediye ilgilileri ikna edilerek bahis konusu tesisin yapımından vazgeçilmelidir.Bu durumlara meydan verilmemesi açısından fırın tesisi gibi zorunlu işler. Mezbaha ve Kombina Tesisleri: Başkanlığımız çalışma sahasında yoğun olarak yer alan gıda sektöründeki mezbaha ve kombinaları da kapsamına alan Tarım ve Köy İşleri Bakanlığınca kırmızı et ve et ürünleri üretim tesislerinin kuruluş. çalışma ve denetleme esasları yer almaktadır. çalışma ve denetleme usûl ve esaslarına dair bir yönetmelik 19 Ağustos 1996 tarih ve 22732 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Maden veya membaa suyu şişeleme tesislerinde etüdün önemi: Şişeleme tesislerinin etüdünde dikkat edilmesi gereken konunun başında pazarlama olayı gündeme gelmelidir. Bu nedenle benzer olayların tekerrür etmemesi bakımından konuya gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir. mezbaha veya kombinada kullanılacak olan havai hat (Monoray sistemi). Yönetmelikte tesisat ile ilgili hususları şu şekilde sıralamak mümkündür. gerçek ve tüzel kişiler ile resmi kuruluşlar tarafından kurulmuş ve kurulacak olan tüm tesisler. Etüd esnasında mutlak suretle çevredeki benzer nitelikteki tesislerin varlığı araştırılmalı maliyetleri bu gün için cam şişede 150 Milyar TL. açılış. Tesisat Bağlantı (fittings) Elemanları: Bilindiği üzere memleketimizde tesisat aksamlarında kaliteli sayılabilen bir çok malzemenin üretimi yapılmaktadır. Etle temas eden veya edebilecek olan yüzeylerin kaynak ve birleşme yerleri düzgün ve pürüz olması yanında. yerine yerli üretim yapan Türkiye şartlarında iyi sonuç veren ve galvanizli malzemeden mamul olan Trakya dökümün (Haymak) üretmiş olduğu fitting malzemelerinin kullanılması yoluna gidilmelidir. et ve ciğer taşıma arabaları. taşıyıcı kanca sistemleri ete zarar vermeyecek şekilde kolayca temizlenip dezenfekte edilebilecek nitelikte ve paslanmaz materyalden yapılmış olması gerekmektedir. berrak olması yanında sertlik oranına çok dikkat edilmelidir. Şişelenmek istenen suyun serili derecesi 6 il 8 arasında olmalıdır.

İnşaat kısmı Bölgelerimizce tamamlanan bu tesislerin makine aksamlarının ihalesi ise ilgili Bölgelerimizin inşaatın tamamlandığını bildiren mesajlarından sonra Başkanlığımızca yapılmaktadır.7 m hesabıyla kesim kapasitesinin 2 katı olacak genişlikte kolayı temizlenip dezenfekte edilebilir özellikte dayanıklı ve su geçirmez zemine ve gerektiğinde hayvanları yemlemek ve sulamak için gerekli düzenekler ve yeterli. Ancak depolanan emtianın vereceği ısınma ısısından fermantasyonundan soğutucunun karlanacağı ve küçük olan lamel aralıkların donacağı dolayısıyla görev yapamaz durumda kalacağı bu durumda depoda muhafaza edilmekte olan binlerce tonluk emtianın bozulmasına neden olabileceğinden yani iki bin tonluk bir soğuk hava tesisinde elmanın bozulmasından dolayı meydana gelecek olan zararın . Böylece kg. Bu nedenle inşaat firmasının tesisteki işi tamamen bittikten sonra inşaatın tesisat ihalesine hazır olduğu Başkanlığımıza bildirilmelidir. Soğuk Hava Tesisleri ile İlgili Sorunlar: Soğuk hava tesisleri ile ilgili etüdler yapılırken de depolanacak olan emtia miktarının tespiti Belediye yetkilileri dışında yörenin Ziraat Müdürlüklerinden alınması durumunda daha sağlıklı şekilde neticeye gidilmiş olacaktır. olmaktadır. Kesilecek her büyükbaş hayvan başına bir kesim için 1. iki bin. Çünkü bin veya iki bin ton kapasiteli soğuk hava tesisi makine aksamının yapım süresi sadece 4 veya 5 ay olmaktadır. Bölgelerimizce inşaat ihaleleri yapılan soğuk hava tesislerin inşaat mutlak suretle yıl sonuna gelecek şekilde planlanmalıdır.ı 12 ile 15 bin liraya depolanan elma içi işletme masrafları maksimum 5 bin TL. Bu doğrultudan hareketle yöredeki depolar da göz önüne alınarak soğuk hava deposu yapımına karar verildiği takdirde 500 ton ve üzerindeki depoların kar getirdiği dikkate alınmalı ihtiyaç duyulduğu takdirde bin. Soğuk hava tesislerimizin iki kategoride neticelendirildiği Bölgelerimizce bilinmektedir.su ve drenaj sistemine sahip olması aranır.000 litre her küçükbaş hayvan içinde 250 litre tazyikli su imkanı ve uygun klorlama sisteminin kesim hane bünyesinde olması istenmektedir. 1997 yılı yatırım programımızda sadece yeni işler arasında 42 adet mezbaha tesisinin yer aldığı dikkate alındığında ve bu tesislerin yaptırılması ve hizmet üretmelerindeki gerekli olan ruhsat işlemlerinin tekamülü bakımında ilgililerin bu Yönetmelikteki hükümlere göre işlem yapmalarında fayda görülmektedir. Süre uzatımları da dikkate alındığından inşaatın bitimi Mart ayını geçmemelidir. Bu yerlerin hayvan türleri için ayrı bölümler halinde olması.lik gelirin göz ardı edilmemesi gerekmektedir. tesis depolama mevsimine yani Eylül ayı sonu ile yetişmiş olacaktır. Aynı tesiste iki müteahhit firmanın faaliyet göstermesinin sakıncaları herkes tarafından bilinmekte ve ayrıca bu durum süre uzatımlarına neden olduğu gibi bazen de iki müteahhit firma arasında istenmeyen olaylara sebebiyet verilmektedir. Soğuk Hava Tesislerinde Göz Önünde Bulundurulması Gereken Diğer Hususlar: Soğuk hava tesislerimizin bünyesine giren tesisat kalemlerinin T. beş bin ton kapasiteli tip projelerimizin uygulanması cihetine gidilmelidir. kabul edildiğinde bin ton kapasiteli tesiste mevsimlik depolama geliri yaklaşık 8 ila 10 Milyar TL. Bankamızdan 300 ila 500 Milyon TL kredi talepleri dikkate alındığında belirtilen mevsimlik 8 ile 10 Milyar TL. Belgeli olmasına dikkat edilmeli Soğutucu aksamında kullanılmakta olan soğutucuların (Evaporatörlerin) lamel aralıkları kumpastla ölçülerek teknik şartnamedeki değerlerle karşılaştırılmalıdır. Burada değinmek istediğim husus.Açık ve kapalı hayvan bekleme yerlerinin: (padokların) büyükbaş hayvanlar için 3m2 küçükbaş hayvanlar için hayvan başına 0. Lamel aralıkları küçük tutulan bir soğutucu laboratuar şartlarında istenilen kaloriyi (soğutma yükünü) verebilir.S.E. yeterli sayıda muayene padoklarının bulunmasa ve farklı türlerdeki hayvanlara ait trafiğin çatışmasına meydan vermeyecek şekilde yapılmış olması gerekir. Belirtilen hususa riayet edildiği takdirde. Bir çok Belediyenin. Bölgelerimizin mesajına istinaden ihalesi yapılan tesislerin yer teslimine gidildiğinde hala inşaat işinin bitirilmediği görülmektedir.

NAKLİYELER ve ÖZEL FİYAT ANALİZLERİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Yusuf HASANÇEBİ . Ancak kabul mahalline gelen heyet tesisin hala şantiye cereyanı ile çalışmakta olduğunu tesis için gerekli trifaze elektrik akımından 1 veya 2 fazm tesise eksik geldiği dolayısıyla tesis bünyesinde bulunan asansör. teslimi olarak belirlenmiş malzemeler ile bilumum kazı imalatlarının inşaat ve depo mahalline taşınmaları karşılığında ödenmesi ön görülen bedele nakliye bedeli denilmekte ve istihkak tanziminde ayrı bir başlık altında düzenlenmektedir. zaman zaman tesisat yönünün de güçlüklerle karşılaşılmakta bazen de yeterli hazırlıklar önceden yapılmadığından kabul işlemi yapılmadan dönülmekte veya şartlı kabul yapılmaktadır. Fabrika. Ayrıca: Bu tesislerdeki tecrit imalatı tamamen Bölge kontrol teşkilatlarının gözetiminde yapıldığından soğuk odalarda m2'ye 1. herhangi bir çöküntüye meydan verilmemesi için döşeme tecritinde şartnamede belirtildiği gibi m3.asgari 100 Milyar TL.750 ile 2. Bölgelerimizce geçici kabulü istenilen işlere gidildiğinde. Bir yapı tesisinin geçici kabulü genelde 3 veya 5 günlük bir sürede yapılmaktadır. soğuk oda veya brülörün çalışmadığı ayrıca soğuk oda için soğutucu gazın ve kalorifer kazanı içinde fuel-oil' in temin edilmediği çok olmamakla birlikte bazı tesislerde görülmektedir. 1) Hafriyat metrajı ve diğer nakliyeye tabi malzeme miktarları sağlıklı bir şekilde hesaplanmalıdır. 4) Sağlıklı bir şekilde keşiflere dahil edilmeyen nakliye bedeli. 22 kg yoğunluğundan aşağı polistren köpüğü (strafor) malzemesinin kullanılmamasına dikkat edilmelidir. Kabul işlemlerinin seri ve problemsiz olarak yapılabilmesi için kabul talebinde bulunan Bölgelerimiz kontrol teşkilatlarınca mutlak suretle kabul öncesi tesiste yapacakları gerekli test ve deneylerden sonra Bölgelerimizin geçici kabul talebinde bulunmaları uygun olacaktır. Ayrıca yapı tesislerindeki hakediş tanzimlerinde elektrik kalemlerinin yer alması durumunda Bölge kontrolü Elektrik Mühendisinin de imzasının bulunmasında yarar görülmektedir.000 kg yük geldiğinden. imalat aşamasında keşifte önemli oranda artışa neden olarak. 3) Bu şekilde bulunan nakliye miktarı ve fiyatı keşiflere dahil edilerek. .Başkan Yardımcısı İnşaat işlerinde rayiç bedelleri Ocak. NAKLİYELERİN KEŞFE ETKİSİ İnşaat maliyeti içerisinde önemli bir yer tuttuğunu ifade ettiğimiz Nakliye bedelleri ihale öncesi tanzim edilen keşif özeti içerisinde gerçeğe yakın bir değer ile yer almalıdır. Kontrollük hizmetlerinin etkinleştirilmesi hususunda düzenlenmiş olan bu seminerde inşaat maliyeti içerisinde önemli bir yer tutan nakliye bedelleri konusunda son günlerde meydana gelen değişikliklere açıklık getirmek ve uygulamada birlikteliği sağlamak maksadıyla bu seminer notları hazırlanmıştır. keşifler çıkarılırken. keşif içerisindeki nakliye tutarının gerçeğe yakın hesaplanması sağlanmalıdır. 2) Malzemelerin temin edilecekleri Ocak ve Fabrika mesafeleri (iyi etüd edilerek) tespit edilmeli ve tahmini nakliye fiyatı bulunmalıdır. olabileceği hususu göz önüne alındığında riskin ne kadar büyük olduğu ve konunun ehemmiyeti kendiliğinden anlaşılmaktadır. Bunun içinde. keşfin % 30 lara ve hatta % 30 dışına taşmasına neden olmaktadır.

en yakın fabrikadan temin edilmelidir. karayolları haritasından faydalanılarak. İçmesuyu. ihalesi 28. Bankamıza ait taşıma analizleri. Genelgede.TATBİKATTA NAKLİYE İnşaatın ihalesini müteakip yer tesliminden sonra. Bu çerçevede 28.4. Görüleceği üzere malzemenin inşaat mahalline en yakın ocak ve fabrikadan temin edilmesi ve nakliye mesafelerinin buna göre tespit edilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.. Tanzim edilen tutanak ve krokiler Bölge müdürlüğünce tasdik edilerek ara hakedişlere eklenir.A demiri şantiyeye. c) Her çeşit tuğla ve kiremit yine en yakın tuğla fabrikasından temin edileceği gibi. belgeli ve kaliteli olmasına dikkat edilecektir. kullanılarak nakliye bedeli tespit edilecektir. b) Çimento ve B.ise. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı "GENEL TEKNİK ŞARTNAMESİ’ nin 'Taşıma Genel Teknik Şartnamesi" başlıklı 2 nci maddesindeki esaslar ile belirlenmiş ve bu esaslar doğrultusunda yapılan uygulama adı geçen genelge yayımlanana kadar her işte devam ettirilmiştir. Sonuç olarak nakliye bedeli ödenecek malzemelere. zarar ve ziyandan mesul tutulmak şartıyla dilediği yerden satın almak ve dilediği yoldan dilediği vasıta ile taşımakta serbesttir.1995 tarihinde yayımlanan 1995/21 sayılı genelge ile. Burada dikkat edilecek en önemli husus. özellikleri şartnamelere uygun olmak ve her türlü hasar.s. e) Diğer nakliyeye tabi malzemelerde en yakın mesafelerdeki ocak ve fabrikalardan temin edilecektir. Malzemelerin temin edileceği ocak ve. Mesafeler. T. Aynı genelge o tarihte devam eden işler için ise: "Uygulama yılı birim fiyatlarının hesaplanmasında sözleşme birim fiyatlarının dayalı olduğu nakliye analizleri esas alınacaktır. d) Hafriyattan çıkacak malzemenin döküm yeri. Bazı işlerde yapılan hatalı uygulamalarla Bankamız nakliye analizleri kullanılmaktadır ki bu yanlış bir uygulamadır ve halen varsa düzeltilmesi gerekir. Bankamız 1995 Yılı Birim Fiyat cetvelinde yer alan taşıma analizlerinin kullanılması hükmü getirilmiştir(6. madde).1995 tarihinden sonra ihale edilen işlerde.4. Sözleşmesinde taşıma birim fiyatı bulunmayan ancak inşaat kapsamında kullanılması zorunlu olan malzemelerin taşıma birim.1995 tarihinden önce ihale edilen işlerde . nakliye bedeli ödenecek malzemelere nasıl ve ne şekilde taşıma bedeli ödeneceği. sözleşmesinde birim fiyatı bulunan malzemelerin taşıma birim fiyatlarının hesaplanması için kullanılan taşıma formülleri (İller Bankası Taşıma Formülleri veya Bayındırlık Bakanlığı Yapı İşleri Taşıma Formülleri) esas alınacaktır. (Bankamızca yaptırılmakta olan Kanalizasyon. gibi malzemelerin şantiyeye en yakın ocaktan temin edilmesi ana prensip olmakla birlikte. b) 28.E. Belediyesinden sorularak tespit edilecektir. SÖZLEŞME VE GENELGE ESASLARINA GÖRE NAKLİYE ANALİZLERİ İLE İLGİLİ HUSUSLAR 28.1995 tarihinden önce. sözleşmesi ise bu tarihten sonra yapılmış işlerde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı "Genel Teknik Şartname" kitabında yer alan taşıma formüllerinin kullanılmasıdır. kontrol mühendisi ve yüklenici tarafından mesafe tutanağı ile krokiler tanzim ve imza edilir. malzemenin kalitesi de ön planda tutulmalıdır. yüklenici bir fiyat farkı talebinde bulunmamak kaydıyla malzemeyi.4.4. Bu ifadeyi açacak olursak. Bilindiği üzere Yapı tesislerinde. . mümkün olmadığı halde yerinde ölçülerek tespit edilecektir." hükmünü getirmiştir.1995 tarihinden sonra ihale edilecek Yapı tesislerinde söz konusu taşıma analizlerinin kullanılması mecburiyeti bulunmaktadır.S.4. Yapı. fiyatlarının hesaplanmasında. a) Kum-çakıl stabilize v.fabrikaların tespitinde aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir. a) 28. devam eden işlerde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri taşıma formüllerinin uygulamasına devam edileceği hükmü açık bir şekilde ifade edilmiştir. Ancak. Deniz Deşarjı tesis inşaatları ile içmesuyu ve pissu arıtma tesis inşaatları için) Genelge tarihinden itibaren ihale edilecek tüm işlerde imalat bünyesine girecek malzemelerin ihzarat ve imalat taşımalarına. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı "Genel Teknik Şartname" kitabında yer alan taşıma formülleri.

teçhizatsız 1. özel hallerde.00 arasında değişen (A) katsayısı uygulanmaktadır.200 ton/m3 2400 ton/m3 … … … … … … … . deniz motoru ile taşımalar arasında yapılacak mukayeseler sonucu. kırmataş Tuvenan. yol. nakliye formüllerine 1. gibi faktörler olması halinde.000 ton/m3 1. taş. bu malzemeler rayiç cetvelinde depo. boru ve ek parçalar. tuvenan.800 ton/m3 2 000 ton/m3 2.800ton/m3 olarak belirlenmiştir.600 ton/m3 Çok sert kaya 2. baraj dolgularının sıkıştırılmasına münhasır kullanılacak olarak belirlenmiştir. Figürede Ölçülen Malzemenin Yoğunlukları: Kum. (malzeme ne ile nakledilirse nakledilsin) taşıma bedeli olarak en ucuzunun uygulanması mecburiyeti bulunmaktadır. Demir yolu ve deniz yolu taşımaları. teçhizatsız ve teçhizatlı hafif gaz beton. çakıl. kum çakıl. şedde.000 ton/m3 Sert küskü 2.200 ton/m3 Yumuşak kaya 2.600 ton/m Sert toprak 1. büz kanalet. kaba yonu taşı İnce yonu taşı Kesme taşı Kiremit (Tutanakla tespit edilecek Tuğla (Tutanakla tespit edilecek) Delikli tuğla (Tutanakla tespit edilecek) Cephe tuğlası (Tutanakla tespit edilecek) Hafif gaz beton (Tutanakla tespit edilecek) Mermer tozu ve pirinci (Tutanakla tespit edilecek) Genleşmiş perlit (Tutanakla tespit edilecek) olarak belirlenmiştir. hafif agrega. fabrika. kireç. belirtilen hükümlere göre. taşımanın o mıntıkanın ticari nakliyesinin pek keşif olduğu mevsimine rastlaması. Nakliye Bedeli Ödenecek Malzemeler: Genel Teknik Şartnamede.GENEL TEKNİK ŞARTNAME TAŞIMA FORMÜLLERİ İLE BANKA NAKLİYE ANALİZLERİ UYGULAMASI ARASINDAKİ ÖNEMLİ FARKLILIKLAR A-) Bayındırlık Ve İskan Bakanlığı Genel Teknik Şartname Kitabına Göre Yapılan Uygulama: Şartnamenin "Taşıma Genel Teknik Şartnamesi" başlıklı 2 nci maddesinde. El arabası ile en fazla 100 mt. taşımanın fena iklim şartı zamanına rastlaması. Taşıma yollarının özellikleri. genleştirilmiş perlit agregası ve genleştirilmiş perlit mamulleri.00-2. tuğla. Kazının Zemin Cinsine Göre Yoğunluktan Yumuşak toprak 1. mermer tozu ve pirinci. mermer tozu ve pirinci. ocak teslimi olarak yer alan malzemelerdir.800 ton/m3 … 1.400 ton/m Sert kaya 2. hafif agrega. demir. çimento. stabilize. direk.ye kadar taşıma yapılabilir ve el arabası formülü uygulanır. Bu arada hafızamıza yerleştirelim. Görüleceği üzere. bilumum kazılar.800 ton/m3 Yumuşak küskü 2. Genel olarak karayolu taşımalarında hangi araç ile yapılırsa yapılsın (özel şartnamesinde aksine bir kayıt bulunmadıkça) taşıma bedeli motorlu taşıt formüllerine göre ödenmektedir. kiremit. Hayvan ve hayvanlarla çekilen taşıtlarla malzeme naklinde bu araçlara ait formüller uygulanmak suretiyle ödeme yapılması imkanı bulunmaktadır. stabilize Hafif agrega (Tutanakla tespit edilecek) Tahkimat moloz taşı Parke.

taşıma birim fiyatlarının tespitinde ucuz yol ve vasıta mukayesesi yapılmadan Bankamız "Karayolu taşıma formülleri" esas alınmaktadır..... stabilize 1. sert toprak. s) . Sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa. Zemin klası yumuşak. çok sert kaya gibi sınıflandırılmıştı. yumuşak küskü. yumuşak kaya. taşımanın yapıldığı yolun. 1. fabrika veya depo teslimi olarak yer aldığından.000 ton/m alınacaktır. taşıma bedeli Bankanın taşıma formülleriyle ödenmektedir.. İller Bankası Birim Fiyat Tarifleri kitabının "TAŞIMA İŞLERİYLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR" başlıklı A-I maddesinde yer almakta olup.600 ton/m3 Tuvenan. Bankamız Karayolu Taşıma formüllerinden başka bir formül kullanılmamaktadır. hafif agrega. Buna göre.000 ton/m İnce yonutaşı 2. ton/m3 olarak belirlenmiştir. yumuşak veya sert toprak'ta yoğunluğu 1. B-) Banka Nakliye Analizlerine Göre Yapılan Uygulama: Taşıma işleri ile ilgili açıklamalar.. genleştirilmiş perlit agregası ve genleştirilmiş perlit mamulleri taşıma bedeli ödenmesi öngörülen malzemeler içerisine dahil edilmemiş ve yoğunluklarının ne olduğu ve nasıl tespit edileceği belirtilmemiştir....000 ADEDİ 2. nakliye bedeli hesabında.000 ADEDİ (Dolu tuğla) 2. Yüklenici taşımayı hangi vasıta ve yoldan yaparsa yapsın. bu malzemeler rayiç cetvellerinde ocak. mermer tozu ve pirinci..000 ton/m3 Her nevi kil 2. Pres tuğla (Tutanakla tespit edilecek) Burada dikkat edilirse Genel Teknik Şartnamede taşıma bedeli ödenmesi öngörülen. çamurlu.500 ton Tuğla. kaba yonu taşı 2.. kırmataş 0. genleştirilmiş perlit agregası ve genleştirilmiş perlit mamulleri. taşımaların hayvan. Yumuşak toprak..400 ton/m3 Kiremit 1.. nakliye bedeli ödenecek malzemeler içerisinde yer almaktadır. sert veya çok sert kaya'da olsa yoğunluk 2.700 ton/m... örnek olarak zemin klası. meyilli veya arızalı olması.bu maddeye göre. yumuşak veya sert küskü'de olsa yoğunluk 2.700 ton/m Her nevi küskü 2. sert kaya. Oysa ki. Kazının Zemin Cinsine Göre Yoğunlukları: Her nevi toprak 1.. Genel Teknik Şartnamede hatırlarsak..500ton Delikli tuğla (Tutanakla tespit edilecek) (Her çeşit yatay veya düşey delikli v..200 ton/m Kesme taşı 2. (Nakliye bedeline ayrıca yükleme-boşaltma bedeli ilave edilecektir..800 ton/m Parke. sert küskü.ve teçhizatlı hafif gaz beton. Sözleşme ve ekleriyle özel şartnamesinde aksine bir kayıt bulunmadıkça karayolu taşımalarında taşıma hangi taşıma aracı ile yapılırsa yapılsın.200 ton/m3 Her nevi kaya 2. Figürede Malzemenin Yoğunlukları: (Taşıma bedeli ödenmesi öngörülen) Kum.. Tahkimat moloz taşı 1. teçhizatsız ve teçhizattı hafif gaz beton.600 ton/m Zemin klası. Genel teknik şartnamede yoğunluklarının tutanakla tespit edileceği belirtilen söz konusu malzemelerin. el' ve at arabaları gibi her çeşit vasıta ile yapılması halinde dahi. ... mutlaka şantiye mahalline kadar nakliye bedeli ödenmesi gerekmektedir.. bozuk.800 ton/m3 Hafif agrega (Tutanakla tespit edilecek) .. Bankamıza ait taşıma formülleri kullanılarak nakliye bedelinin bulunması mümkün bulunmaktadır.600 ton/m3 Paçal kazı ... Bu nedenle.. çakıl.

taşımayla ilgili fiyat analizlerine ilave olarak.(10000 mt dahil) Arası Nakliye F=(l-20792*m+10222.lu Moloz taş taşınması (Tahkimat ve dolgular için) 07.lu motorlu araç taşıma katsayısı Taşıma mesafesine göre ayrı ayrı tanzim edilmiş. Çakıl Taşınması 07.06105/2 Poz No.lu B.lu Kırma taş Taşınması 07. boşaltma ve istif bedeli dahil edilmiştir.(30000 mt dahil) Arası Nakliye F=(0.06105/1 Poz No. şantiye içi nakliye ve ikinci kez yükleme-boşaltma bedeli ödenmesi mümkün olabilir.06106/2 Poz No. Bu analizlerden bazılarında (Çimento taşınması. temel.lu Toprak Taşınması (Depo.lu Stabilize Taşınması 07.00)*n 07.00)*n 07.95727*m+12729.lu 07. hendek dolguları için) Kazı malzemesi taşınması 07.için) ve çeşitli pozlarda Boru taşınması ile ilgili Nakliye analizleri "BİRİM FİYAT ANALİZLERİ" kitabında yer almıştır.017 poz no.İB-2 51-400 mt. boşaltma ve istif bedeli dahil edilmiştir. B.97016*m)*n 07. Yinede. taşıması ilave edilmiş ve ikinci kez yükleme.86189*m+15590. ana depoda ihzar edilmiş malzemenin depodan iş yerinde naklinde.lu Çimento taşınması 07. Yapı tesisleri geniş bir alana yayılmadığından malzemenin iş yerinde depolanması ve muhafazası mümkündür.00)*n 07.İB-5 3001-10000 mt.78909*m+3311.İB-4 1001-3000 mt. Çakıl Taşınması El İle elenmiş Kum.017 poz no. Bu analizlerden bazılarında (Çimento taşınması. yapı tesislerinden inşaat mahallinde ihzarat malzemesinin depo edileceği bir alan/yer mevcut değilse ve ihzarat yeri olarak inşaat mahallinin dışında bir yer tespit edilirse.06104/2 Poz No.67819*m+2155.06104/1 Poz No.06102 Poz No.Bankamız Birim Fiyat Analizleri Kitabı Karayolu Taşıma Fiyat Analizleri 07.A demiri taşınması vb. Cinsinden taşıma mesafesi K0=1994 yılı 02.(1000 mt dahil) Arası Nakliye F=(4.00)*n m= mt.lu Moloz taş taşınması (Her türlü inş. Kum.06106/1 Poz No.06103 Poz No.06104/3 Poz No.06105/4 Poz No.76578*m+25202.İB-1 0-50 mt.(50 mt dahil) Arası Nakliye F=(5. (3000 mt dahil) Arası Nakliye F=2.lu Profil Demiri ve Saç Taşınması 07.İB-8 100000 mt. Çakıl ve Granülometrik Kum. 07. Ancak.A Demiri taşınması 07.lu Tuvenan.İB-6 10001-30000 mt.00)*n 07. B.den sonrası Nakliye F=(0. bu durumda yer teslim tutanağında veya yer teslim tutanağında belirtilmezse daha sonra Banka elemanları ve yüklenici ile birlikte karşılıklı olarak imza altına alınan ve Bölge Müdürlüğü tarafından tasdik edilen bir tutanakla belirlenir.00)*n 07.) şantiye içi. .lu 07.06101 Poz No.A demiri taşınması vb) şantiye içi taşıması ilave edilmiş ve ikinci kez yükleme.(400 mt dahil) Arası Nakliye F=(7.06105/3 Poz No.00)*n 07.İB-7 30001-100000 mt(l000 mt dahil) Arası Nakliye F=(0. Kanalizasyon ve/veya içmesuyu inşaatları gibi dağım ve geniş bir alana yayılmış şantiyelerde.87290*m+5227.lu motorlu araç taşıma katsayısı Kl= Uygulama yılı 02.İB-3 401-1000 mt.lu Kırma taş taşınması (İnşaat için) 07.

Ancak. yönetmelik ve genelge büküm/erine riayet etmek de. varsa (aynı görevi yapacak) Birim fiyatı bulunan imalatların tercih edilerek yapımına öncelik verilmesi Veya tesis için çok gerekli olmayan özel fiyatlı imalatların yaptırılmaması gibi hususlar. ilgili sözleşme. . her şeye rağmen yaptırılması gerekli olan ve ÖZEL FİYAT tespit edilmesi gerekli olan imalatlar hususunda. en az üç firmadan alınmış imalata girecek miktarda malzemeyi kapsayan proforma faturalar Bankaya verilir. Bu usullerden hiçbiriyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa Müteahhitçe. a) Sözleşme ve eklerindeki (birim fiyat cetvellerindeki) Birim fiyatların tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler.. Bu faturalar içerisinde en ucuz bedeli taşıyanı Ticaret. tamamen sözleşme eki ve konu ile ilgili çeşitli genelge hükümlerinin özeti şeklinde olup. Kontrollüğün etkinleştirilmesi konusunda düzenlenmiş olan bu seminerde. c) Diğer idarelere ait benzer analizler. Özel fiyatlardan mümkün olduğu ölçüde kaçınmak.4. Özel Fiyatlar Bankamızca ihale edilen işlere ait. Bankamızın vazgeçemeyeceği prensibidir. d) Birim fiyatı tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantaj la tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinaların çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler. b) Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler. keşif özetinde veya Birim fiyat cetvellerinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması zorunlu imalatlara. imalat aşamasında yüklenici ile karşılıklı olarak imza altına alınmak suretiyle tanzim edilen analiz ve tutanaklar ile belirlenen fiyatlar ÖZEL FİYAT olarak isimlendirilmektedir. Bankamızın genel prensipleri arasında bulunmaktadır. Sanayi veya Ticaret ve Sanayi Odasınca onaylanmış memleket rayiçleri. depo yeri ile işyeri arasında ayrıca bir nakliye bedeli ve yüklemeboşaltma bedeli ödenebilir. yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler uygulanır. Maddesi. Yeni birim fiyatların tespitinde. Madde 15 . açıklayıcı bilgilerle tamamlanmıştır. Bankamız Yönetim Kurulunun 29. İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "FİYATLARI BELLİ OLMAYAN İŞLER" başlıklı 15.Keşif özetinde veya birim' fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması Bankaca istenen işlerin yeni birim fiyatlarının tespitinde öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır. Bankamızın ÖZEL FİYAT uygulamaları hususuna-bir kere daha açıklık getirmek üzere derlenmiş olan bu notlar.1993 tarih ve 6/552 sayılı kararlan ile. "Fiyatları Belli Olmayan İşler. 2) Banka ve Diğer idarelerce tespit edilmiş rayiçler. eğer uygunsa bu bedel uygun değilse heyetçe alınacak fiyatlara göre tanzim edilecek tutanaktaki en ucuz bedel esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilir. a) Yapım işlerine ait Tip sözleşme (yeni) b) İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi kabul edilerek yürürlüğe konulmuş ve bu tarihten sonra ihale edilen işlerde kullanılmaya başlanmıştır. herhangi bir nedenle "şantiye içi taşınması" şantiye içi taşınması" adı altında bir bedel ödenemez. Sanayi veya Ticaret ve Sanayi odasına tasdikli olması gerekir. Bunun dışında inşaat mahallinde depo edilen malzemelere. 3) Bankaca kabul edilmek şartı ile Ticaret.Bu tutanağa istinaden. 1) Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip yayımlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler. İlgili birimce oluşturulacak bir heyet tasdikli faturada belirtilen malzemenin bedelini ve kalitesini piyasadan tetkik eder.

Bu faturalar içerisinde en ucuz bedeli taşıyanı Ticaret Sanayi ve Ticaret ve Sanayi odasına tasdikli olması gerekir. "Müteahhitçe. konulan bir kere daha detaylı olarak ele almakta fayda görülmüştür. faturalı fiyatlarda takip edilecek yol bu kadar detaylı olarak verilmemekle birlikte aynı konu hemen hemen benzer şekilde yer almıştır. halen devam eden hatalı uygulamalar nedeniyle. bölgelerimizce yanlış algılandığından. eklerinde yer alan "Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi''nin 20. Bu tutanak müteahhit ile ilgili birim tarafından İmzalanır ve onaya sunulur. c) Analizi olmayan. Bu açıklamalara rağmen az da olsa. 1990/41 sayılı genelge ile açıklama ihtiyacı duyulmuştur. Bankamız ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı matbu birim fiyat analizlerinde ve rayiç cetvellerinde. Müteahhidin itirazı varsa anlaşmazlık. Maddesi (sözleşme ekinde hangisi mevcutsa) esasları dahilinde öncelik sırasına göre fiyatların tespiti yoluna gidilecektir. "Sözleşmede olmayan birim fiyatların analizi. Müteahhit anlaşmazlığın çözümünü beklemeden tespit edilmiş fiyatın uygulanması şartı ile devam etmek zorundadır. a) İller Bankası Yapını İşleri Genel Şartnamesinin "FİYATLARI BELLİ OLMAYAN İŞLER" başlıklı 15. o iş kalemine ait. A) Analizi Ve Rayici Olmayan Fiyatlar(Faturalı İmalatlar) Analizi ve rayici olmayan fiyatları tespit etmek için. en az üç firmadan alınmış imalat girecek miktarda malzemeyi kapsayan proforma faturalar Bankaya verilir. Ticaret ve/veya Sanayi odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilebilir" şeklinde konu kısaca yer almıştır. keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması istenen imalatlarda. Genel Müdürlükçe tanzim edilerek Genel Müdürlükçe onaylanacaktır" hükmü ile analiz tasdikinde yetki sınırları belirlenmiştir.1985 tarih ve 49 sayılı genelge ile. Maddesinde.6. Bu maddede belirlenen usullerle tespit edilen birim fiyatlara sözleşme veya eklerindeki esaslara göre varsa ihale indirimi uygulanır. Bu ifadenin. Analizi matbu birim fiyat analizinde mevcut değilse ifadesi. Bu tutanak müteahhitle' ilgili birim tarafından imzalanır ve onaya sunulur" şeklinde faturalı fiyatlarda takip edilecek yolu belirlemiştir. Yeni birim fiyatın tespitine. 4.Yukarıda belirtildiği şekilde tespit edilen analiz ve fiyat esas alınarak ve genel gider ve Müteahhit karı da ilave edilerek bir birim fiyat tutanağı düzenlenir. Müteahhidin bundan sonraki itirazları dikkate alınmaz. yine bölgece onaylanacaktır. İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 15. fakat rayici olmayan fiyatları. İlgili birimce oluşturulacak bir heyet tasdikli faturada belirtilen malzemenin bedelini ve kalitesini piyasadan tetkik eder. . bu birim fiyatlar bölgece tanzim edilerek. Maddesi ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi'nin 20." şeklinde. Yukarıda belirtildiği şekilde tespit edilen analiz ve fiyat esas alınarak ve genel gider ve Müteahhit karı da ilave edilerek bir birim fiyat tutanağı düzenlenir. b) Analizi mevcut. matbu birim fiyat analizinde mevcutsa. Belirtilen usullerden hiçbirisiyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa." belirtilen usullerden hiç birisiyle yeni fiyat tespiti mümkün olamıyorsa. Analizi matbu birim fiyat analizinde mevcut değilse bölgenin talebi üzerine noksan birim fiyat. Maddesinde. fakat rayici olan fiyatları. b) Daha önceki sözleşmelerde ise. Maddesine göre. Faturalı fiyatlarda takip edilecek usul ve esaslar ilk defa bu kadar detaylı bir şekilde sözleşme eki "İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi" içerisine dahil olmuştur. Genel Müdürlükçe onaylanacağı ifade edilmiştir. Bankaca çözümlenir. eğer uygunsa bu bedel uygun değilse heyetçe alınacak fiyatlara göre tanzim edilecek tutanaktaki en ucuz bedel esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilir. kapsadığı ve bu fiyatların bölgelerimizin istemi üzerine Bankamız ilgili dairelerince hazırlanarak. sözleşme ekinde yer alan "Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi"nin 20. a) Analiz ve rayici bulunmayan fiyatları. yeni birim fiyatların tespitinde öncelik sırasını ve takip -edilecek yolu belirlemiştir. Daha önceki sözleşmelerde ise.

Bu nedenle araştırmanın ciddi yapılması sağlanmalıdır.1990 tarih ve 1990/41 sayılı c) 13. b) Pröforma faturaların aynı şartları kapsayacak şekilde düzenlenmesi sağlanacaktır. Bu arada Bölgelerimizce dikkat edilecek çok önemli bir hususu hatırlatmakta fayda görülmüştür. Birkaç örnek vermek gerekirse. Genel Müdürlükçe yapılan tetkik ve piyasa araştırması sonucunda fiyatlarda önemli bir düşme veya o imalatın maliyetinin yüksek bulunup yapılmaması konusunda bir görüş oluştuğunda. Buna rağmen yükleniciler proforma faturaları idareye ibraz ettikleri anda imalatın yapımına başlanmakta.1990 tarih ve 1990/35 sayılı b) 27. genelgelerin üzerinde en çok durduğu husus.1992 tarih ve 1992/21 sayılı genelgeler yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. Bölge Müdürlüğü.Müdürlüğe gönderecektir. Bu da araştırmaların ciddi yapılmadığını göstermektedir. 1) En ucuz bedeli taşıyanı Ticaret ve/veya Sanayi odasınca tasdikli olmak üzere.2. Sözleşme ve genelge esasları doğrultusunda faturalı imalatlarda takip edilecek yol bir kere daha hatırlanacak olursa. teklif fiyat inceleme komisyonu raporunu Genel . 3) Genel Müdürlükçe. Genel Müdürlüğe ulaşmadan imalat tamamlanmaktadır. yüklenicinin getirdiği proforma faturalar ve Bölge elemanlarının yapmış oldukları piyasa araştırması. ancak yapılan incelemede malzemenin o bölgede mevcut olduğu. 4) Fiyatların makam olurundan çıkaran kesinleşmesini müteakip. gerekse komisyon tarafından alınacak teklif mektubu veya pröforma faturalarda.Bu nedenle. en uygun teklif olarak saptandığını belirterek bu hususu tutanağa bağlamaktadırlar. . buna rağmen uygulamada birçok yanlışlıklar yapılmakta ve bu yanlışlıklar Bankamız ile yükleniciler arasında ihtilaflara sebep olmaktadır. gerekli piyasa araştırması ve tetkikler sonucunda tespit edilecek. Ancak. Her 3 genelge birbirini tamamlayıcı hükümler taşımakta ve uygulamada tereddüde mahal bırakmayacak esaslar getirmektedir. bulundukları il ve çevresinde piyasa araştırması yapılan malzemenin bulunmadığı görüşüyle. opsiyon müddeti bitimine. Oysaki. yüklenici tarafından getirilen fiyatlara nazaran daha aşağıda fiyatlar alınmaktadır. faturada belirtilen malzemenin bedelini ve kalitesini piyasadan tetkik edecek. uygulamalarda ortaya çıkan bir takım tereddütleri ve yanlışlıkları ortadan kaldırmak maksadıyla. a) 15. Genel Müdürlükçe yapılan araştırmada. yüklenici tarafından getirilen pröforma faturalar ile birlikte. en uygun fiyat analize dahil edilerek tutanaklar tanzim edilecek ve yüklenici ile karşılıklı olarak imza altına alındıktan sonra Makamın oluruna sunulacaktır. malzemenin inşaatın yapıldığı ilden veya ilçeden temin edildiği görülmektedir. bölge görüşünü de içeren bir yazı ekinde. 2) Bölge Müdürlüğü tarafından oluşturulan en az 2 kişilik bir heyet. bazı bölgelerden. gerekse Bölgece imalatın tamamlandığı ifade edilmekte ve Bankamız bir emrivaki ile karşı karşıya kalmaktadır. fiyatların kesinleşmeyen imalatın yapımına izin verilmesidir. gerek yüklenici. Bölge elemanları yaptıkları piyasa araştırmasında yüklenici tarafından getirilen proforma faturaların en ucuzunun. Ayrıca. o imalatın yapımı hususunda yükleniciye talimat verilecektir. tetkik sonucunda bir rapor hazırlayacak ve eğer ki yüklenicinin getirdiği fiyatlara nazaran daha uygun bir piyasa fiyatı saptarsa^ uygun fiyatı veren satıcı veya üreticiden alacağı belgeyi (pröforma fatura veya teklif mektubu) rapora ekleyecek ve Bölge Müdürlüğüne verecektir. hatta daha sonra yapılan tespitlerde.6. yüklenici tarafından en az üç adet fatura Bölge Müdürlüğüne ibraz edilecektir. 20 günden az kalmayacak şekilde teklif fiyat inceleme komisyonu raporu ekinde Genel Müdürlüğe iletilmiş olacaktır. Yüklenicinin fiyatları ile Genel Müdürlüğün tespit ettiği fiyatlar arasıda bazen %50-% 100 gibi önemli oranda fark olmaktadır. Gerek yüklenici tarafından alınacak. araştırma yapmadan sadece yüklenicinin temin ettikleri proforma faturaları göndermekte. a) Opsiyon müddetlerinin yeterli olmasına dikkat edilecek.7.

analiz^ tanzimi yapılmasını müteakip. 1. Piyasa araştırmasında (A) maddesinde belirtilen usul aynen uygulanacaktır.Y. fatura: 6. nakliye bedelleri hesaplanıp mukayese yapıldığında. fakat rayici olmayan fiyatları tespit etmek için. yüklenici ile birlikte karşılıklı olarak imza altına alınmış bir analiz yasal olarak sözleşme eki haline gelmiş kabul edildiğinden.100 Poz No.G. daha sonra istihkakların tetkikinde tuğla asmolene Çorum vb. fakat rayiç olan fiyatları tespit etmek için. tuğla asmolen malzeme fiyatı piyasa araştırması ile belirlenmelidir. Genel Müdürlüğe intikal ettirilmeden önce. takip edilecek yol şudur: 1) Öncelikle şantiye mahallinde. 3.İ. Maddesi esaslarındaki öncelik sırasına göre belirlenecektir.B.500. Ancak. fatura: 6. kullanılan malzemenin (zayiatlı) miktarı ve imalatın yapımı için yeterli işçilik saatleri tespit edilerek. ancak yüklenici ile birlikte karşılıklı olarak imza altına alınmış herhangi bir analiz tanzim edilmeden. 2.-TL/ad Samsun'dan alınmış. fatura: 6. Yüklenicinin getirdiği 3 adet faturayı tek tek ele aldığımızda. Bu hususlara dikkat edilerek hataya düşülmemesi gerekmektedir. yüklenici ile birlikte bir tutanağa bağlanacaktır.-TL/ad Çorum'dan alınmış. 2) Bu yerinde tespit tutanakları Bölge Müdürlüğünce tasdik edilecek. olsun.İ. şantiye mahallinde gözlem ile malzeme ve işçilik miktarlarının tespiti gerekli olursa. Rayiç Bedeli Olmayan Fiyatlar Analizi mevcut.250. B) Analizi Mevcut. herhangi bir ihtilaf halinde bankamız aleyhine sonuçlar doğurmaktadır. Bu nedenle Genel Müdürlükçe kesinleştirilen analiz yüklenici tarafından imzalanacaktır. İnşaatın. .G. DİĞER HUSUSLAR 1) Rayiç cetvelinde rayici mevcut malzemeden yapılan imalatlar içinde. Bu tür imalatlara örnek olarak. Genel Fiyat Analiz kitabında yer alan 18.lu "tuğla asmolen döşeme blokları" imalat analizinde. bölge görüşünü de içeren bir yazı ekinde Genel Müdürlüğe gönderilecektir. diğer malzeme ve işçilik değerleri aynen korunarak imalata ait birim fiyat bulunacak ve Genel Müdürlükçe tasdik edilecektir. proforma faturalar temin edilerek Genel Müdürlüğe gönderilmektedir. Rayiç Bedeli Olan Fiyatlar: Analizi olmayan. Samsun'dan alman malzemenin bedeli yüksek olmasına rağmen. imalata giren miktara nakliye bedeli ödenmektedir. analizleri hazırlamak ve tasdik edilmek üzere. Samsun'da yapıldığı ve faturaların depo teslimi olarak verildiğini kabul edelim.091-18. takip edilecek yol yine (sözleşme ekinde hangisi mevcutsa) İ. C) Analizi Olmayan. gibi illerden nakliye bedeli ödendiği görülmektedir.' 2) Nakliye bedeli ödenmesi öngörülen (örnek: Tuğla asmolen) malzemelere piyasa araştırması ile fiyat tespiti yapılıp. piyasa araştırması yapılıp. Ancak nakliye bedelinin hangi mesafeden ödeneceğine burada çok önemlidir.Genel müdürlükçe fiyat kesinleştirilip analizler tanzim edilirken fiyat tutanağının altına "imalata ait ödeme yapılırken yüklenici tarafından Ticaret ve/veya Sanayi odasınca tasdiklenmiş en az imalat miktarı kadar fatura idareye ibraz edildikten sonra ödeme yapılacaktır" şeklinde bir not konulmaktadır. sadece tuğla asmolene ait rayiç değeri bulunmamakta. Bu nedenle bu notun gereğinin mutlaka yerine getirilmesi gerekmektedir. Maddesi veya B. Eğer ki. Şartnamesinin 15.-TL/ad Trabzon'dan alınmış. Şartnamesinin 20.200. Mevcut analiz içerisinde rayici olmayan imalat kaleminin sadece malzeme fiyatı piyasa araştırması ile tespit edilecek ve tespit edilen fiyat analiz içine dahil edilerek. en uygun teklif olarak alınmaktadır ve o fiyat analizlere dahil edilmektedir.

Ayrıca Bankamız tesislerinin etüdleri. Birimi yaygın olarak kg/cm2 ve t/m2 ile ifade edilen zemin emniyet gerilmesi statik-betonarme projelerde temel projelerinin hazırlanmasında kullanılır. Arazide yapının oturacağı yer belli ise. . Bankamız Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığınca yapılan zemin sondajlarında elde edilen numunelerin deneylerinin üniversite laboratuarları kullanılarak yaptırılması ve sonuçta üniversiteye zemin etüt raporunun hazırlatılması şeklinde olmaktadır. şöyle ki zemin sınıflarının isimlendirilmesi zemin mekaniği terimleriyle olmalı. yapının altına gelen kısımlarda yapılması uygun olduğundan sondaj kuyularının yerleri bina köşelerinde ve ortada olmak üzere tespit edilir. Sondajlar Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın "YAPILAR İÇİN TEMEL SONDAJLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ’ ne göre Başkanlığımızca hazırlanan özel şartname esasları dahilinde yaptırılmaktadır. Zemin etüt raporunda özellikle çevre binaların zemin emniyet gerilmeleri. özellikle zemin ve temel etkileşimi göz önüne alınarak ve temel ve kazı sistemlerinin doğru olarak projelendirilmiş olması ve yapım sırasında karşılaşılabilecek çeşitli zemin problemlerine önceden çözümler getirilmiş olması gereklidir. Kontrollükte. mühendislik yapısının özelliğine ve zemine göre değişebilen bir güvenlik katsayısına bölümü ile bulunur.BİNALARDA ZEMİN ETÜDLERİ VE ZEMİN EMNİYET GERİLMESİ TESPİTLERİ VE ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ayşe GÜR . sondajların. Ancak temel projelerinin hazırlanmasında zeminde meydana gelebilecek oturma ve kabarma durumları da dikkate alınmalıdır. sondaj kuyu ağzı kotlarının arazi kotlarına göre verilmesine. arsada yeraltı suyunun varlığının ve arsanın jeolojik durumunun belirlenmesi için yapılır. Etüdleri inşaat mühendisleri ile jeoloji mühendislerinin birlikte yapmasında yarar görülmektedir. arazinin çeşitli yerlerinde kuyular açılması ve zemin tabakalarının cinslerinin tespit edilmesiyle zemin emniyet gerilmesi için yaklaşık bir değer verebilir. zeminin nihai taşıma kapasitesinin. Zemin sondajları için Bankamızca hazırlanmış birim fiyatlar bulunmadığından tüm zemin sondaj keşifleri "KARAYOLLARI' na göre hazırlanmaktadır. bodrum kat olup olmadığı ve yeraltı suyu ile ilgili bilgiler kesin olarak verilmelidir. Alman normu DİN 1054'de kohezyonlu ve kohezyonsuz zeminlerin kuruda ve suda tahmini zemin emniyet gerilmeleri verilmiştir. tüm yapılara ait zemin emniyet gerilmeleri. sondajın şartnamede verilen derinlikte yapılmasına ve yeraltı suyu ile çevre suyu ayırımına dikkat edilmelidir. Başkanlığımızca. Sondaj çalışmaları sonucu hazırlanacak zemin etüt raporunda arazi ve laboratuar deney kayıt ve sonuçlan.) hakkında da bilgiler verilmelidir. yapının betonarme temel projelerinin hazırlanmasında göz önüne alman zemin emniyet gerilmesinin. zemin ıslahı ve yeraltı suyuna karşı yalıtım ve çevre güvenliği (iksa) ile ilgili öneriler de bulunmalıdır. Etüdler sonucu elde edilen zemin emniyet gerilmesi.5-3'tür. yükleme deneyleriyle ve arazide sondaj çalışmalarıyla yapılmaktadır. arazinin enine ve boyuta kesitleri. Yükleme deneyleri ile zemin emniyet gerilmesinin tayini Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın BİNA YAPILACAK ARSALARDA ZEMİN TETKİKİ VE ZEMİN EMNİYET GERİLMESİ TAYİNİ HAKKINDA TALİMAT’ ına göre yapılmakta ve sonuçta zemin etüt raporu hazırlanmaktadır. Aksi takdirde işin yapım aşamasında maliyeti artıran ve bazen de projenin büyük ölçüde değişmesine sebep olan durumlar ortaya çıkabilmektedir. Bir yapının sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için zemin ve temel etütleri. zemin emniyet gerilmeleri bazı tesisler için dışarıya ihale edilerek veya proje ve inşaat ihaleleri sözleşmeleri içinde tesise ait arsada zemin sondajları yaptırılarak elde edilmektedir. İşlerin kontrollüğü ilgili Bölge Müdürlüklerimizce yapılmaktadır. Ülkemizde uygulanan güvenlik katsayısı 2. zeminde olabilecek oturma değerleri. arazinin jeolojik yapısı (heyelan vb.Şube Müdürü Binaların oturduğu arsada yapılan zemin etütleri. Tecrübeli mühendisler. Bankamızda zemin etüdleri gözlemle (tahmini).

Çimento veya kireç ile stabilizasyon 2. Bu konuda yapılan çalışmalarda sıvılaşma potansiyeli yüksek zeminler en çok 20 metre derinlikte. Bankamızca Dinar'da yapılan belediye binası. dane çaplan 0. gevşek kum ve yumuşak. Ayrıca tüm deprem bölgelerinde yeraltı suyu seviyesinin zemin yüzeyinden itibaren 10 metre içinde olduğu durumlarda yumuşak. Yeterli miktarda drenaj olmazsa.olayı. kabul edilen zemin parametreler ive izahı. depo. Taş ve kum kazıklarla stabilizasyon 4. aşağıdaki önlemlerden bir veya birkaçı bir arada uygulanabilir. üçüncü kısımda da. boşluk suyu basıncı artar. bütün deprem bölgelerinde önem katsayısı 1. siltli kil içeren zeminlerde sıvılaşma potansiyelinin bulunup bulmadığını arazi ve laboratuar deneylerine dayanan uygun analiz yöntemleri ile irdeleme ve çıkan sonuçları zemin etüd raporuna ekleme zorunluluğu getirilmektedir. Özellikle suya doygun gevşek kumlar titreşime maruz kaldığında sıkışarak hacimsel azalmaya uğrar.Bayındırlık ve İskan Bakanlığı' nın 28 Haziran 1993 gün ve 373 sayılı genelgesi ile yürürlüğe giren "ZEMİN VE TEMEL ETÜDÜ RAPORUNUN HAZIRLANMASINA İLİŞKİN ESASLAR’ ın da ise bina. SIVILAŞMA . Yüzeysel veya dinamik kompaksiyondur. inşaat tarzı. Her kategoride etütler yapıların sınıfı. zemin koşulları. arazi ve laboratuar deneylerinin bir arada kullanıldığı çeşitli kriterler ve ampirik formüller oluşturulmuştur. deprem durumu ve çevre koşulları dikkate alınarak hazırlanmaktadır. siltli kum ve siltli kum tabakalarıdır Sıvılaşma potansiyeli yüksek olan bir zeminde. Vibroflatasyon 5. zemin üstündeki yüklere karşı direnç azalacaktır. Bu durumda zemin taneleri arasındaki etkileşim sıfıra yaklaşacak ve zemin sıvı gibi davranmaya başlayacaktır. Türkiye'de ise Dinar depremi sonrası yapılan zemin sondajlarında bazı zeminlerde sıvılaşma potansiyelinin olduğu gözlenmiştir. yapıların projelerinin. Söz konusu esaslarda yapılacak etütler yapı ve zemin koşullarının az. sıvılaşma riskini azaltabilmek için yerine ve durumuna göre. 13 Mayıs 1996 tarih ve 22635 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "AFET BÖLGELERİNDE YAPILACAK YAPILAR HAKKINDA YÖNETMELİK". ikinci kısımda verilerin değerlendirilmesi. penetrasyon değeri 20'den küçük olan kum. çevre yapılar. önemi ve rapor hazırlanmasında göz önüne alınacak hususlar belirtilmektedir.4 olan binalarda Bankaca yapılan itfaiye bina ve tesisleri. zemin temel ön tasarımı ve sonuç öneriler yer alacaktır. Sonuç olarak. yeraltı suyu. İnce kum. kaim alüvyon tabakaları. normal ve yüksek riskli olmasına göre 3 kategoriye ayrılır. Sıvılaşma olayı dünyada 1964 Japonya ve Alaska depremlerinde görülmüş. arıtma tesisi ve benzeri yapım işlerinin projelendirme safhasında kullanılacak olan zemin ve temel etütlerinin uygun ve standart bir metotla yapılmasının gerekliliği. Etüt sonunda hazırlanan rapor 3 kısımda sunulmalıdır: Birinci kısımda mevcut zeminle ve gerekiyorsa jeolojik özelliklerle ilgili veriler. Bu önlemler: 1. Yukarıda da açıklandığı gibi. Kazık çakılarak.005 mm ile 0. siltli kum veya killi kum tabakaların içeren bir zeminin sıvılaşma ihtimalinin bulunup bulunmadığını saptayabilmek için. Eğer boşluk suyu basıncının titreşim altında sürekli artmasına izin verilirse bir süre sonra boşluk suyu basıncı toplam gerilmeye eşit hale gelir. terminaller ve belediye yönetim binaları için gerekli saha ve laboratuar deneylerini içeren zemin araştırılmasının yapılmasını ilgili raporların düzenlenmesini ve zemin grupları ve yerel sınıflarının açık olarak belirtilerek proje dokümanlarına eklenmesini zorunlu kılmaktadır. temel yüklerinin sıvılaşma potansiyeli olmayan zemin tabakalarına aktarılması 3.5 ve 1. özellikle betonarme projesinin hazırlanmasından önce zemin etütlerinin sağlıklı bir şekilde yapılmasında büyük yarar . suya doygun ince taneli kum ve şilt gibi tabakaların deprem titreşimleri sırasında boşluk suyu basıncı değerinin artması ile efektif yanal gerilmenin sıfır olması sonucu tabakanın bir sıvı hale dönüşmesi olarak tanımlanabilir.15 mm arasında olan genellikle suya doygun ve standart. işhanı ve düğün salonu tesislerinde sıvılaşma olayı göz önüne alınarak sıvılaşmayı önlemek için temeller kazık temel olarak projelendirilmiş ve işhanı tesisinde kazıkların imalatı da tamamlanmıştır.

düğün salonu ve itfaiye binası için yaptırılan zemin sondajları maliyeti tesislerin keşif bedellerinin ancak % 0. Dinar (AFYON) belediye binası.Tezcan.2'si (Alaçatı keşif bedeli 180 milyar. Araştırma Raporu. iş atölyesi. Bankaca Alaçatı (İZMİR) otel tesisi. inşaatta gecikme. İstanbul. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 6) Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar. zemin etüt keşif bedeli 570 milyon. Prof. KAYNAKÇA 1) TS1500 İnşaat Mühendisliğinde Zemin Sınıflandırılması 2) TS 1900 İnşaat Mühendisliğinde Zemin Deneyleri 3) TSİ901 İnşaat Mühendisliğinde Sondaj Yoluyla Örselenmiş ve Örselenmemiş Numune Alma Yöntemleri 4) TS5744 İnşaat Mühendisliğinde Temel Zemini özelliklerinin Yerinde Ölçümü 5) Bina Yapılacak Arsalarda Zemin Tetkiki ve Zemin Emniyet Gerilmesinin Tayini Hakkında Talimat. zemin etüt bedeli 600 milyon) mertebesinde olmuştur. işhanı. işhanı.görülmektedir. Dinar tesisleri toplam keşif bedeli 280 milyar. 1996 İçmesuyu Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler .istenmiyorsa mutlaka önceden zemin ile ilgili bilgiler elde edilmelidir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 7) Yapılar İçin Temel Sondajları Teknik Şartnamesi. Semih S. Zemin etütlerinde en sağlıklı yöntem olan zemin sondajlarını yaptırmanın maliyetinin yapının inşaat maliyetinin yapımn inşaat maliyetine oram çok azdır. temel hafriyatı yapıldıktan sonra zemininin iyileştirilmesi -dolayısıyla keşif artışı. Dr. Yapının inşaatı sırasında projenin değişmesi. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 8) Zemin Sıvılaşması Kriterlerinin Değerlendirilmesi.

Yenilenebilir tatlı su miktarının sabit olduğu düşünülürse. 19269 sayı) ♦ Katı Atıkları Kontrolü Yönetmeliği (14.) kombine çalışmasını gerektiren içmesuyu arıtma tesisi projelerinin yapımını gündeme getirmiştir.186 m3 e düşmesi beklenmektedir.626 m3/kişi-yıl ve +2025 yılında ise bu değerin 2. ülkeler arasında büyük farklılık göstermektedir. Bu kapsamda çevreye ilişkin yasal düzenlemeler: ♦ Çevre Kanunu (9. 19019 sayı) ♦ Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği (2. dünyadaki ve Türkiye'deki su potansiyeli hakkında kısa bir bilgi verilmesinde yarar görülmektedir.8.2. bu durum "Su baskısı" olarak isimlendirilir. Türkiye su baskısı veya su kıtlığı çeken ülkeler arasında yer almakla birlikte.KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİNDE PROJENİN ÖNEMİ (ARITMA TESİSLERİ) İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sabiha NUMANOĞLU . % 3 ünden azı tatlı sudur. Kontrollük hizmetlerinde projenin önemine ilişkin açıklamalardan önce.Daire Başkan Yardımcısı Ülkemizde % 2. Bunun da dörtte üçünden daha fazla bir kısmı kutuplarda donmuş halde bulunmaktadır.11. 2025 yılında ise 31'e yükseleceği tahmin edilmektedir. Bu miktar 1995 yılında 8. Elektrik.670 m3'ün oranında değişirse.000 ila 1.5 nüfus artışı ve % 5 kentleşme hızı ile sanayileşme sonucu su tüketimlerinin artması. yeraltı su ve kaynak rezervleri azalmış veya kirlenmeye maruz kalmış ve bunun sonucu da yüzeysel suların kullanımı ve dolayısıyla arıtma tesislerinin yapımı gündeme gelmiştir.1986.1983 gün. Ayrıca kullanılabilir su kaynaklarının dünya üzerindeki dağılımı da homojen olmayıp. Bilindiği üzere.1991 gün 2081 sayı) ♦ Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği (7. Bu kapsamda Bankamızda 1980 yılından sonra ağırlık kazanan içmesuyu arıtma tesislerinin yapımı ile tüm mühendislik branşlarının (Çevre. 1955 yılında 7 ülkede su kıtlığı var iken.509 m3/kişi-yıl 1990 yılında 3. Tüm dünyada ise. Dünyadaki ve Türkiye deki su kaynakları potansiyeli ise ekte tablo (1) ve tablo (2) de yer almaktadır.1988 gün.000 m3'ün altına düşmesi durumunda o ülkenin "su kıtlığı" noktasına ulaştığı kabul edilir. % 70'i okyanuslarla kaplı olan dünyamız uzaydan bir su gezegeni olarak görülmesine rağmen. sayılabilir. Kimya. 21489 sayı) olarak . 1990 yılında bu sayının 20 olduğu. kentleşme ve sanayileşme olguları ile kişisel bazda su tüketiminin artmasında kaynakların hızla bir düşüş gözlenmektedir. kişi başına hızlı nüfus artışı.9. nüfus artışı ile kişi başına düşen su miktarının azalacağı hususu da bilinmelidir. Yine bir ülkede su kaynaklarının yeterli olup olmadığının en sağlıklı göstergesi yenilenebilir tatlı su değeridir. Yenilenebilir tatlı su miktarı 1. makine ve inşaat müh. 2872 sayılı) ♦ Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği (4. İçmesuyu Kalitesinin tespitinde ise ♦ Türk İçme ve Kullanma Suyu Standardı (TS 266) ♦ Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ♦ Avrupa Topluluğu (AT) ♦ Fransa İçmesuyu ♦ Amerikan Su Kuruluşları Birliği ♦ Amerikan Halk Sağlığı ve Gıda Maddeleri Tüzüğü kullanılmaktadır. içmesuyu arıtma tesislerinin projelendirilmesi aşamasında Bankamız içmesuyu projelerinin hazırlanmasına ait yönetmelik ile şartnamelerin yanı sıra yürürlükte olan çevreye ilişkin yasal düzenlemeler ve içmesuyu standartları da göz önüne alınmaktadır. Bu değerin 1. Bilindiği üzere.3.1993 gün.

Bankamızca bugüne değin ele alman arıtma tesisleri tümüyle yüzeysel suların kullanımını içermektedir. Aşamada ♦ Statik. ♦ "Şehir ve Kasaba İçmesuyu Projelerinin Hazırlanmasına Ait Yönetmelik" hükümlerine uygun içmesuyu ihtiyacının belirlenmesi. ♦ Saha drenajı . plan ve kesitler ile genel yerleşim ve hidrolik profilin verilmesi olarak özetlenebilin ARAZİ ÇALIŞMALARI VE ZEMİN ETÜDLERİ: Özel Şartnamede 4. dolgu ve diğer toprak işleri. havalandırma ve sıhhi tesisat projeleri ♦ Elektrik projeleri yapımı yer almaktadır. göl. Aşamada ♦ Proje raporu ♦ Proses ve mimari projeler (inşaat işleri teknik şartnamesi ve proses göz önüne alınarak) ♦ Proses ve enstrümantasyon (P/l) diyagramları verilir.İçmesuyu temininde kullanılan su kaynakları olarak yeraltı suları (kaynak ve kuyular) ile yüzeysel sulardır(dere. Numune alınması ♦ Kalite sınıflandırılması ve kirlilik eğilimleri değerlendirilerek uygun proses seçimi.İçme ve Kullanma Suyu-kanalizasyon projeleri ♦ Mekanik Ekipman projeleri ♦ Isıtma.000 plan üzerinde mevcut ve yeni yapıların işlenmesi ♦ Sosyal ve idari yapılar dahil tüm sistemin boyutlandırılması. ♦ Ham su Kalitesi ♦ Ham su Kaynağı ♦ Arıtma Tesis Yeri ♦ Arıtma Tesisi yapılacak beldenin sosyo-ekonomik yapısı göz önüne alınmaktadır. KESİN PROJE Kesin Proje iki aşamalı yapılmaktadır: I. ♦ Arıtma tesisi yeri seçimi (ham su. ♦ Su kaynaklarının belirlenmesi mevsimsel değişimleri ve analizleri. temiz su iletiminde ekonomik faktör göz önüne alınarak) ♦ Kamulaştırma olanağı ♦ Atıkların tahliyesi ♦ 1/25. Hazırlanan projeler uygulamaya yönelik olmakta ve bu amaçla da projelendirmede 1994 yılında düzenlenen ve onaylanan aşağıdaki şartnameler kullanılmaktadır: ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Özel Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Proses Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi İnşaat Teknik Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Mekanik Teknik Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Elektrik Enstrüman Teknik Şartnamesi Özel Şartname gereği projenin bölümleri ise. ölçekli ünite. II. Betonarme ve Çelik projeleri ♦ Kazı. ♦ Ön proje ♦ Arazi çalışmaları ve zemin etütleri ♦ Kesin proje ♦ İhale dosyası ve orijinal tesliminden oluşmaktadır. ÖN PROJE Ön projede yapılması gerekli çalışmalar. Sistem seçiminde. .2 maddede yer alan hükümler göz önüne alınarak arazi çalışmaları ve zemin etütlerinin yapılmasını kapsamaktadır. baraj).

9) Proje inceleme sürelerinin olabildiğince azaltılmasına özen gösterilmesi (1996/54 sayılı genelgeye göre) 10) İnşaat yapımı aşamasında düzenlenen uygulama projelerinin ihaleye esas proje ile keşfin baz alınarak kontrol edilmesi (hız kriterleri değiştiriliyor. Yine bu kapsamda : ♦ Metraj ve keşifler ♦ Malzeme Şartnameleri ♦ İnşaat. 7 takım ozalit proje ile 7 takım A4 normunda kaliteli bez ciltli kopya verilecektir. proje kontrollüğünde dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıda ana başlıklar altında verilmektedir: 1) Proses seçiminin doğru yapılabilmesi için etüt aşamasında numune alımlarının özellikle yağışlı dönemlerde ve istenilen zaman aralıkları ile usulüne uygun alınması. elektrik ve enstrüman özel teknik ve idari şartnameler hazırlanacaktır. her aşamada verilmesi gereken projeler ile detayları şartnameler göz önüne alınarak. 6) Sözleşme ekinde yer alan şartnamelere uygun proje koacrollüğün yapılması 7) Proje kontrolünde meslek disiplinleri arasında koordinasyonun kurulması 8) Sondaj çalışmaları aşamasında yersel tetkikte belirlenen lokasyonlarda kuyuların açtırılması ve numune alımına ilişkin kontrollerin yapılması. d) Minimum kazı olacak şekilde yerlerinin' yâpılabilrrfesi krterienrün göz önüne alınması. Doğru ve detaylı proje. Projelerin hangi detayda ve çiçekte verilmesi gerektiği hususu ise şartnamelerde yer almaktadır. kontrol sistemleri değiştirilerek. gerekse uygulama aşamasında ÇED raporlarının gecikmeye neden olmayacak şekilde zamanında düzenlenmesi ve onaylatılması (*) Geometrik ortalama sağ sütunda verilen en düşük ve en yüksek değerlerin kareköklerinin çarpımı .. ünite sayıları arttırılıyor. müşterek çözümlere yönelinmesi 3) İçmesuyu ihtiyaç temininde yönetmeliğe uyulması 4) Arıtma tesisi yeri seçiminde a) Kamulaştırma kolaylığı b) Atık tahliyesi c) Sistemin cazibeli veya en az terfi ile çalışabilecek olması . Bu nedenle. uygulamanın kısa sürede ve doğru yapılmasını sağlayacaktır. Bu nedenle. eksiklikler tespit edilmeli ve yüklenici firmadan istenmelidir. Ham su kaynağı seçiminde su kirliliği Kontrol Yönetmeliği hükümlerine uyulması 2) Proje öncesi yapılan etütlerde. proje revizyonlarında tüm mühendislik branşlarının görüşlerinin alınması ve müşterek karar verilmesi 12) Gerek proje aşamasında.İHALE DOSYASI VE ORJİNAL TESLİMİ En son düzeltilmiş haliyle. yeni malzeme alımları ve dolayısıyla yeni fiyat yapımı gündeme geliyor) 11) Uygulama aşamasında. Mekanik.

Şebeke) İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI A.(**) En son yapılan on çalışmanın sonucunda ortaya çıkan en düşük ve en yüksek değerler Kaynak: David H. 1996 yılı ilk yansında ihale işlemi yapılmamasının da sonucu olarak ele alman 236 adet işin 144 adedi (%61). Bu noktada idari işleyiş açısından önemli gördüğümüz birkaç noktaya değinmek istiyorum: ♦ Proje ve bölümlerinin kısa süre içinde ve süratle sonuçlandırılarak uygulamaya konulmasını teminen 24.İsale . Etüt. proje ve inşaat birbirini tamamlayan.1996 tarih ve 1996/54 sayılı Genelge ile yersel inceleme yapılmasının esasları belirlenmiş bulunmaktadır.Speidel et al. 1996 yılında devredilen proje sayısı ise 151' dir. Bu bağlamda tüm Bölge Müdürlüklerimizin bu konuda göstermiş oldukları gayret ve çalışmalar nedeni ile teşekkürü bir borç biliyoruz.10.Depo .Başkan Yardımcısı İnşaat sektörünün her dalında olduğu gibi içmesuyu tesisi inşaatlarında da istenilen kalitede ve başlangıç hedeflerine uygun sonuçların alınmasında etüt ve projelendirme çalışmalarının önemi büyüktür. 1996 yılına 174 proje devredilmiş. Bu amaçla etüt aşamasından başlamak üzere yersel incelemelerde ve proje kararlarında gerekli titizliği göstererek daha iyiye ulaşmalıyız. Mutlaka hepimizin amacı sayısal büyüklüğün yanı sıra daha kaliteli ve inşaat aşamasına mümkün olduğu kadar daha az sorun taşıyacak projeler üretmektir.. Devam eden proje işlerinin bir çoğunun 1997 yılı yatırım programında olduğu da dikkate alındığında. Ayfer ÖRGE . Uses and Abuses New York. biri diğerine temel oluşturan çalışmalardır. 253 adet proje onaylanmıştır. Ancak zaman zaman bu konuda aksaklıklar yaşanmaktadır. 1996 yılı içinde 236 adet proje ele alınmış olup. "in Perspectives on Water. Oxford University Press. onaylanan 253 projenin ise 158 (%62) adedi Bölge Müdürlüklerimiz eli ile gerçekleştirilmiştir. yersel . 1996 yılı proje çalışmalarım kısaca özetleyecek olursak. 1988 KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİNDE PROJENİN ÖNEMİ (Kaptaj .

buna göre tip projelerde tadilat yapılması veya koruma yapılarının projelendirilmesi. bakteriyolojik analiz için numune alınmadan kuyu işleminin sonuçlandırılmaması. tüm proje hesap ve sistemi etkilenerek yapılan çalışmaların tekrarı gerekmektedir. gerekçelerinin Genel Müdürlüğe bildirilmesi ve koordinasyon sağlanması işlerin takibi açısından önem taşımaktadır. ♦ Etütten itibaren belediyece yaptırılmış ilave veya yeni imar planı ve halihazır haritalar hakkında yeterli bilgi derlenmesi. Bilindiği üzere Bölge Müdürlüklerimizce yapılan projeler tek aşamada gerçekleştirilmekte ancak zaman zaman bu projelerde imar planı nüfusu açısından konunun incelenmemiş olması nedeni ile nüfus hesapları ve buna dayalı ihtiyaçların değişmesi sonucu. ♦ Arazi çalışmaları onay yetkisi Bölge Müdürlüklerimize verilmiş olduğundan sadece arazi ile ilgili eksiklikler ve hatalar nedeni ile projenin iadesi Bölge Müdürlüğünce yapılmalı ancak bu konuda Genel Müdürlüğe mutlaka bilgi için-yazı ve tutanak gönderilmelidir. ♦ Platform kazısı gerektiren yapım yerlerinin belirlenmesinde malzeme nakli ve ulaşım için zorunlulukların incelenmesi. dere geçişlerinin askıda veya beton gömlek içinde yapılması seçeneklerinin incelenmesi. belediyesinin talep ve öncelikleri ve sistem açısından) daha fazla olduğundan bu çalışmanın Bölge Müdürlüğünce yapılması uygun olacaktır. ♦ Genel Müdürlük ile Bölge Müdürlükleri arasındaki eşgüdüm açısından diğer önemli husus. ♦ Yasal belgesi alınmamış ve analizleri yapılmamış veya kuyuda pompaj işlemi tamamlanmamış işlerde talimat verilmeksizin projelendirmeye geçilmemesi. Bir diğer yöntem olarak Genel Müdürlüğün bu verileri bildirmesi de düşünülebilir ancak. ♦ İletim hattı güzergahı heyelan etüdünün yapılması. ♦ Kaptaj şeklinin belirlenmesi tip kaptaj yapıları dışında farklı bir yapı gerekip gerekmediğinin rapor tetkikinde vurgulanması. gerekli görülen yerlerde yağışlı ve yağışsız dönemlerde tekrarlanması. proje çalışmalarına başlandığı konusunda bilgilendirilmesi. ♦ Kaptajlarda koruma yapısı gerekip gerekmediği. gerekiyorsa projelendirilmesinin istenmesi.incelemelerin genelgede belirtilen süreler içinde yapılarak sonuçlandırılması. gelişme. bu süreler içinde yapılamaması durumunda. rapor aşamasında bu konunun ayrıca tetkiki ve rapor içeriğinde yer alıp almadığının belirlenmesi. gerekse eksiklerin bir defada düzeltilmesine imkan sağlayacağından daha iyi sonuçlar sağlamaktadır. Bu nedenle projenin bu gibi ana kararlan ve sistem belirlemesi konusunda ilgili gruplara konunun bildirilmesi ve ana kararlarda mutabakat sağlanarak projelendirmeye geçilmesi uygun olacaktır. imar planı özellikleri. hidrolojik raporda tahkiki (bazen projede fark ediliyor) mahallerden oluşan belediyelerde proje kapsamına alınacak mahalle sayısının yerinde tespiti. 72 saat sağma tecrübesi yapılmadan sondajlı işlerde numune alınmaması. zorunlu hallerde Başkanlığın. rapor aşamasında imar dışı gelişme alanlarının imar nüfusu-proje nüfusu karşılaştırması yapılarak ve belediyenin gelişme eğilimleri dikkate alınarak belirlenmesi. buna ait ripajların yaptırılması. yerindeki koşulları Bölge Müdürlüğünün inceleme olanağı (nüfus. ♦ Proje aşamasında yükleniciler tarafından kaynakta fiziksel-kimyasal bakteriyolojik analiz tekrarının sağlanması. ♦ Gerek etüt. köprü geçiş detaylarının yerine uygunluğunun incelenmesi. ♦ Mevcut sistemlerin kullanılabilirliği ve yeterliliği ve kaynak veriminin etüt aşamasında çok iyi incelenmesi. gerek mükerrer çalışma başlangıcını önlemek. gerekse projenin kısmi çözüm yerine komple ele alınması gerekli olduğu durumlarda bu bütünlüğü sağlamak adına yararlı olmaktadır. gerek sözleşme süreleri uygulaması yönünden. Genel Müdürlüğün talimatı olmadan proje çalışmasına başlanmaması. uygun alternatif güzergahların belirlenmesi. ♦ Etüt aşamasından itibaren numunelerin sağlıklı alınması. îdari işleyiş yönünden bu konulara değindikten sonra bir bölümü etüt aşamasını da kapsayan ve önemli gördüğümüz bazı teknik konulara değinmek istiyorum. ♦ Arazi çalışmaları + proje yersel tetkiki aşamasında vantuz-tahliyeden kaçınılması imkanı varsa. gerekse projelendirme aşamasında nüfus gelişimi-imar planı projeksiyonu ve ihtiyaç bağlantısının iyi kurulması. . Ancak proje bölümlerini ilgilendiren eksik ve yanlışlar nedeni ile yükleniciye iadesi yerine Başkanlığa gönderilmesi durumunda buradaki inceleme sonuçları ile birlikte yüklenicilere iadesi.

Daire Başkanı İçmesuyu tesislerinin yaptırılmasında en önemli hususlardan. ♦ Proje bölümlerinin yersel tetkiklerinde konunun özelliğine ve gerekliliğine göre jeoloji. inşaatta değişikliğe gidilmesi ise ihale şartlarını değiştirdiğinden bu konuya önem verilmesi. ♦ Proje keşifleri üzerinde gerekli incelemenin Bölge Müdürlüğünce de yapılması. some açıları krokisi. makine vb. İhale öncesi tespitlerde aşağıdaki hususlar özellikle yerine getirilmelidir: 1.Tasdikli projede yer alan depo.birisi de "İhale Ön Tespitleri" safhasıdır. harita. ♦ Geçerli nedenler ve zorunluluklar olmadıkça hidrolojik raporda belirtilen esasların proje aşamasında değiştirilmemesi. ♦ Bölge Müdürlüklerimizce hazırlanan projelerin açıklama raporlarında yerindeki koşul ve gerekliliklerin açıkça belirtilmesi. Sağlıklı olarak yapılacak ihale ön tespitiyle tesisler keşif kapsamında ve zamanında belirtilmiş olacaktır. . Şehir ve Kasabaların İçmesuyu Projelerinin Hazırlanmasına ait Yönetmelikte belirlenen esaslar dahilinde proje yapımı ve kontrollük hizmetlerinin yerine getirilmesi halinde çok daha verimli projeler üretilebilecektir. terfi merkezi gibi sınai imalat yerlerinin sahipli olup olmadığı ile alternatif olarak kaydırılmalarının mümkün bulunup bulunmadığı hususu bu safhada irdelenerek kesinleştirilmeli. hususların yapılmasının temini. poligon hattı ile iletim hattı güzergahının çakışmaması. ♦ Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda bulunan yollara paralel bora geçişi önerilmesi durumunda çalışmaların istimlak sınırı dışında gerçekleştirilmesine özen gösterilmesi. mühendislik disiplinlerinden ilgili eleman katılımının sağlanmasına özen gösterilmesi önemle üzerinde durulması gerekli hususlardır.♦ Depo yerlerinde istimlak konusunun hidrolojik rapor aşamasında iyi incelenmesi. bu nedenle rapor yersel tetkiklerinde proje kararlarının çok iyi irdelenmesi. proje çizimi esasları. İHALE ÖN TESPİTLERİNDE VE KEŞİF HAZIRLANMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN . kazık ara mesafeleri. gerekli karşılaştırma hesapları optimizasyon çalışmaların vb. ve 2. proje aşamasında değişikliğe gidilmesi sistem esaslarını. ♦ Depo tahliye ayaklarının verileceği yerlerin raporda kesinleştirilmesi. boru eğimi. Bazen aynı kotta ve aynı işlevi görebilecek alternatif istimlak sorunu bulunmayan' sahalar bulunabilmektedir. ♦ Şebekelerde 1. Bilindiği gibi sınai imalatlarda. paralel geçişlerin zorunlu olduğu ve istimlak sınırı dışına topoğrafık koşullar nedeni ile çıkılamaması durumunda ise hidrolojik raporu takiben geçiş izni protokolü için Bölge Müdürlüklerince Karayolları ilgili Bölge Müdürlüğü nezdinde girişimde bulunulması. kademe hatların iyi etüt edilip edilmediğinin rapor aşamasında çok iyi incelenmesi. Bunun ihale öncesi görülerek kesinleştirilmesi hem tesislerin zamanında ve sonradan fiyat sapmalarına meydan vermeden yapılmasına yol açacaktır.dir. enerji nakil hattı gereksinimi gibi proje yönetmeliğinde belirtilen tüm hususlara uygunluğun sağlanması.İhale öncesi tespitler yapılırken işin tasdikli projesi esas alınmalıdır. ihale sonrası tasdikli plankote dışına çıkılması halinde kazı fiyat değişikliği söz konusu olmakta bunun sonucunda da keşif artışlarıyla karşılaşılabilmektedir. 2. alternatiflerin belirlenmesi. inşaat aşamasında keşif artışına neden olmayacak şekilde ilave mahalle ve hatların kesin şekline getirilmesi.

3. Bu ise makul olmayan keşif artışlarına yol açmaktadır.Sınai imalatlarda hazır beton kullanımı mümkün ise bunun da tespiti gerekir. Bu husus göz önünde tutularak zorunlu yapımı gerekli platform kazısı miktar ve yeri ihale öncesinde tespit olunmalıdır. 10. geçici fiyatlara esas tespitler mutlaka yapılmalı.TCK geçişlerinde mümkünse mevcut menfezlerden geçiş yolu seçilmelidir. Harita Müh.Yoğun trafiğe maruz ve yol kaplaması teşekkül etmiş yerlerde stabilize hendek dolgusu yapılması gerekli yerler titizlikle tespit edilmelidir. Jeoloji Müh. meskun hale gelmeyen ve gelme aşamasında olduğu görülmeyen yerlere ait hatlar kesinlikle tespit dışı bırakılmalıdır. boyuna yada enine geçişler için ilgili TCK Bölge Müdürlüğü nezdinde gerekli girişimlerde bulunularak gerekli izin sağlanmalı ve protokol konusunda ön mutabakat gerçekleştirilmelidir.Mevcut yol kaplamalarının (beton yol. ocak yerleri bizzat görülerek tespit edilmeli. ya da Şube Müdürünün katılmasına gayret edilmelidir. İsalede tasdikli isale hattı güzergah planı haritası dışına çıkılması halinde klas değişikliği söz konusu olmaktadır. asfalt vb.Bilindiği gibi tatbikat safhasında.. Kazı klaslarının verilmesinde. 11 . makine ulaşabilecek bir yere elle kazı öngörülmemelidir. herhangi varyant değişikliği yapılıp yapılamayacağı yine. 5. maddesi uyarınca ihale öncesinde yeri ve miktarı tespit olunmayan platform kazılarının sonradan gerekmesi halinde bile bedel müteahhitlerce açılması gereklidir. Kademede döşenecek şebeke hatları sanki işin müteahhidi belirlide ona yer teslimi yapılıyormuş ciddiyeti içerisinde.b. sokaklar tek tek gezilerek tespit edilerek tutanağa bağlanmalı. Bilindiği gibi. stabilize. Zorunlu olmayan yere platform öngörülmemelidir. bu Belediye kazıcılarından faydalanılarak gerek sınai imalatlarda gerekse borulu işlerde örnek ve yeterli sayıda kazı çukuru açılarak. Klaslar verilirken el ve makinalı kazı oranlarında gerçekçi davranılmalıdır. Müh. bugün artık her Belediyede basitte olsa kazı makinesi bulunduğu göz önünde tutularak.) yeterli ve tecrübeli eleman katılımı sağlanmalı. 4.Bilindiği gibi. hafriyat malzemelerinin mücbir sebeplerle geçici ya da kesin depolara taşınması önemli meblağlara baliğ olmaktadır. 8. kırma taş ve stabilize için tatbikatta malzemeler nereden temin olunursa oraya göre fiyat yapılması ile keşiflere geçici fiyat konulması uygulamasına geçilmiştir. İhale sırasında bu malzemeler için ocak yeri ve mesafesi için kesin tespit yapılması gerekmemekte ise de. sade klas yüzdeleri verilmesi hususuna da gayret edilmelidir... Çevre Müh. mücbir durumlarda depolara malzeme götürülmesi ile isale hatlarının inşaatı için platform kazısı açılmaktadır.Kazı klaslarına ait tespitlerde. parke. Bu bakımdan ihale öncesinde Belediyesi ile gerekli ve detaylı irdeleme yapılarak sıhhatli tespitler yapılmalı bunlar için keşiflere sağlıklı tahmini fiyatlar yansıtılmalıdır 1991 yılından itibaren kum-çakıl. Memleket kaynaklarının sınırlı olduğu göz önünde tutularak boş sahalara boru döşenmesinden kaçınılmalıdır. ileride paçal kazı hesaplamasında da gerekli kolaylık göz önünde tutularak. imkanlar ölçüsünde ilgili meslek gruplarında (İnşaat Müh. vb. 7. 16-İhale ön tespitlerinin önemi dikkate alınarak. Elk. 13. 9. işin yüklenicisine yer teslimi yapılırcasına irdelenmelidir.İsale hattı güzergahında ağaç kesimi söz konusu ise bunun da tespiti yapılarak ilgili Orman İdaresinden zamanında izin sağlanması yoluna gidilmelidir. Ayrıca bilindiği üzere teşekkül etmemiş sokaklara döşenen hatlar yol açısından tahrip olmaktadır.1. 15-İlk planda yangına elverişli kesimlere konulacak yangın musluğu yer ve sayısı belirlenmeli.) uzunluk ve genişliği her biri için ayrı ayrı tespit olunmalıdır. 14-Yeraltı su durumu irdelenerek su ve çamur müşkülat zammı konusunda ön tespitler yapılıp keşiflere tahmini değerler yansıtılmalıdır. 6. mevcut kazılarla mevcut lokasyonlarda irdelenmek suretiyle klas yüzdeleri verilmelidir. arnavut kaldırımı. özellikle isale hatlarında heyelan v. . maddesi ile Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 19. yangın musluğu yerüstü ve yeraltı tip olarak ayrı ayrı tespit edilmelidir. İçmesuyu İnşaatına Ait Özel ve Teknik Şartnamenin 27. 12-Devlet Karayoluna rastlayan hatların durumu irdelenerek mümkünse hatların Karayolu ağı dışına kaydırılması ihaleden önce belirlenmeli bu mümkün olmuyor ise. yada Mak. bu tespitlere olabildiğince Bölge Müdür Yrd. Belediyesine de ocaklarda ihtiyaç malzemenin alınacağı hususu bildirilerek ileride sıkıntıya düşürmemelidir.Boru hatlarında. soran olup olmadığı. Örneğin.

3. zorunlu . Özellikle. sabit tesis yerleri vb.İhale edilen işlerin yer tesliminde yalnızca ihale kapsamında bulunan ünitelerin yer teslimi yapılmalıdır. Yer teslimi işlemiyle ilgili hususlar. Bu payın unutulması uygulamada sıkıntıya yol açmaktadır.Başkan Yardımcısı Genel Müdürlükçe veya Bölge Müdürlüklerince ihale edilen içmesuyu tesislerinin yer teslimleri yapılırken göz önünde tutulması gereken hususlar. Maddesi ile Özel ve Teknik Şartnamenin 2. Maddesi'nde genel hatlarıyla verilmiştir. dolgu payı paçal kazı hesabından düşürmektedir. arazide gezilerek projenin araziye uygunluğu kontrol edilmeli. Genel Müdürlükçe ihale edilip 1130 ve 1985/49 Sayılı genelgeler çerçevesinde Bölge Müdürlüklerine devredilen işlerin yer teslimi Genel Müdürlükçe programlanır gerekirse Genel Müdürlük elemanları yer teslimine katılır ve yer teslim tutanağı Genel Müdürlükçe onaylanarak dağıtım ve tebliği yapılır. 2. Yer teslimine Müteahhit temsilcisinin katılması halinde. Yer tesliminin. Yer teslimi için tespit edilen günde müteahhit veya yetkili temsilcisi yer teslimi yapılacak iş yerinde bulunmazsa. 6. temsilcinin Noter tasdikli yetki belgesinin olup olmadığı aranmalıdır. Bankaca bu iş için görevlendirilen elemanlara yasalarla tanınan ücret. 5. 1. Müteahhit ve Belediyesinin taraf olduğu bir tutanakla tespit edilir. 8.İhale edilen işin keşfinde yer alan tüm ünitelerin inşa edilecekleri yerleri güzergahları arazide gezilmek suretiyle yükleniciye teslim edilmelidir. Tasdikli yer teslim tutanağı Müteahhide iadeli taahhütlü yazı ile tebliğ edilmelidir. Tip sözleşmenin 9. Belediyesine ve Müteahhide (İadeli taahhütlü yazı ile) bildirilir. Yer teslim tarihi. YER TESLİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR : 1. 2. eksen kazıkları. Banka sözleşmeyi feshetmeye yetkilidir. 1996/36 ve 1988/16 sayılı genelgeler ile tüm Bölge Müdürlüklerine gönderilen 08. İkinci defa Bankaca resmen belirlenen ve Müteahhide bildirilen günde Müteahhit veya yetkili temsilcisi yine hazır bulunmazsa. 9. yolluk. sözleşmenin imzalanmasından itibaren 30 gün içinde yapılmaması veya yapıldığı halde Müteahhide tebliği 10 gün içinde yapılmaması halinde geciken süreler toplam taahhüt süresine ilave edileceğinden yer teslimleri bu süreler içinde yapılmalıdır.1996 tarih ve 13827 sayılı talimat yazıda bu hususa yer verilmiştir. Keşif artışına neden olacak ilave üniteler kesinlikle yer teslim tutanağına dahil edilmemeli. Varsa. zemin üzerinde kontrol edilerek yükleniciye teslim edilmelidir. Bu pay el ve makinelide farklıdır. terfi ve isale hatları güzergahları. Sözleşmenin imzalanmasından itibaren en fazla 30 gün içinde Banka Müteahhitle birlikte uygun bir gün tespit ederek Yapım İşleri Genel Şartnamesi Madde 3'de belirtilen esaslar çerçevesinde Müteahhide yer teslimi yapar.08.. Maddesi. 7. İŞ YERİNİN MÜTEAHHİTE TESLİMİ İLLER BANKASI GENEL MUDURLUGU İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Hüseyin ÖZASLAN . Bölge Müdürlüklerince ihale edilen işlerde bu işlemler Bölgelerce yapılır. röperler. someler. taşıt ve zaruri giderler Müteahhitten tahsil edilir. belirlenen günde ve iş mahallinde Banka. Bilindiği gibi Bankamızca dolgu bedeli ayrıca ödendiğinden ve kazı fiyat alt kalemleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarından alındığında bu fiyatlar dolguyu da kapsadığından. Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 3. 4. Belediyesinin ilave talepleri ÖNERİ olarak ayrı bir tutanakla tespit edilmelidir.17-Keşiflere esas paçal kazı ve taşıma fiyatlarının büroda hazırlanmasında çok dikkatli olunmalıdır.

İçmesuyu tesisinde klorlama işleminin nerede yapılacağı belirtilmeli ve gereksiz imalatların yapımına meydan verilmemelidir. ünitelerin inşaatındaki öncelik sırasının. çap ve boy belirtilmek suretiyle bir liste halinde yer teslim tutanağına eklenmelidir. arıtma tesisi. lojman vb. henüz açılmamış cadde ve sokaklara' isabet eden hatlar mutlaka 2. .Kaptaj. Kaptaj-İsale-Depo-Şebeke silsilesi içerisinde daima Bölgesel bir bütünlük arz edecek ve su verilip işletmeye açılabilecek tarzda yürütülmesinin gerektiği tutanakta belirtilmelidir. Zira. terfi binası.Bölge Müdürlüklerimizce ihale edilen içmesuyu tesislerinin yer teslimlerinde. kademeye bırakılmalı ve 1. 9. 6. içmesuyu proje hazırlanmasına ait yönetmelik ve şartname esasları. sınai yapıların yapılacağı yerlere ait korelasyon planlarının yüklenici tarafından yapılacağı hususu tutanakta belirtilmelidir.Su temin şekli membadan olacağına göre projesi tasdik edilen tesislerde yer teslimi sırasında.01. Enine geçişlerde de aynı yöntem uygulanmalıdır. plankote içerisinde kalacak şekilde sınai imalatların yerleşim dizaynı.Depo. mümkün olduğunca sokak sokak gezilerek.İçmesuyu tesisleri kapsamında inşaa edilecek olan betonarme depolara ait tip projeler Bankamızca hazırlattırılarak onaylanmış. 5.güzergah değişikliklerinin sebebi ve nasıl yapılması gerektiği hususu. Ayrıca depo yeri zemin emniyet gerilmesi ve deprem bölgesi derecesi itibariyle gerekli tespitlerinde yer teslimi tutanağına dahil edilmesi gereklidir. 3. kademede döşenecek hatlar. nokta veya kazık numarası belirtilmek suretiyle tutanakta açıklanmalıdır. 11.Yer teslimi sırasında. maslak.Projenin tasdiki aşamasında göz önünde tutulmuş olsa dahi. ve 2. şebeke hatlarındaki tali kaydırmalara ilişkin) değişiklikler. 8. çerçevesinde yüklenicisine yaptırılarak Bölge Müdürlüklerimizce tasdik edilecektir. depo. kademede döşenecek hatların tespiti sıhhatli olarak yapılmalı. 4. Tasdikli proje esaslarını değiştirmeden proje içinde ve keşif dahilinde kalan tadilat ve ilaveleri kapsayan (isale hattı güzergah planı içerisindeki tali kaydırmalar. boru hatlarından karayolları istimlak sahası içerisine isabet eden hattın olup olmadığı yer teslimi sırasında bir defa daha kontrol edilmeli/ şayet böyle bir hat var ise. yer teslim tutanakları. Bölge Müdürlüğü görüşü ile birlikte onay için Başkanlığımıza gönderilmelidir. lojman. TCK istimlak sınırı dışına alınma imkanları araştırılmalıdır. Ayrıca. çok gruplu terfi merkezleri. düğüm nokta numarası. Bölge Müdürlüklerimize gönderilmiş ve 01. isale ve terfi hattı güzergahlarında zarar ziyan bedeli ile irtifak hakkı tesis edilip edilmeyeceği tutanakta belirtilmelidir.1995 tarihinden itibaren yer teslimi yapılacak işlerde bu projelerin uygulanacağı Bölge Müdürlüklerimize bildirilmiştir. Tasdikli proje esaslarını değiştiren değişikliklerde ise. yer teslimi sırasında ihale öncesi tasdikli projesinde zorunlu olarak tadilat veya ilave yapılması gerektiğinde. bu gibi hallerde proje yapım talimatı Başkanlığımızca verilmektedir. arıtma tesisi ve diğer sınai yapıların inşa edileceği yerlerin sahipli arazi olup olmadığı ve kamulaştırma gerekip gerekmediği tespit edilmelidir. Depo projelerinin tatbikatında ortaya çıkan tereddütlü durumları gidermek maksadıyla 1996/57 sayılı genelge yayınlanmıştır. 7. Bu genelgede yer alan Kalıp ve Beton ile ilgili hükümlere yer teslim tutanağında yer verilmelidir.İhale kapsamında yapılması öngörülen şebeke hatlarından 1. kaptaj yapışırım şekli (zeminin jeolojik yapısı da göz önünde tutularak) tariflenmelidir 10.

bu nedenle boru temin edilirken her aşamasında kontrollük hizmetleri oldukça önem arz etmektedir. Oldukça pahalı olan bu stabilizatörün toprak altına gömülen borularda kullanılması hiçte ekonomik olmayan bir çözümdür. Güneş ışınlarına maruz PVC malzemelerde malzemenin güneş ışınlarına karşı direncini artırmak için (UV) stabilizatörü kullanılmaktadır. taşınmasında. 2. TESLİM.A. Boruların taşınmasından döşenip basınç testi alınarak işletmeye alınmasına kadar ilgili standartlara ve uzun bilgi birikimi sonucu hazırlanan Bankamız ilgili şartnamelerinin titizlikle uygulanmasının izleyicisi olmak gereklidir. Gerek taşımada gerekse döşemede izolasyonlarda meydana gelen bozulmalar.BORULARIN TAHSİS.Çelik Borular : Yüksek basınçlı su getirme hatlarında çelik boruya fazlaca alternatif bulunmamaktadır. asbestli çimento borulara uygun hendek kazılarında boruların hendeğe indirilmesinde ve hendek dolgularında kontrol önemli konuların başında gelmektedir. Borular : İçmesuyu tesislerinde. ne denli sorunsa PVC borularda da güneş ışınları önemli tahribatlar yapmakta borunun gevrek. Ç. Metallerde sorun olan korozyon.PVC Borular Çelik borularda korozyon. uzun hatların döşenip kapatılmasından sonra bir sorunun ortaya çıkmasında boru üretimi konusunda bir karar verebilmek için çok geç kalınmış olur. . işletme safhasında boru uçlarına büyük ekstra yükler gelmekte boru ve manşon uçları kırılmaktadır. boruların toprak altına döşenmesi nedeniyle daha büyük boyutlar kazanmaktadır. Şantiyede hendeğe indirilen ve döşenen borunun sağlam olup olmadığına karar verebilmek için bir tek yöntem mevcuttur. Bu konuda söylenilenleri birkaç cümle ile özetlemek istersek A. Özellikle Asbestli Çimento boruların üretiminde. Bu teste özen gösterilmemesi. istiflenmesinde. kırılgan olmasına mukavemetinin düşmesine sebep teşkil etmektedir. Bankamızca bugüne kadar kullanılmakta olan boruların dış izolasyonlarının ekonomik olması nedeniyle bitüm kaplama yapılması izolasyonun bozulma riskini daha da artırmaktadır. Döşenen boruların üzerleri toprakla kapatılmadan önce izolasyon bozuklukları özenle onarılmalı boru başı izolasyonları kusursuz yapılmalıdır. Boruların döşenmesinde küçük sapmalar (30° civarında dönüşler) boru manşon birleşmelerinden sağlanmaktadır.Ç. bu sapmalardan dolayı boruların özenle sıkıştırılmaması halinde. KORUNMASI VE MAHSUBUNA İLİŞKİN SORUNLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Salih ELVER . hemen olumsuz cevap vermediği için ihmal edilmektedir. indirilmesinde.Şube Müdürü BORULARIN KONTROLÜ : 1. Bu yöntem Ferşiyat Şartnamesine uygun boyda hattı döşeyip basınç testi uygulamaktan ibarettir. Katodik korumada tatbikatçıların çok haklı olarak talep ettikleri zorunlu hallerde daha pahalıda olsa daha iyi kaplama türleri kullanılmalı/ çelik boruların taşınmasında ve istiflenmesinde dış izolasyonların birbirine yapışıp bozulmaması için kum torbası yada ağaç takoz kullanılmalıdır. Asbestli çimento boruların işletmeye alınmasına kadar % 2. ne denli nazik darbe ve çarpmalardan özenle korunması gereği ortaya çıkmaktadır.5 zayiat vereceğinin teknik olarak kabul gördüğü düşünülecek olursa. kullanılmakta olan borular yaklaşık olarak tesis maliyetlerinin % 30'unu teşkil etmektedir. 3.

İş programlarının ne şekilde tanzim edileceği. Tasdik olunacak bu yeni iş programına yüklenici uymak mecburiyetindedir. Bu nedenle iş programlarının tasdikini bekletilmeden süresi içerisinde yapmak gerekmektedir. Bankamıza verildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde tasdik olunmazsa her geçen gün kadar yükleniciye süre uzatımı verilir.Şube Müdürü İş programlarının tanzim edilmesindeki amaç: 1. maddesinde gerekli açıklık getirilmiştir. konusunda sözleşmenin 10. Bölgelerimiz yüklenicilerin vermiş olduğu iş programını en çok 30 gün içerisinde inceleyip gerek gördüğü değişiklikleri de yaparak tasdik edeceklerdir.Sözleşme süresi . döşeme safhasına kadar boruların güneşte bırakılmaması. denetleyebilmek mümkün olmamaktadır.Keşif bedeli 3. Bir iş programında aşağıdaki bilgilerin bulunması gerekmektedir. Bu takdirde yükleniciler resen yapılan bu iş programına aynen uymak mecburiyetindedir. İş programlarının tasdik yetkisi 1985/49 sayılı genelge ile Bölge Müdürlüklerimize verilmiştir.İhale bedeli 5. Sözleşmeye esas projede değişiklik yapılmayacaksa veya tali değişiklikler yapılacaksa yer teslimi tutanağı tasdikinin yükleniciye tebliğ tarihinden Sözleşmeye esas projede büyük ölçekte değişiklik olması halinde. maddesi ile Özel ve Teknik Şartnamenin 4. mümkünse sundurma altı.Tenzilatı 4. Yüklenici ise 15 gün içerisinde iş programında istenilen değişikliği yaparak Bankaya verecektir. Boruların yeterli korunmamasmdan dolayı ortaya çıkan renk değişikliklerinin görülmesinde istiflerin tetkiki ve gerekli ikazların yapılması gerekmektedir. İŞ PROGRAMLARININ TANZİMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Şahin GÜVEN . çok değişik merkezlerden sağlanan ham madde üretimde kullanılmakta bunca sayıdaki hammadde hakkında yeterli bilgi edinmek. Boruların üretiminde iyi bir hammaddenin seçimi. mevzuatımız nedeni ile mümkün olmamakta. İş programında sonradan bir değişiklik yapılmasına gerek duyulduğu takdirde Banka bu isteği yazılı olarak yükleniciye bildirecektir. tesisin ana hatlarını gösteren projenin tasdikinin yükleniciye tebliğ tarihinden itibaren 20 gün içerisinde Bankamızdan temin edeceği örneğe uygun olarak kontrol teşkilatı ile birlikte tanzim ederek tetkik ve tasdik edilmek üzere Bankaya verecektir. Yükleniciler iş programım süresi içerisinde vermezse Banka iş programını resen yapar.Tatbikatta. bu mümkün değilse hasır. ot vb.Sözleşme çerçevesinde yüklenicilere ödenecek fiyat farklarına esas yıllara göre yapılması gereken iş miktarlarının tespit edilmesidir.İşin adı 2. İş programları.Yapılacak tesisten azami olarak faydalanabilmek için tesisin hangi bölümlerinin ne zaman yapılması gerektiğinin tespit edilmesi 2. maddelerle örtülerek mutlak surette güneşten korunması gerekmektedir.Sözleşme tarihi 6. Yükleniciler taahhüdündeki tesisin iş programlarını. 1 .

Yer tesliminin tasdik tarihi 8.Projenin tasdik tarihi 10. Akaryakıt. beton-betonarme. Herhangi bir ünitede noksan iş yapması halinde Banka tarafından belirlenecek süre içerisinde gecikmenin telafisi istenir. gerek boru güzergahlarında gerekse sanat yapılarının yerlerinde çıkan istimlak sorunları ve geçiş izinlerinin geç çözümlenmesi. yüklenicinin iş programına göre yılda yapması gereken işi yapıp yapmadığı kontrol edilmelidir.7. Boruların % 15'inden geri kalanın tesliminde bir gecikme olması. Her hakediş raporunda yüklenicinin iş programına göre her ünitede yapması gereken işi yapıp yapmadığı kontrol edilmeli ve iş programına göre geri kalınmış ünitedeki çalışmaların artırılması temin edilerek gecikmenin telafisi yoluna gidilmelidir. . sözleşmeye esas ünitelerde. sözleşmeye ekli keşif özetindeki toplam boru uzunluğunun % 15'inin şevke hazır olduğunun yükleniciye tebliğ tarihinden. Bilindiği üzere içmesuyu tesislerinde ünitelerin yapım sırası kaptaj . Boruların % 15!inin geç verilmesi halinde yüklenici iş programında belirtilen diğer sanat yapılarını yapmak mecburiyetindedir.Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit olunan çalışılamayan günlerin başlama ve bitiş tarihleri 14-Yüklenici adı ve adresi İş programları. şayet borular şantiye teslimi olarak siparişe bağlanmışsa gene aynı miktar borunun yükleniciye teslim tutanağı tarihinden itibaren başlar. ve iş kalemlerinin yapım önceliği dikkate alınarak takvim günü esasına göre hazırlanır. ferşiyat miktarları. Sözleşmeye esas işin tamamı sanat yapılarını kapsıyorsa sözleşme süresinin başlangıcı. hakedişlerin sözleşmede belirtilen süreden daha geç ödenmesi.depo ve şebekedir. SÜRE UZATIMLARI Sözleşmenin 8. Ancak olumsuz hava şartlarının projenin yapımı için gerekli arazi çalışmalarım mümkün kılamıyorsa. Ancak yıllara göre yapılması gereken iş miktarının tespitinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yörede tespit edilen çalışılamayan günler göz önüne alınacaktır. Sözleşme konusu işin yapılması için tespit olunan süreye rastlayan kış aylarının ve resmi tatil günlerinin etkisi göz önünde tutulmuş olduğundan yükleniciler bu gibi günlerin varlığım ileri sürerek süre uzatımı talebinde bulunamaz. önceden görülemeyen fakat inşaat anında ortaya çıkan ve Bankaca kabul edilecek sebeplerin varlığı halinde. İş programının tasdiki ve iş programında yapılacak değişiklikler yüklenicilere zamanında ve mutlaka taahhütlü yazı ile bildirilmelidir. maddesinde belirtilen sürenin başlangıcı. projede bir değişiklik yoksa yer teslimi tutanağı tasdikinin yükleniciye tebliği tarihinden. çimento gibi malzemelere yılı içerisinde gelen fiyat artışlarından dolayı ödenecek malzeme bedel farkı hesabında da iş kaleminin tasdikli iş programında ki yapılması gereken zamanda yapılıp yapılmadığı kontrol edilerek işi yapması gereken tarihteki fiyatları dikkate alınmalıdır. Yüklenicilere yıllara göre verilmesi gereken fiyat farkı hesabında.Boruların % 15' inin yükleniciye teslim tarihi 11. İş programı tanziminde yatay çubuklar her ünitenin ve her ünitede yer alan ana iş kalemlerinin yapım önceliği göz önüne alınarak sözleşme süresince takvim gününe göre çizilir.İşin başlama ve bitiş tarihleri 9. Verilen süre içerisinde gecikme giderilmezse Banka sözleşmeyi feshetmeye yetkilidir. kazı. Ancak çok özel durumlarda bu sıra iş programında belirtilmek kaydıyla bozulabilir.Aylık ve yıllık yapılması gereken iş miktarları 13. Şayet yüklenici projeyi verilen süre içerisinde Bankaya teslim etmemişse. belgelemek şartıyla çalışılamayan günler dikkate alınır. dolgu. demir. Özel ve Teknik Şartnamenin 2. bu ünitelerin imalat ve ihzaratlarına ait ana iş kalemleri olan nakliye.Yapılacak işlerin cinsi ve miktarı 12. Projenin yapım süresine Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit olunan çalışılamayan günler dahildir. şap-sıva. Yükleniciler tasdikli iş programına aynen uymak zorundadır. yeni bir proje yapılacaksa projenin tasdikinin yükleniciye tebliği tarihinden itibaren başlar.isale . maddesinde belirtilen projenin yapımı için verilen süreye projenin tatbiki için Bankada geçen süre eklenerek işin başlangıç tarihi tespit edilir.

Kesinlikle ek sözleşme yapılmaması hususunda tüm Bölge Müdürlüklerinize yazı ile talimat verilmiştir. Bu formülle süre uzatımının uygulamaya konulmasıyla Tetkik ve Danışla Kurulunca alınan 1983/99 sayılı karar yürürlükten kaldırılmıştır. sözleşme süresinin bitim tarihinden 3.% 30 onayı sözleşme süresi bitmeden ve henüz keşif bedeli dolmadan alınmışsa. F = (B-A)(l-t) H = A(l-t)+F F = Uygulama yılında ödenecek fiyat farkı A = Uygulama yılında yapılan işin sözleşme hatlarıyla tutarı B = Uygulama yılında yapılan işin uygulama yılı fiyatlarıyla tutarı H = Uygulama yılında fiyat farkı dahil toplam hakediş tutan .1996 tarih ve 5147 sayılı onayla yürürlüğe konulmuş olup tüm bölge Müdürlüklerimize duyurulmuştur.11. ile) tj = Ödemenin geciktiği gün sayısı (gün) A = Keşif bedeli T = Sözleşmesine göre çalışılacak iş günü (gün) t1= Hakedişin gerçekleşen süresi Yükleniciye verilecek süre uzatımlarında Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit olunan çalışılamayan günler dikkate alınır. FİYAT FARKLARI VE MALZEME BEDEL FARKLARI Bilindiği üzere Bankamızca yaptırılmakta olan içmesuyu inşaatları Birim fiyat esasına göre ihale edilmektedir. ana sözleşme ve ek sözleşmede belirtilen işlerin tamamı için gerekli süre ek sözleşmeden evvel tespit edilmeli ve işin bitiş tarihi sözleşmeye yazılmalıdır. Süre Uzatımı  a t i 1 i n i A 1 t T Bu formül 7. Hakedişlerin geç ödenmesinden dolayı verilecek süre uzatımı. % 30 dahilinde verilecek süre. ai = Hakedişin ödenmesi geciken tutarı (Sözleşme B. Ancak çok özel ve zaruri durumlarda ek sözleşme yapılması gerekirse. 1.% 30 onayı yüklenicinin cezalı çalışılmaya süresine girmesinden sonra alınmışsa sözleşme süresinin bitim tarihinden itibaren başlatılır. Birim fiyat esasına göre ihale edilerek yaptırılan içmesuyu inşaatlarında fiyat farkı. Bilindiği üzere Genel Müdürlükçe ihale edilen işlerin % 30 onayı ile ilgili Teknik Daire Başkanlığınca makamdan alınmaktadır. Keşif bedelinin dolması nedeniyle keşif bedelinin % 30'una kadar ilave iş yaptırılması halinde verilecek süre ana sözleşme süresine orantılı olarak % 30 dahilinde yaptırılacak iş miktarına yetecek kadar verilir.% 30 onayı sözleşme süresi bittikten sonra alınmışsa onayın yükleniciye tebliği tarihinden 2. Sözleşme süresinin bitim tarihi ile % 30 onayı tarihi arasında bir boşluk kalmamasına dikkat edilmelidir.imalatların fen ve sanat kurallarına uygun yapılabilmesi göz önüne alınarak gecikmenin işe etkisi ölçüsünde süre uzatımı verilir. sözleşme yılı birim fiyatlarına esas analizler kullanılmak kaydıyla bulunacak olan uygulama yılı birim hatları ile sözleşme yılı birim fiyatları arasındaki farka ihale tenzilatı uygulanarak hesaplanır. Bölge müdürlüklerimizce ihale edilen işlerde ise Yönetim Kurulu Kararı ile Bölgeye verilen iş yapma yetkisini aşmamak üzere % 30 onayı Bölge Müdürlüklerimizce alınmalıdır.F.% 30 onayı işin sözleşme süresinden evvel bitirilmesi halinde alınmışsa % 30 onayının yükleniciye tebliği tarihinden 4.

Sözleşmenin. Ancak bir iş kaleminin birim fiyatının hesaplanmasında. prensip ve analizlerle hesap edilen iş kalemlerinin bulunması halinde.malzeme fiyatlarındaki artışlar için de malzeme bedel farkı ödenmelidir. Akaryakıt. Çimento ve Kerestedir. Yüklenicilerin tenzilatları yüksek . malzemenin yıl başındaki fiyatı ile yıl içindeki fiyatı arasındaki fark ihale tenzilatına tabi tutulmadan KDV hariç olmak üzere ödenir.tasdikli iş programına uygun olmak kaydıyla ve Bakanın yazılı izni ile uygulama yılı ihtiyacından fazla miktarda ihraz edilebilir. Tespit hakedişlerindeki imalat ve ihzarat miktarlar hiç bir zaman o yıl içerisinde yapılan son hakediş raporundaki miktarlardan az olmamalıdır. Ancak ileriki yıllarda ihtiyaç duyulacak malzemeler. Cezalı çalışma süresi içerisinde. ödenek diliminin doldurulduğu hakedişten sonra. Sözleşmesinde birim fiyatı bulunmayan bir iş kaleminin yaptırılması halinde sözleşme rayiçleri kullanılarak yeni fiyat yapılmalıdır. Pik malzeme. buda mümkün olamıyorsa Bankanın yetkili organlarınca kabul olunacak rayiçler esas alınır. sözleşme rayiçleri yerine işin yapıldığı yılın rayici veya fatura bedeli kullanılmışsa bu iş kalemine o yıla ait fiyat farkı uygulanmamalıdır. Bu gibi durumlarda ihzarat kesintisi ile. Betonarme demiri. iş programında. Bunu teminen öncelik sırasına göre varsa mevcut rayiçler. maddesinde çok açık olarak belirtilmiştir. Her yılın sonu itibariyle tespit hakedişleri düzenlenir.yıllık iş programına göre o yıl yapılabilecek iş kalemine yetecek kadar ihzarat yaptırılmalıdır. Bu malzemelere bedel farkı verilirken işin iş programına uygun olup olmadığı kontrol edilmeli. artan veya eksilen miktar imalat hangi yılda yapılırsa yapılsan geçici kabul itibar tarihini geçmemek üzere artış veya eksilişin kesinleştiği yılın hatlarıyla değerlendirilir. Profil demir. İşin bir bölümü veya tamamı için bir süre verilmişse iş programı revize edilerek yıllık ödenek durumları kalan iş miktarları ve süre uzatımının bitiş tarihi dikkate alınarak yeniden düzenlenmeli ve durum yükleniciye taahhütlü bir yazı ile bildirilmelidir. yapması gerekenden fazla iş yapmış olsa dahi bir sonraki yılda yapması gereken iş tutarını gerçekleştirmek zorundadır. Malzeme bedel-farkları. Tespit hakedişindeki ihzarat miktarlarının. Bundan sonra ihzaratlarda sanki imalatmış gibi fiyat farkı verilir. düzenlenecek ilk hakedişte yapılmalıdır. İhzarat bedeli ödenecek malzemeler. kabul. iş programındaki ödenek diliminin tamamlanmasına kadar yapılan imalat ve ihzarata geçen yılın fiyat farkı uygulanır. Yıl sonunda yapılan tespit hakedişinde yüklenicinin iş programında yapması gereken kadar iş yapamadığı anlaşılması halinde. Bu gibi durumlarda iş programının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti için bu iş kaleminin sözleşme fiyatına tahvili gerekir. prensip ve analizler kullanılmalıdır. İş programına uygun olarak yapılmışsa ve yıl içinde bir kaç kez fiyat artışı olmuşsa hangi artış döneminde yapması gerektiği tespit edilmelidir. bu yoksa benzer iş kalemleri ile malzeme birim fiyatından elde edilecek oranlar. MALZEME BEDEL FARKLARI İnşaatlarda kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemelere yılı içerisinde meydana gelen fiyat artışlarından dolayı ödenecek malzeme bedel farklarının ne şekilde ve hangi malzemelere ödeneceği sözleşmenin 12. Ancak ihzarat miktarlarında imalata giren miktarlar dikkate alınacaktır. Kesin hesapta veya işin devamı sırasında herhangi bir imalatın kesin veya ara metraj sonucu miktarında arıtma veya eksilme olduğu tespit edilir ise.biten yıla ait fiyatlarıyla tutan ile aynı miktarların ertesi yıla ait fiyatlar tutarı arasındaki fark ihale tenzilatına tabi tutularak ertesi yıl fiyatlarının uygulandığı ilk hakedişten kesilir.t = İhale tenzilatını göstermektedir. özel rayiç. Bu miktardan fazla yapılan ihzaratın bedeli ödenmemelidir. Sözleşme fiyatı bu usulle hesaplanan iş kalemlerine de fiyat farkı uygulanır. Yüklenici herhangi bir yılda. Yıl içinde bitirilmek üzere ihale edilmiş işlere süre uzatımı verilerek ileriki yıllara sirayet etmesi halinde bu iş kalemlerine de fiyat farkı uygulanmalıdır. İçmesuyu inşaatlarında karşılaştığımız malzeme bedel farkları çoğunlukla. bu iş kalemlerinin uygulama yılı birim fiyatlarının hesaplanmasında aynı özel rayiç kabul.

Tasarım etüdü kapsamına işe. civarda yapılmış önceki etütler. alternatif yerlerin belirlenmesi ve tasarım etüdünü planlamak için yapılacağı belirtilerek.ise yıl sonu itibariyle bir sonraki yılda kullanacağı malzemeleri tespit hakedişinde ihzarat olarak getirmektedirler. işin yapımı aşamasında maliyeti arttıran ve bazen de projenin büyük ölçüde değişmesine neden olan durumlar ortaya çıkabilmektedir. 1. Çünkü yıl sonu fiyatı gelecek yılın baz fiyatına eşit olmaktadır. arıtma tesisi gibi su tutucu yapılarda gündeme gelmektedir. zemin tabakalarının belirlenmesi. zemin mukavemet. temel ve kazı sistemlerinin doğru olarak projelendirilmesi gereklidir. yerel depremsellik gibi bilgilerin yer alması öngörülmektedir.Başkan Yardımcısı Bir yapının sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için zemin ve temel etütlerinin. özellikle zemin ve yapı etkileşimim göz önüne alarak ve temel tasarımı için gerekli olabilecek her türlü bilgiyi kapsayacak şekilde yapılmış olması.1. 2 kg/cm2 -1. kategoride yer alan yapılar için genellikle bir ön etüt. ve 1. İçmesuyu depolarında zeminle ilgili hususlara değinecek olursak. komşu yapılar ve kazıların incelenmesi. çeşitlilik ve yemlenen yönetmelikler yönünden konunun bir bütün halinde ele alınarak aynı kriterler çerçevesinde projelendirilmesi zorunluluk haline gelmiş ve yeni depo tip projeleri hazırlanmıştır. Ön etüdün seçilen yerin uygunluğunun tespiti. Ancak uygulamalar sonucunda gerek proje yüklenicilerinin gerekse Bölge Müdürlüklerimizin konuya yaklaşımlarında bazı farklılıklar ortaya çıkması nedeni ile konu tekrar gözden geçirilerek Etüt . Ancak zaman içinde söz konusu projelerin hesapları ve hesaplarda baz alman zemin emniyet gerilme değerleri temin edilemez duruma geldiği gibi. hidrolojik koşullar. deformasyon. maddesi yeniden düzenlenmiştir.1995 tarihinden itibaren uygulamaya konulan projeler 4 farklı deprem bölgesi ve 2 kg/cm2 den büyük. Bu nedenle sistem. içmesuyu projeleri kapsamında farklı firmalarca hazırlanmış ve uygulanmıştır. aynı hacimde farklı ebatta depo projeleri üretilmiştir. Aksi halde. hususların dahil edilebileceği belirtilmekte bu etütler için uygulanacak alışılmış yöntemler: . malzeme. Malzeme bedel farkında ihale tenzilatı uygulanmadığından her ne kadar ihzarat kesintisi yapılsa dahi ihzarat kesintisine de ihale tenzilatı uygulandığından yüklenici bir miktar karlı duruma gelmektedir. Proje aşamasında zemin emniyet gerilmesinin belirlenmesine ve depo yerinin uygunluğuna ilişkin zemin etüt raporu hazırlanmasına ait esaslar ilgili şartnameler yanı sıra bir yazı ile Bölge Müdürlüklerimize bildirilmiştir. İçmesuyu tesislerinde zeminin önemi iletim hatlarında ve depo. permeabilite. Bu düzenlemede Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın hazırlamış olduğu Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar da dikkate alınmıştır. bilindiği gibi içmesuyu tesislerinde kullanılan çeşitli hacimde depo projelen. boşluk suyu basıncı özellikleri ile yeraltı suyunun zararlı özellikleri vb. bir tasarım etüdü ve gerekirse kontrol etütleri ve yapı evresi gözlemleri ile ölçümlerin yer alması istenmektedir. eski haritalar. Söz konusu Esaslarda yapı ve zemin koşulları açısından 3 kategoriye ayrılan zemin ve temel etütlerinden 2. ön etütlerde topoğrafık durum.5 kg/cm2 arası ve 1 kg/cm olmak üzere 4 ayrı zemin emniyet gerilmesi için hazırlanmıştır. İÇMESUYU TESİSLERİNDE ZEMİNİN ÖNEMİ VE ZEMİN EMNİYET GERİLMESİ TAYİN YÖNTEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ayfer ÖRGE .Fizibilite ve Proje Özel Şartnamesinin 4. jeolojik kayıtların incelenmesi.

2. jeolojik haritalar ve yapılmış bulunan binalara ait baz alman zemin emniyet gerilme değerlerinden yararlanılmalıdır. temel sondajına gidilerek.sondajlar. 1. 5.000.veya.İnşaat aşamasında istimlak problemleri.000. zemine uygun kısımların uygulanabilme kabiliyeti. proje ekinde hazırlanacak zemin raporu. laboratuar deney sonuçlarına göre zemin raporu hazırlanıp buna bağlı olarak zemin emniyet gerilmesi belirlenmelidir. 6. . d) Yeraltı suyu ve feyezan durumu. 1.Özellikle çok sık kullanılan 50-700 m lük hacimli depoların monolitik sistemle çözülmüş olmaları sonucu zemin sınıfının inşaat sırasında değiştirilmesinin işin keşfine önemli ölçüde etkileşimi olmaması.maddelerde belirtilen hususların yapılmasına gerek duyulması halinde. rapor yersel tetkikinde yapılarak sonuçları tutanakta belirtilmeli. Bu çerçevede yükleniciler tarafından hazırlanan zemin raporu hidrolojik rapor yersel tetkiki sırasında Bölge Müdürlüğü inşaat ve jeoloji mühendisi tarafından incelenerek yersel tetkik tutanağında.3.Öncelikle gözlemsel inceleme yolu seçilir.Yukarıdaki ilk iki madde ile de zemin emniyet gerilmesinin belirlenememesi halinde ise. Zemin sondajı gerekmesi halinde bu işlem yüklenici firma tarafından proje hazırlanması aşamasında yaptırılarak aynı şekilde proje ekinde idareye teslim edilmelidir. maddede belirtilen şekilde tarifleme belirlenemiyorsa. mevcut lokasyonlar. bu aşamada çukurun açılamaması durumunda bu işlem proje aşamasına kadar yüklenici tarafından yapılarak. zemin raporunda önerilen zemin emniyet gerilmesi hakkında görüş bildirilir. 2. c) Yapı yerinde zeminin tabakalanması ve kesiti.1.yerinde arazi deneyleri.1. 4. 2.Depo yerlerinin genelde sağlam zemin olarak nitelenen alanlarda seçilmesi gibi hususlar da dikkate alınarak. idareye teslim edilmelidir. 3. Depo yeri zemin raporları Bölge Müdürlüğünce incelenip rapor veya proje ile birlikte onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilmelidir. inceleme çukurları. Deney çukuru açılmasına gerek olması halinde bu işlem. 2. 3. e) Heyelan durumu f) Depremsellik durumu hususlarına yer verilmelidir. 1/1.000 ölçeklerinden biri) b) Yapı yerinin genel topografyası.nedeni ile söz konusu olabilen yer değişiklikleri. bu rapor kapsamında: a) Yapı yakın çevresinin Jeolojik haritası(l/25. ilgili şartnamede yapılan son düzenlemede yapılacak işlemlerin öncelik sıralaması belirlenmiştir.Proje aşamasında zemin sondaj ekipmanının ulaşımına uygun koşulların sağlanmasındaki zorluklar. mülkiyet ve ulaşım durumu. 3. 1/5. Buna göre.laboratuar deneyleri olarak sıralanmaktadır. Yeni düzenlemede söz konusu gözlemsel incelemelerin inşaat ve/veya çevre ve/veya jeoloji mühendisi tarafından gerçekleştirilmesi ve yüklenicilerden mutlaka jeoloji mühendisi istihdam şartı aranmaması da vurgulanmıştır. Bunun için yapı civarında imar planı raporlarındaki zemin emniyet gerilmesi. madde kapsamında yapılan çalışmalar: hidrolojik rapora ek olarak hazırlanacak zemin raporu kapsamında açıklanarak. bu durum gerekçeleri ile birlikte tutanakta belirtilmelidir. Bu esaslar yanı sıra içmesuyu depolama tesislerinde: 1. açılmış bulunan kazı çukurları.000 1/2.İstisnasız her depo yerinde proje aşamasında sondaj işlemi yapılmasının getireceği maliyet unsuru. yapı yerinde deney çukuru açılıp gerekli incelemeler yapılarak ve zemin raporu hazırlanarak tarifleme getirilmelidir. Projelendirme aşamasında yapılan bu incelemeler sonucu belirlenen zemin emniyet gerilmesi değerleri inşaat aşamasında temel seviyesinde kazı yapılmasını takiben tahkik edilmeli.Yeni depo tip projelerinin 4 farklı zemin için hazırlanmış olması nedeni ile inşaat aşamasında yeniden projelendirme gerektirmemesi.

kum.000 m2 için en az iki sondaj yapılması önerilmektedir. ■ İçmesuyu elverişli (TS 266) sular en ideal beton karma suyu olarak kullanılabilir. Turnusol kağıdı kırmızı renk veriyorsa bu su asitlidir. Betonarme: Beton ve çelikten meydana gelen birleşik bir yapı malzemesi Kalıp: Betonarme yapı malzemesinin bünyesine girmesine rağmen beton ve çelikten sonra üçüncü ve onlar kadar önemli bir öğedir. sulama ve yıkama suyu olarak kullanılmaz. ■ Fransız sertlik derecesi 9. lağım suyu alkali ve asitleri ihtiva etmemelidir. Karma suyu ile yapılacak beton numunelerinin 7 ve 28 günlük küp mukavemetleri. ■ Nehir ve dere sulan gibi çamurlu sular havuzlar da dinlendirilip içindeki çamurlar çökeldikten sonra kullanılmalıdır. kil ve tabii kalker taşlarının sonra öğütülmesinden elde edilen hidrolik bağlayıcılardır.Şube Müdürü Beton: Çimento. betonun bünyesine giren malzemeleri inceleyelim. aynı şartlarda fakat içmesuyu ile yapılan numunelerin küp mukavemetlerinin %90'ından az olmamalıdır. ■ Deniz suyu da betonda kullanılabilir. Alman sertlik derecesi 5'in altında olan sular karma suyu olarak kullanılmaz. kil.Ancak aluminli çimento hiç bir zaman tuzlu su ile karıştırılmamalıdır. Bu esaslar çerçevesinde zemin raporları düzenleme işleminin Bölge Müdürlüklerimizce hazırlanan projelendirme çalışmalarında da dikkate alınarak projelere dahil edilmesi beklenmektedir. yağ.tereddütlü durumlarda depo yeri istimlak ve ulaşım sorunları da çözümlenmiş olduğundan gerek duyulursa bu aşamada zemin sondajı yapımına gidilmelidir. sonraki her 1. ■ Organik maddelerle endüstri atıkları hiç bir şekilde bulunmaması gerekmektedir. çamur. mümkün olduğu nispette güzergah üzerindeki aktif veya pasif heyelan alanlarından uzaklaşacak şekilde güzergah belirlenmesine özen gösterilmelidir. SANAT YAPILARINDA BETON VE KALIBIN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Refik TUZLU . Bu sular kesinlikle karma. ÇİMENTO : Çimentolar. . Ancak bu sulara yeteri kadar kireç katılarak sertliği arttırılıp kullanılması mümkündür. Depo yerlerine ait zemin çalışmalarının yanı sıra hidrolojik rapor yersel tetkiklerinde iletim hattı güzergahında heyelan etütlerinin yapılmasına da gerekli önem verilmeli. Tip Projeler Yapım Genel Teknik Şartnamesinde yapının oturacağı arazinin ilk 1. Bu tanımları yaptıktan sonra kaliteli bir beton veya betonarme yapı inşaa edebilmek için. çakıl ve suyun uygun ölçülerde karışımından elde edilir. SU Beton yapılmasında.Kullanılan sular kesinlikle asitli ve sülfatlı olmamalıdır.Sülfatlı sular ise baryum klorür eriği ile beyaz çökelek vermesiyle tanınabilir.000 m2 si için yeterli derinlikte 4 sondaj. berrak olmalı.Kullanılacak suların asitli olup olmadığı turnusol kağıdı ile anlaşılır. . yüksek sıcaklıkta pişirildikten . . . ■ Çok kirlenmemiş olmak şartıyla tabiattaki var olan sular karma suyu olarak kullanılabilir. yapılmış inşaatın sulanmasında kullanılacak su temiz. kum ve çakılın yıkanmasında.

Su ile karıştırılıp plastik bir hamur durumuna getirildikten sonra havada yada su içinde yavaş yavaş katılaşarak taşlaşırlar. Piriz adı verilen bu katılaşma olayı 1 saatte başlamak ve en çok 10 saatte tamamlanmak üzere gerçekleşir. ■ Bu süreyi soğuk yavaşlatır. ■ Bu süreyi sıcak hızlandırıcı etki yapar. a) Portland Çimentoları TS19 Portland Çimentosu Standardlarına göre üretilmektedir. Normal Portland çimentoları tam mukavemetlerinin yaklaşık % 70'ini 28 günde kazanır. ■ Normal Portland Çimentosu (NPÇ 350) ■ Yüksek Mukavemetli Portland Çimentosu (YPÇ 500) ■ İlk Mukavemeti Yüksek Portland Çimentosu (İPÇ 600) b) Beyaz Portland Çimentosu (BPÇ 350) c) Yüksek Fırın Cüruf Çimentoları ■ Demir Portland Çimentosu (NDPÇ 350) ■ Yüksek Fırın Portland Çimentosu (NYPÇ 350) Yüksek Fırın Portland Çimentoları, Portland çimentolarına kıyasla rutubete tuzlu suya endüstri gazlarının etkisine daha dayanıklıdır. d) Traslı Çimentolar (T.Ç) Genellikle, kütle betonlarında ve su yapıların da kullanılırlar. e) Alüminli Çimentolar Bu çimentoların sertleşmeleri çok hızlıdır. Prizden 24 saat sonra portland çimentosunun 28 günlük mukavemetine ulaşır. Sülfatlı ve asitli sularla yüksek ısının zararlı etkilerine karşı dirençleri yüksektir. Soğuk havada betonlamaya uygundurlar. Alüminli çimentoların, portland çimentosuyla karıştırılması sakıncalıdır. Çünkü böyle bir karışımda hacimsel genleşme olur. f) Diğer tür çimentolar Hava Sürükleyen Portland Çimentosu: Bu çimentolarda donmaya karşı direnç yükseltilmiştir. Genleşen (Ekspansif) Çimento; Rötre istenmeyen ve genleşme istenen yerlerde kullanılır. Geçirimsiz çimento: Geçirimsiz maddeler katılmış Portland çimentosudur. 3 aydan fazla muhafaza edilmiş çimentolar kullanılmadan önce tekrar kontrol edilmesi gerekir. Çimentonun Türk Standartlarına uygunluğu tespit edilmelidir. Muhtelif fabrikaların çimentoları aynı inşaat ünitesinde kullanılamaz. Çimento rutubetsiz ve üzeri örtülü yerlerde depolanmalıdır. Depo yada ambarlarda çimento torbaları zeminle temas etmeyecek şekilde ahşap ızgara üzerine en çok 8 sıra halinde istif edilmelidir. AGREGA,KUM Kum; Kayaların ayrışmasıyla oluşan ve daneleri delik çapı 7 mm olan elekten geçebilen bir yapı malzemesidir. Kare Delikli Elek İnce kum 0-1 mm 0 - 0,8 mm Orta kum 1-3 mm 0,8-2,4 mm İri (kaba) kum 3 - 7 mm 2,4 - 4,3 mm Kum tabii ve suni olabilir. Tabii kum; dere yataklarından, kum ocaklarından ve deniz kıyısından elde edilir. Suni kum; kalker ve granit gibi taşların konkasörle kırılmasıyla mekanik olarak üretilir. Yapıda kullanılacak kum temiz olmalı beton mukavemetine zararlı yada çeliğe etkiyen maddeler bulunmamalıdır. Dane şekilleri mümkün olduğu kadar yuvarlak, kürevi veya kübik olmalı,

Yapılarda kullanılan kum yeterli derecede sağlam basınca dayanıklı ve çeşitli hava etkilerine mukavim olmalıdır. Deniz suyunun portland çimentosuna etkisi kötü olduğundan deniz kumu ile beton yapılmaktan kaçınılmalıdır. Özellikle yüksek kaliteli betonlar için KUM temiz tatlı su ile yıkanmalıdır. Kum kalitesini basit olarak anlamak için; Bir avuç kum elde ovalandığında toprak gibi' ezilmemeli gıcırtılı bir ses çıkarmamalı, ele yapışmamak, avuçta atıldığında toz ve kir bırakmamalıdır. Kumun içinde toprak ve killi maddelerin varlığım anlamak için; Bir miktar kumu ölçekli cam bir kaba veya bir bardak içindeki suya atılarak basit bir deney yapılır. Su ile karıştırılan kum durulmaya bırakıldığında toprak ve kil kumun üzerinde bir tabaka şeklinde çökelir. Bu tabakanın kalınlığı kum kütlesinin yüksekliğinin 1/14 ünden çok olmamalıdır. ÇAKIL Çakıl ve kumun mukavemeti çimento mukavemetinden hiç bir zaman daha az olmamalıdır. Çünkü kırılma daima malzemenin zayıf olanından ileri gelir. Betonun bünyesine giren çakılların büyüklükleri genellikle 7-70 mm arasında kalır.

GRANÜLOMETRİ Bir kum-çakıl karışımıyla iyi kalitede beton yapılabilmesi için çeşitli çaplardaki tanelerin karışımı içinde bulunması gerekir. Granülometrik birleşimi belirlemek için çeşitli delik çaplarındaki bir elek dizisinden yararlanılır. Her elekten geçen malzeme miktarları bulunur. Agrega yıkandıktan sonra uygun granülometriyi verecek granülometri eğrisindeki limitlere göre en az 4 gruba ayrı ayrı depo edilecektir. BETONUN KARIŞTIRILMASI Karıştırma el ile yapılırsa; Kum, çakıl, çimento önce kuru olarak, beton, tahta veya saç platform üzerinde iyi karıştırılır, bu karıştırma bir yere aktarmak suretiyle en az üç kere yapılacaktır. Sonra süzgeçli kova ile gerektiği kadar su katılarak harç ile sarılmamış hiçbir çakıl veya kırmataş görülmeyinceye kadar karıştırma ve harmanlama işin deva edilecektir. Karıştırma Betoniyer ile yapılıyorsa; Betoniyere konulacak çimento, kum, çakıl yada kırmataş ve su hep birlikte homojen bir şekilde karıştırılacaktır. Karma işi en az 1 dakika olmakla birlikte bu süre betoniyerin kapasitesine de bağlıdır. Mesela; (1.147) m3 kapasiteli betoniyerler için 1.5 dakika karıştırılır. Betona konulan su miktarı azaldıkça karıştırma süresi uzatılmalıdır. Kullanılacak betoniyerler su ayar tertibatlı olmalı. Elde edilen beton 20 dakika içinde kullanılmalıdır.

Betoniyer ile karıştırmada ikinci bir karışım konmadan önce betoniyer tamamıyla boşaltılmalıdır. İş bittiği veya durdurulduğunda betoniyer iyice temizlenmelidir. BETON DÖKÜLECEK YERİN HAZIRLANMASI Beton dökülecek yüzeyler ve kalıpların içerisi su birikintileri,- çamur, talaş, yonga, şekerli maddeler inşaat artıkları ve yabancı maddelerden temizlenmiş olacaktır. Kayalık olan yerlerde, gevşek parçalar kaldırılmalı ve yüzey iyice temizlenmeli, su emme gücü olan yüzeyler beton suyunu emmemesi için beton dökülmeden önce iyice ıslatılmalıdır. BETONUN TAŞINMASI Teknik şartlara uygun olarak hazırlanan beton hemen döküleceği yere taşınmalıdır. Taşıma sırasında beton elemanlarının birbirinden ayrılmaması için taşıma işi sarsılma ve çalkalanma yapmayan araçlarla yapılmalı, bu şekilde taşıma yapılamıyorsa betonun taşınıp döküleceği yerde bir kere daha karılması gerekir. Beton serbest olarak en fazla 1.5 m yükseklikten dökülmemeli; beton oluk yardımıyla dökülecek ve eğim çok fazla ise, oluğun yer yer paletlerle teçhiz edilmesi, kısa parçalardan oluşturup sık sık yön değiştirilerek betonun hızının kesilmesi amaçlanmalıdır. Beton dökme işinde boru kullanılırsa borunun alt ucu dökülmüş beton içinde bulundurulacak, boru her zaman dolu olacaktır. Betonun karıldığı veya betoniyerden çıktığı an ile yerine döküldüğü an arasında geçici süre 20 dakikayı geçmemelidir. Özel karıştırma aletleriyle teçhiz edilmiş kamyonlarla (Transmikserler) taşımalarda süre 45 dakikayı geçmemelidir. BETONUN DÖKÜLMESİ VE SIKIŞTIRILMASI Beton aralıksız dökülecek vibratör ya da el ile sıkıştırılarak sıklığı temin edilecektir. Vibratörle sıkıştırmada betonun homojenliğinin bozulmamasına dikkat edilmeli işin önemine göre vibratörün devir adedi tespit edilmelidir. Beton kat kat dökülecek vibre edilmiş katların kalınlığı vibratör iğnesinin uzunluğunun yarısı kadar olacaktır. El ile sıkıştırmada beton tabaka kalınlığı 15 cm den fazla olmayacak. İki tabakanın dökümü arasındaki zaman 90 dakikayı geçmemelidir. Vibre edilen ve prize geçen betonlar tekrar vibre edilmez. Vibratör iğnesi son dökülmüş beton içine yavaş yavaş m2 yüzeye (4) dört defa eşit aralıklarla batırılacak; Bu aralıklar vibratörün etki alanının çapından fazla olmayacaktır. Döşeme ve kaplamalarda satıh vibratörü kullanılacak; Beton dökümünden 7 gün süre ile her türlü titreşimden korunacaktır. SU İÇİNDE BETON DÖKÜLMESİ İçinde beton dökülecek suyun ısısı +10° altına düştüğünde dökülecek beton en az 300 dozlu ve dışarıda 50 kg fazladan ilave olunacaktır. 25 cm çapındaki borular, yada altı kapaklı kova ile sıkışık bir kütle halinde su altına bırakılacaktır. Beton hiç bir şekilde oynatılmayacak, suda dalga olmaması dikkat edilecektir. Tabandan kaynak suyu çıkıyor ise beton dökümüne zarar vermeyecek şekilde önlem alınacaktır. DENİZ SUYU ETKİSİNDE OLAN BETONUN DÖKÜLMESİ Projesinde 200, 250 dozlu gösterilmiş olan masif beton kısımlar deniz suyu etkisinde kalıyorsa, bu betonlar 300 dozlu olarak dökülecektir. Bu gibi betonlarda deniz suyunun kimyasal etkilerine dayanıklı çimento kullanılmamalıdır. ALKALİ VE SÜLFATLI SULARIN VE ZEMİNİN ETKİSİNDE KALAN BETONLARIN DÖKÜLMESİ Beton işin başından sonuna kadar aralıksız dökülecektir. Buna imkan bulunamazsa zeminden en az 45 cm daha yüksek bir seviyeye kadar aralıksız dökülecektir. Alkali zemin veya alkali suların beton

hasır örtülmeli ve sulanmalı veya beton yüzeyine kimyevi koruyucu madde ilave edilerek korunmalıdır. Prize çabuklaştırıcı katkı malzemeleri ilave edilmeli. Eski beton ile yeni betonun birbirleri ile iyice kaynaması sağlanacaktır. SOĞUK HAVADA BETON DÖKÜLMESİ Hiç bir zaman donmuş zemin üzerine beton dökülmeyecektir. DİLATASYON DERZLERİ Bırakılacak dilatasyon derzleri projesinde gösterildiği gibi yapılacaktır. ± 3 derecede beton yapılması betonun dökülmesi ve korunması için basit tedbirler alınması gerekir. BETONUN BİLEŞİMİ Yerine dökülmüş ve sıkıştırılmış 1 m3 beton bileşiminde bulunan çimento miktarı ağırlıkça belirlenir. BETONUN KORUNMASI Beton 7 gün süreyle nemli tutulmalı. Betonlara lüzumu halinde maksada uygun katkı malzemesi ilave edilecektir. üzeri çuval kum. . Geceleri ısı 20° fazla olursa sulamaya devam edilmeli. Normal portland çimentosu kullanılıp hava sıcaklığı +3° üstünde kaldığı sürece. Kanal kaplamalarında 2 m yi geçmemelidir. rüzgardan. BETON EK YERLERİ Momentlerin en az olduğu yerlerde beton 45° eğimli veya dişli olarak bırakılacak. yağmur ve kimyasal maddelerden korunmalıdır. Lento . Agrega ve su 40° kadar ısıtılmalı. asgari bekleme müddetlerini doldurmadan kontrol mühendisinin onayı alınmadan İSKELE VE KALIP alınmaz. yıkanacak kuvvetli dozlu çimento şerbeti döküldükten sonra yeni beton dökülecektir. Piriz devresinde hava sıcaklığı +3° altına düştüğünde ısının tekrar +3° çıkmasına kadar geçen müddet iskele ve kalıp alma müddetine sayılmaz. kırağı ile örtülmüş malzeme kullanılmayacaktır. kemer Kolon.hatıl. hava şartlarına göre değişir. Bir beton bileşimine giren su miktarı olarak Çimento ağırlığının % 25 Kum ağırlığının % 8 ~ 12 si Çakıl ağırlığının % 1 ~ 2 toplamını almak uygun bir yaklaşımdır. iskele ve kalıpları 8 gün Küçük kenarı 3 m daha büyük açıklıkta döşeme açıklıkları 3 m 21 gün geçmeden büyük kiriş ve kemer iskele ve kalıplan alınmamalıdır. Isı + 3 derecenin altına düştüğü zaman dozaj en az 350 tutulmalı. Suyun çimentoya oranı % 40 aşmamalı. Beton döküldükten 7 gün sonrasına kadar +15° üstünde tutulması gibi tedbirler alınmalıdır. imalatın büyüklüğüne. Yeni beton döküldüğü zaman bu yüzeyler temizlenecek gerektiğinde tel fırça kullanılacak. İskele ve kalıpların alınması. çimento ve dökülen betonun cins ve özelliğine. kg/m3 biriminde bulunan bu değere dozaj denir.dökümü bittikten sonra 72 saat beton yüzüne değmemesi sağlanacaktır. Donmuş. Binalarda 40 m. Alkali ve sülfatlı zemin ve sulara dayanıklı çimento kullanılacaktır. 3 m den küçük açıklı kiriş. perde 3 gün gibi imalatların yan kalıpları Küçük kenarı 3 m küçük döşeme. Traslı çimento kullanılması halinde bu bekleme süresi bir misli artırılır. En az + 3 dereceye kadar herhangi bir tedbir alınmadan beton dökülebilir. kar ile karışmış. Beton sarsıntılardan. İstinat duvarlarında 10 m. KALIP VE İSKELENİN ALINMA MÜDDETİ Beton yeteri derecede prizini yapmadan.

Çimentonun prizine yeterli nem bulunmayabilir böylece mukavemet düşer.155 Kum 0.740 Su 0. Demirli beton agregası 30 mm ye kadar dane iriliğinde olacaktır.500 0.580 Çakıl 0.680 Su 0.740 0.125 0.790 0. Bundan ötürü işlenebilmesi güçleşir.500 Çakıl 0. Demirli betonlarda dozaj 250-400 kg/m olacak ve beton içindeki agrega ve su miktarları hacmen tayin edilecektir.160 Beton dozajlarına göre aranılacak 28 günlük en düşük basınç kırılma dirençleri aşağıda gösterilmiştir.790 0. Sıvı betonlar betonarme yapılarda kullanılamaz. Betonarmede kullanılacak beton genellikle plastik kıvamında olmalı B225 ve B300 yapılacağı zaman su miktarları deneyle kontrol edilmesi gerekir.130 0.580 0. Agrega Doz 250 300 350 400 Kırma Taş Doz 250 300 350 400 Kum 0.580 0. Su gerektiğinden çoksa aşırı ölçüde su buharlaştığından geride boşluklu beton kalır ve rötre olayı büyük ölçüde artar.135 0.Beton çelik donatıyı paslanmaya karşı güvenle korumakla görevli olduğundan birleşimde yoğun beton elde edilmesi için yeterli ölçüde çimento bulunmalıdır.580 0.500 0. Yeterli ölçüde su konulmazsa beton çok kuru olur.150 0.140 0.710 0.500 0. DOZAJ 250 kg/m3 300 kg/m3 400 kg/m3 Minimum Basınç Direnci 120 kg/cm2 160 kg/cm2 100 kg/cm2 140 kg/cm2 20 x 20 x 20 cm küp D=15 cm h=30 cm silindir 3 225 kg/cm2 195 kg/cm2 . Beton bileşimindeki diğer önemli nokta su miktarıdır. Bazı yerlerde çakıllar toplanır. Birleşime giren su miktarı hem betonun kıvam ve dolayısıyla işlenebilme özelliği hem de mukavemeti üzerine etkir.740 0.760 0. Ayrıca çeliğe yeterli ölçüde bağlanmadığı için mukavemet düşer.145 0.

kiriş. Madeni mesnetler beton dış sathına çıktığından galvaniz olması gerekir. 2. payanda. Demirlerin kalıp yüzeyine olan mesafesi.000 devirli vibratörün tesisine dayanacak şekilde takviyeli olacak ve kalıp yüzeyinin birleşme yerleri suyu sızdırmayacak nitelikte olacaktır.000-12. Bu kalıp dakikada 8. İmal edilen kolon. Demir yerine yerleştirildikten ve bağlandıktan sonra kontrol mühendisi tarafından muayene ve kabul edildikten sonra beton dökülmeye başlanılmalıdır. boya. madeni boru parçası kesinlikle kullanılmamalıdır. Bu bloklar idarenin kabul edeceği şekil ve boyutlarda ÇİMENTO harcından yada MADENİ mesnetlerden yapılmalıdır. KALIP Her çeşit beton. Dönük çatlaklı Çıkar budaklı. KALIP İSKELESİ Kalıp üzerine gelecek yükleri taşıyan makas. zararlı pastan. dikme. İskele çelik veya ahşap olabilir. demirli ve demirsiz betonların kalıbıdır. bükülme kesinlikle demir ısıtılmadan yapılacaktır. Ahşap olarak yapılır ise. h=30 cm) basınç kırılma direnci. ÇIPLAK BETON KALIBI Görülen yüzleri olduğu gibi bırakılarak istenilen görünüşte yapılacak olan. çapraz. yağ vs maddelerden temizlenmelidir. ahşap. Betonarme demirlerinin aralıkları her iki istikamette 30 cm den fazla olduğu zaman demir çubukların birbirini kestiği her noktada bağlanmalı. bağlantı. uygun araçlarla temin edilmeli. Yerine konmuş demir kirden. **Kb<28-'28 günlük silindir numune (d=15 cm. sınıf cam kereste mukavemetinden az olmayan diğer cins keresteden imal edilecektir. Kesit değişikliği olmayan sağlam ve düzgün çıralı ÇAM veya 2.Betonarme Demirlerin Yerine Koyma ve Bağlama Betonarme demirleri. . kalıplan indirme tertibatı ve parçalardan kurulu sisteme iskele denir. tuğla parçası. BETONARME DEMİRİ Betonarmede kullanılan çubuk demirler düz ve nervürlü olacaktır. BLOKLAR ASKILAR vs. demir çubuk aralıkları 30 cm den az olduğu takdirde bir sıra atlayarak bağlanmalıdır. projede gösterilen yerlerine yerleştirilecektir. diğer betonarme demirleri kendi çaplarının en az 2. döşeme gibi aksamın demirleri gruplanarak (poz no yazılı) etiketler takılmalıdır. betonarme işleri projelerindeki biçimde durmasım sağlamak için kullanılan yüzey kaplaması bu kaplamanın bağlantı ve tahkimi için kullanılan parçalardan meydana gelen bir sistemdir. Etriyeler kendi çaplarının en az iki katı kalınlıkta. 1.5 katı kalınlık etrafında kıvrılmalıdır. Demirin kalıba değmesini önlemek ve demir sıralarını birbirinden ayırmak için çakıl. dikme tabanı ve yastıkları. KALIP VE İSKELE Beton ve Betonarme inşaatın kalıp ve iskeleleri projesine göre yapılacaktır. kırma taş.Demirlerin Kesilmesi ve Kıvrılması Betonarme demirler projesinde gösterildiği şekilde bükülecek.Betonun tanım ve sınıflandırılması: Kb28 (Kg/cm2) ** Sınıf Vb2s (kg/cm2)* I B300 300 240 iyi Beton II B225 225 195 Normal Beton III B160 160 140 Normal Beton *Vb28'-28 günlük küp numune (20x20x20 cm) basınç kırılma direnci. Beton dökümü ve betonun prizi esnasında yerinden onamayacak şekilde iyice bağlanmalıdır.

pompa montajının ve demontajın kolaylıkla yapılabilmesi için. Kalıp ve iskele hesaplarında taze beton yoğunluğu 2. geldiğinden. caraskalın kanca boyu 50 cm. beton) vs. Kaide betonu yüksekliği 40 cm. terfi merkezinin ortasına getirilmesine özen gösterilmelidir. terfi çapma göre. Dikmelerin yuvarlak kesitli olmasında sakınca yoktur. Kalıp yüzünde kullanılacak tahtaların kalınlığı 2 cm' den az olmayacaktır. toplama depolarının yerleşimine çok dikkat edilmelidir.dir. Terfi merkezi kapısı da m. genişliğinden az olmamalı. olmasından dolayı. Ancak. vidalar gibi ayarlayıcı ve indirici tertibatlar konulmalıdır. öncelikle derin kuyu ve yatay milli motopomp terfi merkezi ile. bu yükseklik. Derin kuyu motopomp binalarının yerleşiminde. Kalıp ve iskele üzerindeki bütün yükler göz önünde bulundurulacaktır. bina içinde bulunan boru kanalının terfi hattını karşılaması sağlanmalıdır. darbelere maruz betonlarda sivri köşe ve hatlara mani olmak için bu kısımlarda kalıplar çıta ile beslenmelidir. çarpılmayacak. Tahtaların kalınlıkları mukavemet hesaplarına göre tayin edilecektir. gibi. Kurulan kalıp iskelenin şekil değiştirmesine sebep olacak sarsıntılı ve üzerine ilave yükleme yapılmayacaktır. terfi hattı istikameti. Derinkuyu tip projelerindeki bina yüksekliği 3. İÇMESUYU TESİSLERİ SANAT YAPILARINDA UYGULAMAYA YÖNELİK ÖNEMLİ DETAYLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2. Bina içindeki boru kanalının genişliği. Kalıp tahtaları mutlak suretle eşit kalınlıkta olmalıdır. Ahşap gerilmeleri.25 m.400 kg/m3 olarak alınacaktır. sert ağaçtan kamalar. Dış tesirlere. projedeki ölçülerde beton kitlesi elde edilebilecek tarzda sıhhatle yapılmış ve takviye edilmiş olacaktır. (BURSA) BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Simavi BAKIR . yol durumu ve sondaj kuyusunun konumu dikkate alınmalı.  Elyaf istikametinde basınç 60 kg/cm2  Eğilme istikametinde basınç 80 kg/cm2 Elyafa dik istikametle basınç 15 kg/cm2  Elyaf istikametinde kesme 6 kg/cm2 olarak proje tanzim edilecektir. Beton dökülmeden veya beton dökümü esnasında iskelede vuku bulacak ufak çöküntüleri düzeltmek. İskelenin oturduğu zemin dayanıklı olmazsa tertibat alınacak (kazık. kuyunun duvara yaklaştırılmamasına. dalgıç pompa kolon borularının boylarının 3 m. Bina yerleştirilirken. kuyu borusunun karşısına getirilmelidir. kalıp ve iskelenin sökümü sırasında sarsıntı ve zararlı gerilmeleri önlemek için işin ehemmiyetine göre gerekleri yerlere verenler.İskele keresteleri genellikle dört köşe kesitli olacaktır. montaj ve demontajda sorun yaratmaktadır. her tesis için yeniden ölçümlendirilmelidir. kum kutuları. kapılar dışa açılır yapılmalı ve kapı. rahat bir montaj için bina yüksekliğinin 4 m. sistemin sürekli ve iyi bir şekilde çalıştırılması için. olarak planlanması ve projelendirilmesi gerekmektedir. . Kalıp ve iskele söküldükten sonra iskele altına çakılan kazıklar çıkarılarak veya kazık başları zemin seviyesinden veya en düşük su seviyesinden 0. Kalıp cidarlarım birbirine bağlamak için kullanılan madeni gergiler beton yüzeyinden en az 5 mm içerden betona zarar vermeden kesilecek tarzda yapılmalıdır. Ahşap kalıplar araları açılıp harcı akıtmayacak.Bölge Müdür Yardımcısı Terfili içmesuyu tesislerinde.50 m aşağıda kalmak üzere kesilmelidir.

toplama depolarının yerleştirilmesi. bilhassa arıtma tesislerinde. İçmesuyu tesisleri bünyesinde bulunan depo manevra odaları ve şebekede terfi hatlarında kullanılan vanalar.S.Projede olmasa dahi. işe başlanmadan önce yapılması gerekmektedir. en önemli sanat yapılarından biri de yatay milli motopomp terfi merkezleridir. terfi hattının patlaması veya yağışlar nedeniyle. her tesis için tadilatlarının. terfi . pencere korkulukları takılmadan kırılmamalıdır. kaidenin binadan tecrit edilmesidir. motopomp şase ölçüleri alınarak. Klorlama binaları. motopomp giriş ve klorlama kapıları dışa açılmalıdır. motopomp salonuna açılan sürgülü veya katlanır kapı yapılması ve motopomp montaj ve demontajı için. rüzgar hakimiyeti dikkate alınarak. Bu nedenle. şebeke borularını rijitlemek ve hatları basınçlara karşı sağlamlaştırmak için. Bunun gibi tip projelerin tadilatları. Bu nedenle. ilgili Kontrol Mühendisleri ile görüşülüp. emme kollektörü. emme kollektör borusu oraya yerleştirilir. Terfi hattı. Burada dikkat edilmesi gereken konulardan biri de. Bu nedenle. pompa salonundan yer kazanmak için. kontrol elemanlarının dikkat etmesi gereken en önemli konulardan biridir. kuyu ağzına dökülen koruma betonu. Kırıldığı ve kontrol edilmediği taktirde. buna göre beton kaide kitlelerinin dökülmesi gerekmektedir." motopomp montajına uygun hale getirildikten sonra işe başlanması gerekmektedir. üç gruplu terfi merkezi projesini ele alırsak. Tüm motopomp binalarının. eğer sağlanmıyorsa. kuyu binası bitmeden kapı. içmesuyu tesislerinde. ayrı bir terfi merkezi düşünülmeli veya keson kuyu üzerine yapılacak terfi binasının ölçüleri önceden planlanmalıdır. terfi merkezinden daha aşağıya gömülmesi gerekecektir. Keson kuyular üzerinde yapılan terfi binaları. çekvalfler.S. Toplama depolarının fazla gömülmesi halinde. alınacak tedbirlerin başında tespit kitleleri gelir. Örnek olarak. debisi fazla ve yüksek Nm'li motopomplar binaya girmemekte olup. depo krepin kotu ile. Yatay milli motopompların yemlemeli olarak çalışmaları istendiğinden.E. kuyulardan veya kaynaklardan gelen suların toplanıp. Toplama deposu ve terfi merkezi yerleşiminde. tesis gömme depolarına su terfi eden motopompları besleyen depolardır. isale hatları ve şebeke boruları. Motopompların üzerinde çalıştığı kaide betonları dökülmeden önce. O taktirde. Toplama depolan. Tip projede. klor odasının yanında bulunan boşluğa tüp odası veya salona ilave edilmesi uygun olacaktır.E. İnşaat ve Makine Mühendisi arkadaşların koordineli olarak çalışmaları gerekmektedir. terfi merkezinin gömülmesi halinde. Yüksek terfili tesislerde. demontaj parçaları ve yangın hidrantlarının T. gaz kaçağı halinde. terfi merkezi motopomp salonu ve toplama deposunun manevra odası sualtında kalma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. toplama deposu ve terfi merkezi kollektör kanalı tahliyesi cazibe ile sağlanmalı. kuyuların doldurulduğu görülmektedir. Kaide betonları. İletilen suyun hareketinden ve basıncından ileri gelen bu kuvvetler. kesinlikle kreyn monte edilmesi gerekmektedir. terfi hatlarında binanın dışına kesinlikle hat vanası konulmalıdır. kum veya strafor ile binadan tecrit edilmelidir. Eğer buna dikkat etmezsek. motopompta arızalara sebep oluruz. terfi merkezi salon kotunun. boruların aşırı eğim nedeniyle aşağıya kayma tehlikesi vardır. toplama depolarının fazla gömülmemesi gerekmektedir. Ancak. Sondaj firması tarafından. iletim hatları ile. Bunun yanında çok eğimli güzergahlarda. pompa şase ölçülerine göre kaide ölçülerinin belirlenmesi ve işletme debisine göre. diğer ünitelere zarar vermeyecek şekilde inşaa edilmelidir. boru hatlarında hareketlenmelere ve bunun sonucunda su kaçaklarının ortaya çıkmasına sebep olurlar. Bu binaların iyi şekilde yerleştirilmesi ve pompa salonunun dizaynında. binada çatlamalara. belgeli olmasına dikkat edilmeli ve T. Terfili içmesuyu tesislerinde. İçmesuyu tesislerinde. olması nedeniyle. montaj ve demontajda zorluklarla karşılaşılmaktadır. yemlemeyi sağlamak için. kollektör kanalı ve boru çaplarının ölçülendirilmesi gerekmektedir. ilettikleri suyun basıncı altında daima içsel kuvvetlere maruzdur. İçmesuyu tesislerinde diğer önemli konu da tespit kitleleridir. keson çapının 3-3. Terfi debisine göre. o işin yazışma dosyasına konulmalıdır.5 m. belgeleri alınıp. Bankamız motopomp binaları tip projelerinin. bina içindeki kollektör kanalı çok yer tutabilir. bina dışında bir kanal yapılarak. Kontrol Mühendisi arkadaşlar tarafından çok iyi incelenmesi gerekmektedir.

arıtma tesisi bünyesinde bulunan giriş havalandırma yapıları.Bölge Müdür Vekili 1-ÇALIŞMAYERİ: 1. kaptaj. zarar ziyan ve irtifak hakkı problemleri zamanında ve süratle çözümlenmeli ve tesis inşaatının zamanında ikmal edilmesi sağlanmalıdır. d) Belediyelerle gerekli koordinasyon sağlanarak kamulaştırma. (ANKARA) BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Sıtkı ŞİMŞEK . Daima yerleşim birimine öncelikle içme suyunun ulaştırılması hedef alınmalıdır. İçmesuyu tesislerinde çalışma yerleri onaylı projesinde belirlenmektedir. Ancak işletmeye açılan bu kısımları bir tutanak dahilinde belediyesine teslim edilmelidir. çökeltme ve filtre havuzlarında sızdırmazlığı sağlamak için. içmesuyu inşaatına ait Özel ve Teknik Şartname hükümleri ile 3. e) Çalışmanın bittiği kısımlar temizlenmeli.İnşaat çukurlarında (Hendek veya Temel Kazısı) çalışmak için gerekli. edilmediği kontrol edilmeli ve ona göre beton dökülmelidir. Keza sözleşmenin feshi halinde de tesisin inşaatına başlanmış bölümlerinin azami ölçüde bütünlük arz edecek şekilde yapılmış olması sağlanmalıdır. HENDEK TABAN GENİŞLİĞİ. Herhangi bir nedenle işin sözleşmesinin tasfiyesi halinde. 2. c) Tesis inşaatı daima bölgesel bir bütünlük arz edecek ve su verilip işletmeye açılabilecek tarzda yürütülmelidir. Çalışma yeri konusunda. sirayet etmesi muhtemel olan tesislerde yapılacak iş. ŞEV VE İKSA KONULARINDA GENEL NOTLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 7. Bankamız Yapım İşleri Genel Şartnamesi. karıştırıcı. f) Uzun yıllara. Bu arızaların imalat hatalarından meydana gelmesi halinde sorumluluk yükleniciye aittir. 2. İçmesuyu tesisleri depolarında. bölgesel bütünlük arz edecek şekilde tamamlanmalı bu kısımları Belediyenin talep etmesi halinde işletmeye açılmalıdır. inşaatı biten kısımların su verilip işletmeye açılabilecek ve tasfiye kabulü yapılacak durumda bulunması sağlanmalıdır. duvar geçiş parçalarına sızdırmazlık çemberlerinin kaynak edilip. depo ve şebeke öncelik sırasına uyulmalıdır.7. Bu hükümlere aynen uyulması zorunludur. Dolayısıyla bu gibi yerlerde dağınıklık önlenmelidir.1996 tarih ve 1996/36 sayılı genelgede belirtilen hususlara dikkat edilmelidir. İÇMESUYU İNŞAATINDA ÇALIŞMA YERİ. DON DERİNLİĞİ. yürünebilir alana çalışma yeri denir. isale.merkezindeki basma kollektör boruları ve bina dışındaki terfi hattı tespit kitle betonları dökülmeden pompalar çalıştırılmamalıdır.maddesi çok açık ve net olarak çalışma yeri ve hendek taban genişlikleri hakkında hüküm ihtiva etmektedir. . boru ek parçası armatür vs toplanarak şantiyede istif edilmelidir.İçmesuyu tesisi ile ilgili boru hattı veya sanat yapışırım yapıldığı mahal.HENDEK TABAN GENİŞLİĞİ : Bankamız İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamenin 13. b) Yıl içi ödeneğinin sağladığı imkanlar çerçevesinde işlerin yapımı esnasında. Çünkü işletme esnasında çıkabilecek arıza ve hataların belediyesinden kaynaklanıyor ise bu arıza ve hataların sorumluluğu belediyesine aittir. Çalışma yeri konusunda aşağıda belirtilen hususlara dikkat edilmelidir: a) Onaylı projesi olmayan hiçbir ünitenin inşaatına başlanılmamalıdır.

Bölge Müdürlüğünce onaylı tutanakla belirlenmesinden sonra başlanacaktır. Uygulamaya.Şevli hendeklerde : d + 2 x 20 cm . Kazı ve iksa projesi verilmemesi halinde bedeli (a). j) Sözleşmesinde başka koşul yok ise. (b).50 m. (d) ve (e) fıkralarında belirtilen esaslar dahilinde tespit edilecektir.60° den dik şevli hendeklerde: d + 2 x 35 cm . fiilen yapılan iksa türüne göre. kazı ve iksa projesinin gerekmesi halinde bu gibi yerlerde uygulamayı.50 m. . (c). Ancak yukarıda sayılan sebeplerden ötürü şevli veya iksalı kazıdan herhangi birinin yapılmasının mümkün olamayacağı hallerde şev-iksa mukayesesine gidilmeden imalatın yapılmasını mümkün kılan kazı türü uygulanır. (b). d) Aynı hendek içinde birden fazla borunun yan yana bulunması halinde. Bölge "Müdürlüğünün yazılı emri olmadan borular arası 20 cm.60° den yatık şevli hendeklerde: d + 2 x 45 cm . hiçbir şekilde (d) boru dış çapı yada taban betonu dış genişliğinden az olmayacaktır. . iksalı paçal kazı fiyatı tarifindeki iksa türlerinden ayrı ise. diğer . den az hendeklerde 0. kazının şevli veya iksalı yapılabilir durumda olduğu veya kazının bu türlerden sadece birisi ile yapılabilir durumda olduğu hususunun.den ve 1. g) 5 m.İksalı hendeklerde :d + 2x20 + 2 x 5 c m b) 40 cm < d <70 cm ise. den derin hendek ve temel kazılarında. iksasız inşaat çukurlarında da yapı elemanlarının varsa taban betonunun dış yüzeyinden zemin şevinin tabanla. Tatbikat projesinde hendek kazı kesitleri bulunmuyorsa hendek tabanına varsa kuru dolguya oturduğu seviyede ölçülmek ve (d) boru dış çapı. a) d < 40 cm ise. iksalı inşaat çukurlarında yapı elemanının varsa taban betonunun dış yüzeyi ile iksa kaplama yüzeyi arasındaki (İksa hariç).İksalı hendeklerde : d + 2 x 60 + 2 x 5 cm olarak alınır. varsa dolgu üstü seviyesi ile kesiştiği noktaya kadar net genişliklerdir. çalışma hacmi ile birlikte taban genişlikleri. Hendek tabanı genişlikleri.60° den yatık şevli hendeklerde : d + 2 x 20 cm .80 m.60 m. kazı bedeli de iksasız paçal kazı bedeli üzerinden ödenecektir. varsa taban betonu dış genişliği olmak üzere boru hatlarına ait hendeklerin içinde yürünebilir. f) Hendek tabanına kum çakıl serilmesinde. trafik ve çevre şartları dikkate alınarak kazının şevli veya iksalı yapılmasının mümkün olması halinde şev-iksa mukayesesi yapılarak ekonomik olan kazı türüne göre ödeme yapılır. (c).60° den dik şevli hendeklerde : d + 2 x 60 cm . Kontrolün isteğine göre yolun yeniden yapımında kullanılması kabil olacak yol malzemesi. yapılacak imalat türü. Kazının iksalı yapılması halinde 2x5 cm ilave edilir. derinliği 1. den büyük oluşundan dolayı ferşiyatın yapılabilmesine imkan verecek iksa türü. . mesafe bırakılacaktır. eğer yapılan iksa. (e) ve (f) fıkralarında belirtilen hükümlere göre ödenecektir h) Derinliği 1. ve daha derin hendeklerde 0. e) Kontrol Mühendisi ve Bölge Müdürünün gerekli görmesi şartı ile sanat yapılarında çalışma yeri genişliği en fazla 60'ar cm olacaktır.den az olamaz. Ancak.Bütün kazılar tatbikat projesinde mevcut kazı kesitlerine uygun olarak yapılacaktır. i) Çalışma yeri genişliği. ferşiyat ve imalatın yapılacağı dolgu üstü seviyesindeki hendek genişliği (a). iksa bedeli. içmesuyu boru boylarının 5 m. Bu şartlan temin etmek üzere. den fazla olan hendek kazılarında zemin cinsi. fiilen yapılan genişlik esas alınmak üzere. kum-çakıl tabakası trapez kesitinin alt taban genişliği.İksalı hendeklerde : d + 2 x 35 + 2 x 5 cm c) d > 70 cm ise. borular arasında 20 cm. müteahhit tarafından DİN 4124 ve TS 2519 a uygun olarak hazırlanacak kazı veya iksa projesinin Bölge Müdürlüğünce onaylanmasından sonra başlanacaktır. den fazla döşenemez.50 m. gerekirse hendek tabanında (d) genişliğinde sandık şeklindeki kazı yapılacak ve bu kazı bedeli fiilen uygulanan iksa türü esas alınarak iksalı paçal kazı birim fiyatı üzerinden. (d). yüklenici yollan eski haine dönüştürmek zorunluluğundadır.

hendeğin projesinde belirlenen üst genişliğinde her bir taraf için 15 cm den fazla olmayacaktır. Müteahhit yol üst yapa malzemesini düşey ve düzgün kesecektir. don seviyesinin yüksek olduğu kısımda dolgu malzemesinin su geçirmeyecek şekilde istiflenmesine dikkat edilir. derinliğe borular döşenir. yeraltı suyunun fazla olduğu ve yüzeye çok yakın olduğu yerlerde su boşaltma giderleri ve zorluklan göz önünde tutularak şehir içi gibi zemin üstünde dolgu yapılmasının mümkün olmadığı hallerde yukarıda verilen değerler azaltılabilir. Zemin üstünde dolgu yapmanın imkanı varsa boru hattı su seviyesi üstüne alınır. zeminin özelliği yanında. lağım mecraları ile kesişme veya yakınlaşma hallerinde kesişme noktası projeleri hazırlanır.000 m. 4124 DİN normlarına göre şev açıları zeminin özelliğine göre aşağıdaki değerleri alabilir. b) Sert yada yan sert kohezyonlu zeminlerde p açısı en çok 60°. Sökülecek kaldırım asfaltı ve beton yol kaplama malzemesi. kotunun üzerindeki yerlerde boru üstünden zemin yüzüne kadar bu derinlik 1. maddesi c fıkrasında belirtildiği gibi gerek isale ve gerekse şebeke hatlarında don. f) İnşaat çukuru yada hendek çevresindeki tesisler. Ancak. . a) İnşaat çukuru yada hendeğin boyutları ve derinliği. kazı içinde ve yanındaki yükler ve sarsıntılar göz önünde tutulmak suretiyle saptanır. h) Stabilite emniyet tahkiki (Bu standardın hükümlerine göre yapılması zorunluluğu olması halinde). c) Yumuşak kayada p= 80°.HENDEK YAN YÜZLERİNİN GÜVENLİĞİ. a) Kohezyonsuz yada yumuşak kohezyonlu zeminlerde p açısı en çok 45°. sadme ve ısı etkileri göz önünde tutularak 0-2. pissu kanalları ve benzerleri. 4. b) İnşaat temel zemininin durumu. d) Temel ve hendek derinliğinin çevredeki yapılara mesafesi. kotuna kadar boru üstünden zemin yüzüne kadar 1. genel olarak don seviyesi göz önüne alınarak incelendiğinde. "Şehir ve Kasaba İçmesuyu Projelerinin Hazırlanmasına Ait Yönetmelik" in 6. e) İnşaat çukurunun yada hendeğin içindeki ve dışındaki yükler ve sarsıntılar.000 mt.DON DERİNLİĞİ Hendek derinliği. ŞEV VE İKSA Hendek yada inşaat çukurlan şevlerinin yada iksalarının stabilite emniyeti hakkında karar verebilmek için. alınır.25 mt. 2. c) Yeraltı suyu durumu.00 m. d) Sert kayada ise p= 90 ° olabilir. Şev eğimi. 3. Meskun mahalde. Sadme tesirleri ve lağım sularına karşı özel tedbirler alınarak hendek derinliği gerektiğinde azaltılabilir. i) Şev-iksa maliyet mukayesesi gibi bilgilere ihtiyaç vardır. inşaat çukuru ve hendeklerin açık bırakılacağı zaman süresi.kazı malzemesinden ayrılarak belirli yerlerde istif edilerek korunacak ve gerektiğinde kullanılacaktır. Ayrıca. Bu gibi hallerde dolgunun yüzeysel sulara engel teşkil etmemesi için üst ve alt geçitler düşünülür. zemin mekaniği deneylerinin sonuçlan.HENDEK DERİNLİĞİ . zemindeki tabakalar. g) İksa cinsi ve uygulama resimleri.

. proje ve şartnamelerde kayıt ve ayrıntı bulunmuyorsa. İksa elemanlarının tümünün boyutları hesaplanarak saptanır. iksanın teşkili için cidarlarda yapılan fazla kazının 5'er cm' den 10 cm' lik kısmı iksa tutucu perde genişliği olarak ölçüye ithal edilir. Kazı derinliğinin 1. Bankamız "İÇMESUYU İNŞAATINA AİT ÖZEL VE TEKNİK ŞARTNAME" nin boru hendeklerinin güvenliği (madde 14) maddesinde aşağıdaki hususlar yer almaktadır. bunun değişmeleri. Fazla zemin yükleri ile şiddetli sarsıntıların oluştuğu yerlerde destek değiştirilmesinden ve ağır destekler kullanılmasından mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. den fazla ve zeminin kendini tutamaması halinde ise kazıya verilecek şev veya iksa seçiminde çalışma güvenliği de dikkate alınarak yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılır. b) Şev yüksekliğinin 5 m. Stabilite hesaplarında (çelik inşaata ait stabilite durumları. Desteklerin kaymasına. sarsıntılar ve ayrıca su düzeyleri. Ancak kendini tutamayan ve kazı yapılırken meydana gelen çökmelerle imalat veya ferşiyatın yapılmasını imkansız kılacak durumda olan zeminlerde kazının. şev veya iksalı kazıdan hangisinin daha ucuz alacağının mukayesesini içeren tutanağın Bölge Müdürlüğünce onaylanması gereklidir. (akarsu yataklarında zorunlu olarak yapılan imalatlar hariç) masrafı kendisine ait olmak. kaza yapabilecek sulara karşı müteahhit gerekli tedbirleri. öncelikle kontrol mühendisi ile yüklenici arasında tanzim edilecek ve zeminin tarifini. eklenerek (Kontrol Mühendisinin gerekli görmesi ve bilfiil yapılması şartı ile) bulunacak kazı boyutları esas alınmak suretiyle hesaplanır. den büyük olması. örselenmiş zemin durumları göz önünde tutulmalıdır. Ancak. Kazıya iksa yapılması halinde. c) Özellik gösteren etkenlerin şev emniyetini tehlikeye düşürmesi hallerinde şevlerin kendini tutma emniyeti hesapla tahkik edilmelidir. Bankamız Birim Fiyat Tarifleri Cetvelinin "KAZILARLA İLGİLİ HÜKÜMLER" Bölümünde. Ödemede daha ucuz olan fiyat uygulanır. Burkulma. ankraj. Ahşap kaplama kalasları en az 5 cm kalınlıkta. İksalar burkulmaya ve devrilmeye karşı stabil olmalıdır. oturmalar. gergi ve bulonlar. Yapı temelinde yada çevresinde oluşacak kabarmalar. İksa. burkulma. temizleme ve nakliye bedelleri ödemede dikkate alınmaz. Karayolu için.60 m. İksa kaplaması zemin yüzeyinden yada güvenlik şeridinden en az 15 cm yüksek olmalıdır. işin yapılmasını mümkün kılacak ölçüde şevli veya iksalı olarak yapılması için. b) Serbest ve temel kazıları ile hendek kazılarında 1. Bu gibi tedbirlerin zamanında alınmamış yada yetersiz olarak alınmış olması dolayısıyla hasıl olan kaza ve zarardan müteahhit sorumlu olacaktır. Yağmur yada başka sebeplerle inşaat çukura ve hendek içerisine akıp herhangi bir hasar. devrilme hesapları. iksanın yalnızca taşıma düzlemine göre yapılmayıp. yapının temel seviyesindeki taban kenarlarına en çok 0. gevşemesine karşı gerekli önemler alınmalıdır. İksalar en büyük yükler ve en elverişsiz durumlar gözetilerek TS 2519'a göre boyutlandırılacaktır. Kama. c) Kazıda yüklenicinin kusuru yüzünden meydana gelen kaymalardan kaynaklanan genişleme hacmi.a) Mevcut yapı tesislerinin tehlikeye düşmesi. özel yüklemeler ayrıca göz önünde bulundurulur. İksa elemanlarının inşaatının yürütülmesi sırasında aynı zamanda başka amaçla kullanılabilmesi. Statik hesaplar ve konstrüksiyon resimleri de onaya sunulacaktır. a) Sanat yapılarının serbest ve temel kazı hacimleri. derinliğe kadar kazı yan yüzeyleri düşey olacaktır. Boru hendeklerinin iksasında uzun boruların hendeğe indirileceği ve mevcut alt yapı tesislerinin hendekle kesişeceği önceden dikkate alınmalıdır. Bulonlu bağlantılarda yeterli büyüklükte ve kalınlıkta altlık levhalarının bulunması zorunludur. devrilme) esasları göz önünde tutulacaktır. hacim durumunu da kapsayacaktır. düzgün kesilmiş ve keskin kenarlı olmalıdır. yüklemelerde özel talimata uyulur.50 m.50 m. kazı çukurundaki çalışma hacmini en az daraltacak biçimde yapılmalıdır. ancak iksa güvenliğinin tehlikeye düşmeyeceğinin saptanması ile mümkündür. Yükler TS 498 standardına uygun olarak alınmalıdır.

Arazide özel durumlarda ara destekler gerektiğinde. zemin cinsine ve su durumuna göre saptanarak uygulama yapılır. Kazı her zaman yaklaşık ve ancak bir kalas genişliği kadar ileride yürütülür.2. destekler kuşaklara iyice tutturulmalıdır. Destekler ve ankrajlar sürekli olarak gergin tutulacak ve bu durum denetlenecektir. zemine çakılı olmalıdır. . Kazı yapılırken ve kazı bitmiş durumda iken. idarece saptanıp Müteahhit palplanş bölgesinin de gereken sızdırmazlığını sağlar. işin ekonomikliği yanında yapılabilirliğine de dikkat etmek gerekir. çelik ekleme levhaları. yük dağıtma kirişleri yada uygun yardımcı elemanlar tercih edilebilir. yatay kaplamalı iksa uygulanır. Meskun mahalde ve yapılaşmanın olduğu yerlerde yatık şevin yapılamaması gibi. Bütün elemanlar. Burulmuş yada eğilmiş çelik elemanların kullanılmasına izin verilmez. İksa kaplamaları ile zemin arasında oluşabilecek boşluklar derhal doldurulacaktır. Çakılmış çelik profiller arasına destekler konmalıdır.Eğer zemin kazı sırasında iksadan önce bir kalas genişliğinde kendini tutabiliyorsa. bunların yerine başlık kirişleri. Palplanşlar. Çakma derinlikleri. çelik elemanlar ile kaplama yapılabilir. izin verilen gerilmeler ve eğilmeleri aşmayacak biçimde boyutlandırılır. ahşap.sıkıştırma ve çektirme olanağı sağlayacak biçimde olmalıdır. Ahşap desteklerin ekli olmasına izin verilmez. Düşey kalaslar. düşey kalasların alt uçları en az 30 cm. İksanın yapılmasında kazıya ayak uydurulması zorunludur. Çelik iksa kaplama elemanlarının yanlara kaçmaması ve istenmeyen biçimde eğilmemeleri için. Ayrıca her kalasın sonlarına yakın birer destek yerleştirilir.50 . aralıklar ile desteklenir. Sarsıntılarda ve değişik yüklemelerde özel bir denetim zorunludur. ancak kuşaklara ve kelepçelere oturtulabilir. Bütün desteklerin mesnet ve oturma alanlarına sıkıca yerleştirilmesi zorunludur. Destekler. çelik palplanş seçimi.50 m. göğüslemeler ile yada levhalar en az 3 kalası tutabilecek biçimde yerleştirilir. İksa kaplamaları zemine sıkı sıkıya yaslanmalıdır. kazıya paralel olarak indirilmelidir. kuşak ve başlık kirişleri ile birbirine tutturulur. Her göğüsleme en az iki destek ile tespit edilir. Sözleşmede belirtilmemiş ise. kelepçe. Kalaslar genel olarak 1. Şev iksa mukayesesinde. Çelik kaplama elemanları bütün boylarınca aynı biçimde olmalı. Kalaslar yalnız tabana kadar çıkabiliyor ve fazla indirilemiyorsa bu durumda özel güvenlik önlemleri alınır. çakılırken ve yan yana gelince bir biri üzerine iyice oturmalıdır. İksa kaplamaları arasında iyi bir kenetlenmeye ve sızdırmazlığa gerek olmayan durumlarda. yapılacak iksanın uzun içmesuyu borularının ferşiyatını imkansız kılabileceği unutulmamalıdır. betonarme.

nakliyelerin imalatın % 15-20'si oranında tutmakta olduğu bilinmekle beraber. KAZI TAŞINMASI VE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN . son zamanlarda uygulamada bu oranın % 100 oranı aştığı durumlar gözlenmektedir.Daire Başkanı İçmesuyu tesis inşaatlarında nakliyeler (imalat+ ihzarat) önemli yer tutmaktadır. çimento gibi malzemelerin nakliye bedellerinde yanılmalar önemli miktarda olmamakla birlikte bu orandaki aşırı artışların. Genel tecrübeler. . özellikle kazı ve stabilize taşımalarından ileri geldiği görülmektedir.NAKLİYELERİN KEŞİF İÇİNDEKİ ÖNEMİ. Demir. Önemli keşif yanılmalarına yol açtığı için seminerde bu konunun ayrıca işlenmesi amaçlanmıştır.

böylece ihale rekabeti yönünden de sıkıntı yaratılmamalıdır. bu borular boru firmalarına şantiyede istifli teslim esasına göre ihale edilmektedir. SERVİS YOLU VEYA PLATFORM KAZISININ ÖDEME ESASLARI İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN . tesise ait proje yaptırılması safhasında gerekli yerler için platform kazısı projesinin de hazırlanmasıdır. . Bunun için esas olan. fazla yapılan kazı bedeli ise ödenmemelidir. öngörülen miktarda platform kazısı açtırılıp bedeli ödenmeli. bazen yer teslimlerinde keşifte yer almamasına rağmen hilafına platform kazılan gündeme getirilmektedir. Örneğin yükleme-boşaltma ödenemeyecek bir imalata mükerrer yükleme-boşaltma bedeli ödenmemelidir. mükerrer nakliyeler söz konusu olmakta böylece gereksiz keşif artışlarına yol açılmaktadır. Uygulamalar çerçevesinde zorunlu yapımı gerekli olabilecek bu tip taşımalar yeterince tahmin olunarak keşif yanılmalarına yol açılmamalı. Bazı durumlarda özellikle borularda malzemelerin uygun yerlere istif ettirilmemesinden dolayı.Bunun sonucunda tesisler hedeflenen zamanda bitirilip hizmete sunulamamaktadır. maddesi ile Bankamız Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 19. Uygulamada taşıma fiyatlarının neyi kapsayıp kapsamadığına dikkat edilmelidir. bilahare projesinin hazırlanacağı göz önünde tutulmalıdır. işin projesinin hazırlanması sırasında hazırlanmayışı sonrasında. Maddesinde platform kazı projesinin ihale öncesinde tespit zorunluluğu. Bu fiyatların gerçekçi tespit edilmesi sonradan meydana gelebilecek yakınmaları önlemiş olacaktır. genişlik. miktar vb. mücbir yerlere ait platform kazı yer ve miktarı (uzunluk. Bilindiği gibi Bankamızca yaptırılan içmesuyu tesis ihtiyacı borular Bankamızca verilmekte. Bu bakımdan işin keşfinde yer almaması halinde platform kazı bedeli ödenmemelidir. Bu bakımdan tesislerin zamanında bitirilip hizmete girmesi için zorunlu olmadıkça kazı ve stabilize gibi önceden tahmin olunmayan taşımalara meydan verilmemelidir. Keşifte yer alması halinde de öngörülen kesimlerde. Bu şartname hükümlerine rağmen.Daire Başkanı Bankamızca yaptırılan içmesuyu tesis inşaatlarında depo ve isale hatları için zorunlu hallerde platform kazısı yaptırılmaktadır. Borular için ihale öncesinde demir ve çimentoda da olduğu gibi şantiye içi taşıma mesafesi tespit edilerek fiyat belirlenmekte ve bu fiyatlar keşif ve birim fiyatlarına konulmaktadır.) ihale öncesinde belirlenmeli. sonradan gerekebilecek platform kazısının ise bila bedel yüklenici tarafından açılacağı öngörülmüştür. Ancak bazen acil durumlarda platform kazı projesinin. Bankamız İçmesuyu İnşaatına Ait Özel ve Teknik Şartnamenin 27.

hendek tabanının düzeltilip düzeltilmediğine. olmalıdır.% 90 boru taşıma gücü fazlalaşmaktadır.8 arasında değişmekte ve yataklama yapılması ile borunun taşıma gücü arttırılmış olmaktadır. borunun cm . Bu sırada meydana gelebilecek düzensizlikler ve boşluklar uygun malzeme ile doldurularak iyice sıkıştırılmalıdır. Bu standart Uluslararası Standardizasyon Teşkilatının yayımladığı ISO 27851986 (E) numaralı uluslararası standart esas alınarak TSE teknik kurulu tarafından Türk Standardı olarak kabul edilerek yayınlanmıştır. hendek taban genişliğinin yeterli olup olmadığına. sivri kaya ucu gibi engeller yerinden çıkartılarak yok edilmelidir.den az olamaz. kum yataklama yapılması ile de % 50 . Serilecek malzemenin kalınlığı (yataklama kalınlığı) sıkıştırıldıktan sonra 10+(D/10) cm. D. borunun dış çapıdır. hendek tabanına sıkıştırılabilir. olmalıdır. toprak ve trafik yüklerinin yanı sıra hendek koşullarına. yataklama ve dolguların yapılış biçimlerine göre bazı faktörlerin etkisi altındadır. Hendek tabanı kayalık zemine isabet ediyorsa hendek tabam derince kazılır ve fazladan kazılan bu kesime taşsız ve iri çakılsız dolgu (yataklama) malzemesi hendek boyunca serilir. Dolgu malzemesi olarak cüruf ya da benzeri agresif özellik taşıyan malzemeler kullanılmaz. Maddesinde detaylıca açıklanmıştır. BORU TECRÜBESİ VE HENDEK DOLGUSU İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN Daire Başkanı BORU YATAKLANMASI VE KUNDAKLANMASI Toprağa gömülü olan boru hatları. Boruların yataklanmasının gerekmesi halinde. Boruların döşenmesinden önce hendek tabanı muayene edilmelidir. Boru hendek tabanı.1 ile 4. dış izolasyon ve boru çapı dikkate alınarak. dolgu malzemesinin cinsi ve sıkışma modülü ile hendek koşulu ve yataklama tipi önemli olmaktadır. KUNDAKLANMASI. Hendek tabanının düzeltilmesi sırasında ortaya çıkan in taş parçası. Bunun içindir ki iksaların sökülmesi ve desteklerin alınması dolgu işlemi ile birlikte yapılmalıdır. Boruların hendek tabanına bütün boru boyunca oturmasını temin etmek için hendek tabanı düzeltilip pekiştirildikten sonra boru bağlantılarının yapımı ve denetimi için hendek tabanında baş yuvaları açılır. Konunun önemi nedeniyle bu şartname maddesi aynen aşağıda aktarılmıştır. Bu miktar hiçbir zaman 15 cm. Ayrıca boru statiğine etki eden hendek koşullarına inşaat tarzında gerekli titizliklerin gösterilmemesi halinde boruya ek yük gelmektedir. Granüler bir malzeme veya ince taneli toprak (agresif olmayan) serilmelidir. Hendek tabanındaki yukarıda sayılan engeller tamamen ortadan kaldırılamıyor ise hendek tabam derince kazılır. sıkışabilir. zeminin uygun olup olmadığına bakılır. Bu standarda göre toplam dış yük hesap edilirken. Boru statiğinde etkili olan hendek tabanı hazırlanmasında dikkat edilecek hususlar Bankamız İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamesinin 15. yatak malzemesinin oturma hareketi. Kayalık zeminde fazladan kazılan hendek tabanına serilecek dolgu malzemesinin kalınlığı (yataklama kalınlığı) sıkıştırıldıktan sonra 20+(D/10) cm. Ancak tecrübeler göstermiştir ki bu hesap esaslarına ilaveten inşa tarzı da önemli ölçüde boruları etkilemektedir. Burada. Bu kontrolde özellikle hendek derinliğinin doğru olup olmadığına. Burada D. boru hattının deformasyonuna neden olur. Açılan bu baş yuvaları için ayrıca bir bedel ödenmez. granülometrik malzeme veya ince taneli toprak (agresif olmayan) malzeme (gereken kalınlıkta) tabakalar halinde sıkıştırılarak serilir. Onun içindir ki şantiye şefi ve kontrol mühendisleri boru döşemelerinde ve yataklama detaylarında gereken hassasiyeti göstermelidir.BORU YATAKLANMASI. boruların tüm boylarınca tabana oturacak biçimde düzenlenmelidir. Burada borcu cinsi. sadece boru mufunun yuvaya oturtulması ile % 10. Borulara etki eden dış yüklerin hesaplanmasında yürürlükte olan TS7397 standart esasları dikkate alınmaktadır. Yataklama tiplerine bakıldığında. Gereğinden fazla yapılan kazı ve dolgunun bedeli ödenmez. Yataklama tiplerinden de görüleceği gibi yataklama katsayısı 1.

varsa trafik yükü vb. kabulü müteakip şantiyelere şevkine izin verilmektedir. Agresif zeminlerde. boru yataklamalarının. bulunmuyor ise.cinsinden dış çapıdır. şilt veya akıcı kum gibi oynak zemin (kohezyonlu) içerisinde bulunması halinde boru hattı. Bu işlem yapılırken boruların dış izolasyonlarının zedelenmemesine dikkat edilir. Eğimli arazide yataklama ve dolgu malzemelerinin sürüklenmesi ve borunun kayması. 20 mm' den küçük daneli çakıl.b. Bankamızca satın alman boruların şantiyeye şevkinden önce fabrikalarda gerekli deneyleri. boru malzemesi cinsine uygun düşecek ve agresif olmayan malzeme ile boru hattı gömlek içine alınır. boru hatlarının taşıma gücünü önemli ölçüde etkilemesi nedeniyle. boru tepe noktasından 30 cm. Boru hatları TS 7397 normuna uygun yataklama dolgusu üzerine oturtulduktan sonra borunun etrafı. olarak yapılacak duvar. Hendek tabanının bataklık. taş veya elek üstü iri malzeme ile yapılan dolgu üzerine küçük taneli çakıl serilerek yataklanması ve drenaj yapılması gibi önlemlerle güvenlik altına alınır. elenmiş agresif olmayan toprak. ankraj v. hendek tabam borunun tüm boyunca zemine oturacak biçimde düzeltilip pekiştirildikten sonra. Taş veya elek üstü iri malzeme ile yapılacak dolgunun yüksekliği. hareketli yükler vb. döşeme işlemi ise tesis yüklenicilerince gerçekleştirilmektedir. Maddesi uyarınca yüklenicilerin boruları teslim almasından sonra boruların her tür akıbetinden sorumlu olacağı öngörülmekte. gerilmeleri mümkün olduğunca homojen olarak yayacak biçimde yapılması şarttır. zeminin taşıma gücüne. TS 7397'de belirtilen şartlara uygun bir yataklama açısı ile kavramalıdır. boru tipi ve çapma. Gerekli hallerde sürüklenmeye karşı yer yer yan taraflara tahliye yapılır. balçık. uygun tedbirlerle önlenir. düşey ve yanal zemin basıncına. Boruların şartnameler çerçevesinde döşenmesini takiben İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamede tariflenen boy ve esaslar dahilinde mutlaka basınç tecrübesinin yapılması. boru altında TS 7397'de belirtilen şartlara uygun olarak taşıyıcı bir yüzey (yataklama açısı) oluşması sağlanmalıdır. çapı. düşey ve yanal zemin basıncı. Boru hatlarında homojen bir taşıma gücü elde etmek amacıyla TS 7397 normu esaslarına göre borunun tipi. Hendeğin geri kalan kısmı kazı malzemesi veya normal bir dolgu malzemesi ile doldurularak sıkıştırılır. Boruların yataklama biçiminin. BORU BASINÇ TECRÜBESİ Boruların döşenmesinde en önemli faktörlerden birisi de hattının basınç tecrübesinin yapılmasıdır. hendek taban zemini üniform olarak gevşetilerek. Ancak anma çapı 600 mm ve daha büyük olan borular bu çeşit zeminde açılmış hendeklere yerleştirilmeden önce. faktörler dikkate alınarak uygun bir yataklama açısı seçilir. Hendek tabanının bulunduğu zemin kumlu veya kumlu gibi (kohezyonsuz) üniform bir yapıya sahip olup. teslim alma öncesinde herhangi bir tereddüt halinde tecrübe parasının yüklenici firmacı karşılanması durumunda tecrübesini isteyebileceği belirtilmektedir. Dolayısı ile teslim edilme sonrasında borularla ilgili itiraz ve sürtüşmelere meydan verilmemesi gereklidir. içinde taş parçalan vs. Hendek dolgusundan önce tüm hat boyunca boru altına uygulanan yataklama dolgusu iyice sıkıştırılmalıdır. ilgili standartlar ve şartnameler çerçevesinde yapılmakta. Bilindiği gibi Bankamız uygulamalarında tesis ihtiyacı borular Bankamızca tahsis edilmekte. boru eksenine dik. ince mıcır ya da benzeri dolgu malzemesi tabakalar halinde hendek genişliğince serilerek sıkıştırılır. borular doğrudan doğruya hendek tabanına yerleştirilebilir. Dolgu (yataklama) malzemesi hendek boyunca üniform olarak sıkıştırılmış olmalı ve boruyu. bu yapılmadan hendeklerin doldurulmasına kesinlikle izin verilmemesi gereklidir. İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamenin 5. Hendeğe gelebilecek sular nedeniyle yüzme tehlikesinde olan boru hatlarında gerekli özel önlemler (geçici ankraj ya da ek yükleme) uygulanır. . yukarıya kadar kum. faktörler göz önüne alınarak mahallinde tespit edilir.

gereğinden az ise daneler arası sürtünme ve kohezyon bir direnç ile danelerin birbiri üzerinden kayarak boşluklarına girmesini ve birbirlerine yakınlaşmasını önler. siltli. Gömlekleme malzemesi sıkışabilir nitelikli malzeme olmalıdır. Granüler malzeme sıkıştırılması sırasında malzemenin su içeriği standart Proktor metodu ile bulunan optimum su içeriği + 2 değerinde kalmalıdır.den az olmayan vibrasyonlu düz bandajlı silindirle 20-30 cm.lik tabakalar halinde yapılmalıdır. Uygulamada çoğu zaman sulama önemsenmemektedir. Proktor deneyi her 50 m' de bir yenilenmelidir. SONUÇ Yataklamanın. zemin içinden havanın kaçırılarak danelerin birbirine yaklaşması ve boşluk oranlarının düşürülmesi amacıyla yapılan işlemdir. Zemin bünyesindeki su. üstüne sıkıştırılmasına özen gösterilmelidir. Sıkıştırma işlemi büyük çaplı borularda statik çizgisel yükü 30 kg/cm. belli bir değerde olmalıdır. dolguların ve basınç tecrübesinin önemi yukarıda belirtilmiş olup.. Konsolidasyon olayında zemin boşluklarındaki suyun zemin kitlesi dışına çıkışı ile sıkışma meydana gelir. Bu uygun değer "optimum su içeriği" adım alır. Gömlekleme iksaların sökülmesi ve dolgunun yapılması işleri birbirleriyle ilişkili ve birbirleriyle girişimlidir. Gömlekleme yataklamanın tamamlayıcısıdır.Borunun Gömleklenmesi (Kundaklama) Yataklamanın üstünde boru üst noktasından 30 cm yukarıya kadar yapılan işlemdir. Bu yanlış bir görüştür. gömlekleme ile toprak yükü önemli ölçüde yayılır. gömlekleme malzemesinin boru yanlarına. Ayrıca döşemesinde titizlik gösterilmezse boru hatlarında oturmalar ya da hasarlar olacağı açıktır. Bu amaçla makineli hafif sıkıştırıcı ya da yassı el tokmakları kullanılmalıdır. Zemin sıkıştırmasında optimum su muhtevasının tespiti için TS 1900'de belirtildiği üzere standart Proktor deneyinin yapılması gerekir. Sıkıştırmada önemi olan sulama işlemine. Maddesinde detaylıca açıklanmıştır. Bu durumda hendek dolgusu iki aşamada yapılmalıdır. Ayrıca statik projesinde ön görülen dolgu yüksekliğine kadar dolgu yapılmasına izin verilmelidir. Eğer boru dış yüzeylerinde izolasyon mevcut ise. Zemin sıkışması ile daneler birbirine yaklaşır ve birbirlerine olabildiğince değerler. kum ve çakıl ise az sıkışır. Sonuçta zemin sıkışması ile taşıma gücü artmış olacaktır. Hendek tabanının yukarıda bahsedildiği gibi hazırlanıp borunun döşenmesini takiben dolgu işleminin yapılması gerekmektedir. şantiye şefi ve kontrol mühendislerince hassasiyet gösterilmelidir.ZEMİNLERİN SIKIŞTIRILMASI Zeminler basınç altında boşluklarındaki suyu ya da havayı yitirerek sıkışırlar. Zeminin sıkışması. .Dolgu İşleri Boru gömleklemesi üzerine yapılan işlemdir. boruların dayanımı da önem taşımaktadır. 2 . sürtünmeyen daneler ve yüzeyler sürtünürler. sıkıştırma işlemi yapılırken zarar görmemesine dikkat edilmelidir. Hendek dolgusunun ne şekilde yapılacağı İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamenin 23. Boru üst noktasından 1 m yüksekliğe kadar makinalı ağır tokmak ve vibrasyonlu sıkıştırıcılar kullanılmamalıdır. İyi sıkışma sağlamak için su içeriği ne çok ne de az olmalı. Killi. Demek ki zemin sıkıştırılması sonucunda zemin en sıkı ve en az boşluklu durumda bulunduğu gibi su ile doygun olmalıdır. alüvyonel zeminler büyük sıkışabilme özelliğine sahiptirler. 1 . böylece değme yüzeyleri artar.

Yüklenici bu belgelerde defterleri imzalamış olmakla içindekileri ve yapılan hesapların doğruluğunu kabul etmiş olur. röleve ve ataşman defterleri bunlarla ilgili belgeler yüklenici ile birlikte kontrol teşkilatı tarafından tutulur. Hakediş raporlarının hazırlanması ve gerekli ölçmelerin ve bunlarla ilgili diğer hizmetlerin.HAKEDİŞ TANZİMİNDE GÖZÖNÜNDE TUTULMASI GEREKLİ HUSUSLAR HAKEDİŞ TETKİK GRUBUNUN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Cevza VELİBEYOĞLU . yüklenici firma tarafından yapılan işlerin bedelleri. İş yerinde yapılan işlerin bütün ayrıntılarını günü gününe kayıt altına almak için örneklerine göre şantiye günlük. yapılması için yüklenici yeterli sayıda işçi ve personeli bedelsiz olarak kontrol teşkilatının emrine verir. İmzalamaz ise veya itirazı kayıtlar altında imzalarsa karşı görüşlerini yazılı olarak bildirmesi için. defter ve belgelerin kendisine gösterildiği tarihten başlamak üzere 10 . sözleşmeye ekli birim fiyat cetvelinde veya keşif özetinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni fiyatlar üzerinden hesaplanarak. yaptığı indirim ve sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler çıktıktan sonra sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde ödeme işlemidir.Şube Müdürü Hakediş.

Bölge Müdürlüğü'nün uygun göreceği birden az olmamak üzere yeterli sayıda teknik eleman ve yüklenici veya şantiye şefinin iştiraki ile yapılıp bir tutanağa bağlanmalıdır. Ataşmanlar yüklenici firma ve kontrol teşkilatınca eksiksiz olarak imzalanmalıdır. Bu tutanaklarla birlikte işçi duyuru tutanaklarının da düzenlenmesi gerekmektedir. düzeltilmesi bakımından her türlü betonarme imalatın yapımı safhasında beton dökülmeden önce tasdikli projesine göre demir donatısının yapıldığını belirten demir teslim tutanağı tanzim edilmelidir. Döküm ve Bakım Kuralları (Normal Hava Koşullarında) TS 1248-Beton Yapım. Düzenlenen bu tutanaklar yüklenici ve kontrol teşkilatınca karşılıklı imzalandıktan sonra Bölge Müdürlüğü'nce onaylanmalıdır. Döküm ve Bakım Kuralları (Anormal Hava Koşullarında) TS 2940-Taze Betondan Numune Alma Metotları TS 3314-Beton Basınç Dayanımı Deney Metodu TS 3351-Şantiyede Beton Deney Numunelerinin Hazırlanması ve Bakımı ile Bayındırlık Genel Şartnamesi esaslarına dikkat edilmeli ve beton deney numuneleri Kontrol Mühendisince alınacak laboratuar sonuçları hakediş raporuna eklenmelidir. Bu süre içinde karşı görüşlerini yazı ile bildirmezse belgelerin ve defterlerin içinde kayıtlı hususları kabul ve imza etmiş sayılır. Adı geçen tutanakta demiri teslim alman projenin bölüm ve üniteleri ayrı ayrı belirtilecek. bunların işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzemeden olması ve fiyatların sözleşmesinde veya birim fiyat cetvelinde gösterilmiş bulunması gereklidir. Mekanik ekipmanların temin edilerek şantiyeye gelmesi zaman aldığından yüklenici firmanın bu ekipmanın temin bedelini talep etmesi durumunda sözleşmenin 13 . Ataşmanlar üzerine ilgili proje pafta numaraları yazılmalıdır. kazı artığının nakledilmesi durumunda nakliye mesafelerini içeren tutanaklar ile malzeme ağırlık tespit tutanakları düzenlenirken ifadeler açık ve net olmalıdır. TS 500-Betonarme yapıların hesap ve yapım Kuralları. 1991/80 sayılı genelgede de belirtildiğine üzere: İşlerin devamı süresince yapılacak denetimlerde yanlışların zamanında görülmesi. Kazıdaki şev oranları. Keşif özetinde veya birim-fiyat . Betonarme imalatın demir teslimleri. Sözleşmelerinde aksine bir hüküm yoksa iş başına getirilmemiş ihzaratın bedeli ödenmez. Özellikle içmesuyu arıtma tesislerinde yer alan mekanik ekipmanlarla ilgili olarak düzenlenen ihzarat tutanaklarında ekipmanın hangi ünitede yer aldığı belirtilmelidir. Yeşil defterdeki iş kalemleri bir sonraki hakedişte ataşmana geçirilmelidir. Bölge Müdürünün tasdikinden geçirildikten sonra da hakediş raporuna eklenmelidir. Ayrıca beton ve betonarmenin hazırlanmasında. Ancak yüklenici bir sonraki yıla geçen işlerde Bankanın yazılı izni alınmak kaydıyla ihzarat yapılabilir. Uygulama sırasında projeye göre değişiklikler söz konusu olması halinde öncelikle revize projeler düzenlenip tasdikinden sonra uygulamaya geçilmeli ve bundan sonra ataşmanlar düzenlenmelidir. İhzaratın hakediş raporlarına geçirilebilmesi için. Hakediş raporu eki olarak düzenlenen ataşmanlar açık ve anlaşılır şekilde düzenlenmeli ve tasdikli proje ile uyum sağlamalıdır. Aksi takdirde tesiste kullanılacak ekipmandan fazla ve tesis için gerekli olmayan ekipmanın temin edilmesi ve bunun bedelinin ödenmesi söz konusu olacaktır. İhzarat miktarları iş programında o yıl için belirlenen miktardan fazla olmamalıdır. TS 1247-Beton Yapım. Ayrıca bu ekipmanların fabrika deney belgeleri ihzarat tutanağına eklenmelidir. Bilindiği üzere henüz imalatı tamamlanmamış iş kalemleri yeşil defterde yer almalıdır.maddesine göre temin bedelinin % 80 ini geçmemek kaydıyla teminat mektubu karşılığında ihzarat bedeli ödenebilir. Ancak bilindiği üzere içmesuyu arıtma tesislerinde inşaat kalemleri ile birlikte mekanik ve elektrik işleri de yer almaktadır.gün süre verilir. İhzarat cetvelleri düzenlenmeli ve bu cetvellerde bir önceki ihzarat miktarı bu hakedişte imalata giren miktar ve bu dönemde gelen ihzarat gösterilmelidir. işin kontrol mühendisi. Bu ödemenin yapılabilmesi için ekipmanın fabrikada imalatının tamamlanması ve bunun Banka elemanlarımızca tespit edilerek tutanağa bağlanması gerekmektedir.

hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa. Ancak bu düzeltme sırasında eski rakam ve yazıların okunabilir şekilde çizilmiş olarak hakediş raporunda bulunması ve düzeltme yapan yetkililerin imzasını taşıması gereklidir. Maddesine göre süre uzatımı hakkı doğar. hakediş raporunun Banka'ya gönderir. yüklenicinin imzası beklenmeksizin borcun mahsubu yapılır. yetkili makamlar tarafından düzeltilebilir. 3 ay içinde tek taraflı olarak hakediş düzenleyebilir.. Aksi takdirde gün içinde de Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 22. Tediye yüklenicinin hakediş raporunun imzalanmasın dan sonra yapılır. sebeple Bankaya borçlu ise. Düzenlenen hakediş raporunun işleme konulabilmesi için. Malzeme bedel farkı verilirken malzemenin iş programında belirtilen miktarda ihzar edilip edilmediğine dikkat edilmelidir. Yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği taktirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır. Bu düzeltmeler yeniden sayfa düzenlemeyi gerektirecek ölçüde fazla ise.. Yüklenici veya vekili. tarihli dilekçemde yazılı itirazı kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gereklidir. eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar. Eğer yüklenicinin. Ancak yüklenici herhangi bir. Hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine. Hazırlanan ve iki tarafça imzalanmış bulunan geçici hakediş raporu. bildirilen günde hakedişe esas ölçümlerin alınmasında hazır bulunmazsa kontrol teşkilatı tek başına yaparak hakediş raporunu düzenler ve yüklenicinin bu husustaki itirazları kabul edilmez. Hakediş raporu düzenlendikten sonra durumdan haberdar olduğu tarihten itibaren 7 gün içinde yüklenici raporu imzalamazsa kontrol teşkilatı. sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça en geç ayda bir defa düzenlenir. maddesine göre tespit edilip ve bu birim fiyat onaylandıktan sonra işin yapımına geçilmeli ve hakediş raporlarında dikkate alınmalıdır. Faturalar ile birlikte o malzemenin fiyat artışlarım gösterir liste yükleniciden istenilmeli ve hakedişe eklenmelidir. Tahakkuka bağlandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde de ödeme yapılır. yüklenici veya iş başında bulunan vekili tarafından imzalanmış olması gereklidir. Yüklenici başvurmadığı taktirde Banka. Banka'ya vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu "Banka' ya verilen . hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en geç 10 gün içinde bu itirazı dilekçe ile Bankaya bildirmek zorundadır. Bina tesisat işleri dışındaki tesis ve yapı inşaatlarında kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemeden sözleşmenin 12B maddesinde belirtilenlerin fiyatlarında veya Devlet tarafından işletilmekte olan Demiryolları ve Denizyollarına ait navlun ve nakliye bedellerinde sözleşme yılı ve uygulama yılı başındaki fiyat ve bedellere nazaran meydana gelen artma ve eksilmelerde KDV hariç olmak kaydıyla aradaki farklar genel gider ve yüklenici kan eklenmeden ve ihale indirimi veya zammı uygulanmaksızın net olarak ödenmekte veya kesilmektedir. Faturalara o işte kullanıldığına dair gerekli not yazılmalı ve imzalanmalıdır. Yüklenici veya vekili. yeniden ayrı bir sayfa düzenlenip hakediş raporuna eklenir. esas sayfa üzerinde düzeltmenin yapıldığına ilişkin açıklama da bulunmak şartıyla. Yüklenici hakediş raporlarım zamanında imzalamadığından dolayı tediye meydana gelecek gecikmeler sebebiyle hiç bir şikayet ve istekte bulunamaz.. Ayrıca o malzemenin o iş için alındığım belgeleyen faturaların asılları yüklenici firmadan istenilmelidir. karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri. Banka hakediş raporu üzerindeki incelemeleri ve diğer işlemleri tamamlayarak ödemeyi yapacak birime gönderir. hakediş raporunu imzaladığı tarihten itibaren yazı en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda.cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup ta yapılması Bankaca istenen işlerin yeni birim fiyatları Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 15. Yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu taktirde. .

3) Kabul tutanakları 5 er nüsha düzenlenmeli ve basılı tutanaklardaki boşluklar yönetmeliğe uygun bilgileri kapsayacak şekilde doldurulmalıdır. 2) İşin yer teslimi yapılmasına müteakip Belediyesi ile koordine sağlayarak sahipli kaptaj sahalarında yeterli genişlikte kamulaştırma yapılmalı. 1) Geçici kabule hazır olan bir tesisin 25. 4) Kabul kurulu Başkanı'nın yönetmelik uyarınca mühendis veya mimar olması sağlanmalıdır.KABULLERDE KARŞILAŞILAN DARBOĞAZLAR.6. Bu hususlar belirtilmediği takdirde kabul tutanakları iade edilerek kabul yeniden yaptırılmalıdır. ve depolara ait yeterli boyut ve sayıda fotoğraf gelmediği takdirde geçici kabul talepleri işleme konulmamaktadır. kaynak gibi su alma yerleri koruma sahalarının oluşturulup oluşturulmadığı. 9) Tesisle ilgili kabul işlemlerinin Bölge Müdürlüklerimizin istemi sonucu yapıldığı göz önünde bulundurularak koşullu yada süre verilerek kabul yapılmamasına özen gösterilmelidir. Bilhassa kesin kabullerde bu konu dikkate alınmıyor bu hususa özellikle dikkat edilmelidir. bunların toplamının ihale bedelleri toplamına oram kabul tutanağının 2. ve diğer sayfalarda tesis bölümleri itibariyle yer almalı. Ancak. 8) Tesisle ilgili bilgiler kaptaj. 6) Kabul tutanağını imzalamayan yada koşullu imzalayan kişiden komisyon başkanınca yazılı gerekçesi alınıp kabul tutanağına eklenmeli.Şube Müdürü Geçici ve Kesin Kabullerde karşılaşılan darboğazlar ve ortaya çıkan yasal sorunlardan bazılarını şöyle özetleyebiliriz: Bankamızca yaptırılan içmesuyu tesislerinin geçici ve kesin kabul yapım yetkileri geçici kabullerin büyük bir kısmı hariç Bölge Müdürlüklerimize verilmektedir. himaye mıntıkalarının yapıldığına dair tutanakla kaptaj. yüklenici firma şirket ise şirketi temsil eden şahsın adı soyadı ile birlikte vekaletnamenin noter tarihi ve numarası da belirtilmelidir.1992 ve 18. 7) Tesis bölümleri tutanağın "özür ve eksikler" başlıklı 3 ve gerekmesi halinde diğer sayfalarda aynı başlıklar halinde yer almalı. 2. Zaman zaman bu sayılan işlemler yapılmadan kabul talebinde bulunulduğu gözlenmektedir. 11) Esasla ilgili olmayıp onarılması gerekli görülmeyen noksan özürlü ve nefis olmayan işler geçici kabul tutanağında belirtilmeli ancak nefaset bedeli saptanması ise kesin kabul kuruluna bırakılmalıdır. 5) Kabul kurulu üyelerinin kabule katılımı sağlanmalı.depo ve şebeke sırası gözetilerek yapılmalıdır. 10) Geçici kabullerde tesisin işletilmesine engel olmayan özür ve noksanlar varsa bunların ihale bedelinin %5'i ile karşılaştırılmasına ilişkin bedeller 3. drenaj. ÇÖZÜMLER VE ORTAYA ÇIKAN YASAL PROBLEMLER İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Rüştü KİREMİTÇİ . depo ve diğer sanat yapılarından yönetmelikte sayılanların 24 saatlik süredeki sızdırmazlık miktarı % olarak rakam ve yazı ile belirtilmelidir. terfi merkezi. inşaatın seyrine paralel ileride çıkabilecek sorunları önlemek için kaptaj himayesi geçici kabul tarihine kadar mutlaka teşkil edilmelidir. 12) Kabulün kısmi olması halinde. kuyu. sayfadaki ihale bedelleri toplamı bölümüne kabulü yapılan tesis bölümlerinin ihale bedelleri toplamı hakedişten alınarak yazılmalı.12. Kabul işlemi ve kabul tutanaklarının düzenlenmesine ilişkin esaslar Bankamız "İnşaat Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği’nde çok detaylı bir şekilde belirtilmektedir. isale . kabul tutanaklarının dairemize ulaşması sırasında ve ulaşmasından sonra yapılan incelemesi sonucu bazı eksiklikler görülmekte olup dikkat edilmesi gerekli konulardan bazıları şunlardır. kamu malı arazilerin devri sağlanmalı. depolara ait sızdırmazsızlık ve dezenfeksiyon tutanakları. terfi ya da isale hatlarının ölçülen iletim debisi.sayfadaki boşluğa mutlaka yazılmalıdır. tesisin tümüne ait ihale . yazılı gerekçe alınmazsa diğer yelerce sözlü alınan gerekçe yada gerekçe bildirilmesi durumları tutanağa bağlanarak kabul tutanağına eklenmelidir.1993 tarihlerinde tüm Bölge müdürlüklerimize gönderilen yazılarımızda talep edilen geçici kabul istek yazılarında şebeke işletme planı.

uygun bulunmazsa geçici kabul heyetinin tespit edeceği tarih geçici kabul tutanağına "Geçici Kabul İtibar Tarihi" olarak geçirilir. 14) Tesisle ilgili olarak yeni iş yapmaya yada boru verilmesine yönelik olarak Bankamızı yükümlülük altına sokacak işlerden kaçınılmalıdır. teknik gereklilikler. sözleşmesi ekinde Bankamız yapım işleri Genel şartnamesi yer alan işlerde ise yapım işleri genel şartnamesinin 40. proje. Teknik olarak kabulünde sakınca görülmeyen ve giderilmesi de çok zor olan ve fazla zaman kaybı gerektiren kusur ve noksanlar görülecek olursa. Banka. Yapılacak çağrıya rağmen müteahhit veya vekili kabulde hazır bulunmazsa veya kabul tutanağını imzalamak istemezse. Geçici kabulle ilgili genel bilgileri şöyle özetleyebiliriz. pafta sayısının fazla olduğu büyük yerleşimlerde ise 1/2. kabule uygun olup olmadığım tespit eder. maddesi esaslarına göre belirlenecek. bu husus tutanakla belirtilir. sözleşme ve ekleri. Bu durum kabul işlemlerinin yapılmasını engellemez. İller Bankası tarafından ihale suretiyle ve emanet usulü ile yaptırılan Sözleşme konusu iş tamamlanınca müteahhit bankaya vereceği bir yazı ile geçici kabul isteğinde bulunur. tür. Kontrol teşkilatı bu incelemeler sonucunda taahhüt konusuna giren tüm işlerin sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığını.bedeli ise yazılmamalıdır. 13) Geçici kabulü yapılmış ve tutanağı imzalanmış işlerde. Müteahhit bu . 15) Kabul işlemlerinin. Bu tarih aynı zamanda işin tamamlandığı tarih ve teminat süresinin başlangıç tarihi olarak kabul edilir. sözleşmede yazılı olmasa bile. 18) İçmesuyu tesisine ait işletme projeleri 1990/31 sayılı Genelge esaslarına uygun biçimde 1/1. şartname. belirlenen bu tarih. geçici kabul işleminin yapılmasına bir engelin olup olmadığım ve işin hangi tarihten itibaren tamamlanmış olduğunu tesis kabulü hazırsa bir yazı ile Bankaya bildirerek geçici kabul talebinde bulunulur. Geçici kabul heyetince de uygun bulunması halinde kontrol teşkilatının işin tamamlandığım bildirdiği bu tarih. müteahhidin alacaklarından kesilmek kaydı ile bunların karşılığı olarak o günün rayiçleri üzerinden uygun görülecek bir nefaset farkı bedeli tespit edilerek tesis bu haliyle de kabul edilebilir. işletme planının iş sahibi Belediyeye verildiği geçici kabul tutanağına yazılmalıdır. her türlü giderleri müteahhide ait olmak üzere yükleme ve benzeri teknik deneylerin yapılmasını veya yaptırılmasını müteahhitten isteyebilir. müteahhit ile birlikte. Müteahhit kabulde hazır bulunmak zorundadır. fen ve sanat kaidelerine uygunluk yönü ile ve varsa iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğu bakımından inceler. Heyet yapılan işte tereddüt doğuran durumlar görürse güven sağlamak için. 16) Kabul tutanağına varsa Motopomplarla ilgili deney föyü mutlaka eklenmelidir. Müteahhit tutanakları itirazı kayıtla imzalamış ise itiraz gerekçeleri tutanağa eklenir. kabul talep formülleri ve kabul tutanaklarına kaydedilerek bunlar üzerinde sonradan herhangi bir şekilde tashihata meydan verilmemelidir. Kontrol Teşkilatının yazısı üzerine mümkün olan en kısa sürede ve "İnşaat Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği" esaslarına göre kabul heyetini oluşturur ve kabulün başlayacağı günü tespit ederek durumu Müteahhide ve diğer ilgililere bildirir. Bu konuya kabul istek yazılarında da dikkat edilmelidir.maddesi. 19) Geçici kabul itibar tarihi sözleşmesi ekinde Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi yer alan işlerde Bayındırlık işleri genel şartnamesinin 41. nitelik. varsa keşif artışlarına tekabül eden işler de dahil olmak üzere yapılan tüm işleri. Genel Müdürlüğümüzü temsilen Bölge Müdürlüklerimizce yapılma kararının bildirilmesinden sonra uygun sürede sonuçlandırılmasına özen gösterilmelidir. 17) Şebeke bulunan işlerde. Yapılan işler yüklenici veya vekilinin katılımı ile (yoksa gıyabında) tesisin durumu ön incelemeden geçirilir. varsa geçici kabulde tespit edilen özürlü ve eksik işlerin tamamlatılması ve tip sözleşmede belirtilen teminat süresi dolduğunda kesin kabul talebinde bulunulması bölgelerce takip edilmelidir.000 ölçeğinde. Bütün bu inceleme ve denemelerden sonra varsa noksan ve kusurlu işler tespit edilerek dökümü yapılır. Kabule Müteahhidin noterden tasdikli vekaletnamesini haiz vekili katılırsa bu kişinin ehil olup olmadığına bakılmaksızın kabulde yaptığı bütün işlemler ve koyacağı imzaların tüm sonuçlarından müteahhit sorumludur.000 ölçeğinde düzenlenebilir. Kabul heyeti.

Bu inceleme sonucunda. esasa taalluk etmeyen ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte olması gerekir. müteahhidin kusuru dışında geçici kabule 45 günden daha geç gidilirse. gecikmenin 45 günden fazlası kadar uzatılır ve bu tarihten sonraki gecikmeler için gecikme cezası hükümleri uygulanır. Bu incelemede müteahhitte hazır bulunur. Kesin kabul işlemleri de geçici kabul esaslarına uygun şekilde yapılarak tamamlanır. noksanları tespit ederek bir tutanak düzenler ve kabulü reddeder. geçici kabulün yapılmaması hafinde işin bitirilmesi gereken tarih. Bunlar özellikle su teminine yönelik ve uzun süre devam edebilecek işlerin kısmi geçici kabulü yapılır kısmi geçici kabul esaslarına göre yürütülür. deneme ve tespitlerden sonra tutanakların düzenlenmesine geçilir. Kontrol teşkilatının yazısında. . idare dahil dilediği kimselere yaptırır. Geçici kabulün yapılabilmesi için bu bedelin. Süre belirtilmemiş ise bu süre deneme ve işletme süresinin bitim tarihi olarak kabul edilir. Müteahhit başvurusunda gecikmiş olursa veya işi süresinde kabule elverişli duruma getirmemişse Banka bir heyetle işi yerinde tetkik ettirir ve durum bir tutanakla tespit edilir. Kabul işlemlerinde. Giderilmesi gereken noksan ve kusurlu işlerin sözleşme birim fiyatları ile bedelleri bulunur. işin geçici kabule hazır hale getirildiğini bildirdiği tarihten itibaren. Bütün bu inceleme. maddesi hükümleri uygulanır. Müteahhit yapılacak tebligata uymazsa Banka bu incelemeyi tek taraflı yapar ve düzenlenen tutanakta bu husus belirtilir. şart ve bedelle yapar veya tesis sahibi belediye veya. işin kabule hazır olmadığı tespit edildiği takdirde müteahhide sözleşme hükümleri uygulanır. bu kusur ve eksikliklerin tamamlanması tarihinden başlayarak kesin kabule kadar geçmesi gereken süreyi de kabul heyeti belirleyerek tutanağa geçirir. Nefaset bedel farkı esasa taahhuk etmeyip noksan ve kusurlu işlerle ilgili olup bu bedel geçici kabul heyetince tespit edilerek kesilmesi kesin kabul heyetine bırakılır. varsa Sözleşme ve eklerindeki özel hükümler de göz önünde bulundurulur. Bu takdirde noksanlar tamamlanıncaya kadar ceza uygulaması devam eder. İşin tamamlanmış olduğu ve kabulün yapılabileceği tespit edilirse yukarıda bildirilen kabul işlemleri aynen yapılır. Kabul heyetince tespit edilen noksan ve kusurlu işler belirlenen sürede Müteahhit tarafından giderilmezse bu sürenin bitiminden sonra geçecek her gün için sözleşmede belirtilen gecikme cezasının dörtte biri tutarında ceza uygulanır. Sözleşmenin belirlediği tarihte işin tamamlandığının tespit edilebilmesi ve geçici kabul işleminin yapılabilmesi için müteahhidin Bankaya zamanında başvurarak geçici kabul isteminde bulunması gereklidir. Bu durumda kabul için görevlendirilen heyetin yevmiye. yolluk ve taşıt giderleri müteahhitten tahsil olunur. Geçici kabul tutanağı. tesisin tümü bitirilmeden sözleşme konusuna giren iş(erden biten kısımların kısmi geçici kabulleri de yapılabilir. teknik önemleri bakımından tamamlandıktan sonra bir deneme süresi geçirmesi gerekenler varsa. Geçici kabul heyeti işyerine gidip de tesisin kabulünün yapılamayacağını tespit ederse. Bankaca onaylandıktan sonra geçici kabul geçerli olur.işleme razı olmazsa her türlü gideri kendisine ait olmak üzere bu tip kusur ve noksanları da verilen sürede düzeltmek ve gidermek zorunda bırakılır. Ancak bu gecikme 30 günü geçtiği takdirde Banka işi dilediği şekil. İşletmeye açılması Bankaca gerekli görülmesi halinde. Müteahhit tarafından tamamlanması ve düzeltilmesi gereken noksan ve kusurlardan. Bu konuda Şartnamenin 16. kabulü yapılan işin toplam ihale bedelinin %5'ini geçmemesi ve bu işlerin. tesisin sahibine teslimine ve kullanılmasına engel olmayacak. Tutanağa noksanların giderilmesi için gerekli süre yazılır.

. filtre çıkışı (özellikle filtre kontrolü için) ve filtre geri yıkama suyu hattında debi metreler tarafından yapılmaktadır. Ayrıca debi metreden alınan sinyal ile tesise giren ham su değerine bağlı olarak. Bununla beraber bir genelleme yapıldığı takdirde. Arıtma tesislerinde genelde (4-20 MA) veya (0-20 MA) standart akım değerli debi metreler kullanılmaktadır. durultucu çıkışı temiz su çıkışı. pH. Bilindiği üzere TS 266'da içme ve kullanma suyu standardı uygun pH değerleri (6. 1) Su kontrolü ve 2) Prosese bağlı olarak kullanılan ekipmanların kontrolü diye iki grupta toplamak mümkündür. 8. ölçülen pH değerini standart akım değerine çeviren transmitter (çevirici) ve pH değerini gösteren göstergeden (indikator) oluşmaktadır. Debi metreleri ham suyu veya temiz suyu ölçerek. ölçülen miktar elektrik akımına veya voltaja dönüştüren elektrot ile bu akım veya voltaj değerim standart akım ve voltaj değerini standart akım ve voltaj değerine dönüştüren çevirici (Transmilter) değerleri debi bölüntülü gösterge vasıtasıyla gösteren göstergeden oluşmaktadır. Bakiye Klor Ölçümü : Tesis çıkışma konulacak bakiye klor ölçümü cihazı ile arıtılmış sudaki klor miktarı ölçülür ve ölçü enstrümanında bulunan limit kontaklarla maksimum ve minimum değerlerde ışıklı ve sesli alarm sistemi. Bulanıklık Ölçümü : Bulanıklık ölçerleri tesis girişinde durulmuş suda ve temiz su çıkışında bulanıklık değerlerini ölçer elektrod. kontrol sistemi de farklı olacağından kontrol parametreleri de değişken olabilmektedir. Optimum koagülasyon için pH değerlerini bu sınırlar içersinde bulunması gerekmektedir. seviye olarak değerlendirilmektedir.5 değerinin üstünde ise sülfürik asit dozlaması yapılmaktadır. devreye girer. dozlama pompalarının strok ayarı elektriksel olarak değiştirilerek dozlama miktarı otomatik olarak değiştirilmekte ve bu şekilde çıkış kalitesi de korunmaktadır. Alarm durumuna göre klor miktarı arttırılır veya azaltılarak tesis çıkışındaki klor miktarı standardın öngördüğü değere getirilir. bulanıklığın set etilen maksimum ve minimum değerlerine göre ana kontrol panosundaki işletmeci sesli ve ışıklı olarak bilgilendirilmektedir.Daire Başkan Yardımcısı İçmesuyu arıtma tesisleri ham su kalitesine bağlı olarak farklı prosesleri içeren tesislerdir. pH -değerleri set edilen değerin dışına çıktığı zaman. Ham sudaki değerine göre kimyasal madde dozajı yapılır.5) olarak belirlenmiştir. bakiye klor kontrolü. Debi metreye ait debi gösterilen dijital veya analog olarak hem debi metrenin monte edildiği yerde hem de ona kontrol panosunda bulunur. Bu durumda ham su debi göstergesi kimya binası panosunda da yer almalıdır. Su kontrolü : ham su ve temiz sudaki debi kontrolü. bulanıklık. Bulanıklık ölçerlerde maksimum ve minimum kontaklı tipleri bulunmakta. pH Ölçümü : Tesise giren ham su pH değerinin bilinmesi kimyasal madde dozlanması için gerekli görülmektedir. işletmeni ikaz etmek üzere ana panoda-sesli ve ışıklı alarmsistemleri konulmuştur.58. Ekipman Kontrolü : a) Ekipmanların arıza durumu. çalışma pozisyonlar. pH metreler bir elektrot. taşkıntahliye. Bu kapsamda. b) Filtre kontrolü olarak ele alınmalıdır. pH değeri 6. kontrol sistemini. Debi Kontrolü : Debi kontrolü ham su giriş.İÇMESUYU ARITMA TESİSLERİNDE KONTROL VE ENSTRÜMANTASYON İLLER BANKASİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sabiha NUMANOĞLU .5'in altında ise kireç. transmitter ve göstergesi olan elektronik bir cihazdır.

Yukarıda kısaca kontrol ekipmanları hakkında bilgi verildikten sonra.(kimyasal madde taşıyan hatlarda ve küçük çaplı boru hatlarında) SÜRGÜLÜ KAPAKLAR: Tesis üniteleri arasında suyun nakli kanal ile yapıldığında veya vana kullanılmasının zor olduğu durumlarda suyun akışım kesmek ve açmak amacıyla kullanılır. dairesel durultucularda çelik konstrüksiyona haiz kanatlı sıyırıcılar kullanılır. klor tüplerinden veya tanklarından kiorinatörlere kadar bakır boru. Karıştırıcılar: Arıtma tesislerinde karıştırıcılar yumaklaştırma işleminin yapıldığı hızlı karıştırma ve yavaş karıştırma ünitesi ile kimyasal maddelerin hazırlandığı çözelti hazırlama tanklarında yer alır.diğer ekipmanlar 5. Sürgülü kapaklar beton yüzeylere monte edilmiş paslanmaz çelikten yapılmış sabit kılavuz sütunlar ile bronz malzemeden yapılmış sürgüden (hareketli kısımdan) oluşmaktadır. 2. Açma-kapama işlerinin az yapıldığı yerlerde tercih edilir. Boru ve Vana Donanımı: Tesiste su iletim hatları genelde çelik boru olarak düzenlenmektedir. sıhhi tesisat 1. Pnömatik (hava) kumandalı olarak ayrılır. 2. vana donanımı ve sürgülü kapaklar.karıştırma üniteleri ve sıyırıcılar: 3. motor kumandalı. arıtma tesislerinde kullanılan ekipmanlar liste halinde aşağıda yer almaktadır. Kimyasal madde dozlama hatlarında sülfürik asit için dikişsiz çelik boru. Motor kumandalı. ejektörden dozlama noktasına kadar PVC boru kullanılmaktadır. pompa emme ve basma hattı vanaları. by-pass vanaları gibi KÜRESEL VANALAR: Genellikle yardımcı hatlarda kullanılır. Küresel vana. Vanalar yapılarına göre: Kelebek vana. Klor sisteminde ise ejektöre kadar basınçlı suyu taşıyan hatlar galvanizli çelik boru. Karıştırma ekipmanları genel olarak motor-redüktör-varyatör grubu ile istenilen mil devirlerini sağlayarak mile bağlı ahşap veya metalden yapılmış kanat veya pedallar vasıtasıyla suya karıştırma gücünü iletirler. Dikdörtgen durultucularda. SÜRGÜLÜ VANALAR.2.Tesis kapsamında bulunan tüm boru. Sıyırıcılar motor kumandalı merkezden veya çevreden tahrikli yapılır. alüminyum sülfat polielektrolit. Sıyırıcılar: Durultucularda tabanda çöken çamuru çamur konilerine iletmek üzere kullanılır. Kumanda şekline göre: El kumandalı. Örneğin dip tahliye vanaları. Karıştırma kanat ve mil malzemelerinin metal olması halinde paslanmaz çelik. KELEBEK VANALAR: Debi ayarı yapılacak ve açma-kapama sık yapılan yerler ile büyük çaplı borular üzerinde sürgülü vana yerine kullanılır. Çelik kanatların altında sıyırma işlemini yapan bezli lastik bant bulunmaktadır. 2. hidrolik veya pnömatik olabilir. Sürgülü vana. Hareket mekanizmaları vanalarda olduğu gibi elle kumandalı. ahşap olması halinde de emprenye edilmiş olması gerekmektedir. Taşkın ve tahliye hatları ise bina içinde ve rögara kadar çelik rögarlar arası AÇB olarak uygulanmaktadır. . ahşap latalı süzücüler.1. Hidrolik kumandalı.Taşkın Tahliye Alarmı : Sistemdeki tüm su tutucu yapıların armut tipi veya kapasitif seviye ölçerlerle seviye kontrolü yapılır ve bu seviyeler ana kontrol panosunda gösterge ve alarm sistemleri ile işletmeciye iletilir. havalandırma. kireç için PVC boru kullanılmaktadır.pompalar 4. MEKANİK ERİPMANLAR: 1.ısıtma.

pnometrik veya elektrik kumandalı sistem motorlarının çalışma arıza sinyaller -Start-Stop butonları . Pompalar: İçmesuyu arıtma tesislerinde kullanılan pompalar. hidrofor pompaları ve temiz su terfi pompalandır. çamur pompaları ve dozlama pompaları olarak 3 grupta toplanabilir. sıyırıcı gibi ekipmanların deneylerinin imalatçı firmada yapılması ve bankaca uygun görülmesinden sonra şevkinin yapılması. kontrol ve enstrümantasyona ilişkin hassas cihazların tesisin devreye alınması aşamasında monte edilmesi. 4. Çamur pompalan: Durultucu çamur konisinden ve çamur koyulaştırma tankından alman çamurlu suyu drenaja veya çamur kurutma yataklarına basmak üzere kullanılır. alarm sistemi. tüm ölçüm ve kayıt sistemini içermektedir. Dozlama pompalarının basma hatlarına genellikle bir yükleme vanası konularak hat basıncı sabit tutulur. köprü vinç) kimyasal madde yükleme kutuları. 3. karıştırıcı. kireç ve polielektrolit gibi) dozlama noktalarına basmak üzere kullanılır. KLORLAMA SİSTEMİNİN KONTROLÜ: Klor kazaklı dedektörün otomatik fanlar yağmurlama sistemi ikaz lambası ve ihbar klaksonu Ana kontrol panosuna sinyal iletimi. 2. kontrol sistemine ilişkin açıklamalardan sonra uygulama aşamasında dikkat edilecek hususlardan bazıları da maddeler halinde aşağıda yer almaktadır: 1. seviye. ekipman ve malzeme alımında iş programına uyulması. debi. klor binası ekipmanları (klofinatör klor tüp veya tankı. vinçler (monoray vinç. ANA KONTROL PANOSU: Sistemdeki tüm ekipmanların çalışıyor. yüklenici firmadan sözleşme gereği makina ve ekipman montajı aşamasında şantiyede ilgili meslek branşından elemanın bulundurulmasının sağlanması.) ile ısıtma havalandırma ve sıhhi tesisatta kullanılan malzemeler yer almaktadır. arıza ve durma sinyalleri. ana kontrol panosuna sinyal ileticiler. motor. tüm vana. titreşimleri çözümlendirmek için de. Diğer Ekipmanlar: Diğer ekipmanlar başlığı altında hava üfleyicileri. bakiye klora ilişkin maksimum ve minimum ikaz ve alarm sinyallerini. pH. pompalar üzerindeki piston kolu uzunluğunun değiştirilmesi (strok ayan) ile veya değişken devirli motorlarla sağlanır. ikaz. malzeme ve ekipman alımında projeye uyulması.3. ekipman bilgi föylerine uygun katalogların idareye verilmesinden ve onaylanmasından sonra yükleniciye malzeme alımı konusunda talimat verilmesi. otomatik tank cihazı vb. temiz su pompaları. malzemelerin TSE belgesi veya yabancı standartlara uygun olarak alınmasına dikkat edilmesi. Strok ayarlı pompalardır. 4. . 6. Dozlama pompaları basma hatlarında meydana gelebilecek tıkanıklıkları önlemek için seyreltme suyu pompaları ile basma hattına su verilerek çözelti seyreltilir. arıza sinyalleri. FİLTRE KONTROL PANOLARI: Start-stop butonları çalışıyor. bulanıklık. 7. titreşim damperi kullanılır. Temiz su pompalan: Filtre geri yıkama suyu pompaları. 5.seçici şalterler ve basınç göstergeleri. ceraskal. Dozlama Pompalan: Kimyasal madde çeşitlerini (Alüminyum Sülfat. Dozlama ayan. Arıtma tesislerindeki mekanik ekipmanlar. (Yük kaybına ilişkin) ve debimetre göstergesi KUMANDA KONTROL PANOLARI: Hidrolik. İçmesuyu arıtma tesislerinde kullanılan mekanik ve elektronik ekipman ve enstrümanlarına kısaca değindikten sonra tesiste kontrol sisteminde yer alan kontrol panoları ana başlıklar halinde verilebilir.

G. Direk seçim cetveli 9. 1. Gerekçe Raporu : Gerekçe raporu 4 şekilde açıklanmalı a) Projenin gayesi b) Güç ihtiyacı c) Enerji temin şekli d) Projeye ait açıklama. iletkenler çekilmeyecekse veya ileride . gerilim düşümü hesaplan.1991 gün ve 11641 sayılı yazılarına istinaden yıllık yatırım programlarımıza alınmış bulunan elektrik tesislerine ait projelerin tasdik yetkisi Bankamız verilmiş olup. Bankamız programında yer alan içmesuyu ve kanalizasyon tesisleri içerisinde kurulan veya kurulacak pompa istasyonlarına gerekli olan enerjinin sağlanması bakımından. Kurulan veya kurulacak pompa istasyonlarına ait elektrik tesisatı ile ilgili projeler tanzim edilmeden önce tesisin enerji ihtiyacı.11. AG.K.K. Kompanzasyon hesabı. . Enerji verecek kuruluştan alman mutabakat yazısı 3. 4.E. Gerekçe raporu 2.E. Bu husus ilgili Bölge Müdürlüğümüzce. Direk tespiti.O. Bu projeler tasdik edildikten sonra uygulamasına geçilmesini ve işin bitiminde geçici ve kesin kabullerinin Bankamız tarafından teşkil edilecek heyetler tarafından yapılması ve tanzim olunacak kabul tutanaklarının Bankamızca tasdiki yapılmaktadır. hattından enerji alınacak nokta belirlendikten sonra içmesuyu elektrik tesisleri için proje tanzim edilecek bu proje içerisinde bulunması gerekli bilgiler. Tek hat salt şeması 7.G. Proje ile ilgili şartnameler 10. Genel teknik şartname.Proje yapımında demir direk veya beton direk seçimindeki gerekçeler. Hesaplar.) beslenme noktasının tespiti gerekmektedir.'nun ilgili birimi arasında yazılı olarak çözümlenip. beslenme şekli (O.Müşterek direkli olarak yapılması gerektiğinde A. Bu itibarla. a) Projenin gayesi : Kasabanın adının belirtilerek ne maksatla yapıldığının anlatılması. yedek güç. tanzim edilecek elektrik projeleri merkezde ilgili Daire Başkanlığının ilgili ünitesinde tasdik edilmektedir. Vaziyet planı. O. b) Güç ihtiyacı : Projenin yapıldığı tarihteki kurulu güç.GA. Enerji nakil hattı profili 8. ileride gelecek güç varsa bunların anlatılması. d) Projeye ait açıklamalar : Yapılan projede proje içerisinde belirtilenleri anlatma yerine aşağıda belirtilen hususlar anlatılmalı. 1. veya mesnet izolatör(ü olup olmadığının yazılması. T. trafo resimleri buz yükü bölgelerine göre şartnameler Bu belirtilenleri kısaca açıkladığımızda.Şube Müdürü Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 27.G. iletken kesiti zincir izolatörlü. c) Enerjinin Temin Şekli : Motopomplara en yakın hattan enerji alacak şekilde planlanıp Enerji verilecek kuruluştan Enerji alınacak hattın adı direk no su. Keşifler 5.ENERJİ NAKİL HATTI İŞLERİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mehmet YILDIRIM . Tespit edilen şekle göre. Trafo gücü.G. . bu yetki halen yürürlükte bulunmaktadır. T. montaj planı 6.

5. 7. direği tipinin yükseltme sebebinin açıklanması.K.N.G. Şartnameler : Yapılan proje içerisine konulması gerekli şartnameler bölgede mevcudu yoksa liste halinde isimleri yazılıp proje içerisine konulacak. Küçük Belediyelerin hangi kazaya bağlı olduğu belirtilerek hangi buz yüküne girdiği veya rakım nedeni ile buz yükü bölgesinin değiştirilmediğinin açıklanması. açıklıkta kullanılması nedenleri. Enerji alınacak kuruluştan izin alınmak ve gerekli tahkik hesapları yapılmak şartı ile mevcut branşman direği üzerine sigortalı veya sigortalı Topraklamak seksiyoner monte edilebilir. Keşifler : Projenin yapıldığı yılda geçerli olan T. hava hattı iletkeni güce. T15-T15kl25KVA.dan alınmış yazılı belge 2. direklerin tepeye gelen çerlere göre yeniden tayin edilip işin kapasitesi büyükse yükleniciden son durum tadilat projesi istenir.T-12 mesnet tipi olacak.nun malzeme+İşçilik dikkate alınarak eksiksiz keşfin yapılması gerekmektedir. tarafından yapılacaktır.G. (T.lik direk dikilecek. O.T35 k 315-400 KVA kadar T50 . proje keşfine göre Bölge Müdürlüklerimize yetki verilmektedir.G. Tabi . Elektrik tesislerinin uygulaması yer teslimi : Proje tasdik edildikten sonra.yi geçmemek üzere gevşek bağ yapılacak şekilde seksiyoner direk yeri tespit edilerek trafo direğine kadar alınır.t-12 Askı zincir izolatörlü olacak.K.O. panosunun dahili mi.G. Tek hat Salt Şeması : Enerji alınacak E. bizim içmesuyu tesisi güçleri 5 MVA altında olduğundan 3x Sallow kullanılmaktadır.E. direği ile branşman direği arasında 100 mt.G. Direk seçim cetveli : Enerji nakil hattında tespit edilen direkler direk seçiminde traversleri ile birlikte tespit edilecek. Enerji alınacak direkten başlanarak 30 m. Belediye temsilcileri ile birlikte yükleniciye yer teslimi yapılmaktadır.Trafo gücünün ileride yükseltilmesi söz konusu ise TR. Projede belirtilmemişse A. yakınma ilk direk işaretlenip ve üzerine Sigortalı Topraklamak seksiyoner monte edilecek TR. Müh. Trafo direği üzerindeki sigortalı seksiyoner branşman direği ile trafo direği arasındaki hava hattı 1 km. .K. 4.E. hattın adı. Tatbikatta görüldüğü üzere içmesuyu inşaat işi elektrikle bazı yerlerde paralel yürümediği için Elektrik işinin tamamının bitirilebilmesi bakımından A.G. Branşman direği ile dikilecek ilk direk arasına bağlanacak iletken mevcut hat kesitinde veya cinsinde olacak şekilde tayin edilecek t-10.kadar T25 . Müsaade yazısı T. harici mi olacağının belirlenmesi gerekmekte. panosunun Harici olması düşünülebilir. 3. O.E. iletkeni çekilmeyecektir. Şayet projenin yapıldığı tarihten yer teslimi tarihine kadar imar durumu nedeni ile değişmişse açıya giren O. Hattının adı direk nosu belirlenip bu direkten itibaren 10-30 mt. T-l 0.den az ayrıca TR. 6. Enerji iletimi çok mecbur kalınmadıkça yer altı kablosu kullanılmamalı. direkteki Sigortalı Topraklamalı seksiyoneri görebildiği takdirde Trafo 'direği üzerine ayrıca sigortalı seksiyoner konulmayabilir. direk nosu belirlenip branşman direğinden itibaren yine 10-30 mt.T25 k 160-250 KVA kadar T35 .K. Yer tesliminde projenin imalata geçme durumu şekillendirilir. isteğine bağlı olarak artırılabilir). direğinin dibindeki bir insan. Yer teslimi oldukça mühim bir konudur. Hesaplar : Projenin kapasitesine bağlı olarak bir Elk. . Yöresel şartlar varsa anlatılması 1. gerilim düşümüne göre tespit edilmekte ise de.çekilecekse 6/161 plan nolu müşterek direklerin 80 m. Proje yerine uygun ise direk tipleri aynen kabul edilir. Buz yükü bölgesine göre şablonla direk tipi ara mesafeleri tayin edilecek.E. Bu yetki gereği bölgece ihale edilen elektrik işinin yer teslimi Bölge. Bu şekilde projedeki değişiklik dikkate alındığında lüzumsuz direk imalatı önlenmiş olur. Trafo direği güce bağlı olarak.G. Müşterek direklerde kritik köşe direkleri Vektör diyagramına göre direk tepe kuvveti bulunup tespit edilecek.G. 9. Enerji nakil hattı profili veya müşterek direkli hatlar : Enerji alınacak T. 8.den az bir mesafe bulunduğu takdirde ilk direk üzerine yalnız sigortalı seksiyoner monte edilecek seksiyoner bulunduğu direğe A.T50 k 400 KVA kadar seçilecek Tl 5-125 KVA ise de zayıf olduğundan T25 seçilmesinde yarar vardır. A.

6.ce Bölge Müdürlüğü kanalı ile imzalı içmesuyu işinin ikmal edilebileceği Elk. Motopomp panolarında kondansatörün ayrı bir bölmeye konulması (Enerji kesilmesinde kondansatör üzerindeki voltaj boşalmasından çarpılmayı önlemek kondansatör patlaması arızasından kontaktörler arıza görmemiş olacaktır. işlerinin de aksamadan yürür kanaatindeyim.G. TR’ nun en yakın yerden korunması lazım kabloda olan bir kısa devre direk olarak trafoya intikal etmiş olur. . panosuna yine ihtiyaç var. 5. Geçici kabul istenirken Belediyesine gerekli projeler verilerek sözleşme yaptırılmasının temini. ELEKTRİK PROJE ve KABUL İŞLEMLERİNDEKİ SORUNLAR Yönetim Kurulunun 30. Elk. Aksi taktirde T. 3.G. giriş ölçü bölmesi tamamı tavrına kadar tel kafes ile kapatılacak yine O. Proje orjinale çizilip ozalite çekilerek projelerin tanzimi. tasdik yetkisi.A. Başkanlığında yapılması gerekmektedir. yapımı için bu zamana ihtiyaç var. panosuna ihtiyaç vardır.E. Sorunlar. Bölgelerde Elk. Bu sürede T. dibine A. enerji vermiyor. . Bu kablo trafoya direk bağlandığı düşünülürse trafo izolatörlerini koparabilir.G.E. Proje yapımında proje tasdik yönünden bir bütün olduğundan motor kompanzasyon değerleri O. panosu Sigorta ucundan koparılmakta.K.K. Elektrik tesisi kabulleri Bankamıza verilen yetki gereği Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı adına yapıldığından Genel Müdürlüğün tayin edeceği bir Elk. ile gösterilir.Direk dikimi tel çekimi sırasında iletkenlere yaklaşan ağaçların kesimi istimlak işlerinin Belediyesince yapılacağı tutanağı yazılması gerekmektedir. salt şemasında gösterilecek Motopomp şartnamesine göre TR.Temin açısından . panosu koyup tek bir noktadan trafoyu korumak ve ölçü yapmak için A. hücreler önü kolonlardan itibaren inşaat safhasında inşaat müteahhidince tamamen kapatılıp bir kapıdan girilecek şekilde kapı açılıp üzerine ölüm tehlike levhası konulacak.G. 7.Mak.G. dan müsaade yazısının alınması proje yapımı. Trafo A. A.maliyet açısından . panosu elektrik işi içinde yapılması gerekmektedir. Topraklamalara dikkat edilir. t-14 vs. grubuna bildirilmesi ise Elk. Elektrik müteahhidinin işinin ikmal edip kabulünün yapılması bakımından da A. NYY kablo Elektrik müteahhidince yapılacak bu uçlar motor kumanda panosuna motopomp firmasınca bağlanacak yine kumanda panosu motor arası kablo motopomp firmasınca temini ve montajı yapılacaktır. fotokopi yapılmış projelerin tasdike gönderilmemesi 11.1974 tarih ve 27/1395 sayılı karan ile kabul edilmiş olan "İller Bankası İnşaat ve Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği" yönetmelik No:5-a 'ya göre kabul işlemleri yapılır. AG. Panolarında bulunan turnike manyetik otomatik şalterin akım ayar düğmesine m müdahale yapılabilecek şekilde monte edilmeli 10. kuyu arasında kepçe çalışıp kablonun koparıldığı görülmüş A. 4-6 gruplu trafolu motopomp binalarında O. Bu binalarda kablo kanallarının isteğe uygun yapılması. 1.G. Makina işlerinin zamanında aksamadan yürümesi için işin kapasitesine bağlı en az 6 ay önceden İnşaat Kontrol Müh.G. panosunun motor kumanda panosu ile bir yapılması görünüm ve derli toplu olması uygun görülmekte ise de bir TR.G.İzolatörler Askı veya mesnet tipi mi olacağı bu husus projede belirtilmiş ise de bir kere daha yer tesliminde kontrol edilmeli Askı tipi zincir izolatörlü direk tipleri t-0.Müh. 9. 4. Mak.G. kontrolü arkadaşların metraj çıkartırken bu hususa dikkat etmeleri gerekli.05. 2. panosu ile motor kumanda panosu arası 1 Kv. t-12. dan fazla kuyu besleniyorsa TR. Tatbikatta gördüğümüzde TR.+ Mak.G. 8.

elektriksel olarak izole etmektedir. Bu fabrikalar için ayrılan kaynağın başka alanlara kaydırılması suretiyle kaynaklar başka öncelikli alanlara kaydırılmış olacaktır. 2. ancak korozyon nedeniyle oluşan kaybımızın yukarıda verilen rakamların biraz üzerinde olduğu tahmin edilmektedir. Amerika'da yapılan bir araştırmaya göre milli gelirin %3. Korozyonla delinen içmesuyu borularından kaçan içmesuyu hem ekonomik kayıp hem de tamirat için maddi kayıp hem de inkita demektir. Ayrıca delinen borulardan kaçan su enerji verilerek terfi edildiğinden hatlarda enerji kayıplarına da neden olmaktadır. baz ve bakterilerin bozucu etkisine mukavim olmalıdır. 2 . Korozyon ürünleri çevreyi de kirletiyor. Türkiye de ise korozyon kaybıyla ilgili olarak bu güne kadar bir çalışma yapılmamış. asit. Yeraltına döşenen borular toprağa döşendikten sonra toprak yapısının çok farklı yapıda olması. katodik koruma maliyetine çok etki eden faktörlerdir. f) Basınca ve toprak gerilimlerine mukavim olmalıdır.İyi bir kaplamada bulunması gereken özellikler. e) Isı değişikliklerinden etkilenmemelidir. şayet biz izole bir madde ile ortamdan çelik boru yüzeyinin izolasyonunu sağlarsak boru yüzeyindeki. .İÇMESUYU ÇELİK BORU HATLARININ KORUNMASININ ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Vedat FİDAN . a) Kaplamanın elektrik direnci yüksek olmalıdır. Kaplamanın diğer bir faydası da katodik koruması yapılan hattın katodik koruma maliyetini düşürdüğünden nitelikli iyi kaplama ve döşeme şartları borunun ömrüne. Bu şekilde kirlenen su salgın hastalıklara neden olabilmektedir. anodik ve katodik bölgelerin oluşmasına engel olmuş oluruz.Neden kaplama yaparız. h) Kaplama yapılan cidara iyi yapışma özelliğine sahip olmalıdır.Şube Müdürü KOROZYONUN ÖNEMİ 1. İşte boru hatlarında yapılan kaplamanın görevi boru yüzeyi ile bulunduğu ortamı. çevresindeki elektrik tesislerinden etkileşimi ve birçok nedenlerle çıplak boru yüzeyinde anodik ve katodik bölgeler oluşur bunun sonucunda ise anotta korozyon oluşur. Dünyada üretilen çeliğin 1/3 ü korozyon nedeniyle yok olması demek iyi bir korozyonla mücadeleyle kurulan her 3 çelik fabrikasının birsinin kurulmaması demektir.4'ü korozyonla yok olmaktadır. 1966 yılında Belçika'da yapılan araştırmaya göre korozyon kaybı kişi başına her yıl 34-40 dolar olduğu belirlenmiştir. Yapılan araştırmalara göre dünyada üretilen çeliğin 1/3'ü korozyon sonucunda yok olmaktadır. su. Korozyon kayıpları sadece ekonomik değildir. Delinen borulardan sızan petrol hem ekonomik kayba hem de çevre kirliliğine neden oluyor. 1970 yılında İngiltere'de yapılan araştırmalara göre korozyonun neden olduğu ekonomik kaybın İngiltere milli gelirinin %3. KORUYUCU KAPLAMALAR 1. b) Tatbikatı kolay olmalıdır. g) Hava. Delinen içmesuyu boru hatlarında suyun tamir için kesilmesiyle veya elektrik kesilmeleri sonucunda suyun düşük kotlara çekilmesi sonucunda boru içinde oluşan negatif basınçla borunun civarında bulunan kirli çamur borunun içine girer. d) Nakliye ve montajda zarar görmeyecek özellikte olmalıdır. Ayrıca yeni fabrikanın tüketeceği ham madde kaynakları gelecek kuşaklara aktarılacağı gibi bu fabrikada kullanılmayan elektrik enerjisi ekonominin diğer kısımlarında kullanılacaktır. tekrar su verildiğinde veya' elektriklerin gelmesiyle hatta tekrar su verilmesi durumunda boru içine giren kirli su abonelere kadar ulaşmaktadır.5 İ olduğu tespit edilmiştir.

05 0. 3 . j) Kaplama yapılması için yüzey işlem maliyeti az olmalıdır.6 0.000-3.05 . Yukarıdaki listede görüldüğü gibi direncin düşük olduğu zeminlerde katodik koruma için gerekli olan akım ihtiyacının yüksek olduğu görülmektedir.5141'de çizelge 3'te çeşitli koruyucu kaplama yapılmış boruların ortalama akım ihtiyacı değerleri aşağıdaki çizelgede verilmiştir. Örnek olarak bir kimya fabrikasının atık suyunun etkisi altında kalabilecek yöreye döşenecek olan boru kaplaması. Katodik korumada zeminin özgül direncine göre toprağın koroziflik sınıflandırılması yapılmıştır.000< Borunun Ortalama Akım İhtiyacı (MA/m2) 20<i 20>i >5 5>i>0.5-2.5 i<0.0. k) Zamanla yukarı ki özelliklerin kaybolmaması ve bünyesine su işleyerek direnç değerini zamanla kaybetmeme özelliğine haiz olmalıdır. Akım ihtiyacının yüksek olması ise katodik koruma maliyetinin artmasına neden olmaktadır.5 0.Kaplama cinsinin seçiminde göz önünde bulundurulacak hususlar. Kaplama Cinsi Sıcak bitüm kaplanla Bitüm emdirilmiş tek kat sargılı kaplama Bitüm emdirilmiş tek kat cam elyaf sargılı kapla Bitüm emdirilmiş çift kat cam elyaf sargılı kaplama Polietilen veya plastik kaplama Akım ihtiyacı (MA/m ) 0.2 . . Böylece kaplama maliyeti ve katodik koruma maliyetleri düşürülerek boru hattının daha sağlıklı ortamda çalışması sağlanmış olur.2 0.0. Akım ihtiyacı yüksek olan düşük özgül dirençli zeminler daha yüksek kaliteli kaplama kullanılması kaplama için yapılan masrafları arttırmasına rağmen katodik koruma maliyetini düşüreceğinden tercih edilmelidir.i) Maliyeti ucuz olmalıdır. Kaplama cinsi seçiminde borunun döşeneceği güzergah özelliği döşeme şartları dikkate alınarak seçim yapılmalıdır. kimyasal etkilere mukavim kaplama cinsleri seçilmelidir.005 . TS . Buna paralel olarak katodik koruma maliyetleri de düşmektedir. Zemin Cinsi Çok Korozif Korozif Orta Korozif Az Korozif Zemin Özgül Direnci (ohm*cm) <1000 1.000 3.1 Yukarıda verilen listede zeminin elektrik özgül direncine göre zeminin korozyon özelliği ve katodik koruma için gerekli olan akım ihtiyacı kaplamasız borular için verilmiştir. Toprağın özgül direnci TS 5141 'de çizelge 2'de.000 10.0. Listeden de görüleceği gibi kaplama kalitesi arttıkça akım ihtiyacı düşmektedir.005 Yukarıda verilen listede çeşitli koruyucu kaplamalarla kaplanmış boruların katodik koruma için akım ihtiyaçları verilmiştir.000-10. kaplama maliyetlerinde kaplama cinsine göre çok farklılıklar mevcuttur. Katodik koruma maliyeti ve kaplama maliyetlerinin düşünülmesi için ve borunun ömrünün daha uzun olmasını temin etmek için proje aşamasında zemin özgül direnci ölçülmeli ölçülen dirence göre boru hattının daha az korozif bölgelerden geçirilmesi uygun olacaktır. Çelik boru hatlarında kullanılan çok çeşitli kaplamalar mevcut olup nitelikli kaplama ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. Çok korozif zeminlerde akım ihtiyaçlarının fazla olması nedeniyle özgül direnci düşük olan zeminlerde kaliteli kaplamaların kullanılması hem boru ömrünü etkilemekte hem de katodik koruma maliyetini düşürmektedir.

Kimyasal temizleme : Kumlama yapıldıktan sonra boru üzerinde bulunabilecek yağ uygun çözücülerle giderildikten sonra asit banyosundan geçirilir. g) Boru hattının bulunduğu güzergahta boru kaplamasını bozabilecek kimyasal tesislerin atıkları nedeniyle boru kaplamasında oluşabilecek bozulmalar. depolanmasında ve hendeğe yerleştirilme safhalarında meydana gelen kaplama hasarları c) Hendeğin doldurulmasında oluşabilecek sert kaya. Asit banyosu için aşağıdaki banyolar kullanılmaktadır. Bu nedenle boru ömrü açısından kontrolümüz dahilinde bulunan kaplama hatalarının döşeme aşamasında itinalı bir biçimde tamir edildikten sonra borunun kaplaması hasar görmeden dikkatlice borunun üzeri kapatılmalıdır.sıhhatli çalışması için. Çünkü fosforik asit demir yüzeyinde demir fosfat tabakası oluşturduğundan ve metali pasifleştirdiğinden kaplama yapılan kadar geçen zaman zarfında yüzeyde herhangi bir korozyon ürünü oluşmaz. Paslı yüzeylere yapılan kaplamalarda aradan zaman geçmesinden sonra ısı farkları sonucu pasif yüzey ısı değişimlerine karşı elastikiyet gösteremediğinden yüzeyden kaplamanın. TS .Boru hatlarının kaplama yapılmasıyla korozyonun durdurulması veya yok edilmesi mümkün değildir. taş toprak gibi malzemelerin kaplamaya verdiği hasarlar d) Borunun döşendikten sonra yer hareketleri ve ani darbeler nedeniyle oluşabilecek kuvvetlerin etkisiyle oluşan hasarlar e) Çeşitli bitki kökleri ve ağaç köklerinin kaplamaya verdiği hasarlar f) Borunun içinden geçen akışkan sıcaklığının sık sık değişmesi nedeniyle kaplama. Borunun döşenmesine kadar geçen sürede kaplamanın korunmasıyla ilgili kontrol bizde olmasına karşın borunun üzeri kapandıktan sonra kaplamanın durumu ve oluşan olaylar kontrolden çıkmaktadır. Bunları şöylece sıralayabiliriz. Boru kaplaması aşağıdaki işlem sırasına göre yapılır. Bu nedenle kaplanacak yüzeyin temizliği önem kazanmaktadır. Yüzey temizliğinden sonra istenilen cins boru kaplaması ile yüzey kaplanır. 2. Fabrikada imal edildikten toprağa döşenmesine kadar birçok merhalelerden geçmekte olan boruda kaplama az veya çok hasar görmektedir.Kum püskürtme yoluyla temizleme : Boru yüzeyine bileşiminde % 92 silis bulunan doğal kum püskürtülerek yüzeyde bulunan pas ve yabancı maddeler yüzeyden sökülür.Kaplanacak borunun yüzeyi tel fırça ile temizlenmesi : Boru yüzeyi tel fırça ile fırçalanarak yüzeyde bulunan pas ve yabancı maddelerden arındırılır. a) Sülfürik asit banyosu + fosforik asit banyosu b) Hidroklorik asit banyosu + fosforik asit banyosu Son asit banyosu her zaman fosforik asitle yapılır. kalkmasına neden olur. Kaplamanın yüzeye iyice yapışması ve yüzeyle birlikte ısıl farklarda .4357. Holiday dedektörü ile boru yüzeyine 25 KV' lık orta gerilim tatbik edilir. a) Kaplama yapımında meydana gelen işçilik hataları b) Kaplanmış borunun taşınmasında. kaplama yapılacak yüzeyin pırıl pırıl olması gerekmektedir. Boru kaplamalarıyla ilgili standartlar TS . h) Boru güzergahında çalışma yapılırken boru kaplamasına verilecek zararlar i) Çeşitli bakteri ve mikroorganizmaların yarattığı kaplama hasarları j) Katodik koruma uygulanmasında aşırı potansiyel uygulaması sonucunda katotta toplanan hidrojenin boru kaplamasına zarar verebilir.4356 TS . İzolasyonun zayıf olduğu noktada dedektör sinyal vererek kaplamanın zayıf . 4.5140 nolu standartlardır. 3. ve borunun uzayıp kısalması nedeniyle oluşabilecek kaplama bozulmaları. Burada konunun özüne değinilmiştir. Bu standartlarda geniş bilgiler mevcut olup daha fazla bilgi için söz konusu standartlara bakılmasında fayda vardır.Borunun yüzeyi kaplamasından sonra boru yüzeyinde mikro ölçekte dahi olsa deliklerin olup olmadığı "Holiday dedektör" ile kontrol edilir. 1 . Boru kaplaması ne kadar kaliteli olursa olsun kaplamalarda çeşitli nedenlerle bozukluklar meydana gelebilir.

Yağmur etkisiyle kireci kaybolan azalan boruların güneş ışığının etkin olduğu bölgeler zaman zaman kireçle boyanmalıdır. 1. Şekil 17: Holiday dedektörü. hasarlı kaplamanın tamiratı ise hem masraflı hem de işçilik açısından zaman kaybına neden olacaktır. Boru kaplamalarının bozulmaması için nelere dikkat edilmelidir Boru kaplamalarının yapılması için yukarıda belirtildiği gibi çok miktarda işçilik malzeme dolayısıyla para harcanmaktadır. 2. Hiçbir zaman tek' çizgi halinde mesnetleyen halat ve kalın iplerle yükleme. Halatlarla v. 4. Yukarıda verilen Holiday dedektörü ile borunun tecridi fabrikada imalat aşamasında kontrol edildiği gibi boru hattının üzeri kapanmadan da boru hendekte iken de tecrit kontrolü yapılabilir. Borular birbiri üzerine gerekli önlem alınmadan konulduğu taktirde boru ağırlığı direk tecridin üzerine. Bu ise istenmeyen bir durumdur. Dedektörün tespit ettiği tecrit zayıflaması tamir edilerek daha sağlıklı bir kaplama yapılmış olur. Bu nedenle uzun süre depolanan boruların zaman zaman kontrol edilerek borunun üzeri kireçle beyaza boyanmalıdır. boşaltma ve nakil yapılmamalıdır.Borular istif alanına gelişi güzel istif edilmemelidir. Çelik borulara ait tecridin bozulmaması ve tecritte beklenen performansı almak için aşağıdaki hususlara özenle riayet edilmelidir.noktası belirlenir. istif sahasına nakilde ve hendeklere taşınmasında ve hendeklere indirilmesinde kaplamaların hasar görmemesi için yüzeyi geniş aşağıdaki şekilde gösterilen mesnetlerle kaldırılıp.Uzun süreli istif zorunluluğu olan boruların üzeri güneş ışığım yansıtmak için beyaz kireç ile boyanmalıdır.Çelik borunun siparişten sonra uzun süre beklemesi gerekiyor ise borular mümkün ise kapalı alanda istif edilmeli. Şantiyelerde kireci yok olmuş borularda güneş ışığı etkisiyle boru iç kaplaması soyularak boru içinde sarkıklar oluşturmakta ayrıca borunun üst kısımlarındaki bitüm ısı etkisiyle incelmektedir. basınç yaptığından ve güneş ışığının etkisi ısı ve soğukluk etkisiyle kaplamalar birbirine yapışmakta ve borular birbirinden ayrılırken yapışmadan dolayı güçlükle çıkmakta kaplamalar birbirinden ayrılırken soyulmalarla . Bu kadar emek ve masraf sonucu kaplanan boru hattının kaplamasının bozulmadan yerin altına gömülmesi için azami itina gösterilmesi gerekmektedir. 3.Satın alman tecritli borunun mümkün olan en kısa sürede döşenerek üzeri kapatılmalıdır. benzer tel gibi teçhizatla yapılan yükleme ve boşaltmalarda kaplama üzerine tek noktadan basınç geleceğinden kaplama hasar görür. şayet kapalı alan yok ise ve açık alanda istif zorunluluğu var ise bu durumda mümkün mertebede güneş ışığının az olduğu serin yerler tercih edilmelidir. Kaplamalı boruların fabrika sahasında taşıtlara yüklemesinde ve boşaltılmasında. indirilmelidir.

İstiflenecek boruların istif alanı tasfiye edilmeli taş ve tecride zarar verecek kesici malzemelerden arındırılmalıdır. boru hattının döşenmesinden sonra ani darbeler ve zemin oturmaları. boru hattı üzerinden ağır vasıtaların geçmesi sonucunda kaplamalarda bozulmalar olmaktadır. hem de boruya mekanik mukavemetin sağlaması için beton kaplı borular özellikle büyük çaplıların iç kaplamalarının beton olarak yapılmasını gündeme getirmiştir.büyük miktarda tamirat gerektiren tecritsiz alanlar ortaya çıkmaktadır.5 veya 2 katı artırdığı özellikle korozif bölgelerde bu maliyet artışının daha da yüksek değerlere ulaştığı bilinmektedir. kaplamanın tatbikatı arazide de kolaylıkla yapılabilmektedir. Ayrıca. Tesisin projelendirilmesi ise katodik koruma konusunda tecrübeli kişiler tarafından . C) Epoksi kaplamalar : Bu kaplama iki bileşenli olup bu bileşenler uygun oranlarda karıştırılarak yüzeye sürülür.Soğuk tatbikli bitüm kaplamaları maden kömürü zifti veya asfalt malzemesi uygun çözücü ile çözündürülür. A . Katodik Koruma tesisi -yapımı işi kompleks bir yapı olmayıp. kurulması ve işletilmesi kolay bir tesistir. 2 . Aşağıdaki şekillerde boruların tahta takozlarla veya plastik mesnetlerle istif sahasında istiflenmesi görülmektedir.Sıcak tatbikli kaplamalar : Bu kaplama cinsiyle ilgili detaylı bilgi TS 4356 ve TS 4357 de mevcut olmakla beraber maden kömürü zifti belirli ısılarda yüzeye eritilerek tatbik edilir. Detay bilgi TS 5140ta mevcuttur. Kaplama cinsi ve döşeme esnasında hasar gören kaplamalar katodik koruma maliyetini önemli ölçüde etkilemektedir. Sağlam bir kaplamanın oluşması için epoksi reçine ve maden kömürü katranı karıştırılarak kullanılmaktadır.Bitüm kaplamalar : Bitüm kaplamalar tatbik şekline göre ikiye ayrılmaktadır. 1. Bu ise emek ve malzeme kaybına neden olmaktadır. hatta. İçine yeterli miktarda dolgu maddesi ilavesiyle elde edilen sıvı bir fırça ile veya tabanca ile 'yüzeye tatbik edilir. Bant şeklindeki kaplama sarılarak bant sargı yüzeye iyice yapıştırılır. nakliyede ve istiflenmede iki uç tarafında bulunan tecritsiz kısma tahta takozlarla mesnetlenmelidir. D) Beton kaplamalar : Boruların korozyona karşı korumakta ve boruların mukavemetini arttırmak için çelik borular betonla kaplanmaktadır. Korozyon hücrelenmeleri kaplamanın bu noktalarında oluşarak boru hattının delinmesine sebep olmaktadır. Yapmış olduğumuz incelemelerde bitüm kaplamalı borularda döşeme şartları maliyeti 1. 6. Bu kaplama cinsiyle ilgili detay bilgi TS 5139 da mevcuttur. B) Plastik bant kaplamalar : Bu kaplamalar yüzey temizliğinden sonra yüzeye yapıştırıcı astar sürülür. Kaplama ne kadar iyi nitelikli kaplama olursa olsun borunun nakliyesinde şantiyede istiflenmesinde hendeğe indirilmesinde ve hendeğin kapatılmasında çok itinalı davranılsa dahi borunun izolasyonunda mikro ölçekte dahi bir kaplama hatasından. Kaplama cinslerine de kısaca değinmekte yarar görülmektedir. Bu nedenle yapılan koruyucu kaplamadan sonra etkin bir korozyon kontrolü için katodik korumanın yapılması gerekmektedir. Yer altı Çelik Boru Hatlarında Katodik Koruma Yeraltı çelik boru hatlarını korozyona karşı korumak için borunun kaplama ile kaplandığı belirtilmiştir. 5. Hem borunun korozyondan korumak için. Bunun üzerine tek kat veya iki kat bitüm emdirilmiş cam tülü sargı yapılarak kaplama işlemi tamamlanır Detaylı bilgi TS 5139'da mevcuttur. nakliye hatasından ve döşeme hatalarından. Bu kaplama genelde büyük çaplı borularda uygulanmaktadır. En çok 12 saat içinde sertleşerek kaplama oluşumu tamamlanır. Katodik Koruma tesislerinin etkin bir şekilde çalışması ve koruma başarısının iyi bir kaplamaya ve iyi döşeme şartlarına bağlıdır. Bu kaplama cinsiyle ilgili detaylı bilgi yukarı ki standartlarda mevcuttur. İsteğe göre üzerine ayrıca bir veya iki kat bitümlendirilmiş cam tülü sarılarak daha etkin kaplama imalatı yapılmış olur. Çözücü buharlaşarak yüzeyde kabuk tabakası oluşur.Borular.

1Galvanik anot yatakları direncin düşük olduğu yerlere tesis edilmelidir. az bir elektrik bilgisi olan kişilerce kolaylıkla işletmesi ve bakımı yapılabilen sistemler benimsenmiştir. 3.Galvanik anodun zemin direncine göre geçiş direncini azaltmak için dolgu maddesi kullanılır. Bankamızca yapılan katodik koruma tesislerinde.850 MV olması gerekmektedir veya borunun korumasız haldeki potansiyelinin 300 MV kaydırılması da yeterli olmaktadır.5141'de mevcuttur. Şekil 18: Galvanik sistemle koruma. özgül direnç değerinin 6. Ancak magnezyum anotlarda. direncin 1 500 ohm x cm olduğu yerlerde kullanılması gerekir Magnezyum anotlar ise daha yüksek dirençlerde başarı ile kullanılabilmektedir. Galvanik anotlarla koruma. Anot tipleri ve dolgu maddesi ile ilgili detay bilgi TS .000 ohm x cm ile 10. Dış akım kaynağı ile katodik koruma (Cebri sistemle korama) bunların çalışma prensiplerini kısaca inceleyelim. Yeraltına döşenen borunun korozyona karşı korumak için boru voltajının minimum .Galvanik anotlarla koruma : Boru hattına çelikten daha elektro negatif potansiyelde olan magnezyum çinko alüminyum ve bunların alaşımlarından imal edilen galvanik anotlar yeter sayıda boru hattının muhtelif noktalarına bağlanarak boru hattı korozyona karşı korunur. Yapılan katodik koruma tesisinin işletilmesi ve bakımı da o kadar komplike bir iş değildir. Katodik Koruma sistemlerinde de yapılan işlem korunacak yapının yapay olarak katot haline getirilmesi ve bu katot yapılan yapının enerji verilerek sürekli katot halinde tutulmasından ibarettir.000 ohm x cm' deki topraklarda verebileceği koruyucu akım değeri iyice düştüğünden ekonomik olmadığı durumlar çıkmaktadır. tesisin kurulması ise yine belirli bilgi birikimine haiz kişilerce yapılması gereklidir. . iyi bir galvanik anot sisteminin çalışmasını temin için aşağıdaki hususların göz önünde bulundurulması gereklidir. Bu halde boru üzerinde anodik bölgelerin oluşmaması nedeniyle boru hattı üzerinde korozyon oluşmaz. Galvanik anotlarla ilgili detay bilgi katodik koruma tesislerinde kullanılan malzemeler bölümünde verilmiş olup. 1. Borunun katot halinde tutulabilmesi için yapay anotlar vasıtasıyla boruya dışardan elektrik akımı verilerek boru voltajı negatif yönde kaydırılır.Çinko anotlar. Borunun ihtiyacı olan koruyucu akım galvanik anodun çözünmesiyle temin edilir. Katodik Koruma Yöntemleri : Genel prensipleri birbirine benzemesine rağmen iki tip koruma yöntemi mevcut olup bunlar. Çelik bora hattında korozyonun oluşmaması için borunun korumasız haldeki potansiyelinin 300 mv negatif yönde kaydırılması gerekmektedir.yapılması. Şayet zeminden su almak imkanı yoksa anotların randımanlı çalışmalarının temini için zaman zaman su ile ıslatılmalıdır. Yataklar mümkün mertebe zeminden yeraltı suyu alacak yerlere montajına özen gösterilmelidir. Anodun kullanılacağı direnç değeri arttıkça kullanılacak dolgu maddesi arttırılmalıdır. 2. Katodik Korumanın Genel İlkeleri : Katodik korumanın temel prensibi borunun yapay yöntemlerle katot haline sokulması prensibine dayanmaktadır Yukarıdaki bölümde bahsedildiği üzere boru hattı güzergahı boyunca oluşan anot ve katot bölgelerinde anotta kimyasal ve elektro kimyasal reaksiyonların oluştuğu katotta ise bu reaksiyonların yürümediği bahsedilmişti.

Koruyucu Akım Kaçakları : Çelik boru hatlarının katodik korumalarını temin etmek için boru hattına verilen koruyucu akımlar boru hatlarında yapılan hatalı uygulamalar sonucu koruyucu akım verildiği halde gerekli faydanın sağlanamadığı görülmüştür Bu ise boşu boşuna enerji kaybına. kapatılmadan önce bozuk izolasyonların tamiratının yapılmasına ve aşağıda belirtilen hatalı uygulamaların yapılmamasına gayret gösterilmelidir. Ayrıca pompa çıkışlarına 4 izole flanş için ödenecek bedel yerine tek izole flanş bedeli ödeneceğinden hem izole flanş fonksiyonunu daha iyi bir şekilde yerine getirmesi hem de maliyetin düşürülmesi nedeniyle izole flanşın A noktasına konulması proje çalışmaları safhasında düşünülmeli ve tesiste buna göre yapılmalıdır. Şekil 20: Topraklama . Tüm bunların sonucunda tarafımızca boşuna ödenecek faturadır. İzole flanşların sağlıklı yapılmayışı koruma maliyetini önemli ölçüde arttırmaktadır. Ancak pompalar sık sık sökme ve montaja maruz kalması izole flanşın bu sökme ve montajdan fonksiyonunu yapamaz hale gelmesi muhtemeldir. Redresörün negatif ucu boruya pozitif ucu ise yardımcı anotlara bağlanır.2.İZOLE FLANŞ VE İZOLE FLANŞ YERİNİN TESBİTİNDE DİKKATE ALINMASI GEREKEN HUSUSLAR İzole flanşlar katodik koruması yapılan tesisin koruma yapılmasına gerek görülmeyen bölümünü elektriksel olarak yalıtmayı sağlayan özel yapılmış elektriksel direnci yüksek olan yalıtkan malzemedir. Ayrıca şekilde 1.4 nolu noktalara konulan izole flanşların diğer dezavantajı da basma borusunun tecritsiz olması ve tecritsiz borudan yine koruyucu akımın kaçmasına neden olmasıdır.2 – Dış Akım Kaynağı ile Katodik Koruma : Dış akım kaynağı ile yapılan korumadan borunun ihtiyacı olan koruyucu akım şehir şebekesinden alternatif akımı doğru akıma çeviren redresörlerle temin edilir. Bu nedenle izole flanş noktasının A noktasına konulması izole flanşın sağlıklı olarak fonksiyon görmesini sağlayacaktır. İzole flanş yerleri seçilirken özellikle sökme ve montaj işinin sıklıkla yapıldığı yerlerden kaçınılmalı mümkünse sökme montaj işinin ve darbelerin az olduğu noktalara izole flanş montajı yapılmalıdır. Bu kayıpların asgariye indirilmesi için başta boru izolasyonlarının korunmasına. Şekil 19: Dış akım kaynaklı koruma sistemi. 1. Anottur. terfi merkezlerinin montajında aşağıdaki hususların göz önünde bulundurulmasında yarar görülmektedir. Aşağıda 4 gruplu bir terfi merkezinde izole flanşın yapılabileceği yerler ve en sağlıklı olarak flanşın monte edileceği yer gösterilmiştir. Unutmayalım ki koruyucu akım kaçağı israf edilen enerjidir. Aşağıdaki terfi merkezinde izole flanşlar pompa çıkışlarına konulabilir. Bu nedenle katodik koruma tesislerinin sağlıklı çalışmalarını sağlamak için boru hattının tesisinde.3. anot kaybına neden olmaktadır. işçiliktir.

Aşağıda yanlış doğru bağlantı şekilleri görülmektedir. Şekil 21: Çelik köprüde izolasyon. Bu nedenle boru hattının izolasyonunun iyi yapılması platform ve boru arasının kaim tahta takozlarla izole edilmesi ve boru kaynakla platforma tutturulmaması ve boru ile köprü arasında elektrikli bir bağın oluşturulmamasına özen gösterilmelidir. . 5 . Şekil 22: Manevra odası montajı.Boru hatlarının çelik köprü üzerlerinden geçme zorunluluğu olduğu yerlerde çelik boru. Aşağıdaki şekilde görüldüğü üzere depo giriş çıkışlarında çelik boru hatları depo manevra odası betonarme demirlerine irtibatlandırılmamalıdır. çelik köprüye irtibat yapıldığı ve bunun sonucunda da köprüye koruyucu akım kaçağının olduğu görülmüştür. Koruyucu akım kaçağının oluşmaması için çelik platform aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi izole edilmelidir.Çelik boru tecritsiz durumda olan depo tahliye borusu üzerine temaslı olarak geçirilmemelidir.2 .Depo girişi ve çıkışlarında koruyucu akım kaçaklarına karşı alınacak önlemler. 3 .Tahliye vantuz ve kelepçe başları izole edilmelidir. Çelik köprülü dere geçişlerinde koruyucu akım kaçağının önlenmesi ve borunun elektriksel olarak yalıtılması için Boru çelik köprüye direk konulması halinde borunun korunması için verilen koruyucu akım çeliğin betona ve toprağa temas eden noktalarından kaybolması sonucunda platform bölgesinde katodik koruma için gerekli voltaj değeri temin edilememektedir. 4 .

Çelik boru hattından metal boru ile branşman alınma zorunluluğu var ise. metal borunun hattın koruma kriterlerinin değiştireceğinin bilinmesi gereklidir. Bu bağlamdan hareketle 31/12/1996 sonu itibari ile Tüm Bölge Müdürlüklerimizce inşaatları tamamlanıp geçici kabulleri yapılarak kesin hesabı bağlanamayan tesis sayısında ve kesin hesap çalışmaları durumundan kısa bir açıklama yapmak istiyorum. her yıl yeni bitirilen işlerin de ilavesi ile toplam sayıda artış meydana geldiği görülmektedir. . Metal borunun da katodik korumasının yapılması şayet mümkün değil ise branşman alman boru ile korunan boru izole flanşla ayrılmalıdır. kesin hesabı bağlanmayan iş sayısı toplam 323 adet olup.12. 31. 175 Adet işlerin ise henüz hazırlıklarına başlanılmadığı Bölge Müdürlüklerimizden üçer aylık dönemler sonucu gelen bilgilerden tespit edilmiştir.Şekil 23: Tahliyelerde izolasyon. yangın musluğu gibi yapılarda da aynı bağlantı ve tecritlerin yapılması gereklidir.Dere atlamalarında sel tecritli borunun tecridini bozduğu bunun sonucunda koruyucu akım kaçağına neden olmaktadır. 7 . Bu uygulama sadece vana için gösterilmiş olup vantuz.1996 sonu itibari ile. İzolasyonsuz vana zemine oturtulması halinde koruyucu akım çıplak vana üzerinden çamura ve toprağa geçeceğinden bu tip uygulama zorunluluğu alan yerlerde mutlaka vananın izolasyonu yapılmalıdır. 6 . bu işlerden 148 adedinin Bölgelerimizce hazırlama çalışmaları devam etmektedir. Dere atlamalarında boru izolasyonu ve borunun hasar görmemesi için boru döşendikten sonra boru izolasyonu iyice tamir edilmeli ve boru tecrit tamiratından sonra beton gömlek altına alınmalıdır. KESİN HESAPLARIN ÖNEMİ VE DÜZENLENMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mehmet ÜNAL .Şube Müdürü Seminer konumuz olan Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi’ne ilişkin kesin hesapların önemi ve düzenlenmesinde dikkat edilecek hususlar hakkında bilgi sunacağım. Bilindiği gibi Bankamızca yaptırılmakta olan içmesuyu işlerinde geçici kabul fesih veya tasfiye sonrası kesin hesapların mevzuatın gerektirdiği sürelerde tekemmül ettirilemediği.

BORÇ DURUMU Gerek Bölge Müdürlüklerimizce ihale edilen ve gerekse Genel Müdürlükçe ihale edilip de Bölge Müdürlüklerimize devredilen işlerden. Kesin hesapların tekemmülüne ilgi göstermeyen. kesin hesabı borçlu çıkan yüklenicilerin bu borçlarının tahsili için 23. Konu başlığından da anlaşıldığı gibi KESİN HESABIN ÖNEMİ büyüktür. Bilhassa zaman zaman Bölgelerimiz uyarılarak 1993'den önce bitirilen işlerin tamamına yakının kesin hesapları bitirilme aşamasına getirilmiştir.9. Kesin hesapların nasıl yapılıp bağlanması hususunu sizlere uzun uzun anlatmama gerek yok. Tenkitlere uğramamamız ve tesis hesaplarının sürüncemede kalmaması için kesin hesaplarının süresi içerisinde bitirilmesine gayret edilmelidir. fuzuli yazışmaya giren.maddesinde belirtilen tüm usul ve şartlara uyulma zorunluluğu olmaktadır.Açıklamış olduğum rakamlara bakıldığında kesin hesapların Tüm Bölgelerimizce titizlikle ve büyük bir gayretle bitirilmeye -çalışıldığı görülmektedir.1992 tarih 1992/80 sayılı genelgedeki usul ve şartlar takip edilmelidir.yeterlik verilmemesi cihetine gidilmelidir. . Şöyle ki her yıl Bankamızca yürütülerek Geçici kabulü yapılan işlerin kesin hesap durumları yıl sonu itibari ile Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkanlığına iletilen Bu Kurumun Müfettişlerince aynı işlerin her yıl sonu itibari ile listelerimizde yer alması Bankamızın tenkide uğramasına neden olmaktadır. Bu hazırlıklarda 1996 yılı İLLER BANKASI YAPIM İŞLERİ GENEL ŞARTNAMESİNİN 38. yüklenicilerin listesi çıkartılıp ilgili Daire Başkanlıklarına intikal ettirilerek ve Tüm Bölge Müdürlüklerine bildirilerek bu yüklenicilerin ilgili Bölge Müdürlüklerindeki kesin hesaplarını sonuçlandırmadan yeni teklif istenmemesi ve. Tüm Bölge Müdürlüklerimize 1993 yılından önce bitirilen işlere ait kesin hesaplan büyük bir gayret ve titizlikle bitme aşamasına getirmelerinden dolayı teşekkür ederiz. talimat ve tebligatlara uymayan. Bütün işlerin tamamlanması ve geçici kabul işleminin bitmesinden sonra yüklenici ile birlikte Bölge Müdürlüğü ve Bankaca tayin olunan elemanlarla kesin hesabın düzenlenmesine başlanır.

kolera. atık suların bir kısmı toprağa sızar ve yeraltı suyunu kirletir. katı ve sıvı şekillerde bulunan mutfak süprüntüleri. kızıl. idrarlar. yağış sulan ve benzerleri ile kirlenir. bölgenin havası bozulur. boğmaca ve difteri hastalıklarının mikropları da bulunabilir. Bu mikroplar kötü şartlar altında dahi atık sularda kolayca yaşar ve çabuk çoğalırlar. bu yerleşim alanının sıvı atıklarını kapalı sistem içinde akıtabilecek şartlar sağlanmış olur ve kullanılmış suları yerleşim alanı dışına atma imkanı bulunur. çamaşırhanelerden. Neticede. Böyle bir ortamda yer altına döşenecek kanal ağı ile sıvı atıklar. dizanteri ve benzeri sindirim organlarında kendilerini gösteren hastalıkların oluşmasına sebep olur.Şube Müdürü GENEL İnsanların toplu olarak yaşadıkları bölgeler. Yine bu atık suların içinde verem. bir kısım kirli sular yolların üzerinde toplanarak gidiş ve gelişi zorlaştırır. bazı zararlı bakterilerin ve mantarların yaşamalarına ve kısa zamanda çoğalmalarına ve tifo. besin maddeleri artıkları. Bir yerleşim alanında içme suları için bir boru şebekesi yapılır ve günün her saatinde yeter derecede içme ve kullanma suyu verilirse. kısa zamanda ve hatasız olarak yerleşim merkezi dışına taşınır ve orada tesis edilecek Arıtma Tesisinde arıtılıp zararsız hale getirilerek tabiata veya bu atık suları içerisinde temizleyebilecek büyük tabii sulara terk olunursa. insan dışkıları.Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler KANALİZASYON PROJELERİNDE ETÜDÜN ÖNEMİ İLLER FANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ali Rıza ÜREYEN . endüstride ve sokakların temizlenmesinde kullanılan sular. Bu maksatla yapılan tesislere Kanalizasyon Tesisleri denir. genel hamamlardan ve yüzme havuzlarından gelen sular. . Ayrıca bu atık sular. Böyle bir bölgede toplu halde yaşayan insanların sağlık durumu bu atık sularla bozulabilir ve bulaşıcı hastalıklar hemen kendini gösterebilir. banyolardan.

i) maddeleri için yersel incelemesi yapılır. k) Bankamız finansman durumu. kanalizasyon tesisinin yapılmasına gerek olup olmadığının tespiti için en önemli faktörlerden birisi de nüfus durumu olmaktadır. Bu nedenle.. KANALİZASYON PROJESİ YAPIMI İLE İLGİLİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI TALEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN ETÜD ÇALIŞMALARI Belediye Başkanlığının. Borular doluncaya kadar. hazırlanacak kanalizasyon projesi de uygulama yönünden o denli sağlıklı olur. b) Nüfus durumu. Onun için. Bu nedenle. gerekçelerini belirterek beldelerinin kanalizasyon proje ve inşaatının Bankamız aracılığı ile yaptırılmasını talep etmeleri durumunda. insana hizmet vermektedir. şişmeler görülecektir. mümkün olduğu ölçüde beldenin en son imar planına göre projelendirilme yapılması sağlanmalıdır.. sistem sağlıklı çalışıyormuş gibi görünecek. d) Turistik özelliği. bir beldenin su ihtiyacı ve bu ihtiyacın temini ile temin edilen bu suyun fenni bir şekilde şebekeyle evlere dağıtımı önem arz etmektedir. varsa yeterlik ve yararlanılabilirlik durumu) j) Bankamız iş kapasitesi. Böyle bir yerde kanalizasyon tesisi yapılması durumunda. g) Belediye imkanları. Ancak. Kullanım kabiliyetini kaybetmekte olan bir imar planına göre yapılacak kanalizasyon projesi sağlıklı olmayacaktır. Tek tek evlerin atık sularının kendi imkanları ile (foseptikle) bertaraf etmeleri halinde sorun olmayan atıksular. İçmesuyu abone bağlantısı 300'den aşağı olan yerleşim yerleri için mecra . Söz konusu beldelerin a) İmar durumu. imar planı revizyonu veya sil baştan yenilenmesi halinde değişecek cadde ve sokakların durumuna göre tadilatlar yapılması gerekecektir. f) Çevre kirliliği. Nüfus: Kanalizasyon. Yönlerinden etüdü ve (a.Kanalizasyon İnşaatı. c) İçme ve kullanma suyu durumu. akışa geçecek kadar atıksu teşekkül etmeyecek beldelerde (kanalizasyon projesi ve inşaatının yapılması halinde beklenilen hizmeti vermeyeceği göz önüne alınarak) kanalizasyon sorununun foseptiklerle çözümlenmesi tercih edilmelidir. Bu tadilatların en aza indirilmesi için. borular içinden akabilecek miktarda atık su teşekkül edemeyecektir. insanın içeceği ve kullanacağı su olmadan yeterli atıksu da oluşmayacaktır. 20 yıl ömürlü olarak hazırlanmaktadır. Şimdi bu maddeleri başlıklar halinde tek tek açıklayalım: İmar Durumu: Bir beldenin imar planı. e) Sağlık durumu. kullanım ömrünü yitirmekte olan 15-18 yıllık imar planlarına göre yapılacak bir kanalizasyon projesinde. Bankamız aracılığı ile ele alınması istenilen Belediyelerin kanalizasyon tesislerinin yapılabilmesi için öncelikle konu ile ilgili mahalli etüdlerin yapılması ve inşaat ihalesine esas olacak bir kanalizasyon projesinin hazırlanması gerekmektedir.. Aksi takdirde. ancak borular dolduktan sonra akım sağlanmadığı için parsel bacalarından ve evlerdeki tuvaletlerden geri tepmeler. h) Alıcı ortam durumu. i) Fiili durum(Mevcut kanalizasyonun olup olmadığı. kanalizasyon sistemiyle toplanması durumunda sorun olacaktır. yani mevcut olan son durumu ve şehrin alacağı en son şekli gösterirse. İçme ve Kullanma Suyu Durumu: Yukarıda açıklandığı şekilde atıksuların oluşmasında temel faktör insan olmaktadır.. İmar planı ne kadar yeni olursa. Nüfusu az olan bir beldede. Kanalizasyon projesi tanziminde esas done imar planı olmaktadır.

o belde kanalizasyon projesinin ele alınması için önemli bir avantaj sağlamış olur. atıksuların toplu halde deşarj edilebileceği bir alıcı ortamın bulunması. Sağlık Durumu: Yerleşim merkezinde etüd yapıldığı tarihe kadar atıksulardan kaynaklanan herhangi bir salgın hastalık olup olmadığı tespit edilir. turistik özelliğe sahipse. memleketimiz ekonomisi yönünden bu yörelerin kanalizasyonunun öncelikle ele alınması ve çözümlenmesi gerekmektedir. Beldenin Turistik Özelliği: Belde. Alıcı Ortam Durumu: Yerleşim biriminde her bir evin atıksuyunu müstakil foseptik ile bertaraf etmesi durumunda sorun oluşturmayan atıksuların. Bu nedenle. bu kaçakların giderilmesi için çalışmalar yapılıyor mu? Dağıtılan ve dağıtılacak olan içmesuyu ve kullanım suyunun atıksuya dönüşeceği miktar ne olacaktır? Özel sarfiyat veren tesisler var mıdır? Hepsi tek tek tespit edilmelidir. ■ Yabancı turistlerin. Her ne şekilde olursa olsun. Nüfus artışı.. Bu tarihe kadar herhangi bir salgın hastalık görülmemişse bundan sonra görülme ihtimalinin olup olmadığı araştırılır. Belediyesi.şeklinde bir kanalizasyon projesi ve inşaatının düşünülmemesi Talimatname hükmüdür. kanalizasyon sistemi için hayati önem arz . coğrafi özelliklere sahip yöre midir? ■ Yerli turistlerin gelip gittiği kaplıcaların olduğu yer midir? ■ Yoksa. bu tehlike açıkça belirtilmeli ve gerekli önlemin alınması istenilmelidir. Bu nedenle. piknik alanı ve rekreasyon alanı olarak yararlanılmasını. Bu gerçek göz önünde bulundurularak. şebeke ile evlerden alınarak tek bir yerde toplanıp ve uygun bir alıcı ortama verilememesi halinde çok ciddi problemler doğacaktır. bu beldede kanalizasyon sisteminin oluşturulmasının ne denli ihtiyaç olduğu belirlenmelidir. Beldelerinin kanalizasyon projesinin yaptırılması halinde. Bu nedenle. memleketimiz ekonomisi. Turistik özellikler de. beldenin mevcut temin edilebilen su miktarı nedir? Müstakbel su ihtiyacı ve temin edilebilme şansı nedir? İçmesuyu şebekesi ne durumdadır? İçmesuyu dağıtımında kaçaklar var mıdır? Varsa. bu durum. insanların sağlıklı bir nefes almasını ne ölçüde engellemektedir? Tespit edilmelidir. tüm yerleşim birimlerimizin aynı anda kanalizasyon ihtiyaçlarını karşılayacak güçte ve yeterlilikte bulunmamaktadır. doğa güzelliği ve plajı olan günübirlik turistlerin gelip gittiği yer midir? Şeklinde faktörlere göre değerlendirilir. düzensiz gelişme. kanalizasyon projesinin ele alınması kararı için öncelik sırasının belirlenmesinde etken olacak. Buna göre. Çevre Kirliliği: Atıksuların çevreye verdiği zarar ne boyuttadır? Beldede yaşayan insanlara ve diğer canlılara hayati ölçüde zarar vermekte midir? İçmesuyu kaynaklarını kirleterek salgın hastalıkların doğmasına sebep olabilecek durumda mıdır? Çevrenin ekolojik dengesini ne ölçüde bozmaktadır? Doğadan. Buna göre de. beldenin kanalizasyon projesinin yaptırılıp yaptırılmaması durumu irdelenmelidir. tesisin ele alınması durumunda finansmanının nereden ve nasıl karşılanacağı da düşünülmelidir. kendi mali imkanları ile kanalizasyon inşaatım gerçekleştirebileceklerini belirtirse. Belediye İmkanları: Kanalizasyon inşaatı pahalı bir yatırımdır. beldeye gelecek turistlerin oluşturacağı atıksular tespit edilmeli ve kanalizasyon projesi yapımında dikkate alınmalıdır. gelip gittiği tarih. dengesiz endüstrileşme gibi faktörlere bağlı olarak kirlilik yükünün anormal artması nedeniyle beldede pissulardan kaynaklanabilecek salgın hastalık çıkması riskinin olduğu tahmin edilirse. Atıksu kirliliğinin oluşturduğu çirkin görünüm ve salgın hastalık riskinin beldeye gelen turistlerce görülüp turistlerin bir daha gelmemelerine neden olmaması için.

Beldeye kanalizasyon proje ve inşaatının yaptırılması halinde. İşlerimizin çok yoğun olduğu dönemlerde. çapları. tek bir yerde toplanan tüm atıksuların bertarafı için çözümler araştırılmalı ve bulunmalıdır. başlangıçta sağlıklı olarak bilinmesi. bu durum. mecralarının uzunluğu. Bankamız Finansman Durumu. ana başlıklar altında açıklanan hususların her biri eksiksiz olarak etüd edilir. Bu nedenle. Bankamız aracılığı ile yaptırılan kanalizasyon projelerinin bedelleri. arıtılmış atıksuların zeminin derinliklerine verilmesi olabilir. Bu çözümler. açık açık ilgili belediye yetkililerine anlatılmalıdır.Yerleşim birimi karstik bir yapı üzerinde yer alıyorsa zemin çatlaklarının tespit edilerek arıtılan atıksuların bu çatlaklardan zemin içine sızdırılması. Bankamızın yaptırabileceği proje adedi. Ele alınan projelerin büyüklüklerine bağlı olarak tespit edilen proje yapım bedellerine göre bu sayı yıllara göre değişmektedir. bu fasıl için konulan Global Bedelle doğru orantılıdır. çay. önceliklerine göre sıraya konulmakta ve sıraları geldikçe de ele alınmaktadır. kanalizasyon yönünden sorunsuz olan beldenin sorunlu hale geleceği. etkenlerden bir tanesi de. Yukarıda açıklanan hususların bilinmesinin faydası. boru cinsleri ve şebekenin tekniğine uygun yapılıp yapılmadığı ile deşarj yerinin uygunluğu araştırılır. Yılı içinde. Yüzeyde çatlaklar bulunmayıp tabanda karstik bir yapı olduğunun tespit edilmesi halinde. . Olumsuzlukların hakim olması halinde. belirli bir program dahilinde yürütülen işlerimizin tamamlanıp onaylanarak işlemden kalkanların yerine yenileri alınmaktadır. Fiili Durum: Beldenin mevcut kanalizasyon durumu tespit edilir. olumlu yönler ve olumsuzluklar tek tek tespit edilir. Pissu ya da yağmur sularının uzaklaştırılması için mi kullanılmasının uygun olacağı belirlenir. Beldenin yakın çevresinde bunlardan hiçbirinin bulunmaması halinde.etmektedir. . Kanalizasyonun olup olmadığı. nedenleri ile . Bunun için. Bankamız iş durumu olmaktadır. Mevcut bu tesislerden ne ölçüde ve nasıl yararlanılabileceği tespit edilir. Bankamız İş Kapasitesi: Bir belde kanalizasyon projesinin Bankamız aracılığı ile ele alınarak yaptırılabilmesinin tespitinde. Hangi taraf çoğunlukta ise. dere. . o yönde işlem yapılır. eski durumu da aratacağı. varsa. bir belde kanalizasyon projesinin Bankamız aracılığı ile ele alınması kararında önemli faktörlerden bir tanesi olmaktadır. DEĞERLENDİRME VE NETİCE Yukarıda. yeterli sayıda zemin sondajları açılarak bu sondaj kuyularından.Atıksuların ileri derecede arıtıldıktan sonra verilebileceği suni rekreasyon göllerinin oluşturulması. Devlet Planlama Teşkilatınca (DPT) hazırlanan yatırım' programında yer alan "Kanalizasyon Projesi ve Araştırmaları" faslından ödenmektedir. Alıcı ortam durumunun. Bankamız finansman durumu da.Arıtılan atıksuların yazın sulama suyu olarak kullanılması kışın ise açılan suni kanallarla bölgeden uzaklaştırılırken zemine sızdırılmasının sağlanması. nehir şeklinde bir akarsu olabileceği gibi deniz veya boşalım ayağı bulunan göl olabilir. yukarıda açıklanan etüd çalışmalarının yapılması neticesinde kanalizasyon projelerinin Bankamız aracılığı ile yaptırılması uygun görülenler. o beldenin kanalizasyon projesi ve inşaatının ele alınması safhasında dikkate alınması gereken hususların tespitinde önemli rol oynayacaktır. derinlikleri. Bu alıcı ortam. beldeye yapılacak kanalizasyon hizmeti boyutunun tam olarak tespit edilmesi ve beldenin bu yeni yapılacak kanalizasyon hizmetine gerçekten ihtiyacının olup olmadığının sağlıklı olarak belirlenmesi olacaktır. söz konusu "Global Bedel" harcanarak doldurulduktan sonra. yeni projelerin yaptırılması mümkün olamamaktadır.

Bu bakımdan kanalizasyon projelerini çok iyi kontrol edebilmek için bir projenin nasıl dizayn edildiğini öncelikle bilmek mecburiyetindeyiz. sosyal ve ekonomik temayüllerinin tefsirinde hüner sahibi olmayı ve keza gelecek ihtiyaçları önceden tahmin maksadıyla geçmiş tecrübelerin analizinde sağlam bir muhakemenin kullanılmasını icap ettirir. yönlendiren olmak zorundayız. bu durumlar ise kanalizasyon tesis inşaatlarında projenin önemini bir kaç kat daha artırmaktadır. Bu nedenle kanalizasyon projeleri hazırlanırken. Projelerin sağlıklı hazırlanmamış veya iyi araştırılmadan yapılmış olması tesis maliyetini bir kaç kat artırabileceği gibi işletmeyi de çok güçleştirmektedir. İyi bir kanalizasyon projesinin hazırlanabilmesi için projeyi yapan kişinin konunun ehli olması. uygulayıcıya büyük rahatlık sağlar.Nüfus hesaplan ve bu nüfusun dağılımı 2.Daire Başkan Yardımcısı Herhangi bir yapının veya tesisin inşaa edilebilmesi için bu tesis boyutlarının çizim ve hesapla. tesis inşaatlarında son derece önemli bir yer tutar. Bu bakımdan proje. belirlenmesi gerekir ki biz bu uğraşa proje hazırlanması veya tesisin projelendirilmesi diyoruz. Kanalizasyon projelerinde yapılacak en küçük bir hata dahi projenin tamamını etkileyebilecek konumda olup diğer altyapı tesislerinin yeterli hassasiyetle araştırılmamış olması ise tesiste tamiri imkansız veya çok güç mahsurlar doğurabilmektedir. Olumlu yönlerin çoğunlukta olması durumunda beldenin kanalizasyon projesi Bankamız aracılığı ile ele alınır ve yaptırılır. 1. kontrol edilirken ve inşaa edilirken diğer alt ve üst yapı tesislerine göre çok daha fazla hassasiyet gösterilmelidir. Kanalizasyon Projeleri İncelenirken Dikkat Edilecek Hususlar : Kanalizasyon projeleri hazırlanırken veya incelenirken üzerinde dikkatle durulması gereken 7 önemli konu vardır. İyi araştırılıp sağlıklı yapılan bir proje. Projeleri çok iyi değerlendirebilmek için gerek Merkez. Ayrıca yine iyi bir proje. kullanılacak malzeme cinsi de gösterilerek. Bunlar aşağıda sırasıyla açıklanmıştır. sağlayacağı ekonomi ve işletme kolaylığı yanında inşaat sırasında. gerekse de Bölge teşkilatı olarak çok iyi bir kadro kurmak ve işlere gereken ilgi ve hassasiyeti göstermek mecburiyetindeyiz. ŞEBEKE PROJESİ VE PROJE KONTROLLÜĞÜNDE ÖNEMLİ OLAN HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mustafa ERAVCI . Kullanılmış sulan uzaklaştırma sistemleri gelecekte makul sayılan bir yıllar süresince. Kontrol teşkilatı olarak yönlendirilen değil.Mevcut altyapı tesislerinin etüdü 4. rahatlıkla yapılabilen bir inşaat ve kolaylıkla işletilebilen bir tesis için projeleri değerlendiren kontrol ekibinin de işe en az projeyi yapanlar kadar önem vermesi gereklidir. işe gereken önemi göstermesi.Proje kriterlerinin tespiti .birlikte açık olarak ifade edilmeli ve belediyesinin kanalizasyon projesi yaptırılması talebinden vazgeçmesi sağlanmalıdır. Bilindiği gibi kanalizasyon sistemleri cazibe ile çalışan sistemler olup basınçlı çalışmaları istenmez. projeye konu olan Beldeye ait araştırmaları yeterli hassasiyetle tamamlamış olması ve iş mahallini çok iyi etüd etmesi gereklidir.İmar planı ve Beldenin gelişme durumu 3. önemli ilave veya değişiklikler gerektirmeden. İşte burada İller Bankası olarak üzerimize çok büyük bir görev düşmektedir. Proje kapasitesini tayin etmek. söz konusu meskun bölgenin ihtiyaçlarını karşılayacak büyüklükte yapılır.

imar planı verileri ve hali hazır durum dikkate alınarak tespit edilir. hassas bir şekilde belirlenmeli. kanalizasyon mecra derinlikleri oluşturulabilecek kısmi ve genel çözümler projede zikredilmelidir.Yörede yapılacak geleceğe dönük yatırımların etüdü b. Proje süresi içerisinde ihtiyaçları karşılanacak insan sayısı bu nüfusun ve gerekli olan hizmet şeklinin tahmini suretiyle belirlenir. Bu tespitler ne kadar sağlıklı yapıldıysa hazırlanacak kanalizasyon projesi de o ölçüde sağlıklı olarak ihtiyaca cevap verecektir. İmar planı daha eski tarihlerde yapıldıysa bu fark daha da büyüyecektir. Müstakbel nüfusun imar planı üzerindeki dağılışı. -Halkın sosyal ve ekonomik durumu . İmar planları 20 yıllık planlanır.İmar Planı ve Beldenin gelişme durumu : Kanalizasyon projelerinin hazırlanmasında kullanılan esas doküman. çap ve konumlan öncelikle irdelenmeli ve proje tanziminde dikkate alınmalıdır. imar planının yapımından sonra planlama kararlarına uyulup uyulmadığını araştıracak. Projeci önce mevcut imar planını çok iyi etüd edecek. Bu tespitler sonucunda kanalizasyon projesinde uygulanacak nüfus kesafetleri ve bu kesafetlerin kapsadığı alanlar şebeke planlan üzerinde işaretlenir Proje çözümünde her kesafet bölgesi( işaretlenmiş alanlar ) İçin ayrı birim debi hesaplanarak.kablo.Nüfus dağılımı: Bir meskun bölge içinde suyun dağıtılması veya atıksuyun toplanması. eğimleri. Bu durumda kanalizasyon projesini yapana büyük bir görev ve sorumluluk düşmektedir. 3Mevcut altyapı tesislerinin etüdü: Kanalizasyon projelerinin tanziminde mevcut altyapı tesisleri mecra. İmar planları kanalizasyon projeleri ile aynı zamanda yapılmış olsa dahi 15 yıl gibi bir yetersizlik söz konusu olmaktadır. Bu değerlendirmeyi yapabilmek için hem imar planına hem de yöreye çok hakim olmak gerekmektedir. Nihai kararlan verirken de Belediye yetkililerinin. derinlikleri. menfez.Yörenin topoğrafik durumu . derinlik. eğer kanalizasyon sisteminde . daha sonra yerleşimin bugünkü ve gelecekteki durumuna göre diğer başka faktörlerde dikkate alınarak imar planı hazırlanır. Bir yerleşimin önce yeterli büyüklükte hali hazır haritası çıkarılır. Bu nedenle mevcut altyapı tesislerinin derinlik ve konumlan. Kanalizasyon projeleri ise 35 yıllık planlanır.5. daha sonra da imar planına yerleşemeyen fazla nüfusu nereye nasıl yerleştireceğini tahmin edecektir. tesisler mutlaka incelenmeli bu gibi tesislerde oluşabilecek kesişmelerde tesisin konumu dikkate alınarak en uygun çözüm yolları belirlenmeli ve bunlara ait detay projeler mutlaka projeye dahil edilmelidir. çaplan. inşaa tarzları hakkında gerekli incelemeler yapılmalı.nin güzergah. o bölge içinde kalan mecralar için bu birim debi dikkate alınır. Bu bakımdan gerekirse sondaj yapılmak suretiyle mevcut kanalizasyon mecralarının güzergahları.Keşiflerin hazırlanması 1. plancıların ve yöre halkının da görüşleri alınmalıdır.Nüfus hesapları: İçmesuyu ve kanalizasyon sistemlerinin her ikisi de ihtiyaç duyulan temiz su ve ortaya çıkan kullanılmış su miktarları ile bunları kullanan nüfus arasındaki bağıntı hakkında bilgi sahibi olmayı gerektirir. Nüfus hesabında dikkat edilecek önemli hususlar şunlar olmaktadır. Dere.boru vs. 2. imar planları ve hali hazır haritalardır.Nüfus hesapları ve bu nüfusun dağılımı: a.Yörenin turistik durumu . Bilindiği gibi kanalizasyon sistemlerinde mecra derinliğine etki eden en önemli faktörlerden birisi mevcut altyapı tesislerinin derinliğidir. alt geçit vb.Topoğrafik çalışmaların ve zemin etütlerinin sağlıklı belirlenmesi 6.Kanalizasyon sisteminin seçimi 7. Ayrıca kanalizasyon projelerinin tanziminde mevcut kanalizasyon mecraları irdelenmeli ve bunlardan faydalanma yollan araştırılmalıdır.Yörenin jeolojik durumu . nüfus kesafetinin ve bölgeyi teşkil eden çeşitli tipten alanların iskan durumunun veya kullanılma şeklinin tahmin edilmesini gerektirir.

kullanılabilecek konumda olanlar varsa bunlardan da sistem oluşumunda faydalanmalı, bu mümkün değilse yağmursuyu için istifade yolları araştırılmalıdır., 4- Proje kriterlerinin sağlıklı belirlenmesi : İyi bir kanalizasyon projesi oluşturabilmek için, proje kriterlerinin sağlıklı bir şekilde tespiti ve uygulaması gereklidir. Kanalizasyon projelerinin dizaynına en büyük etkiyi gösteren proje kriterleri ile bunların tespit şekilleri şunlardır. a) Nüfus ve debi miktarı; Beldeye ait müstakbel nüfus madde 1' deki nüfus hesapları bahsinde anlatıldığı şekilde tespit edilir. Bu nüfusa ait kanalizasyon pissu miktarı hesap edilir. Eğer varsa, özel sarfiyat verecek tesisler ve pissu miktarları ile infiltrasyon oluşacaksa miktarı tespit edilir. Bunların toplam miktarı hesaplanır böylece Belde kanalizasyon sistemine gelebilecek toplam atıksu miktarı belirlenmiş olur. Bu miktarın gereğinden fazla küçük veya büyük tespiti sistem kapasitesini etkileyeceğinden toplam debi miktarının çok iyi tespiti şarttır. b) Derinlik: Kanalizasyon mecra derinlikleri; trafik yüklerine, don etkisine, mevcut altyapı tesislerinin konumuna, yapılacak ev bağlantılarına, binaların bodrum durumuna ve binaların pissu çıkış kotuna bağlı olarak tespit edilir. c) Doluluk oranı ve hız şartlan: Kaide olarak yağmursuyu mecraları tam dolu, pissu mecraları ise çaplarına bağlı olarak 0.40-0.80 dolu aktığına göre hesaplanır. Mecralarda hızın 0.50 m/sn ' den pissu derinliğinin 2 cm ' den aşağı düşmemesine çalışılır. Ancak küçük çaplı borularla başlangıç mecralarında bu durumu sağlatmak imkanı bulunmayabilir. Bu yüzden Ф300 mm çapındaki mecralarda hızın 0,30 m/sn' den Ф400 mm'den büyük çaplı mecralarda ise hızın 0.50 m/sn den aşağı düşmemesi mutlaka sağlanmalıdır. Mecralarda maksimum hız, yağmursuyu mecralarında 4 m/sn, pissu mecralarında 2,5 m/sn civarında olmalıdır. Ancak her halükarda bu hızlar 5 m/sn ve 3 m/sn yi geçmemelidir. d) Eğim : Mecralarda uygulanacak eğimler doluluk, hız ve minimum su derinliği şartlarına uygun olarak tespit edilmekte ise de bu kriterlerin (tespit ve kontrollerinde daha önceki Bankamız uygulamalarına bakmak gereklidir, e) Baca ara mesafeleri : Kanalizasyon mecralarının kavşak yerleriyle eğim, yön ve kesit değişen yerlerine, ayrıca aynı doğrultuda giden mecralarda mecra çapına bağlı olarak 60 -150 m aralıkta baca konur. 5- Topoğrafik çalışmaların ve zemin etütlerinin sağlıklı belirlenmesi : Proje tanziminde proje ve inşaatın sıhhatine etki eden en önemli konulardan biriside arazi çalışmalarıdır. Arazi çalışmaları sağlıklı yapılmış ise uygun çözüm yollan kolaylıkla bulunabilir. Fakat zemin etüdleri sağlıklı yapılmamışsa çok gayri ekonomik ve teknik çözümler oluşturmuş olmak veya inşaat aşamasında geriye dönüşü imkansız engellerle karşılaşmak işten bile değildir. Bilindiği gibi arazi çalışmalarının yerinde ve büroda gerekli tüm kontrol ve kabullerinin 10,12.1985 tarihinde tüm Bölge Müdürlüklerimize gönderilen "Kanalizasyon Proje Topoğrafik Çalışmaları Yapım ve Kontrol Uygulamaları " başlıklı esaslara göre Bölge Müdürlüklerince yapılması gerekmektedir. Bu nedenle arazi çalışmaları Merkezde hiç bir kontrole tabi tutulmamakta, bu durum ise Bölge Müdürlüklerimizin bu konu üzerinde çok daha hassas bir şekilde durmalarını zorunlu kılmaktadır. Yukarıda açıklanan arazi çalışmalarının yapım ve kontrolü ile ilgili esaslarda konu etraflıca anlatılmış olmakla birlikte konunun önemine binaen kontrolde öncelikle nelere dikkat edilmesi gerektiğini ana başlıklarla anlatmaya çalışalım. a) Pissu şebeke planlarında;imar planı ve halihazır durum çakıştırılması imara uymayan kesimlerde Belediyesinin doğrultusunda hareket edilmeli ve bu kesimlerden toplayıcı hat geçirmemeye gayret edilmelidir. b) Şebeke planlarında;halihazır durumdaki açık yollar planlara işlenmeli,imar yollarının açık veya kapalı olanları ayrı notasyonlarla gösterilmeli,planlar üzerine cadde,sokak isimleri ile bölgenin tanımlanmasında yardımcı olacak mevcut tesis isimleri yazılmalıdır. c) Mevcut altyapı tesisleri çok iyi araştırılmalı,bilhassa büyük çaplı içmesuyu boruları, pissu, yağmursuyu, elektrik P.T.T hatları tespit edilerek çap, derinlik ve konumları etüd edilmeli ve planlara işlenmelidir.

d) Mecraların geçirildiği güzergahlarda istimlak, irtifak problemlerinin olup olmadığı, eğer varsa problemsiz güzergahlar bulunabilir mi, kollektör güzergahında inşaat aşamasında bir problem çıkabilir mi, alternatif çözüm var mıdır v.b. araştırmalar yapılmalıdır. e) Projenin tanzimini büyük ölçüde etkileyen dere, köprü, menfez, karayolu vb. geçişlerinde talveg kotları mutlaka kontrol edilmelidir. Ayrıca deşarj noktasındaki alıcı ortamın maksimum, minimum ve ortalama su seviyeleri ölçülmeli rasat yapma veya yapılmış rasat yoksa mahalli bilgilerden yararlanılarak bu kotlar tahmin edilmelidir. 6-Kanalizasyon sisteminin seçimi : Bir beldenin kanal ağının şekli o bölgenin topografyasına jeolojisine, ahcı ortamın uzaklık ve yakınlığına,arıtmanın yöntemine ve yerine,yerleşmenin özelliklerine göre tespit edilir. Tesisi ucuza mal etmek gerektiğinde kolayca genişletebilmek, iyi bir işletme yapabilmek için suların çabuk ve en kısa yollardan akıtmak ve deşarj yerlerini iyi seçmek lazımdır. Toplayıcı kanallar için kısmi yağış alanlarının en alçak yerleri elverişlidir. Arıtma tesisinin ve deşarj yerinin tespitinde pompaj gerektirmeyen suların cazibe ile akıtılmasını sağlayan çözümler tercih edilmelidir. 7-Keşiflerin hazırlanması Tatbikat Projeleri İncelenirken Bölge Teşkilatının Dikkat Edeceği Hususlar : Bölgelerimizde tatbikat projelerine,o işin kontrol mühendisinin bakmasında. Genel Müdürlük olarak büyük yararlar görüleceği kanısındayız. Eğer Bölgelerimizde sırf projelere bakmak için kurulmuş bir grup varsa yine bu grubun kontrol mühendisi ile ortak çalışmaları gerekmektedir. Bunun nedeni,kontrol mühendisi,aynı zamanda projenin uygulatıcısı oldukları için projenin daha sağlıklı incelenerek değerlendirilmesinde çok daha titiz davranacaktır. 1) Projede seçilen ana iskeletin,iyi bir çözüm olup olmadığı incelenerek büyük çaplı mecraların geçtiği güzergahlar iyi etüd edilmelidir. O çaptaki boruların planlarda gösterilmiş olan yollardan geçirilip geçirilemeyeceği araştırılmalıdır. (Caddeler bu çaptaki boruların inşaatlarının yapılmasına engel olmayacak kadar geniş midir, güzergah boyunca varsa diğer altyapı tesisleri inşaatın yapısını engelleyebilir mi, inşaat sırasında üst yapılar etkilenebilir mi, heyelan vb. var mı) yukarıdaki hususlar gerektiren yersel tetkikten önce mahalline gidilerek bir ön çalışma yapılabilmelidir. 2) Mevcut altyapı tesisleri çok iyi araştırılmalı, bilhassa büyük çaplı içmesuyu boruları, pissu, yağmursuyu, elektrik, P.T.T hatları tespit edilerek, şebekedeki hatlarımızla çakışma ve derinliklerinin belirlenmeleri gerekmektedir. Bu konuda Belediyesi ve ilgili diğer kuruluşlarla sıkı işbirliğine gidilmelidir. Projenin verdiği bilgiler, toplanan donelerin ışığında gözden geçirilmelidir. 3) Mecraların geçirildiği güzergahlarda istimlak problemi var mıdır, irtifak hakkı, var mıdır. İstimlak problemi olan güzergahlar yerine başka problemsiz güzergahlar bulunabilir mi; (çünkü istimlak problemi olan yerlerde istimlak bedelleri Bankamızca ödendiği için inşaat maliyeti artmaktadır.) 1. kademe hatların geçtiği yolların tamamı açık mıdır, açık olmayan yerler planlar üzerinde gösterilmelidir. Kollektör güzergahında inşaat safhasında problem çıkabilir mi (Örneğin kollektör ağaçlıklı bir araziden geçiyor olabilir, askeri sahalardan geçiyor olabilir. Bu gibi yerlerde başka çözümler var mıdır.) 4) En önemli hususlardan bir tanesi de kademelendirmenin çok iyi kontrol edilmesidir. İhaleye esas birinci keşifte, 1.kademe şebeke + kollektör ne alınmış, projeye göre verilen 2.keşifte ise metraj ne çıkmıştır, karşılaştırılmalıdır. Projede gereksiz tüm mecralar iptal edilmelidir. 1.kesifi aşan miktar şebeke, iş mahallinde yapılacak iyi bir incelemeden sonra daha az önemli kesimlere kaydırılarak bu alanlar planlarda işaretlenir. 5) Dere, karayolu, demiryolu, kanal, diğer altyapı tesisleri geçişleri v.s uygunluğu araştırılmalıdır. Dere ve kanal kesişimlerinde talveg kotları vs diğer kritik kotlar arazi çalışmaları safhasında alınmış mıdır, Daha uygun başka çözümler olabilir mı, kesişme sayılan azaltılabilir mı?

6) İmar planı dışında kalan fazla nüfusun, yerleştirildiği mücavir alanlar, mahallinde incelenerek kontrol edilmeli, planlarda gösterilmiş olan uç debi yerlerinin araziye dayalı olarak uygunluğu araştırılmalıdır. 7) Yeraltı suyu durumu kontrol edilmeli, projede alınan sızma debisinin değeri mukayese edilmelidir. Bölgede yağış bolsa yağmursuyu giriş payı alınabilir mi. 8) Belediye yetkilileri ile temas kurulup, proje hakkında onlarında görüşlerini alarak, ilgililerin başka alternatif veya tavsiyeleri varsa bunlar değerlendirilmelidir. 9) Büyük hacimli işlerde projeler kısa zamanda tamamlanamadığı için işlerin daha fazla gecikmemesi hususu göz önünde bulundurularak, bazen kısmi şebeke tasdikleri veya kollektörler tasdik edilebilmektedir. Bu gibi işlerde öncelikle yapılması gerekli olan kesimler, geçici deşarjlarının da sağlanması kaydıyla, Belediye yetkilileri ve mahallindeki incelemelerden sonra belirlenerek Genel Müdürlüğe sunulmalıdır, 10) Bodrum konusu da iyi araştırılmalıdır. Koskoca bir caddede birkaç bodrum için tüm hat bodrumlu düşünülmemelidir. 11) Avan projede ve yer tesliminde yağmursuyu projelendirilmesi istenmiş ise ve tatbikat projesinde de ilgili projeler verilmiş ise, bu projeler iyi araştırılmalı, daha ucuz ve uygun çözümler varsa bu çözümler tercih edilmelidir. 12) Projede verilmiş olan özel sarfiyatlı tesislerin verildikleri uç debi yerleri ye miktarları mahallinde değerlendirilmelidir. İnşaat sırasında bu tesislerin atıksuları kalite bakımından borumuza zarar verebilecek evsafta ise arıtıldıktan sonra şebekeye bağlantılarının yapılmasını temin etmek gerekmektedir. 13) Özel sanat yapılarının (Büyük çaplı borular ve bu borulara ait muayene bacaları, terfi binası, geçici deşarj yapısı, dere geçişleri, kara ve D.D.Y geçişleri vs) inşaatları sırasında proje ve uygulama arasında birtakım problemler çıkıyorsa veya daha pratik ve ekonomik çözümler varsa bu hususlar Genel Müdürlüğe bildirilmelidir. 14) Kollektör projelerinde pissuların alıcı ortama verilmeden bir arıtma -tesisinden geçirilmesi planlanmışsa, bu durumda arıtma tesisinin kesin yerleşim konumu ye tipi belli olmadan hattı arıtma sahasının içerisinden geçirmek mahsurludur. Bu nedenle kollektör arıtma tesisinin alanına sokulmadan ve geçici deşarj yapısı ile alıcı ortama verilmelidir. 15) Arazi çalışmalar, planları ile şebeke planları karşılaştırılarak şebeke planlarındaki 1. kademe hatlardaki baca zemin kotlarının doğrulukları tahkik edilmelidir.
Kanalizasyon Proje Müdürlüğümüzün Bölge Müdürlüklerimizden İstekleri Belirtilmiştir:

1) Yer teslimine, tatbikat veya tadilat projenin yersel tetkiklerine iştirak eden bazı Bölge Müdürlüklerimiz elemanları işle ilgilenmedikleri ve kendilerini geri planda tuttukları yıllardır gözlenmektedir. Halbuki heyette görevli bulunan tüm elemanların alman kararlardan 1.derece sorumlu oldukları malumunuzdur. Bu nedenle bundan sonraki çalışmalarda heyette görev alacak elemanlarınızın hazırlıklı gelmeleri, hiç değilse görev süresince işle ilgilenmeleri konusunda uyarılmaları gerekmektedir. 2) Bazı Bölge Müdürlüklerimizde kanalizasyon inşaatı sırasında zorunlu olarak meydana gelen tadilatların ferşiyatı tamamlandıktan sonra gerekli tadilat projesi hazırlanıp tasdik için Başkanlığımıza gönderilmektedir. Hazırlanan tadilat projesi sözleşme eki şartnamelere uygun bulunmadığı takdirde, projede gerekli düzeltmeler yapılıp tasdik edildiğinden imalatın tamamlanmış olması nedeniyle tashihatın yapılmaması için yüklenicilerin talebi karşısında Başkanlığımız zor durumda bırakılmaktadır. Bu duruma meydan verilmemesi için hattın inşaatına başlanmadan önce çıkabilecek sorunları bulunup bulunmadığı Bölge,Belediye ve Yüklenici işbirliği ile önceden tespit edilmeli ve proje tadilatım gerektiren bir durum var ise tadilat projesi yükleniciye yaptırılıp tasdik için Bölge Müdürlüğümüz kanalı ile Başkanlığımıza gönderilmeli ve Başkanlıkça tasdik edilmeden kesinlikle inşaatına geçilmemelidir. Ayrıca, tadilatın gerekçesi hakkında Bölge Müdürlüklerimiz ayrıntılı bilgi vermelidir. Aksi takdirde telefonla veya yazı ile bilgi alındığında projenin tasdiki

Bu nedenle Bölge Müdürlüklerimiz projenin bölümleri hakkındaki görüşlerini bir yazı ile Başkanlığımıza bildireceklerdir. 9)Bölge Müdürlüklerimizce yapılan vize işlemlerinde değişik işaretler kullanılmaktadır. ortalama ve feyezan su seviyeleri ölçülmelidir. Bu duruma meydan verilmemesi için Bölge görüşlerinin en kısa sürede Başkanlığımıza intikali gerekmektedir. istimlak.s geçişlerinde talveg kotlarının arazi çalışmaları sırasında mutlaka kontrol edilmesi gerekmektedir. bu güzergahlarda sıkıntı varsa bu problemler önceden ilgili kuruluşlarla temas edilerek çözümlenmelidir. Ayrıca. 8) Kanalizasyon projesinin büro tetkikim müteakip yersel tetkiki için Genel Müdürlükçe gün belirlenmekte ve ilgili yerlere de bilgi verilmektedir.. Aksi takdirde gereksiz yere fiyat farkı ödenme durumunda kalınmaktadır.) imalatı sırasında bir takım sorunlar ve hatalar çıkıyorsa bunlar Genel Müdürlüğe bildirilmelidir. TCK. 12) Kademe değişiklikleri. kademe değişikliği projelerinde mutlaka keşif verilmelidir.kurarak yersel tetkike eleman gönderip göndermeyeceğimiz konusunda görüşümüzü almaları gerekmektedir. Deşarj noktasında rasat yapılmamışsa mahalli bilgilerden yararlanarak Başkanlığımıza bilgi verilmelidir. bazıları da hiç bir şey yazmadan ve mühürlemeden imzalamaktadır.gecikmektedir/Tüm tadilat projelerinde şebeke planı. dere geçişi. Bazı Bölge Müdürlüklerimiz kanalizasyon projenin yersel tetkiki için gün belirlemektedir. boru. 3) Bazı Bölge Müdürlüklerimizin proje hakkındaki görüşleri Başkanlığımıza geç intikal ettiğinden projenin tasdikinde gecikmeye girilmekte ve bu nedenle de yüklenicinin süre uzatım talebi doğmaktadır. yuvarlak mühür ve tarih ile projeye bakan kişi ve kişilerin kaşeleri basılarak imzalanması uygun olacaktır. 7) Proje bölümlerinin Bölge Müdürlüğümüz evrakına giriş tarihlerinin mutlaka bildirilmesi gerekmektedir.kademeden 1. terfi binası. karayolu v. 5) Projenin tanzimini büyük ölçüde etkileyen dere. geçişleri. (DDY geçişi. deşarj noktasındaki alıcı ortamın max. DDY. Bu konuda Bölge Müdürlüklerimizle bütünlüğü sağlamak için ayrılan bölüme "vize edildi". elektrik vs. bölge Müdürlüklerimizce ciddi bir biçimde ele alınmalı. gibi) imalatın geciktirilmemesi için bu işlemlerin çözümü çok önceden sağlanmalıdır. Bu durum -işlerin aksamasına ve gecikmesine neden olmaktadır. ayrılan ödenek esas alınarak yapılacak hatlar belirlenmeli. PTT. 13) Genel Müdürlükçe tasdik edilen özel tiplerin (özel baca. bazıları "Vize edildi" kaşesini basıp mühürleyip imzalamakta. dere geçişleri vs. Örneğin bazı Bölge Müdürlüklerimiz kendilerine ayrılan bölüme mühür ve imza atmakta bazıları "Görülmüştür" kaşesini basıp mühürleyerek imzalamakta. 14) Bölgelerde muhakkak proje grupları oluşturulmalıdır. deşarj yapısı. 11) Sene başında. 10) Proje bölümlerinin vize işlemleri Bölge Müdürlüklerimizce geciktirilmeden yapılmalıdır. . TCK geçişi. irtifak. 4} Bazı Bölge Müdürlüklerimiz 2. keşif içerisinde kalıp kalmadığı araştırılmalıdır. Bilindiği üzere küçük tadilatlar için Genel Müdürlükten eleman gönderilmemektedir. hesap tablosu ve profiller bulunmalı ve tadilat projesi şartnamelere uygun olarak çizilmelidir. menfez. Bu konuda arkadaşların yetiştirilmesi konularında üzerimize düşen görevi her zaman yapmaya hazırız. 6) Proje bölümlerinden arazi çalışması hariç diğerlerinin iadesi Genel Müdürlükçe yapılmaktadır. Ancak bu konuda Bölge Müdürlüklerimizin Başkanlığımız ile temas . min. kademeye alman hatlar ile büyük ve küçük çaplı tadilat projelerinin yersel tetkiki için gün belirlemekte ve Başkanlığımıza da bilgi verilmektedir. köprü. Bundan böyle karışıklığı önlemek için projenin yersel tetkikine gün belirleme Genel Müdürlükçe yapılacaktır. Ayrıca. Çünkü hakedişlerde bu tarihler esas alınmaktadır.

gürültü. Bunun içinde terfi merkezi binasının kurulacağı alanın yeterli büyüklükte olması gerekmektedir.Jeolojik şartların uygunluğu: Terfi merkezinin yapılacağı yerdeki jeolojik yapı terfi merkezinin tipinin seçiminde önem arz etmektedir. hazine arazisi mi istimlak işlerinin kolay olup olamayacağı araştırılmalıdır. aldığımız cevaplar genellikle yerin dar olduğu bu alana sığmayacağı rahatlıkla söylenebilmektedir. Terfi merkezleri veya pompa istasyonları gibi isimlerle nitelenen üniteler atıksuların belirli bir kottan alınarak istenilen bir kota iletimini sağlayan kanalizasyon sisteminin kalbini teşkil etmektedir. Elektrik Mühendisi arkadaşlarımızın birlikte inceleyip. Terfi merkezi tipi olarak keson seçilmiş ancak pompa sayısına ve kapasitesine bakılacak olursa buranın dikdörtgen kuru tıp olarak planlanması gerektiği ortaya çıkmaktadır. 2.Ulaşım şartlari : Terfi merkezinin yapımı esnasında malzeme nakliyesi ve ulaşım şartlarının kolaylığı dikkate alınmalıdır. projeleri paraflamaları gerekmektedir. (Keson.Enerji. sorulduğunda. İnşaat işlerinde toleranslar ± cm mertebesindedir.Arazi Mülkiyeti: Terfi merkezinin inşaa edileceği arazinin şahıs mı.Şube Müdürü Kanalizasyon tesislerinde şebeke sisteminin derinde yapımından kaçınma veya düşük kotlu sahaların drenajını sağlama gibi sebeplerle kullanılan pompalama tesisleri daha ziyade cazibeli akışın sağlanamadığı mahallerde tesis edilmektedir. Bu şekilde montaj ve demontajda rahat bir çalışma sağlanmış olacaktır. 5. Terfi merkezlerinin önemini kısacada olsa belirttikten sonra bu tesislerin projelendirilme aşamasında dikkate alınması gereken bir takım hususlar var. Diğer taraftan projelerin tatbikatı sırasında inşaatların yapımındaki mekanik ekipman yönünden ölçü hataları yapılmaktadır.Bazen projelerde bu hususla karşılaşmaktayız. Enerji maliyetleri ve işletme giderleri açısından bu tür tesisler ekonomik yönden tercih edilmeseler dahi.TERFİ MERKEZLERİNİN PROJE İNŞAAT VE MONTAJ İŞLERİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Adil ÜNAL . hattın derine batmasını önlemek veya atıksuların yüksek kotlara terfisini sağlayarak deşarjını sağlamak açısından zorunlu olmaktadır. 1. Terfi merkezlerini projelendirirken burada bir takım mekanik ekipmanların çalışacağı dikkate alınarak rahat bir çalışma ortamı sağlamak düşüncesiyle bina ölçümlendirilmesinde ölçüler geniş tutulmalıdır. Terfi merkezi projeleri Bölge Müdürlüklerimizce incelenirken İnşaat. Emme ve basma deliklerinin projelerinde gösterilen ölçülerde imal edilmelerine dikkat edilmelidir. Projeyi yapan arkadaşa bu hususlarla ilgili sorular . Pompaların monte edileceği yerlerdeki cm.bazı durumlarda. Su temini ve Haberleşme imkanları 4. Kontrollük hizmeti yapacak mühendisin her şeyden önce konuyla ilgili yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olmalıdır.Çevre ile ilişkiler : Koku. mertebesindeki ölçü hataları eksen kaçıklığına titreşimli çalışmalara ve çeşitli kırma işlemlerini gündeme getirmektedir. Bu ön şartlar değerlendirildikten sonra daha detaylı bir planlama yapılmalıdır. Yanlış seçilen bir terfi merkezinin ilerdeki işletme aşamalarında problem olacağı unutulmamalıdır.Tahliye İmkanları. Genel Müdürlüğümüze Bölgelerden gelen projelerde Makine. Kullanılan ekipmanlarda pompaların kalite durumları da kontrol hizmetlerinin yeterli . Bu savunma yanlış ve hatalı bir savunmadır.örneğin. Yani yerin büyüklüğüne göre değil de işin gerektirdiği büyüklükte alan seçilmelidir. 3. Dikdörtgen tip vs. Çünkü derin kotlarda ızgara ve kum tutucu ünitelerinin çalıştırılması kolay olmamaktadır. görünüm gibi hususların çevreyi ne derecede etkilediği belirlenmelidir. Mekanik ekipman imalatında ise bu mertebe ± mm seviyesindedir. Makine. Terfi merkezi sayısının azaltılması veya bire indirilmesi düşüncesiyle işletmeyi riske sokmamak lazımdır.) 6. Elektrik Mühendisi arkadaşların paraflan görülmemektedir.

2.Yer teslimlerinde terfih sistemlerde mutlaka makine. Ancak bu pompaların çalışmasından memnun olduğumuzu söylememiz mümkün değildir. Hepinizce de bilindiği üzere bugüne kadar alman pompaların %100' e yakın bir oranda yerli imalat olduğunu görüyoruz. İhale kanunumuz ithal pompa alımına pek müsait değildir.Montaj işlerinin montaj planlarına uygun olarak yapılması. 1. Şekil 24: Kuru Tip Terfi Merkezi . Bu olayı söylemek acıda olsa öz eleştiri yapmak zorundayız. elektrik mühendisleri bulundurulmalı. Şöyle ki fiyat açısından yerli pompalarla rekabet etme şansı bulunmamaktadır. 3.Kontrol mekanizmasında işin özelliğine göre ilgili mesleklerden eleman bulundurulması. Sonuç olarak şu ana kadar söylediklerimizi özetleyecek olursak.olmadığı imajım da vermektedir.

Şekil 25: Yaş Tip Terfi Merkezi Şekil 26: Burgulu Tip Terfi Merkezi .

Kurulan Avrupa Birliği ile Yapı Birim Dallarında ortak güvenlik amaçlanmaktadır. Özel grup zeminler diyebileceğimiz bir diğer grup zeminin davranışı alışılmışın dışında özelliklerden etkilenmektedir. Hasan KEZER – Jeo. Ara karakterde bulunan zeminler büyük bir grup oluşturmaktadır ve bunlar ile ilgili problemlerin çözümleri anılan "uç" malzeme karakterleri ile çözülmeye çalışılmaktadır. bu mühendislik disiplininin başarısızlığı olarak da yorumlanabilecektir. EC 7 (1990) adı altındaki taslak 1989 da görüşülmüş ve bu taslak'10 adet bölümden oluşmaktadır. stabilitesi. GİRİŞ Geo-teknik yada zemin mühendisliği . Boşluk suyunun statik yüklenme sırasında kolaylıkla hareket edebileceği kaba daneli ve geçirimli zeminler bir uçta.PROJE VE KONTROLLÜK HİZMETLERİNDE ZEMİN VE İNŞAAT İLİŞKİSİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sevinç DENİZ – Şube Müdürü Ö. Yük. Bu zeminlerin davranışı alışagelmiş hesap yöntemlerinin dışına taşmaktadır. Başka bir deyişle. yeterli ve sağlıklı zemin etüd ve araştırmalarına dayanmayan proje çalışmalarının güvenilir olamayacağı açık olup. organik. Geoteknik seriler 5. zeminler ile çeşitli tipte dolgular bu gruptadır. EC7. Yüzeysel temeller 7. kendi mühendislik disiplinindeki uzman kişiler arasında teknik iletişiminin derecesi. İnşaatın kontrolü. Bu nedenle mühendisin görevi yapının kapsamı ne olursa olsun zemini tanımak ve proje ve inşaat aşamasındaki tasarım ve imalatları buna göre yürütmektir. Dayanma yapıları 9. Hasan BALSEVEN – Jeo. Zemin. yada tasarımın ekonomiklik. serviste kalabilirliği ve duraylığı ile ilgili bilgileri kapsamaktadır. Zeminler çok çeşitlidir ve farklı davranış gösterirler. Müh. Bu nedenle yeni Avrupa Yapı Standartları’nı hazırlamak üzere bu çalışmalara 1987 yılında başlatılmıştır. . teknik uygulanabilirlikten (design of reliability) uzaklaşması. yapı ve optimum tasarım bazındaki zemin mühendisliği etütlerinin. Dolgular. Kazık temeller 8. projelendirilecek yapı özelliklerine yönelik gerçekleştirilmemesi. 1. bakımıdır. Bir geo-teknik çalışmanın başarısı. Müh. Yeni Avrupa Yapı Standartları (Eurocodes) 'nın Geoteknik Mühendisliği ile ilgili 7. mühendislik yapılarının tasarımında geoteknik açıdan gerekli olan yapının mukavemeti. disiplinler arası çalışmanın ne ölçüde amaca yönelik oluşu ve geoteknik tasarımdaki optîmizasyonun gerçekçiliği ile direk ilişkilidir. ölçme sistemi yerleştirilmesi. Şevler 10. Dizayn esasları 3. Şişen.b. yapı projelerinin zeminden bağımsız tasarımı. tropik v.bölümde getirdiği yeni güvenlik kavramı ve bağlı olarak kısmi güvenlik faktörlerinden bahsedilmektedir. Bunlar. danelerinin büyük çoğunluğu kil olan plastik zeminler diğer uçta değerlendirilmekte ve bu zeminler sırayla kum ve kil veya kohezyonsuz ve kohezyonlu şeklinde kesin hatlar i1e ayrılmaktadır. zemin iyileştirilmesi 6. Geoteknik kategoriler 4. Giriş 2. çöken. amaca yönelik olmaktan çıkacağı gibi. güvenlik. eriyen. dolayısıyla bu projeye göre yapılan inşaatın da sıhhatli olmayacağı malumdur. zemin (ground) ve üzerinde projelendirilecek yapının teknik etkileşiminin öngörülerek (predictıon) optimum (reliable) tasarımın (design) belirlenmesinde disiplinler arası (inter-disciplinary) bir mühendislik dalıdır.

1996/97 yılları zarfında 35 adet kanalizasyon tatbikat projesi için çalışmalar devam etmektedir. Ancak bunlardan en ideali etüd ve araştırmaların proje aşamasında yapılmış olmasıdır. Beklenen bu performans. etkin bir kontrollük hizmeti bazında teknik eleman yapılanmasını gerekli kılmaktadır. araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin belirlenmesi ile başlayan süreç zarfında. 1991 yılı ile başlayan bu süreçte kanalizasyon sisteminin değişik ünitelerine pis-su. İdari ve Bankamız mevzuatı yönünden de daha sıhhatli ve rantabl icraat yapımını ortaya koyacaktır. içmesuyu arıtma tesisleri ile bazı su deposu yapılarına yönelik olarak zemin etüdleri yapılmıştır. Bu şekli ile projelendirme ve projenin inşaatı aşamalarında tasarım ve uygulama kriterleri ile bütünlük arz eden geo-teknik çalışmalarda daha önce belirtilen basan kriterlerinin sağlanmasının. geo-teknik çalışmalar için henüz yeni düzeyde nitelendirilebilen bir çalışma için oldukça yüksektir ve önümüzdeki yıllarda bu düzeyin oldukça üzerinde bir performans beklenen Başkanlığımızda. Ülkemizde yüksek düzeyde olan alt-yapı tesis ihtiyacının. Aksi taktirde telafisi mümkün olmayan veya kısmen mümkün olan durumlar ortaya çıkabilecektir. teknik bazda. Belirtilen süreç zarfında sağlanan bu performans. yapının özelliğine göre zeminde tasma gücü tahkiki ve bunun için alınacak önlemler. tasarımda belirlenen uygulama kriterlerinin sağlanması amaçlanmaktadır. İdari bazda ise. gerek ihale muhtevasındaki işlerin gerçekleştirilmesi. BANKAMIZIN GEO-TEKNİK ÇALIŞMALARDAKİ PERFORMANSI Bankamız bünyesindeki alt-yapı hizmetlerine yönelik geo-teknik çalışmalar oldukça yeni olarak nitelendirilebilecek bir düzeydedir. özel yapı tiplerinin temel dizaynı vb. Bu süreç zarfındaki kontrollük hizmetlerimiz ise. permeabilite tayini. gereksefinansman yönünden ileriye dönük plan ve program yapmada. inşaat ihalesinden sonra veya inşaat yapım aşamasında olmak üzere bu safhaların herhangi birinde yapılabilir. proje aşamasında. hazırlanan projenin ne tür zemin yapısına sahip olduğu.Zemin etüd ve araştırmaları. Projelendirme çalışmaları kapsamında geo-teknik etüdlerin ve etüd bazındaki geo-teknik tasarımın (zemin iyileştirmeleri. yapının türüne göre şev stabilitesi tahkiki. iş ve işçi güvenliği yönünden TS 2519 esaslarında uygulanacak iksa türleri. iksa sistemleri. Ağırlıklı olarak projelendirme aşamasında yürütülen kontrollük hizmetlerimiz . bu zemin ve varsa yeraltı suyunun da yapıya olumsuz yönde etki edecek agresif özellik olup olmadığı. inşaat ihalesinden önce. geçen beş yıllık süreç zarfında kanalizasyon sisteminin değişik ünitelerine ve pissu arıtma tesislerine yönelik yaklaşık 100 adet zemin etüdü. proje çalışmalarımız kapsamında yapılmıştır ve 48 adet projenin inşaatı sürmektedir. etkin bir kontrollük hizmetine bağlı olduğu kabul edilmelidir. proje etap (A) yersel tetkik tutanağı ile başlayan süreç zarfında da Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüğü teknik personellerinin eşgüdüm ve koordinasyonlarının sağlanması amaçlanmaktadır. BAŞKANLIĞIMIZ BÜNYESİNDEKİ GEO-TEKNİK ÇALIŞMALAR VE KONTROLLÜK HİZMETLERİ Başkanlığımız bünyesinde geo-teknik çalışmalar alt-yapı hizmetlerimizin projelendirme ve/veya inşaat aşamalarında yapılmaktadır. belirtilen bu performansı önümüzdeki yıllarda daha yüksek düzeye çıkartacağı açıktır. idâri ve teknik bazda olmaktadır. geo-teknik çalışmaların daha önce. dolgu yüksekliği fazla olan hatlarda seçilecek boru tipi. Başkanlığımız bünyesinde ise. Kanalizasyon Sisteminin Proje Çalışmaları Aşamasındaki Kontrollük Hizmetleri a) Teknik kontrollük hizmetleri Geo-teknik çalışmalardaki basan kriterlerinin sağlanmasında etkin unsurların ön plana çıktığı bu tür kontrollük hizmetlerinde saha kontrol mühendisince zemin etüdünün hangi tür . proje firmasının bu konuda yönlendirilmesi amaçlanmaktadır. yataklama ve kundaklama yapılması hususlarının İdarece inşaat ihalesinden önce tespit ve tayini. Zira. belirtilen başarı kriterlerinin sağlanmasında.) tamamlanması ardından projenin inşaat aşamasında yine teknik ve idari bazda kontrollük hizmetlerinde . Ayrıca 40 adet arıtma tesisinin inşaatı tamamlanmıştır ve 19 adet pissu arıtma tesisinin de inşaatı devam etmektedir.

5B) arıtma tesisleri için ise maksimum 30 mt. riskli' zeminlerde ve düşük kotlarda. Geo-teknik etütlerinin saha çalışmaları kapsamında araştırma çukuru-sondaj çalışmaları yanında yüzeysel gözlemlerin enterpolasyonu ile jeolojik harita sınırları kesinleştirilmelidir. flüvial moloz ortamı. Bu aşama kapsamındaki kontrollük hizmetleri saha yerinde deney çalışmaları (in-situtesting) ve saha örnekleme çalışmaları (sampling) bazlarında verilmektedir. jeolojik harita üzerinde yeraltı su seviyesinin yüzeyden derinliklerinin eş yeraltı su seviyesi eğrileri ile gösterildiği -ki eğer basınçlı aküfer şartları söz konusu ise piezometrik seviyelerinde ayrıca belirtildiği zemin hidro-jeolojik haritalarının oluşturulması. yine zemin ve kanalizasyon sisteminin değişik ünitelerinin özelliklerine bağlı olarak saptanmalıdır. Daha sonra kanalizasyon sisteminin değişik yapılarının alternatif zeminleri göz önünde bulundurularak sondaj lokasyonları ve derinlikleri saptanmalıdır. kesin sınırların belirlenmesi ve haritalanması bu aşamada gerçekleştirilmelidir. (Etap (A) yarsel tetkik tutanağı) Bir saha incelemesi seçimi çalışmalarında araştırma sondajı uygulamaları.Saha araştırma çukuru ve sondaj çalışmaları. penetrasyon düzeyinin en az 1. en azından.) kazılara sahip yapılar olması nedeni ile. ancak özel iksa sistemleri ile kazı çukuru stabilitesinin sağlanabileceği zeminlerde. inşaatında ciddi mühendislik problemleri yaşanmayacağından araştırma çukuru çalışmalarının programlanması.) gerekmektedir. yaklaşık 15 mt. düşük kotlarda yer altı suyu içeren yada basit iksa sistemlerinin veya şevli kazının kazı çukuru stabilitesini sağlayacağı zeminlerde. sağlam-dayanımlı kayaç zemine ( SPTN3O > 50 ) girildiğinde ise maksimum 3 mt ilerleme düzeyi ile sınırlama getirilmelidir. kanalizasyon sisteminin hafif ve sığ derinlikte (max. projelendirilecek yapının özelliklerine ve kazı kotuna bağlı olarak. Bu nedenle. (etap (B) çalışmaları) .5R )* düzeyinde olması. residüel toprak zonları. Araştırma sondaj çalışmalarının derinlikleri. Toprak zeminler üzerinde projelendirilen kanalizasyon şebeke sistemi için. kohezyonlu. proje alanını represente edecek miktarda araştırma sondaj uygulamalarının programlanması düşünülmelidir. olarak belirlenmelidir. Ayrıca özel iksa sistemlerinin alansal belirlenmesinde yeraltı su seviyesinin birincil etkinliği söz konusu ise .Saha gözlemleri. zemin homojenlik özelliğine. yüksek kotlarda yer altı su seviyesine sahip.mühendislik yapılarına yönelik olduğunu. olarak) ayırtlanmalıdır. kıyı kumulları ortamı vb. ciddi mühendislik problemlerinin oluşmasının beklenmemesi nedeni ile araştırma sondaj çalışmalarının bu tür zeminlerde yapılmaması gerekir. lagüner bataklık ortamı. Teknik kontrollük hizmetlerindeki bu bilinç aşağıdaki aşamalarda açıklanmıştır. ( z + R + 1. Toprak zeminlerde ise. alüvyonel akarsu ortamı. Bunun yanı sıra tüm araştırma sondaj uygulamalarında. . yapı elemanı ile sağlanacağı zeminlerde ilerleme sıkı-katı yada sağlam zemine kadar devam ettirilmelidir. Kollektör ve toplayıcı hatlarındaki sondaj penetrasyonunda. geo-teknik çalışmalara ciddi katkı sağlayacaktır. yaklaşık 6 mt. Belirlenen maksimum sondaj penetrasyon seviyelerinde katı-sıkı zeminlere (SPTN30) girildiğinde maksimum 5mt.5 kat arttırılması (max. yalnızca sondaj loğları ile proje alanının reprezentasyonundaki güçlükler ve bu tür çalışmaların ekonomik boyutu nedeniyle etüdün son aşamalarında gerçekleştirilmektedir. Kayaç zeminlerde. 10 mt. bu tür zeminlerde kazı çukuru stabilitesinin direk kontrolüne olanak sağlaması nedeni ile de tercih edilmektedir. çok gevşek-yumuşak zeminde (SPTN3O < 5 ) kazı stabilitesinin yada zemin iyileştirmesinin fore kazık vb. . Kanalizasyon sisteminin ağır yapıları için penetrasyon düzeyi . (1. Özellikle toprak zeminlerin ayırtlanmasında.Araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin belirlenmesi. bu yapıların inşaat sırasında ne tür bir mühendislik problemi ile karşılaşılabileceğinin ve bu problemin çözümünü sağlayacak yapı tasarımında ne tür zemin mühendislik parametrelerinin etüd sırasında saptanması gerektiğinin bilinmesi gerekir. sondaj lokasyonlarının saptanmasından önce yüzeysel şartlarda zemin tipleri (kayaç zeminler ile toprak zeminler olarak ilk aşamada. terfi merkezleri için. (etap (B) çalışmaları). . 4mt. ikinci aşamada ise toprak zeminler. .

5 mt. SPT deneyleri . serbest aküfer şartlarının bulunduğu zeminlerde de yapılmalıdır.5 mt UD numunesinin alınması şeklindeki aşamalara alternatif olarak.5 mt'de mutlaka yapılmalıdır. Saha çalışmaları sırasında alman tüm örnekler üzerinde tanımlama (classification) ve dayanım (strength) deneylerinin proglamlanması . yeraltı su örnekleri ve zemin örnekleridir. Başkanlığımızca yürütülen geo-teknik çalışmalar sonucunda iki aşamada ve farklı normlara sahip geo-teknik raporlar hazırlanmaktadır. İlk aşamada hazırlanan ön etüd geo-teknik raporlar (factual report) kapsamında . (proje etap (B) onayı). ilerleme sırasında yeraltı su seviyesine girildiği derinlik ile sondaj kuyusunda yeraltı suyunun yükseldiği seviye (piezometrik seviye) belirlenmelidir. (etap (B) çalışmaları). Sondaj çalışmalarında uygulanan sistemin "rotary slide auger" (yada "rotary hole auger" dışında sistemler) olması durumunda.Jeo-teknik raporlar. 0. Etkin bir kontrollük hizmeti için laboratuar deney programının laboratuar şartlarında oluşturulması gereklidir. hem de periyodik yeraltı su seviyesi ölçümleri ile zemindeki yeraltı su şartlarının net bir şekilde ortaya konması için faydalı çalışmalardır.Yerinde deneylerin ve örnekleme çalışmalarının yapılmadığı yada yeterince yapılmadığı bir sondaj çalışması geo-teknik tasarıma katkı sağlamayacağı gibi. projelendirilecek yapının tipi ile olası kazı kotları dikkate alınarak ve özel mühendislik yapılarının tasarımı için gerekli zemin paremetrelerinin saptanmasına yönelik olarak yapılmalıdır. hatalı değerlendirmelere neden olacağı unutulmamalıdır. SPT (standart penetration test) ve zemin geçirimlilik-permeabilite deneyleridir. Örselenmemiş-UD örneklerin ve SPT deneylerinin kritik zemin şartlarında. özellikle tesis tipinin stabilitasyon havuzu sisteminin seçilmesi halinde mutlaka yapılmalıdır. Zemin geçirimlilik deneyleri.5 mt ilerleme ve 0. olası karşılaşılabilecek mühendislik problemleri için (zeminde oturma ve şişme yada yapının yüzmesi. 0. Zemin örnekleri . üzerinde projelendirilecek yapının inşaatı aşamasında. Yeraltı su seviyesinin projelendirilecek yapıyı etkilemesinin düşünüldüğü lokasyonlarda represantatif yeraltı su örneklemesi yapılmalıdır. proje alanındaki zeminlerin kesin sınırlar ile ayrılması. tanımlanarak sınıflandırılması ve her bir zemin sınıfı için zemin mühendislik paremetrelerinin saptanması gerekir. . Kritik olmayan zemin şartlarındaki 1. Bankamız bünyesinde alt-yapı hizmetlerine yönelik yerinde deneyler . Özellikle basınçlı aküfer şartlarının geçerli olduğu formasyonlarda . yeraltı su seviyesidir. araştırma çukuru torba numuneleri ve SPT numuneleridir. arıtma tesisi zeminlerinde. Ayrıca yeraltı su örneklerinin kimyasal analizlerinin Bankamız bünyesindeki pissu laboratuarlarında yapılması mutlaka sağlanmalıdır. kazı çukurunda . zemin sıkılık yada katılığının belirlenmesine yönelik olarak. Zemin etütlerinin saha çalışmaları kapsamında belirlenmesi gereken diğer önemli zemin paremetresi ise . Daha sonra saptanan zemin türleri için . Örselenmemiş zemin örnekleri ise (undisturbed-UD soil sample) "shelby tube" içerisine hidrolik baskı ile alman örneklerdir ve örnek koruma-nakliyesinde örselenmeye karşı titizliğin gösterilmesi gerekir.lik kısımda SPT testi ve SPT numunesinin alınması.Laboratuar Çalışmaları. her 1. kritik zemin şartlarında. örselenmiş zemin örnekleri (disturbed-D soil sample) olarak. muhafaza borusu kullanılarak açılan sondaj kuyularının PVC boru kullanılarak muhafazaya alınması hem etkin bir kontrollük hizmeti için. Aynı değerlendirme şekli üste kohezyonlu altta kohezyonsuz zemin profilinin geçildiği. geo-teknik tasarımda kullanılacak zemin paremetrelerinin en sağlıklı saptama yöntemi olması nedeni ile mutlaka uygulanması gerekir. saha SPT örneklerinin alınmasıdır.5 mt. Saha zemin örnekleri. zeminin fiziksel tanımlamasına olanak tanıyacak tek yöntem. Yeraltı su seviyesinin mevsimsel şartlardan etkilenmesi göz önünde bulundurularak. . oldukça kısa bir ilerleme ile SPT deneylerinin yapılarak SPT-D ve UD numunelerinin alınması şeklinde aşamalar öngörülmelidir.lik sondaj manüplasyonunda.

Ayrıca proje alanındaki kazı klasları sondaj SPT deney bulgularına ve kazı kotlarına bağlı olarak belirlenmelidir Bu amaçla proje özel şartnamesinde belirtilen unsurların yanı sıra-gerek görülmesi halinde.) aşamalar ve diğer. Bu öngörümler. Bölge Müdürlüklerinin görüşlerinin belirlenmesi gerekir. Ağır yapıların temel tasarımları yer almalıdır. Birinci ve ikinci kademe hatlarda şebeke. iksa sistemlerinin tasarımı.000 ölçekli hidro-jeolojik haritalar) yer almalıdır. . mutlak bir koordinasyon ve eşgüdümün. . yeraltı su seviyesinin kazı ortamından uzaklaştırılması vb. 4. Proje alanı kapsamında hidro-jeolojik formasyon özellikleri. oturma. (sürşarj. Kazı çukur tabanının iyileştirilmesi analizleri. 3. Bölge Müdürlüğü ve Proje Firması arasındaki koordinasyonun sağlanması ve Genel Müdürlük ile Bölge Müdürlüğünün eşgüdümlü çalışma oluşturması sıhhatli bir teknik ve idari kontrollük hizmetlerini ortaya koyacaktır.000 ölçekli zemin haritaları ve profilleri). Bölgesel jeolojik formasyon özellikleri. toplayıcı ve kollektor kazılarında derinliğe bağlı olarak oluşturulacak kazı klas tabloları.doğal şartlarda stabilitenin sağlanamaması. geo-teknik etüdlerin saha çalışmalarını yönlendirecek öngörümlerin de belirlenmesi gerekir.000 ölçekli jeolojik haritalar ve kesitleri). (1/5. bölgesel jeolojik formasyon (1/25.000 ölçekli iksa sistemi haritaları). projenin inşaatı aşamasında karşılaşılabilecek mühendislik problemleridir ve proje firmasının bu mühendislik problemlerine çözüm sağlayacak bir etüd anlayışı içinde olması sağlanmalıdır.000 ölçekli jeolojik harita ve kesitleri) bazında alt-yapı tesislerine yönelik araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin belirlendiği bu aşamada. Bu amaçla her iki tip geo-teknik rapor için geo-teknik raporun içeriğindeki bulgular kapsamında. Özellikle Bölge Müdürlüklerinin yetki ve sorumluluğunda yürütülen (geo-teknik etüdlerin saha çalışmaları bölümüm vb. ağır yapıların temel tasarımı vb. bu çalışmaların belirli bölümleri Bölge müdürlüklerinin yetki ve sorumluluğunda yürütülmektedir. b) İdari süreçteki kontrollük hizmetleri Projelendirme çalışmaları süresince Genel Müdürlük. 3. Zemin iyileştirme analizleri.) öngörümlerin ve çözüm alternatiflerinin belirlenmesi' gerekir. lokasyon ve güzergahları kesinleştirilmiş olan kanalizasyon yapılarının zeminleri için öngörülen zemin mühendislik problemlerine kesin çözümlerin (kazı çukur tabanının iyileştirilmesi tasarımı. geo-teknik açıklama raporunun içeriğinde . 1. 2. Genel Müdürlüğün sorumluluğunda yürütülen aşamalar için.etüd ve tasarımdaki bulguların güvenilirliği ve açıklığı konusunda tereddüt bırakılmaması gerekir. Bankamızın geo-teknik çalışmalardaki teknik ve idari yapılanmasının gereği olarak. zaman eğrileri). Yersel-proje alanı kapsamındaki zemin formasyon özellikleri. geo-teknik etüd ve tasarımın başarısındaki etkinliği tartışılmaz. (1/5. (kazı çukuru tip kesitleri) 2. fore kazık vb. Proje ön etüd raporlarında yer alması gereken. geo-teknik tasarıma baz oluşturacağı ve devam eden projelendirme çalışmalarında da yönlendirici etkiye sahip olacağı unutulmamalıdır. Özellikle ön geo-teknik raporlarla belirlenen unsurların. Özel "iksa (palplanj perdeleri ve kazık sistemleri) stabilite analizleri. (1/25. (1/5. zemin ön yükleme ve kum dren tasarımı. İkinci aşamada hazırlanan geo-teknik açıklama raporları (design report) kapsamında ise . sistemlerin tasarımı. Bu amaçla proje özel şartnamesinde de belirtilen unsurlara ek olarak ön geo-teknik rapor içeriğinde 1.Proje ön etüd raporları ve etap (A) yersel tetkik tutanağı.) gerçekçi geo-teknik tasarım ilkeleri bazında belirlenmesi gerekir. Belirtilen bazlardaki geo-teknik çalışmalar süresince verilecek idari kontrollük hizmetleri. Her iki geo-teknik rapor kapsamında -ki özellikle ön geoteknik raporların ağırlıklı olarak saha çalışmaları bazında gerçekleştirildiği göz önünde bulundurularak.

Proje geo-teknik etütlerinin saha çalışmaları bölümü Bölge Müdürlüklerimizin yetki ve sorumluluğunda yapılması ve devam eden diğer çalışma aşamalarındaki tüm teknik (geo-teknik tasarım vb. yersel tetkikin Genel Müdürlük ve Bölge müdürlüğünden. -Zemin etüdleri saha tutanakları. Firma yada kurum klasifıkasyonunda yapılacak işin standartlarına bağlı olarak. Laboratuar deney programlarının onaylanması. kapılacak çalışmanın kapsamı ölçüsünde ise geo-teknik firmanın ve zemin laboratuar kuruluşundaki teknik ekipman. -Geo-teknik firmanın ve zemin laboratuar kuruluşunun onaylanması. Laboratuar kuruluşlarında ise seçim önceliği yine yapılacak etüdün boyutuna bağlı olarak üniversite laboratuarları ile resmi kurum laboratuarlarına verilmektedir. zemin etüdleri saha tutanaklarıdır. (proje etap (B) çalışmaları : Projenin inşaat aşamasında yaşanılması düşünülen mühendislik problemleri işin yapılacak geo-teknik tasarımda gerekli tüm zemin mühendislik paremetrelerinin saptanmasına yönelik deney programı laboratuar şartlarında belirlenmesi etkin bir kontrollük hizmeti için gereklidir. . Bankamız bünyesinde yürütülen geo-teknik çalışmaların kapsamı proje alanındaki zeminlerin özelliklerine bağlı olarak farklılık göstermektedir. Bu şekli ile geo-teknik firma ve laboratuar kuruluşlarında belirtilen bazda bir klasifikasyona gidilerek en uygun firmanın tespiti yoluna gidilmektedir.) ve yeraltı su seviyesinin belirlenmesinde azami titizlik gösterilmelidir. alınacak tanıtım dosyalan ile bu konuda saha çalışmalarının tamamlanması ardından firmanın teknik ekipman ve personel kapasiteleri hakkında oluşturulacak Bölge Müdürlüğü görüşleri etken olacaktır. bloklu vb.) saha tutanakları kapsamında belirlenmelidir.Belirtilen yaklaşımın sağlanmasında. Özellikle penetrasyonu sağlanan zeminlerin fiziksel tanımlamalarında (ince taneli. Araştırma çukur ve sondajlarının detaylı loğları ile saha çalışmaları sürecinde yapılan teknik işlemlerin belirtildiği tutanakların olabildiğince ayrıntılı hazırlanması gereklidir. (Proje etap (B) Çalışmaları). proje firmasından da. yetkili ve geo-teknik konusunda uzman kişilerin yanı sıra. ( proje etap (B) çalışmaları) . Ayrıca Başkanlığımız bünyesinde oluşturulması düşünülen bir zemin mekaniği laboratuarının da bu konudaki etkin kontrollük mekanizmasının oluşacağı hususu. Ayrıca geo-teknik firmanın saha çalışmaları süresince teknik ekipman ve personel performansı ile ilgili Bölge görünüşünde saha tutanakları kapsamında yer alması geoteknik firmanın seçim kriterlerinin belirlenmesinde gerekli olacaktır.) ve idari (geo-teknik hizmetler için istihkak düzenlenmesi vb. gerçekçi çözüm alternatifleri ön geo-teknik raporların içeriğinde mutlaka yer alması gerekir. teknik personel ve çalışma performansı önem kazanmaktadır.) süreçlere baz teşkil etmesi bakımından Bölge Müdürlükleri Genel Müdürlük ve Proje firması arasında en iyi koordinasyonu sağlanan aşama. geo-teknik etüdün saha çalışmaları bölümünü yürütecek olan uzman geo-teknik elemanının katılması zorunlu kılınmalıdır. Etap (A) yersel tetkik tutanağında belirlenen araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin değiştirilmesi ve sondaj manuplasyonunda yapılan değişiklikler gerekçeleri ile açıklanmalıdır. kabul edilmelidir. Saha çalışmalarının tüm aşamalarında yer alan saha kontrol mühendisleri tarafından yapılan saha gözlemleri de (zeminlerin saha geo-teknik tanımlamaları ve yüzeysel şartlarda ayırtlanması sonrasında zeminin belirlenen özellikleri bazında inşaası düşünülen yapı ile etkileşimi nedeniyle yaşanılacak problemler ve bu problemlerin giderilmesinde alternatif yeni lakasyonların veya güzergahların belirlenmesi vb. Saha ve laboratuvar çalışmaları ile etap (A) yersel tetkik tutanağı ve saha tutanakları ile belirlenen mühendislik problemlerine Akılcı. iri taneli. Ön geo-teknik raporun vize edilmesi (proje etap (B) çalışmalar) : Ön geo-teknik raporlar bu aşamaya kadar verilen tüm teknik ve idari kontrollük hizmetlerinin sonuçlarının yer aldığı raporlardır.

diğer kontrollük mekanizmalarının önemi daha da artmakta ve olası hataların engellenmesi ancak böyle bir süreçle sağlanabilmektedir. Her bir araştırma çukuru-sondajı için belirlenen kazı klasları birinci kademe ve ikinci kademede inşaatı yapılacak şebeke. qu.Bu nedenle geoteknik raporda belirlenen zemin paremetrelerinin proje alanındaki zeminleri tam olarak yansıtması ve mühendislik problemine en gerçekçi . Yani arazı çalışmalarındaki SPT deneylerinin kaliteli olması ve bu aşamada kontrollük mekanizmasının iyi çalışması ortaya güvenilir verileri koyacaktır. Proje etap (C) yersel tetkik tutanağı. Bu noktada geo-teknik çalışmalarla belirlenen zemin sorunlarına yapının lokasyon ve güzergahının değiştirilerek çözüm alternatifi sağlanabiliyorsa . saha gözlemleri ile laboratuvar çalışmaları bazında yapılabilmektedir ve bu süreç zarfında verilen teknik ve kontrollük hizmetlerinin direk etkinliği altındadır. Kontrollük amacıyla henüz Bankamızda bir laboratuvar çalışması yapılmadığından. en ekonomik ve teknik bakımdan uygulanabilirliği en kolay olan çözüm üzerinde yapılmalıdır. Bu yönü ile geo-teknik raporların onaylanması proje alanı kapsamındaki zeminler için zemin mühendislik parametrelerinin (C.çözüm alternatifinin belirlenmesi hususlarında netliğin sağlanmış olması gerekir. . Böylelikle geo-teknik raporlarda belirlenen mühendislik sorunlarına en gerçekçi çözüme yönelik geo-teknik tasarım için kullanılacak zemin parametreleri de belirlenmiş olmaktadır. Belirtilen değerlendirme ancak saha çalışmaları sırasında yapılacak yerinde deneyler. Daha sonra belirlenen yapıların kazı kotlarına bağlı olarak kazı klasları belirlendikten sonra ortalaması alınarak paçallaştırılmalıdır. Geo-teknik raporun onayı (proje etap (B) onayı) : Geo-teknik raporun onaylanması ile geo-teknik etüd çalışmaları tamamlanmış olmakta ve geo-teknik çalışmalar devam eden süreçte tasarıma yönelik gerçekleştirilmektedir. k. Proje etap (C) çalışmaları sonucunda kanalizasyon sisteminin değişik yapılan için kesin güzergah ve lokasyonların belirlenmesi gerekmektedir. Ф. Yn vb. zemin probleminin etraflıca tanımlanması. Mv. Geo-teknik hizmetlere ait istihkakın onayı. toplayıcı ve kollektör hatlarının yer aldığı alanlarda derinliğe bağlı olarak belirlenmelidir. ys. tasarımda kullanılacak zemin paremetrelerinin represantatif seçilmesi gerekir. Proje etap (D) geo-teknik açıklama raporlarının onayı. Belirtilen şartlar altında optimum tasarım en güvenli. Şartlı vize edilmesi yada yalnızca vize edilmişi durumunda bile en azından geo-teknik çalışmaların devam eden aşamaları için saha çalışmalarına dayanan ve geo-teknik çalışmaların devam eden aşamalarına yönelik olarak Bölge Müdürlüğü görüşünün Genel Müdürlüğe iletmesi gerekmektedir. projenin ekonomikliği yapı güvenliği ve teknik uygulanabilirlik bazında kapsamlı bir değerlendirme bu yönde yapılmalıdır. Proje için metraj ve keşiflerin belirlenmesinde hesaplama kolaylığı nedeni ile paçal oluşturulan kazı klasları için saha SPT sonuçlan ile proje yapılarının kazı kotlan dikkate alınmalıdır. Projelendirme çalışmaları kapsamında geo-teknik etüd sonucunda belirlenmesi gereken ilk bulgu proje kazı klaslarının saptanmasıdır. Bu şekli ile projedeki geo-teknik tasarım tüm unsurları ile belirlenmiş olmaktadır. Proje etap (D) çalışmaları. Proje Firması ve Geo-teknik firmanın yetkili ve uzman kişilerinin sahada bilfiil yapacağı değerlendirmenin büyük yaran vardır. Geo-teknik tasarımdan önce uygulama bazında yapılacak en son değerlendirme-yönlendirme olması açısından" önemli olan bu aşamada Genel Müdürlük. kapsadığı geo-teknik çalışmalarda geo-teknik tasarımın tamamlandığı aşamadır. Geo-teknik raporun onaylanması sırasında bu aşamaya kadar yapılan çalışmaların fiyatlandırılması tamamıyla etap (B) saha tutanakları bazında yapılmakta ve özellikle penetrasyonu sağlanan zemin cinsi ile sondaj saha deneyleri titizlikle belirlenerek tutanaklarda herhangi bir çelişkiye olanak verilmemesi gerekir. Gerçekçi bir geo-teknik tasarımın yapılabilmesi için.Hazırlanan geo-teknik raporlarda belirtenin teknik bulguların gerçekçiliğinden emin olunmadığı sürece rapor vize edilmemeli yada en azından şartlı vize edilmelidir. Cc.) kabulü anlamına gelir. Bölge Müdürlüğü.

) oluşturmayacağı düşünülen şartlarda çelik pano iksa tipi seçilmelidir. Genel bir yaklaşımla basit iksa sistemleri olarak düşünülebilecek olan ahşap iksanın değişik formları yeraltı suyu içermeyen kohezyonlu zeminlerdeki değişik derinlikteki kazıların stabilitesinin sağlanmasında kullanılmalıdır.Yapı sürşarjı nedeniyle oluşacak oturmaların analizini de önemli kılmaktadır. zemin drenajı ."well point". Kanalizasyon yapılarının zemin oturmalarına karşı hassas olmaları . Geo-teknik çalışmalar kapsamında bir diğer önemli tasarımın yapılması gereken husus zemin iyileştirme analizleridir. Büyük çaplı kollektör hatları gibi kanalizasyon sisteminin ağır yapılarında analizi yapılan konsolidasyon oturmalarının derecesine (miktar ve zaman bazında) bağlı olarak kazı çukuru tabanının iyileştirme analizlerinden fore kazık sistemlerinin analizine kadar tasarımlar yapılmaktadır. Zeminde kohezyonun azalması ile ve yeraltı su seviyesinin kazı çukur duvarlarında stabiliteyi olumsuz olarak etkilemesi nedeni ile kazı derinliğinin artmasına bağlı olarak iksa sistemleri tedrici olarak özel iksa tiplerine geçiş göstermelidir. Ekonomik ve güvenlik koşullarının sağlanması durumunda şevli ve iksalı kazı kombinasyonu kazı projelerinde düşünülebilmektedir. Bu amaçla ilk etapta kazı iksa sistemleri tüm proje alam kapsamında belirlenerek bir iksa sistemleri haritasının oluşturulması sağlanmalıdır. Basit iksa sistemlerinden özel iksa sistemlerine geçişteki ana unsur kazı derinliğinin artması ve kazı çukurlarında oluşacak duraysızlık nedeni ile yanal zemin basınçlarının karşılanamaması olmalıdır. Özellikle klasikleşmiş statik hesap tekniğinin yanı sıra.5 cm. Bir başka değişle kohezyonsuz zeminlerde kazı kotunda rastlanılan yer altı su debinin oldukça yüksek olması durumunda çelik pano iksa tipinden çelik palplanş perdeleri ile oluşturulacak iksa tipine geçiş öngörülmelidir. Bu şartlar kohezyonsuz zeminlerde ve bu zemin şartlarındaki yeraltı su seviyesinin unstabiliteyi oluşturucu etkisi bazında gelişmektedir. Özel iksa tiplerinden yalnızca palplanş iksa perdelerinin ve değişik tipte kazık sistemlerinin stabilite analizleri yapılarak tasarım gerçekleştirilmektedir.Geo-teknik açıklama raporları ile belirlenmesi gereken diğer önemli husus inşaat sırasında derin kazıda stabilitenin sağlanmasıdır. ön yükleme . aktif ve pasif yanal basınçların belirlenmesinde kullanılan parametrelerin ve farklı hesap yöntemlerinde. kohezyonsuz zemindeki yeraltı suyunun çukur duvarlarında unstabiliteyi sağlayıcı etkileri olduğu unutulmamalıdır ve bu noktada yeraltı su seviyesi ile ilgili parametrelerin saptanmasındaki titizliğin katkılanda yadsınmamalıdır.) çukur duvarlarında ciddi boyutlarda bir duraysızlığı (çukur tabanı kabarması vb. zemin enjeksiyonu. Bu belirlemede zemin mühendislik parametreleri ile zemin hidrojeolojik şartları ön planda olacaktır.) gerçekleştirileceği sağlanan bölgeler için kazı iksa sistemi projelerinin yaptırılması gereklidir. Özel iksa tiplerinin kaçınılmaz olduğu kohezyonsuz zeminlerde ki derin kazılarda kazı çukurundan yeraltı suyunun uzaklaştırılması klasik drenaj yöntemleri ile sağlanabildiği ve bu şekilde zemindeki hidrolik şartların değişiminin de (zemin yeraltı suyunda oluşacak kazı çukuru içine doğru akım vb. kazık sistemleri vb. yada kazık sistemlerine kadar uzanan bir tercih sistemi bulunmaktadır. Gerek zeminde oluşacak oturmalara karşı. bu parametrelerin kullanılış şeklinde güncel olarak revizeye gidilmesinde fayda vardır. Çelik pano iksa tipinden çelik palplanş iksa tipine geçişte ana unsurun doğal şartlarda kohezyonsuz zeminde oluşan yanal toprak basınçlarındaki araşın olmayıp. İlk aşamada şevli kazının yapılabileceği alanlar belirlenerek. doygun. çelik palplanş. Bazı şartlarda (kohezyonsuz. şevli kazının iksalı kazıya göre ekonomik olması durumunda şev açılarının belirlendiği kazı projelerinin verilmesi gerekir.kum dren. Kazı stabilitesinin ancak özel iksa tipleri ile (çelik pano. organik zeminler vb. gerekse zemin emniyet gerilmesinin arttırılmasına yönelik tasarımlarda temel dolgusu (kazı çukuru tabanının iyileştirilmesi). oturma özellikle farklı oturma şartlarında kabul edilebilir sınır olarak düşünülmemelidir.ki genelde su yapılan için düşünülen 2. Kazı çukur tabanının iyileştirilmesinde yapılan analizler sonucunda kabul edilebilir . yada palplanş elemanının çakılamadığı bloklu zeminlerde) çelik palplanş perdeleri ile iksanın ekonomik güvenli ve teknik uygulanabilirliğinin olmadığı hallerde kazık sistemleri ile iksanın sağlanması düşünülebilecektir.

özellikle plastik limit ve altındaki su muhtevasının altında ve aşın konsolide olan kohezyonlu zeminler üzerine inşa edilen yapılar için oldukça önemli bir problem olduğu bilinmektedir. kapiler yoldan su aldıkça büyük hacim değişikliklerine uğramakta bilhassa yol. Diğer bir örnek de aşırı konsolidasyon oranının zeminlerin şişme davranışına etkisi olup. hangi kalınlıkta ve ne tür bir düzen içinde dolgu malzemesinin serilmesi ile elde edileceği belirlenerek tip kesitleri saptanmalıdır. özellikle de yan kurak alanlarda şişen zeminlere sıkça rastlanmaktadır. 2. hava meydanı ve boru hatları gibi hafif yapılarda büyük hasarlar meydana getirmektedir. Bu amaçla tasarımda ilk etapta zemin için farklı sürşarj etkilerinde oturma .zaman grafikleri oluşturularak ön yükleme analizlerinin yapılması. Çeşitli zeminlerin ne tür davranışlarda bulunduğunu yapılan araştırmaların sonuçlarına baktığımızda zemin inşaat ilişkisi bağlantılarının ne kadar önemli olduğunu daha iyi görebileceğiz. Kum numunelerinin relatif sıkılıklarının artması ile maksimum kayma mukavemeti açılarının arttığı. malzemenin bir sürekli ortam. Kohezyonsuz zeminlerde Coulomb Bağıntısı . Uygulamada. Kohezyonsuz zeminlerin kayma mukavemeti açısı olarak kabul edilen  ’ nin değeri korelasyon suretiyle arazi penetrasyon deneylerinden veya arazi sıkılığında hazırlanmış numuneler üzerinde yapılan laboratuvar deneylerinden elde edilmektedir.tg şeklindedir. üç eksenli basınç deneyi. Köşeli daneli numunelerde kayma mukavemeti açılarının küresel yüzeyli kumun kayma mukavemet açılarından daha büyük olduğu saptanmıştır. Zemin mekaniğinde karşılaşılan bütün stabilite problemlerinin çözümü zeminin kayma mukavemetinin bilinmesine bağlıdır. Kanalizasyon sisteminin diğer ağır yapılarından terfi merkezlerinin -ki titreşimli yapılar olarak da kabul edilmesi gerekir ve arıtma tesislerinin özellikle yumuşak kohezyonlu zeminlerde inşaasında konsolidasyon oturmaları kaçınılmaz olacaktır. 1. Şişme yüzdesinin. Genellikle aktif kil minerallerini ihtiva eden bu zeminler. Kanalizasyon yapılarının kendi sistematiği içinde kazı kotonun ( Df) değiştirilmesi imkanı olmayan bu tür yapı dizaynında temel tipi ve zemin emniyet gerilmesi ile zemin oturma analizleri bazında tasarım yapılmalıdır. basit kesme deneyleri yapılmaktadır. Bütün zeminlerin şişme davranışlarının ve bunlara etkiyen faktörlerin önceden belirlenmesi ile. Bu tür yapılarda konsolidasyon oturmalarının inşaat öncesinde giderilmesi zorunludur.) temel tasarımı analizleri de mutlaka yapılmalıdır. Burada  kayma düzlemi boyunca göçme atımda etkiyen kayma gerilmesi. relatif sıkılığın kumların maksimum kayma mukavemeti açısının değişmesinde en büyük etken olduğu. "well point". Şişme olayının. şişme potansiyeli demlen şişme basına ve şişine yüzdesi ifade edilmektedir. dünyanın birçok bölgesinde.  n normal gerilmedir. istenilen oturma düzeyine ulaşılmaması durumunda ise analizler kapsamına kum dren.Bu amaçla laboratuvarda kesme kutusu deneyi. Numunelerin maksimum kayma mukavemeti açılarına etkiyen diğer iki önemli faktörün dane şekli ve üniformluk katsayısı olduğu sonucu elde edilmiştü. Kanalizasyon sisteminin oldukça ağır yapılan için (keson indirilerek inşaası mümkün olmayan büyük terfi merkezleri vb.   n . meydana gelebilecek zararlar azaltılabilmekte ya da tamamen önlenebilmektedir.oturma ve zemin emniyet gerilmesi değerlerinin hangi tip. Zeminlerin şişme özellikleri. Muhtelif kumlar üzerinde yapılan laboratuvar deneyleri sonucu ulaşılan genel sonuçlara göre. Ancak sonuç alınmaması durumunda zemin enjeksiyon ve kazık sistemi tasarımının yapılması gereklidir. olarak düşünülmesi ve Coulomb Hipotezinin geçerli olduğunun varsayılmasıdır. kohezyonsuz zeminlerin mukavemeti bir kayma mukavemet açısı ile tanımlanmakta ve kohezyonsuz zeminlerin mukavemetini veren bağıntılarda bugün içinde yaygın olarak kullanılan yaklaşımın esası. özetle. alınarak kısa süre zarfında güvenilir oturma derecelerine ulaşılması sağlanmalıdır. halka kesme deneyi. Yapılacak her tür tasarımın başarıya ulaşabilmesinde diğer etkin unsur uygulamadaki teknik kriterlerin sağlanmış olmasıdır. şişme basıncının ve bunlara etkiyen faktörlerin önceden belirlenmesi .

Şekil 27: Önyükleme mekaniği. Belli başlı yöntemleri ana başlıklar altında aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz. Amaç inşaat sırasında" ve sonrasında oturmaları en aza indirmektir. Organik zeminler gibi bazı zeminler artık boşluk basınçları söndükten sonra oturmaya devam ederler.Bu bazen su çekerek veya diğer yollar ile de olabilir. Diğer yöntemler ( Dondurma. Hesap yöntemleri klasikleşmiştir ve uygulama seviyesinde önemli sorunlarla karşılaşılmaktadır. Ön yükleme ve sürşarj 2. Geotekstiller 7. Temel enjeksiyonu 5. hacim değişiklikleri sonucunda üst yapıda oluşabilecek hasarlar an aza indirilebilmektedir. Zemin güçlendirmesi 6.Zayıf ve yumuşak zeminlerde önyükleme sırasında stabilite durumu hassasiyetle takip edilmelidir. bilhassa hafif yapılarda gerekli mühendislik önlemleri alınabilmektedir. Bu durum kademeli inşaat tekniğinin esasıdır.b. ZEMİN İYİLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Zemin iyileştirme yöntemlerinin hızla gelişmesi derin temellere genellikle ekonomik alternatif olmalarından kaynaklanmaktadır.halinde.) Önyükleme : Yapının inşaasından önce zeminin genellikle. İnce kum ve şiltler. rezidüel zeminler.elektro-ozmoz v.Islanmaları halinde ve üzerinde etkiyen yük olmaması durumunda bile önemli oranda hacim değişimine uğrarlar. Düşey drenler 3. Önyükleme ve konsolidasyon sonucu kohezyonlu zeminin drenaj sız mukavemeti artar. Kil zeminlerde oturmalar konsolidasyon deneylerinde ölçülen zemin parametreleri ile hesaplanmaktadır. ve elastik teori kullanılarak hesaplanmaktadır. önceden göçme olayının gerçekleşemeyeceği durumlarda muhtemel ıslanma bölgesini geçen ve stabil derinliklere ulaşan kazıklı temel sistemi uygulamasıdır. Yumuşak sıkışabilir zeminler önyüklemeye uygundur. Zemindeki oturmalarla ilgili olarak da özetle. zemin ıslah yöntemleri veya özel temel sistemleri uygulanabilir. Yine Afyon arıtma tesisinde kum dren yöntemi ile birlikte bu yöntem uygulanmıştır. Sekonder (ikincil) denilen bu tip deplasmanlardan ön yükleme ile benzer şekilde kurtulmak mümkündür. Böylece. Sığ temellerde taşıma gücü kavramı yerleşmiş bir teoriye dayanmaktadır. Diğer taraftan geoteknik tasarımın taşıma gücünden ziyade oturmalar tarafından kontrol edildiği gerçeği. siltli killi kumlar çökme eğilimi gösteren zeminlerdir. Derin sıkıştırma 4. Bu yöntem Niğde arıtma tesisinde uygulanmıştır. Ön yükleme ile şişme davranışı gözlenebilir. yüksek boşluk oranı ve düşük birim ağırlığa sahip zeminlerdir. sığ temellerde araştırmaların oturmalar yönünde ağırlık kazanmasına neden olmuştur. volkanik küllerin oluşturduğu zeminler çöken zemin grubuna dahil birimlerdir. yayılı toprak yükü ile yüklenmesidir. . Bu tür zeminler üzerindeki uygulamalardan en yaygın ve bizce de bilineni. Rüzgar depositleri olan lös zeminler. Kum zeminlerde oturmalar genellikle arazi deneylerinden korelasyonlar yardımıyla bulunan deformasyon modülleri. 1. Çökme eğilimi gösteren zeminler metastabil yapıda doygun olmayan.

Kazıkların düşey ve yatay kapasitelerini artırma amacı ile enjeksiyon 8. Sınır hafriyatlarda veya kazık çakımı gibi işlemlerde gevşek veya orta gevşek kohezyonsuz zeminin oturmasını önleme 5. Tünel kazdan sırasında deplasmanları kontrol 6. Yeni yapılar veya mevcut yapıların büyütülmesi halinde zeminin emniyet gerilmesini artırma 3. 1. Aşın oturmaları önlemek amacıyla boşlukları doldurma 2. Şekil 28: Önyükleme mekaniği. Primer konsolidasyonda etkilidir. (Çünkü.Düşey Drenler. Düşey drenler drenaj yolunu azaltır. Gevşek kohezyonsuz zeminler stabilite ve oturma yönleriyle genellikle önemli problemler çıkarmazlar. kum. Derin sıkıştırma. temel mühendislikteki uygulamalardan farklıdır. gevşek kohezyonsuz teminlerin derinlik boyunca sıkıştırılması esasına dayanmaktadır Temel Enjeksiyon : Her ne kadar teçhizata benzerse de çok yaygın olan ve çatlaklı kayaçların üzerine İnşa edilen barajların sızdırmazlığını sağlamak amacı ile yapılan enjeksiyon. Sıvılaşmaya karşı gevşek kum tabakalarım taşlattırma 9. sürekli çok sık karşılaşılan geçirmeli bant ve tabakalar düşey drenleri gereksiz kılmaktadır. Boşluk suyu basınçları hızla sönümlenir. Deprem kuşağı ilkelerde suya doygun. Şişen zeminlerin stabilizasyonu Enjeksiyon malzemesinin zemine sokulması üç şekilde olmaktadır. Derin Sıkıştırma .) Drenler . Permeasyon enjeksiyon (Danelerin konumunu bozmadan. Temeli alttan destekleme işleri 10. Bu sistemin uygulamaya geçilmeden öncesinde çok kaliteli. Hidrolik çatlatma veya zeminin içine belirli zayıf bölgeler itibarı ile girerek kısmi deplasman enjeksiyonu(yapraklanma) . bu tip formasyonlar önemli yapılar altında derin sıkıştırmaya tabi tutulmaktadır. A. ancak sıvılaşma bu tip zeminlerde esas problemdir. Oturma hızlarını artırmak ve ön yükleme bekleme zamanlarını azaltmak için kullanılır. Şev stabilizasyonu 11. Deplasman ve kompaksiyon enjeksiyonu (zemini tamamen deplase ederek enjeksiyon malzemesinin zemine sokulması suretiyle yapılan enjeksiyon koyu beton kıvamı karışım) C. daneler arası boşluklara girerek zemin hacmini ve yapısını değiştirmeden yapılan) B. Yeraltı su akımını kontrol altına alma 4. Temel enjeksiyonu uygulama konulan aşağıda sıralanmıştır. zemin etüdleri yapılmalıdır. plastik veya karton drenler çeşitlerindedir. İksa problemlerini rahatlatmak amacı ve zeminin güçlendirilmesi 7.

Bu yöntem yumuşak ve ince daneli zeminlerde kireç veya portland çimentosunun ortası delik burgular veya kanatlı karıştırıcılar ile zeminle karıştırılıp kolonlar veya duvarlar oluşturulması şeklinde uygulanmaktadır. Mini veya mikro kazıklar . . Duvar elemanları genellikle betonarme prekast panolar şeklindedir. son otuz yıldır uygulanan bu zemin güçlendirme yöntemi özellikle istinat duvarı teşkil etmek için sadece dolgu zeminlere uygulanan bir yöntemdir. Derin karıştırma .Şekil 29: Ana enjeksiyon tipleri. Kullanım alanları hızla artmaktadır. Oto yollarda bu uygulama yaygın olarak yapılmaktadır. istinat duvarlarının ve şevlerin stabilizasyonunda yatay veya yataya yakın yerleştirilirler. Geotekstilller veya Geosentetikler: Geotekstiller çeşitli amaçlar ile kullanılmaktadır. öngerilmeli zemin ankrajları zemin çivilerinin daha güçlüsü ve yüksek kapasiteli ve daha seyrek kullanılanıdır. filtrasyon. Dolgular içine çeşitli tipte donanlar döşenerek zemin tabakalar halinde sıkıştırılır ve donatılar ön cephede duvar elemanlarına bağlanır. koruma ve yalıtım (izolasyon) fonksiyonlarıdır. Kohezyonu az ve ince daneli zeminlerde sıvılaşmaya karşı da önerilmektedir. Derin karıştırma ile yapılan kazıklar veya kolonlar Mini kazıkların uygulama spektrumu geniştir. ince daneli zeminlerde bir anot veya katot ile doğru akım devresi kurarak zeminden suyu drene ederek konsolide etme yöntemidir. Zeminin Güçlendirilmesi : Bu grup altındaki yöntemlerden belli başlıkları şöyle sıralayabiliriz. Diğer Yöntemler. Zemin çivilemesi. drenaj. Bunların belli başlıları ayırma. güçlendirme. Kazı kenarlarının. Küçük çapta (< 10 cm) ve çok sayıda düşey ve eğik kullanımı da olan mikro kazıklar bir nevi kütle iyileştirmesi yapmaktadır. 1.Hem taşıma gücüne hem de oturmaların azalmasına katkıda bulunurlar ve aynı zamanda düşey dren gibi çalışıp oturma hızlarını artırırlar. Donatılı zemin. Genellikle yumuşak ve orta yumuşak killi zeminlerde kullanılırlar Bunların amacı zemin üzerine gelen yükleri zeminle ortaklaşa taşımaktır. Taş kolonlar. Mevcut yapıların takviyesi yaraşıra yeni yapılarda da kullanılmaktadır. zeminin içine doğrudan donatı çakarak veya delip içine donatı yerleştirilip enjeksiyon karışımı ile basınçsız doldurmak suretiyle güçlendirmek prensibine dayanmaktadır. Büyük olmayan sahalarda ve normal konsolide olmuş şiltler ve siltli killer için tesirli ve ekonomik olabilmektedir. Elektro-ozmoz. 2. Türkiye 'de uygulaması hemen hemen hiç olmayan veya seyrek olan yöntemlerden. Temel yüklerini taşımak veya heyelanların stabilizasyonunda kullanılmak üzere çok sayıda zemine sokulmaktadır. Zemin çivileri 3. Literatürde kireç kolonlar olarak tanınmaktadır. Küm/çakıl veya taş kolonlar 5. Donatılı zemin (Toprakarme) 4.

arızalar kusurlar meydana gelmemeli. Sabit ve hareketli bu yükler ağırlıklar olup. amacı.Taşıyıcı Sistemin Seçimi: Büyüklüğü.Planlı bir şekilde açılan delikler etrafında tekniğe göre belirli bir çapta donmuş zemin oluşur. nokta kuyular. geçici iksa işlerinde ve yeraltı su tablasının bulunduğu hallerde kullanışlı bir yöntemdir. Taşıyıcı elemanlar planda serbestlik sağlamalı. Bir yanı toprakla dolu bir duvardaki toprak itkisi.b.Yapının Ömrü Süresince Yapıya Etkiyecek Yükler : Bir yapıya etkiyen yükler genellikle yerçekiminden meydana gelen ağırlıklar olmakla beraber bunların yanında başka yükler ve yüklerinkine benzer etkiler yapan olaylarda göz önüne alınmalıdır. kullanma biçimi.BETONARME HESAP VE PROJE YAPIM ESASLARI HAKKINDA BİLGİLER İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Erdoğuş TOPSAKAL . Vinçlerin ya da başka hareketli araçların hareket doğrultusunda fren ve ona dik olarak çarpma etkileri ise yatay kuvvetlerdir. Bu yükleri uygun biçimde taşıyan ve zemine aktaran elemanların tümüne yapının TAŞIYICI SİSTEMİ adı verilir. titreşim ve ısı geçirmeyi en aza indirgemeli. tüneller su çekme yöntemleri ile inşaat sırasında çalışır hale getirilebilmektedir. .Donmuş zeminin mukavemeti çok yüksek olmaktadır.Şube Müdürü STATİK . her çeşit tesisatın yapılabilmesine bunların elemanlarının yerleştirilmesi uygun olmalıdır. Ekonomi sağlamak amacıyla çok ayrıntılı ve karmaşık hesaplar yapılması pek gerçekçi olmamakla birlikte zaman ve mühendislik kaybına sebebiyet verdiği bilinmelidir. ısıtma. 1 . Su seviyesi veya akımı altında bulunan hendekler. destek ve kazı işlerinin yapılacağı yerde sondaj yöntemiyle delinir ve borular indirilerek dondurma tekniğinin tipine göre sistem kurulur. Kaptaj çukurlan. Herhangi bir betonarme yapının oluşturulmasında izlenen aşamalar 5 grupta toplanabilir. drenaj boru ve hendekleri. malzemesi. yangına dayanıklı. Bu yüklere ÖLÜ YÜKLER adı da verilmekte olup. Zemin.BETONARME HESAP VE PROJE YAPIMI İÇİN TEMEL İLKELER Betonarme yapının tasarımında en önemli iki unsur Güvenlik ve Ekonomidir. bunlar için yapılacak izolasyona imkan sağlamalı. taşıyıcı sistemler kendi ağırlıkları ile birlikte üzerlerine gelen yükleri taşımak ve en kısa yoldan zemine aktarmaktır. Ancak yapının tasarım ve öngörülen detayların uygulanabilir olması.b. güvenlik ve ekonomi kadar önemlidir. aydınlatma. Su çekme ve kontrolü yöntemlerine bir bakıma zemin iyileştirmesi olarak bakılabilir Temel mühendisliğinde uygulanan konulardan biridir. az yer kaplamalı. havalandırma. yapının kendi ağırlığı olarak genelleştirilebilir. yapım tarzı ne olursa olsun her yapı çeşitli yüklerin etkisi altında bulunur. Taşıyıcı olan ve olmayan elemanların ağırlıkları yapıda sürekli olarak bulunduklarından bunlara SABİT YÜKLER adı verilir. düşey ve yere doğru yönlenmiştir. açık kazılar. şekil değiştirmeleri küçük kalmalıdır. Bu yükler yapının kullanma amacına göre tahmin edilir.Dondurma yöntemi. depo ve silo duvarlarındaki itki de yapıya etkiyen yatay kuvvetler olarak değerlendirilir. Yapının taşıması gereken yüklere ise HAREKETLİ YÜKLER veya YARARLI YÜKLER denilir. Zeminlerde ısı iyileştirmesi özellikle lös zeminlerde uygulanmıştır. temiz ve pissu v. STATİK . Bu nedenle taşıyıcı sistem kavramını iyi tanımak gerekmekte olup. ses. Diğer taraftan yükler altında çatlak v. büyük çaplı ve teçhiz edilmiş kuyular en yaygın yöntemlerdir. 2 .

yeraltı suyu yüksekliği ve etkinliği. Farklı oturmaların sebep olacağı çatlamaları inlemek ve yapıyı ona göre projelendirmek için de zemin etütlerinin titizlikle yapılması gereklidir. Ancak konumuz. saçak ve parepet detayları. Bu yöntem.arıtma tesisi üniteleri ve borular) suyun kaldırma kuvveti daima dikkate alınmalı ve gerekli tahkik yapılmalıdır. mimari projedeki aks ölçüleri. Su yapılarında mukavemet ve stabilitenin yanı sıra betonun geçirimsizliği ve oluşabilecek muhtemel çatlakların sınırlandırılması da önem kazanmaktadır. toplam bina boyu. Zemine ait kotlar.Yapıyı oluşturan elemanların teker teker ve bir arada hesaplanan kesit zorlan altında dayanım ile güvenliği sağlayacak şekilde boyutlandırılması ve donatı hesabının yapılması. baca merdiven. kum.Yapının Tasarımında Öngörülen Uygun Bir Biçimde Yapımının Sağlanması: Bunun sağlanması için iyi bir sözleşme ve şartnameler ile etkin kontrollük ve denetimdir. Yine istinat yapılan için gerekmesi halinde toptan göçmeye karşı da şev stabilite analizi yapılmalıdır. Söz konusu bu projeler tesisat projeleri ite de uyumlu olmalıdır. yeraltı suyu ve varsa bu suyun betona olan etkileri ile zemin emniyet gerilmesinin doğru olarak tayin edilmesi gereklidir. Deprem etkisi yapının titreşimi sonucu ağırlığı ve depremin şiddeti ile orantılı olarak meydana gelen yatay kuvvetlerdir. Devrilme ve kayma için yapının önemi ve zemin durumu da dikkate alınmalı ve güvenlik katsayısı 1. Temeldeki farklı oturmalar ya da başka sebeplerle meydana gelen mesnet çökmeleri de önemli kesit zorlan meydana getirebilir. Su yapılarında betonarme hesaplarının Emniyet Gerilmeleri Yöntemi ile yapılması tavsiye edilmektedir. ve bunların yapıda en elverişsiz durumu yaratacak biçimde etkidiği kabul edilir. PROJELENDİRMEDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR Projelendirmede dikkat edilecek hususlar her proje için geçerli Olmalıdır. kat planındaki kotlar. Bu konuda Deprem Yönetmeliğine mutlaka uymak gerekir. dilatasyon yerleri. en büyük gerilmelerin olduğu yerleri bulup çatlamaları en aza indirgemek açısından iyi fikir verebilmektedir. Etüdlerde. Sabit yüklerin gerçeğe yalan olarak hesaplanabilmelerine karşılık Hareketli yükler tahmin edilebilir. toprak-küskü gibi genel ifade kullanılmamalıdır. itibariyle kullanılan ifadeler ve öneriler su yapılarına yönelik olacaktır. Yapının teşkil edileceği yerin heyelan durumu. kanalizasyon tesislerine ait su yapılarında çok büyük gerilmeler meydana gelmediğinden. Ancak. balçık gibi ifade edilmeli. Kesme Kuvveti ve Eğilme Momenti olarak hesap edilirler. silt. Bu nedenle yük kabullerinin mümkün mertebe doğruya en yakın şekilde tayin edilmesi gerilme dağılımı konusunda fikir vermesi açısından çok önem arz etmektedir. Taşıma Gücü prensiplerine göre yapılan betonarme hesaplarında kabul edilmektedir.Rüzgar ve deprem etkileri özellikle yüksek yapılarda önemli olur ve yatay yük olarak değerlendirilir. Yapılar çeşitli geometrik şekillerde olabilir.5 dan az olmamalıdır. . betonarme hesaplarda kesit tesirleri dikkate alınmalıdır. Su yapılarında malzeme olarak B225 ve BÇ I veya BÇ III kullanılmalı ve her paftaya ayrı ayrı yazılmalıdır. Ancak yapının geometrik şekli ne olursa olsun. Su yapılan çeşitli yük kombinasyonlarında dolu ve boş hallerine göre statik hesapları yapılarak en elverişsiz duruma göre uygun Betonarme Proje yapılmalıdır. daha önce tasdik edilen mimari projeye uygun olması gerekmektedir. İstinat yapılarında betonarme hesaplar ve zemin emniyet gerilmeleri kontrolünün yanı sıra devrilme kayma ve burkulmaya karşı da kontrol edilmelidir. 4 . aydınlık boşluk yerleri ve ebatları uygun olmalıdır. çakıl.Belirlenen Bu Yükler Altında Kesit Zorlarının Bulunması: Normal Kuvvet. eni. Betonarme proje. ıslak hacim yerleri. 5 . zemin kesiti mutlaka gösterilmeli ve zemin cinsleri mekaniği terimleri ile kil. Özellikle yeraltı suyunun bulunduğu yerlerdeki su yapılarında (terfi merkezi kum tutucu . 3 . Şayet zeminde betona zararlı kimyasalların bulunması halinde yapının zemine gömüldüğü kısımları için TS 3440e göre önlem önerilmeli gerekirse proje geliştirilmelidir.

Yapılardaki farklı oturmalardan dolayı meydana gelebilecek gerilmeler ve çatlaklar ciddi problemler yaratabilir. 6. şartname.Her kata veya değişen katlara ait 1/20 ölçekli. 6.Beton. bakım kuralları (TS 1247). YÖNETMELİK. Zemin yoğunluğunun 2 ton / m3 alınmasına rağmen .Yapı elemanlarının boyutlandırılmasında alınacak yüklerin hesap değerleri (TS 498). BORUYA ETKİ EDEN KUVVETLER 1.Dolgu Yükü 2. Temel Detaylan. 5.Proje Açıklama Raporu veya Açıklama Notu.1/20 ölçekli. 3. rüzgar yapı için önem arz ediyor ise tahkik yapılmalıdır.İçte su + dışta zemin yüklemesi beraberce ele alınmalıdır. 4. zemin cinsi.Diğer standart. . Temel ve Kalıp Planı. yapım. hendek yüksekliği.Boyut. yönetmelik v.s. açıklık ve yük bakımından birbirinin aynısı olmayan 1/20 ölçekli . 8. 4. PROJE BÖLÜMLERİ Betonarme proje hazırlanmasında yerine getirilmesi gereken çalışmalar: 1.Trafik Yükü 3. Su yapılarında boru giriş ve çıkışlarında ve diğer tesisatlarda esnek derzler yapılmalı veya gerektiği şekilde zemin iyileştirilmesine gidilmelidir.1/50 ölçekli. Kiriş Detaylan. 7.Su yapılarında iç duvarlar için sadece su yüklemesi söz konusu olup dış duvarlarda ise . ŞARTNAMELER 1.Zemin yüklemesi III. Kalıp ve Donatı Planı.Mimari projenin uygulanmasında kullanılacak diğer detaylar (varsa). 3. PROJENİN HAZIRLANMASINDA YARARLANILACAK STANDART.Statik ve Betonarme Hesaplan.Betonarme yapıların hesap ve yapım kuralları (TS 500) 2.Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın bina yapılacak arsalarda zemin tetkiki ve emniyet gerilmesi tayini hakkında talimatlar.Su yüklemesi II . döküm. gerekmesi halinde (D.Borunun Kendi Ağırlığı Dolgu Yükü : Boru dış üst kotu ile bitmiş zemin kotu arasındaki zemin ağırlığıdır. 9.Su Yükü 4.1/20 ölçekli. hendek genişliği. Aksi halde yapılan daha küçük kısımlara ayırmak ve uygun derzler teşkil etmek gerekir.Afet bölgelerinde yapılacak yapılar hakkında yönetmelik.İ. . Merdiven Detayları. Proje Düzenleme Esasları.Bayındırlık ve îskan Bakanlığı'nın Genel Tetkik Şartnamesi. A. temel zemininin sıkışma özelliğine önemle dikkat edilmelidir. serme şartı ve hendek şev eğimi de etkili olmaktadır.Bankamız yapı projelerinin hazırlanması ile ilgili Teknik Şartname. 8. Bu nedenle arazinin jeolojik yapısına. 5.DLH gibi).S. KANALİZASYON BORULARININ STATİK HESAP ESASLARI Basınçlı veya basınçsız boruların seçimi. gömülü olan boruya zemin ve ilave dış yükler sebebiyle tesir eden dış basınçlar ile zemin ve borunun rölatif rijitlikleri ve ortak mekanik davranışları dikkate alınarak hesap yapılır. Zemin yüklemesi halinde arka dolgunun aktif zemin basıncının en büyük teorik değeri kullanılmalı. Aplikasyon Planı.Her kata veya değişen katlara ait 1/50 ölçekli. I . 2. 7. yapı depreme karşı tahkik edilmeli.

20 7 45 8 HT60 3 10 1. ZEMİN CİNSLERİ VE ZEMİN YÜKLERİ Bu etkiler 4 grupta incelenmektedir.0 2. C.1 NOT: K1 ile K2 daima birlikte ele alınır. tekerlek aralığı. Borunun Kendi Ağırlığı: Boru et kalınlığı ve boru betonunun yoğunluğu etkili olmaktadır.40 5 30 HT38 3 6.0 0. Elverişsiz durumun belirlenebilmesi için.20 60 LT = Hafif vasıtayı göstermektedir.5 1.5 0:5 0. 3 durumda incelenmektedir.40 6 38 HT45 3 7. Boru içindeki su yükü hesaplara dahil edilmektedir. B.20° turba) 2. SERME ŞARTI Hendek duvarları ile dolgu arasındaki sürtünmedir. Su Yükü : Borunun içindeki ve dışındaki su boruya kuvvet olarak etkimektedir. ZEMİN GRUBU ZEMİN CİNSİ İÇSEL SÜRTÜNME AÇISI BİRİM AĞIRLIĞI t/m3 YATAY ZEMİN BASINÇ KATSAYILARI Ki K2 1 2 Kohezyonsuz (Çakıl. Trafiğin cinsi (büyüklüğü).2 0. borunun zemindeki derinliği ve boru çapı etkili olmaktadır.50 2 6 2 LT12 4 1.Boru içinde ve dışında su yükü olduğuna göre 2 . HT = Ağır vasıtayı göstermektedir.3 3 4 2.Yalnızca boru içinde su yükü olduğuna göre 4 .Trafik Yükü: Zemin üzerindeki trafiğin boruya olan etkisidir.5 1.5 1.4 0.5 0. 1 . darbe faktörü. . aks aralığı. Boru dışındaki su yükü genelde boruya elverişsiz şekilde etkilememektedir.Yalnızca boru dışında su yükü olduğuna göre 3 . Standart Taşıtlar için Tekerlek Yükleri Tekerlek Yük NO SEMBOLÜ AĞIRLIĞI DİNGİL MAKSİMUM DARBE FAKTÖRÜ (ton) SAYISI TEKERLEK YÜKÜ (ton) LT 3 1 1.40 4 26 2 HT 30 3 5 1.50 1 3 2 LT 6 2 1.50 3 12 2 HT26 6.0 0.0 2.35° kum) ÇokAz Kohezyonlu 30° (Üniform olmayan kum veya çakıl Karışık kohezyonlu 25° (Killi kum) Kohezyonlu (kil-silt.Hem boru içinde hem boru dışında su yükü olmadığına göre hesap yapılarak en elverişsiz durum belirlenir.5 0.

F. boyutları. (Vps < 0. tepe basınç yükleri ve bir çok detayları TS 821'de bulunmaktadır. G.Boru dış çapıdır). Bu donatılar boru et kalınlığının tam ortasına maksimum moment esas alınarak Yerleştirilmektedir. Beton genişliği D+20 cm' den az olmamalıdır (D. YÜK DAĞILIMI 3 tipte incelenmektedir. Eliptik donatı bazı zorluklar ve olumsuzluklar nedeniyle kullanılmamaktadır. Ancak. çakıl ve yumuşak olmayan ince taneli zeminlerde yapılan yataklama tipidir. (Vps > 0. 2. dolgu zemini ile hendek duvarı arasındaki sürtünme açısından büyük olamaz.P. 'den büyük çaplar için mukavemet yönünden donatılmalıdır. yataklama açısı ve boru çapı da etkili olmaktadır. Tip Yük Dağılımı: Yalnızca düşey ve yatay kuvvet etkilerinin dikkate . . 3. 1. Yalnızca düşey ve yatay kuvvet etkilerinin dikkate alındığı ancak temel reaksiyonunun radyal olarak tepki gösterdiği yük dağılımıdır.A TİPİ Yataklama : Yumuşak. 2.) 3. (Vps > 0.) Boru zemin sistemi rijitliği V.. 1.B TİPİ Yataklama : Kum.1 olması halidir. Yataklama kalınlığı 10 cm' den az olmamak kaydıyla D/4 ölçü olarak alınır.1 olması halidir. gerekirse tahkike tabi tutulmalıdır. YATAKLAMA TİPLERİ 3 tip yataklama kabul edilmektedir. Tip Yük Dağılımı: Düşey ve yatay kuvvet etkilerine ilave olarak zeminin pasif tepkisini de dikkate alan bir yük dağılım tipidir.C TİPİ Yataklama : Betondan yapılan yataklamadır. BORU HESAPLARI Boru hesaplarında boruya etki eden kuvvetlerin yanı sıra borunun yataklama tipi. (İçsel sürtünme açısı. 3.Borular Ф 600 mm.) Vps: Boru zemin rijitliğidir.S. BORULARA AİT ÖZELLİKLER Boruların beton cinsi.Donatı hesaplarında boruya gelen yükler tepe basınç yükünden fazla ise bu yüklere göre hesap edilmelidir. 2. 4. E. Yataklama kalınlığının minimum D/10 + 10 cm olması gerekmektedir. tepe basınç yükünün.Ф 1200 mm.1 olması halidir. boruya etki eden yüklerden fazla olması halinde boru iç ve dış donatısı tepe basınç yüküne göre hesap edilir.Ф 1200 mm' den küçük borular tek donatılı olarak donatılandırılmaktadır. Yataklama açısının 120° olması en ekonomik yataklama açısı olarak kabul edilmektedir.alındığı yük dağılımıdır. H.) D. BORUNUN DONATILANDIRILMASI 1.DURUM 1 2 3 SERME ŞARTI İksasız veya Çok İnce İksalı Sıkıştırılmış Dolgu Boru Seviyesinde Sıkıştırılmış Boru Hidrolik Dolgu Olan Palplanş İksalı Dolgu SÜRTÜNME AÇISI (p') p' = Ф Üstü p* = 2/3 Ф Kalın Levhalarla İksa Edilmiş ve İksa Levhalar p' = 0 Alınmış Dolgu Ф = Dolgunun içsel sürtünme açısıdır. ve daha büyük çaplı borular çift donatılı olarak yapılmaktadır. Aksi halde donatı hesabı tepe basınç yüküne göre hesap edilmektedir. Tip Yük Dağılımı (Beton Yataklama) . Bu tip yataklamada boru zemine direk oturmaktadır. Dış donatı boru yanlarındaki momente göre. Ф 600 mm. iç donatı ise maksimum olan tepe veya taban momentine göre hesap edilmektedir. çok sert veya kayalık zeminlerde yapılan yataklama tipidir.

180° yataklama da maksimum moment çok daha iyi alınmakta ancak. büzle. . 90° yataklama yapılması halinde boruya maksimum moment intikal ettiğinden ve bu moment alınamadığından tavsiye edilmemektedir.SONUÇ VE ÖNERİ Boruların yataklaması çok önem arz etmektedir. yumuşak olması.) durumlarında hendek tabanı kum-çakıl olacağından B tipi yataklama yapılır. Ancak A tipi yataklama yapılan kazı hendeklerinde zemin ıslahı veya drenaj yapılması (kûmla. hendek tabanının. ve ya hendek tabanının temizlenemeyecek kadar taşlarla dolu olması halinde yapılmaktadır. plastik borayla. granüler dolgu miktarı artmış olacağından maliyet artacaktır. A TİPİ YATAKLAMA (120 Derece Zemin Yataklamalı) A Tipi yataklama: Boru projesinde 120 derece zemin yataklaması bulunan hendeklerde. Bu nedenle 120° yataklama (2 a ) en ekonomik yataklama olarak önerilmekte ve örnek olarak ekte verilmektedir. elenmiş aynı boyut ve nitelikteki kırma taş malzeme kullanılabilecektir. Şekil 30 : A Tipi Yataklama Kesiti GEÇİCİ NOTLAR: 1° Yataklamanın A tipi olacağına ve yatak ıslah tabakasının kalınlığına ilgili Bölge Müdürlüğümüzce karar verilecektir. çok sert olması. yataklama ve yatak ıslah malzemelerinin yerine konkasörle kırılmış. boruda ekonomi sağlanabilir. v. künkle.b. 2° Ekonomik olması ve ilgili Bölge Müdürlüğümüzün uygun görmesi halinde yukarıdaki dolgu. Uygun ve iyi bir yataklama ile boru emniyete alınabilir. kaya olması.

GEÇİCİ NOT: Ekonomik olması ve ilgili Bölge Müdürlüğümüzün uygun görmesi halinde yukarıdaki dolgu ve yataklama malzemelerinin yerine konkasörle kırılmış. hendek tabanında. B TIPI YATAKLAMA (120 DERECE ZEMİN YATAKLAMALI) (ZEMİN ISLAHLI VEYA DRENAJLI) B tipi yataklama: Boru projesinde 120 derece zemin yataklaması bulunan hendeklerde. hendek tabanında. kum.B TİPİ YATAKLAMA (120 DERECE ZEMİN YATAKLAMALI) B tipi yataklama: Bora projesinde 120 derece zemin yataklaması bulunan hendeklerde. kum. . elenmiş aynı boyut ve nitelikteki kırma taş malzeme kullanılabilecektir. Ayrıca A tipi yataklamalarda zemin ıslahı veya drenaj yapılması durumlarında da hendek tabanı kum-çakıl olacağından B tipi yataklama yapılır. çakıl ve yumuşak olmayan ince taneli toprak zeminlerin bulunması veya bunların karışımlarının bulunması halinde yapılır. çakıl ve yumuşak olmayan ince taneli toprak zeminlerin bulunması veya bunların karışımlarının bulunması halinde yapılmaktadır.

İHZARAT. yataklama. drenaj zemin ıslahı içinde düşünülecektir. 2° Ekonomik olması ve ilgili Bölge Müdürlüğümüzün uygun görmesi halinde yukarıdaki dolgu. elenmiş aynı boyut ve nitelikteki kırma taş malzeme kullanılabilecektir. lastik. çakıl. Sözleşmesinde ihzarat bedeli ödenmesi ön görülen malzeme yıllık iş programına göre ve o yıl yapılacak iş kalemleri için yeterli olacak miktarda ihzar olunur. ıslah veya drenaj tabakasının kalınlığı ile ıslah veya drenaj biçimine ilgili Bölge Müdürlüğümüzce karar verilecektir. Ancak iş programına uygun olmak kaydıyla belirli bir süre beklemesinde salanca olmayan boru. ihale kapsamında yapılacak iş kalemleri için gerekli olan malzemenin yıllık iş programına göre yeterli olacak miktarda şantiyede hazırlanmasıdır. kum. zemin ıslahı ve drenaj malzemelerinin yerine konkasörle kırılmış.Şekil 32: B TİPİ YATAKLAMA KESİTİ GEÇİCİ NOTLAR 1° Zemin ıslahı veya drenaj tabakasının yapılıp yapılmayacağına.2.1984 gün 18313 sayılı resmi gazetede yayımlanan tebliği ile ihaleye tabi işlerde' kullanılacak malzemeler için TSE garanti belgesi olmayanların kontrol teşkilatınca kullandırılmaması istenildiğinden ihzar edilecek malzemelerden Türk Standardı . Ancak hem zemin ıslahının ve hem de drenajın gerekmesi halinde ayrı ayrı tabakalar halinde yapılmayacak. conta ve font kapak gibi malzemelerden inşaatın ileriki yıllar ihtiyacı için Bankanın izniyle ihzarat yapabilir ve bedeli ödenir. demir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’ nın 15. MALZEME TEMİNİ VE TAKİBİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mehmet Ali ÖZALP Şube Müdürü İhzarat. Yıl ihtiyacından fazla ihzar edilen malzeme için bedel ödenmez.

malzemeyi temin etmekle yükümlü olduğu sürenin tespitinde onaylı iş programındaki süreler ve ihzaratın şantiyeye girdiğinin tespit olunduğu tarihler göz önünde bulundurulacak. makina. temin süreleri ve yıl içi yatırımında dikkate alınması gibi hususlar göz önünde bulundurularak yeterli süre önceden tahsis için talepte bulunularak teslimdeki gecikmelere ve işin aksamasına yer verilmemelidir. Türk Standardı bulunmayanların da ilgili standart ve normlara göre testleri yapılarak deney raporlarıyla uygunluklarının kanıtlanmış olmasına dikkat edilmelidir. Bankaya karşı yükümlülüğü varsa ve imalatı bu kasabada yapıyorsa bu malzemeye imalat yerinde iken teminat mektubu aranmaksızın yine ihzarat birim fiyatının %80 'ini geçmemek üzere ihzarat bedeli ödenebilir. Bankaca verilecek malzemenin tesliminde gecikme olması halinde süre uzatımının ne şekilde tespit olunacağı özel şartnamede belirtilmiş olmakla beraber ilgili imalatın iş programındaki yapım zamanı ve gerekli malzemenin miktarı. 1988 ve sonraki yıllar baskılı sözleşmelerimizle 1988 den önceki yıllar sözleşmelerimizden de hükümlerinin eklendiği 20. boru ve teçhizatı gibi malzemeler iş yeri dışındaki bir kasaba veya şehirde imal edilebilir ve bu malzemeler imalat yerindeyken teminat mektubu karşılığında ihzarat birim fiyatının % 80 'ini geçmemek kaydıyla ihzarat bedeli ödenebilir. Ancak son hakedişten sonra yıl sonuna kadar yapılmış bir iş alması halinde imalata giren ihzarat miktarı dikkate alınır Tespit olunan ihzarat miktarı olması gerekenden az olması halinde eksik olan miktarın tespit tarihindeki Bankaca temin olunabileceği malzeme ve nakliye bedelleri hakedişten düşülecektir. deney raporlarıyla malzemenin uygunluğunun kanıtlanması hususlarına uyulacaktır. Yılı içinde olacak artış ve eksilişler değerlendirilirken yüklenicinin. Bankamızca temin olunan pompa.demir kapak. İmalata başlamadan önce Bankanın yazılı izni alınmak şartıyla demir direk. Yapılan işlerin kaliteli olması büyük ölçüde kullanılan malzemelerin kaliteli olmasına bağlı olduğundan hem malzemenin kalitesi hem de gereksiz ödemelere yer vermemek için temin olunan malzemelerin takibi büyük önem arz etmektedir. . doğrama. Ancak yüklenicinin aynı il veya komşu il içinde başka bir kasabada. belirli bir fiyat değişikliği tarihine kadar şantiyede bulundurulması gereken malzeme miktarı. Bu ahvalde de yine yukarıda belirtilen iş programına göre temin. makine ve teçhizat için üretici firmalarla yapılan sözleşmelerde genellikle sözleşmesinde belirtilen süre içerisinde yapılacak montaj bedeli de imalat bedeline dahil olmakta ve montajın anılan süre dışında yapılması halinde ayrıca montaj bedeli ödenmesi gerekmektedir. Keşiflerde yer alan malzemelerden yüklenicinin temin edeceklerinin dışındaki boru. sözleşme hükümleri ve 26. kaldırma tertibatı. İhzarat bedeli ödenmiş olan malzeme İdarenin malı olduğundan yılı içinde tüketilemeyip ertesi yıla intikal eden ihzarata uygulama yılında mükerrer bedel ödenmemesi için her yıl sonu itibariyle yapılan ihzarat bir tutanakla tespit olunarak ertesi yıla intikal eden ihzarat malzemesine uygulama yılında hakedişe uygulama yılı fiyatları dahîl olunduğunda sözleşme esaslarında ihzarat kesintisi yapılacaktır. gibi bazı malzemeler de Bankamızca temin edilmektedir. hava kazanı. kazan.şantiyeye gelen malzemeye ait sevk irsaliyesi tarihi ile fatura tarihi arasında 10 gün'den fazla fark olması halinde fatura geçerli olmayacaktır.s. TSE belgesi.1989 gün 89/54 sayılı genelge esaslarında malzemenin iş programındaki temin süresi içinde lineer olarak artan miktarlarla ihzar edileceği esasına göre tayin olunacak. Çok sık olmasa da Bölgemiz talebine binaen Bankamızca tahsisi yapılan malzemenin ilgili sınai imalatının hazır olmayışı nedeniyle malzeme temin sözleşmesi süresi içinde montajı yapılamadığından ayrıca montaj bedeli ödenmesi durumunda kalınabilmektedir. pano.. v.1988 gün 19905 sayılı resmi gazetede yayımlanan 88/13181 sayılı kararname Bina tesisat işleri dışındaki tesis ve yapı inşaasında kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemelerle nakliye bedellerinin sözleşme veya uygulama yılı başındaki fiyat ve bedellerine göre yılı içinde meydana gelecek artış ve eksilişlerin KDV hariç yüklenici kan eklenmeden ve ihale indirimine tabi tutulmadan aradaki farkların net olarak ödenmesini veya kesilmesini ön gördüğünden ihzaratın sağlıklı olarak takip olunmasının önemi daha açık görülmektedir.6.8. süreleri.bulunanların TSE belgeli. pompa. Düzenlenen tespit tutanağındaki ihzarat miktarı o yıl içinde düzenlenmiş son hakedişteki ihzarat miktarından az olmayacaktır.

1975 yılından itibaren santrifüjlü boru imalatından vazgeçilerek bunun yerine Ф 1200 mm çapa kadar beton boru ve özel parçaları imal edildiği vibrasyonlu beton boru atölyelerinde üretilmeye başlanmıştır. dairesel kesitli olarak imal edilmiştir. tahsis olunan malzemenin takibi yapılarak süresinde yüklenicisince teslim alınması sağlanarak işin aksamasına ve montaj süreleri aşılarak ilave montaj bedeli ödenmesine yer verilmemelidir. olup. Büyük çaplarda imal edilen beton boruların TS 821'de öngörülen et kalınlıklarının yeterli olmadığı gerekçesiyle kanalizasyon işlerinde kullanılacak boruların daha dayanıklı olması için Avrupa Topluluğu'na üye ülkelerde geçerli olan standartlara uygun boru üretimine geçilmesi karalaştırılmış ve kaynak olarak ISO (Milletlerarası Standardizasyon Teşkilatı) veya topluluğa üye ülkelerin standartlarından istifade edilmesi prensibi kabul edilmiştir. Yoğun trafik yüküne maruz kalan mecralara döşenen Ф 600 mm den daha büyük çaplı beton borularda çatlama vakaları gözlendiğinden 1987 yılından itibaren Ф 700 mm ve daha büyük çaplı prefabrik boru ve yerinde dökme mecraların betonarme olarak imal edilmesi Bankamızca uygun görülmüştür. bu süreçte 0 500 mm ve daha büyük çaplı pis su mecraları. Söz konusu makinelerde Ф 500 mm ve daha büyük çaplı borular üretilemediğinden.Ç. makine ve teçhizat gibi malzemelerin tahsis taleplerinde ilgili sınai imalatın montaja hazır olabileceği zaman ve malzemenin imal veya temin süreleri göz önünde bulundurularak yapılmalı. Bu aşamada beton boru ve özel parçalarının imalat tarzı. Bu atölyelerde üretilen beton borular daha büyük çaplarda üretildiği için bu gelişme beton borular için bir aşama kabul edilmiştir. bunun yerine santrifüjlü boru makinelerinde üretilen beton boru imalatına başlanılmıştır.1990.M 86 standartlarına uygun olarak .Beton ve betonarme borular Bankamızca kanalizasyon tesislerinin yapımına 1969 yılında başlanmış olup.Ç.boruların kullanılmasından kısa süre sonra vazgeçilmiş.8. tarih 4401 sayılı yazı ile TS 821 ve 3830 standartlarında ön görülen et kalınlıklarının yetersiz kaldığını TSE'ne intikal ettirmesinden sonra . Daha sonra kanalizasyon ihalelerinin çoğalması ve maliyetinin yüksek olması nedeniyle A. yerinde dökme boru olarak imal edilmekte idi. PREFABRİK BETON VE BETONARME BORULAR İLE BACALARDAKİ YENİLİKLER İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI İhsan DİLSİZ . basınçsız yağmursuyu boruları İ985'de revize edilen TS 821'e göre yapılmaya başlanmıştır Bu normda üretilen boruların boyları 1 m. Bankamız 10. bu borulara ait birim fiyatlar 1988 yılında Bankamız Birim Fiyat Cetvellerine dahil edilmiştir.Ф 1800 mm çaplarındaki prefabrik betonarme borular eliptik donatılı olarak imal edilmeye başlanmış olup.Borular kullanılmıştır. vasıflan.Şube Müdürü A. istif ve taşıma esaslarının belirlenmesinde DİN 4032 normu tatbik edilmiştir.Bu nedenle montaj yapılacak pompa. muayene metotları. istenilen kalitede ve et kalınlıklarında yeterli tepe basıncına dayanıklı betonarme boruların ISO (Milletlerarası Standardizasyon Teşkilatı) 2785 yük kabulleri ile ASTM C 76 . Söz konusu imalatlara ait esaslar 1978 yılında TS 821 olarak TS ye dahil edilmiştir. Ф 7OOmm .ilk aşamada pissu mecralarında boru olarak 5 atü' ye dayanıklı A. ölçü ve toleransları. Daha sonra beton ve betonarme borular ve özel parçaları.

yukarıda zikredilen özellikleri kapsayan muayene baca elemanları kullanılmaya başlanmıştır. Boruların kaliteli bir şekilde üretilebilmesi için. işletilmesi sırasında teknik hataların minimum olması görüşü esas 'alınarak yürütülmelidir. Kasım 1993 revize TS 821'de belirlenen ölçü ve yapım esaslarına uygun olacak şekilde sınıflandırılmıştır.1991 tarihinde tasdik edilerek uygulanması için Bölge müdürlüklerimize gönderilmiştir. Kanalizasyon inşaatlarının kabulü ve işletmeye açılmasında en büyük hataların muayene bacalarından kaynaklandığını. imalatı tamamlanan muayene bacalarının % 80 den fazlası yer altı suyunu mecra içine aldığı teknik incelemeler sırasında tespit edilmiştir.7. taban elemanları TP 10/20 -D. ASTM C 76.imal edilmesi için.M 86 Standartlarında boru üretimi yapacak fabrikanın muhteviyatı 1990 yılında Bankamızca bir tutanakla belirlenmiştir. konu ile ilgili araştırma ve çalışmalar Temmuz 1996 tarihinde tamamlanmıştır. deney ve yapım esasları yeniden belirlenmiş.Ф 1800 mm çaplar arasında imalatı yapılan mecralar için TP 10/20-A. 3. lastik conta birleşimli muayene bacası prefabrik taban ve gövde elemanlarının projeleri Başkanlığımızca hazırlanmıştır. 1991 yılında Ф 1200 mm . İşçilik hatalarının minimuma indirilmesi bakımından muayene bacalarının taban betonlarının da prefabrik olarak yapılması ve tüm baca elemanları birleşimlerinin lastik conta ile yapılması esası Başkanlığımızca prensip olarak kabul edilmiştir. Bankamızca-yüklenicilere talimat verilmiş. TS 821'in revizesini takiben kanalizasyon pissu ve yağmursuyu mecralarında kullanılan beton ve betonarme borular. buhar kürüne çok önem verilmesi gerekmektedir.0 3000 mm çaplar arasında imalatı yapılan mecralar için TP 10/20 -B muayene baca tip projeleri hazırlanmış olup.1993 tarihinde resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.yılında yayımlanan Bankamız Birim Fiyat Tarifleri ve Birim Fiyat Analizleri kitaplarına dahil edilmiştir. Bu nedenle. Almanya'da yapılan uygulama yerinde incelenmiş ve bu esaslar çerçevesinde buhar kürlü. Başkanlığımızca hazırlanan muayene bacası lastik conta birleşimli. tip projeleri adı altında 9/10/1996 tarihinde .Ç. Söz konusu Projeler prefabrik olarak hazırlanmasına rağmen prefabrik elemanların birim fiyatları yapılmadığından 1990 yılma kadar baca imalatları yerinde dökme olarak yapılmıştır. Ancak 1993 yılında TS 821 revize edilerek beton ve betonarme boruların ölçü. B. Kuru olmasına rağmen rengi koyu gri görünümde olan borular buhar kürü tatbik edilmeyen boru olarak nitelendirilir.9.Boru görünümünde ( açık gri) olması gerekmektedir. revize TS 821 6. Bu esaslar çerçevesinde yapılması kararlaştırılan buhar ve su kürlü beton ve betonarme boruların Birim Fiyat Analiz ve Birim Fiyat Tarifleri Başkanlığımızca hazırlanarak 1995. Bu nedenle TS-3830' da belirlenen esaslara uygun olarak buhar kürü tatbik edilmesi ve bilahare su havuzlarında dinlendirilmesi gerekmektedir Buhar kürüne tabi tutulmuş beton elemanların rengi kuru halde A. 1990 yılında TP 10/20 projelere esas olacak birim fiyat tarif ve analizleri hazırlanarak Bankamız Birim Fiyat Cetvellerine dahil edilmiş . Kabulü bankamızca yapılması koşulu ile söz konusu betonarme boruları üretecek fabrikaların yükleniciler tarafından kurulması şartı getirilmiştir. gövde elemanları TP 10/20 -C. Büyük çaplı boruların üretimine ASTM C76. bu tarihten itibaren söz konusu boruların proje ve imalatları bu esaslara göre yapılmaya başlanmıştır. 10/20 tıp proje hazırlanmış ve tasdik edilerek uygulamaya konulmuştur. Revize TS 821'ın yayın tarihinden itibaren üç ay sonra eski TS 821 yürürlükten kaldırılmıştır.Ф 1000 mm (Ф 1000 m hariç) çapa kadar döşenen mecralar için uygulanacak muayene bacaları için Alman DİN normlarından yararlanılarak 1973 yılında TP. Avrupa'da eski Din normlarındaki tip projeler 1970li yılların sonuna doğru uygulamadan kaldırılmış bunun yerine. ve bu tarihten itibaren prefabrik baca elemanlarının yapımı yaygınlaşmıştır. ve 0 1800 mm . Kanalizasyon inşaatlarının yapımı.M 86 standartlarında 1994 yılma kadar devam edilmiştir. Bu aşamada.Muayene ve parsel bacaları Ф 200 mm. Bilahare. Bankamızca yaptırılan kanalizasyon inşaatlarında uygulanmak üzere muayene bacası prefabrik elemanlarının yeniden projelendirilmesi çalışmalarına 1995 yılında başlanmış .

Söz konusu taşınmazın tamamının veya bir kısmının kamulaştırılmasına ait Belediye Meclisince kamulaştırma karan alınacaktır. betonarme borularda ise BS 35 esastır. TS 4559 TS 802 TS 500.11. Genel Müdürlükçe talep uygun görüldüğü takdirde yetki verilecektir. Beton borularda beton boru basınç mukavemeti en az TS 500'de öngörülen beton mukavemet sınıflarından BS 30'a. Sızdırmazlık ve tepe basıncı deneyleri Kasım 1993 revize TS 821 esaslarına göre yapılır. Belediyelerce yapılan kamulaştırmalarla ilgili olarak. TS 3068. Söz konusu imalatlara ait Birim Fiyat Tarif ve Analizleri ise bilahare Başkanlığımızca hazırlanmış ve 5.Şube Müdürü Bankamız yatırım programında yer alan tesisler nedeniyle. kamulaştırma bedeli ile tezyidi bedel davaları sonucunda mahkemece karara bağlanan tezyidi bedel farkları .1996 tarihinde tasdik edilerek uygulama esaslarını belirtilen 5. mukavemeti normal dayanımlı beton ve betonarme boruların özellikleri. Bu belgelerin temininden sonra Bölge Müdürlüklerimiz matbu bilgi formlarını doldurarak Genel Müdürlüğümüzden yetki talebinde bulunacaklardır. irtifak (geçiş) haklan bedeli ve zarar-ziyan bedellerinin Bankamızca karşılanması durumlarında aşağıda belirtilen esaslara göre uygulama yapılmaktadır. Agregası Agrega granülometrisi Çimento özellikleri Karışım suyu Donatı çeliği Beton karışımlarının hazırlanmasına Boru yapımında Nitelik kontrolü için Taşıma ve yerleştirme işleminde TS 706 TS 3830 TS 26. TS 3830 TS 2940. Sülfatın zararlı etkisi çok fazla ise kaplama veya gömlekleme gibi benzeri tedbirler alınır.1996 tarih ve 5087 sayılı onay ve projeler Bölge Müdürlüklerimize gönderilmiştir Kasım 1993 revize TS 821'e göre et kalınlığı normal cidarlı. KAMULAŞTIRMA. TS 3646 TS 500 TS 708. Kamulaştırma bedelinin tespiti için kıymet takdiri komisyonunca rapor düzenlenecektir. . TS 20. GEÇİŞ HAKLARI VE ZARAR ZİYAN BEDELLERİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Necdet DEMİRAL . TS 3351 TS 1247.11. Zararlı kimyasal etkileri olan su. Sudaki sülfat miktarı 600 mg/lt' nin üzerinde olduğunda TS 809' a uygun sülfata dayanıklı çimento kullanılır. 2942 sayılı kamulaştırma kanunun ilgili hükümlerine uygun olup olmadığının ve taşınmazın kamulaştırma bedeline karşı tenkis davasının açılıp açılamayacağı hususunun Belediyesince emsal rayiçlerle karşılaştırma yapılarak tespiti ve tespit edilen sonuç bir rapora bağlanacaktır. TS 809.onaylanmıştır. 1-Kamulaştırma işlemi. Kıymet takdiri komisyonu raporunun. TS 1248 Agrega granülometri çapı max 20 mm yi aşmayan bir karışım boru bağlantılarında kullanılacak contalar için TS 5434 deki kurallar esas alınır. zemin ve gaz etkisinde kalan boruların üretiminde TS 3440’ daki kurallar esas alınır.

farkının (tezyidi bedel) Bankamızca ödenmesi istendiği takdirde. Talep Genel Müdürlükçe uygun görüldüğü takdirde gerekli yetki ilgili Bölge Müdürlüğüne gönderilecektir.2.C.Şebeke projelerinin yapımı sırasında imar uygulaması yapılmayan sokaklardan özellikle taşıyıcı .4.Bölge Müdürlükleri. 4. Bankamız yatırım programında yer alan tesislerin yapımı için ayrılan yıl içi ödeneklerinin çok kısıtlı olduğu göz önüne alınarak kamulaştırma bedellerinin Belediyesince karşılanması hususunda. 1. 6. Bölge Müdürlüklerimizce. 4. kamulaştırma ile ilgili Belediye Meclis kararında kamulaştırılan taşınmazın hak sahiplerince açılacak tezyidi bedel davası sonucu ortaya çıkacak bedel farklarının Belediyece karşılanacağı belirtilmelidir. yersel tetkiklerde. işin daha sağlıklı yapılmasını ve gecikmeleri önleyecektir.hakkı bedelleri ile ilgili yetki ve para Bölge Müdürlüğüne intikal ettiğinde gereken para T.1991 tarih ve 26 Nolu genelgede 2942 sayılı kamulaştırma kanununa göre Belediye Encümen kararının alınması bahsedilmekte ise de Bankamız teamülünde Belediye Meclis kararının alınması prensip edinilmiştir. kıymet takdir komisyon kararı ile ödemeye ilişkin Belediye Meclis kararı istenecek ve matbu bilgi formu doldurularak Genel Müdürlüğümüzden yetki talebinde bulunulacaktır. Kamulaştırma ve zarar ziyan bedelleri ile ilgili evraklar Bölge Müdürlüklerince muhafaza edilecek olup. Genel Müdürlüğe suret veya fotokopi gönderilmeyecektir. Kamulaştırma ve zarar ziyan bedellerinin ödemeleri ile ilgili. 11. Bölge Müdürlüklerimizce belediyeler bilgilendirilmelidir. Ziraat Bankası Şubesine ödeme ile ilgili Belediye Meclis kararı ve gerile emri mukabilinde hak sahiplerine ödenmek veya hak sahipleri adına bloke edilmek ve neticede paranın alındığına dair hak sahiplerinin imzasını havi makbuz ödeme ile ilgili Belediye Meclis karan ve Verile Emri Bölge Müdürlüğüne gönderilmek" şartıyla havale edilecektir. 3.Zaruri haller dışında karayolu geçişlerinden kaçınılmalıdır.İçmesuyu ve kanalizasyon projeleri hazırlanırken. Kamulaştırma bedelinin Bankamızca karşılanması söz konusu olduğu durumlarda. 5. uygulamada meydana gelecek aksaklıkları ve tereddütleri gidermek için aşağıdaki hususlarda titizlik göstermeleri.Zarar ziyan bedelleri ile ilgili olarak ise. proje kontrollerinde.Belediyesince kamulaştırma bedelinin arttırılmasına ilişkin davaların açılması ve sonuca bağlanmasından sonra kesinleşmiş mahkeme kararı gereğince kamulaştırma bedeli. Talep Genel Müdürlükçe uygun bulunması halinde yetki gönderilecektir. 2. 5. gerekli görülmesi halinde tadilat projelerinin hazırlanması sırasında.Genel Müdürlükçe ödenmesi uygun görülen . kamulaştırma ve zarar ziyan bedelleri için gönderilen paralan hiç bir şekilde diğer yatının ve cari harcamalar için kullanılmayacaktır. verile emri mukabilinde Bölge Müdürlüğümüzün hesabının bulunduğu bankaya verilecek ödeme talimatıyla hak sahiplerine ödenecektir. hatların karayolu kamulaştırma hudutları dışından geçirilmesine özen gösterilmelidir. kamulaştırılan taşınmazın Belediye adına tescil edilmiş tasdikli tapu sureti veya kesinleştirilmiş el koyma ve tescil kararı yada bedel farkına ilişkin kesinleşmiş mahkeme karan belediyesinden istenecek ve bilahare matbu bilgi formu doldurularak Genel Müdürlüğümüzden yetki talebinde bulunacaktır.İlk kamulaştırma ve irtifak. Ancak kamulaştırmanın kesinleşmesine müteakip taşınmazın tasdikli tapu sureti ilgili Teknik Daire Başkanlığına gönderilmelidir. Kamulaştırılacak alandaki parsel sınırlarının esas alınmasına dikkat edilmelidir. Mahkeme kararma göre talep edilen kamulaştırma bedeli farkı ile zarar-ziyan bedellerine ilişkin yetki Genel Müdürlükten alındıktan sonra bu bedeller usulüne göre muhasebeleştirilerek Belediyesinden istenecek hak sahipleri listesi ödeme ile ilgili Meclis kararı.Özellikle kanalizasyon projelerinin hazırlanmasında belirlenen arıtma tesisi yerlerinin sınırlan kadastro paftalarında da belirtilerek Belediyesine verilmelidir. Belediyelerden. 3.imar planı dahilinde kalan terfi merkezi yerlerinin imara uygunluğu tahkik edilmelidir.

işe başlanmadan önce planlanarak alınmalıdır. teknik şartname.kademe olarak projelendirilmektedir. topoğrafık durumu. Belediyelerce Bankamıza verilen yetkilere dayanarak tesis inşaatları ihale edilmekte ve yer teslimleri yapılarak Bölge Müdürlüklerimizin kontrolerliğinde uygulamaları yürütülmektedir.Ekili arazilerde ve buna benzer yerlerde yapılan çalışmalarda . sosyal. yerleştiği kentlerde altyapının önemini anlamış ve çok eski çağlardan beri yaşadıkları bu yerlere su getirebilmek amacıyla çeşitli projeler geliştirmişlerdir.hatların geçirilmemesine özen gösterilmelidir. yerleşim yerinin nüfusu. Bankamızca yürütülen Kanalizasyon projeleri hazırlanırken. kapalı olan ve imar planına uygun olarak açılmamış1 yollar ise 2. BELEDİYE VE BÖLGE TALEPLERİ. Yatırım programındaki diğer sektörlerin işleri de dikkate alındığında Genel Müdürlüğümüz ve taşra teşkilatımızın nedenli büyük bir iş yükü altında olduğu görülmektedir. 21 şebeke+deşarj. hayatlarını idame ettirebilmek ve bazı sosyal ihtiyaçlarını karşılayabilmek için. Tatbikat projeleri hazırlanma aşamasında Bölge Müdürlüklerimiz gereken titizliği göstermek durumundadır. 7-Karayolu ve diğer kuruluşlardan alınacak geçiş müsaadeleri. 1 arıtma+deşarj. Belirlenen bu esaslar üzerinden işin metraj ve inşaat keşifleri hazırlanmaktadır. 5 deniz deşarjı. Uygulamaya yönelik çıkabilecek . imar planı. talimatname ve Bankamızca yayınlanan genelgelere uyulması hususunda azami dikkatin gösterilmesidir. PROJE KADEME DEĞİŞİKLİKLERİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ahmet DEMİREL Daire Başkanı İnsanlar yeryüzünde topluluklar halinde yaşamaya başladığından bu yana. imarda yolları açık. 6. 25 şebeke.kademe olarak. Aksi durumlarda hattın geçirilmesi için yapılacak imar uygulamasında. Bu projeler belediye ve karakteristik bazında değerlendirildiğinde 456 adet belediyede 872 adet iş üzerinde çalışılacağı görülecektir. her etap projesi ilgili Bölge Müdürlüğüne de iletilmektedir. Genel Müdürlükçe yürütülen işlerin tatbikat projeleri hazırlattırılırken. taşra teşkilatı. Unutmamak gerekir ki iyi bir iş ancak kaliteli bir proje ile gerçekleştirilebilir. ekonomik ve teknik gelişmeler sonucunda da fenni anlamda kanalizasyon tesislerinin projelendirilmelerini geliştirmiştir. proje. Bu iş hacmi ile Bankamızın başarıya ulaşmasının ve yapılan imalatların gerek kullanıcılar tarafından gerekse kamuoyu tarafından beğenilmesinin tek yolu Genel Müdürlük. 281 şebeke+arıtma ve 85 adet şebeke +arıtma+deniz deşarjı projesi yer almaktadır. Kentlere getirilen bu suların kullanılması sonucunda. yatırım programına yeni giren işlerden ise 454 işin ihalesinin yapılması gerekmektedir. yüklenici ve belediyelerin uyum içinde çalışması ve yapılacak iş ve işlemlerde sözleşme. Belediyelerinin kamulaştırma bedellerinin Bankamızca karşılanması talepleri olmaktadır. Bilindiği üzere ülkemizde bu konudaki araştırma ve çalışmaların büyük bir bölümünü Bankamız yürütmektedir. Bu işlerden devam eden işler kapsamındaki 242 işin. oluşan atıkların insan sağlığına zarar vermeden bulunduğu ortamdan uzaklaştırılabilmesi için de zaman içerisinde çeşitli yöntemleri denemiş. iskan teşekkül etmiş kesimler 1. mevcut alt yapısı. zemin özellikleri etüd edilerek en uygun ve ekonomik sistem seçimi yapılıp. çalışma alam mutlaka Bölge Kontrol teşkilatınca belirlenmelidir. 1997 yılı yatırım programının kanalizasyon sektöründe 38 arıtma.

problemler proje aşamasında tespit edilerek Genel Müdürlük uyarılmalıdır. Böylece ileride gerekebilecek tadilat projeleri önlenmiş olacaktır. Bu sebeple, tatbikat projesinin her aşamasında projeler Bölge'ce itina ile tetkik edilmelidir. Genel Müdürlükçe sözleşmeye bağlanan ve 1130 sayılı genelgeye göre Bölge Müdürlüklerimizce yürütülen işlerin tatbikat projeleri 1985/49 sayılı genelgeye göre Genel Müdürlükçe onaylanmaktadır. Bu genelge çerçevesinde düzenlenecek tadilat projeleri hakkında Genel Müdürlük görüşü alınması gerekmektedir. Uygulamada görülen bazı aksaklıklar sebebi ile 1986/67 sayılı genelge yayınlanmıştır. Bu genelgede ifade edilen temel hususlardan biri de tadilat projelerinin Genel Müdürlük tasdiki alınmadan inşaatına geçilmemesi hususudur. Esas olan şudur ki tatbikat projesi şartnameler ve proje hazırlama talimatnamelerine uygun hazırlanmış işlerin- imalatında sorun yaşanmaması gerekir. Aynı mantıkla, hazırlanacak tadilat projelerinin de şartname ve talimatnamelere uygun olması, uygulamadaki sorunları ortadan kaldıracaktır. 1985/49 ve 1986/67 sayılı genelgelere rağmen tadilat projeleri Genel Müdürlükçe tasdik edilmemiş işlerin imalatlarının yapılması, Genel Müdürlükçe tadilat projesinde yapılacak revizyonlarda büyük sıkıntı yaratmaktadır. Bu durumlara meydan verilmemesi için proje değişiklikleri konusunda Bölge, Belediye ve yüklenici işbirliği ile konu irdelenmeli, çıkabilecek sorunlar önceden tespit edilmeli, yükleniciye tadilat projeleri yaptırıldıktan sonra Genel Müdürlük tasdikini müteakip imalatlara başlanılmalıdır. Ayrıca, tadilat projelerinin gerekçeleri hakkında Bölge Müdürlüklerimizce Genel Müdürlüğe ayrıntılı bilgi verilmelidir. Tüm tadilat projelerinde; şebeke planı, hesap tabloları ve profiller bulunmalıdır. Meskun halde bulunan, alt yapıları bir kaç kez ele alınarak fenni bir şekilde yapılmayan, röleve edilmeyen ve hassas bir işletme projesi olmayan yörelerde yaptırdığımız projelerde, uygulama sırasında bazı tadilatların çıkması ve yapılması doğal karşılanmaktadır. Ancak esasa taalluk eden bir değişikliğin olmaması gerekir. Aksi halde yapılan ilk projenin doğruluğu tartışılır olur ki bu durum olmaması gereken bir husustur. Bilindiği üzere projelerimizin arazi çalışmalarının kontrolü ve tasdiki 25.6.1986 tarih ve 1986/67 sayılı genelge ile Bölgelerimizin yetkisine verilmiştir. Proje çalışmalarının bazı bölümleri ile bilhassa tadilat projelerinin tetkik ve tasdik yetkisinin de Bölgelerimize verilmesi arzu edilmesine rağmen, bu hususa projelere gereken ilginin gösterilmemesi nedenleriyle karar verilememektedir. Ülkemizin ekonomik şartlarının getirdiği zorluklardan dolayı kanalizasyon tesislerine yeterli ödenek ayrılamamaktadır. Bunun sonucunda, inşaatların bitirilmesi çok uzun yıllar almaktadır. Kentlerde yaşayan nüfusun hızla artması neticesinde de ilk projelendirmede hedeflenen sınırların dışına çıkılmakta olduğu bir gerçektir. Yukarıda belirtilen hususlardan dolayı işin sahibi belediyelerden zaman zaman ihale kapsamında olmayan ilave teklifler gelmektedir. Bu talepler, projede 2. kademe projelendirilmiş olup da 1. kademeye alınması istenen hatlar, imar dışında olup da belediyesi tarafından toplu konut alam olarak belirlenen alanların altyapılarının ele alınması talepleri çok sık rastlanan durumlardır. Ayrıca, belediye başkanlarının çoğu zaman siyasi kaygılar ve kamulaştırma bedellerinin yüksek oluşu gibi sebeplerle mesnetsiz proje değişikliği talepleri olabilmektedir. Özellikle, terfi merkezleri ve atıksu arıtma tesislerinin yapılacağı alanlarla ilgili olarak tatbikat projeleri onaylandıktan1, hatta inşaat ihalesi yapılma aşamasına gelindiğinde ve yapım çalışmaları sırasında bile bir takım yer değişikliği talepleri gelebilmektedir. Bu gibi durumlar söz konusu olduğunda Bölge Müdürlüklerimiz belediye taleplerim mahallinde inceleyip etüd etmeden Genel Müdürlüğe intikal ettirmektedir. Şöyle ki, sanki taşradaki teşkilatların görevi bu talepleri merkeze intikâl ettirmekle sınırlıymış gibi düşünülmektedir. Halbuki bu durum, mahalli tetkiklerin Genel Müdürlükçe yapılmasını gerektirdiğinden, zaman ve emek kaybına neden olmaktadır. Kontrollük teşkilatı olarak, bu gibi taleplerin olması halinde işin ana sözleşme keşfi kapsamı dışına çıkılmaması ve ilave işler yapılmaması için dikkat edilmesi gereken hususları şöyle sıralayabiliriz;

1. Yapılan talebin işin ilk keşfini ne kadar etkilediği belirlenmeli, sözleşme keşfi kapsamı dışına taşıp taşmadığı irdelenmelidir. 2. Talep edilen yerlerin projede olup olmadığı, var ise kademe durumu incelenmeli, 2. kademede projelendirilmiş ise bu kesimlerdeki imar yollarının açılıp açılmadığı, iskan teşekkül edip etmediği araştırılmalıdır, 3. Projesinde 2,kademede olup da, 1. kademeye alınması istenilen kesimlerin ana sisteme bağlanabilmesi için ekstra imalatların gerekip gerekmediği, keşfi etkileme durumları etüd edilmelidir. 4. İnşaatı yapılması istenilen ilave yerlerde oluşan pissuların niteliklerinin belirlenmesi, bu pissuların kanalizasyon sistemine alınması halinde çalışan sistemi nasıl etkileyeceği araştırılmalıdır. Evsel nitelikli olmayan suların sisteme dahil edilmemesine azami derecede dikkat edilmelidir. 5. Toplu konut alanı altyapı taleplerinde, inşaata esas kanalizasyon projesinde bu kesimle ilgili herhangi bir uç debi, nüfus bırakılıp bırakılmadığı araştırılmalı, bırakılmadı ise düşünülen nüfustan ne kadar ilave debi geleceği, gelecek bu debiyi sistemin taşıyıp taşıyamayacağı etüd edilmelidir. 6. Sistemde belirlenen çapların ilave debiyi taşımaması durumunda ana proje dokusunun etkilenme durumu belirlenmelidir. 7. Toplu konut sahasında kanalizasyon sistemi yapılabilmesinde ana baz teşkil eden yol projelerinin yapılıp yapılmadığı tespit edilmelidir. Bankamızca, 1969 yılında başlatılan kanalizasyon çalışmalarından bu güne kadar 141 şebeke, 31 arıtma ve 26 deniz deşarjı işi bitirilebilmiş-bu tesislere 1997 fiyatlarıyla 130 trilyon TL harcama yapılmıştır. 1997 yılı yatırım programı 24 Ocak 1997 tarih ve mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. Yatırım programında mevcut işlerimize ilaveten 233 yeni iş programa dahil edilmiştir. 1996 yılı fiyatları ile devam etmekte olan işlerimizin toplam proje tutarı 314 trilyon TL, 1996 yılı-sonuna kadar tahmini harcama 83 trilyon TL'dir. 1997 yılı için talep edilen yıl içi ödeneği 40 trilyon TL olup, kabul edilen ise belediye katkısı dahil 10.6 trilyon TL'dir.. Yukarıda verilen sayısal değerlerin incelenmesi sonucu; yatırım programındaki 456 projenin tamamlanabilmesi için yaklaşık 21 yıla, 1997 yılı fiyatları ile ise yaklaşık 36 yıla ihtiyaç vardır. Kanalizasyon sektörü için gerekli finansman ve imkanların sağlanması halinde kapsamında bulunan tüm işlerin yapılması arzu edilen bir durumdur. Ancak yıllardır bu imkan bulunamamıştır. Bu nedenle 1996 yılında yapıldığı, gibi yürütülen işlerde ihale kapsamındaki işlerin tamamının yaptırılması mümkün olamayacaktır. Başka bir ifade ile I.kademe hatların tamamı yaptırılamayacağından II.kademeden I.kademeye hat alınması şimdilik düşünülmemektedir.

İMALAT-ŞARTNAME İLİŞKİLERİ ve İNŞAATLARDA KALİTE İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Güniz MUTLU - Başkan Yardımcısı Bilindiği üzere,bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler,uluslararası rekabetin artması, Gümrük Birliğine giriş, Çevre Yönetimi, Zaman Yönetimi gibi ülkemiz gündemine ağırlığım koyan konular,mamul ve hizmetlerin kalitesine ilişkin yeni talepler yaratmaktadır. Günümüzde dünya çok küçülmüş,enformasyon,teknoloji ve iletişim alanındaki gelişmeler ülkeleri acımasız bir rekabete ve her geçen gün yeni gelişmelerin yaşandığı ekonomik bir yanşa yöneltmiştir. Bu yarışta teknolojilerini hızla geliştiren devletler,ortak çıkarlarını korumak amacıyla birlikler oluşturarak ve ekonomik alanda globalleşme politikaları uygulayarak,uluslararası pazarlara hakim olmaya başlamışlar ve karşımıza yeni ekonomik dengelerin kurulduğu bir dünya düzeni çıkmıştır. Yeni

ekonomik düzende yaşayabilme ve başarılı olabilmenin tek bir anahtarı vardır;bu anahtar da "KALİTELİ ÜRETİM" dir. Kaliteli üretimi sağlamak ise eğitilmiş nitelikli insan gücünün yanı sıra üretimin amacımıza uygun yöntem ve araçlarla gerçekleştirilmesine bağlıdır. Bu durumda,şartnameler çok önem kazanmaktadır. Zira üretimin nasıl yapılması gerektiği şartnamelerle tarif edilebilmektedir. Şartnameler çerçevesinde çalışmak,belirli bir kaliteyi sağlamanın yanı sıra standartlaşmayı,yani münferit her işte aynı kalitede imalat yapılabilmesini de sağlamaktadır. İmalatların şartnameye uygunluğunu kontrol etmek için bir teşkilatlanma modeli oluşturulması gerekmektedir. Bankamızca yaptırılan işlerde,genellikle yüklenici tarafından bir şantiye şefi, işveren tarafından da bir kontrol mühendisi bu işin sorumlusudur. Halbuki gelişmiş ülkelerde genel kabul gören yöntem şantiye şefinin yanı sıra bir "KALİTE KONTROL MÜHENDİSİ" istihdam edilmesi ve bir "KALİTE KONTROL PLANI" uygulanması şeklindedir. Şimdi sizlere bir kalite kontrol planının ne olduğunu ve de neleri içerdiğini çeşitli başlıklar altında tanıtmaya çalışacağım. KALİTE KONTROL ORGANİZASYONU Tesisteki tüm imalatlarda yeterli denetim ve testleri yapmak, malzeme işçilik ince iş fonksiyonel performans ve işaretleme açısından mevcut şartnamelerle plan ve projelere uyumu denetlemek ve sağlamak amacıyla yüklemenin teşkilatı bünyesinde bir Kalite Kontrol (KK) ekibi oluşturulur.Bu ekipte sırasıyla KK mühendisi, inşaat işleri, mekanik ve çelik işleri, ile elektrik işleri, KK sorumluları ve büro işleri KK sorumlusu yer alır. KK Mühendisi sözleşme kapsamındaki tüm İmalatların Kalite Kontrolünden Proje Yöneticisine karşı sorumludur. AMAÇ Bu planın amacı sözleşme ve eklerinde istenilen hususlar hakkında bir KK ve rapor verme sistemi oluşturmak ve uygulamaktır. Bu plan çerçevesinde, tesisi, sözleşmesinde belirtilen süresi içinde şartnameler,projeler ve farklı iş kalemleri arasında uyumsuzluklar olmadan tamamlamak amacıyla imalatların yeterli sayıda denetimi ve testi yapılır. Bu kapsamda malzemelerin temin edileceği üretici firmaların ve varsa taşeronların malzeme ve işçiliğinin de teknik şartnamelerle ve çizimlerle uyumlu olup olmadığı denetlenir. YÖNTEM Sözleşme ve ekleri kapsamında yüklenicinin birinci hedefi malzeme ve işçilikte yüksek kaliteyi tutturmak olmalıdır. Bunun için de ■ öğretim, bilgilendirme ve denetim yoluyla istenilen yüksek kaliteye ulaşılmalı ■ şartnamelere, sözleşme hükümlerine, projelere uyum ile Kalite Kontrol Planının uygulanması sağlanmalı ■ İdarenin Kontrol Mühendisi (KM) ile Yüklenicinin Proje Yöneticisinin işin yapımı süresince karşılaşılan problemler hakkındaki uyarıları ve bunlara getirilecek çözümler üzerinde hassasiyetle durulmalı ■ kalitesiz uygulamalar hakkında KM nin direktifleri doğrultusunda Şantiye Şefiyle (ŞŞ) temasa geçilerek derhal önlem alınmalı ■ tesiste yapılan tüm denetim ve testler ile alman önlem vs.nin bir raporu tutularak günlük KK raporuna kaydedilmelidir, KK organizasyonunun hedefi; sözleşme hükümlerine göre yapılan işin hiçbir ekipman, malzeme,proje veya gerek yüklenicinin gerekse de taşeronların ya da malzeme üreticilerinin elemanlarından kaynaklanacak işçilik hataları olmadan işin devamı süresince denetimini sağlamaktır. Bu amaçla KKM' nin yanı sıra işteki ihtiyaca göre başka elemanlar da istihdam edilebilir. KKM numunelerin alması, laboratuarlara taşınması, KM' ne bu test sonuçlarının ve montaj detaylarının sunulması,malzemelerin ve ekipmanın denetim ve muhafazası ve de çizelgelerin

KMnin en az 24 saat önceden haberdar edilerek hazırlık denetiminin yapılıp imalat işine başlayabilmek için iznin alınması gibi hususlardır. KKM ihtiyaç oldukça çok kısa süreli tecrübeli bir KK Danışmanından yardım alabilir.sonuçlarının muntazaman kaydedilmesi gibi hususlardır. 3)Müteakip denetimler . şartname ve projelerle tümüyle uyumlu olduğunun teyidi ile yüksek kaliteli bu ürünlerin zamanında şantiyeye tesliminin sağlanması gibi hususlardır.na ya da doğrudan KKMne rapor veren kendi özel ihtisas konularında. 4)Şantiye sahası dışındaki denetimler .beton numuneleri alıp teste gönderen kişilerisin devamı süresince ihtiyaç duyuldukça görevlendirilir. İşyeri haricindeki testler ise İdarece tanınmış belli başlı laboratuarlarda kalifiye denetim personelince yapılacaktır. Bu ziyaretlerin sonucu konusunda KMne bilgi verilecek.temizliği.ölçüm aletleri kontrolden geçirilir. Şayet özel laboratuarlardan yararlanılacak olunursa. (Gözlenecek hususlar sırasıyla muhafaza altındaki malzemenin tanımı. .Örnek bir imalatın yapılmasını müteakip denetimler başlatılır. ŞANTİYEDEKİ İMALATLAR ÜZERİNDEKİ KONTROLLER KK denetimleri en az 3 etapta ele alınmalıdır. kapasite özelliklerinin ve miktarlarının sözleşme ve ekleriyle uyumu gibi hususlardır). MALZEME ŞEVKİ VE MUHAFAZASI İmalatlarda kullanılacak malzeme ve ekipmanın sevk ve' muhafazasının denetim süreci. KM yine en az 24 saat öncesinde haberdar edilerek başlangıç denetimi yapılmış olur. projelerin ve şartnamelerin.gerekli testler yapılıp hatalı veya arızalı olup olmadıkları denetlenir. malzeme teslimat belgelerinin ve teknik bilgilerinin. malzeme boyutlarının.üreticilere aksaklıklar konusunda gerekli uyanlar yapılarak çözüm yollan önerilecektir. Ayrıca yine ihtiyaca göre özel ihtisas gerektiren durumlarda birkaç KKM Yardımcısı da KKM emrinde görevlendirilir.malzeme ve ekipmanlar kontrolden geçirilir. Beton numunelerinin alımı gibi test numune alımları ve beton çökme (slump) deneyleri de şantiyede ve eğitilmiş KK personelince bizzat yapılır. KK deneylerinin yapılabilmesi için gerekli hazırlıkların yeniden gözden geçirilmesi .Gözle muayene.Malzeme üreticilerinin şantiye sahası dışındaki işyerlerinin veya fabrikalarının ziyaret edilmesi ve gerekli görüldükçe bu işyerlerinin de sözleşme.emniyeti ayrıca muhafaza alanının yangına karşı korunma önlemleri.çalışma sahasının incelenerek ön hazırlıkların tamamlanıp onaylandığının teyidi. işaretlenmesi.malzeme kalite testleri ve üretici firmaların üretim .)Bunun yanı sıra KK Denetleyicisi adı altında KKM Yrd. KMne her gün bu kayıtlar verilir ve şartnamelerin ilgili teknik bölümlerinde istendiği muntazam bir şekilde işin bitimine kadar muhafaza edilir. KKM ŞŞ ile aynı seviyede olup doğrudan Proje Yöneticisine bağlı olarak çalışır.Sözleşme ve eklerinin. şartname ve projelere sürekli uyumun sağlanması. (Bunlar mimar. 2)Başlangıç denetimleri . l)Hazırlık denetimleri . sözleşme eki şartname ve projelerine uygun olarak kontrol deneyleri yapılır.muntazaman tutulması ile sorumludur.Belli bir işin yapımı boyunca iş tamamlanana kadar her gün yapılan kontrol deneyleri. örneğin .gerekli olması halinde rutin deneyler. hasar durumu. DENETİM VE TESTLERİN KAYITLARI KKM bu kayıtlan tutmak zorundadır.kademesindeki testleri üzerinde günlük kontrol ve denetimler yapılır. emin bir yerde koruma altına alınmasına veya son imalat noktasına ulaşıncaya kadar devam eder. makine veya elektrik mühendislerinden bir veya birkaçı olabilir. sözleşme. KM veya KKM malzeme üreticilerinin fabrikalardaki malzeme üretim testlerini izlemek ve denetlemek ve de bu tür denetimleri yapmak durumundadır. Eksikler tespit edilir. ve diğer testler gerektikçe KKMnce yapılacak ve bulguları "malzeme muhafaza denetim" raporuna kaydedilecektir. İş programına uygun olarak imalatların yapımının izlenmesi de KKMnce yapılacaktır.bu yetkililere teknik yönden yardımcı olan. Bu raporlardan birer tane KM ve ŞŞne verilecektir. koruyucu örtüleri ve mühürleri. şantiye şefi veya onun uygun göreceği bir sorumlu tarafından boşaltma ve ambalajının açılması işlemini müteakip başlar ve haya koşullarından etkilenmeyecek. denetim ve deneylerin.

. Test personelinin. Şantiyede bir beton dökülme işlemi veya başka bir çeşit imalat yapılmadan önce bu imalatların şartnamelere ve projelere uygunluğu KKMnce denetlenmeli incelenip doğruluğu saptandıktan sonra kaydedilip kayıtlar imzalanmalıdır. Her ekipman anlaşılır tarzda işaretlenecek ve sadece ekipmanın kullanımından sorumlu kişilerce öncelikle de test teknisyenlerince çalıştırılacaktır. onları özenle kullanabilecek kadar bilgiye sahip olduğunun incelenip doğrulanması. Yere düşürülen. kullanılacak alet ve edevatın özelliklerini. Test ve ölçüm ekipmanının kalibrasyonunun yetkili bir otorite veya laboratuarca yapılması tavsiye edilir. Son kabul işlemleri genellikle ama yalnızca olmamak kaydıyla aşağıdaki genel hususları içerir. Bu tür toplantı sonuçlarından tüm ilgili personel haberdar edilir. Günlük denetimler. EKİPMAN KALİBRASYONU Test ve ölçüm cihazları ilgili standart ve şartnamelere göre kalibre edilip öylece muhafaza edilmelidir. Talep edilmesi halinde bu dokümanların KMnce de incelenmesi sağlanır. işin başlangıcından bitimine kadar süreklilik arz eden bir nitelik taşımaktadır. Bu kabul prosedürünün tamamlanmasını müteakip son denetim ve testler aşağıdaki sırayla ele alınacaktır. Her ekipmanın ölçüm hassasiyeti. Bu KK planında yer almayan ancak gerekmesi halinde KKMnce düzenlenecek toplantılarda tartışılarak bu plana ilaveler ve düzeltmeler yapılabilir. Bu konuda aksaklıklar ile yapılması gereken düzeltmeler de kaydedilmelidir. Kalibrasyon kayıt ve sertifikaları ise KKMnce muhafaza edilip talep edildiğinde KMne verilecektir. Yukarıdaki hususların yerine getirilmesini müteakip denetim ve testlere devam edilir. Testler son derece önemli ve . KTCM ise kalite kontrolü konusundaki tüm teknik bilgiyi güncel olarak kaydetmekle yükümlü olup bu bilgiler üzerindeki değişiklik ve düzeltmeler ancak bu değişikliği yapmaya yetkili kişilerin onayıyla olacaktır. üreticisinin direktifleri doğrultusunda kalibrasyon sıklığı göz önünde bulundurularak kontrolden geçirilecektir.tüm sistemlerin KKMnce denetim ve testleri tamamlanmış olacaktır. KALİTE KONTROL İŞLEMLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ Tüm denetim ve testler denetim başlamadan 48 saat öncesinden haberdar edilmek kaydıyla KM ile birlikte yürütülür.arızalanan veya doğruluğundan şüphelenilen test ve ölçüm ekipmanı kullanılmayacak ve de yeniden kalibre edilecektir. Her türlü imalattaki işçiliğin denetimi imalat süresince devam etmelidir ki aksaklık ve eksiklikten arındırılmış inşaat kalitesine ulaşılsın. MALZEME SERTİFİKALARI Tüm satın alman malzemelerle ilgili belgeler ile denetim gerektiren taşeron sözleşmeleri KKMne verilir ve kayda alınır.PROJE VE DOKÜMANLARIN KONTROLÜ Proje yöneticisi ve ŞŞ tarafından KKM ve ilgili personelin de katılacağı günlük ve haftalık toplantılar periyodik olarak düzenlenerek gelecek gün ve haftalarda yapılacak çalışmalar gözden geçirilip tartışılır.günlük denetim raporlarına detaylı olarak kaydedilirken bunlar işçilikle ilgili gözlemleri de içermelidir. İŞÇİLİĞİN DENETİMİ Tüm imalatlardaki işçiliğin kaliteli olabilmesi için denetiminin KK personelince yapılması süreci. Bu toplantılarda ŞŞ KKMne gerekli tüm teknik bilgileri vermekle yükümlüdür. SON DENETİM VE TESTLER Son denetim ve testten önce-.güvenilir test işlemleri izlenerek bizzat KKM ve yetkili kadrosu tarafından yapılır. belli başlı denetim veya test kriterlerinin ve istenilen denetim Veya testlerin başarıyla tamamlanması için gerekenlerin tekrar gözden geçirilmesi.

Denetleme türü (Gözle muayene. ölçüm ve testlerin sonuçlan da günlük denetim raporlarına eklenerek KMne verilecektir. imalat bilgi föyleri. haberdar edilir. deney yöntemleri.Malzeme/ekipman checkleri ve ilgili bilgi föyleri.Periyodik olarak en az haftada bir defa KM ile KKM arasında bir görüşme yapılarak KK Planının yürütülmesi hakkında alınacak tedbirler. kayıtları .ŞŞnin denetim ve talimatları . kalifiye KK personelince yapılacak testlerden Önce. vs. TESTLER. TEST RAPORLARI Şantiyede veya laboratuarlarda yapılan tüm testlerin raporlan günlük denetim raporlarına eklenir ve KMne verilir. başlangıç ve müteakip . Bu dokümanlar günlük denetim raporlarının eki olacak tarzda takdim edilebilir. deney sonuçları vs gibi dokümanlar KMne muntazaman ve zamanında verilir. KM.İlgili deney raporlan ve ekleri .KKMnin denetim ve talimatları .iş Güvenliği ile ilgili notlar (kazalar.Yapılan iş ve imalatlar .KMnin denetim ve talimatları . tarihi. eylemler tartışılır.Denetlenen işin adı ve tanımı . tarihi. test. şartnamelere uyum sertifikaları.İstenilen deneyler. RAPORLAR VE DOKÜMANTASYON KKMnin en önde gelen görevi aşağıda sıralanmış olan rapor ve dokümanların en doğru ve düzenli tarzda hazırlanmasını sağlamaktır.Genel kontroller ve talimatlar . . sözleşme numarası . personel ve ekipman hakkında bilgi. . Bu malzeme ve ekipman sevkiyatı bilgileri KKM ve KMnin görüşleri de alınarak haftalık raporlar halinde düzenlenir ve bu haftalık muhafaza ve denetim raporlan muntazaman KMne ulaştırılır. İDAREYE VERİLMESİ GEREKLİ DOKÜMAN VE EKLERİ Montaj çizimleri. proje yönetimi ve KKM arasında' düzenlenerek gerekli talimat. KKM sadece yüklenici firmanın yani elemanı olduğu firmasının değil taşeronların da imalatlarını inceleyip denetleyecek ve gerekli tedbirlerin alınması için ŞŞ ve taşeronları uyaracaktır.Görüşler HAFTALIK DENETİM VE MALZEME MUHAFAZA RAPORLARI Şantiyeye gelen her tür malzeme ve ekipman bir yerde ya koruma altına alınır ya da imalatta kullanılmak üzere hazır bulundurulur. Bu istekler doğrultusunda alınacak tedbirler her gün yakından takip edilerek yine KKM nin tutacağı bir raporla sonuca bağlanacaktır. Şantiye dışındaki imalatçıların ürünlerine ait denetim. hava durumu. proje iş günü. . sözleşme numarası. Günlük Denetim Raporu : KKMnce hazırlanacak bu raporlar yüklenici ve taşeronların imalatları hakkında aşağıdaki hususları içerir. vs) . malzeme örnekleri. deney sonuçları ve raporlan vs. DENETİM METOTLARI VE UYGULAMALARI Tüm testler şartnamelerde belirtildiği çerçevede belirli standartlara uygun tarzda yapılır. rapor ve bilgi alışverişi sağlanmış olur. sebepleri. standartlara. Hazırlık.) .Görüşler • Hazırlık ve Başlangıç Denetim Raporları : Denetimden en geç 48 saat önce haberdar edilmek kaydıyla KM ile birlikte tutulacak bu denetim raporlan aşağıdaki konulan içerir. Günlük toplantılar ise ŞŞ.Rapor sayısı. Rapor sayısı. Bu dokümanlardan bir kopya muntazam olarak her gün KMne de verilecektir. iş güvenliğini tehdit eden hususlar.

Görüldüğü üzere bu plan son derece yoğun bir denetim ve rapor verme sistemidir. Denetlenen ve. Şartnamesidir. Kaliteyi etkilemeyeceği düşünülen ve fazla rijid bulunan şartnameler. Örneğin eleman sayısı az. Tabii bu arada kontrollük teşkilatının teknik eleman sayısının azlığı ile imkanlarının yetersizliğinin etkin bir denetim yapılmasında önemli engel teşkil ettiği de bilinmektedir. bahis konusu şartnamelere imalat sırasında hangi ölçüde uyulabildiği ve kalite kontrolünün hangi ölçüde yapılabildiği bölge teşkilatımız tarafından daha iyi bilinmektedir. ■ Beton kıvamı: Genellikle kolay işlenilebilirlik için fazla sulu yapılmakta bu ise betonun bünyesinde boşluklar meydana getirerek evsafım düşürmektedir. ■ Betonun sıkıştırılması: Bazı yükleniciler vibratör kullanmaktan kaçınmakta sadece şişleyerek yerleştirmektedir. ■ Kalıp kalitesinin kötü olması: Kalıp tahtaları çok fazla sayıda kullanıldığında artık düzgün yüzeyler elde edilememekte tahtalar arasında büyük boşluklar kalmakta buralardan dışarı akan çimento şerbeti nedeniyle betonun dayanımı düşük olmakta. Her beton dökülmesinden önce bir beton dökme kartı doldurularak günlük denetim raporuna eklenir. yazdığını yap. yaptığını tekrar yaz şeklinde özetlenebilir. Ancak daha önce de söylediğim gibi bu konuda asıl görüş bildireceklerin Bölgelerimiz olduğunu tekrar belirtiyorum. Tüm test kayıtları muntazam bir şekilde tutulmalı ve KMne de her birinden birer kopya verilmelidir. kabaca düşündüğünü yaz. kil vs. Ayrıca şartnamelere niçin uyulamadığı da mutlaka açık yüreklilikle anlatılmalı ve çözüm önerileri getirilmelidir. şartnamelere uygun ve belirli kalitede imalatı sağlamak daha zor olmaktadır. genel olarak birçoğumuz tarafından da bilindiğini sandığım bazı hususları ben burada tekrarlayacağım. Ayrıca Bölgeden Bölgeye de farklı uygulamalar olabilmektedir. mutlaka belirli bir kalitede olacağını garanti etmemektedir. Bu yüzden yapımına çok özen gösterilmelidir.garanti edilen şey bu kaliteyi sağlayabilmek için gerekli teşkilatlanmanın ve yöntemlerin kurulu bulunduğudur.Bayındırlık İşleri Gn. . Bu yaklaşım daha da geliştirilerek şu anda çok güncel olan ISO 900Ö serisi "Kalite Güvence Yönetimi" haline dönüşmüş durumdadır. ■ Beton kürü: Betonun zamanında sulanması. Bilindiği üzere bu IŞQ standardı. Bu konuda belli başlı dikkat edilecek hususlar (çimento miktarının yeterli olması dışında) şunlardır: ■ Agrega ile ilgili olarak. KKM de yüklenici tarafından istihdam edilip KMnin üzerindeki yükün büyük bir kısmını almaktadır.İller Bankası Yapım İşleri Gn. Bu bakımdan. Şartnamesi . Şartnamelere tam uyulmadığı ive kalitenin istenilen düzeyde olmadığı. Ancak genel olarak şartnamelere tanı uyulduğu ve imalatların yeterli kalitede olduğunun söylenemeyeceği konusunda çoğumuzun hemfikir olduğunu sanıyorum. Vibratörle iyi sıkıştırılarak yapılmış bir imalatta % 10 mertebesinde daha fazla beton kullanıldığı söylenmektedir. Bankamızda genellikle proje ve inşaat ihalesi aşamalarından sonra işlerin uygulanması ve denetimi tamamen Bölge Müdürlüklerimizce yapılmaktadır. Programımızın tartışma bölümünde şartnamelere ne ölçüde uyulduğu ve şartnamelerin ihtiyacımıza cevap verip vermediğinin Bölgelerimiz elemanları tarafından tartışılmasında fayda görmekteyim. . yüzeyinde kum ve çakıl görülmektedir. Böylece işin her aşamasında her şey yazıya dökülmekte ve bir aksilik olduğu zaman nereden kaynaklandığı kolayca tespit edilebilmektedir. temiz olması. ulaşım güçlüğünün söz konusu olduğu yörelerde. Yapıların bünyesindeki en önemli malzeme betondur. veya gerektiğinden fazla toleranslı bulduğunuz şartname kurallarından bahsedebilirsiniz.denetimler yukarıda" belirtildiği tarzda tüm imalatlar için yapılır. Kanalizasyon işleri ile ilgili olarak Bankamız uygulamalarında en çok kullanılan genel şartnameler. Şartnamesi . Merkez teşkilatımız problemler çıktıkça çözümüne yardımcı olmaktadır. ihtiva etmemesi. granülometrisinin (yani dane çapları dağılımının) uygun olması gerekmektedir. Şartnameleri . Şartnamesi . güneşten ve soğuktan korunması için örtü ve izolasyon şilteleri kullanılması gerekebilir. ortaya çıkan ürünü denetlememekte. Söz konusu bu ISÖ Standardı.Mekanik Ekipman Gn.Elektrik İşleri Gn.Arıtma Tesisleri Proses Gn.

Ayrıca şantiyede ihzarat ve montaj döneminde oluşan yüzey hasarlarının çok iyi tamir edilememesi nedeniyle kısa zamanda paslanmalar başlamaktadır. Mekanik ekipman ile ilgili hususlara gelince. yağ. Pissuda mevcut çamur. Aynı şekilde boruların kundaklanmasında da gerekli özen gösterilmeyince bir çok problemler ortaya çıkmaktadır. Bu nedenlerle epoksi veya boya ile yapılacak korozyon koruması yerine mümkün olması halinde sıcak daldırma galvaniz. Ülkemizde yatırımların azlığı ve rekabetin çokluğu yüzünden düşük fiyatlarla iş alan yükleniciler birçok bakımlardan bu şartnamelere uygun imalat yapamamaktadır. Daha iyi bir kaliteyi sağlamaya yönelik bütün bu uygulamaların elbetteki belirli bir maliyeti vardır. Önemli bir diğer sorun da metal aksamın korozyona karşı korunmasıdır. Belirli bir kalitenin bu fiyatlarla sağlanamayacağı görüleceğinden ihale tenzilatları daha makul seviyede olacaktır.Ayrıca kalıpların iyi desteklenmemesi sonucunda şişmeler ve istikametten sapmalar olabilmektedir. Bu durum kırılması çok zor bir kısır döngü haline gelmiştir. örneğin makinalarda en önemli parçalardan olan rulmanların piyasadaki fiyatları (ve de kaliteleri) bire üç bire beş oranında farklılık arz etmektedir. Marka ve imalatçı ismi belirtilemediği için sadece 'iyi kalite malzeme kullanılacaktır' ifadesi yeterince denetleyici olamamaktadır. önceki konuların aksine mekanik aksam yalnızca Bölge Müdürlüklerimizce değil Merkez teşkilatımızla birlikte denetlenmektedir. Zira kazınırsa yüzey kaplaması da zarar görmektedir. Zaman zaman donatıları dışarıdan görünecek şekilde beton yüzeylerine rastlanabilmektedir. Boru hatlarında her zaman sızdırmazlık testleri yapılmamaktadır. bir şekilde bu döngünün kırılarak şartnamelerin tam olarak uygulanması sağlanmalı ve kalite yükseltilmelidir. Bu ise diğer yüklenicilere örnek teşkil etmekte ve giderek daha kalitesiz imalatlar ortaya çıkmaktadır. Ayrıca pas paylarına da dikkat edilmesi gerekir. Kaliteden taviz verilince bu defa rekabet nedeniyle daha düşük fiyatlarla işler alınmaktadır. İnşallah bu seminerdeki tartışmalarımızda bu konuya yönelik bir çözüm bulabiliriz. Bu konuda. Bu yüzden ucuz rulman kullanıldığında garanti dönemi bittikten kısa bir süre sonra ekipman arıza. . Ancak boya öncesi kumlamanın tam. kaldırım gibi şeyler göçmekte ve çatlamaktadır. sadece bazı ekipmanlar için TSE veya TSEK belgeli ekipman şartı aranmaktadır. Bu döngünün nasıl kırılacağını henüz hiçbirimiz bilmiyoruz sanırım. olarak yapılıp yapılmadığının' denetlenememesinden dolayı istenilen kalite her zaman sağlanamayabilmektedir. Bunların dışında kalan ekipman ve imalatlar için imalatçının tecrübesi ve yeterliliği konusunda bir şart olmadığı için bu ekipmanlar zaman zaman ilk defa bu tür ekipman imal etmiş olan imalatçılardan temin edilmekte ve de uzun dönemde ekipmanlarda problemler çıkabilmektedir. zift gibi şeyler metal yüzeylere yapıştığında temizlenememektedir. Bu konuyu ihale öncesinden yükleniciler de dikkate alıp kaliteden ödün verilmeyeceğini bilmelidirler. Bu nedenle. ■ Yapıların etrafındaki dolgular çoğu zaman iyi sıkıştırılmamakta bu nedenle de birkaç ay sonra toprak oturunca tretuar. magnezyum alaşımlı alüminyum.yaparak elde kalabilmektedir. İşlerin tamamlanabilmesi için mecburen bazı şartname kuralları esnekleştirilebilmekte ve kaliteden taviz verilmektedir. paslanmaz çelik veya uygun yerlerde plastik kökenli malzeme kullanılarak daha iyi sonuçlara ulaşılması da düşünülmelidir kanaatindeyim. Şartnamelerimiz genellikle kumlama + epoksi boya türü koruma öngörmektedir. Halbuki şartnameler belirli bir süredir denenmiş imalatçılara yönelebilme inisiyatifini sağlamalıdır.

.2 de.İksa ile sağlanır. Zemin yapısının veya fiziki şartların sevicin uygun olmaması halinde. Bozulan bu dengeyi tekrar sağlamak için tedbir almak gerekir. kazı yüzeyinde göçmeler olur.Dar Derin Kazılarda Uygulama (Kazı genişliğinin 1.Ahşap İksalar Bankamızın yaptırmakta olduğu içmesuyu. sık kaplamalı veya tam kaplamalı ahşap iksa türleri kullanılmaktadır. yan yüzlerin 1. 1 m3 .023/11 ve 14. Yine DİN 4124 madde 4.» tarzında tarif edilmiştir. denilmektedir.00 mt. şevin fonksiyonunu iksa ile sağlamak gerekmektedir.023/1. "Yüklenici yapmakta olduğu işler dolayısıyla meydana gelecek kaza ve çöküntülerden sorumludur" hükmü yer almaktadır. inşaat çukuru ve hendeklerin açık bırakılacağı sürenin. maddesi ve 12 Eylül 1972 günlü Resmi Gazete'de yayınlanan 7/8602 sayılı kararname ile yürürlüğe giren Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nün 23. Bu ise kazıdan beklenen faydanın ve aynı zamanda iş yapmak için gerekli emniyetin sağlanamaması anlamına gelir. den yüksek olması halinde "iksa yapılmadığı takdirde inşaat temelindeki zemin ve yeraltı su durumuyla gelen yükler göz önünde tutularak kendini tutabilecek biçimde şevlendirilerek kazı yapılır" denilmiştir.Şevli kazı ile veya .1 de: "Toprak ve kayadaki çalışmalarda. "Kanalizasyon İnşaatına ait özel ve Teknik Şartname"nin 28. Ayrıca Bankamız 14.50 mt.25 mt. Bu paçallaştırma işleminde. 14. Hangi Tür İksalar Kullanılmaktadır? I . kazı tabanında bir imalatı gerçekleştirmektir. "İnşaat çukurları ve hendekler 1. maddesinde. kazı yüzeylerini tutmakta kullanılan sistemin tümüdür. kazı içinde ve yakınındaki yüklerin sarsıntıların da göz önünde tutularak saptanacağı belirtilmiştir."denilmektedir. maddesine göre 50 mt. zeminin kendini tutabileceği bir açıda eğimli olarak teşkil edilmesidir. Buna göre. kazı yapılan yüzeyin zemininde mevcut olan denge bozulur. İnşaat çukur ve hendekleriyle ilgili DİN 4124 madde 4.023/111 poz nolu aralıklı.den küçük olması hali) : Bu uygulamada iksa fiyatı hafriyat fiyatı ile paçallaştırılmaktadır.023/B poz nolu «Ahşap Kalaslarla Yapılan Düşey İksa» diye ayrı bir ahşap iksa pozu da geliştirilmiş ve bir süre kullanılmıştır.İKSA UYGULAMALARI VE KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Cemal GENÇ Başkan Yardımcısı İksa Nedir? Konu ile ilgili TS 2529/Nisan 1989 da «İksa. Kazıdan beklenen fayda. Ancak duruma ve zeminin yapısına göre 1. ancak bu yeni ahşap iksa türü artık pek kullanılmamaktadır. DİN 4124. Şev Nedir? Kazı yüzeylerinin. 1. İksaya Niçin Gerek Duyulmaktadır? Bankamız.50 mt ye kadar dahi emniyet tedbiri almak gerekebilir. Bankamızda ahşap iksa uygulaması iki tarzda yapılmaktadır. 1 .25 mt. Kazı yapılan bir yerde.lik derinlik şartı Kanalizasyon İnşaatına Ait Teknik Şartnamenin 30. Eğer bu tedbir alınmazsa. sayfa 19 Açıklamalar bölümü madde 1 de: "1.023/A ve 14. kazılar şevli veya iksalı olarak yapılacaktır. derinliğine kadar genellikle özel emniyet önlemleri alınmadan yan yüzeyleri düşey olarak yapılır. kanalizasyon gibi alt yapı işlerinde genelde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü' nün 14. Şev eğiminin ise zeminin özelliği.25 mt. kazı derinliğinden sonra mutlaka emniyet tedbiri alınacak. olarak alınmıştır.

Geniş Derin Kazılarda Uygulama (Kazı genişliğinin 1.Kazırım açıkta kaldığı süre.Fiziksel bazı nedenler. . Şüphesiz ahşap iksa ile bu tabloların dışına çıkılabilir. Ahşap iksa. Sonuçta.Çelik Panolu İksa 2 . UYGULAMADA UYULACAK ESASLAR İksa Tipi Seçimi : Uygulanacak iksa tipinin seçimine.iksa maliyet mukayesesi de yapılarak (tabii şevli çalışma imkanının olması durumunda) ekonomik olanı tercih etmek suretiyle işlerini yürüteceklerdir. Artık bu konulardaki gerekli bilgi birikimi Bankamızca oluşmuş bulunmaktadır. 18 tondan ağır yapı makineleri. 2 .hafriyata 2 m2 iksa çakılacağı kabulü yapılmakta ve 14. UYGULAMA ESASLARI İksa tipi seçildikten sonra önemli olan uygulamadır. böyle durumlarda Bankamızca 2 ayrı tipte özel iksa kullanılmaktadır. Ancak bu durumda sistemin .Palplanş İksa Çok istisnai hallerde.Özel İksalar . arazi yüzeyinin yatay olması.023/111 poz nolu aralıklı ahşap iksa fiyatı kazı fiyatına dahil edilmektedir. Bu itibarla her iksa tipinin birim fiyat analizi ve tarifleri Bankamızca yeniden ele alınmış olup. Ancak TS 2519/Nisan 1989 da: sistemin bir statik hesaba dayandırılmaması halinde. zeminin sert ve sıkı olması. II .Yan tesirler.00 mt.Zemin kaynaklanan bir takım nedenler. bu gibi durumlarda. 1. gerçek fiyat analizi yapma tekniğine uygun tarzda yapılacak fiyat analiz ve tarifleri bu sene (1997) yürürlüğe konulacaktır.den büyük olması hali) : Kazı genişliği arttıkça 1 m3 kazıya isabet edecek iksa miktarının azalacağı esasından hareketle. yukarıda belirtilen 2 tür nedenlerden dolayı her zaman maksada kafi gelmeyebilir. ifade edilmektedir Bu durumda kullanılacak ahşap boyutları değişik durumlara göre TS 2519 da çeşitli tablolarda verilmektedir. kazı bedeli ayrı. . .Taban suyu gibi faktörler etkendir. uygulanan iksa türüne göre iksa bedeli ayrı olarak ödenmektedir.Kazı boyutları. . Gerek çelik panolu ve gerekse palplanş iksa türleri ülkemizde üretilmeyen ve ithale ayali olan türlerdir. komşu yapı temellerinin iksa tabanından geçen hattın altında kalması. Özel iksa gerekmesi halinde ise durumu merkeze iletip iksa tespiti talebinde bulunacaklardır. (Düşey Ahşap iksa türü hariç) ahşap iksa ile yapımı mümkün olan hatlarda şev. . çok çok ekstrem durumlarda ve yukarıdaki türlerin kafi gelmediği kullanılamadığı durumlarda «Kazık İksa» diyebileceğimiz. Ahşap iksa fiyatları ise Bayındırlık ve İskan Bakanlığı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatlarından aynen alınmaktadır.Zeminin yapısı ve dayanımı. Bölgeler 1130 sayılı genelgeye göre bu konuda yetkili kılınmışlardır. Bölgelerimiz bu faktörlerin tümünü mahalli şartlarla birlikte değerlendirerek gerekli çalışmayı yapacaklardır. Bunların şimdiye kadar kullanılan birim fiyatları ve tarifleri geçiş döneminde günün şartlarına ve eldeki mevcut bilgilere göre yapılan fiyat ve tarifleridir.Hava şartları. . 12 tondan ağır lastik tekerlekli kazıcılar ve yüklenicilerin kazı yüzeyinden en az 3 mt uzakta olması gerektiği. . Ahşap iksa türleri ile yapılan uygulamada genelde sistem bir projeye dayandırılmamaktadır. duruma göre beton kazıklarının yan yana teğet veya kesişmeli tarzda çakıldığı bir iksa türü de maalesef başka hiç bir alternatif bulunamadığı için kullanılmaktadır.

Uygulamada somut olarak ne yapılmalı. Sonra kazının yapılabildiği şev nispeti ile tespit edilen ahşap iksa türü arasında şev-iksa maliyet mukayesesi yapılmalıdır.0125 = 1250 m3 . Esasında uygulama ile ilgili muhtelif genelgeler veya genel yazılar yayınlanmış olup.Şevli kazı yapma olanağı yoksa.Bu üç maddede belirtilen hususlar tutanakla tespit edilip. 5. fakat palplanş iksa türü için gerekli hesaplamalar yapılarak proje düzenlemekte ve bu projeye dayalı uygulama yapılmaktadır. fen sanat kaidelerine uygun tarzda yapabilmek. d.5 mt kabul edersek İksa miktarı = 2x20000x2. uygulanabilecek şev eğimi ve zemin durumuna göre uygulanabilecek iksa türü (Ahşap) tespit edilmelidir. 27. c. uygulanacak ahşap iksa türü tespit edilmelidir. c.11. b.İmalat bitirilip dolgusu belli seviyeye getirilmeden iksaların sökülmesine müsaade edilmemelidir. bu tutanağın Bölge Müdürlüğünce tasdikini müteakip uygulamaya geçilmelidir. 8. Ortalama hat derinliğini 2. Bütün bu hususlara uyulmazsa ne olur? Şöyle bir örnek vermek mümkündür. bu durumda konu merkeze iletilecek olup özel iksa tespiti için talepte bulunulmalıdır. tüm ayrıntılar belirlenmiş durumdadır.Önce kazının şevli mi yoksa iksalı mı yapılacağı tespit edilmelidir.İmalatı projesine. aralıklı ahşap iksa olarak kabul edersek. ama böyle bir yeri eğer yüklenici iksasız yapıyorsa Ödeme mutlaka iksasız olarak yapılmalıdır. 6. Bütün mesele uygulamayı bu bahsedilen Genel Yazılar ve en son 1996/37 sayılı Genelge doğrul tuşunda yaptırmaktadır.İksa gerektiren bir yere" iksa yapma" denilemez. Ekonomik olanın tercih edilmesi tabiidir. a.1980 tarih 6593-6710 sayılı yazılarla tüm Bölgelerimize "Çelik Panolu İksa Uygulamaları".1990 tarih ve 7431-7449 sayılı yazılarla da yine tüm Bölgelerimize “Çelik Palplanş İksa Uygulamaları” ve ayrıca 1996/31 sayılı Genelgemiz ile yine tüm Bölgelerimize "Özel İksa Uygulamaları" hakkında tüm ayrıntılar ve uygulamada uyulması gereken hususlar bildirilmiştir. bir inşaat sezonunda 20 km hat döşenmektedir. Bilindiği gibi özel iksalardan çelik panolu iksa tipi de bir hesaba dayandırılmamakta. TS 2519 bu hesapta uyulacak esâsları da belirlemiş bulunmaktadır. Bir şantiyede farz edelim ki. 4. kaliteden fedakarlık ve işin yapılabilirliğini zorlaştırmak olur ki.statik hesaplarını yapıp bir projeye dayandırmak gerekmektedir.12. Şayet bu bahsedilen hususlara uyulmazsa ne olur? Yüklenici parasını yine alır fakat iksadan beklenen fonksiyonlar yerine getirilmeden imalat yapılmaya çalışılmış olur ki bu.Uygulanan iksa türleri mutlaka projesine veya birim fiyat tarifinde tariflenen ve analizinde belirlenen esaslara ve boyutlara uygun olmalıdır. mutlaka iksasız ödeme yapılmalıdır.5 =100000m2 Kullanılan kereste miktarı ise.Şayet zemin şartlan ahşap iksa ile de uygulama yapma imkanı vermiyorsa.Şevli kazı yapma imkanı varsa.Uygulanan iksa türleri bütün ayrıntıları ile mutlaka röleve defterine de işlenmeli (Eğer fiilen yapılmışsa) ve karşılıklı imza altına alınmalıdır. 3.İş emniyetini sağlamak. Böyle hallerde. Yükleniciler zemin durumuna göre bazı kesimleri iksasız geçme eğilimindedirler.İnşaatın yapılabilirliğini sağlamak. neticede bu da kaliteden fedakarlık anlamına gelir. Şöyle ki: 14.Özel iksa gerektiren kesimler özel iksa tespit heyetinin tespitleri sonucu merkezce onaylanan tespit tutanağı esasları çerçevesinde yürütülmelidir. iş emniyetini ihmal etmek. nasıl hareket edilmeli? 1. 2. projesine ve uygulama ile ilgili tüm yazı ve genelgelere ve ilgili birim fiyat tariflerine mutlaka uyularak yapılması gereken bir iş kalemidir. 100000x0. gibi önemli faktörlerden dolayı şartnamesine. Halbuki iksa uygulaması. Buna rağmen iksa uygulamalarının tekniğine ve şartnamelere uygun yapıldığını söylemek zordur. 7.

Üstelik de hem kazı için gerekli olan emniyet tedbirini almamış olur hem de işi tekniği ve fen ve sanat kaidelerine uygun olarak yapmamış olur. ÖRNEK: Bir fiyat yaparken işin bünyesine girmeyen bir yardımcı malzemenin farzı misal 3 sefer kullanılacağını öngörürsünüz.% 20 tenzilat işin.80 keşif olur.Kontrollük hizmeti gerektiği gibi yapılmamaktadır. Buradan.Yüklenici bunu daha çok sefer kullanır (kalıp ve iksa gibi. İstisna olarak içlerinde çok değil de yüksek olanlar vardır.Yani yukarıda uygulama esaslarına uyulmazsa.) Bu tablo çok daha uzatılabilir. Bunlar birim fiyatların yüksekliğinden değil de kontrollük hizmetlerinin şu veya bu nedenle gerektiği tarzda ve etkin bir şekilde yapılmamasından ve yapılamamasından kaynaklanan hususlardır. Buna rağmen kontrollüğü etkin bir tarzda yapmamak veya yapamamak konusunda neler söylenebilir? .%1 tenzilat. KONTROLLÜK HİZMETİNİN ÖNEMİ Kontrollük.. veya eksik kazar vs. 1 .% 0 tenzilat ise % 20 kar elde edileceği anlamına gelir.. Ayrıca.. K = 1. Neticede yüklenici.80 K veya Maliyet = 0. Bu eşitliğe göre.. 1-İdarenin yaptığı birim fiyatlar çok yüksektir. (mesela 1/3 şev yerine 1/1 şev alması veya 10 cm. parasını alması gibi.25 İ. F = malzeme + işçilik + kar Malzeme + işçilik = m Kar = 0. (mesela hat tecrübesini yapmaz. Birim fiyatlar genelde bakıldığında çok yüksek oldukları söylenemez. M = K= 0.m İ..Veya hiç kullanmaz.F= 1x1.80 K. Birim fiyat = F.. yaptım diye.). % 20 den büyük tenzilat nasıl yapılır? % 20 tenzilat dahi karsız iş yapılacağı anlamına geliyor.25 M olur.. Buna benzer hususlar bir iş kalemi veya her birim fiyat için düşünülebilir.) .m = M dersek.25 m = l.. 2. Hal böyle iken. Teorik olarak şöyle bir değerlendirme yapılabilir. Ancak bunların en önemlileri şu kategorilerde toplanabilir. ki bunlar idareyi ilgilendirmez. milletin parasıyla devletin belirlediği esaslar çerçevesinde devletin işini yaptırma işidir.. 3-Yüklenicinin kendine mahsus bir takım hesapları vardır. yapmadığı işin parasını almaktadır veya yaptığı işi de fen ve sanat kaidelerine uygun yapmamaktadır. Her şeyin kağıt üstünde düşünüldüğü gibi cereyan etmesi halinde.. Esasında kontrollükle görevlendirilip bunu etkin bir tarzda yapmamanın makul bir izahı yoktur. Yukarıda belirtilen 3 husustan idareyi ilgilendiren ilk 2 husus üzerinde durmakta yarar vardır. yani. hatta genelde düşüktür. yüklenici yukarıda miktarı hesaplanan 1250 m3 kereste bedelini ve bunun iksa haline dönüştürülmesi için gerekli olan ve ilgili analizinde belirtilmiş olan işçilik bedellerini karlı fiyat üzerinden ve her sene almaya devam eder. kum serip 30 cm kum parası almak gibi.25m = l. İşin tüm maliyeti = M. İş kalemi = İ. Bazı iş kalemlerini. Maliyet keşfin % 80 keşif olur. % 10 kar elde edileceği. (İksa yapmadan. ama tam yapmış gibi parasını alır.25 F = m + 0. % 70'lere varan tenzilatların açıklaması nasıl yapılır? Bu konuda muhtelif düşünceler üretilebilir..) Tutanakla tespiti yapılan bazı iş kalemlerinde. az yapıp çok parası almak gibi. 2 .25m K=İ. hatta hattı döşemez. dolayısıyla kazmamış olur. fiyatın özelliğinden kaynaklanan bazı durumlar vardır. . mâliyetine yapılacağı ye hiç kar elde edilemeyeceği. Birim fiyat maliyeti = m.Keşif =K dersek. M= 0. veya iksanın mutlaka yapılması gerektiği şartına riayet edilmezse. Bu çerçevede. hiç yapmayıp veya az yapıp parasını almak gibi. 3 .

1- Fiziki bir takım engeller vardır. İş olarak fazla yüklenmiş olmak, yeteri kadar şantiyeye gitmek fırsatı bulamamak gibi... Şantiyede olmadığı zaman işin takibinde güçlükler olması, sürveyan olmaması gibi... 2- Bilgi yetersizliği vardır. İlgili kontrol yeni olabilir, mesleki formasyonu eksik olabilir. 3- Yüklenici dürüst değildir, sürekli atlatma ve kandırma eğilimindedir. 4- İş zordur, inşai güçlükler vardır, sürekli meşguliyetin yanı sıra güçlü de yüklenici ister. Bütün bunlara başka bir sürü faktör daha eklemek mümkündür. Ama bu tabloyu ne kadar uzatırsak uzatalım, bu sayılanların hiçbiri kontrollük hizmetini gerektiği gibi yapamamanın veya yapamamanın gerekçesi olamaz. Kontrollük riskli bir iştir. Kontrol olarak yaptırılacak bir iş ilk etapta en doğru, en kaliteli ve proje ve şartnamelere uygun tarzda yapılmalı ve yaptırılmalıdır. Yanlış veya kalitesiz olursa, yıktırıp yeniden yaptırırım mantığı her zaman baş vurulan bir yöntem olmamalıdır. Yıktırmak, yeniden yaptırmak malzeme ve zaman israfıdır, dökülen suyun kabını dolduramayacağı unutulmamalıdır. Yine de zorunlu hallerde mecburen yıktırılacak veya söktürülecek ve yeniden yaptırılacaktır. Ama asıl olan ilk seferde doğru ve kaliteli yapmak ve yaptırmaktır. Kontrol Mühendisliğinin mutlaka bir takım güçlükleri olacaktır. İş yapmak ve yaptırmak kolay değildir. Kontrollüğün esası, bütün olumsuzluklara rağmen doğru ve kaliteli iş yaptırabilmektir. Şüphesiz bu sonucun alınmasında kontrollüğü bir ekip çalışması olarak düşünmek gerekmektedir. Bu ekip tabidir ki Sürveyan, Mühendis, Baş Mühendis, Şube Müdürü, Bölge Müdür Yardımcısı, Bölge Müdürü ve Genel Müdürlük zincirinden oluşmaktadır. Her kademe kendi yetkisi çerçevesinde bu ekip çalışmasına olumlu katkıda bulunmak durumundadır. Olumlu sonuç alınması, her kademedeki bu katkıların aksamaması ile direkt ilgilidir. 31 Ekim - 1 kasım tarihleri arasında yapılan Bankamız Bölge Müdürleri toplantısına katılan Bayındırlık ve İskan Bakanı Sayın Cevat AYHAN' ın yapmış olduğu konuşmanın konu ile ilgili bölümünden bir alıntı yaparak sözlerimi bitirmek istiyorum. Diyor ki Sayın Bakanımız: “Yapacağımız tercihlerde proje olayı ve kontrollük hizmetleri mühimdir. Zaman zaman kamu ihalelerinde ihalelerin çok kırılması işin vasıfsız yapılması neticesini doğurmaktadır. İhalelerde esas olan rekabettir. İhalelerin çok kırılmadan verilmesi imkanı tartışmaları yapılmaktadır. Hiçbir firmayı korumadan ihaleyi sonuçlandırmak esastır. Amme menfaatini koruyarak toplumun gelişmesini rekabet ortamını sağlamak gerekmektedir. İşini kaliteli yapan, iyi organize eden, programını iyi uygulayan firma ayakta kalacak, işini . iyi yapmayan elenecektir. Kamu ihalelerinde esas olan şudur.: Tam rekabeti sağlamak ihalenin adaletli biçimde sonuçlandırılmasıdır. İhaleden sonra kontrollük de önemli bir faktördür. Kontrollük iyi yürümezse iş zarar ettirir, amme malını suiistimal ortamına götürür. İşin kontrollüğü çok ciddi takip ister. Bu takibi Genel Müdürden, Kontrol Mühendisliğine kadar herkes yapacaktır. Özellikle Bölge Müdürlerimiz çok iyi kontrol yapacaklardır. İller Bankamızdaki değerli arkadaşlarımızla da yalandan çalışarak kontrollük ve takip işlerini süratle yürüteceğiz. Bakanlığımızla ilgili tüm ihaleleri şeffaf, dürüst ve başarılı bir biçimde takip ederek sonuçlandıracağız. Bir ihaleyi müteahhide verdiğimizde iyi yapsın, kötü yapsın istihkakı hazırlar, getirir, bende gözü kapalı imzalarımşeklinde düşünmeyeceğiz. İşlerimizi teknik şartname çerçevesinde yaptıracağız. Şartname ne yazıyorsa, müteahhide ona göre para vereceğiz. Herkes işini bilerek yapacak ve helalinden kazanacaktır. Bunlar yapılmadan hiç kırmadan da ihale yapsanız yine işe yaramaz. Sistemin en önemli noktası bence budur”.

ARITMA TESİSLERİNDE ENSTRÜMANTASYON KONTROL KUMANDA İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI

Adil ÜNAL Şube Müdürü Arıtma tesisinin çeşitli noktalarında ölçüm ve kontrol yapmak için kullanılan cihazlara genel olarak enstrüman denilmektedir. Tesislerimizde en çok kullanılan enstrümanlar şunlardır : 1) Seviye kontrolü için. a) Seviye şamandırası b) Kapasitif tip seviye ölçüm seti c) Ultrasonik tip seviye ölçüm seti 2) Debi kontrolü için. a) Ultrasonik tip debi ölçüm seti b) Elektromagnetik tip debi ölçüm seti 3) Oksijen ölçüm seti 4) Zaman kontrolü için zaman röleleri 5) Kayıt ve istatistik için kaydediciler Bunlar dışında bazı tesislerde çok daha kompleks kontroller için kullanılan enstrümanlar vardır ki bu tesisler sanayi ve kimyasal atıkların arıtıldığı büyük ve karmaşık proseslerin olduğu tesislerdir. Bu tesislerde kontrol edilecek parametre ve nokta sayısı fazla olduğundan basit röle sistemleri ile tesisin işletimi imkansızlaşır. Bu noktada PLC sistemi (Programmable iogic controller) programlanabilir kontrol devreleri kullanmak gerekir. Bu tür tesislerde çok sayıda sıcaklık ölçümü, gaz ölçümü, debi ölçümü ve motor kontrollü iki veya üç yolluk vanalar vardır. Birçok fiziksel ve kimyasal işlemi insan eliyle aynı anda yapılmasının imkansızlaşacağı için kontrol ve kumanda işlemleri programlanabilir elektronik kontrol cihazları ile sağlanır. TESİSE ELEKTRİK ENERJİSİ TEMİNİ Tesise dışardan temin edilecek elektrik enerjisi 30-4.50 KV veya 15-6.3 KV olmalıdır. Tesis enerjisi en azından iki farklı dış kaynaktan temin edilmelidir. Her iki enerji kaynağında kesinti olması olasılığına karşın tesis içinde dizel motorlu bir elektrik jeneratörü bulundurulması en ideal çözümdür. ANA KUMANDA PANOSU Tesis dışından gelen yüksek gerilim 400 volta çevrilerek ana kumanda panosunun arkasındaki sigorta ve devre anahtarlarına bağlanır. Akım amper, voltaj, volt ve elektrik gücü kilowatt olarak ölçen ölçü cihazlarından geçer. Bu panoda ışıklı ika lambaları, arıza göstergeleri, seviye göstergeleri, debi kaydedicileri bulunmaktadır. Ayrıca tesisin akım şemasını gösteren minik diyagram bulunmaktadır. DAĞITIM SİSTEMİ 400 V.luk düşük voltaj dağıtım panosu tesisteki makinelerin veya aydınlatma sistemlerinin yerel kumanda tablolarına elektrik dağıtımında kullanılır. TESİS SAHASINDAKİ YEREL KONTROL PANOLARI Yerel kontrol panoları genellikle tesisteki sıyırıcı köprüler, burgulu pompalar gibi mekanik ekipmanların yakınında yer alırlar ve bu üniteleri kontrol ederler. ARITMA TESİSİNDEKİ MEKANİK EKİPMANLAR Tesis bünyesinde proses gereği bulunan bir takım mekanik ekipmanlardan da kısaca tesisin girişinden itibaren söz edecek olursak: 1 - Tesis giriş pompaları (Burgulu veya santrifüj kuru tip. dalgıç pompa olabilir.) 2 - Izgara kum tutucu üniteleri 3 - Ön çökeltme sıyırıcı köprü ve aksesuarı

4 - Havalandırma havuzlarındaki aeratör veya damlatmak filtre ünitesi arıtma sistemine göre değişir. 5 - Çamur pompaları 6 - Son çökeltme sıyırıcı köprü ve aksesuarı. Ön çökeltme ile aynı ekipmanlar. 7 - Çamur koyulaştırma ünitesi. 8 - Çamur susuzlaştırma ünitesi. Belt filtreler veya filter presler. 9 - Ayrıca tesis bünyesinde çeşitli tip ve çapta vana ve kapak bulunacaktır. Bu ekipmanların % 100 e yakın bir kısmı yerli olarak imal edilmektedir. Pompaların dışındaki ekipmanların çalışmasından fazla bir şikayet gelmemektedir. Pompalar hakkında kısaca da olsa bilgi vermek istiyorum. Genellikle arıtma tesislerinde girişinde akışın sürekliliğinin sağlanması ve debi değişimlerinden fazla etkilenme göstermeyen burgulu pompalar kullanılmaktadır. Daha ziyade kot farkının az olduğu debinin yüksek olduğu tesislerde, ızgara ve kum tutucu ünitelerinin derinde yapımından kaçıma gibi sebeplerle yüksek randımana sahip, tıkanma problemi olmayan burgulu pompalar tercih edilmektedir. Kot farkının fazla olduğu yerlerde santrifüj pompalar kullanılmaktadır. Kura tip olabilir, yaş dalgıç olabilir. Projesine göre değişir. Seçimin ne şekilde yapılabileceğini daha önceki projelendirme konusunda anlaşmıştık. Bir hususu da belirtmeden geçemeyeceğim: "Efendim, ızgara kum tutucu yapmayalım." Bu söz, daha ekipmanları veya pompaları kullanmadan gözden çıkarma demektir. Izgara kum tutucu yapmamızda amaç nedir? Biraz düşünelim... Tıkanmanın önlenmesi, kumun aşındırma etkisinin giderilmesi için kullanılmaktadır. Yüzücü maddeler gelmese, kum gelmese neden bu ünitelere ihtiyaç duyulsun. Çıkan malzemeleri sayacak olursak, araba lastiği, kalas parçalan, paçavralar, lifli malzemeler, teneke kutular kesilmiş hayvan başlan, bağırsak v.s. lere şahit olmaktayız. Bu malzemelerin gelmeyeceğine hangimiz garanti edebiliyoruz. Diğer taraftan yanlış bir bilgi daha var. Onu da düzeltmek istiyorum. Izgara kum tutucu yapmayalım da Flygt pompa kullanalım... Bu çok yanlış bir düşüncedir. Flygt pompa değişik bir pompa tipi değil, Flygt pompanın markası; aldığımız yerli pompalardan hiçbir farkı yoktur. Dizayn aynı, fark yalızca kalitededir. Bunu da bu şekilde bilmemizde fayda var. Yerli araba gibi düşünelim. Terfi hattı konusunda da çıkan bazı problemler hakkında bilgi vermek istiyorum. Seçilen terfi çapı ve uzunluğu bazen problem olmaktadır. Çap ve hız kriteri göz önüne alınarak min 0.5 m/sn - max 2.5 m/sn, uzunluk da 1.0 - 1.5 km. arasında seçilmelidir. Uzun hatlarda çökelmeler olmaktadır. Vantuzdan kaçınmalıyız. Vantuzların pissuda çalışması normal olmadığından tercih edilmemektedir.

Kullanma kararlarıdır.İmar Planlama Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler İMAR PLANLAMA ÇALIŞMALARINDA KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLİĞİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İMAR PLANLAMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Erol KÖSEBALABAN . engelleyicidir. orta. toprağın kullanılmasında üç çeşit karar alınabilir. a) Olumlu plan kararları : Yol gösterici. b) Olumsuz plan kararları : Sınırlayıcı. Hangi ölçekte olursa olsun. Plan kararlarını iki ayrı gruba ayırabiliriz. kaynak kullanımı ve korunması teklifleri birer plan kararıdır. yönlendiricidir. Biz bu kararların tümüne arazi kullanma kararları diyoruz. . Koruma kararları. Bunlar. sözlük anlamıyla tasarı. Yerleşme kararları. Her plan gerçekte kararlar zincirini oluşturur. kısa vadeli her tür önlemler. Uzun.Daire Başkanı Plan. düşünce anlamına gelmekte olup bu kelimeden türetilen planlama sözcüğü ise plan yapma anlamına gelmektedir.

yoğunlukları. doğal ve kentsel SİT alanları sınırlarının ilgili kuruluşlardan temin edilmesi ile imar planı yapım sürecine girilmektedir. göl ve nehir kıyıları. hem de kentsel planlama tekniklerinin birlikte kullanıldığı bir planlama ölçeğidir.Planlar. varsa üst düzeydeki Bölge Planı. planlama standartları. ihale suretiyle yaptırılan imar planlarının gerçekçi ve uygulanabilir olması. Ülke fiziksel yerleşme düzeni planlaması. zamanlama ve öncelikleri yanı sıra mekan boyutu da getirerek.İ. Halihazır haritaların onanmasından sonra imar planı ön çalışmalarına başlanılmakta. bağlayıcı ve yenisi yapılıp onanıncaya kadar sürekliliği olan yasal belgelerdir. Ülke Ölçeğinde Planlar Ülke bütününde. bölgesel özellikleri ve gelişme potansiyelleri büyük farklılıklar gösterir. metropoliten alan diye isimlendirilen bu fiziksel mekanlarda üretilecek plan kararları ülke yerleşme düzenini oluştururlar. düzenli şehirleşme ve dengeli nüfus dağılımını sağlayarak. Demiryolu geçişleri. alan kullanımı. koruma ve kısıtlama kararları açısından kesin bağlayıcı niteliği ile uyulması gereken bir planlamadır. nüfus dağılımlarını toplum yararına dengeleyici. çevresel bütünlüğü olan alanlarda düzenlenen çevre düzeni planları.ormanlık ve meralık alanları içerir. a) Araştırma-Değerlendirme b) Planlama c) Onama çalışmalarını içermektedir. Çevre Düzeni planları. nüfus dağılımları. Bölge planlaması. Çevre Düzeni Planlaması hem bölgesel. Bu süreç. yatırımlara. metropoliten bölge. bölgesel ölçekte tedbirler getiren. üst ve alt plan ölçekleri arasında ilişki kuran. yönetimsel sınırlamalara uygun olarak belirlenir. deniz. tarım alanları. Bölge ülkenin bir alt mekansal parçası olup. bir yada birkaç alt bölge içerebilir. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünden temin edilen toprak kabiliyet harita ve raporları. yürürlük süreleri içinde getirdiği yerleşme. bölgesel gelişmede öncelikli yörelerde çevre düzeni planlaması yapılacak alanları tespit eder.S. Sınırları belirlenen. Bu nedenle farklı özellik gösteren yerleşmeler için uygulanacak araştırmalar. çevresel bütünlüğü olan alanların tümünü bir yada daha çok sayıda Belediye ve bunlara bağlı mücavir alanları. imar planını düzenleyen plancı kadar araştırma değerlendirme çalışmalarım ve imar planını mahallinde ve . kent planlamasına çevreden yaklaşım sağlayan. raporu. tüm yerleşme. makro düzeyden mikro düzeye doğru hiyerarşik olarak aşağıdaki şekilde sıralanırlar: a) Ülke ölçeğinde planlar b) Bölge ölçeğinde planlar c) Kent ölçeğinde planlar. varsa orman alanları sının. Ülkemizde yerleşmelerin. Bölge. sürekli gelişmeyi yönlendiren. şehirleşme hızı ve özellikleri tespit edilerek. dağlık. Büyüklükleri ve özelliklerine göre bölge. koruma ve kısıtlama kararları ile kesin. alan büyüklüğü. Çevre Düzeni Planı ya da kent bütünü planlamalarından gelen uygulamaya yönelik ayrıntılara. Karayolu. Ülkenin sektör bazına dayalı ekonomik ve sosyal kalkınma planları ile bütünleşirler. bu bağlamda planlaması yapılacak yerleşim ile ilgili jeolojik rapor. Nazım Plan ve Uygulama İmar Planı olmak üzere kademelendirilen kent planlan. Bölge Ölçeğinde Planlar Sınırları belirlenen Bölge planları. 3) Kent (Yerel) Ölçekte Planlar Kent planları. planlama yöntem ve teknikleri de farklı olmaktadır. yaşayan ve kendini sürekli yenileyen bir üst düzey planlamasıdır. D. kentsel gelişmeyi belirleyen hedeflere uymak zorunluluğundadır. alt bölge planlama sınırları. kentsel ve onunla bütünleşen veya çevreleyen alanlarda uygulamaya yönelik ayrıntılı kararları getiren. Bankamızca. ekonomik ve sosyal plan kararlarının fiziki plana aktarılmasına "Ülke fiziksel yerleşme düzeni planlaması" diyoruz. nüfus. alt bölge.

sosyo-ekonomik ve alt yapı bilgileri mahalli çalışmalar safhasında toplanır ve gerekli Analizler yapılır. metropoliten bölge ve çevre düzeni ölçeğindeki plan kararlarına uygunluğu incelenir. • Yeni kentsel yerleşme ve gelişme alanlarında yer seçimi kararlarının. eğlenme ve bu fonksiyonlar arasında ulaşımı en iyi şekilde çözecek düzenlemeyi getirmek amacı ile hazırlanmaktadır. çalışmalar incelenir eksik hususlar varsa tamamlatılır ve imar planı incelemesine geçilir. Toplanan bilgilerin birbirleriyle ilişkisini ortaya koyacak şekilde birleştirilmesi ile sentez işlemleri tamamlanır ve yoruma geçilir. özverili çalışmalarının neticesidir. İmar planı yapılan her yerleşim için hazırlanan Araştırma Değerlendirme Çalışmaları bir cilbent içinde ilgili müdürlüğe teslim edilir. • Kentin çevreye yayılmasında. düzenlenen imar planlan. tarafsız. planlamaya dönük ve planlamanın amacına hizmet eder nitelik ve yeterlilikte olacağından. yılındaki durumunu ortaya koymak üzere.büroda inceleyerek eleştirilerini ortaya koyan Bankamız teknik elemanlarının titiz. • Planlamaya geçişte belirlenen "amaç" ve "hedeflere" uyumluluğu araştırılır.Ekonomik Verilere Göre Olabilirlik • Planlamaya esas olacak Sosyo-ekonomik veriler sentezinin eksiksiz. Araştırma konuları. Çevre İle İlişkiler Amaç ve Hedeflerde Tutarlılık • Ülke. b) Planlama Çalışmaları îmar planları. sosyal ve kültürel ihtiyaçlar. bölge. çevre ve kent verileri dikkate alınarak. gürültü gibi yaratma durumları irdelenir. yerleşme ve alan kullanımı kararları ile kentsel altyapının çevre sorunları (kirlenme. planlamanın cinsine ve yerleşmenin büyüklüğüne göre farklılık gösterir. sonuçlar değerlendirilir ve Plan Kararları belirlenerek planlamaya geçilir. iklim. arazi mülkiyetleri. aynı veriler. planlama döneminde verilerin ulaşacağı değerlerin bulunması için projeksiyon hesapları yapılır. • Topografya. jeoloji. Plan kararlarının "kamu yararı" gözetmesi. Özellikle. Ülkeye ve topluma maliyeti pahalı çözümlere yönelmemesi. oturma. toprak ve su durumu ile doğal örtü gibi doğal veriler sentezi ile plan kararlarının özellikle nazım plan aşamasında değerlendirilmesi yapılır. Mevcut bilgi ve yorumların ışığında. İmar planlarının inceleme ve değerlendirilmesi sırasında uyulması gereken kriterler aşağıda sıralanmıştır. dinlenme. İnceleme ve Değerlendirme Kriterleri 1) Üst Plan Kararları. çalışma alanlarına göre projeksiyonlar. sosyal. a) Araştırma . koruma planlaması ilke ve kararlarını içeren sosyo ekonomik veriler sentezi ile plan kararlarının özellikle nazım plan aşamasında karşılaştırmalı değerlendirilmesi yapılır. 3) Sosyo . • Uygulama plan aşamasında. • Nüfus. Bu anlayış içinde. Bankamız teknik elemanları tarafından mahallinde ve büroda incelemeye tabi tutulurlar.Değerlendirme Çalışmaları Kentin plan yapım. ülke. demografik (nüfus yapısal. fiziki. alt bölge. ayrıntıda getirilen önlem ve kararlarla yeniden test edilir. yeterli ve gerekli ölçüde oluşu araştırılır. 2) Doğal Verilere Göre Olabilirlik • Planlamaya esas teşkil eden araştırma ve ön çalışmaların eksiksiz. planlamaya yeterli ve gerekli ölçüde olup olmadığı incelenir. arazi birim fiyatları. bölge. çalışma. Bölgeden Yaklaşım. . tarım potansiyelinin tarihsel arkeolojik değerlerin ve su kaynaklarının yitirilmemesi ilkesi dikkatle gözetilir. kişi çıkarından çok toplumun yararlanması ilkesine uyumlu olmasına gayret edilir. eğim. işgücü. ekonomik yapı ve eğilimler ile karşılaştırmalı değerlendirilmesi nazım plan aşamasında yapılır.

Mülkiyetlere olabildiğince uyumluluk. 2) 1/25. • Plan kararlarının. tarihsel çevre ve ticaret alanlarında otopark ve yaya ulaşımı ile ilgili sistem çözümleri aranır. planlamada bölgeleme ve kentsel alan kullanımına ilişkin ilke kararlarının kendi iç tutarlılıkları. yeterlilik ve rasyonellik plan kararları içeriğinde aranır.yeterliliği ve kent mekanında uygun dağılımları test edilir. maddesi uyarınca çevre düzeni planlan Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca onanmaktadır. Varsa önceki planların uygulamadaki yönlendirme ve başarı durumu ile planların ömürleri incelenir. yapı düzeni kararları irdelenir. c) Onama Mutlak bilinmesi gerekli hususlardan birisi de planların hangi idare tarafından onanacağıdır. 6) Planın Gerçekleşme Olanağı ve İmar Açısından Uygulanabilirlik. gereğinde alternatif çözümler araştırılır. yola bağımlı diğer teknik altyapının olabilirliği ve maliyet boyutu irdelenir. İmar Kanunu ve Yönetmelikleri ile şehircilik ilkelerine uygun olarak düzenlenen planlar. spor donanımı ile yeşil alanların standartlara uygunluğu.4) Arazi Kullanma . • Plan üzerinde ve özel işaretlerde getirilen "uygulaması gerekli plan hükümleri" ve özel "plan koşulları"nın yeterliliği ve gerekliliği araştırılır. bölünme (ifraz) ve yapılanma koşullarında uygulanabilir ilkeleri gözetilir. Düzeltilip teslim edilen planlar tekrar incelenir ve uygun görülmesi halinde onanmak üzere ilgili idareye gönderilir. 3) 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu uyarınca Bakanlar kurulu Kararı ile ilan edilen Turizm . belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalıyorsa belediye meclisleri. büyüklükleri ve bu bölgelerde uygulanacak özel yapılanma koşulları. • Genelde nüfus ve yapı yoğunlukları ile ilgili tüm testler yapılır. yapılaşmalar ve ifrazlarla tutarlılığına bakılır. çevresi yol sisteminde. kent bölgelerinde yoğunluk ve. Yukarıda maddeler halinde sıralanan kriterlere göre incelenen imar planı ve araştırmaları eksikler varsa düzeltilmek üzere iade edilir. 5) Kentsel Altyapı ve Donanım • Kentsel sosyal donanım ve teknik altyapıya ilişkin çözümlerde. kademelerime ve yolların düşünülen kapasitelerine göre profil verilmesi.depolama alanları gibi). • Farklı kentsel fonksiyonlar yükümlenen kent bölgelerinin yer seçimi yanı sıra. • Planın sosyo ekonomik ve fiziksel yapıya ne ölçüde uyum gösterdiği ve gelişme eğilimlerine ne ölçüde yön verdiği irdelenir.Bölgeleme ve Yerleşme Düzeni • Nazım plan aşamasında. • Tüm resmi ve idari yeni yapılar ile kentsel donanım alanlarının yer seçimi ve gerçekleştirilmelerinde ilgili kurumların görüşlerinin alınmasına çalışılır. Bu konuda da kısa bilgi vermek yararlı olacaktır. belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalıyorsa İl İdare Kurulu Kararları ile onanarak yürürlüğe girerler. 1) Planların elde edilmesi sürecinde. • Uygulama planı ölçeğinde ayrıntıda. endüstri. • Okullar. Kamu mülkiyetindeki alanlarda getirilen kullanışlara ne amaçlandığı araştırılır. sağlık. Terminal. gerekli hesaplamalar da yapılarak irdelenir (ticaret bölgeleri. bugünkü mülkiyet durumu. • Kent toprağının ekonomik değeri ile önerilen kullanış arasındaki ilişki araştırılır. • Büyük kentlerde yada özelliği olan yerleşmelerde özellikle "merkezi iş alanları"nda. • Yerleşmenin büyüklüğü gereğince "toplu taşımın" su yolu ve raylı ulaşımın rasyonel kullanımı çözümleri araştırılır. kentin ana fonksiyonları arasındaki ilişkiler sistemindeki gerçekçilik ve rasyonellik aranır. gerek görülüyorsa yeni hükümler ve koşullar eklenir. • Kent içi ve yakın. istasyon. iskele yer seçimlerinde isabet derecesi kentsel fonksiyonlar ve ilişkiler sistemi çerçevesinde araştırılır.000 ölçekli Çevre Düzeni Plan kararlarında bütünlük ve devamlılık sağlanması için İmar Kanununun 9. kıyı kesimlerinde. Yerleşmenin daha önceki planlama ve imar uygulaması süreci incelenir. rant yerine toplum yararına kullanış getirilmesine çalışılır.

Afet İşleri Genel Müdürlüğü ile ortaklaşa hazırlanan raporlarda şekil-içerik birlikteliği sağlamak amacıyla düzenlenmiş rapor formu. 4) 2782 sayılı Çevre Kanunu'nun 9. imar planı uygulaması durdurulmakta. mevzii imar planlarını yapma ve onama yetkisi 4046 sayılı kanunla "Özelleştirme Yüksek Kuruluna" verilmiştir. 7) Belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan. özel jeolojik etüd raporlarının kontrol ve onaylama işlemlerini en kısa sürede ve yerinde çözülebilmesi amacıyla. Bankamızca hazırlanmış jeolojik raporların bazı özel büro ve Üniversite Döner Sermayelerince değiştirildiği ve heyelanlı alanların yerleşime açıldığı belirlendiğinden. Ancak onaylanan raporlarla uygulanması istenen teknik koşulların. ilgili ise istenilen ayrıntılara sahip olup olmadığı veya afete maruz Bölge kararının bulunup bulunmadığının araştırılmasıdır. a) Turizm amaçlı kullanım kararlan içeriyorsa Turizm Bakanlığı tarafından. bu şekilde onanan nazım planlara göre hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planları. Herhangi bir belediyenin mücavir alan sınırları içinde kalan alanlarla ilgili tüm özel jeolojik etüd raporları önce Genel Müdürlüğümüze verilmektedir.Bölge. Bankamız. yaptırmak. Belediye veya Valilikçe onanmaktadır.1987 gün ve B. koruma kurullarınca uygun görüldükten sonra. İller Bankası veya Afet İşleri Genel Müdürlüğünce kontrol edilip onaylanması şartı getirilmiştir. İmar planına esas olacak bu jeolojik raporların aracı.09.8. b) Turizm dışı. Belediye mücavir alanları dışında kalan jeolojik etüd raporları ise doğrudan Bölge Müdürlüklerimize verilmekte ve tüm işlemler ilgili Bölgelerden yürütülmektedir. koruma amaçlı imar planı yapılıp. Bu araştırmadan sonra raporlar. Burada amaç.000 ve 1/5. raporların Bankamız veya Afet İşleri Genel Müdürlüğü tarafından incelenmiş bir saha ile ilgili olup olmadığı. çeşitli kullanım. inceleme ve onama işlemleri ile ilgili uyulması gereken kurallar ve alınacak kontrol ücreti ile bilgiler Bölge Müdürlüklerimize bildirilmiştir. belediyelerde .000 ölçekli nazım imar planlan ve değişikliklerinin onama işlemleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca. Merkez ve Alanları'nda 1/25. yaptırmak ve onamak yetkileri verilmiştir. 5) 388 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığına. Söz konusu genelgelerle. Bakanlığımızın bu genelgesine göre: Özel Büro ve Üniversite Döner sermayeleri tarafından hazırlanan jeolojik etüd raporlarının geçerli olabilmesi için. maddesine göre. Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 17. Bilindiği üzere Daire Başkanlığımızda ve Bölge Müdürlüklerimizde imar planlarına esas teşkil edecek jeolojik raporların düzenlenmesi yanı sıra üniversite döner sermayeleri ve özel jeoloji büroları tarafından hazırlanan jeolojik etütler de incelenmekte ve uygun görülmesi durumunda onanmaktadır. bölge kapsamındaki illerde nazım ve uygulama imar planları ile bunlar üzerinde yapılacak revizyon ve değişiklikleri yapmak. bölgeleme. imar planı yapmak. 6) 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 3386 sayılı Kanunla değiştirilen 17. bu hizmetleri Bölge Müdürlükleri bazında da yürütmeye başlamış ve bu amaçla çeşitli tarihlerde 4 ayrı genelge yayınlanmıştır. maddesi uyarınca "Özel Çevre Koruma Bölgesi" olarak ilan edilen alanlarda. her ölçekteki planları revize etmek ve re'sen onaylamak yetkisi 383 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Başbakanlık Özel Çevre Koruma Kurulu Başkanlığına verilmiştir. Bankamıza ulaşan raporlarda etkin bir kontrol hizmeti sürdürülmektedir. Bu amaçla yerleşime koşullu veya koşulsuz uygun ile uygun olmayan alanları belirlemektir. koruma kurullarınca SİT alanı ilan edilen. ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin. eleman ve iş durumuna göre Genel Müdürlüğümüz veya Bölge Müdürlüklerimizce kontrol edilip onaylanmaktadır.1634 sayılı genelgesi yayınlanmıştır. yerleşim açısından zeminleri değerlendirmek.kararları içeren bölümleri ise Turizm Bakanlığı'nın görüşü alındıktan sonra ilgili idare tarafından onanmaktadır. Bu konuda da kısaca bilgi vermek yararlı olacaktır.

gerekse Valiliklerin sorumlu olduğu mücavir alan sınırları dışında. Bankamız kontrol hizmeti verebilecektir. Bu nedenle Bölge Müdürlüklerimizde Jeoloji Mühendislerinin sayılarının artırılması durumunda.yeterli sayıda ve nitelikte teknik eleman olmaması nedeniyle. Ayrıca gerek Belediyelerin sorumlu olduğu mücavir alan sınırları içinde. Harita Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler . teknik koşulların uygulanma aşamasında da. jeolojik etüd raporu olmadan yapılar inşa edilmekte veya onaylanmadan işleme koyulan jeolojik etüd raporları da bulunmaktadır. İlgili Belediyelerin teknik konularda sürekli bilgilenmelerinin sağlanması sağlıklı kentler oluşturmakta atılan adımlardan önemli birisini oluşturacaktır. Bayındırlık ve İskan Bakanlığının genelgesine rağmen. zaman zaman istenilen şekilde yerine getirilmediğine tanık olmaktayız.

Bu sistemin bankamıza kazandırılması yönünde çalışmalarımız devam etmektedir. Ayrıca 1995'den itibaren uydu Jeodezisindeki gelişmeler dikkate alınarak GPS teknolojisinden yararlanmaya başlanmıştır. yoğunluğunun tahmini tespitleriyle elde edilmektedir. ödenek öngörülmüştür. parselasyon planlan. büyük tüm projelerin etüd ve uygulamalarını gerçekleştiren meslek dalıdır. yenileme ve revizyon şeklinde yaptırılan halihazır harita işlerinde. 1997 yılı programında devam eden ve yeni projelerimiz için 700 Milyar TL. demiryolu. Haritası ve imar planı olmayan yerde. İlave. içmesuyu. Bilgi ve teknolojideki bu gelişmeler bilgisayarların üretim içinde yoğun kullanımım getirmiş ve bu değişim tüm mühendislik dallarını etkilemiştir. araziye ilişkin küçük. otomatik çizim sistemleri. Bugün artık harita mühendisliğinde de bilgisayar.) proje yapımlarında. harita sahasının sınırlarının tespiti ve tahdit krokisiyle keşif hesaplarının hazırlanması Bölge Müdürlüklerimizce yapılmaktadır. Sözgelimi kent planlaması ve imar planlan için gerekli kent haritaları. bilgisayar destekli sayısal harita üretimine geçilmiştir. yine de belediyelerin bütün talepleri değerlendirilememekte. Bu güveni sıkı bir şekilde kendi kendine kontrol eden disiplinli bir mekanizma ile sağlayabiliriz. yine ödenek dahilinde karşılanmaya çalışılmaktadır. sulama. talepler bir sonraki yıllara devredilerek. maden haritaları. kanalizasyon ve diğer altyapı hizmetlerini yapmak mümkün değildir. İmar hareketlerinin giriş kapısı harita hizmetleridir. 1996 yılının ikinci yarısından itibaren Başkanlığımızca yaptırılan tüm haritalar sayısal olarak üretilmektedir. harita mühendislerinin yönetim ve denetiminde üretilmektedir. imar planı uygulamaları. Bu projelerin hazırlanabilmesi için harita ve imar planı hizmetlerinin tamamlanması gerekmektedir. ülkenin gereksinim duyduğu her ölçekteki haritaların üretimini. Bölge Müdürlüklerimizce yapılan harita keşif bedelleri. bu projelerin araziye uygulanması. belediye teknik hizmetlerinin (yol-sukanalizasyon vb. Bu gelişmeler ışığında sayısal harita üretimine olanak sağlayan birim fiyatlar ve şartnameler hazırlanarak uygulamaya konmuştur. harita mühendisliğinin yoğun bir işlevi vardır. grafik görüntü ekranları ve sayısal çıkış veren yada otomatik kayıt yaparı veri derleme donanımları yoğun olarak kullanılmaktadır. arazi toplulaştırma planlan. kamulaştırma planlan. tünel ve benzeri mühendislik projelerinin etütlerinde projelendirmelerinde. yöre ihtiyaçlarını iyi gözeten projeler üretilmesiyle mümkündür. Dolayısıyla önceki yıllardan sonraki yıllara yoğun bir talep birikmesi olmaktadır (Çözüm için de daha çok ödeneğe ihtiyaç duyulmaktadır).Daire Başkanı Harita mühendisliği. haritası yapılacak mevcut detayların. Karayolu. Şöyle ki: Harita ve harita mühendislik hizmetleri tüm yatırım ve mühendislik hizmetlerinin altyapısını oluşturur. vergilendirmeye esas değerleme haritaları.HARİTA VE PROJELERİN YAPIMINDA UYGULANAN KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLİĞİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HARİTA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Veysel ÇELİK . kadastro haritaları. Bunun için her yıl yatırım yönünden çok zorda kalınmakta. Harita verileri her zaman altyapının temelini oluşturduğundan tartışmasız doğru olarak kabul edilebilir olmalıdır. 1970'li yılların ikinci yansından itibaren mikro elektronik teknolojide hızlı gelişmeler olmuş ve bu gelişmelere paralel bilgisayarların sağladığı olanaklarla da artmıştır. Bankamız Harita Daire Başkanlığı belediyelerin bu harita taleplerini toplayarak ayrılan ödenek miktarına göre harita yatırımlarını gerçekleştirmekte ve halihazır harita üretimi konusunda belediyelerin ihtiyaçlarına cevap vermektedir. Sağlıklı bir çevre oluşturulabilmesi. ek ödenek imkanları aranmaktadır Ancak. Bu nedenle keşif bedellerinin . Yerleşim yerlerinin ve belediyelerin imar ve altyapı gereksinmelerini karşılamak için ilk adım olarak halihazır haritalarının yapılması gerekmektedir. Bugüne kadar klasik yöntemlerle yapılan çizgisel haritada. Halihazır harita için ayrılan ödeneklerin sınırlı olması ve halihazır harita taleplerinin de çok fazla olması nedeniyle gerçekleşmeler çoğunlukla yüzde yüzleri aşmaktadır.

Meskun saha sınırlarının ve bina adetlerinin daha doğru olarak tespit edilmesi. 6. Bu sistem Harita Mühendisliğine büyük kolaylıklar sağlamaktadır. halihazır harita alımı işlerinde. İlave ve revizyon harita alımları için hazırlanan tahdit krokilerinde. ihale suretiyle yaptırılan halihazır haritaların. 1. Tutanakta şantiye mühendisinin arazide bulunmadığı günler ayrıntılı bir şekilde belirtilmelidir. İşlerin daha sağlıklı yürütülebilmesi için sözleşme gereği işin devamı süresince iş başında bulunması gereken şantiye mühendisi hakkında her arazi kontrolünde tutanak tutulmalı ve bir nüshası Başkanlığımıza gönderilmelidir.kesin hesap değerlerine yaklaşık çıkabilmesi ancak bölge kontrol mühendislerinin yapacağı titiz çalışmalara bağlıdır. 4. yine yönetim kurulunca uygun görmesi halinde Bölge Müdürlüklerimiz için 18 adet kayıt üniteli Elektronik Takeometre ve 18 adet nivo aleti satın alınacaktır. hem de işin sonunda kesin hesap sırasında keşif bedeli ile büyük farkların meydana gelmesine sebep olmaktadır. 7. Bilindiği gibi 1996 yılının 2. ağın yeterli ülke nirengisine bağlantı yapılması sağlanmalıdır. maddesine göre hazırlanmış olan arazi kontrol raporlarının harita kontrol mühendisleri tarafından sıhhatli bir şekilde doldurulması ile mümkün olmaktadır. arazi ve büro kontrolleri Bölge Müdürlüklerimiz ile Merkezde Başkanlığımızın müşterek çalışmasıyla yürütülmektedir. Bilindiği gibi İçmesuyu ve Kanalizasyon işlerinde verilen harita hizmetlerinin kontrollüğü de Bölge Müdürlüklerimizde harita mühendisleri tarafından yapılmaktadır. Ayrıca. (Bu sistem için gerekli olan alet ve donanımların alınması hususu yönetim kuruluna sunulmuştur. röperli noktalar. 2. Düzenlenen kontrol raporlan ve hakediş raporlarının Başkanlığımıza geciktirilmeden ulaştırılması. Bu nedenle. yani bu noktaların yükleniciye yer teslimi sırasında kolaylıkla gösterilebilecek noktalar olmalıdır) 3. eğer mevcut haritanın tamamı tahdit krokisinde. Çünkü harita alımında meskun sahaya tesis edilecek poligon sayısı. Kontrol mühendislerimizin GPS ölçüm yöntemini ve kontrolünü ilgili yayınlardan takip ederek kendilerini yetiştirmeleri gerekmektedir. Yönetim Kurulunca uygun görülmesi halinde S adet GPS ölçü aleti satın alacaktır. hektara düşen bina sayısına göre tespit edilmektedir. Nirengi istikşaf kanavalarının hazırlanmasında 10 km civarındaki bütün ülke nirengilerinin araştırılmadığı dolayısıyla nirengi ağının yeterli ülke nirengisine bağlanılmadığı görülmekte olup bütün ülke nirengilerinin araştırılarak bulunamayanlara rapor düzenlenmeli. Tahdit ve keşif hazırlanırken mevcut haritanın revizyon veya çürütülerek yeniden yapılması konusunda daha dikkatli karar vermeleri.) 8. Yükleniciler tarafından teslim edilen disketlerin bozuk olup olmadığına bakabilmek için şantiyelerde bilgisayar istenmelidir. Bankamızca ihale yoluyla yaptırılan. mevcut haritanın 1/1000 ölçekli pafta lejantı yapılmalı. gösterilemiyor ise ilave saha ile kenarlaşan kısmın muhakkak 1 / 1000 ölçekli pafta lejantı yapılmalıdır. Bu nedenle eğer meskun alandaki bina sayısı hatalı tespit edilirse. Günümüzde teknoloji çok hızlı bir şekilde gelişmektedir. 5. bu durum hem ara istihkak ödemelerinin gerçeğe uygun yapılmamasını. işlerin kontrollerinin yapılmasını daha etkin hale getirecektir. İşin arazi çalışmalarında kontrol hizmetlerinin etkinliğinin arttırılması için Bölge Müdürlüklerimizde ki kontrol mühendislerinin aşağıdaki husus/ara dikkat etmeleri gerekmektedir. Tüm arazi ölçümleri kayıt üniteli elektronik ölçü aletleri ile yapılmaktadır.) bu bina sayısı tespitinde çok dikkat edilmesi gerekmektedir. GPS teknolojisi de halihazır harita işlerinde kullanılmaya başlanmış. Bu hizmetlerin kontrollüğünün daha etkin bir şekilde yürütülebilmesi için İçmesuyu ve Kanalizasyon Dairesi Başkanlıklarının Harita Dairesi Başkanlığı ile koordineli bir şekilde çalışma içine girerek harita . Tahdit sınırlarının ve köşe noktalarının daha belirgin ve doğal noktalardan olmasına dikkat etmeleri (Tahdit krokisinin dış hudutlarını belirleyen sınır kırık noktalan. Güç arazi koşullarında nirengi ölçü ve hesaplamalarına çok büyük katkı sağlayan GPS teknolojisini bir kısım yüklenicilerimiz tarafından kullanmaya başlamıştır. (Meskun saha sınır noktalan muhakkak ölçülerek tahdit krokisine işlenmeli ve meskun alandaki bina sayısı gerçeğe çok yakın olarak tespit edilmelidir. yarısından itibaren sayısal harita üretimine tamamen geçilmiştir. mahalli kontrollerinde işin büyüklüğüne göre ve her kademede o kademenin tümü üzerinde doğruluk kanaati gelinceye kadar arazi ve büro kontrolü yapılarak (kontrol sisteminde merkez ile tüm bölgelerin ortak hareket edebilmesi için) közleşme eki özel şartnamenin 8.

• Halihazır harita içerisinde kalan plankotelerde arazinin topoğrafık yapısı değişmemiş ise yeni plankote yapılıp. Bu nedenle haritalar sorumlu kişilere yaptırılmalı. Bu durumun ise yapılan haritanın tekrar ele alınmasına ve zaman kaybına sebep olmaktadır. Harita Mühendisi imzası aranmalı ve işin başlangıcından sonuna dek Bölge Müdürlüklerimizin denetiminde olmalıdır.mühendisliğindeki yeniliklerin bu sektörlere de yansıması sağlanmalı. Yeni bir teknoloji olan GPS teknolojisi de harita işlerinde kullanılmaya başlanılmıştır. Genel Müdürlüğümüzce satın alınmakta olan GPS sistemi. (Bu konularda daha etkin kontrolün yapılabilmesi için Bölge Müdürlüklerimizden aldığımız uyarılar doğrultusunda aşağıdaki hususların yeniden ele alınarak açıklığa kavuşturulması gerekmektedir). yeterli sıklıkta RS atılmaması gibi temel esaslarla genellikle karşılaşıldığı. • Yükleniciye ihale edilen proje işlerinde genellikle yükleniciler arazi işlerini bir topoğrafa vermekte ve güzergah da o eleman tarafından tespit edilmektedir. bilgi birikimi ve deneyimlerine büyük katkı sağlayacaktır. Günümüz teknolojisiyle yapıları ölçüler bilgisayar ortamında değerlendirilip otomatik çizimlerle elde edildiğinden bölgelerimizde eksik olan bilgisayar yazılım ve donanımlarının tamamlanması gerekmektedir. poligon ve some noktalarının betonlanmaması. Proje arazi işleri başlandığında ve bitirildiğinde arazi çalışmalarım yaparı ekip iş mahallinden ayrılmadan Bölge Müdürlüğüne bilgi vermeli ve gerekli ara kontroller yapılabilmelidir. takeometre ve nivelman ölçülerinde hata ve noksanlar. Bunun önlenebilmesi için güzergah tespitinde işin yüklenicisi ile birlikte bir harita mühendisinin mahallinde güzergahı tespit etmesi ve Bölge Müdürlüğüne bu aşamada bilgi vermesi daha sağlıklı bir çalışmayı sağlaması açısından çok önemlidir. Bu konuda yeterli bilgi birikimi ve deneyimin oluşmasıyla şartname ve birim fiyat hazırlama çalışmalarına başlanılacaktır. yapılmama konusu açıklığa kavuşturulmalıdır. röperlenmemesi. bölge kontrol mühendislerinin titiz çalışması ve teknolojik gelişmeleri izleyerek kendilerini hazırlamaları ile mümkün olacaktır. Harita yapım tekniği teknolojik gelişmelere bağlı olarak değişmektedir. haritanın yeterli boyutta alınmaması. ve her bölgede eşdeğer şekilde kontrol edilebilmesi. İşlerin. detay noksanlığı. bu hizmetlerin proje yapımı için faydalanılan yönetmeliklerin son gelişmeleri de içine alacak şekilde değiştirilmesi uygun olacaktır. teknik yönetmelik ve özel şartname hükümlerine uygun olarak sorunsuz bir şekilde yapılabilmesi. Daha sonra yersel tetkik aşamasında güzergahın hatalı olduğu tespit edildiğinde bu güzergahın değiştirilerek yenilenmesi sıkıntı yaratmaktadır. sözleşme. Projelerin yersel tetkik ve kontrolünde harita mühendisi imzası şartı olmasına rağmen harita içi yapanın harita mühendisi olması ve imzası aranmamaktadır. Başkanlığımız ve bölgelerimizin bu teknoloji ile ilgili. Ayrıca tetkikler neticesinde yapılan haritalarda alım noktası noksanlığı. şehir haritalarına bağlanılmaması. .

Makine ve Sondaj Daire Başkanlığımızdan açılması istenen içmesuyu sondaj kuyularının. Bunlardan birincisi "Emanet yöntemi ile yapılan sondaj çalışmaları ve kontrollük hizmetlerinin yürütülmesi" ikincisi ise "İhale yöntemi ile yapılan sondaj çalışmaları ve kontrollük hizmetlerinin yürütülmesi" dir. Ege ve Akdeniz bölgelerindeki beldeler ile Anadolu'nun bazı yerlerinde görülen nüfus fazlalaşmasından dolayı belediyelerin içmesuyu talebi artmaktadır. Mevcut kaynak sularının çoğu sulama suyu olarak kullanılmaları. . aciliyet. Bu talebin karşılanmasının bir çözümü de içmesuyu sondajları yardımıyla önceden varlığı tespit edilemeyen yeni içilebilir yeraltı suyu bulunduran havzaların tespit edilmesiyle mümkündür.Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler İÇMESUYU AMAÇLI SONDAJ KUYULARININ AÇIMI VE İNŞAASINDA UYGULANAN KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLİĞİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MAKİNE SONDAJ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Yusuf ŞİMŞEK Daire Başkan Vekili Sayın Genel Müdürüm. özellikle nüfus artışı ve göçler nedeniyle Marmara. formasyon zorluğu. kaynak ve yeraltı sularımız sürekli kirletilmekte. Bu nedenle seminer konumu iki ana başlıkta toplayarak özetlemek istiyorum. göl. Ben de sizlere Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığınca yapılmakta olan İçmesuyu Sondaj kuyularının açılması ve inşasında uygulanan kontrollük hizmetlerinin etkinlikleri hakkında bilgi sunmaya çalışacağım. su kalite sorunu ve sondaj ekiplerimizin makine ve teçhizat durumları düşünülerek -gruplandırmaları yapıldıktan sonra emanet veya ihale yöntemi ile açılacağı belirlenmektedir. debilerinde azalmalar görülmektedir. açılacak olan kuyunun bulunduğu bölge. Genel Müdür Yardımcılarım ve Değerli Arkadaşlarım. Ülkemizin nüfusu sürekli artmasına rağmen akarsu.

geçici işçilerimizin ve şantiyede bulunan araç. 6. 5. talimat ve emirlere göre yürütülmektedir. ve Bölge Çalışma işlemlerinin eksiksiz tamamlanması.K. 9. İçmesuyu çalışmalarından alman olumlu sonuçların arttırılması. . 2. 1. Sondaj çalışmalarında ve lokasyon tespitlerinde. Tüm arazi zorluklarına karşın jeoloji mühendislerinin komisyon başkanı olarak görevlendirildikleri ve kontrollük hizmetlerinin merkezle birlikte yürütüldüğü emanet yöntemi ile. Türkiye'miz genelinde içmesuyu ihtiyacını yeraltı sularından karşılayan belediyelerimizin içmesuyu için gerekli derin kuyu sondaj taleplerini yerine getirebilmek için 1997 yılı itibarıyla sondaj çalışmaları 11 adet sondaj ve 3 adet su tecrübe ekibince yürütülmektedir.Yapılan harcamalara karşılık alman faturaların denetlenmesi. genelge.Sondaj kuyusuna indirilecek teçhiz borusunun çapının ve tipinin seçilmesi. araç ve taşıtların karşılaşacağı problemlerde iş verimini azaltan sebeplerdir. İş verimini azaltan.1990 tarih ve 7199 sayılı kararlarıyla kabul edilen Çalışma Yönetmeliği ve 1984 yılı sondaj ve su tecrübe emanet komisyonu çalışmalarında uyulması gereken esaslar çerçevesinde yürürlükteki kanun.Sondaj kuyularının çap ve derinliklerinin istenen çap ve derinlikte olmasının sağlanması.Formasyona uygun sondaj kuyu çalışmalarının yapılması. Beldelerin içme suyu sondajlarının yapılması için giden sondaj ekipleri arazi sahipleri ve köylülerin direnişi ile karşılaşmakta bazen günlerce sondaj ekibi bekletildikten sonra kuyular açılamadan sondaj ekibi başka yere nakledilmektedir. kadrolu şoförler. tüzük. 8. 7.02. sondaj sırasında ilerlemede problem çıkabilecek içmesuyu sondaj kuyuları açılarak şu hizmetlerin kontrolü yapılmaktadır. teknik üye olarak görevlendirilen kadrolu sondörler.Geçici işçilerin S. işgücü. Sondaj ve su tecrübe şantiyelerimizde görev yapan.Her geçen gün artan talebin karşılanması ve verimin yükseltilmesi için kapasitesi daha yüksek kombine tip sondaj makinalarına ihtiyaç duyulmakta olup ihtiyaca paralel olarak bu makine ve ekipmanların temini sağlanmaktadır. makina ve ekipmanlarının onarım ve bakımlarının rantabl bir şekilde yapılmasını sağlamak amacıyla kadrolu usta ve yardımcıları ile takviyesinin sağlanması için gerekli çalışmalar sürdürülmekte ve ekiplerde görev alan personelimizin bilgi ve tecrübelerinin arttırılması için eğitim seminerleri ve kurslar düzenlenerek en iyi şekilde yetiştirilmelerine sürekli gayret sarf edilmektedir. muvafakat problemi olan. formların hazırlatılması.K.Makina ve araçların çalışır halde bulundurulması için tamir ve bakımlarının zamanında yapılması. komisyon başkanı olarak görev yapan jeoloji mühendisi elemanlarımızın önerileri ve değerlendirmeleri ışığı altında yapılan çalışmalardan da son derece olumlu sonuçlar alındığı gözlenmektedir. Kuyu lokasyonunun bulunduğu yerin coğrafi şartlan. 4.Şilt sürmesi gözlenen havzalarda gerekli tedbirlerin alınması. 3. Emanet ve ihale yöntemi ile yapılan içme suyu sondaj çalışmalarını olumsuz yönde etkileyen problemlerin biri de kuyu yeri muvafakat sorunudur.Yıkama ve çakıllamanın sondaj tekniğine uygun olarak yaptırılması. hidrojeolojik ve jeofizik etütler daha da önem kazanmaktadır. başta komisyon başkanı jeoloji mühendisleri. yönetmelik.Su kalitesini bozabilecek seviyelerin tecrit ettirilmesi.a) Emanet Yöntemi İle Yapılan Sondaj Çalışmaları Ve Kontrollük Hizmetlerinin Yürütülmesi Emanet yöntemi ile açılacak içmesuyu sondaj kuyuları ve daha önce açılmış olan kuyuların temizliği su tecrübelerinin yapılarak kuyulardan su numunelerinin alınması için oluşturulan sondaj ve su tecrübe emanet komisyonlarının kontrollük hizmetleri Yönetim Kurulu'nun 16. zaman ve para kaybına sebep olan bu problemin asgariye indirilmesi için gerekli girişimde bulunulmaktadır. formasyon zorluğu bulunan. kuru kuyu sayısının minimuma düşürülmesinde tespit edilen sondaj lokasyonlarının önemi çok büyük olup bu maksatla yapılan jeolojik. 10-İnkişaf ve su tecrübe çalışmalarının sondaj tekniğine uygun olarak yaptırılması. yol durumu ile kuyu yerine taşınması gereken malzeme. su kalitesi kötü olabilecek. aciliyet arz eden.

13-Yapılan sondaj çalışmaları sonunda elde edilen bilgilerin süratli ve doğru bir şekilde ulaştırılması. sözleşme dosyası içerisinde bulunan kuyu avan projesine uygunluğunun sağlanması. çıkacak sorunların çözülmesi. Birim Fiyat Analizleri. kuyudaki ilerleme esnasında her metrede alınan kırıntı numunelerin sağlıklı bir şekilde alınması ve kayıtlara geçirilmesi. İhale yoluyla yaptırılacak sondaj işleri Bankamız İhale Yönetmeliğine göre ve Bankamız genelinde uygulanan yöntemler kullanılarak ihaleye çıkarılmaktadır. 12-Çıkabilecek sondaj güçlükleri ve sondaj kazalarının önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması. Bu süreç içersinde meydana gelecek kesintiler kuyuda yıkılmalara neden olabilir ve işin yenilenmesi zorunluluğu ortaya çıkabilir.Su verimi düşük veya kuru kuyulara boş yere teçhiz borularının indirilmemesi. atık su boşalım kuyuları ve jeoteknik çalışmalar gibi ihtiyaç duyulan çalışmaların programlanması ve yürütülmesi için Yapı İşleri ve Kanalizasyon Daire Başkanlıkları ile ortak çalışmalarda kontrollük hizmetleri merkez sondaj birimleri ile görevlendirilen komisyon başkanlıklarınca ortak olarak yürütülerek yapılan çalışmaların sonuçları ile ilgili bilgiler birlikte çalışılan Daire Başkanlıklarına gönderilmektedir. 15. 17-Sondaj şantiyelerinin çalışma düzeninin sağlanması gibi çok çeşitli kontrollük hizmetleri emanet yöntemi ile ülkemiz genelinde başarı ile yürütülmektedir. 14-Kuyu loğlarının ve sondaj bilgilerinin en doğru ve tekniğine uygun olarak hazırlanması. Başkanlığımızca emanet yöntemi ile yeraltı sulan dışında zemin sondajları. 16-Kuru çıkan kuyudan sonra açılacak diğer kuyuların kuru çıkmasının önlenmesi gerekirse havza değişikliği önerilmesi. kuyunun delme işi tamamlandıktan sonra kuyunun inşası için gerekecek olan teçhiz borularının tipleri. tamamen zaman sınırlaması olmadan takibi ve kontrolü gerektiren işler arasında değerlendirilmelidir. Bu nedenle sondaj işleri. çapları ve boyları belirtilerek verilen . Hazırlanan sözleşme dosyası. Sondaj kuyusu inşasına başlanıldığında işin tümü ile tamamlanması gerekmekte ve süreklilik arz etmektedir. Birim Fiyat Cetveli ve ek olarak da DSİ Teknik Şartnamelerinden oluşmaktadır. eğer alınan kırıntı numunelerinden akifer özelliği gösteren seviyelerin tespitinde tereddüde düşülüyorsa kuyuda jeofizik test yaptırılması. Birim Fiyat Tarifleri.Fiziksel ve kimyasal ile bakteriyolojik su numunelerinin usulüne uygun olarak alınması.11. oluşturulan üç adet su tecrübe emanet komisyon başkanlığı ile yürütülerek elde edilen bilgiler hazırlanarak ilgili yerlere ulaştırılmaktadır. İnşaat Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği ayrıca İller Bankası Yeraltı suyu Derin Sondaj Kuyusu İnşasına Ait Teknik Şartname. tasdikli iş programında belirtilen süreler içerisinde işlerin tamamlanmasının sağlanması. Bankamız Yapım İşleri Tip Sözleşme ve Teklif Şartnamesi ile İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi. sondaj kuyularının jeolojik etüt sonucu oluşturulan rapor ve ekindeki sondaj talimatında belirtilen lokasyonlarda açılmasının sağlanması. Belediyelerin içme suyu ihtiyacının karşılanması için evvelki yıllarda açılan kuyularda görülen malzeme dolması ve verim düşmesi gibi nedenlerle Başkanlığımızdan istenen kuyuların temizlenmesi ve su tecrübe deneylerinin yapılarak tahlil için su numunelerinin alınması çalışmaları. b) İhale Yöntemi İle Yapılan Sondaj Çalışmaları Ve Kontrollük Hizmetlerinin Yürütülmesi Başkanlığımızca ihale yöntemi ile yaptırılmakta olan sondaj işleri ise genellikle coğrafi yönden birbirlerine yakın olan ve aynı Bölge Müdürlüğünün çalışma alanında bulunan işyerleri gruplandırılarak ihale edilmekte ve çalışmalar sürdürülmektedir. Bu nedenle. eğer sondaj lokasyonlarındaki jeolojik yapılanma ve jeolojik istifin akifer özelliğine göre avan projeye göre değişiklik gerekiyorsa kontrollüğün yetkisini kullanarak verilecek olan yazılı emirle değişiklik yapılarak sağlıklı sonucun alınmasının sağlanması. Kuyunun sağlıklı bir şekilde açılıp inşasının yapılabilmesi için sözleşme eki olan İller Bankası Teknik Şartnamesi ve şartname ile ilintili olan DSİ Yeraltı suları Teknik Yönetmeliği ve DSİ Yeraltı suları Teknik Şartnamesine uygun olarak inşaa edilmesi gerekmektedir.

5. 8.İlerleme sırasında geçilen formasyonun akifer özelliğinin devam etmesi halinde avan projede belirtilen koşullarda kuyu derinlikleri arttırılmalı ve akifer formasyon tabanına kuyu delinmelidir.İnşası tamamlanan kuyulara ait devir-teslim tutanakları değerlendirilmek üzere İçmesuyu Dairesi Başkanlığına biran önce ulaştırılması için en kısa sürede Başkanlığımıza gönderilmelidir. 10-Kuyularda su tecrübe çalışmaları. 4. 9. çamur kaçağı seviyeleri.Sondaj kuyularındaki litolojik korelasyonun doğru yapılabilmesi için kırıntı numunelerin litolojik tanımlamaları sirkülasyon sıvısının kuyu içerisindeki yükselme hızı da göz önüne alınarak yapılmalıdır.Açılan kuyulardan yeterli verim elde edilememesi sonucu harcanan emek ve para boşa gitmektedir. işletme esnasında gelebilecek olumsuzlukların veya problemlerin giderilmesinde yararlanılmasını teminen yazılı belgeler şeklinde kalması için sondaj vardiya defterlerinin.Grubun parasal takibinin yapılabilmesi için hazırlanıp onaylanarak tahakkuka bağlanan hakedişlerin bir nüshası en kısa sürede Başkanlığımıza gönderilmelidir. Yukarıda bahsedilen konular ve işin yapılması esnasında tutulan tutanak ve poz tespitleri sağlıklı yapılarak İller Bankası İçme ve Kullanma Suyu Sondaj İşleri Birim Fiyat Tarifleri ve İller Bankası İçme ve Kullanma Suyu Sondaj İşleri Birim Fiyat Cetveline göre istihkak düzenleyip ödeme yapılmasına kadar etkin ve özenli kontrollük çalışmaları gerekmektedir. teçhiz işleminden sonra usulüne uygun ve belirtilen ve gereken süreler içerisinde kuyunun yıkanıp çakıllama işleminin yapılması ve ardından kuyu inkişafı ve pompaj deneylerinin zaman geçirmeden ve süreleri içerisinde tamamlanmasının sağlanması. ayrıca yüklenici firmanın kuyunun delme aşamasından başlayarak tüm işlemleri tamamlayana kadar işin başında sondaj işlerinden anlayan deneyimli jeoloji mühendisinin ve sondörün bulunmasının sağlanmasında da kontrollüğün yetkilerinin etkin olarak kullanılması gerekmektedir.Kuyular tekniğine uygun olarak teçhiz edilmeli ve yıkama-çakıllaması teknik şartnameye uygun şekilde özenli olarak yapılmalıdır. Sondaj Çalışmaları Sırasında Karşılaşılan Problemler ve Çözümler Yapılan kontrollüklerin sonucunda. 6. kuyu durumu ve kullanılan teçhizat formlarının. akiferlerin değişken özellikleri nedeniyle gerektiğinde ek sürelerle kuyu geliştirme ve pompaj işlemlerinin yapılmasının sağlanmasında kontrollük hizmetlerinin önemli katkıları ve etkin denetimi gerekmektedir. . 2. teçhiz şeması verildikten sonra yapılacak olan borulama işleminin verilen talimata ve sondaj tekniğine uygun olarak kuyuya inilmesinin temini.emirler doğrultusunda kuyunun inşasının sağlanması.Kesin hesapların Bankamız ilgili genelgelerine göre kısa sürede tamamlanarak birer nüshasının Başkanlığımıza ulaştırılması gerekmektedir. 7.İş bitiminde hazırlanacak kuyu loğları kısa sürede Başkanlığımıza ulaştırılmalıdır. Bunun yanı sıra kuyuların sağlıklı açılabilmesi için gerekli olan ekip ve ekipmanlar ile personel sayısı ve niteliğinin yeterli olup olmadığı.fiziksel-kimyasal ve bakteriyolojik analizlerin sonuçlarının sağlıklı olabilmesi için su numuneleri şartnamelere ve tekniğine uygun olarak alınmalıdır. Bu nedenle kuru kuyu sayısının azaltılabilmesi için jeolojik ve hidrojeolojik etütlerin çok iyi yapılması gerekmektedir. 12-Kuyu logları standartlara uygun olarak hazırlanmalı. 3. kuyuların su verim deneyleri esnasında alman tüm ölçümlerin sağlıklı bir şekilde yazılmasının sağlanması da önemlidir. Yukarıda bahse konu işlemler ve kuyu açımı ve inşası sırasında oluşan işlemlerin. sondajda karşılaşılan güçlükler belirtilmelidir. 1.Kuyu geliştirme işleminin su berrak hale gelinceye kadar yapılmasına özen gösterilmelidir. mutlaka maksimum debi üzerinden 72 saat ölçüm alınarak yaptırılmalı. 11-Su tecrübe çalışmaları tamamlandıktan sonra teknik şartnamelere uygun olarak kuyu ağzı kaynakla kapatılmalı ve ağız betonu atılmalıdır.

istenmeyen durumların önüne geçilebilmesi bakımından tecrübeli bir başmühendisin başında bulunduğu ihtisaslaşmış istihkak tetkik grubunun oluşturularak içmesuyu. 4. kanalizasyon ye yapı sektörüne ait tüm istihkakların bu grubun tetkikinden geçirilmesi gerekli görülmektedir. Diğer bir husus ise sigorta konusudur. muafiyet sınırlarının 7. Bu bakımdan sözleşme gereğince hakedişlerle birlikte bulundurulması gereken sigorta poliçeleri ile birlikte. 2. 3.000$ gibi çok yüksek tespit edildiğidir. Yine poliçelere konulan diğer notlarda ise taksitlerin zamanında ödenmemesi halinde sigortanın geçersiz olacağı hükümleri bulunmaktadır. 1. Yine sigorta konusu ile ilgili olarak tespit edildiği üzere. işlerin kapsamındaki çeşitli binalara ait çatılar kullanılmış kereste ile teşkil edildiği halde yeni kereste ile çatı yapılması pozundan ödeme yapılması gibi hiçbir zaman hoş karşılanmayacak fazla ödemelere sebebiyet verildiği hususlarına sıkça rastlanılmaktadır. bunun yanında bazı işlerde şantiyede bulunmayan ihzarata. Bankaca verilmiş malzemeyi ve ihzaratı da kapsamak üzere yapılması gereken "ali risk" sigorta işlemleri genelde 1993 yılı baskılı ve müteakip yıl sözleşmeleri ile ihale edilen işlerde istenilmekle birlikte . hala bazı Bölge Müdürlüklerinde bu hususa gereken önem henüz verilmemiş bulunmaktadır. ya da faturasız olarak muhasebeleştirilerek tenkitlere mahal verilmektedir. 10. Bu durum ise yanlışlıkların artmasına sebebiyet vermekte ve istenmeyen fazla ödemelere neden olmaktadır.KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEFTİŞ KURULU BAŞKANLIĞI Hasan ÖZTÜRK . Kontrol teşkilatınca gerekli hassasiyetin gösterilmesi durumunda bu tür hataların önüne mutlaka geçilebilecektir. Tüm Bölge Müdürlüklerince bu hususa gereken önem verilmelidir.Sigorta poliçelerinde tespit edilen diğer bir husus ise. düzeltilmesi vb tekrarlanmaması gereken durumlardan bahsedildiğinden aynı konulardan tekrar söz etmek istemiyorum. genelde sigorta poliçeleri ve zeyilnameler üzerine konulan notlardan sigorta bedellerinin taksitle ödendiği anlaşılmaktadır. işin bütün kısımlarını hakediş tutarları üzerinden. İstihkakların bir kısmı bu grubun tetkikinden geçerken bir kısmı bu grup dışındaki kontrol mühendislerine tetkik ettirilmekte ve imzalattırılmaktadır. Çeşitli Bölgelere ait teknik teftişlerde tespit edildiği üzere istihkak tetkik grupları teşkil edilmiş ve faal olarak çalıştırılmakla birlikte. istihkak arkasından bir önceki istihkak yerine iki önceki istihkakın düşülmesi veya fiyat farkı hesabında bir önceki istihkak fiyat farkı tutarı yerine iki önceki istihkak fiyat farkı tutarının düşülmesi durumları en aza inmiş olmakla birlikte bazı Bölgelerimizde hâlâ rastlanmaktadır. fiyat farklarını. Teftişe başladığımız 1985 yılı ve müteakip yıllarda sıkça rastladığımız. 1993 ve sonrasına ait tip sözleşmelerde daha da netlik kazandırılan. 1993 yılı öncesine ait sözleşmelerle ihale edilen işlerde istenilmemektedir. Belirtildiği şekildeki. ihzarat bedeli ödenmesi. kontrol mühendislerince çeşitli malzemelere ait malzeme bedel farkı hesapları yapıldığı halde. fiyat farkı kararnameleri ve sözleşme hükümlerine göre istenilmesi gereken ilgili fatura asılları yükleniciden alınmakta ve tetkik grubuna verilmemekte olup. söz konusu faturalar istihkak tetkik grubunca yükleniciden istenilmekte. dolayısı ile faturaların geç verilmesi nedeni ile ya istihkak gecikmeli olarak tasdik edilmekte. cevaplı tenkit raporlarının genel hususlar başlığı altında toplanan ve ilgili Daire Başkanlıklarına intikal ettirilen konuların büyük bir çoğunluğu birçok konuşmacı tarafından dile getirilmiş vb bu hususlarda alınması gerekli tedbirler. ancak önemli gördüğüm aşağıdaki hususlara değinmek istiyorum. Ayrıca . Bu bakımdan bu hususa gereken önem verilmelidir. poliçe taksitlerine ait ödeme makbuzlarının da bulundurulması ve kontrollükçe takibi gerekli görülmektedir.500$.Müfettiş Bölge Müdürlüklerimizin teknik teftişlerinde tespit edilerek. Bu bakımdan kontrol mühendislerince istihkaklar tetkike verilmeden fatura asılları temin edilerek istihkak tetkik grubuna verilmesi gerekli görülmektedir. Halbuki sigorta mecburiyeti 1993 öncesi tip sözleşmelerde mevcuttur. Yine bazı Bölge Müdürlüklerinde tespit edildiği üzere. 1993 yılı öncesi tip sözleşmelerde de bulunduğu halde.

tüm dinleyenlere teşekkürlerimi sunarım.maddesinde de belirtildiği üzere "ali risk" sigorta işlemlerinin asgari muafiyet esasına göre yaptırılmış ve sel. Önemli gördüğümüz diğer bir husus ise yıl sonu tespit istihkakları veya yıl sonu tespit tutanaklarıdır. Bu durumların dikkate alınarak Bankamız yapım işleri genel şartnamesinin 5. Poliçeler üzerine konulan bu şekildeki notlar nedeniyle yukarıda sayılan durumlarda sigorta şirketlerince hiçbir zarar ziyan bedeli ödenmeyecektir. işlerin yapımı ve ödemelerle ilgili hususlar mümkün olduğu kadar açıklanmışsa da.sel. Bazı işlerde yıl sonuna kadar işe devam edildiği ve istihkak tanzim edildiği halde. bazı yüklenicilerin Bankamız teamüllerine aykırı şekilde talepleri olabilmektedir. . sözleşme ve şartnameler esaslarına göre yürütmeye çalıştıkları inancında olduğumu belirtir. 5. Bu durum yıl sonu tespitlerinin sıhhatli yapılıp yapılmadığı kuşkusunu uyandırmaktadır. İşlerin yapımı ile ilgili sözleşme ve şartnamelerde. Örneğin. bazı işlerde de ödeneğin tamamlanması nedeni ile yıl sonundan birkaç ay önce istihkak düzenlenmesine son verilmekte. Bölge Müdürlüklerinden birinde rastladığımız üzere. krings tipi çelik pano iksalar ve palplanş türü çelik iksalar için demir bedel farkı ödenmesi talep edilmiş ve ödenmiştir. Bu bakımdan ileride istenmeyen durumlarla karşılaşılmaması için yıl sonu tespitlerinin mutlaka şantiyedeki fiili duruma göre her ünitede gerekli tespitler yapılarak. daha sonra yeni yılın ilk ayında büyük meblağlara ulaşan istihkak bulunulmaktadır. Bazen bu talepler milyarlar mertebesine de ulaşabilmektedir. Sözleşme ve şartnamelerde gerekli açıklamaların bulunmadığı ve Bankamız uygulama ve teamüllerinde olmayan bu gibi durumların Genel Müdürlük görüşü alındıktan sonra neticelendirilmesi uygun ve gerekli görülmektedir. veya hasarın gerekli tedbirlerin alındığının tespiti halinde ödeneceği gibi notlardır. 6. deprem gibi hasarlar ile açık hendek uzunluklarına sınır ve ön şart getirilmeden yapılmış olmasına gerekli dikkat gösterilmelidir. deprem gibi hasarların sigorta kapsamı dışında tutulduğu. Kontrollük hizmetlerini yürüten tüm arkadaşların büyük bir özveri ile işleri Yönetmelikler. tutanağa bağlanmasına gereken önem verilmelidir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful