İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İÇMESUYU, KANALİZASYON, YAPI İŞLERİ, İMAR PLANLAMA, HARİTA VE MAKİNA SONDAJ DAİRELERİ BAŞKANLIKLARI

KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİ SEMİNERİ

17-22 Şubat 1997 İller Bankası Macunköy Sosyal Tesisleri Konferans Salonu

Program Yöneticisi: Yaman İSKENDER, Genel Müdür Yardımcısı Vekili Program Yönetici Yardımcıları: Bahri DOĞAN, İçmesuyu Dairesi Başkanı Ahmet DEMİREL, Kanalizasyon Dairesi Başkanı Yusuf HASANÇEBİ, Yapı İşleri Dairesi Bşk. Yrd.

SUNUŞ
İller Bankası, Kuruluş Kanunu gereği ülkemizde belediye teşkilatı bulunan yerleşimlerin harita, imar planı, içmesuyu, kanalizasyon, yapı tesislerinin gerçekleştirilmesinde çok önemli görevleri üstlenmektedir. Söz konusu hizmetlerin yıllık yatırım programları çerçevesinde, ilgili şartname ve yönetmelikler doğrultusunda; tüm sektörlerde ele alınan işlerin istenilen nitelikte, tekniğe uygun olarak ve zamanında sonuçlandırılmasında kontrollük hizmetleri büyük önem taşımaktadır. Bankamız Hizmet İçi Eğitim Programı kapsamında düzenlenen bu seminerde, kontrollük hizmetlerinin etkinleştirilmesi, Bölge Müdürlüklerimiz ile Genel Müdürlük birimlerimiz arasında bilgi akışının sağlanması, sorunların tartışmaya açılarak en uygun çözümlere ulaşılması, yönetmelik ve şartname hükümleri uygulamalarında bütünlük kurulması amaçlanmıştır.

Bildiri Adı
Açılış Konuşması..............................................................................................................

Sayfa No
1-4

Yapı İşleri Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler ..........
Mimari Projelerin Önemi ve Uygulamadaki Sorunları ...................................................... Tesisat Projelerinin Önemi ve Uygulamadaki Sorunlar.................................................... Nakliyeler ve Özel Fiyat Analizleri .................................................................................. Binalarda Zemin Etüdleri, Zemin Emniyet Gerilme Tespitleri ve Önemi ........................ İçmesuyu Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler...................................... Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesinde Projenin Önemi A) Arıtma Tesislerinde................................................................................................... B) İçmesuyu Kaptaj, İsale, Depo ve Şebeke Tesislerinde ................................................ İhale Ön Tespitlerinde ve Keşif Hazırlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar.................... Yer Tesliminde Dikkat Edilecek Hususlar ....................................................................... Boruların Tahsis, Teslim, Korunması Ve Mahsubuna İlişkin Sorunlar............................. İş Programlarının Tanzimi ............................................................................................... İçmesuyu Tesislerinde Zeminin Önemi ve Zemin Emniyet Gerilmesi Tayin Yöntemi…. Sanat Yapılarında Beton ve Kalıbın Önemi... ................................................................... İçmesuyu Tesisleri Sanat Yapılarında Uygulamaya Yönelik Önemli Detaylar .................. İçmesuyu İnşaatında Çalışma Yeri, Hendek Taban Genişliği,Don Derinliği, Şev ve İksa Konularında Genel Notlar.............................................................................. Nakliyelerin Keşif İçindeki Önemi, Kazı Taşınması Ve Dikkat Edilecek Hususlar.. Servis Yolu Veya Platform Kazısının Ödeme Esasları....................................................... Boru Yataklanması, Kundaklanması, Boru Tecrübesi ve Hendek Dolgusu......................... Hakediş Tanziminde Göz Önünde Tutulması Gerekli Hususlar Hakediş TetkikGrubununÖnemi.......................................................................................................... Kabullerde Karşılaşılan Darboğazlar, Çözümler ve Ortaya Çıkan Yasal Problemler.............................................................................................................. İçmesuyu Arıtma Tesislerinde Kontrol ve Enstrümantasyon.......................................... Enerji Nakil Hattı İşlerinde Dikkat Edilecek Hususlar ................................................... Çelik Boru Hatlarının Korunmasının Önemi .................................................................... Kesin Hesapların Önemi Ve Düzenlenmesinde Dikkat Edilecek Hususlar ........................... Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler ........................ Kanalizasyon Projelerinde Etüdün Önemi........................................................................... Şebeke Projesi ve Proje Kontrollüğünde önemli Olan Hususlar .......................................... Terfi Merkezlerinin Proje İnşaat ve Montaj İşlerinin Önemi .......................................... Proje ve Kontrollük Hizmetlerinde Zemin ve İnşaat İlişkisi ........................................... Statik - Betonarme Hesap ve Proje Yapım Esasları Hakkında Bilgiler .............................. İhzarat, Malzeme Temini ve Takibinin Önemi ................................................................. Atıksu Arıtma Tesisleri, Deniz Deşarjı Tesisleri, Katı Atık Tesislerinde Yer Seçimi……. Prefabrik Beton ve Betonarme Borular İle Bacalardaki Yenilikler .................................. Kamulaştırma, Geçiş Hakları ve Zarar Ziyan Bedelleri..................................................... Belediye ve Bölge Talepleri, Proje Kademe Değişiklikleri............................................... İmalat - Şartname İlişkileri Ve İnşaatlarda Kalite ......................................................... İksa Uygulamaları Ve Kontrollük Hizmetlerinin Önemi ................................................. Arıtma Tesislerinde Enstrümantasyon Kontrol Kumanda ................................................. İmar Planlama Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler İmar Planlama Çalışmalarında Kontrol Hizmetlerinin Etkinliği ...................................... Harita Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler Harita ve Projelerin Yapılmasında Uygulanan Kontrollük Hizmetlerinin Etkinliği…….. Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bilgiler İçmesuyu Amaçlı Sondaj Kuyularının Açımı ve İnşaatında Uygulanan Kontrollük Hizmetlerinin Etkinliği .................................................................................................. Teftiş Kurulu Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bilgiler Kontrollük Hizmetlerinin Önemi.....................................................................................

5
6 - 25 26 -31 32 - 43 44 - 46 47 48-52 53 - 56 57 - 59 60 - 62 63 - 64 65 - 70 71 - 73 74 - 84 85 - 86 87 - 94 95 96 97 -101 102 -105 106 -110 111 -115 116 -120 İçmesuyu 121 - 132 133 - 134 135 136 - 140 141 - 148 149 -152 153 - 170 171 -180 181 -182 183 - 185 186 -188 189 -191 192 -195 196 – 204 205 - 211 212 - 214 216 - 222 223 - 227

228 - 232 233 - 234

İçmesuyu ihtiyacı eskiden yeraltı suları ve kaynaklardan temin edilmekteydi. Bankamızca her yıl rutin seminerler tertiplenir. Kıymetli Arkadaşlar. onu sıkıştıralım. tartışsınlar ve kafalarında hiçbir problem kalmasın. Uygulanan ihale sistemi serbest rekabete açık tüm iş yapma gücü olan müteahhitlerin iştirak edebileceği bir sistemdir. Bir işin yüksek tenzilatlı olarak ihale edilmesi o işin kontrollük sistemini değiştirmemelidir. Kıymetli Arkadaşlar. Böylece Belediyelere. Kontrollük hizmetleri konusunda bu seminere katılan tüm arkadaşlar burada birbirlerinden bilgi alışverişinde bulunsunlar. 1997 yılında çok etkin. bu vesileyle de İller Bankası'na düşen görevlerde de büyük artışlar olmaktadır. bir kontrollük hizmeti uygulamak üzere bu seminere gerek duyduk. sözleşmelerimizdeki uygulamaları hep beraber gözden geçirmek. bir işin tenzilatı yüksek ona aşırı tolerans gösterelim. ele alınması ve gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Şube Müdürleri ve Baş Mühendislerin tamamının katılmasını öngördük. Bu durumda da arıtma olayı ortaya çıkmaktadır. Öncelikle bu çok önemli konuyu vurgulamak istiyorum. Buna rağmen kentleşme yüzde 5'ler civarında artış göstermektedir. islenilen sistem uygulanamamakta. Bölgelerden seminere katılmak üzere gelen ve merkezden seminere katılan tüm arkadaşlarımı saygı ve sevgiyle selamlarım. Ayrıca imkan dahilinde kontrol mühendisi arkadaşların da bu seminere katılması sağlanacaktır. Bazen. İşte bu seminerlerin ilki bugün açılan "Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi" semineridir. Böyle bir seminere gerek duymamızın nedeni şudur. Böyle bir şey asla söz konusu olamaz arkadaşlar. Yani bir işin tenzilatı az. 1997 yılında bu sistemi Bölgelerimizde de yaygınlaştıracağız. Bu semineri katılamayan arkadaşlar için bir kez daha tekrarlayacağız. Artan kent nüfusu içmesuyu ihtiyacını göllerden. Onun için 1997 yılı ağırlıklı olarak arıtma yılı olacak. Mahalli İdarelere düşen görevler de artmaktadır. 19. Kıymetli Arkadaşlar. Kıymetli Arkadaşlar. kanalizasyon hizmetlerine ağırlık vermiştir. derelerden ve yüzeysel sulardan karşılanmasını gerektirmektedir. mertebesinde arttırılarak başarı ile tamamlanmıştır.AÇILIŞ KONUŞMASI "Kıymetli Mesai Arkadaşlarım. Türkiye'de nüfus artışları yüzde 2. davet sisteminde çok çeşitli değişiklikler olmaktadır. Seminerin sizlere. Tekrarlanacak seminere Bölge Müdür Yardımcıları. Türkiye'nin içinde bulunduğu şartlar dolayısıyla ihale sisteminde. 1996 yılı programı başarı ile neticelendirilmiştir. Bankamıza ve memleketimize hayırlı ve uğurlu olmasını diliyorum. İçmesuyu ve kanalizasyon arıtımları için büyük çabalar sarf edilmiştir. Teknik şartname ve uygulamalarımızdır. Bu konuyu bir kere daha ortaya koymak. Yani temin edilen suyun arıtılmasına ihtiyaç duyulacaktır.. kentlerdeki altyapı hizmetlerinin normal nüfus artışının dışında köy-kent nüfus artışına göre de planlanması. İller Bankası son 10 yıl içerisinde alt yapı hizmetleri konusunda büyük atılımlar göstermiştir. Bu sene Güneydoğu ve Doğu Bölgeleri hariç olmak üzere tüm ihalelerimizde bu sistemi uyguladık. Adalete dayalı bir . bunları kesinlikle istemiyoruz. Biz bu yıl geçen yılki seminerlerin dışında farklı bir seminer gündeme getirelim dedik. mertebesindeki 1996 yılı normal yatırım programı Belediyeler Fonu'ndan bankamıza tahsis edilen miktarda bir azalma olmasına rağmen 2 Trilyon TL. beraberlik ve adalet ilkeleri ön planda tutulsun. A Bölgesinde başka uygulama B Bölgesinde başka uygulama olmasın.5 Trilyon TL. Uygulamalarda eşitlik. 1984 yılından itibaren altyapı hizmetlerinin daha etkinleştirilmesi için programlarda özelikle içmesuyu. 1996 yılında bu ihale sistemi ile başladığımız işlerde çok yüksek tenzilatlar yapıldı. ihaleler yapılacaktır. Bizim elimizdeki tek rehber sözleşmelerimizdir. Köylerden kentlere göç edenleri düşünürsek. Artan nüfusa altyapı hizmetlerinin daha etkin bir biçimde götürülmesi gereği ortaya çıkmakta. onun dışına çıkma zorunluluğu olmaktadır.5'lar civarında..

Yapı sektörü için de 16 Trilyon lise istedik. Bunu iki sebepten dolayı diyemeyeceğiz. Biraz da içmesuyu etüdünden bahsetmek istiyorum. Sizlerin yaptığı kontrollük hizmetleri aynı zamanda müşavirlik hizmetlerini de kapsadığı için biz bu seminerin adını. Değerli arkadaşlar. kontrollük ve müşavirlik hizmetleri ibaresini kullanmak daha doğru olur. kaynağını bulup suyu getirmek yoluna gidiyoruz. Bunlara deniz deşarjı ve arıtma ihalelerini de katacağız. Okumaları çok yararlı olacaktır. Devlet Personel Dairesi Başkanlığından da olumlu gelişme sağlarsak sınavla eleman alımına gideceğiz. Gerçi arkadaşlar. Kanalizasyon ve yapı projeleri için gerçekleşme durumu çok zordur. al sana program. İçmesuyu programa giren tüm işleri ihale edeceğiz ve geçmiş yıllarda kalan işleri de tamamlayacağız. Mantık dışı bazı tenzilatlarda da "İdare beni kollar tenzilatım yüksektir" denmemeli. bıkmadan usanmadan anlatacağız. Bu yıl kanalizasyon talebi olan Belediyeler için de bir etüd konusunu gündeme getirdik. Bu durumu çok iyi anlatacağız. Personel ihtiyacımız oldukça fazladır. Bölgeler ve merkez arasındaki farklı anlayışları masaya yatırarak tartışmanız için bu semineri düzenlemiş bulunuyoruz. 1977 yılı programı için DPT'na öneri götürdüğümüzde. 230 kanalizasyon işi programa girmiştir. Hazırlıklar yapılıyor. Çok yerde sayaç ve kademeli tarife uygulanmadığı için sık sık bize gelip suyun yetmediğini belirtiyorlar. Bu seminerin de 1997 programının etkin bir şekilde gerçekleştirileceğine katkısı olacağına inanıyorum. Başta etüdleri. İstenen suyun etüdünü yapıp. Yoğun bir ihale yılı geçireceğiz. Onun için hepinizin çok iyi bildiği kontrollük uygulamasını bir kere daha masaya yatırmanız. Sayaç ve kademeli tarife bu iki unsur çok önemlidir. Ancak henüz müşavirlik hizmetleri bir başka sektör olarak. Her isteyene isteği suyu istediği yerden getirmek mümkün değildir. Bunun üzerinde durmak gerekiyor. 1997 yılı programımız çok yoğundur. Bu konuda uzun yıllardır kullanılan bir kanalizasyon talimatnamesi var. yapı sektörü için de yine Belediye katkısı dahil 3. Sayın Bakanla da bu konuda mutabık kaldık. Ben Genel Müdürünüz olarak bunu sizlerden istiyorum. "Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi" olarak koyduk. gelişme aşamasındadır. Kontrollük hizmetleri yerine. Kanalizasyon tesisleri çok pahalı hizmetlerdir. kanalizasyon sektörü için 40 Trilyon lira istedik. Bu programda yeni 344 içmesuyu işi vardır. çok talep geliyor. Bir kanalizasyon işinin etüdünü bu talimatnameye göre yapacağız. çok iyi yapmamız gerekmektedir. 200 adet de küçük belediyelerin yapı hizmetleri vardır. Bu paralar bir miktar azalmasına rağmen yine de programı gerçekleştirmeye çalışacağız. Ancak belediyeler suyu ekonomik kullanmıyorlar. Personel yönünden Bankamızda azalmalar oldu.kontrollük hizmeti istiyoruz. Geçmiş yıllardan kalan kanalizasyon işleri ile yeni ihaleleri yapacağız. bu talimatnameyi okumuyorlar. Bu çok eski bir talimatname olmasına rağmen bugünkü kanalizasyon hizmetlerine cevap verebilecek düzeyde bir talimatnamedir.6 Trilyon. Sayaç ve kademeli tarife uygulanırsa suyun ekonomik kullanımını sağlanmış olur. 1997 programındaki tüm içmesuyu projelerini gerçekleştireceğiz. al sana ihale diyemeyeceğiz. Zaten sizler de böyle bir uygulamaya girmezsiniz. adil bir uygulama yapılmalıdır. İhtiyacın ötesinde suyun neden gerektiğini araştırmalıyız. Suyu çok ucuz kademeli tarifeyle uygulamak da ekonomik değildir.1 Trilyon olarak verildi. Belediyelere. Yeni bir imtihanla ihtiyaç duyulan alanlarda eleman alımına gireceğiz. Bunun için çalışmalar sürüyor. Ülkemizin gerçeklerine uygun kanalizasyon yapmak demek o belediyenin o beldenin gerçeklerine uygun kanalizasyon sistemini ortaya koymaktır. Programdaki kanalizasyon işleri bu tahsisat hızıyla 40-60 yılda tamamlanabilecektir. Ancak bu sektörler için verilen para kanalizasyon için Belediye katkısı dahil 10. Arkadaşların dikkatini çekiyorum. Ülkemiz şartlarına göre pahalı olan kanalizasyon işlerini geliştirmek lazım. Memleketimizin bu pahalı hizmetlerin altından kalkması bugünkü konjonktürde mümkün görülmemektedir. . Her kanalizasyon isteyen belediyeye alsana proje. Bunun için çalışmalar fazladır. içmesuyu işinde ihtiyaç o kadar arttı ki. 400 üzerinde ihalemiz olacaktır.

Faydalı olacağına inanıyorum. Genel Müdürünüz olarak. hepinize ve ailelerinize hayırlı ve uğurlu olmasını Allah'tan diliyorum. aranızdan çıkmış bir arkadaşınız olarak kontrollük hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesini istiyorum.Seminer programının ilerleyen günlerinde çok iyi konuları tartışacaksınız. memleketimize." Nihat BAŞ Genel Müdür (17 Şubat 1997) Yapı İşleri Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler . Bankamıza. Bu seminerin. Bunun için sizlere her türlü imkan ve fedakarlığı tanımaya hazırız.

1995 gün ve 22311 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren "5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ilişkin 4110 sayılı kanun" nedeniyle bu projelere fazlaca müdahale edilememektedir. rasyonel ve fonksiyonel bir yapı tasarımı. Bu tip projelerin uygulanmasında hemen hemen hiç bir sorun bulunmamaktadır. tatbikat. . ya da konu üzerinde ihtisas sahibi bürolardan teklif alınmak suretiyle ihaleye çıkartılarak Bankamız kontrollüğünde hazırlattırılmaktadır. detay) Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Mimari proje düzenleme esasları ile Bankamız teknik ve özel şartnameleri ve çeşitli yönetmelikler (beldenin imar yönetmeliği. deprem yönetmeliği.6. tatbikat ve detay safhaları gibi etaplardan oluşan proje hizmetleri Bankamız programında olup olmadığına bakılmaksızın Ortak İdarelerimizin istekleri doğrultusunda ya bizzat Bankamızca hazırlanmakta. Avan proje aşamasında belirlenen prensiplere dayalı olarak geliştirilen tatbikat projeleri yapımında detay uygulamaları göz önünde bulundurulmakta. yapılan işin projeye uygun olmasını sağlamak ise kontrollüğün yani Bölgelerimizin görevidir. tesisat ve elektrik projeleri arasındaki uyumun sağlanması için gerekli olan koordineli çalışma bu projelerde gözlenmemekte ve zaten Bayındırlık tasdiki ve 12. Özellikle tatbikat projelerinin yapımı aşamasında mimari. ısı yalıtım yönetmeliği. Bilindiği üzere mühendislik ve mimarlık hizmetlerinin esası projedir. inşaatlarımız sırasında en fazla sorunlara da bu projelerin uygulanması sırasında rastlanmaktadır. Tesis inşaatlarımızda kullanılan projelerden bir diğeri de Ortak İdarelerce hazırlanarak ilgili Bayındırlık ve İskan İl Müdürlükleri onayı ile Bankamıza intikal eden projelerdir ki. turizm vasıfları yönetmeliği. Doğan SÖZER Başkan Yardımcısı "Kontrol Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi" seminerindeki bu konuşmamızda Bankamız Yapı Sektörü çalışmaları içerisinde yer alan ve betonarme. elektrik ve tesisat projelerine esas olan mimari projelerin önemi ve uygulamadaki sorunları açısından konuya yaklaşarak kontrol hizmetlerinin daha etkin hale getirilebilmesi için gereken önlem ve önerileri vermeye çalışacağız.) göz önünde bulundurulmaktadır. betonarme. sizlere mimari projelerin hazırlanmasında dikkat edilecek teknik hususlar. Zira proje yapım ve tasdik görevi bilindiği üzere Bölgelerimizin değil Merkezindir. kesin. fonksiyonlara uygun yapı plastiği ve yapının kentsel çevreye uygunluğunun sağlanması avan proje çalışmalarımızın esasını teşkil etmektedir. Ancak proje müellifi ermin Bankamıza tadilat yetkisi vermesi halinde bu yetkiye istinaden revizyon projeleri özel şartnameler dahilinde ya inşaat yüklenicilerince ya da bizzat Bankamızca yapılarak sorunların en aza indirilmesine çalışılmaktadır. otopark yönetmeliği. Bölge ve iklim koşulları dikkate alınarak detay çözümlerinde daha kolay ye ekonomik seçimlerin yapılabilmesi için tatbikat projelerinin ayrıntılı olarak hazırlanmasına ve bazı detay prensiplerinin de tatbikat projesi safhasında alınmasına gayret edilmektedir. Bilindiği üzere avan. Yapılan projelerin uygulanması yüklenicinin. proje bedel hesabı tekniği ve proje elde edilmesinde uyulması gerekli yönetmelik ve şartnameleri anlatmayacağız.MİMARİ PROJELERİN ÖNEMİ VE UYGULAMADAKİ SORUNLARI İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI K. Ortak İdarelerin kısıtlı imkanlarıyla maksimum yararın sağlanması. Bunu biraz daha açıklayabilmek için proje temin yöntemlerimize çok kısa olarak değineceğiz. elektrik projeleri ile detayları tam bir projenin inşaatın sorunsuz devamım sağlayacağı bir gerçektir. betonarme. Projesiz yapılan iş mühendislik değil usta işidir. Mimarı Projelerin hazırlanması ve tetkikinde hangi etap olursa olsun (avan. İyi hazırlanmış ve birbirleriyle uyumlu Mimari. Ancak. tesisat. Fakat her zaman birbiriyle uyumlu tam bir bir proje ile işe başlamak mümkün olamamaktadır. sığınak yönetmeliği vb.

Bunun aksi inşaatın en başında yer tesliminden itibaren sorunlara neden olmakta. arsanın kesin ölçüleri. Jeoloji mühendisinin bulunmadığı bölgelerimizde mahallinde etüd yapan kişilerce çevre binalarda bodrum bulunup bulunmadığı şeklinde yapılacak bir araştırma bile projenin kurumu aşamasında özellikle imalat ve işçilik zorluklarının bulunduğu bölgelerde bodrum taban ve su basman kotunun daha gerçekçi olarak belirlenmesinde yararlı olacaktır. ısı merkezi gibi hacimlerin zemin kata veya bina dışına alındığı malumunuzdur. Yer altı su seviyesinin yüksek olduğu yerlerde maliyet açısından bodrum kattan vazgeçildiği. Bu durum da İdareler ve Vatandaşlar açısından telafisi güç maddi ve manevi kayıplara yol açmaktadır. Etüdlerde Belediyelerden temin edilen imar planları 1/1. etüdler sırasında tip proje seçilirken arsa büyüklüğü. arsa tapu sureti. tesisin belde ihtiyacı olup olmadığı. İhtiyaçların iyi tespit edilememesi yanı sıra değişen ve maksadı aşan mahalli idare istekleri ya kullanılmayan ya da fonksiyonel olmayan projelerin elde edilmesine neden olmaktadır. mülkiyet sınırları ve imar şartları ile arsanın jeolojik ve topoğrafik yapısı dikkate alınmalıdır. GAP kapsamındaki beldelerde imar planları ve imar plan tadilatı üzerinde GAP İdaresi Başkanlığının tasdiki olup olmadığı araştırılmalı. Tesis projelerinin hazırlanmasına temel teşkil. arsa üzerinde yapı bulunup bulunmadığı. ihale öncesi proje tetkiki. imar çapı. Bölgelerimizce yapılan etüdlerde. ye varan rakamlarla karşılaşılmaktadır. sözleşme eki proje özel şartnamelerinin uygulanması. (çekme mesafesi. Ancak. Belediyelerce önerilen arsaların etüdünde bu arsaların tesis için uygun olup olmadığı dikkatlice araştırılmalı.Mimari projelerin temin yöntemlerine kısaca değindikten sonra etüd safhasından başlayarak inşaatın bitimine kadar geçen süre içerisinde mimari projelerin. ETÜD SAFHASI Sağlıklı ve doğru bir projenin baştan doğru yapılmış etüdlere dayandığı bilinen bir gerçektir. inşaat safhasında ortaya çıkabilecek zorluklar göz önünde bulundurulmalı. ısıtma sistemi ve kullanılacak yakıt cinsi.etüdü beklenmemektedir. ya da hiç uygulanamamaktadır. harita mühendisi ve varsa jeoloji mühendisinden oluşacak bir ekipçe yapılması arsa zemin bilgileri ile topoğrafik verilerin daha etüd safhasında belirlenmesi açısından önem taşımaktadır. inşaat sırasında bunların korunup korunmayacağı gibi bilgiler ile arsanın topoğrafik ve jeolojik yapısının belirtilmesi gerekmektedir. inşaat yaklaşma sınırları.çalışılmalıdır. eden ihtiyaç programlan titizlikle hazırlanmalı. etüd safhası. proje revizyonları. imar durumu ile tesis için tip veya özel proje mi uygulanacağı. kat adedi. yoğunluk. Aksi halde imar plan değişiklikleri İdari Yargı tarafından iptal edilmektedir.000 ölçekli tatbikat imar planlarının tasdikli suretleri olmalı. Bu aşamada Bölgelerimizden tabii ki gerçek bir zemin . 200 hatta bazen de 300 mt. Bu rakamların gerçekçi olduğunu düşünmek mümkün görünmemektedir. Projelendirmenin temeli hatta önemli evrelerinden biri olan etüdlerin daha itinalı yapılması ve etüd föylerinin düzenlenmesinde gerçek verilere mümkün olduğunca yaklaşılmaya çalışılması bizleri daha doğru neticelere götürecek ve projenin yapımından inşaatın bitimine kadar çıkabilecek sorunları asgariye indirecektir. Bu etüdlerin Bölgelerimizce mimar. özel proje ise projenin hangi idare tarafından yapılacağı ile seçilen tip proje ise numarası. . gerçek ihtiyaçların tespitine. ve uygulama hataları yönünden ayrı ayrı irdelemesini yaparak Bölgelerimizin bu konularda yaptıkları ön çalışmaların projelerin şekillenmesinde ve uygulamada ne kadar yönlendirici olduğunu vurgulamaya çalışacağız. rantabilitesi. Bir çok kez etüdler sırasında seçilen tip projelerin arsaya sığmadığı ancak yerleşim planları yapılırken hatta bazen de yer teslimleri sırasında fark edilebilmektedir. alt yapı ve arsa mülkiyet durumu. çıkma mesafelerini kapsar şekilde) ihtiyaç programı. ya proje tadil edilmekte. tadilat imar planı olması halinde ise bu planların Bayındırlık ve îskan Bakanlığı Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğünce yayımlanmış 1992/1 sayılı Genelge esaslarına göre ehliyetli kişilerce yapılıp yapılmadığının ve tasdik şartlarının yerine getirilip getirilmediğinin de irdelenmesi ve tadilata ait meclis kararlarının da mutlak surette temin edilmesi gerekmektedir. Etüdlerde yer altı su seviyesi için 100. Belediyelerden temin edilen tapuların ne derece gerçek olduğunu anlamak üzere kadastro planları da mutlak surette temin edilmeli.

Bölgelerimizden istenen yukarıda konu edilen hususların merkeze intikalinden sonra tip projelerin yerleşim planlarına veya yeni projelerin hazırlanmasına başlanmaktadır. bitmiş arazi kotlarının değişimine İhtiyaç duyulduğu. Çatalca Belediye Binasında su isale hattı. hafriyat. yapılmış olup. (Yüksekova Belediye Hizmet Binası) plankote kotlarının değiştiği.(dolgu.yeni işlerimizin projelerinin problemsiz yürümesini sağlayacaktır. Uygulamada ise. imar plan tadilatının gerekip gerekmediğinin. Bu sene 287 adet yeni tesisin projesinin hazırlanabilmesi için bu gibi eksik. bu dokümanların Bölgelerimizce yukarıda izah edilen şekilde hazırlanması . Başkanlığımıza intikal eden tasdiksiz imar planlan ve mülkiyet sınırlarını kapsamayan plankoteler zaman kaybına neden olmaktadır. Böylece ihale öncesinde Bölgelerimizle temas kurularak problemlerin en aza indirilmesine çalışılmaktadır. dokümanın tamamlanması yolunda gerekli yazışmalar. arsa ölçüleri ve imar şartlarının (çekme mesafeleri. bodrum katın mevcut kanal kotunu kurtarmadığı.) gerekli görülmesi durumunda arsa değişikliğine gidilmeli. arsada değişiklik olup olmadığının. bu nedenle bina kotlarında önemli değişiklikler gerektiği. saçak kotları) vb. Belediyece özel proje gibi) Tesisin Bankamız programına girmesinden sonra proje hazırlıkları için gerekli olan plankotelerin hazırlanması: Bankamız programına giren her tesis için yapılacak projeye esas olmak üzere ayrı ayrı tesis arsası ve çevresindeki yol kotlarını kapsar plankotelerin. aynı tesis için 2-3 kez yerleşim planının yapıldığı görülmektedir (Yüksekova Belediye Hizmet Binası). Kütahya Kültür Merkezi arsasındaki su isale hattı. Bölgelerimizce hazırlanan plankoteler arsanın büyüklüğüne göre 1/200 veya ' 1/500 ölçeğinde yapılmalı. Amasya Belediye Binasının SİT alanında kalması gibi). Özetle etüdlerin yapımında yukarıda belirtildiği üzere 3 ana husus üzerinde önemle durulmalıdır: 1. Bu bilgilerin bizlere doğru aktarılması projelerin de gerçekçi olmasını sağlayacaktır.Arsa verileri. inşaat sırasında alınması gerekli tedbirler etüdlerde belirtilmelidir. 3. . su isale hatlarının ve içmesuyu ana -dağıtım borularının geçmekte olduğunun. tapu ve kadastro planları 2. ihale öncesinde kazı ve dolgu alanları ile çevre duvarlarının asgariye indirilmesinin tetkikini gerektirmekte ve büyük önem taşımaktadır.Seçilen arsaların İmar Planlarında uygun olup olmadığının araştırılması. tabii ve bitmiş arazi ile kanalizasyon kotlarının. mülkiyet sınırlarının. arsa ölçüleri.İhtiyaçların ve buna göre uygulanacak projenin seçimi (Tip proje. Bu nedenlerle gerek plankote çıkartılması gerekse merkezce gönderilen yerleşim planlarının arazi üzerindeki incelemeleri Bölgelerince titizlikle yapılmalıdır. istinat duvarı. arsanın bataklık yapısı. projenin revize zorunluluğu ortaya çıktığı. belediye mülkiyetinde başka bir arsa bulunamaması halinde ise. (Denizli Et Kombinası) alman plankotenin başka bir arsaya ait olduğu. tesis arsalarının SİT alanları içinde kaldığının inşaata başlanıldığında fark edildiği de uygulamada karşımıza çıkan örnekledir ( Ürgüp çarşı-otopark tesisinde arsadan geçen DSİ kanal hattı. Bunun da zaman ve iş kaybına neden olduğu bilinmektedir. bazen de projenin hiç uygulanamadığı. hususların istendiği malumunuzdur. uygun değil ise imar plan tadilatının ve meclis kararının temin edilmesi. alt yapı bağlantı güzergah ve kotlan gösterilmeli. plankoteler yapan kişi tarafından imzalanarak Bölge Müdürlüklerince de tasdik edilmelidir. İHALE ÖNCESİNDE Yapılan yerleşim planlanınız ihale öncesinde Bölgelerimize gönderilmekte ve Belediyesi ile temas kurularak projenin arsaya uygunluğunun araştırılması ve varsa Bölge ile Belediye önerilerinin bildirilmesi istenmektedir. bu plankotelerde arsa ve çevresindeki yol kotları. Bölgelerimizce hazırlanmış plankoteler üzerinden düzenlenmiş projelerde bile ihale öncesinde uygundur görüşü alındığı halde yer tesliminde arsada mülkiyet sorunlarının tespit edildiği. Tesis arsalarından DSİ kanallarının. Arsaya uygunluk araştırması. yer altı su seviyesi vb. Bankaca özel proje. yol bağlantılarının.

Proje orjinallerinin teslim alınması aynı projelerin uygulanacağı başka tesislerde ödenecek proje bedellerinde ekonomi sağlamak açısından da önem taşımaktadır. proje bedellerinin şartnamede belirtildiği halde projeler tasdik edilmeden ve orjinalleri alınmadan ödendiği. çoğunlukla da yetersiz olduğu halde Bölgelerimizce vize edilerek tasdik için Merkeze gönderildiği.PROJE ÖZEL ŞARTNAMELERİNİN UYGULANMASI İnşaat sözleşmeleri eki proje özel şartnameleri sözleşmenin imzasını müteakip Bölge müdürlüklerimizce uygulamaya geçirilmektedir. Eğer çok gerekiyorsa yer teslimi sırasında Genel Müdürlük ile irtibata geçilerek hafriyata başlanmadan önce konunun en uygun şekilde çözümü sağlanmalıdır(Dinar İtfaiye . bunların bedellerinin nasıl ödeneceği. Proje özel şartnameleri gereği yüklenici tarafından hazırlanması gereken tüm uygulama projelerinin aynı zamanda incelenmek üzere idareye teslim edilmesi. Yer teslimlerinde Genel Müdürlükçe hazırlanmış yerleşim planlarına daha önce Bölge ve Belediye görüşü alınarak uygun olduğu bildirildiği halde bazen ihale yetkisi Bölgelerimize verilen ve yer teslimleri de Bölgelerimizce yapılan işlerde tasdikli yerleşim planına uyulmadığı. Yer teslimlerinde tasdikli yerleşim planlarına uyulması işin hem problemsiz yürümesini sağlayacak. İnşaat müteahhitleri tarafından hazırlanan projelerde proje müellifinin isim. elektrik. adres ve imzası ile müteahhit firma kaşe ve imzasının bulunmasına özen gösterilmelidir. teslim tarihi belirtilmelidir. konumunun ve blok yerlerinin değiştirildiği gözlenmektedir. Bu şartnamelerde müteahhit tarafından hazırlanacak projeler. Bazen de Bölgelerimizce hiç bir teknik zorunluluk olmaksızın proje revizyonlarının yapıldığı ve üstelik de uygulandıktan sonra bu projelerin tasdik için merkeze gönderildiği gözlenmektedir (Çaykara Belediye Hizmet Binası kat ilavesi. Geçici Kabul istenmemeli. Özellikle havalandırma tesisatı bulunan tesislerde havalandırma kanallarının yüksekliği betonarme ve dolayısıyla mimari projeleri de etkilemekte olup. hatta binanın yerinin. Uygulamada ise bu projelerin verilen süre içerisinde tamamlatılmadığı Bölgelerimizce yeterince incelenmeden vize edildiği. vize ve tasdik şartları ile proje orjinallerinin idareye nasıl teslim edileceği açıkça belirtilmektedir. bu projelerin koordineli hazırlanarak birlikte teslim edilmesi sağlanmalıdır(Sultanhisar Belediye Binası). hem de revizyon proje yapımını gerektirmeyecektir. daha sonra da orjinal projelerin temin edilemediği gözlenmektedir. ileride herhangi bir aksaklığa sebebiyet vermemek açısından önem taşımaktadır. Bu tetkikler neticesinde Bölgelerce tespit edilen hususların Genel Müdürlüğe bildirilerek gerekiyorsa revizyon projelerinin hazırlattırılması ileride uygulama sırasında zamandan da tasarruf sağlayacaktır. proje orjinalleri kabul noksanı olarak tutanağa geçirilmeli. betonarme. özellikle orjinallerin teslim alınmasına gereken önem verilmeli. üst katın misafirhane yapılmasının ıslak hacimler yönünden problem yaratacağı). Böyle durumlara meydan verilmemesi için proje revizyonu gerekli görülüyorsa iş programım aksatmayacak şekilde ve sebepleriyle birlikte zamanında merkeze gönderilmeli ve neticeye göre işlem yapılmalıdır. bir çok şartnamede de belirtildiği üzere işin geçici kabulünden önce alınması gereken orjinal projelerin temin edilememesi halinde. nasıl hazırlanması gerektiği. Gönderilen bu projelerin (mimari. İnşaat sırasında müteahhitlere hazırlatılan bu projelerin titizlikle tetkik edilerek gerekiyorsa önerileri de kapsar şekilde Bölgelerimizce vize edilerek Genel Müdürlüğe gönderilmesi ve imalat iş programlan dikkate alınarak imalat öncesi hazırlattırılması gerekmektedir. İnşaat sırasında yaptırılan projelerin bedellerinin ödenmesinde sözleşme eki proje özel şartnameleri dikkate alınmalı. iş programı belir olduğu halde projelerin imalat sonrası hazırlandığı. zorunlu durumlarda ise. tesisat -ve detay) ve yerleşim planlarının yer teslimi öncesinde işin tüm kontrollerince gerekiyorsa çakıştırılmak suretiyle mahallinde tetkiki yapılarak inşaat öncesinde projelere hakimiyetin sağlanması ve inşaat sırasında ortaya çıkabilecek sorunların bu aşamadan tespiti bakımından büyük önem taşımaktadır. PROJE REVİZYONLARI İhale sonrasında Başkanlığımızca tesis projeleri Bölgelerimize gönderilmektedir. Bilindiği üzere bu gibi projeler de tasdik edilmeyerek iade edilmektedir.

Örneğin bir hal tesisimizde hal dükkanları için daha önce defalarca uygulanmış olan bir tip proje öngörülmüş olup. (Muğla Otogar inşaatında kiremite çevrilmesi istenen trapez alüminyum çatı kaplaması) imalat bitmiş olduğu halde o imalata ait değişiklik talepleri (Hakkari Belediye İşhanı çatısının ahşap oturtma çatıdan teras çatıya çevrilmesi talebi) uygulamada karşılaşılan örneklerdir. . Tesis arsasının eğimli olması halinde çevre istinat duvarları arazinin eğimine uygun olarak kademeli yapılmalı. Betonarme kalıp yapıldıktan sonra beton dökümüne geçmeden önce kalıp kontrolden geçirilerek şakülünde olamayanlar şakülüne getirilmeli ve kalıp şişmesini önlemek için uygun görülen yerler takviye edilmelidir. Özellikle projelen Belediyesince hazırlatılan ve Bayındırlık ve. İşçilik hataları nedeniyle bodrum kat duvarlarında yer yer rutubete rastlandığı ve bu nedenle de sıva ve boya imalatında bozulmalar olduğu bir çok inşaatımızda göze çarpan bir husustur(İstanbul Bölge Binası).Binası). Şimdi bu uygulama hatalarından örnekler ile önerileri vermeye çalışacağız. Burada malzemelerin şartnameye uygun ve TSE standardında olduğu kabul edilmektedir. imalatı müteakip fiyatın tasdiki gibi Bankamızı zorlayıcı durumlara meydan verilmemelidir. Genel Müdürlük onayı alınmadan imalatın yaptırıldığı gözlenmektedir. İnşaatın devamı sırasında bazı Bölge Müdürlüklerimizce de revizyon projesi yapılarak. revizyon projeleri ise imalat bittikten sonra Genel Müdürlüğe gönderilmiştir (Dazkırı-Afyon Hal). Tesisat ve inşaat malzeme ve aksamının kullanımında malzemenin varsa TSE belgesine veya kalite belgesine haiz olmasına dikkat edilmelidir. su giderleri mutlaka konulmalı ve toplanan sular yağmur suyu şebekesine bağlanmalıdır. bu değişiklikler keşif artışı ve imalat şartları ve proje göz önünde bulundurularak irdelenmeli ve kabuk edilebilir olanları Genel Müdürlüğe teklif edilmelidir. Bu tür iş kalemlerinin fiyatlarının da Makamca onaylandıktan sonra hakediş bünyesine girmesine dikkat edilmelidir. aşağıda ve meyil verilmek suretiyle yapılmalı. Bodrum kat hacimlerine hava ve ışık sağlayan kuranglezlerin projelerine uygun olarak yapılmadığı görülmektedir. bu ise inşaatta istenilmeyen rutubet ortamına sebep olmaktadır. Toprakla temas eden bodrum kat betonarme perde yüzeylerinde yapılacak nem izolasyonun işçiliği titizlikle yaptırılmalıdır. UYGULAMA HATALARI Tasdikli projelerinde bulunduğu halde uygulaması hatalı yapılan imalat neticesinde telafisi imkansız durumların ortaya çıktığı da bilinen bir gerçektir. Binanın statik projeleri ve keşif artışı düşünülmeden yapılan kat ilave talepleri. İskan Müdürlüklerince onanmış projelerle ilgili değişiklik taleplerinde proje müelliflerinin telif haklan da dikkate alınarak müelliflerinden izin alınamayacak köklü değişikliklerin teklif edilmemesi gerekmektedir. Bitmiş arazi kotlarının yer teslimimden sonra imalat sırasında gereksiz yere değiştirildiği bile görülmektedir. İnşaat sırasında Belediyelerce istenen değişiklikler Bölge süzgecinden geçirilmeli. Tüm şartnamelerde de belirtildiği üzere kullanılan malzemelerde TSE şartının yeterince irdelenmesi gerekmektedir. uygulama sırasında bu projenin çatı sistemi değiştirilerek kırma çatıya dönüştürülmüş. çatı örtü malzemesinde yapılacak değişikliğin çatı meylinin ve mahya yüksekliğinin değişimine neden olacağı ve tüm bunların ise cephe orantılarının bozulmasına ve bazen de tüm projenin revizyonunu gerektireceği gibi hususlar düşünülmeden yapılan teklifler. Fiyatları olmayan imalatın yapımında ilgili genelgelere göre hareket edilmeli. İnşaatın devamı sırasında müteahhitlere hazırlatılan PVC ya da alüminyum pencere ve kapı imalat detaylarının profil tip ve ağırlıklarının da bulunacağı üretici firma kataloglarıyla birlikte Genel Müdürlüğe gönderilmesi temin edilmelidir. Proje ve detayların doğru uygulanması ve kontrollüğün iyi yapılması durumunda bu hataların tamamen önlenmesi mümkündür. Kuranglezlerde kuranglez döşemesi taban kotu pencere denizlik hizasından minimum 20 cm. beton kalitesine ihtimam gösterilerek satıhta bozulma ve ufalanmaya engel olunmalıdır. maliyeti arttırıcı hantal sistemlerden kaçınılmalıdır. Örneğin şartnameye uygun olmayan tuğlanın kullanılması durumunda tuğla nem çekmekte. Saha betonları mutlaka anolu ve dozajına uygun olarak dökülmeli.

Hemen hemen tüm inşaatlarımızda dilatasyon imalatının detay projelerine uygun olmadığı sadece üst dilatasyon kapağının yapımı ile yetinildiği gözlenmektedir (Genel Müdürlük arka bina kat ilavesi. traverten kaplamalı merdivenlerde rıhtların basamağın arkasına getirildiği gözlenmektedir (Şekil 14). lavabosu. (Göreme Otel) detay projelerinde gösterildiği halde gerekli yerlerin masiflenmemesi sebebiyle menteşelerin suntalara tutturulmak zorunda kalındığı. Sıhhi tesisat bağlantı malzemeleri T. tesisat bağlantıları vb. 11). yi geçen 1 tuğla duvarlarda mutlaka ara hatılların yapılması gerekmektedir. Merdiven tatbikatlarında basamak ve rıht ayarlamalarının yapılmadığı. detay projelerimizde de gösterildiği üzere buralarda madeni ve su yalıtımlı fugalar kullanılmalı.00 m. Özellikle rezervuara takılan uç ile WC taşına takılan uçlar farklı kalınlıkları sebebiyle problem çıkarmakta. zaman içinde cephe tamiratları bile gerekebilmektedir (Şekil 10. Kapıların lavabolara çarptığı veya hiç açılamadığı. U dirsek. ahşap kaplamalı kapı. kapakların düştüğü ya da menteşe vida yerlerinin yalama olduğu karşılaşılan örneklerdir. radyatör yeri. lavabo ve klozet gibi elemanların duvar yüzeylerine mesafelerinin ayarlanamadığı uygulamada rastlanan örneklerdir (Hasandede Otel). Fiyat tarifinde görünen ve görünmeyen yüzeyleri özel ahşap kaplama geçtiği halde uygulamada görünmeyen yüzeylerin sadece astarlanarak bırakıldığı. denizlik ve parapet ve harpuştaların genellikle silinmediği. İnşaat sırasında yapımı gerekli görülen ve genellikle de özel fiyatla ödemesi yapılan lambri kaplama. rakor vb. Bu hususun bir kez daha hatırlatılmasında fayda görülmektedir. Bankamızca hazırlanan projelerde cephe kaplaması. plastik borulara ek yapılmaktadır. yağmur iniş borularının tariflerinde de belirlendiği şekilde 1. dikkate alınarak yerleşimi yapılmalı ve daha sonra seri imalata geçilmelidir. nin mutlak surette galvaniz veya paslanmaz malzemeden seçilerek kullanılmasına dikkat edilmelidir. yi geçen 1/2 tuğla duyarlar ile yüksekliği 3.00 m. ayrıca bu çatılarda yalıtım-parapet-baca dibi birleşimlerinin detaylarına uygun yapılmaması. suni mermer. Esasen ödenmesi gerekli olan bedel de tariflenen bu imalatın tamamına aittir (Şekil 12. Detaylarında ve projelerde gösterildiği halde pencere denizlikleri ile parapet duvarı harpuştalarında damlalık ile yağmur inişleri bitiminde döfen veya dirsek yapılmaması. bu yüzden de menteşelerin kapakları taşıyamadığı. uygulamada projede farklı renkler içeren yatay veya düşey bantların teşkil edilmeyerek cephenin tek renk olarak boyandığı ve bu yüzden de projede verilmek istenen cephe ve renk uyumu sağlanamadığı gözlenmektedir (Besni-Adıyaman Belediye Binası. aynası. ahşap kaplama dolap. Aslında bu husus yönetmelik ve talimatlarda da belirtilmektedir (Şekil 2). Bu da kısa sürede tamirat gerektirmekte ve hatta fayans kırımlarına bile neden olabilmektedir. Özellikle de döşeme dilatasyonları döşemeden alt kata su geçişini önlemek bakımından büyük önem taşımakta olup.Misafirhane).Mimari ve betonarme projelerde gösterilmemiş olsa bile yüksekliği 2. İstanbul Bölge Binası).18 Belediye binası uygulamaları). özel imalatın yapımında fiyattaki tarifine uyulmadığı gözlenmektedir. asma tavan vb. poz nosu ve rengi belirtildiği halde.00-1. WC lerde baş veya rezervuardan suyu taşıyan boruların plastik yerine kurşun olması gerektiği daha önceki seminerlerimizde kararlaştırılmıştır. yumuşak bakır 40 x 30 x 4 korniyer ile 40 x 9 lama arasına sıkıştırılmalıdır. ters bir uygulama olarak da mermer. Tip 05. Özellikle otel. duş veya küveti. motel gibi ıslak hacimlerin çokça bulunduğu tesislerde seri imalata geçilmeden bir ıslak hacmin örnek şablon olarak kullanılmak üzere kapı açılışı. Bu husus teras çatılar için de geçerli olup. doğal taş ve suni mermer süpürgeliklerin sıva imalatı tamamlandıktan sonra yapıldığı bunun ise gereksiz kalınlıklar nedeniyle kapı imalatını bile etkileyerek kapı açılışlarını zorladığı ve bu tür imal edilmiş .13). Yine ıslak hacim döşemelerinde gereken meyillerin verilmemesi bazen de ters meyil verilmesi sebebiyle tecrit işçiliğinin de dikkatli yapılmaması halinde meydana gelen akıntılar daha sonra da önlenememektedir(Macunköy. Mozaik süpürgelik.50 metrede bir kelepçelenmemesi boruların cepheden ve birbirlerinden ayrılmasına sebep olmakta bu hususlar da cephelerde tahribata neden olmaktadır. klozeti. bakır içine bitüm doldurularak dilatasyon kapağı sadece bir taraftan vidalanmalı. nedeniyle tecritten beklenen netice alınamamakta.

Bunun sağlanması ise çatıda doğal termik havalandırmanın yapılmasıdır. Giriş delikleri çatı boşluğunun en düşük. Çatı imalatında kullanılan tüm ahşap konstrüktif malzemenin minimum kesitleri ile aralıkları da yine SOĞUK ÇATILAR kitabında belirtilmektedir (Şekil 4). Bu bölümde ise. fazla göz önünde olmayan mekanlarda işçilik kalitesinin çok düşük olduğu ve hatta bir takım imalatın da tamamlanmayarak yarım bırakıldığı gözlenmektedir. rüzgar bağlantılarının yapılmadığı. döşemelerin silinmemesi vb. çatı ahşap imalatında kullanılan kereste kalitesi vb. PVC ve alüminyum profillerle imal edilen doğramalarda lastik fitil. Bu ise ısı ekonomisi yönünden uygun bir yöntem değildir. Tek kat boya yapılması. Esasen çatı arası havalandırılan çatılara soğuk çatılar denildiğini ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün yayınladığı SOĞUK ÇATILAR kitabından tüm bölgelerimize de gönderildiği malumunuzdur. Çatı arası ve çatı üzeri çıkış kapaklarının yapılmadığı tesislere bile rastlanmaktadır. aşık. tam açılamadığı ve bu noktalarda sıva tahribatlarının olduğu. kuşaklama ve göğüslemelerin tek taraflı yapıldığı. tasdikini müteakip uygulamaya geçilmelidir. çatı arası boşluğundaki havanın sıcaklığı dış hava sıcaklığının üzerine yükseleceğinden özellikle karlı bölgelerde çatı üzerinde biriken karların erimesi durumu ortaya çıkacak eriyen karlar. nedenlerle de çatılarda istenilen randımanın sağlanamadığı görülmektedir. Projelerde gösterilmemiş olsa bile öncelikle çatı havalandırma proje ve hesapları yaptırılmalı. Bodrum kat. Gözlemlerimizde. Mermer ve suni mermer döşeme kaplamalarının cilası mutlaka makina ile ve şeffaf cila kullanılmak suretiyle yapılmalıdır (Erzurum Belediye Sarayında fırça ve renkli cila kullanılması). . Demir kapılarda kasaların detay projesinin aksine sıva ile hem yüz yapıldığı ve bu sebeple de duvar dişinin de olmadığı mekanlarda kanatların çalıştırılamadığı. çatı havalandırma boşluklarının bırakılmadığı. ayrıca denizlik ve parapet imalatlarının da detayına uygun yapılmadığı gözlenmektedir(Şekill5). Yukarıda belirtilen nedenlerle çatı arasındaki sıcaklığın dış sıcaklıkla eşitlenmesi zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Soğuk hava odalarında iç sıva ve badana işlerinde tecriti bozması nedeniyle kesinlikle kireç kullanılmaması. hususlar göze çarpan örneklerdir. Yaz mevsiminde çatı arası havalandırılmayan tesislerde çatı arası boşluğundaki havanın sıcaklığı dış hava sıcaklığının üzerinde bir dereceye ulaşmakladır. Bankamız soğuk hava tesisleri şartnamesine göre çimentolu imalat yapılmasına dikkat edilmelidir. asansör makine daireleri vb. Özellikle metal örtülü çatılarda çatı arası havalandırması büyük önem taşımaktadır. teshin merkezi. mutfak . saçaklarda dış soğuk hava ile temas ettiğinde buzlaşacak. ve damlalıkların ve kasa ile sıva arasına konması gereken T parçaların konulmadığı. ahşap kapı pervazlarında da detaylara uymayan imalat yapıldığı gözlenmektedir. aralıklarının proje ve şartnamelere uygun olarak yapılmadığı ve genel olarak aralıkların daha fazla bırakılması sebebiyle ahşap konstrüksiyonun sehim yaptığı. Hal dükkanları gibi sobalı tesislerde baca yeri yapılmasına rağmen baca ağzının açılmadığı. çıkış delikleri ise çatı boşluğunun en yüksek noktasında tertiplenmelidir. kiremitlerin bağlanmadığı. Durun neticesi olarak da örtü gerecinin ek ve bini yerlerinden akıntılar başlayacaktır. depo. çatı örtüsü ile baca ve kalkan duvar dibi bağlantı detaylarının uygun olarak imal ettirilmediği. Havalandırma giriş ve çıkış deliklerinin hesap tarzı bu kitapta belirtilmiştir (Şekil 3). beton oluk ve saçaklarda yapılan imalat hataları. Bu sıcaklık çatı örtü gerecinin ısı iletkenlik özelliğine göre değişiklik göstermekte ve metal örtülerde en yüksek değere ulaşmaktadır. (Hasandede Otel) bu kısımların daha sonra silikon ile doldurulduğu. ve neticesinde çatı üzerinde yer yer göllenmeler meydana gelecek. çatılarda dikme. yapı tesislerinin önemli imalatlarından olan çatı imalatına ve bu imalatta rastlanan özür ve eksiklerine çok sık rastlanması nedeniyle daha fazla yer vereceğiz. Kış mevsiminde ise çatı arası havalandırılmadığı takdirde. Bu durumda yapı içi sıcaklığının istenilen ölçüde tutabilmek için kullanılması gereken ısı yalıtımını da arttırmak gerekmektedir. süpürgelik imalatının yarım bırakılması. Çatılarda rastlanan bu eksiklerin giderilmesi bakımından çatı imalatının yapımında dikkat edilmesi gerekli hususların bir kez daha hatırlatılmasında fayda görülmektedir. bazı tesislerde de baca içlerinin sıvanmadığına rastlanmaktadır.süpürgeliklerin kısa sürede de sıva yüzeyinden ayrıldığı. mertek vb.

Genellikle tesisat çalıştırılmadan ve deneyleri yapılmadan kabullerin istendiği görülmektedir. özelikle de geçici kabule hazır olmayan tesislerin kabulünün istenmemesi önemle üzerinde durulması gereken bir diğer husustur. Buralardaki harç ve kiremit döküntüleri yağmurla birlikte sürüklenerek yatay yağmur oluğundan düşey yağmur inişi birleşimlerini tıkamakta ve yağmur sularının çatı içerisine girmesine neden olmaktadır. Bölgelerimizce geçici ve kesin kabul isteminden önce bu kabul şartlarının yerine gelip gelmediğinin de dikkatlice irdelenmesi. Ayrıca rüberoit ek yerlerinin yapıştırılması zorunludur. diğerlerinin ise bağlanmadığı. birer sıra atlanarak bağlandığı. havalandırma yoluyla dışarı atlamadığından ısı yalıtımı içinde yoğunlaşacak ve ıslanan ısı yalıtım malzemesi de görevini yapamayacaktır. Özellikle tip proje uygulamasının yapılacağı tesislerde tesisin yapılacağı yörenin iklim özelliklerine göre seçilecek çatı örtü malzemesinin cinsi ve çatı meylinin tespiti büyük önem taşımakta olup. Geçici kabullerden önce de Belediyelerince inşaatlarda tadilat yapılmasına müsaade edilmemelidir. Bunun tersi halinde rüberoit ek yerlerindeki binmeler altta kalacak ve su akış yönüne ters olacak ve rüberoit sermenin bir anlamı kalmayacaktır. çoklukla yapılan bir uygulama ile sıva üzerine tutturularak böylece bırakıldığı bu nedenle de daha geçici kabul safhasında sıva diplerinde ayrılmalar olduğu görülmektedir. Bu durumda iç buhar basıncı etkisiyle çatı arası boşluğuna geçmeye çalışan buhar.10. Çatı imalatı tamamlandıktan sonra çatı üstü ve yatay yağmur oluk ve dereleri iyice temizlenmelidir. Kiremit altında kaplama tahtası üzerine serilen rüberoitin serim yönü damlalık aşığından başlayarak mahya aşığına doğru olmalıdır. Baca ve mahya birleşimlerinde çinkonun kiremit üstüne gelmesi gerekirken kiremit altına dahi konulduğu gözlenmektedir.8.11). bağlama teli olarak galvanizli tel yerine betonarme bağlama teli kullanıldığı gibi örneklere de rastlanmaktadır (Şekil 6). . bunlara ait kriterler de SOĞUK ÇATILAR kitabındaki çizelgede belirtilmiştir(Şekil 5) Kiremit tel bağlantılarının uygulamada sadece damlalık aşığı civarındaki noktalardan 1 bazen de 2 sıra yapıldığı. Uygulamada ise.9. Oysa tüm bu imalatın nasıl yapılması gerektiği SOĞUK ÇATILAR kitabında da belirtilmektedir (Şekil 7. genellikle sadece serildiği ancak yapıştırılmadığı görülmektedir.Kesinlikle yapılmaması gereken yanlış bir uygulama da çatı döşemesi üzerine konan ısı yalıtım malzemesini korumak gerekçesiyle bu yalıtımın üzerine bitümlü karton ya da naylon serilmesidir. Çinko sıva eteklerinin detayına uygun imal edilmediği.

Şekil 1 : Deprem Araştırma Daire Başkanlığınca hazırlanan duvar yapım usulleri .

aşağıda izah edildiği gibi hesaplanacaktır. Giriş deliklerinin alanları toplamının çatı yatay izdüşümü alanının 1/5OO üne eşit. A (Giriş delikleri toplam alanı) = . Ancak.Şekil 2 : Deprem Araştırma Daire Başkanlığınca hazırlanan duvar yapını usulleri Havalandırma giriş ve çıkış deliklerinin büyüklükleri ve birbirlerine oranları.5 ~ 2 katı olması yeterli olmaktadır. 1 yatay çatı alanı 500 B (Çıkış delikleri toplam alanı) = 1. yapının özellikleri ve önemi de göz önünde bulundurulmak şartıyla ayrıca havalandırma yapılmayabilir. oluklu amyantlı çimento-eternit benzeri oluklu metal) örtü altında veya bini noktalarında bitümlü karton kullanılmadığı durumlarda. parçalı ve oluklu örtülerde (kremit. çatı arası boşluğunun havalandırılması yeterli olacak ise. 5 ~ 2 x giriş delikleri toplam alanı. Çıkış delikleri alanları toplamının İse giriş delik alanları toplamının 1.

çıkış deliklerinin ise çatı boşluğunun en yüksek noktasında detaylandırılması gereğidir. Şekil 4 : Soğuk ahşap konstrüktif malzemesi minimum kesit ve açıklıklarına ait çizelge Şekil 5 : Bölgelere göre soğuk çatı kaplama malzeme ve meyillerini gösterir çizelge .Doğal termik havalandırmanın temin edilebilmesinde giriş ve çıkış deliklerinin çatı yüzeyine ve birbirlerine göre oranı önemli bir faktör olduğu kadar dikkat edilmesi gereken diğer bir husus da. havalandırılma giriş deliklerinin çatı boşluğunun en düşük.

Şekil 6 (a) : Kiremit örgüsü diziliş ve bağlantı şemaları (ahşap oturtma çatı üzerine kaplama tahtası) Şekil 6 (b) : Kiremit örgüsü diziliş ve bağlantı şemaları (eğimli betonarme çatıda) Şekil 6 (c) : Kiremit örgüsü diziliş ve bağlantı şemaları (ahşap oturtma çatı üzerine latalı) .

Şekil 7 : Fenerli mahya havalandırma detayı Şekil 8 : Mahya havalandırma detayı .

Şekil 9 : Duvarla birleşen mahya havalandırma detayı Şekil 10 : Parapet duvarı ile birleşen mahya detayı .

Şekil 11 : Baca dibi detayı Şekil 12 : Dilatasyon detayı (döşemede) .

Şekil 13 : Dilatasyon detayı (duvarda) TESİSAT PROJELERİNİN ÖNEMİ VE UYGULAMADAKİ SORUNLARI İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Çetin ÇETİN . 2) Yine Başkanlığımızca ihaleten yaptırılan projeler. Bölgelerimiz kanalıyla gönderilmiş olan projelerin ilgili Bölgece bazen hiç tetkik edilmeden gönderilmiş olduğu anlaşılmaktadır. statik ve tesisatla ilgili projeler olmaktadır. 4) Bir de bu projelerin dışında Belediyelerce temin edilen projelerden oluşmaktadır. Oysa ki Bölge Müdürlüğümüze intikal eden elektrik veya makine aksamlarına ait tesisat projelerinin ilgili bölge elemanları tarafından da iyice tetkik edilerek projeler üzerinden gerekli düzeltmelerin yapılması gereğinde tasarruf amacını da kapsayan notların düşülmesi hususu. 1) Başkanlığımızca temin edilen projeler bu projeleri ikiye ayırmak durumundayız. Başkanlığımızca yapılan tetkiklerde. ISI YALITIMI Isı yalıtımı önemi en azından tüm teknik elemanları tarafından bilinen ve enerji tasarrufunda büyük fayda sağlayan 30 Ekim 1981 tarihinde yayınlanarak yürürlükte bulunan ve bugüne kadar muhtelif küçük değişikliklere uğramış olan ısı yalıtımı yönetmeliğinin üzerinden yaklaşık olarak 16 yıl . a) Tip projeler b) İşin özelliğine istinaden Başkanlığımızca ele alınıp yapılan projeler. merkez teşkilatındaki meslektaşlarına ışık tutması açısından son derece yararlı olacaktır. Belediyelerce temin edilen projeler genelde Bayındırlık İl Müdürlüklerine tasdik ettirilen projeler ile işin yapımını üstlenen firma tarafından yaptırılan tesisat projeleri Bölgelerimizin vizesine müteakip tetkik ve tasdik edilmek üzere Başkanlığımıza gönderilmektedir.Başkan Yardımcısı Bankamız yatırım programında yer alan çeşitli yapı sektörlerindeki işlere ait projelerin temini şu şekilde olmaktadır. 3) İnşaat işinin ihalesi bünyesinde müteahhit firmaca yapımına karar verilen projeler ki bu projeler genelde elektrik.

uzakta bulunmalarına.000-15. Ayrıca kompresör. . belediye hizmet binalarının ısıtma ve havalandırma şekillerinden değişikliğe gidilmesi inşaat bünyesine fan coil veya klima sistemlerinin girmesi zaman zaman Belediyelerce talep edilmektedir. Çünkü işin mimari projesinde normal kat yüksekliği yaklaşık 280 cm olduğundan dolayı bu tesisin klimalı duruma getirilmesi halinde kanal altındaki yükseklik yer yer 2 m ye düşmekte ve bu durum ise çirkin ve istenmeyen bir görünüm sergilemektedir.000 adet ekmek veren fırın şeklinde de olmaktadır. tavan.000 ve 20. İşin ihale keşfinde ve projesinde yer almayan imalat kalemlerinin yaptırılması durumunda ise yine finansman yönünde zorlanılmakta iş % 30'a girmekte ve bazen de ek sözleşme yapma zorunluluğu doğmaktadır.Ort tutturulmadığı. 3) Dış cepheye açılan pencerelerin o cephedeki toplam alanın % 15'ini geçmemesine dikkat edilmediği. Bunun yanında bir otel tesisinde mutfak ve çamaşırhane kısımlarına birim fiyatla yapılan imalatların dışında sık sık faturalı imalatlarında gündeme geldiği bilinmektedir.geçmiş bulunmaktadır. detaylarının kalorifer ısıtma soğutma projesinde belirtilen detaylara uygum sağlanamadığı. Oysaki Bankamıza fırın talebinde bulunan Belediyelerin istekleri 8 saatte 5. Teshin merkezlerinde kalorifer kazanlarının kenarları duvardan veya vana montajı yapılan cihazlardan en az 70 cm. döşeme.000 ekmek pişiren matador tipi fırın ve ekipmanın fiyatları yer almaktadır.Kalorifer kazanlarının iki veya daha fazla olması durumunda iki kazan arası mesafenin asgari 40 cm. Örneğin ekmek pişiren bir fırın tesisi ile ilgili olarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarında iadece 8 saatte 10. . Teshin merkezlerinde ise aşağıdaki hususlara fazla ilgi gösterilmediği anlaşılmaktadır. Gerçek Bölgelerimiz kanalıyla Başkanlığımıza intikal ettirilen ve gerekse yükleniciler . . 2) Mimari projelerdeki duvar. dış duvar ortalama ısı geçirme katsayılarının K. Her kalorifer kazanı için ayrı baca yapımına itina gösterilmesi gerekmektedir. hamur yoğurma ekmeğe şekil verme. hamur tartma ve kesme makineleri ile piyasada çok kullanılan döner tipli fırının da birim fiyatları olmadığından dolayı zorunlu olarak faturalı imalat yoluna gidilmektedir. Değişik kapasitedeki fırın ekipmanlarından un eleme. Klima ve Havalandırma ile İlgili Sorunlar İhalelerden sonra işin seyri sırasında özellikle sıcak yörelerdeki işhanı. otel. klima santral yeri hava kanallarının geçeceği sorun olduğundan bu tür sonradan ortaya çıkan isteklerin ilgili Bölgemizce gerekçeler ortaya konularak istek sahibi Belediyenin ikna edilmesi suretiyle talebinden vazgeçirilmesi cihetine-gidilmesi yerinde bir karar olacaktır. .Kazanların üzerindeki düzenlerin gereğinde sökümü ve bakımının yapılması için bu düzengeçlerin üzerinde en azında 1 metrelik bir mesafenin bırakılması.Kazan dairelerinin bina içine ve bina dışına açılan en az iki kapılı olması. Bölgelere göre pencere. Tesisatlar Bünyesine Giren Faturalı İmalatlar Yapı sektöründe yer alan bazı tesisat işlerinde birim fiyatla yapılan imalatlar yetersiz kalmakta ve zorunlu olarak faturalı imalat yoluna gidilmektedir. tutulması. . İşin projesinde ve ihale keşfinde olmayan ve bu imalatların tesislerin bünyesine sonradan girmesi durumunda büyük maliyet artışları olmakta ve önemli derecede proje ve inşaat tadilatları meydana getirmekte neticede de rantabl bir sonuç ve iyi bir görünüm vermemektedir. 1) İşlerin yapıldığı (ısı-bölgelerinin) malzemeleri ısı geçirgenlik dirençlerinin uygun tutulmaması. tarafından Direk Başkanlığımıza verilen kalorifer tesisatı projelerinde ısı yalıtımı yönünde şu aksaklıklar gözlenmektedir.Kazan dairelerinin temiz ve havadar olması için gerekli duman bacalarının yanında yeterli kesitlerde kirli ve temiz hava bacalarının olması.

çalışma ve denetleme usûl ve esaslarına dair bir yönetmelik 19 Ağustos 1996 tarih ve 22732 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. et ve ciğer taşıma arabaları. kombinalar ve buralarda çalışanların sahip olması gereken teknik. Bu yönetmeliğin kapsamında: Kırmızı et ve ürünlerini üreten.hariç işin ihale keşfi dışına çıkılmamalı ve bu tür faturalı imalatların Belediyesine veya işletmeciye (müstecire) bırakılması yoluna gidilmelidir. Etle temas eden veya edebilecek olan yüzeylerin kaynak ve birleşme yerleri düzgün ve pürüz olması yanında. Maden veya membaa suyu şişeleme tesislerinde etüdün önemi: Şişeleme tesislerinin etüdünde dikkat edilmesi gereken konunun başında pazarlama olayı gündeme gelmelidir. Mezbaha ve Kombina Tesisleri: Başkanlığımız çalışma sahasında yoğun olarak yer alan gıda sektöründeki mezbaha ve kombinaları da kapsamına alan Tarım ve Köy İşleri Bakanlığınca kırmızı et ve et ürünleri üretim tesislerinin kuruluş. . çalışma ve denetleme esasları yer almaktadır. yerine yerli üretim yapan Türkiye şartlarında iyi sonuç veren ve galvanizli malzemeden mamul olan Trakya dökümün (Haymak) üretmiş olduğu fitting malzemelerinin kullanılması yoluna gidilmelidir. Direk. Rekor. Bu sular ile ilgili olarak Belediyelerce yaptırılan analizlere itibar edilmemeli bu suların hıfzısıhha veya Bankamız Laboratuarlarında elde edilecek verilere göre değerlendirmeye alınması sonradan giderilmesi mümkün olmayan hataları ortadan kaldıracaktır. Şişelenmek istenen suyun serili derecesi 6 il 8 arasında olmalıdır. Etüd esnasında mutlak suretle çevredeki benzer nitelikteki tesislerin varlığı araştırılmalı maliyetleri bu gün için cam şişede 150 Milyar TL. açılış. bunların. taşıyıcı kanca sistemleri ete zarar vermeyecek şekilde kolayca temizlenip dezenfekte edilebilecek nitelikte ve paslanmaz materyalden yapılmış olması gerekmektedir. gerçek ve tüzel kişiler ile resmi kuruluşlar tarafından kurulmuş ve kurulacak olan tüm tesisler. Boru bağlantılarındaki T. Tesisat Bağlantı (fittings) Elemanları: Bilindiği üzere memleketimizde tesisat aksamlarında kaliteli sayılabilen bir çok malzemenin üretimi yapılmaktadır. berrak olması yanında sertlik oranına çok dikkat edilmelidir. Nipal gibi elemanların tesis bünyesine girmelerindeki işçiliğe gerekli hassasiyet gösterilmeli ve boru bağlantılarında oluşabilecek gaz ve su kaçaklarına meydan verilmemelidir. Şunu üzüntü ile söylemek durumundayım ki geçmişte bazı Belediyelerin tesis sahibi olabilmeleri için tesis yaptırmak istedikleri kaynağın dışında değişik kaynaklardan temin ettikleri su numuneleri ile tesisleri hayata geçirilmiş. Tesiste kullanılan el aletlerinin temizlik ve dezenfeksiyonu için çalışma alanlarının uygun yerlerine en az 82° C sıcaklıkta su ve dezenfekten madde içeren kapların bulundurulması gerekmektedir. Redüksiyon. ruhsatlandırma. Bu aksamların görevlerini yerine getirebilmesi için mutlak suretle iyi bir işçilik ve kaliteli fittings (bağlantı) elemanlarına ihtiyaç duyulmaktadır. kokusuz. Manşon. Yönetmelikte tesisat ile ilgili hususları şu şekilde sıralamak mümkündür. mezbaha veya kombinada kullanılacak olan havai hat (Monoray sistemi). kalite yönünde iyi ancak standart yönünde yeterli yerli malzemeye uyum sağlamayan diş sıyırmaları ile kaçaklara neden olan Yugoslav ve Brezilya menşeli fittings malzemelerine kontrollük teşkilatımızca itibar edilmemeli.yi aşan bu tesislerin iyi bir pazar bulamayacakları anlaşıldığı takdirde Belediye ilgilileri ikna edilerek bahis konusu tesisin yapımından vazgeçilmelidir. hijyenik ve sağlık şartları ile bu yerlerin kurulma. Yurt içi piyasada bol miktarda bulunan. Bu nedenle benzer olayların tekerrür etmemesi bakımından konuya gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir. ve pet şişe için ise 200 Milyar TL. Yapımına karar verilmesi durumunda ise şişelenecek olan suyun analizleri iyi yapılmalı söz konusu suyun renksiz. Ancak bu tesislere işletme ruhsatı veren Sağlık Bakanlığı ile büyük pürüzler yaşanmasına neden olmuştur.Bu durumlara meydan verilmemesi açısından fırın tesisi gibi zorunlu işler.

E. Ancak depolanan emtianın vereceği ısınma ısısından fermantasyonundan soğutucunun karlanacağı ve küçük olan lamel aralıkların donacağı dolayısıyla görev yapamaz durumda kalacağı bu durumda depoda muhafaza edilmekte olan binlerce tonluk emtianın bozulmasına neden olabileceğinden yani iki bin tonluk bir soğuk hava tesisinde elmanın bozulmasından dolayı meydana gelecek olan zararın . Çünkü bin veya iki bin ton kapasiteli soğuk hava tesisi makine aksamının yapım süresi sadece 4 veya 5 ay olmaktadır. Soğuk Hava Tesisleri ile İlgili Sorunlar: Soğuk hava tesisleri ile ilgili etüdler yapılırken de depolanacak olan emtia miktarının tespiti Belediye yetkilileri dışında yörenin Ziraat Müdürlüklerinden alınması durumunda daha sağlıklı şekilde neticeye gidilmiş olacaktır. Süre uzatımları da dikkate alındığından inşaatın bitimi Mart ayını geçmemelidir. Bölgelerimizin mesajına istinaden ihalesi yapılan tesislerin yer teslimine gidildiğinde hala inşaat işinin bitirilmediği görülmektedir. Burada değinmek istediğim husus.su ve drenaj sistemine sahip olması aranır. Bir çok Belediyenin. İnşaat kısmı Bölgelerimizce tamamlanan bu tesislerin makine aksamlarının ihalesi ise ilgili Bölgelerimizin inşaatın tamamlandığını bildiren mesajlarından sonra Başkanlığımızca yapılmaktadır. Bankamızdan 300 ila 500 Milyon TL kredi talepleri dikkate alındığında belirtilen mevsimlik 8 ile 10 Milyar TL. Böylece kg.Açık ve kapalı hayvan bekleme yerlerinin: (padokların) büyükbaş hayvanlar için 3m2 küçükbaş hayvanlar için hayvan başına 0. Bu yerlerin hayvan türleri için ayrı bölümler halinde olması. olmaktadır. Soğuk hava tesislerimizin iki kategoride neticelendirildiği Bölgelerimizce bilinmektedir.7 m hesabıyla kesim kapasitesinin 2 katı olacak genişlikte kolayı temizlenip dezenfekte edilebilir özellikte dayanıklı ve su geçirmez zemine ve gerektiğinde hayvanları yemlemek ve sulamak için gerekli düzenekler ve yeterli.ı 12 ile 15 bin liraya depolanan elma içi işletme masrafları maksimum 5 bin TL. tesis depolama mevsimine yani Eylül ayı sonu ile yetişmiş olacaktır. Soğuk Hava Tesislerinde Göz Önünde Bulundurulması Gereken Diğer Hususlar: Soğuk hava tesislerimizin bünyesine giren tesisat kalemlerinin T. Bölgelerimizce inşaat ihaleleri yapılan soğuk hava tesislerin inşaat mutlak suretle yıl sonuna gelecek şekilde planlanmalıdır. Belirtilen hususa riayet edildiği takdirde. 1997 yılı yatırım programımızda sadece yeni işler arasında 42 adet mezbaha tesisinin yer aldığı dikkate alındığında ve bu tesislerin yaptırılması ve hizmet üretmelerindeki gerekli olan ruhsat işlemlerinin tekamülü bakımında ilgililerin bu Yönetmelikteki hükümlere göre işlem yapmalarında fayda görülmektedir. iki bin. Bu doğrultudan hareketle yöredeki depolar da göz önüne alınarak soğuk hava deposu yapımına karar verildiği takdirde 500 ton ve üzerindeki depoların kar getirdiği dikkate alınmalı ihtiyaç duyulduğu takdirde bin. Bu nedenle inşaat firmasının tesisteki işi tamamen bittikten sonra inşaatın tesisat ihalesine hazır olduğu Başkanlığımıza bildirilmelidir. yeterli sayıda muayene padoklarının bulunmasa ve farklı türlerdeki hayvanlara ait trafiğin çatışmasına meydan vermeyecek şekilde yapılmış olması gerekir. Belgeli olmasına dikkat edilmeli Soğutucu aksamında kullanılmakta olan soğutucuların (Evaporatörlerin) lamel aralıkları kumpastla ölçülerek teknik şartnamedeki değerlerle karşılaştırılmalıdır.S.lik gelirin göz ardı edilmemesi gerekmektedir. Lamel aralıkları küçük tutulan bir soğutucu laboratuar şartlarında istenilen kaloriyi (soğutma yükünü) verebilir. beş bin ton kapasiteli tip projelerimizin uygulanması cihetine gidilmelidir. Aynı tesiste iki müteahhit firmanın faaliyet göstermesinin sakıncaları herkes tarafından bilinmekte ve ayrıca bu durum süre uzatımlarına neden olduğu gibi bazen de iki müteahhit firma arasında istenmeyen olaylara sebebiyet verilmektedir. Kesilecek her büyükbaş hayvan başına bir kesim için 1. kabul edildiğinde bin ton kapasiteli tesiste mevsimlik depolama geliri yaklaşık 8 ila 10 Milyar TL.000 litre her küçükbaş hayvan içinde 250 litre tazyikli su imkanı ve uygun klorlama sisteminin kesim hane bünyesinde olması istenmektedir.

2) Malzemelerin temin edilecekleri Ocak ve Fabrika mesafeleri (iyi etüd edilerek) tespit edilmeli ve tahmini nakliye fiyatı bulunmalıdır. Kabul işlemlerinin seri ve problemsiz olarak yapılabilmesi için kabul talebinde bulunan Bölgelerimiz kontrol teşkilatlarınca mutlak suretle kabul öncesi tesiste yapacakları gerekli test ve deneylerden sonra Bölgelerimizin geçici kabul talebinde bulunmaları uygun olacaktır. imalat aşamasında keşifte önemli oranda artışa neden olarak. teslimi olarak belirlenmiş malzemeler ile bilumum kazı imalatlarının inşaat ve depo mahalline taşınmaları karşılığında ödenmesi ön görülen bedele nakliye bedeli denilmekte ve istihkak tanziminde ayrı bir başlık altında düzenlenmektedir. Ancak kabul mahalline gelen heyet tesisin hala şantiye cereyanı ile çalışmakta olduğunu tesis için gerekli trifaze elektrik akımından 1 veya 2 fazm tesise eksik geldiği dolayısıyla tesis bünyesinde bulunan asansör. keşfin % 30 lara ve hatta % 30 dışına taşmasına neden olmaktadır. Bölgelerimizce geçici kabulü istenilen işlere gidildiğinde. Ayrıca yapı tesislerindeki hakediş tanzimlerinde elektrik kalemlerinin yer alması durumunda Bölge kontrolü Elektrik Mühendisinin de imzasının bulunmasında yarar görülmektedir. Bunun içinde. NAKLİYELER ve ÖZEL FİYAT ANALİZLERİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Yusuf HASANÇEBİ .000 kg yük geldiğinden.Başkan Yardımcısı İnşaat işlerinde rayiç bedelleri Ocak. NAKLİYELERİN KEŞFE ETKİSİ İnşaat maliyeti içerisinde önemli bir yer tuttuğunu ifade ettiğimiz Nakliye bedelleri ihale öncesi tanzim edilen keşif özeti içerisinde gerçeğe yakın bir değer ile yer almalıdır. keşifler çıkarılırken. Kontrollük hizmetlerinin etkinleştirilmesi hususunda düzenlenmiş olan bu seminerde inşaat maliyeti içerisinde önemli bir yer tutan nakliye bedelleri konusunda son günlerde meydana gelen değişikliklere açıklık getirmek ve uygulamada birlikteliği sağlamak maksadıyla bu seminer notları hazırlanmıştır.750 ile 2.asgari 100 Milyar TL. 4) Sağlıklı bir şekilde keşiflere dahil edilmeyen nakliye bedeli. soğuk oda veya brülörün çalışmadığı ayrıca soğuk oda için soğutucu gazın ve kalorifer kazanı içinde fuel-oil' in temin edilmediği çok olmamakla birlikte bazı tesislerde görülmektedir. . herhangi bir çöküntüye meydan verilmemesi için döşeme tecritinde şartnamede belirtildiği gibi m3. keşif içerisindeki nakliye tutarının gerçeğe yakın hesaplanması sağlanmalıdır. 3) Bu şekilde bulunan nakliye miktarı ve fiyatı keşiflere dahil edilerek. Bir yapı tesisinin geçici kabulü genelde 3 veya 5 günlük bir sürede yapılmaktadır. olabileceği hususu göz önüne alındığında riskin ne kadar büyük olduğu ve konunun ehemmiyeti kendiliğinden anlaşılmaktadır. Fabrika. 1) Hafriyat metrajı ve diğer nakliyeye tabi malzeme miktarları sağlıklı bir şekilde hesaplanmalıdır. zaman zaman tesisat yönünün de güçlüklerle karşılaşılmakta bazen de yeterli hazırlıklar önceden yapılmadığından kabul işlemi yapılmadan dönülmekte veya şartlı kabul yapılmaktadır. Ayrıca: Bu tesislerdeki tecrit imalatı tamamen Bölge kontrol teşkilatlarının gözetiminde yapıldığından soğuk odalarda m2'ye 1. 22 kg yoğunluğundan aşağı polistren köpüğü (strafor) malzemesinin kullanılmamasına dikkat edilmelidir.

madde).TATBİKATTA NAKLİYE İnşaatın ihalesini müteakip yer tesliminden sonra. Görüleceği üzere malzemenin inşaat mahalline en yakın ocak ve fabrikadan temin edilmesi ve nakliye mesafelerinin buna göre tespit edilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. e) Diğer nakliyeye tabi malzemelerde en yakın mesafelerdeki ocak ve fabrikalardan temin edilecektir.ise. Sözleşmesinde taşıma birim fiyatı bulunmayan ancak inşaat kapsamında kullanılması zorunlu olan malzemelerin taşıma birim. belgeli ve kaliteli olmasına dikkat edilecektir. kontrol mühendisi ve yüklenici tarafından mesafe tutanağı ile krokiler tanzim ve imza edilir.1995 tarihinde yayımlanan 1995/21 sayılı genelge ile. Bankamıza ait taşıma analizleri. İçmesuyu. sözleşmesinde birim fiyatı bulunan malzemelerin taşıma birim fiyatlarının hesaplanması için kullanılan taşıma formülleri (İller Bankası Taşıma Formülleri veya Bayındırlık Bakanlığı Yapı İşleri Taşıma Formülleri) esas alınacaktır. Tanzim edilen tutanak ve krokiler Bölge müdürlüğünce tasdik edilerek ara hakedişlere eklenir. Yapı. karayolları haritasından faydalanılarak.S. . Bankamız 1995 Yılı Birim Fiyat cetvelinde yer alan taşıma analizlerinin kullanılması hükmü getirilmiştir(6.4. (Bankamızca yaptırılmakta olan Kanalizasyon. b) 28. en yakın fabrikadan temin edilmelidir. Genelgede. Mesafeler. mümkün olmadığı halde yerinde ölçülerek tespit edilecektir." hükmünü getirmiştir.s. malzemenin kalitesi de ön planda tutulmalıdır.1995 tarihinden önce. kullanılarak nakliye bedeli tespit edilecektir. Malzemelerin temin edileceği ocak ve. yüklenici bir fiyat farkı talebinde bulunmamak kaydıyla malzemeyi. Bu ifadeyi açacak olursak. Bazı işlerde yapılan hatalı uygulamalarla Bankamız nakliye analizleri kullanılmaktadır ki bu yanlış bir uygulamadır ve halen varsa düzeltilmesi gerekir.1995 tarihinden sonra ihale edilecek Yapı tesislerinde söz konusu taşıma analizlerinin kullanılması mecburiyeti bulunmaktadır. zarar ve ziyandan mesul tutulmak şartıyla dilediği yerden satın almak ve dilediği yoldan dilediği vasıta ile taşımakta serbesttir.fabrikaların tespitinde aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı "Genel Teknik Şartname" kitabında yer alan taşıma formülleri.4.1995 tarihinden önce ihale edilen işlerde . d) Hafriyattan çıkacak malzemenin döküm yeri. c) Her çeşit tuğla ve kiremit yine en yakın tuğla fabrikasından temin edileceği gibi. a) 28. Ancak. Aynı genelge o tarihte devam eden işler için ise: "Uygulama yılı birim fiyatlarının hesaplanmasında sözleşme birim fiyatlarının dayalı olduğu nakliye analizleri esas alınacaktır. nakliye bedeli ödenecek malzemelere nasıl ve ne şekilde taşıma bedeli ödeneceği.E. Bu çerçevede 28.4.1995 tarihinden sonra ihale edilen işlerde.4. a) Kum-çakıl stabilize v. özellikleri şartnamelere uygun olmak ve her türlü hasar.A demiri şantiyeye.4. Bilindiği üzere Yapı tesislerinde. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı "GENEL TEKNİK ŞARTNAMESİ’ nin 'Taşıma Genel Teknik Şartnamesi" başlıklı 2 nci maddesindeki esaslar ile belirlenmiş ve bu esaslar doğrultusunda yapılan uygulama adı geçen genelge yayımlanana kadar her işte devam ettirilmiştir. sözleşmesi ise bu tarihten sonra yapılmış işlerde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı "Genel Teknik Şartname" kitabında yer alan taşıma formüllerinin kullanılmasıdır. SÖZLEŞME VE GENELGE ESASLARINA GÖRE NAKLİYE ANALİZLERİ İLE İLGİLİ HUSUSLAR 28. ihalesi 28. Deniz Deşarjı tesis inşaatları ile içmesuyu ve pissu arıtma tesis inşaatları için) Genelge tarihinden itibaren ihale edilecek tüm işlerde imalat bünyesine girecek malzemelerin ihzarat ve imalat taşımalarına. devam eden işlerde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri taşıma formüllerinin uygulamasına devam edileceği hükmü açık bir şekilde ifade edilmiştir.. Sonuç olarak nakliye bedeli ödenecek malzemelere. Belediyesinden sorularak tespit edilecektir. gibi malzemelerin şantiyeye en yakın ocaktan temin edilmesi ana prensip olmakla birlikte. T. b) Çimento ve B. fiyatlarının hesaplanmasında. Burada dikkat edilecek en önemli husus.

belirtilen hükümlere göre.800 ton/m3 2 000 ton/m3 2. bilumum kazılar. nakliye formüllerine 1. Taşıma yollarının özellikleri. gibi faktörler olması halinde. yol. demir.200 ton/m3 Yumuşak kaya 2. boru ve ek parçalar. taşımanın o mıntıkanın ticari nakliyesinin pek keşif olduğu mevsimine rastlaması. Genel olarak karayolu taşımalarında hangi araç ile yapılırsa yapılsın (özel şartnamesinde aksine bir kayıt bulunmadıkça) taşıma bedeli motorlu taşıt formüllerine göre ödenmektedir.800 ton/m3 … 1. mermer tozu ve pirinci. bu malzemeler rayiç cetvelinde depo. Demir yolu ve deniz yolu taşımaları. mermer tozu ve pirinci. hafif agrega.600 ton/m3 Çok sert kaya 2. stabilize. kırmataş Tuvenan. tuğla. kum çakıl.ye kadar taşıma yapılabilir ve el arabası formülü uygulanır. çakıl. taşımanın fena iklim şartı zamanına rastlaması. fabrika.800ton/m3 olarak belirlenmiştir.000 ton/m3 Sert küskü 2. direk. ocak teslimi olarak yer alan malzemelerdir. Görüleceği üzere.GENEL TEKNİK ŞARTNAME TAŞIMA FORMÜLLERİ İLE BANKA NAKLİYE ANALİZLERİ UYGULAMASI ARASINDAKİ ÖNEMLİ FARKLILIKLAR A-) Bayındırlık Ve İskan Bakanlığı Genel Teknik Şartname Kitabına Göre Yapılan Uygulama: Şartnamenin "Taşıma Genel Teknik Şartnamesi" başlıklı 2 nci maddesinde. Kazının Zemin Cinsine Göre Yoğunluktan Yumuşak toprak 1. hafif agrega.00 arasında değişen (A) katsayısı uygulanmaktadır. taş. kireç. Hayvan ve hayvanlarla çekilen taşıtlarla malzeme naklinde bu araçlara ait formüller uygulanmak suretiyle ödeme yapılması imkanı bulunmaktadır. özel hallerde.800 ton/m3 Yumuşak küskü 2. baraj dolgularının sıkıştırılmasına münhasır kullanılacak olarak belirlenmiştir. Bu arada hafızamıza yerleştirelim. stabilize Hafif agrega (Tutanakla tespit edilecek) Tahkimat moloz taşı Parke. El arabası ile en fazla 100 mt. deniz motoru ile taşımalar arasında yapılacak mukayeseler sonucu.600 ton/m Sert toprak 1. şedde.00-2. çimento. teçhizatsız ve teçhizatlı hafif gaz beton. genleştirilmiş perlit agregası ve genleştirilmiş perlit mamulleri.400 ton/m Sert kaya 2. Nakliye Bedeli Ödenecek Malzemeler: Genel Teknik Şartnamede. kiremit. tuvenan.000 ton/m3 1.200 ton/m3 2400 ton/m3 … … … … … … … . büz kanalet. (malzeme ne ile nakledilirse nakledilsin) taşıma bedeli olarak en ucuzunun uygulanması mecburiyeti bulunmaktadır. Figürede Ölçülen Malzemenin Yoğunlukları: Kum. teçhizatsız 1. kaba yonu taşı İnce yonu taşı Kesme taşı Kiremit (Tutanakla tespit edilecek Tuğla (Tutanakla tespit edilecek) Delikli tuğla (Tutanakla tespit edilecek) Cephe tuğlası (Tutanakla tespit edilecek) Hafif gaz beton (Tutanakla tespit edilecek) Mermer tozu ve pirinci (Tutanakla tespit edilecek) Genleşmiş perlit (Tutanakla tespit edilecek) olarak belirlenmiştir.

000 ton/m alınacaktır.. bozuk..600 ton/m3 Tuvenan... ton/m3 olarak belirlenmiştir.... kırmataş 0. Zemin klası yumuşak. taşımaların hayvan. çakıl. Bankamıza ait taşıma formülleri kullanılarak nakliye bedelinin bulunması mümkün bulunmaktadır.000 ton/m3 Her nevi kil 2. Yumuşak toprak.800 ton/m Parke.ve teçhizatlı hafif gaz beton. mermer tozu ve pirinci. yumuşak kaya. Yüklenici taşımayı hangi vasıta ve yoldan yaparsa yapsın.000 ton/m İnce yonutaşı 2.. taşımanın yapıldığı yolun. Genel Teknik Şartnamede hatırlarsak.200 ton/m Kesme taşı 2. el' ve at arabaları gibi her çeşit vasıta ile yapılması halinde dahi.600 ton/m Zemin klası. teçhizatsız ve teçhizattı hafif gaz beton.700 ton/m Her nevi küskü 2. genleştirilmiş perlit agregası ve genleştirilmiş perlit mamulleri.500ton Delikli tuğla (Tutanakla tespit edilecek) (Her çeşit yatay veya düşey delikli v. kaba yonu taşı 2.. (Nakliye bedeline ayrıca yükleme-boşaltma bedeli ilave edilecektir. çok sert kaya gibi sınıflandırılmıştı. sert küskü. yumuşak küskü.. İller Bankası Birim Fiyat Tarifleri kitabının "TAŞIMA İŞLERİYLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR" başlıklı A-I maddesinde yer almakta olup.bu maddeye göre. meyilli veya arızalı olması. örnek olarak zemin klası. 1..500 ton Tuğla. Sözleşme ve ekleriyle özel şartnamesinde aksine bir kayıt bulunmadıkça karayolu taşımalarında taşıma hangi taşıma aracı ile yapılırsa yapılsın. sert veya çok sert kaya'da olsa yoğunluk 2..000 ADEDİ (Dolu tuğla) 2. fabrika veya depo teslimi olarak yer aldığından. s) .800 ton/m3 Hafif agrega (Tutanakla tespit edilecek) ....700 ton/m. Bankamız Karayolu Taşıma formüllerinden başka bir formül kullanılmamaktadır.600 ton/m3 Paçal kazı ... Tahkimat moloz taşı 1. nakliye bedeli hesabında. Buna göre..000 ADEDİ 2.400 ton/m3 Kiremit 1. hafif agrega. Pres tuğla (Tutanakla tespit edilecek) Burada dikkat edilirse Genel Teknik Şartnamede taşıma bedeli ödenmesi öngörülen.. genleştirilmiş perlit agregası ve genleştirilmiş perlit mamulleri taşıma bedeli ödenmesi öngörülen malzemeler içerisine dahil edilmemiş ve yoğunluklarının ne olduğu ve nasıl tespit edileceği belirtilmemiştir.. taşıma bedeli Bankanın taşıma formülleriyle ödenmektedir. nakliye bedeli ödenecek malzemeler içerisinde yer almaktadır.. sert kaya. Bu nedenle.. Sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa... yumuşak veya sert küskü'de olsa yoğunluk 2. Oysa ki. taşıma birim fiyatlarının tespitinde ucuz yol ve vasıta mukayesesi yapılmadan Bankamız "Karayolu taşıma formülleri" esas alınmaktadır. mutlaka şantiye mahalline kadar nakliye bedeli ödenmesi gerekmektedir. Genel teknik şartnamede yoğunluklarının tutanakla tespit edileceği belirtilen söz konusu malzemelerin. bu malzemeler rayiç cetvellerinde ocak. yumuşak veya sert toprak'ta yoğunluğu 1.200 ton/m3 Her nevi kaya 2. çamurlu. sert toprak. Figürede Malzemenin Yoğunlukları: (Taşıma bedeli ödenmesi öngörülen) Kum.. Kazının Zemin Cinsine Göre Yoğunlukları: Her nevi toprak 1. B-) Banka Nakliye Analizlerine Göre Yapılan Uygulama: Taşıma işleri ile ilgili açıklamalar... stabilize 1. .

) şantiye içi.lu motorlu araç taşıma katsayısı Taşıma mesafesine göre ayrı ayrı tanzim edilmiş.lu Profil Demiri ve Saç Taşınması 07.00)*n 07.İB-8 100000 mt.İB-3 401-1000 mt.00)*n 07.A demiri taşınması vb) şantiye içi taşıması ilave edilmiş ve ikinci kez yükleme.78909*m+3311.İB-1 0-50 mt. . yapı tesislerinden inşaat mahallinde ihzarat malzemesinin depo edileceği bir alan/yer mevcut değilse ve ihzarat yeri olarak inşaat mahallinin dışında bir yer tespit edilirse.06106/2 Poz No.06104/1 Poz No.76578*m+25202.den sonrası Nakliye F=(0. Yinede.06103 Poz No.lu Toprak Taşınması (Depo.06106/1 Poz No. bu durumda yer teslim tutanağında veya yer teslim tutanağında belirtilmezse daha sonra Banka elemanları ve yüklenici ile birlikte karşılıklı olarak imza altına alınan ve Bölge Müdürlüğü tarafından tasdik edilen bir tutanakla belirlenir.lu Moloz taş taşınması (Tahkimat ve dolgular için) 07.86189*m+15590.06104/3 Poz No.lu Kırma taş Taşınması 07.A demiri taşınması vb.00)*n 07. B.için) ve çeşitli pozlarda Boru taşınması ile ilgili Nakliye analizleri "BİRİM FİYAT ANALİZLERİ" kitabında yer almıştır.06105/2 Poz No. Ancak. Çakıl Taşınması El İle elenmiş Kum. taşıması ilave edilmiş ve ikinci kez yükleme.95727*m+12729. şantiye içi nakliye ve ikinci kez yükleme-boşaltma bedeli ödenmesi mümkün olabilir.06105/3 Poz No. Kanalizasyon ve/veya içmesuyu inşaatları gibi dağım ve geniş bir alana yayılmış şantiyelerde.(1000 mt dahil) Arası Nakliye F=(4. Bu analizlerden bazılarında (Çimento taşınması.İB-5 3001-10000 mt. Bu analizlerden bazılarında (Çimento taşınması. Çakıl ve Granülometrik Kum.A Demiri taşınması 07.(400 mt dahil) Arası Nakliye F=(7.lu Çimento taşınması 07.(30000 mt dahil) Arası Nakliye F=(0.lu Moloz taş taşınması (Her türlü inş.87290*m+5227.lu Tuvenan.017 poz no. boşaltma ve istif bedeli dahil edilmiştir.06105/4 Poz No. hendek dolguları için) Kazı malzemesi taşınması 07. taşımayla ilgili fiyat analizlerine ilave olarak.06105/1 Poz No.00)*n 07.lu B. temel. boşaltma ve istif bedeli dahil edilmiştir.lu motorlu araç taşıma katsayısı Kl= Uygulama yılı 02. B.00)*n 07.06104/2 Poz No.lu 07.İB-6 10001-30000 mt. Çakıl Taşınması 07.İB-2 51-400 mt.(10000 mt dahil) Arası Nakliye F=(l-20792*m+10222.97016*m)*n 07.00)*n 07. Cinsinden taşıma mesafesi K0=1994 yılı 02. Yapı tesisleri geniş bir alana yayılmadığından malzemenin iş yerinde depolanması ve muhafazası mümkündür.06102 Poz No.lu Kırma taş taşınması (İnşaat için) 07. Kum. 07.Bankamız Birim Fiyat Analizleri Kitabı Karayolu Taşıma Fiyat Analizleri 07.İB-4 1001-3000 mt.lu Stabilize Taşınması 07. ana depoda ihzar edilmiş malzemenin depodan iş yerinde naklinde.67819*m+2155.lu 07.(50 mt dahil) Arası Nakliye F=(5.06101 Poz No.00)*n m= mt.İB-7 30001-100000 mt(l000 mt dahil) Arası Nakliye F=(0.017 poz no. (3000 mt dahil) Arası Nakliye F=2.

a) Yapım işlerine ait Tip sözleşme (yeni) b) İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi kabul edilerek yürürlüğe konulmuş ve bu tarihten sonra ihale edilen işlerde kullanılmaya başlanmıştır.1993 tarih ve 6/552 sayılı kararlan ile. yönetmelik ve genelge büküm/erine riayet etmek de. keşif özetinde veya Birim fiyat cetvellerinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması zorunlu imalatlara. Maddesi. d) Birim fiyatı tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantaj la tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinaların çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler. yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler uygulanır. Bankamızın genel prensipleri arasında bulunmaktadır. Bu usullerden hiçbiriyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa Müteahhitçe. b) Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler. Özel fiyatlardan mümkün olduğu ölçüde kaçınmak. 3) Bankaca kabul edilmek şartı ile Ticaret. Sanayi veya Ticaret ve Sanayi odasına tasdikli olması gerekir. ilgili sözleşme. Bu faturalar içerisinde en ucuz bedeli taşıyanı Ticaret. a) Sözleşme ve eklerindeki (birim fiyat cetvellerindeki) Birim fiyatların tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler. "Fiyatları Belli Olmayan İşler. 2) Banka ve Diğer idarelerce tespit edilmiş rayiçler. Yeni birim fiyatların tespitinde. 1) Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip yayımlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler. Kontrollüğün etkinleştirilmesi konusunda düzenlenmiş olan bu seminerde. açıklayıcı bilgilerle tamamlanmıştır.Keşif özetinde veya birim' fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması Bankaca istenen işlerin yeni birim fiyatlarının tespitinde öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır.. depo yeri ile işyeri arasında ayrıca bir nakliye bedeli ve yüklemeboşaltma bedeli ödenebilir. varsa (aynı görevi yapacak) Birim fiyatı bulunan imalatların tercih edilerek yapımına öncelik verilmesi Veya tesis için çok gerekli olmayan özel fiyatlı imalatların yaptırılmaması gibi hususlar. eğer uygunsa bu bedel uygun değilse heyetçe alınacak fiyatlara göre tanzim edilecek tutanaktaki en ucuz bedel esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilir. Sanayi veya Ticaret ve Sanayi Odasınca onaylanmış memleket rayiçleri. herhangi bir nedenle "şantiye içi taşınması" şantiye içi taşınması" adı altında bir bedel ödenemez.4. Bankamız Yönetim Kurulunun 29. Madde 15 . Bankamızın vazgeçemeyeceği prensibidir. İlgili birimce oluşturulacak bir heyet tasdikli faturada belirtilen malzemenin bedelini ve kalitesini piyasadan tetkik eder. . c) Diğer idarelere ait benzer analizler. en az üç firmadan alınmış imalata girecek miktarda malzemeyi kapsayan proforma faturalar Bankaya verilir.Bu tutanağa istinaden. Özel Fiyatlar Bankamızca ihale edilen işlere ait. Bankamızın ÖZEL FİYAT uygulamaları hususuna-bir kere daha açıklık getirmek üzere derlenmiş olan bu notlar. imalat aşamasında yüklenici ile karşılıklı olarak imza altına alınmak suretiyle tanzim edilen analiz ve tutanaklar ile belirlenen fiyatlar ÖZEL FİYAT olarak isimlendirilmektedir. Bunun dışında inşaat mahallinde depo edilen malzemelere. Ancak. her şeye rağmen yaptırılması gerekli olan ve ÖZEL FİYAT tespit edilmesi gerekli olan imalatlar hususunda. İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "FİYATLARI BELLİ OLMAYAN İŞLER" başlıklı 15. tamamen sözleşme eki ve konu ile ilgili çeşitli genelge hükümlerinin özeti şeklinde olup.

1990/41 sayılı genelge ile açıklama ihtiyacı duyulmuştur. fakat rayici olan fiyatları. Müteahhidin bundan sonraki itirazları dikkate alınmaz. Bankaca çözümlenir. A) Analizi Ve Rayici Olmayan Fiyatlar(Faturalı İmalatlar) Analizi ve rayici olmayan fiyatları tespit etmek için. Maddesi ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi'nin 20. Bu açıklamalara rağmen az da olsa." şeklinde. faturalı fiyatlarda takip edilecek yol bu kadar detaylı olarak verilmemekle birlikte aynı konu hemen hemen benzer şekilde yer almıştır. Müteahhit anlaşmazlığın çözümünü beklemeden tespit edilmiş fiyatın uygulanması şartı ile devam etmek zorundadır. Belirtilen usullerden hiçbirisiyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa. en az üç firmadan alınmış imalat girecek miktarda malzemeyi kapsayan proforma faturalar Bankaya verilir. Maddesi (sözleşme ekinde hangisi mevcutsa) esasları dahilinde öncelik sırasına göre fiyatların tespiti yoluna gidilecektir. Genel Müdürlükçe onaylanacağı ifade edilmiştir. Bankamız ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı matbu birim fiyat analizlerinde ve rayiç cetvellerinde. Bu tutanak müteahhit ile ilgili birim tarafından İmzalanır ve onaya sunulur. Bu faturalar içerisinde en ucuz bedeli taşıyanı Ticaret Sanayi ve Ticaret ve Sanayi odasına tasdikli olması gerekir." belirtilen usullerden hiç birisiyle yeni fiyat tespiti mümkün olamıyorsa. eklerinde yer alan "Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi''nin 20. Bu ifadenin. Maddesine göre. Maddesinde. kapsadığı ve bu fiyatların bölgelerimizin istemi üzerine Bankamız ilgili dairelerince hazırlanarak. Analizi matbu birim fiyat analizinde mevcut değilse ifadesi. Yeni birim fiyatın tespitine. bu birim fiyatlar bölgece tanzim edilerek. 4. yeni birim fiyatların tespitinde öncelik sırasını ve takip -edilecek yolu belirlemiştir.Yukarıda belirtildiği şekilde tespit edilen analiz ve fiyat esas alınarak ve genel gider ve Müteahhit karı da ilave edilerek bir birim fiyat tutanağı düzenlenir. Bu tutanak müteahhitle' ilgili birim tarafından imzalanır ve onaya sunulur" şeklinde faturalı fiyatlarda takip edilecek yolu belirlemiştir. a) Analiz ve rayici bulunmayan fiyatları. eğer uygunsa bu bedel uygun değilse heyetçe alınacak fiyatlara göre tanzim edilecek tutanaktaki en ucuz bedel esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilir. yine bölgece onaylanacaktır. Faturalı fiyatlarda takip edilecek usul ve esaslar ilk defa bu kadar detaylı bir şekilde sözleşme eki "İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi" içerisine dahil olmuştur. a) İller Bankası Yapını İşleri Genel Şartnamesinin "FİYATLARI BELLİ OLMAYAN İŞLER" başlıklı 15. Daha önceki sözleşmelerde ise. Yukarıda belirtildiği şekilde tespit edilen analiz ve fiyat esas alınarak ve genel gider ve Müteahhit karı da ilave edilerek bir birim fiyat tutanağı düzenlenir. Bu maddede belirlenen usullerle tespit edilen birim fiyatlara sözleşme veya eklerindeki esaslara göre varsa ihale indirimi uygulanır. matbu birim fiyat analizinde mevcutsa. İlgili birimce oluşturulacak bir heyet tasdikli faturada belirtilen malzemenin bedelini ve kalitesini piyasadan tetkik eder. İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 15. b) Daha önceki sözleşmelerde ise. Genel Müdürlükçe tanzim edilerek Genel Müdürlükçe onaylanacaktır" hükmü ile analiz tasdikinde yetki sınırları belirlenmiştir. "Sözleşmede olmayan birim fiyatların analizi. Müteahhidin itirazı varsa anlaşmazlık. Ticaret ve/veya Sanayi odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilebilir" şeklinde konu kısaca yer almıştır. "Müteahhitçe. bölgelerimizce yanlış algılandığından.6. halen devam eden hatalı uygulamalar nedeniyle. c) Analizi olmayan. Analizi matbu birim fiyat analizinde mevcut değilse bölgenin talebi üzerine noksan birim fiyat. Maddesinde. konulan bir kere daha detaylı olarak ele almakta fayda görülmüştür.1985 tarih ve 49 sayılı genelge ile. b) Analizi mevcut. . keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması istenen imalatlarda. fakat rayici olmayan fiyatları. o iş kalemine ait. sözleşme ekinde yer alan "Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi"nin 20.

a) Opsiyon müddetlerinin yeterli olmasına dikkat edilecek. Genel Müdürlükçe yapılan tetkik ve piyasa araştırması sonucunda fiyatlarda önemli bir düşme veya o imalatın maliyetinin yüksek bulunup yapılmaması konusunda bir görüş oluştuğunda. Birkaç örnek vermek gerekirse. faturada belirtilen malzemenin bedelini ve kalitesini piyasadan tetkik edecek. Bu nedenle araştırmanın ciddi yapılması sağlanmalıdır. teklif fiyat inceleme komisyonu raporunu Genel . bulundukları il ve çevresinde piyasa araştırması yapılan malzemenin bulunmadığı görüşüyle.1990 tarih ve 1990/35 sayılı b) 27. Oysaki. gerekli piyasa araştırması ve tetkikler sonucunda tespit edilecek. a) 15. Sözleşme ve genelge esasları doğrultusunda faturalı imalatlarda takip edilecek yol bir kere daha hatırlanacak olursa. Bölge Müdürlüğü. araştırma yapmadan sadece yüklenicinin temin ettikleri proforma faturaları göndermekte. en uygun fiyat analize dahil edilerek tutanaklar tanzim edilecek ve yüklenici ile karşılıklı olarak imza altına alındıktan sonra Makamın oluruna sunulacaktır. Her 3 genelge birbirini tamamlayıcı hükümler taşımakta ve uygulamada tereddüde mahal bırakmayacak esaslar getirmektedir. Bu da araştırmaların ciddi yapılmadığını göstermektedir. 20 günden az kalmayacak şekilde teklif fiyat inceleme komisyonu raporu ekinde Genel Müdürlüğe iletilmiş olacaktır.Müdürlüğe gönderecektir. bazı bölgelerden. hatta daha sonra yapılan tespitlerde. Genel Müdürlükçe yapılan araştırmada. en uygun teklif olarak saptandığını belirterek bu hususu tutanağa bağlamaktadırlar. 2) Bölge Müdürlüğü tarafından oluşturulan en az 2 kişilik bir heyet. 1) En ucuz bedeli taşıyanı Ticaret ve/veya Sanayi odasınca tasdikli olmak üzere. gerek yüklenici. Yüklenicinin fiyatları ile Genel Müdürlüğün tespit ettiği fiyatlar arasıda bazen %50-% 100 gibi önemli oranda fark olmaktadır. Ancak. Bölge elemanları yaptıkları piyasa araştırmasında yüklenici tarafından getirilen proforma faturaların en ucuzunun.7.6. genelgelerin üzerinde en çok durduğu husus. 4) Fiyatların makam olurundan çıkaran kesinleşmesini müteakip.1992 tarih ve 1992/21 sayılı genelgeler yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. Gerek yüklenici tarafından alınacak.1990 tarih ve 1990/41 sayılı c) 13. malzemenin inşaatın yapıldığı ilden veya ilçeden temin edildiği görülmektedir. opsiyon müddeti bitimine. yüklenici tarafından en az üç adet fatura Bölge Müdürlüğüne ibraz edilecektir. Ayrıca. fiyatların kesinleşmeyen imalatın yapımına izin verilmesidir. Bu arada Bölgelerimizce dikkat edilecek çok önemli bir hususu hatırlatmakta fayda görülmüştür. ancak yapılan incelemede malzemenin o bölgede mevcut olduğu. o imalatın yapımı hususunda yükleniciye talimat verilecektir.Bu nedenle. yüklenici tarafından getirilen pröforma faturalar ile birlikte. yüklenicinin getirdiği proforma faturalar ve Bölge elemanlarının yapmış oldukları piyasa araştırması. buna rağmen uygulamada birçok yanlışlıklar yapılmakta ve bu yanlışlıklar Bankamız ile yükleniciler arasında ihtilaflara sebep olmaktadır. . yüklenici tarafından getirilen fiyatlara nazaran daha aşağıda fiyatlar alınmaktadır. uygulamalarda ortaya çıkan bir takım tereddütleri ve yanlışlıkları ortadan kaldırmak maksadıyla. gerekse komisyon tarafından alınacak teklif mektubu veya pröforma faturalarda. Buna rağmen yükleniciler proforma faturaları idareye ibraz ettikleri anda imalatın yapımına başlanmakta. Genel Müdürlüğe ulaşmadan imalat tamamlanmaktadır.2. bölge görüşünü de içeren bir yazı ekinde. b) Pröforma faturaların aynı şartları kapsayacak şekilde düzenlenmesi sağlanacaktır. gerekse Bölgece imalatın tamamlandığı ifade edilmekte ve Bankamız bir emrivaki ile karşı karşıya kalmaktadır. tetkik sonucunda bir rapor hazırlayacak ve eğer ki yüklenicinin getirdiği fiyatlara nazaran daha uygun bir piyasa fiyatı saptarsa^ uygun fiyatı veren satıcı veya üreticiden alacağı belgeyi (pröforma fatura veya teklif mektubu) rapora ekleyecek ve Bölge Müdürlüğüne verecektir. 3) Genel Müdürlükçe.

lu "tuğla asmolen döşeme blokları" imalat analizinde.091-18. Bu nedenle bu notun gereğinin mutlaka yerine getirilmesi gerekmektedir. takip edilecek yol yine (sözleşme ekinde hangisi mevcutsa) İ.İ. . 1. Piyasa araştırmasında (A) maddesinde belirtilen usul aynen uygulanacaktır.-TL/ad Samsun'dan alınmış. Rayiç Bedeli Olan Fiyatlar: Analizi olmayan. yüklenici ile birlikte bir tutanağa bağlanacaktır. proforma faturalar temin edilerek Genel Müdürlüğe gönderilmektedir. piyasa araştırması yapılıp. DİĞER HUSUSLAR 1) Rayiç cetvelinde rayici mevcut malzemeden yapılan imalatlar içinde. analiz^ tanzimi yapılmasını müteakip. C) Analizi Olmayan. Ancak nakliye bedelinin hangi mesafeden ödeneceğine burada çok önemlidir. B) Analizi Mevcut. takip edilecek yol şudur: 1) Öncelikle şantiye mahallinde. şantiye mahallinde gözlem ile malzeme ve işçilik miktarlarının tespiti gerekli olursa.-TL/ad Çorum'dan alınmış. kullanılan malzemenin (zayiatlı) miktarı ve imalatın yapımı için yeterli işçilik saatleri tespit edilerek. fakat rayiç olan fiyatları tespit etmek için.B. Rayiç Bedeli Olmayan Fiyatlar Analizi mevcut. 2) Bu yerinde tespit tutanakları Bölge Müdürlüğünce tasdik edilecek. Yüklenicinin getirdiği 3 adet faturayı tek tek ele aldığımızda. fatura: 6. herhangi bir ihtilaf halinde bankamız aleyhine sonuçlar doğurmaktadır. 3.100 Poz No. tuğla asmolen malzeme fiyatı piyasa araştırması ile belirlenmelidir.G.İ.' 2) Nakliye bedeli ödenmesi öngörülen (örnek: Tuğla asmolen) malzemelere piyasa araştırması ile fiyat tespiti yapılıp. Bu tür imalatlara örnek olarak. Genel Fiyat Analiz kitabında yer alan 18. İnşaatın. Şartnamesinin 15. en uygun teklif olarak alınmaktadır ve o fiyat analizlere dahil edilmektedir. bölge görüşünü de içeren bir yazı ekinde Genel Müdürlüğe gönderilecektir. Samsun'da yapıldığı ve faturaların depo teslimi olarak verildiğini kabul edelim. Genel Müdürlüğe intikal ettirilmeden önce. Samsun'dan alman malzemenin bedeli yüksek olmasına rağmen. Maddesi veya B. fatura: 6. Mevcut analiz içerisinde rayici olmayan imalat kaleminin sadece malzeme fiyatı piyasa araştırması ile tespit edilecek ve tespit edilen fiyat analiz içine dahil edilerek.Genel müdürlükçe fiyat kesinleştirilip analizler tanzim edilirken fiyat tutanağının altına "imalata ait ödeme yapılırken yüklenici tarafından Ticaret ve/veya Sanayi odasınca tasdiklenmiş en az imalat miktarı kadar fatura idareye ibraz edildikten sonra ödeme yapılacaktır" şeklinde bir not konulmaktadır.G. yüklenici ile birlikte karşılıklı olarak imza altına alınmış bir analiz yasal olarak sözleşme eki haline gelmiş kabul edildiğinden. fakat rayici olmayan fiyatları tespit etmek için. daha sonra istihkakların tetkikinde tuğla asmolene Çorum vb. Bu nedenle Genel Müdürlükçe kesinleştirilen analiz yüklenici tarafından imzalanacaktır. Ancak. sadece tuğla asmolene ait rayiç değeri bulunmamakta. Maddesi esaslarındaki öncelik sırasına göre belirlenecektir. ancak yüklenici ile birlikte karşılıklı olarak imza altına alınmış herhangi bir analiz tanzim edilmeden. nakliye bedelleri hesaplanıp mukayese yapıldığında. Bu hususlara dikkat edilerek hataya düşülmemesi gerekmektedir. diğer malzeme ve işçilik değerleri aynen korunarak imalata ait birim fiyat bulunacak ve Genel Müdürlükçe tasdik edilecektir. imalata giren miktara nakliye bedeli ödenmektedir.200.Y. olsun. Eğer ki. analizleri hazırlamak ve tasdik edilmek üzere. fatura: 6.-TL/ad Trabzon'dan alınmış. Şartnamesinin 20.500. 2.250. gibi illerden nakliye bedeli ödendiği görülmektedir.

Zemin sondajları için Bankamızca hazırlanmış birim fiyatlar bulunmadığından tüm zemin sondaj keşifleri "KARAYOLLARI' na göre hazırlanmaktadır.) hakkında da bilgiler verilmelidir. Kontrollükte. Etüdleri inşaat mühendisleri ile jeoloji mühendislerinin birlikte yapmasında yarar görülmektedir. İşlerin kontrollüğü ilgili Bölge Müdürlüklerimizce yapılmaktadır. arazinin jeolojik yapısı (heyelan vb. Bankamızda zemin etüdleri gözlemle (tahmini). Ülkemizde uygulanan güvenlik katsayısı 2. Bankamız Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığınca yapılan zemin sondajlarında elde edilen numunelerin deneylerinin üniversite laboratuarları kullanılarak yaptırılması ve sonuçta üniversiteye zemin etüt raporunun hazırlatılması şeklinde olmaktadır. şöyle ki zemin sınıflarının isimlendirilmesi zemin mekaniği terimleriyle olmalı. yapının betonarme temel projelerinin hazırlanmasında göz önüne alman zemin emniyet gerilmesinin. Sondajlar Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın "YAPILAR İÇİN TEMEL SONDAJLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ’ ne göre Başkanlığımızca hazırlanan özel şartname esasları dahilinde yaptırılmaktadır. yapının altına gelen kısımlarda yapılması uygun olduğundan sondaj kuyularının yerleri bina köşelerinde ve ortada olmak üzere tespit edilir. arazinin çeşitli yerlerinde kuyular açılması ve zemin tabakalarının cinslerinin tespit edilmesiyle zemin emniyet gerilmesi için yaklaşık bir değer verebilir. arazinin enine ve boyuta kesitleri. bodrum kat olup olmadığı ve yeraltı suyu ile ilgili bilgiler kesin olarak verilmelidir. Arazide yapının oturacağı yer belli ise.BİNALARDA ZEMİN ETÜDLERİ VE ZEMİN EMNİYET GERİLMESİ TESPİTLERİ VE ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAPI İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ayşe GÜR . sondajların. Bir yapının sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için zemin ve temel etütleri. Yükleme deneyleri ile zemin emniyet gerilmesinin tayini Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın BİNA YAPILACAK ARSALARDA ZEMİN TETKİKİ VE ZEMİN EMNİYET GERİLMESİ TAYİNİ HAKKINDA TALİMAT’ ına göre yapılmakta ve sonuçta zemin etüt raporu hazırlanmaktadır. sondajın şartnamede verilen derinlikte yapılmasına ve yeraltı suyu ile çevre suyu ayırımına dikkat edilmelidir. Ancak temel projelerinin hazırlanmasında zeminde meydana gelebilecek oturma ve kabarma durumları da dikkate alınmalıdır. zeminde olabilecek oturma değerleri. Sondaj çalışmaları sonucu hazırlanacak zemin etüt raporunda arazi ve laboratuar deney kayıt ve sonuçlan. zeminin nihai taşıma kapasitesinin. özellikle zemin ve temel etkileşimi göz önüne alınarak ve temel ve kazı sistemlerinin doğru olarak projelendirilmiş olması ve yapım sırasında karşılaşılabilecek çeşitli zemin problemlerine önceden çözümler getirilmiş olması gereklidir. Aksi takdirde işin yapım aşamasında maliyeti artıran ve bazen de projenin büyük ölçüde değişmesine sebep olan durumlar ortaya çıkabilmektedir. . Alman normu DİN 1054'de kohezyonlu ve kohezyonsuz zeminlerin kuruda ve suda tahmini zemin emniyet gerilmeleri verilmiştir. arsada yeraltı suyunun varlığının ve arsanın jeolojik durumunun belirlenmesi için yapılır.Şube Müdürü Binaların oturduğu arsada yapılan zemin etütleri.5-3'tür. zemin emniyet gerilmeleri bazı tesisler için dışarıya ihale edilerek veya proje ve inşaat ihaleleri sözleşmeleri içinde tesise ait arsada zemin sondajları yaptırılarak elde edilmektedir. sondaj kuyu ağzı kotlarının arazi kotlarına göre verilmesine. tüm yapılara ait zemin emniyet gerilmeleri. mühendislik yapısının özelliğine ve zemine göre değişebilen bir güvenlik katsayısına bölümü ile bulunur. Zemin etüt raporunda özellikle çevre binaların zemin emniyet gerilmeleri. Etüdler sonucu elde edilen zemin emniyet gerilmesi. Başkanlığımızca. Tecrübeli mühendisler. yükleme deneyleriyle ve arazide sondaj çalışmalarıyla yapılmaktadır. Birimi yaygın olarak kg/cm2 ve t/m2 ile ifade edilen zemin emniyet gerilmesi statik-betonarme projelerde temel projelerinin hazırlanmasında kullanılır. Ayrıca Bankamız tesislerinin etüdleri. zemin ıslahı ve yeraltı suyuna karşı yalıtım ve çevre güvenliği (iksa) ile ilgili öneriler de bulunmalıdır.

Bu durumda zemin taneleri arasındaki etkileşim sıfıra yaklaşacak ve zemin sıvı gibi davranmaya başlayacaktır. zemin temel ön tasarımı ve sonuç öneriler yer alacaktır. penetrasyon değeri 20'den küçük olan kum. işhanı ve düğün salonu tesislerinde sıvılaşma olayı göz önüne alınarak sıvılaşmayı önlemek için temeller kazık temel olarak projelendirilmiş ve işhanı tesisinde kazıkların imalatı da tamamlanmıştır. Bu önlemler: 1.olayı. Sonuç olarak. Taş ve kum kazıklarla stabilizasyon 4. siltli kil içeren zeminlerde sıvılaşma potansiyelinin bulunup bulmadığını arazi ve laboratuar deneylerine dayanan uygun analiz yöntemleri ile irdeleme ve çıkan sonuçları zemin etüd raporuna ekleme zorunluluğu getirilmektedir. çevre yapılar. Yukarıda da açıklandığı gibi. inşaat tarzı. Eğer boşluk suyu basıncının titreşim altında sürekli artmasına izin verilirse bir süre sonra boşluk suyu basıncı toplam gerilmeye eşit hale gelir. Ayrıca tüm deprem bölgelerinde yeraltı suyu seviyesinin zemin yüzeyinden itibaren 10 metre içinde olduğu durumlarda yumuşak. önemi ve rapor hazırlanmasında göz önüne alınacak hususlar belirtilmektedir. temel yüklerinin sıvılaşma potansiyeli olmayan zemin tabakalarına aktarılması 3. sıvılaşma riskini azaltabilmek için yerine ve durumuna göre. aşağıdaki önlemlerden bir veya birkaçı bir arada uygulanabilir. Özellikle suya doygun gevşek kumlar titreşime maruz kaldığında sıkışarak hacimsel azalmaya uğrar. yeraltı suyu.Bayındırlık ve İskan Bakanlığı' nın 28 Haziran 1993 gün ve 373 sayılı genelgesi ile yürürlüğe giren "ZEMİN VE TEMEL ETÜDÜ RAPORUNUN HAZIRLANMASINA İLİŞKİN ESASLAR’ ın da ise bina. ikinci kısımda verilerin değerlendirilmesi. Sıvılaşma olayı dünyada 1964 Japonya ve Alaska depremlerinde görülmüş. Bu konuda yapılan çalışmalarda sıvılaşma potansiyeli yüksek zeminler en çok 20 metre derinlikte. siltli kum ve siltli kum tabakalarıdır Sıvılaşma potansiyeli yüksek olan bir zeminde. Kazık çakılarak. zemin koşulları. boşluk suyu basıncı artar. özellikle betonarme projesinin hazırlanmasından önce zemin etütlerinin sağlıklı bir şekilde yapılmasında büyük yarar . İnce kum. Bankamızca Dinar'da yapılan belediye binası. Çimento veya kireç ile stabilizasyon 2. arıtma tesisi ve benzeri yapım işlerinin projelendirme safhasında kullanılacak olan zemin ve temel etütlerinin uygun ve standart bir metotla yapılmasının gerekliliği. kabul edilen zemin parametreler ive izahı. arazi ve laboratuar deneylerinin bir arada kullanıldığı çeşitli kriterler ve ampirik formüller oluşturulmuştur. bütün deprem bölgelerinde önem katsayısı 1. Her kategoride etütler yapıların sınıfı. Yüzeysel veya dinamik kompaksiyondur. kaim alüvyon tabakaları. gevşek kum ve yumuşak. normal ve yüksek riskli olmasına göre 3 kategoriye ayrılır. SIVILAŞMA . Söz konusu esaslarda yapılacak etütler yapı ve zemin koşullarının az. depo. terminaller ve belediye yönetim binaları için gerekli saha ve laboratuar deneylerini içeren zemin araştırılmasının yapılmasını ilgili raporların düzenlenmesini ve zemin grupları ve yerel sınıflarının açık olarak belirtilerek proje dokümanlarına eklenmesini zorunlu kılmaktadır.15 mm arasında olan genellikle suya doygun ve standart. Vibroflatasyon 5. Türkiye'de ise Dinar depremi sonrası yapılan zemin sondajlarında bazı zeminlerde sıvılaşma potansiyelinin olduğu gözlenmiştir. Yeterli miktarda drenaj olmazsa. üçüncü kısımda da. 13 Mayıs 1996 tarih ve 22635 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "AFET BÖLGELERİNDE YAPILACAK YAPILAR HAKKINDA YÖNETMELİK". siltli kum veya killi kum tabakaların içeren bir zeminin sıvılaşma ihtimalinin bulunup bulunmadığını saptayabilmek için. suya doygun ince taneli kum ve şilt gibi tabakaların deprem titreşimleri sırasında boşluk suyu basıncı değerinin artması ile efektif yanal gerilmenin sıfır olması sonucu tabakanın bir sıvı hale dönüşmesi olarak tanımlanabilir.4 olan binalarda Bankaca yapılan itfaiye bina ve tesisleri. dane çaplan 0. yapıların projelerinin. Etüt sonunda hazırlanan rapor 3 kısımda sunulmalıdır: Birinci kısımda mevcut zeminle ve gerekiyorsa jeolojik özelliklerle ilgili veriler.005 mm ile 0. zemin üstündeki yüklere karşı direnç azalacaktır. deprem durumu ve çevre koşulları dikkate alınarak hazırlanmaktadır.5 ve 1.

işhanı. temel hafriyatı yapıldıktan sonra zemininin iyileştirilmesi -dolayısıyla keşif artışı. Dinar tesisleri toplam keşif bedeli 280 milyar.2'si (Alaçatı keşif bedeli 180 milyar. 1996 İçmesuyu Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanına İlişkin Bildiriler . inşaatta gecikme. işhanı.görülmektedir. Zemin etütlerinde en sağlıklı yöntem olan zemin sondajlarını yaptırmanın maliyetinin yapının inşaat maliyetinin yapımn inşaat maliyetine oram çok azdır. Dinar (AFYON) belediye binası. Yapının inşaatı sırasında projenin değişmesi. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 7) Yapılar İçin Temel Sondajları Teknik Şartnamesi. Araştırma Raporu. Dr. İstanbul.istenmiyorsa mutlaka önceden zemin ile ilgili bilgiler elde edilmelidir. Prof.Tezcan. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 6) Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar. KAYNAKÇA 1) TS1500 İnşaat Mühendisliğinde Zemin Sınıflandırılması 2) TS 1900 İnşaat Mühendisliğinde Zemin Deneyleri 3) TSİ901 İnşaat Mühendisliğinde Sondaj Yoluyla Örselenmiş ve Örselenmemiş Numune Alma Yöntemleri 4) TS5744 İnşaat Mühendisliğinde Temel Zemini özelliklerinin Yerinde Ölçümü 5) Bina Yapılacak Arsalarda Zemin Tetkiki ve Zemin Emniyet Gerilmesinin Tayini Hakkında Talimat. Bankaca Alaçatı (İZMİR) otel tesisi. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 8) Zemin Sıvılaşması Kriterlerinin Değerlendirilmesi. Semih S. zemin etüt bedeli 600 milyon) mertebesinde olmuştur. düğün salonu ve itfaiye binası için yaptırılan zemin sondajları maliyeti tesislerin keşif bedellerinin ancak % 0. iş atölyesi. zemin etüt keşif bedeli 570 milyon.

11. 21489 sayı) olarak . 2872 sayılı) ♦ Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği (4.000 m3'ün altına düşmesi durumunda o ülkenin "su kıtlığı" noktasına ulaştığı kabul edilir. 1955 yılında 7 ülkede su kıtlığı var iken.3. 19019 sayı) ♦ Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği (2. Bu kapsamda Bankamızda 1980 yılından sonra ağırlık kazanan içmesuyu arıtma tesislerinin yapımı ile tüm mühendislik branşlarının (Çevre. içmesuyu arıtma tesislerinin projelendirilmesi aşamasında Bankamız içmesuyu projelerinin hazırlanmasına ait yönetmelik ile şartnamelerin yanı sıra yürürlükte olan çevreye ilişkin yasal düzenlemeler ve içmesuyu standartları da göz önüne alınmaktadır. makine ve inşaat müh. İçmesuyu Kalitesinin tespitinde ise ♦ Türk İçme ve Kullanma Suyu Standardı (TS 266) ♦ Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ♦ Avrupa Topluluğu (AT) ♦ Fransa İçmesuyu ♦ Amerikan Su Kuruluşları Birliği ♦ Amerikan Halk Sağlığı ve Gıda Maddeleri Tüzüğü kullanılmaktadır. Kontrollük hizmetlerinde projenin önemine ilişkin açıklamalardan önce. 19269 sayı) ♦ Katı Atıkları Kontrolü Yönetmeliği (14. Kimya. Bilindiği üzere. kentleşme ve sanayileşme olguları ile kişisel bazda su tüketiminin artmasında kaynakların hızla bir düşüş gözlenmektedir.626 m3/kişi-yıl ve +2025 yılında ise bu değerin 2. % 3 ünden azı tatlı sudur. Elektrik. % 70'i okyanuslarla kaplı olan dünyamız uzaydan bir su gezegeni olarak görülmesine rağmen.1986. Bu miktar 1995 yılında 8. yeraltı su ve kaynak rezervleri azalmış veya kirlenmeye maruz kalmış ve bunun sonucu da yüzeysel suların kullanımı ve dolayısıyla arıtma tesislerinin yapımı gündeme gelmiştir. kişi başına hızlı nüfus artışı. Ayrıca kullanılabilir su kaynaklarının dünya üzerindeki dağılımı da homojen olmayıp. Yenilenebilir tatlı su miktarı 1. sayılabilir. Dünyadaki ve Türkiye deki su kaynakları potansiyeli ise ekte tablo (1) ve tablo (2) de yer almaktadır. 2025 yılında ise 31'e yükseleceği tahmin edilmektedir. Bilindiği üzere. Yenilenebilir tatlı su miktarının sabit olduğu düşünülürse.5 nüfus artışı ve % 5 kentleşme hızı ile sanayileşme sonucu su tüketimlerinin artması.1983 gün. bu durum "Su baskısı" olarak isimlendirilir.KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİNDE PROJENİN ÖNEMİ (ARITMA TESİSLERİ) İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sabiha NUMANOĞLU .509 m3/kişi-yıl 1990 yılında 3. nüfus artışı ile kişi başına düşen su miktarının azalacağı hususu da bilinmelidir. Yine bir ülkede su kaynaklarının yeterli olup olmadığının en sağlıklı göstergesi yenilenebilir tatlı su değeridir.670 m3'ün oranında değişirse.Daire Başkan Yardımcısı Ülkemizde % 2.8. 1990 yılında bu sayının 20 olduğu.1988 gün.186 m3 e düşmesi beklenmektedir. Tüm dünyada ise. dünyadaki ve Türkiye'deki su potansiyeli hakkında kısa bir bilgi verilmesinde yarar görülmektedir.000 ila 1.2. Bunun da dörtte üçünden daha fazla bir kısmı kutuplarda donmuş halde bulunmaktadır.1993 gün. Türkiye su baskısı veya su kıtlığı çeken ülkeler arasında yer almakla birlikte. Bu kapsamda çevreye ilişkin yasal düzenlemeler: ♦ Çevre Kanunu (9.) kombine çalışmasını gerektiren içmesuyu arıtma tesisi projelerinin yapımını gündeme getirmiştir.9.1991 gün 2081 sayı) ♦ Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği (7. Bu değerin 1. ülkeler arasında büyük farklılık göstermektedir.

göl.İçmesuyu temininde kullanılan su kaynakları olarak yeraltı suları (kaynak ve kuyular) ile yüzeysel sulardır(dere. Aşamada ♦ Statik. . ölçekli ünite. havalandırma ve sıhhi tesisat projeleri ♦ Elektrik projeleri yapımı yer almaktadır. Hazırlanan projeler uygulamaya yönelik olmakta ve bu amaçla da projelendirmede 1994 yılında düzenlenen ve onaylanan aşağıdaki şartnameler kullanılmaktadır: ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Özel Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Proses Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi İnşaat Teknik Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Mekanik Teknik Şartnamesi ♦ İçmesuyu arıtma tesisi projesi Elektrik Enstrüman Teknik Şartnamesi Özel Şartname gereği projenin bölümleri ise. ♦ Ham su Kalitesi ♦ Ham su Kaynağı ♦ Arıtma Tesis Yeri ♦ Arıtma Tesisi yapılacak beldenin sosyo-ekonomik yapısı göz önüne alınmaktadır. ♦ Ön proje ♦ Arazi çalışmaları ve zemin etütleri ♦ Kesin proje ♦ İhale dosyası ve orijinal tesliminden oluşmaktadır.2 maddede yer alan hükümler göz önüne alınarak arazi çalışmaları ve zemin etütlerinin yapılmasını kapsamaktadır. ♦ Arıtma tesisi yeri seçimi (ham su.İçme ve Kullanma Suyu-kanalizasyon projeleri ♦ Mekanik Ekipman projeleri ♦ Isıtma. Sistem seçiminde. ♦ "Şehir ve Kasaba İçmesuyu Projelerinin Hazırlanmasına Ait Yönetmelik" hükümlerine uygun içmesuyu ihtiyacının belirlenmesi. Bankamızca bugüne değin ele alman arıtma tesisleri tümüyle yüzeysel suların kullanımını içermektedir. ÖN PROJE Ön projede yapılması gerekli çalışmalar. plan ve kesitler ile genel yerleşim ve hidrolik profilin verilmesi olarak özetlenebilin ARAZİ ÇALIŞMALARI VE ZEMİN ETÜDLERİ: Özel Şartnamede 4. KESİN PROJE Kesin Proje iki aşamalı yapılmaktadır: I. dolgu ve diğer toprak işleri. Aşamada ♦ Proje raporu ♦ Proses ve mimari projeler (inşaat işleri teknik şartnamesi ve proses göz önüne alınarak) ♦ Proses ve enstrümantasyon (P/l) diyagramları verilir.000 plan üzerinde mevcut ve yeni yapıların işlenmesi ♦ Sosyal ve idari yapılar dahil tüm sistemin boyutlandırılması. II. Numune alınması ♦ Kalite sınıflandırılması ve kirlilik eğilimleri değerlendirilerek uygun proses seçimi. ♦ Su kaynaklarının belirlenmesi mevsimsel değişimleri ve analizleri. baraj). Betonarme ve Çelik projeleri ♦ Kazı. temiz su iletiminde ekonomik faktör göz önüne alınarak) ♦ Kamulaştırma olanağı ♦ Atıkların tahliyesi ♦ 1/25. ♦ Saha drenajı .

İHALE DOSYASI VE ORJİNAL TESLİMİ En son düzeltilmiş haliyle. eksiklikler tespit edilmeli ve yüklenici firmadan istenmelidir. 7 takım ozalit proje ile 7 takım A4 normunda kaliteli bez ciltli kopya verilecektir. kontrol sistemleri değiştirilerek. Yine bu kapsamda : ♦ Metraj ve keşifler ♦ Malzeme Şartnameleri ♦ İnşaat.. proje kontrollüğünde dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıda ana başlıklar altında verilmektedir: 1) Proses seçiminin doğru yapılabilmesi için etüt aşamasında numune alımlarının özellikle yağışlı dönemlerde ve istenilen zaman aralıkları ile usulüne uygun alınması. proje revizyonlarında tüm mühendislik branşlarının görüşlerinin alınması ve müşterek karar verilmesi 12) Gerek proje aşamasında. d) Minimum kazı olacak şekilde yerlerinin' yâpılabilrrfesi krterienrün göz önüne alınması. müşterek çözümlere yönelinmesi 3) İçmesuyu ihtiyaç temininde yönetmeliğe uyulması 4) Arıtma tesisi yeri seçiminde a) Kamulaştırma kolaylığı b) Atık tahliyesi c) Sistemin cazibeli veya en az terfi ile çalışabilecek olması . 6) Sözleşme ekinde yer alan şartnamelere uygun proje koacrollüğün yapılması 7) Proje kontrolünde meslek disiplinleri arasında koordinasyonun kurulması 8) Sondaj çalışmaları aşamasında yersel tetkikte belirlenen lokasyonlarda kuyuların açtırılması ve numune alımına ilişkin kontrollerin yapılması. elektrik ve enstrüman özel teknik ve idari şartnameler hazırlanacaktır. Mekanik. yeni malzeme alımları ve dolayısıyla yeni fiyat yapımı gündeme geliyor) 11) Uygulama aşamasında. 9) Proje inceleme sürelerinin olabildiğince azaltılmasına özen gösterilmesi (1996/54 sayılı genelgeye göre) 10) İnşaat yapımı aşamasında düzenlenen uygulama projelerinin ihaleye esas proje ile keşfin baz alınarak kontrol edilmesi (hız kriterleri değiştiriliyor. her aşamada verilmesi gereken projeler ile detayları şartnameler göz önüne alınarak. Bu nedenle. Bu nedenle. uygulamanın kısa sürede ve doğru yapılmasını sağlayacaktır. gerekse uygulama aşamasında ÇED raporlarının gecikmeye neden olmayacak şekilde zamanında düzenlenmesi ve onaylatılması (*) Geometrik ortalama sağ sütunda verilen en düşük ve en yüksek değerlerin kareköklerinin çarpımı . Doğru ve detaylı proje. ünite sayıları arttırılıyor. Ham su kaynağı seçiminde su kirliliği Kontrol Yönetmeliği hükümlerine uyulması 2) Proje öncesi yapılan etütlerde. Projelerin hangi detayda ve çiçekte verilmesi gerektiği hususu ise şartnamelerde yer almaktadır.

1996 yılı ilk yansında ihale işlemi yapılmamasının da sonucu olarak ele alman 236 adet işin 144 adedi (%61). 1996 yılı içinde 236 adet proje ele alınmış olup. proje ve inşaat birbirini tamamlayan. Bu amaçla etüt aşamasından başlamak üzere yersel incelemelerde ve proje kararlarında gerekli titizliği göstererek daha iyiye ulaşmalıyız. biri diğerine temel oluşturan çalışmalardır. Devam eden proje işlerinin bir çoğunun 1997 yılı yatırım programında olduğu da dikkate alındığında. 1988 KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİNDE PROJENİN ÖNEMİ (Kaptaj . 1996 yılında devredilen proje sayısı ise 151' dir. yersel .Depo . Mutlaka hepimizin amacı sayısal büyüklüğün yanı sıra daha kaliteli ve inşaat aşamasına mümkün olduğu kadar daha az sorun taşıyacak projeler üretmektir.Speidel et al.1996 tarih ve 1996/54 sayılı Genelge ile yersel inceleme yapılmasının esasları belirlenmiş bulunmaktadır. Bu bağlamda tüm Bölge Müdürlüklerimizin bu konuda göstermiş oldukları gayret ve çalışmalar nedeni ile teşekkürü bir borç biliyoruz.Şebeke) İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI A. 1996 yılı proje çalışmalarım kısaca özetleyecek olursak. 1996 yılına 174 proje devredilmiş. Etüt. Bu noktada idari işleyiş açısından önemli gördüğümüz birkaç noktaya değinmek istiyorum: ♦ Proje ve bölümlerinin kısa süre içinde ve süratle sonuçlandırılarak uygulamaya konulmasını teminen 24. onaylanan 253 projenin ise 158 (%62) adedi Bölge Müdürlüklerimiz eli ile gerçekleştirilmiştir.10.. Ayfer ÖRGE . Oxford University Press.İsale . "in Perspectives on Water. 253 adet proje onaylanmıştır. Ancak zaman zaman bu konuda aksaklıklar yaşanmaktadır.Başkan Yardımcısı İnşaat sektörünün her dalında olduğu gibi içmesuyu tesisi inşaatlarında da istenilen kalitede ve başlangıç hedeflerine uygun sonuçların alınmasında etüt ve projelendirme çalışmalarının önemi büyüktür.(**) En son yapılan on çalışmanın sonucunda ortaya çıkan en düşük ve en yüksek değerler Kaynak: David H. Uses and Abuses New York.

Genel Müdürlüğün talimatı olmadan proje çalışmasına başlanmaması. bu süreler içinde yapılamaması durumunda. 72 saat sağma tecrübesi yapılmadan sondajlı işlerde numune alınmaması. ♦ Platform kazısı gerektiren yapım yerlerinin belirlenmesinde malzeme nakli ve ulaşım için zorunlulukların incelenmesi. imar planı özellikleri. rapor aşamasında bu konunun ayrıca tetkiki ve rapor içeriğinde yer alıp almadığının belirlenmesi. ♦ İletim hattı güzergahı heyelan etüdünün yapılması. gerek mükerrer çalışma başlangıcını önlemek. îdari işleyiş yönünden bu konulara değindikten sonra bir bölümü etüt aşamasını da kapsayan ve önemli gördüğümüz bazı teknik konulara değinmek istiyorum. proje çalışmalarına başlandığı konusunda bilgilendirilmesi. köprü geçiş detaylarının yerine uygunluğunun incelenmesi. rapor aşamasında imar dışı gelişme alanlarının imar nüfusu-proje nüfusu karşılaştırması yapılarak ve belediyenin gelişme eğilimleri dikkate alınarak belirlenmesi. dere geçişlerinin askıda veya beton gömlek içinde yapılması seçeneklerinin incelenmesi. buna ait ripajların yaptırılması. gelişme. ♦ Kaptaj şeklinin belirlenmesi tip kaptaj yapıları dışında farklı bir yapı gerekip gerekmediğinin rapor tetkikinde vurgulanması. Bu nedenle projenin bu gibi ana kararlan ve sistem belirlemesi konusunda ilgili gruplara konunun bildirilmesi ve ana kararlarda mutabakat sağlanarak projelendirmeye geçilmesi uygun olacaktır. Bir diğer yöntem olarak Genel Müdürlüğün bu verileri bildirmesi de düşünülebilir ancak. gerekli görülen yerlerde yağışlı ve yağışsız dönemlerde tekrarlanması. zorunlu hallerde Başkanlığın. gerekse eksiklerin bir defada düzeltilmesine imkan sağlayacağından daha iyi sonuçlar sağlamaktadır. bakteriyolojik analiz için numune alınmadan kuyu işleminin sonuçlandırılmaması. ♦ Yasal belgesi alınmamış ve analizleri yapılmamış veya kuyuda pompaj işlemi tamamlanmamış işlerde talimat verilmeksizin projelendirmeye geçilmemesi. gerekiyorsa projelendirilmesinin istenmesi. ♦ Gerek etüt. ♦ Arazi çalışmaları onay yetkisi Bölge Müdürlüklerimize verilmiş olduğundan sadece arazi ile ilgili eksiklikler ve hatalar nedeni ile projenin iadesi Bölge Müdürlüğünce yapılmalı ancak bu konuda Genel Müdürlüğe mutlaka bilgi için-yazı ve tutanak gönderilmelidir. hidrolojik raporda tahkiki (bazen projede fark ediliyor) mahallerden oluşan belediyelerde proje kapsamına alınacak mahalle sayısının yerinde tespiti. ♦ Etütten itibaren belediyece yaptırılmış ilave veya yeni imar planı ve halihazır haritalar hakkında yeterli bilgi derlenmesi. uygun alternatif güzergahların belirlenmesi. gerekse projenin kısmi çözüm yerine komple ele alınması gerekli olduğu durumlarda bu bütünlüğü sağlamak adına yararlı olmaktadır. Ancak proje bölümlerini ilgilendiren eksik ve yanlışlar nedeni ile yükleniciye iadesi yerine Başkanlığa gönderilmesi durumunda buradaki inceleme sonuçları ile birlikte yüklenicilere iadesi. ♦ Mevcut sistemlerin kullanılabilirliği ve yeterliliği ve kaynak veriminin etüt aşamasında çok iyi incelenmesi. buna göre tip projelerde tadilat yapılması veya koruma yapılarının projelendirilmesi. Bilindiği üzere Bölge Müdürlüklerimizce yapılan projeler tek aşamada gerçekleştirilmekte ancak zaman zaman bu projelerde imar planı nüfusu açısından konunun incelenmemiş olması nedeni ile nüfus hesapları ve buna dayalı ihtiyaçların değişmesi sonucu. ♦ Genel Müdürlük ile Bölge Müdürlükleri arasındaki eşgüdüm açısından diğer önemli husus. gerekse projelendirme aşamasında nüfus gelişimi-imar planı projeksiyonu ve ihtiyaç bağlantısının iyi kurulması. ♦ Kaptajlarda koruma yapısı gerekip gerekmediği. ♦ Etüt aşamasından itibaren numunelerin sağlıklı alınması.incelemelerin genelgede belirtilen süreler içinde yapılarak sonuçlandırılması. gerek sözleşme süreleri uygulaması yönünden. belediyesinin talep ve öncelikleri ve sistem açısından) daha fazla olduğundan bu çalışmanın Bölge Müdürlüğünce yapılması uygun olacaktır. gerekçelerinin Genel Müdürlüğe bildirilmesi ve koordinasyon sağlanması işlerin takibi açısından önem taşımaktadır. tüm proje hesap ve sistemi etkilenerek yapılan çalışmaların tekrarı gerekmektedir. ♦ Proje aşamasında yükleniciler tarafından kaynakta fiziksel-kimyasal bakteriyolojik analiz tekrarının sağlanması. yerindeki koşulları Bölge Müdürlüğünün inceleme olanağı (nüfus. ♦ Arazi çalışmaları + proje yersel tetkiki aşamasında vantuz-tahliyeden kaçınılması imkanı varsa. .

inşaatta değişikliğe gidilmesi ise ihale şartlarını değiştirdiğinden bu konuya önem verilmesi. ♦ Geçerli nedenler ve zorunluluklar olmadıkça hidrolojik raporda belirtilen esasların proje aşamasında değiştirilmemesi. gerekli karşılaştırma hesapları optimizasyon çalışmaların vb.dir. inşaat aşamasında keşif artışına neden olmayacak şekilde ilave mahalle ve hatların kesin şekline getirilmesi. ihale sonrası tasdikli plankote dışına çıkılması halinde kazı fiyat değişikliği söz konusu olmakta bunun sonucunda da keşif artışlarıyla karşılaşılabilmektedir. İhale öncesi tespitlerde aşağıdaki hususlar özellikle yerine getirilmelidir: 1. mühendislik disiplinlerinden ilgili eleman katılımının sağlanmasına özen gösterilmesi önemle üzerinde durulması gerekli hususlardır. İHALE ÖN TESPİTLERİNDE VE KEŞİF HAZIRLANMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN . boru eğimi. bu nedenle rapor yersel tetkiklerinde proje kararlarının çok iyi irdelenmesi. some açıları krokisi. 2. alternatiflerin belirlenmesi. proje çizimi esasları.İhale öncesi tespitler yapılırken işin tasdikli projesi esas alınmalıdır. proje aşamasında değişikliğe gidilmesi sistem esaslarını. Bunun ihale öncesi görülerek kesinleştirilmesi hem tesislerin zamanında ve sonradan fiyat sapmalarına meydan vermeden yapılmasına yol açacaktır.♦ Depo yerlerinde istimlak konusunun hidrolojik rapor aşamasında iyi incelenmesi. terfi merkezi gibi sınai imalat yerlerinin sahipli olup olmadığı ile alternatif olarak kaydırılmalarının mümkün bulunup bulunmadığı hususu bu safhada irdelenerek kesinleştirilmeli. Şehir ve Kasabaların İçmesuyu Projelerinin Hazırlanmasına ait Yönetmelikte belirlenen esaslar dahilinde proje yapımı ve kontrollük hizmetlerinin yerine getirilmesi halinde çok daha verimli projeler üretilebilecektir. ve 2. Bazen aynı kotta ve aynı işlevi görebilecek alternatif istimlak sorunu bulunmayan' sahalar bulunabilmektedir. ♦ Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda bulunan yollara paralel bora geçişi önerilmesi durumunda çalışmaların istimlak sınırı dışında gerçekleştirilmesine özen gösterilmesi. paralel geçişlerin zorunlu olduğu ve istimlak sınırı dışına topoğrafık koşullar nedeni ile çıkılamaması durumunda ise hidrolojik raporu takiben geçiş izni protokolü için Bölge Müdürlüklerince Karayolları ilgili Bölge Müdürlüğü nezdinde girişimde bulunulması. ♦ Bölge Müdürlüklerimizce hazırlanan projelerin açıklama raporlarında yerindeki koşul ve gerekliliklerin açıkça belirtilmesi. poligon hattı ile iletim hattı güzergahının çakışmaması. ♦ Proje keşifleri üzerinde gerekli incelemenin Bölge Müdürlüğünce de yapılması.Tasdikli projede yer alan depo. enerji nakil hattı gereksinimi gibi proje yönetmeliğinde belirtilen tüm hususlara uygunluğun sağlanması.Daire Başkanı İçmesuyu tesislerinin yaptırılmasında en önemli hususlardan. ♦ Proje bölümlerinin yersel tetkiklerinde konunun özelliğine ve gerekliliğine göre jeoloji. . kademe hatların iyi etüt edilip edilmediğinin rapor aşamasında çok iyi incelenmesi. ♦ Şebekelerde 1. Bilindiği gibi sınai imalatlarda. makine vb.birisi de "İhale Ön Tespitleri" safhasıdır. harita. Sağlıklı olarak yapılacak ihale ön tespitiyle tesisler keşif kapsamında ve zamanında belirtilmiş olacaktır. ♦ Depo tahliye ayaklarının verileceği yerlerin raporda kesinleştirilmesi. kazık ara mesafeleri. hususların yapılmasının temini.

Harita Müh. 11 . Bu husus göz önünde tutularak zorunlu yapımı gerekli platform kazısı miktar ve yeri ihale öncesinde tespit olunmalıdır.TCK geçişlerinde mümkünse mevcut menfezlerden geçiş yolu seçilmelidir. İhale sırasında bu malzemeler için ocak yeri ve mesafesi için kesin tespit yapılması gerekmemekte ise de. stabilize.) yeterli ve tecrübeli eleman katılımı sağlanmalı. soran olup olmadığı. Müh. maddesi uyarınca ihale öncesinde yeri ve miktarı tespit olunmayan platform kazılarının sonradan gerekmesi halinde bile bedel müteahhitlerce açılması gereklidir. meskun hale gelmeyen ve gelme aşamasında olduğu görülmeyen yerlere ait hatlar kesinlikle tespit dışı bırakılmalıdır.3.Sınai imalatlarda hazır beton kullanımı mümkün ise bunun da tespiti gerekir. Elk. bugün artık her Belediyede basitte olsa kazı makinesi bulunduğu göz önünde tutularak. ileride paçal kazı hesaplamasında da gerekli kolaylık göz önünde tutularak.) uzunluk ve genişliği her biri için ayrı ayrı tespit olunmalıdır.Mevcut yol kaplamalarının (beton yol. maddesi ile Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 19.Bilindiği gibi.1. Klaslar verilirken el ve makinalı kazı oranlarında gerçekçi davranılmalıdır.Kazı klaslarına ait tespitlerde.İsale hattı güzergahında ağaç kesimi söz konusu ise bunun da tespiti yapılarak ilgili Orman İdaresinden zamanında izin sağlanması yoluna gidilmelidir. mevcut kazılarla mevcut lokasyonlarda irdelenmek suretiyle klas yüzdeleri verilmelidir. 14-Yeraltı su durumu irdelenerek su ve çamur müşkülat zammı konusunda ön tespitler yapılıp keşiflere tahmini değerler yansıtılmalıdır. sokaklar tek tek gezilerek tespit edilerek tutanağa bağlanmalı. İsalede tasdikli isale hattı güzergah planı haritası dışına çıkılması halinde klas değişikliği söz konusu olmaktadır. Ayrıca bilindiği üzere teşekkül etmemiş sokaklara döşenen hatlar yol açısından tahrip olmaktadır. Zorunlu olmayan yere platform öngörülmemelidir. Bu bakımdan ihale öncesinde Belediyesi ile gerekli ve detaylı irdeleme yapılarak sıhhatli tespitler yapılmalı bunlar için keşiflere sağlıklı tahmini fiyatlar yansıtılmalıdır 1991 yılından itibaren kum-çakıl.. arnavut kaldırımı. 15-İlk planda yangına elverişli kesimlere konulacak yangın musluğu yer ve sayısı belirlenmeli.Bilindiği gibi tatbikat safhasında. 6. Memleket kaynaklarının sınırlı olduğu göz önünde tutularak boş sahalara boru döşenmesinden kaçınılmalıdır. 8. Bu ise makul olmayan keşif artışlarına yol açmaktadır. imkanlar ölçüsünde ilgili meslek gruplarında (İnşaat Müh. 4. İçmesuyu İnşaatına Ait Özel ve Teknik Şartnamenin 27.Boru hatlarında. 13. yangın musluğu yerüstü ve yeraltı tip olarak ayrı ayrı tespit edilmelidir. Belediyesine de ocaklarda ihtiyaç malzemenin alınacağı hususu bildirilerek ileride sıkıntıya düşürmemelidir. bu Belediye kazıcılarından faydalanılarak gerek sınai imalatlarda gerekse borulu işlerde örnek ve yeterli sayıda kazı çukuru açılarak. 12-Devlet Karayoluna rastlayan hatların durumu irdelenerek mümkünse hatların Karayolu ağı dışına kaydırılması ihaleden önce belirlenmeli bu mümkün olmuyor ise. sade klas yüzdeleri verilmesi hususuna da gayret edilmelidir. 16-İhale ön tespitlerinin önemi dikkate alınarak. parke. asfalt vb.. hafriyat malzemelerinin mücbir sebeplerle geçici ya da kesin depolara taşınması önemli meblağlara baliğ olmaktadır. Bilindiği gibi.Yoğun trafiğe maruz ve yol kaplaması teşekkül etmiş yerlerde stabilize hendek dolgusu yapılması gerekli yerler titizlikle tespit edilmelidir. özellikle isale hatlarında heyelan v. vb. Kademede döşenecek şebeke hatları sanki işin müteahhidi belirlide ona yer teslimi yapılıyormuş ciddiyeti içerisinde. geçici fiyatlara esas tespitler mutlaka yapılmalı. 5. 10. kırma taş ve stabilize için tatbikatta malzemeler nereden temin olunursa oraya göre fiyat yapılması ile keşiflere geçici fiyat konulması uygulamasına geçilmiştir. 9.. makine ulaşabilecek bir yere elle kazı öngörülmemelidir. ya da Şube Müdürünün katılmasına gayret edilmelidir. yada Mak. Kazı klaslarının verilmesinde.b. Örneğin. Jeoloji Müh. mücbir durumlarda depolara malzeme götürülmesi ile isale hatlarının inşaatı için platform kazısı açılmaktadır. . ocak yerleri bizzat görülerek tespit edilmeli. bu tespitlere olabildiğince Bölge Müdür Yrd. boyuna yada enine geçişler için ilgili TCK Bölge Müdürlüğü nezdinde gerekli girişimlerde bulunularak gerekli izin sağlanmalı ve protokol konusunda ön mutabakat gerçekleştirilmelidir. 7. işin yüklenicisine yer teslimi yapılırcasına irdelenmelidir. Çevre Müh. herhangi varyant değişikliği yapılıp yapılamayacağı yine.

8.17-Keşiflere esas paçal kazı ve taşıma fiyatlarının büroda hazırlanmasında çok dikkatli olunmalıdır. Sözleşmenin imzalanmasından itibaren en fazla 30 gün içinde Banka Müteahhitle birlikte uygun bir gün tespit ederek Yapım İşleri Genel Şartnamesi Madde 3'de belirtilen esaslar çerçevesinde Müteahhide yer teslimi yapar. zemin üzerinde kontrol edilerek yükleniciye teslim edilmelidir. Maddesi ile Özel ve Teknik Şartnamenin 2. dolgu payı paçal kazı hesabından düşürmektedir. Yer teslimi için tespit edilen günde müteahhit veya yetkili temsilcisi yer teslimi yapılacak iş yerinde bulunmazsa. 4.1996 tarih ve 13827 sayılı talimat yazıda bu hususa yer verilmiştir. 1996/36 ve 1988/16 sayılı genelgeler ile tüm Bölge Müdürlüklerine gönderilen 08. sabit tesis yerleri vb. Belediyesinin ilave talepleri ÖNERİ olarak ayrı bir tutanakla tespit edilmelidir. İŞ YERİNİN MÜTEAHHİTE TESLİMİ İLLER BANKASI GENEL MUDURLUGU İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Hüseyin ÖZASLAN . 1. Bu pay el ve makinelide farklıdır. Yer tesliminin. röperler. Bölge Müdürlüklerince ihale edilen işlerde bu işlemler Bölgelerce yapılır. Genel Müdürlükçe ihale edilip 1130 ve 1985/49 Sayılı genelgeler çerçevesinde Bölge Müdürlüklerine devredilen işlerin yer teslimi Genel Müdürlükçe programlanır gerekirse Genel Müdürlük elemanları yer teslimine katılır ve yer teslim tutanağı Genel Müdürlükçe onaylanarak dağıtım ve tebliği yapılır. İkinci defa Bankaca resmen belirlenen ve Müteahhide bildirilen günde Müteahhit veya yetkili temsilcisi yine hazır bulunmazsa.İhale edilen işlerin yer tesliminde yalnızca ihale kapsamında bulunan ünitelerin yer teslimi yapılmalıdır. 9. 2. Maddesi'nde genel hatlarıyla verilmiştir. Varsa. Bu payın unutulması uygulamada sıkıntıya yol açmaktadır. Yer teslimine Müteahhit temsilcisinin katılması halinde. Tip sözleşmenin 9. temsilcinin Noter tasdikli yetki belgesinin olup olmadığı aranmalıdır. 5. Keşif artışına neden olacak ilave üniteler kesinlikle yer teslim tutanağına dahil edilmemeli. yolluk. 3. Yer teslimi işlemiyle ilgili hususlar. Belediyesine ve Müteahhide (İadeli taahhütlü yazı ile) bildirilir.08. YER TESLİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR : 1.İhale edilen işin keşfinde yer alan tüm ünitelerin inşa edilecekleri yerleri güzergahları arazide gezilmek suretiyle yükleniciye teslim edilmelidir. Tasdikli yer teslim tutanağı Müteahhide iadeli taahhütlü yazı ile tebliğ edilmelidir.Başkan Yardımcısı Genel Müdürlükçe veya Bölge Müdürlüklerince ihale edilen içmesuyu tesislerinin yer teslimleri yapılırken göz önünde tutulması gereken hususlar. Özellikle. Bankaca bu iş için görevlendirilen elemanlara yasalarla tanınan ücret.. belirlenen günde ve iş mahallinde Banka. 7. Banka sözleşmeyi feshetmeye yetkilidir. Maddesi. eksen kazıkları. Müteahhit ve Belediyesinin taraf olduğu bir tutanakla tespit edilir. 2. sözleşmenin imzalanmasından itibaren 30 gün içinde yapılmaması veya yapıldığı halde Müteahhide tebliği 10 gün içinde yapılmaması halinde geciken süreler toplam taahhüt süresine ilave edileceğinden yer teslimleri bu süreler içinde yapılmalıdır. Bilindiği gibi Bankamızca dolgu bedeli ayrıca ödendiğinden ve kazı fiyat alt kalemleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarından alındığında bu fiyatlar dolguyu da kapsadığından. 6. arazide gezilerek projenin araziye uygunluğu kontrol edilmeli. taşıt ve zaruri giderler Müteahhitten tahsil edilir. zorunlu . Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 3. terfi ve isale hatları güzergahları. Yer teslim tarihi. someler.

TCK istimlak sınırı dışına alınma imkanları araştırılmalıdır. 11. Tasdikli proje esaslarını değiştirmeden proje içinde ve keşif dahilinde kalan tadilat ve ilaveleri kapsayan (isale hattı güzergah planı içerisindeki tali kaydırmalar. çap ve boy belirtilmek suretiyle bir liste halinde yer teslim tutanağına eklenmelidir. 9. Ayrıca. Depo projelerinin tatbikatında ortaya çıkan tereddütlü durumları gidermek maksadıyla 1996/57 sayılı genelge yayınlanmıştır. lojman. sınai yapıların yapılacağı yerlere ait korelasyon planlarının yüklenici tarafından yapılacağı hususu tutanakta belirtilmelidir.Depo. terfi binası. lojman vb. 5. kaptaj yapışırım şekli (zeminin jeolojik yapısı da göz önünde tutularak) tariflenmelidir 10. 7.Yer teslimi sırasında. düğüm nokta numarası.Bölge Müdürlüklerimizce ihale edilen içmesuyu tesislerinin yer teslimlerinde. Bölge Müdürlüklerimize gönderilmiş ve 01. 3.Kaptaj. Kaptaj-İsale-Depo-Şebeke silsilesi içerisinde daima Bölgesel bir bütünlük arz edecek ve su verilip işletmeye açılabilecek tarzda yürütülmesinin gerektiği tutanakta belirtilmelidir. arıtma tesisi ve diğer sınai yapıların inşa edileceği yerlerin sahipli arazi olup olmadığı ve kamulaştırma gerekip gerekmediği tespit edilmelidir. Tasdikli proje esaslarını değiştiren değişikliklerde ise. yer teslim tutanakları. bu gibi hallerde proje yapım talimatı Başkanlığımızca verilmektedir. çok gruplu terfi merkezleri. Bölge Müdürlüğü görüşü ile birlikte onay için Başkanlığımıza gönderilmelidir. arıtma tesisi. depo. isale ve terfi hattı güzergahlarında zarar ziyan bedeli ile irtifak hakkı tesis edilip edilmeyeceği tutanakta belirtilmelidir. plankote içerisinde kalacak şekilde sınai imalatların yerleşim dizaynı.01. yer teslimi sırasında ihale öncesi tasdikli projesinde zorunlu olarak tadilat veya ilave yapılması gerektiğinde. .Su temin şekli membadan olacağına göre projesi tasdik edilen tesislerde yer teslimi sırasında. Ayrıca depo yeri zemin emniyet gerilmesi ve deprem bölgesi derecesi itibariyle gerekli tespitlerinde yer teslimi tutanağına dahil edilmesi gereklidir.İçmesuyu tesisinde klorlama işleminin nerede yapılacağı belirtilmeli ve gereksiz imalatların yapımına meydan verilmemelidir. ve 2. kademede döşenecek hatların tespiti sıhhatli olarak yapılmalı.İhale kapsamında yapılması öngörülen şebeke hatlarından 1. Enine geçişlerde de aynı yöntem uygulanmalıdır.Projenin tasdiki aşamasında göz önünde tutulmuş olsa dahi. şebeke hatlarındaki tali kaydırmalara ilişkin) değişiklikler. maslak. ünitelerin inşaatındaki öncelik sırasının. 8.1995 tarihinden itibaren yer teslimi yapılacak işlerde bu projelerin uygulanacağı Bölge Müdürlüklerimize bildirilmiştir. içmesuyu proje hazırlanmasına ait yönetmelik ve şartname esasları.İçmesuyu tesisleri kapsamında inşaa edilecek olan betonarme depolara ait tip projeler Bankamızca hazırlattırılarak onaylanmış. çerçevesinde yüklenicisine yaptırılarak Bölge Müdürlüklerimizce tasdik edilecektir. kademede döşenecek hatlar. Zira. 4. mümkün olduğunca sokak sokak gezilerek. Bu genelgede yer alan Kalıp ve Beton ile ilgili hükümlere yer teslim tutanağında yer verilmelidir. kademeye bırakılmalı ve 1. 6. henüz açılmamış cadde ve sokaklara' isabet eden hatlar mutlaka 2. boru hatlarından karayolları istimlak sahası içerisine isabet eden hattın olup olmadığı yer teslimi sırasında bir defa daha kontrol edilmeli/ şayet böyle bir hat var ise. nokta veya kazık numarası belirtilmek suretiyle tutanakta açıklanmalıdır.güzergah değişikliklerinin sebebi ve nasıl yapılması gerektiği hususu.

Boruların döşenmesinde küçük sapmalar (30° civarında dönüşler) boru manşon birleşmelerinden sağlanmaktadır.Çelik Borular : Yüksek basınçlı su getirme hatlarında çelik boruya fazlaca alternatif bulunmamaktadır.5 zayiat vereceğinin teknik olarak kabul gördüğü düşünülecek olursa. Bankamızca bugüne kadar kullanılmakta olan boruların dış izolasyonlarının ekonomik olması nedeniyle bitüm kaplama yapılması izolasyonun bozulma riskini daha da artırmaktadır. boruların toprak altına döşenmesi nedeniyle daha büyük boyutlar kazanmaktadır.A. kullanılmakta olan borular yaklaşık olarak tesis maliyetlerinin % 30'unu teşkil etmektedir. bu sapmalardan dolayı boruların özenle sıkıştırılmaması halinde. Asbestli çimento boruların işletmeye alınmasına kadar % 2. 3. Döşenen boruların üzerleri toprakla kapatılmadan önce izolasyon bozuklukları özenle onarılmalı boru başı izolasyonları kusursuz yapılmalıdır. hemen olumsuz cevap vermediği için ihmal edilmektedir. Borular : İçmesuyu tesislerinde. Şantiyede hendeğe indirilen ve döşenen borunun sağlam olup olmadığına karar verebilmek için bir tek yöntem mevcuttur.Şube Müdürü BORULARIN KONTROLÜ : 1. Katodik korumada tatbikatçıların çok haklı olarak talep ettikleri zorunlu hallerde daha pahalıda olsa daha iyi kaplama türleri kullanılmalı/ çelik boruların taşınmasında ve istiflenmesinde dış izolasyonların birbirine yapışıp bozulmaması için kum torbası yada ağaç takoz kullanılmalıdır. TESLİM. indirilmesinde. ne denli nazik darbe ve çarpmalardan özenle korunması gereği ortaya çıkmaktadır. uzun hatların döşenip kapatılmasından sonra bir sorunun ortaya çıkmasında boru üretimi konusunda bir karar verebilmek için çok geç kalınmış olur. işletme safhasında boru uçlarına büyük ekstra yükler gelmekte boru ve manşon uçları kırılmaktadır. Boruların taşınmasından döşenip basınç testi alınarak işletmeye alınmasına kadar ilgili standartlara ve uzun bilgi birikimi sonucu hazırlanan Bankamız ilgili şartnamelerinin titizlikle uygulanmasının izleyicisi olmak gereklidir. .BORULARIN TAHSİS. Güneş ışınlarına maruz PVC malzemelerde malzemenin güneş ışınlarına karşı direncini artırmak için (UV) stabilizatörü kullanılmaktadır. Ç. Metallerde sorun olan korozyon. 2. KORUNMASI VE MAHSUBUNA İLİŞKİN SORUNLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Salih ELVER . Gerek taşımada gerekse döşemede izolasyonlarda meydana gelen bozulmalar. Oldukça pahalı olan bu stabilizatörün toprak altına gömülen borularda kullanılması hiçte ekonomik olmayan bir çözümdür. Bu teste özen gösterilmemesi. Bu yöntem Ferşiyat Şartnamesine uygun boyda hattı döşeyip basınç testi uygulamaktan ibarettir. ne denli sorunsa PVC borularda da güneş ışınları önemli tahribatlar yapmakta borunun gevrek.PVC Borular Çelik borularda korozyon. asbestli çimento borulara uygun hendek kazılarında boruların hendeğe indirilmesinde ve hendek dolgularında kontrol önemli konuların başında gelmektedir. istiflenmesinde. kırılgan olmasına mukavemetinin düşmesine sebep teşkil etmektedir. bu nedenle boru temin edilirken her aşamasında kontrollük hizmetleri oldukça önem arz etmektedir. Bu konuda söylenilenleri birkaç cümle ile özetlemek istersek A.Ç. Özellikle Asbestli Çimento boruların üretiminde. taşınmasında.

Yükleniciler iş programım süresi içerisinde vermezse Banka iş programını resen yapar.Şube Müdürü İş programlarının tanzim edilmesindeki amaç: 1. mevzuatımız nedeni ile mümkün olmamakta. Sözleşmeye esas projede değişiklik yapılmayacaksa veya tali değişiklikler yapılacaksa yer teslimi tutanağı tasdikinin yükleniciye tebliğ tarihinden Sözleşmeye esas projede büyük ölçekte değişiklik olması halinde. döşeme safhasına kadar boruların güneşte bırakılmaması. bu mümkün değilse hasır. Bölgelerimiz yüklenicilerin vermiş olduğu iş programını en çok 30 gün içerisinde inceleyip gerek gördüğü değişiklikleri de yaparak tasdik edeceklerdir. tesisin ana hatlarını gösteren projenin tasdikinin yükleniciye tebliğ tarihinden itibaren 20 gün içerisinde Bankamızdan temin edeceği örneğe uygun olarak kontrol teşkilatı ile birlikte tanzim ederek tetkik ve tasdik edilmek üzere Bankaya verecektir. Tasdik olunacak bu yeni iş programına yüklenici uymak mecburiyetindedir.Keşif bedeli 3. 1 . maddelerle örtülerek mutlak surette güneşten korunması gerekmektedir. İş programlarının tasdik yetkisi 1985/49 sayılı genelge ile Bölge Müdürlüklerimize verilmiştir. Bu takdirde yükleniciler resen yapılan bu iş programına aynen uymak mecburiyetindedir.Sözleşme tarihi 6. ot vb. mümkünse sundurma altı. İş programları.Tatbikatta. çok değişik merkezlerden sağlanan ham madde üretimde kullanılmakta bunca sayıdaki hammadde hakkında yeterli bilgi edinmek. İş programında sonradan bir değişiklik yapılmasına gerek duyulduğu takdirde Banka bu isteği yazılı olarak yükleniciye bildirecektir. maddesinde gerekli açıklık getirilmiştir.Tenzilatı 4. Boruların yeterli korunmamasmdan dolayı ortaya çıkan renk değişikliklerinin görülmesinde istiflerin tetkiki ve gerekli ikazların yapılması gerekmektedir.Sözleşme çerçevesinde yüklenicilere ödenecek fiyat farklarına esas yıllara göre yapılması gereken iş miktarlarının tespit edilmesidir. maddesi ile Özel ve Teknik Şartnamenin 4. Bankamıza verildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde tasdik olunmazsa her geçen gün kadar yükleniciye süre uzatımı verilir. denetleyebilmek mümkün olmamaktadır.İşin adı 2. Bu nedenle iş programlarının tasdikini bekletilmeden süresi içerisinde yapmak gerekmektedir. İŞ PROGRAMLARININ TANZİMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Şahin GÜVEN . Yüklenici ise 15 gün içerisinde iş programında istenilen değişikliği yaparak Bankaya verecektir. Boruların üretiminde iyi bir hammaddenin seçimi. konusunda sözleşmenin 10. Yükleniciler taahhüdündeki tesisin iş programlarını. İş programlarının ne şekilde tanzim edileceği.Yapılacak tesisten azami olarak faydalanabilmek için tesisin hangi bölümlerinin ne zaman yapılması gerektiğinin tespit edilmesi 2.Sözleşme süresi . Bir iş programında aşağıdaki bilgilerin bulunması gerekmektedir.İhale bedeli 5.

7.depo ve şebekedir. demir.Yer tesliminin tasdik tarihi 8. maddesinde belirtilen projenin yapımı için verilen süreye projenin tatbiki için Bankada geçen süre eklenerek işin başlangıç tarihi tespit edilir. hakedişlerin sözleşmede belirtilen süreden daha geç ödenmesi. önceden görülemeyen fakat inşaat anında ortaya çıkan ve Bankaca kabul edilecek sebeplerin varlığı halinde. projede bir değişiklik yoksa yer teslimi tutanağı tasdikinin yükleniciye tebliği tarihinden. Ancak yıllara göre yapılması gereken iş miktarının tespitinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yörede tespit edilen çalışılamayan günler göz önüne alınacaktır.isale . kazı. gerek boru güzergahlarında gerekse sanat yapılarının yerlerinde çıkan istimlak sorunları ve geçiş izinlerinin geç çözümlenmesi. belgelemek şartıyla çalışılamayan günler dikkate alınır. Sözleşme konusu işin yapılması için tespit olunan süreye rastlayan kış aylarının ve resmi tatil günlerinin etkisi göz önünde tutulmuş olduğundan yükleniciler bu gibi günlerin varlığım ileri sürerek süre uzatımı talebinde bulunamaz. Yüklenicilere yıllara göre verilmesi gereken fiyat farkı hesabında. Özel ve Teknik Şartnamenin 2. SÜRE UZATIMLARI Sözleşmenin 8. Herhangi bir ünitede noksan iş yapması halinde Banka tarafından belirlenecek süre içerisinde gecikmenin telafisi istenir. çimento gibi malzemelere yılı içerisinde gelen fiyat artışlarından dolayı ödenecek malzeme bedel farkı hesabında da iş kaleminin tasdikli iş programında ki yapılması gereken zamanda yapılıp yapılmadığı kontrol edilerek işi yapması gereken tarihteki fiyatları dikkate alınmalıdır. yüklenicinin iş programına göre yılda yapması gereken işi yapıp yapmadığı kontrol edilmelidir.Projenin tasdik tarihi 10. beton-betonarme.Aylık ve yıllık yapılması gereken iş miktarları 13. dolgu.Yapılacak işlerin cinsi ve miktarı 12. yeni bir proje yapılacaksa projenin tasdikinin yükleniciye tebliği tarihinden itibaren başlar. Verilen süre içerisinde gecikme giderilmezse Banka sözleşmeyi feshetmeye yetkilidir. Ancak çok özel durumlarda bu sıra iş programında belirtilmek kaydıyla bozulabilir. İş programının tasdiki ve iş programında yapılacak değişiklikler yüklenicilere zamanında ve mutlaka taahhütlü yazı ile bildirilmelidir.Boruların % 15' inin yükleniciye teslim tarihi 11. şayet borular şantiye teslimi olarak siparişe bağlanmışsa gene aynı miktar borunun yükleniciye teslim tutanağı tarihinden itibaren başlar. Akaryakıt. Her hakediş raporunda yüklenicinin iş programına göre her ünitede yapması gereken işi yapıp yapmadığı kontrol edilmeli ve iş programına göre geri kalınmış ünitedeki çalışmaların artırılması temin edilerek gecikmenin telafisi yoluna gidilmelidir. Bilindiği üzere içmesuyu tesislerinde ünitelerin yapım sırası kaptaj . ferşiyat miktarları. Şayet yüklenici projeyi verilen süre içerisinde Bankaya teslim etmemişse. Boruların % 15'inden geri kalanın tesliminde bir gecikme olması.Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit olunan çalışılamayan günlerin başlama ve bitiş tarihleri 14-Yüklenici adı ve adresi İş programları. . bu ünitelerin imalat ve ihzaratlarına ait ana iş kalemleri olan nakliye. Boruların % 15!inin geç verilmesi halinde yüklenici iş programında belirtilen diğer sanat yapılarını yapmak mecburiyetindedir. şap-sıva.İşin başlama ve bitiş tarihleri 9. ve iş kalemlerinin yapım önceliği dikkate alınarak takvim günü esasına göre hazırlanır. Ancak olumsuz hava şartlarının projenin yapımı için gerekli arazi çalışmalarım mümkün kılamıyorsa. Sözleşmeye esas işin tamamı sanat yapılarını kapsıyorsa sözleşme süresinin başlangıcı. sözleşmeye ekli keşif özetindeki toplam boru uzunluğunun % 15'inin şevke hazır olduğunun yükleniciye tebliğ tarihinden. sözleşmeye esas ünitelerde. maddesinde belirtilen sürenin başlangıcı. Projenin yapım süresine Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit olunan çalışılamayan günler dahildir. Yükleniciler tasdikli iş programına aynen uymak zorundadır. İş programı tanziminde yatay çubuklar her ünitenin ve her ünitede yer alan ana iş kalemlerinin yapım önceliği göz önüne alınarak sözleşme süresince takvim gününe göre çizilir.

Keşif bedelinin dolması nedeniyle keşif bedelinin % 30'una kadar ilave iş yaptırılması halinde verilecek süre ana sözleşme süresine orantılı olarak % 30 dahilinde yaptırılacak iş miktarına yetecek kadar verilir. FİYAT FARKLARI VE MALZEME BEDEL FARKLARI Bilindiği üzere Bankamızca yaptırılmakta olan içmesuyu inşaatları Birim fiyat esasına göre ihale edilmektedir. ana sözleşme ve ek sözleşmede belirtilen işlerin tamamı için gerekli süre ek sözleşmeden evvel tespit edilmeli ve işin bitiş tarihi sözleşmeye yazılmalıdır.imalatların fen ve sanat kurallarına uygun yapılabilmesi göz önüne alınarak gecikmenin işe etkisi ölçüsünde süre uzatımı verilir. ile) tj = Ödemenin geciktiği gün sayısı (gün) A = Keşif bedeli T = Sözleşmesine göre çalışılacak iş günü (gün) t1= Hakedişin gerçekleşen süresi Yükleniciye verilecek süre uzatımlarında Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit olunan çalışılamayan günler dikkate alınır. Kesinlikle ek sözleşme yapılmaması hususunda tüm Bölge Müdürlüklerinize yazı ile talimat verilmiştir.% 30 onayı yüklenicinin cezalı çalışılmaya süresine girmesinden sonra alınmışsa sözleşme süresinin bitim tarihinden itibaren başlatılır. Bilindiği üzere Genel Müdürlükçe ihale edilen işlerin % 30 onayı ile ilgili Teknik Daire Başkanlığınca makamdan alınmaktadır. F = (B-A)(l-t) H = A(l-t)+F F = Uygulama yılında ödenecek fiyat farkı A = Uygulama yılında yapılan işin sözleşme hatlarıyla tutarı B = Uygulama yılında yapılan işin uygulama yılı fiyatlarıyla tutarı H = Uygulama yılında fiyat farkı dahil toplam hakediş tutan .1996 tarih ve 5147 sayılı onayla yürürlüğe konulmuş olup tüm bölge Müdürlüklerimize duyurulmuştur.% 30 onayı işin sözleşme süresinden evvel bitirilmesi halinde alınmışsa % 30 onayının yükleniciye tebliği tarihinden 4.% 30 onayı sözleşme süresi bittikten sonra alınmışsa onayın yükleniciye tebliği tarihinden 2. Birim fiyat esasına göre ihale edilerek yaptırılan içmesuyu inşaatlarında fiyat farkı.% 30 onayı sözleşme süresi bitmeden ve henüz keşif bedeli dolmadan alınmışsa. Bölge müdürlüklerimizce ihale edilen işlerde ise Yönetim Kurulu Kararı ile Bölgeye verilen iş yapma yetkisini aşmamak üzere % 30 onayı Bölge Müdürlüklerimizce alınmalıdır. Süre Uzatımı  a t i 1 i n i A 1 t T Bu formül 7. sözleşme süresinin bitim tarihinden 3. Ancak çok özel ve zaruri durumlarda ek sözleşme yapılması gerekirse. sözleşme yılı birim fiyatlarına esas analizler kullanılmak kaydıyla bulunacak olan uygulama yılı birim hatları ile sözleşme yılı birim fiyatları arasındaki farka ihale tenzilatı uygulanarak hesaplanır. Bu formülle süre uzatımının uygulamaya konulmasıyla Tetkik ve Danışla Kurulunca alınan 1983/99 sayılı karar yürürlükten kaldırılmıştır. Hakedişlerin geç ödenmesinden dolayı verilecek süre uzatımı.F. % 30 dahilinde verilecek süre.11. 1. ai = Hakedişin ödenmesi geciken tutarı (Sözleşme B. Sözleşme süresinin bitim tarihi ile % 30 onayı tarihi arasında bir boşluk kalmamasına dikkat edilmelidir.

buda mümkün olamıyorsa Bankanın yetkili organlarınca kabul olunacak rayiçler esas alınır. artan veya eksilen miktar imalat hangi yılda yapılırsa yapılsan geçici kabul itibar tarihini geçmemek üzere artış veya eksilişin kesinleştiği yılın hatlarıyla değerlendirilir.t = İhale tenzilatını göstermektedir. İhzarat bedeli ödenecek malzemeler. Ancak bir iş kaleminin birim fiyatının hesaplanmasında. iş programında. Bu malzemelere bedel farkı verilirken işin iş programına uygun olup olmadığı kontrol edilmeli. bu iş kalemlerinin uygulama yılı birim fiyatlarının hesaplanmasında aynı özel rayiç kabul. Akaryakıt. Ancak ileriki yıllarda ihtiyaç duyulacak malzemeler.biten yıla ait fiyatlarıyla tutan ile aynı miktarların ertesi yıla ait fiyatlar tutarı arasındaki fark ihale tenzilatına tabi tutularak ertesi yıl fiyatlarının uygulandığı ilk hakedişten kesilir. Yüklenici herhangi bir yılda. Kesin hesapta veya işin devamı sırasında herhangi bir imalatın kesin veya ara metraj sonucu miktarında arıtma veya eksilme olduğu tespit edilir ise. İş programına uygun olarak yapılmışsa ve yıl içinde bir kaç kez fiyat artışı olmuşsa hangi artış döneminde yapması gerektiği tespit edilmelidir. Yıl sonunda yapılan tespit hakedişinde yüklenicinin iş programında yapması gereken kadar iş yapamadığı anlaşılması halinde. Betonarme demiri. özel rayiç. bu yoksa benzer iş kalemleri ile malzeme birim fiyatından elde edilecek oranlar. Çimento ve Kerestedir. Bu miktardan fazla yapılan ihzaratın bedeli ödenmemelidir. İçmesuyu inşaatlarında karşılaştığımız malzeme bedel farkları çoğunlukla. Tespit hakedişlerindeki imalat ve ihzarat miktarlar hiç bir zaman o yıl içerisinde yapılan son hakediş raporundaki miktarlardan az olmamalıdır. sözleşme rayiçleri yerine işin yapıldığı yılın rayici veya fatura bedeli kullanılmışsa bu iş kalemine o yıla ait fiyat farkı uygulanmamalıdır. kabul. Ancak ihzarat miktarlarında imalata giren miktarlar dikkate alınacaktır. yapması gerekenden fazla iş yapmış olsa dahi bir sonraki yılda yapması gereken iş tutarını gerçekleştirmek zorundadır. Sözleşmenin. Yüklenicilerin tenzilatları yüksek . malzemenin yıl başındaki fiyatı ile yıl içindeki fiyatı arasındaki fark ihale tenzilatına tabi tutulmadan KDV hariç olmak üzere ödenir. Tespit hakedişindeki ihzarat miktarlarının. Her yılın sonu itibariyle tespit hakedişleri düzenlenir. iş programındaki ödenek diliminin tamamlanmasına kadar yapılan imalat ve ihzarata geçen yılın fiyat farkı uygulanır. Malzeme bedel-farkları. Bundan sonra ihzaratlarda sanki imalatmış gibi fiyat farkı verilir. MALZEME BEDEL FARKLARI İnşaatlarda kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemelere yılı içerisinde meydana gelen fiyat artışlarından dolayı ödenecek malzeme bedel farklarının ne şekilde ve hangi malzemelere ödeneceği sözleşmenin 12. Cezalı çalışma süresi içerisinde. düzenlenecek ilk hakedişte yapılmalıdır. Yıl içinde bitirilmek üzere ihale edilmiş işlere süre uzatımı verilerek ileriki yıllara sirayet etmesi halinde bu iş kalemlerine de fiyat farkı uygulanmalıdır. Sözleşme fiyatı bu usulle hesaplanan iş kalemlerine de fiyat farkı uygulanır. Profil demir.tasdikli iş programına uygun olmak kaydıyla ve Bakanın yazılı izni ile uygulama yılı ihtiyacından fazla miktarda ihraz edilebilir. Bunu teminen öncelik sırasına göre varsa mevcut rayiçler. prensip ve analizlerle hesap edilen iş kalemlerinin bulunması halinde.yıllık iş programına göre o yıl yapılabilecek iş kalemine yetecek kadar ihzarat yaptırılmalıdır. ödenek diliminin doldurulduğu hakedişten sonra.malzeme fiyatlarındaki artışlar için de malzeme bedel farkı ödenmelidir. Bu gibi durumlarda ihzarat kesintisi ile. Sözleşmesinde birim fiyatı bulunmayan bir iş kaleminin yaptırılması halinde sözleşme rayiçleri kullanılarak yeni fiyat yapılmalıdır. prensip ve analizler kullanılmalıdır. Pik malzeme. maddesinde çok açık olarak belirtilmiştir. Bu gibi durumlarda iş programının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti için bu iş kaleminin sözleşme fiyatına tahvili gerekir. İşin bir bölümü veya tamamı için bir süre verilmişse iş programı revize edilerek yıllık ödenek durumları kalan iş miktarları ve süre uzatımının bitiş tarihi dikkate alınarak yeniden düzenlenmeli ve durum yükleniciye taahhütlü bir yazı ile bildirilmelidir.

Fizibilite ve Proje Özel Şartnamesinin 4. deformasyon. zemin tabakalarının belirlenmesi. ve 1.ise yıl sonu itibariyle bir sonraki yılda kullanacağı malzemeleri tespit hakedişinde ihzarat olarak getirmektedirler. eski haritalar. İçmesuyu depolarında zeminle ilgili hususlara değinecek olursak. permeabilite. arıtma tesisi gibi su tutucu yapılarda gündeme gelmektedir. malzeme. civarda yapılmış önceki etütler. bir tasarım etüdü ve gerekirse kontrol etütleri ve yapı evresi gözlemleri ile ölçümlerin yer alması istenmektedir. Ön etüdün seçilen yerin uygunluğunun tespiti. aynı hacimde farklı ebatta depo projeleri üretilmiştir. kategoride yer alan yapılar için genellikle bir ön etüt. Söz konusu Esaslarda yapı ve zemin koşulları açısından 3 kategoriye ayrılan zemin ve temel etütlerinden 2. zemin mukavemet. işin yapımı aşamasında maliyeti arttıran ve bazen de projenin büyük ölçüde değişmesine neden olan durumlar ortaya çıkabilmektedir.5 kg/cm2 arası ve 1 kg/cm olmak üzere 4 ayrı zemin emniyet gerilmesi için hazırlanmıştır. Proje aşamasında zemin emniyet gerilmesinin belirlenmesine ve depo yerinin uygunluğuna ilişkin zemin etüt raporu hazırlanmasına ait esaslar ilgili şartnameler yanı sıra bir yazı ile Bölge Müdürlüklerimize bildirilmiştir. ön etütlerde topoğrafık durum.Başkan Yardımcısı Bir yapının sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için zemin ve temel etütlerinin. İçmesuyu tesislerinde zeminin önemi iletim hatlarında ve depo. Aksi halde. Ancak uygulamalar sonucunda gerek proje yüklenicilerinin gerekse Bölge Müdürlüklerimizin konuya yaklaşımlarında bazı farklılıklar ortaya çıkması nedeni ile konu tekrar gözden geçirilerek Etüt . hususların dahil edilebileceği belirtilmekte bu etütler için uygulanacak alışılmış yöntemler: . Bu düzenlemede Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın hazırlamış olduğu Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar da dikkate alınmıştır. Bu nedenle sistem. Tasarım etüdü kapsamına işe. Malzeme bedel farkında ihale tenzilatı uygulanmadığından her ne kadar ihzarat kesintisi yapılsa dahi ihzarat kesintisine de ihale tenzilatı uygulandığından yüklenici bir miktar karlı duruma gelmektedir.1. 1. temel ve kazı sistemlerinin doğru olarak projelendirilmesi gereklidir. çeşitlilik ve yemlenen yönetmelikler yönünden konunun bir bütün halinde ele alınarak aynı kriterler çerçevesinde projelendirilmesi zorunluluk haline gelmiş ve yeni depo tip projeleri hazırlanmıştır. Çünkü yıl sonu fiyatı gelecek yılın baz fiyatına eşit olmaktadır. alternatif yerlerin belirlenmesi ve tasarım etüdünü planlamak için yapılacağı belirtilerek. jeolojik kayıtların incelenmesi. hidrolojik koşullar. 2 kg/cm2 -1. İÇMESUYU TESİSLERİNDE ZEMİNİN ÖNEMİ VE ZEMİN EMNİYET GERİLMESİ TAYİN YÖNTEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ayfer ÖRGE . içmesuyu projeleri kapsamında farklı firmalarca hazırlanmış ve uygulanmıştır. özellikle zemin ve yapı etkileşimim göz önüne alarak ve temel tasarımı için gerekli olabilecek her türlü bilgiyi kapsayacak şekilde yapılmış olması. Ancak zaman içinde söz konusu projelerin hesapları ve hesaplarda baz alman zemin emniyet gerilme değerleri temin edilemez duruma geldiği gibi.1995 tarihinden itibaren uygulamaya konulan projeler 4 farklı deprem bölgesi ve 2 kg/cm2 den büyük. bilindiği gibi içmesuyu tesislerinde kullanılan çeşitli hacimde depo projelen. yerel depremsellik gibi bilgilerin yer alması öngörülmektedir. boşluk suyu basıncı özellikleri ile yeraltı suyunun zararlı özellikleri vb. maddesi yeniden düzenlenmiştir. komşu yapılar ve kazıların incelenmesi.

bu rapor kapsamında: a) Yapı yakın çevresinin Jeolojik haritası(l/25. 5. Deney çukuru açılmasına gerek olması halinde bu işlem. Depo yeri zemin raporları Bölge Müdürlüğünce incelenip rapor veya proje ile birlikte onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilmelidir.Yukarıdaki ilk iki madde ile de zemin emniyet gerilmesinin belirlenememesi halinde ise.veya. Yeni düzenlemede söz konusu gözlemsel incelemelerin inşaat ve/veya çevre ve/veya jeoloji mühendisi tarafından gerçekleştirilmesi ve yüklenicilerden mutlaka jeoloji mühendisi istihdam şartı aranmaması da vurgulanmıştır. Buna göre. zemin raporunda önerilen zemin emniyet gerilmesi hakkında görüş bildirilir. 1. maddede belirtilen şekilde tarifleme belirlenemiyorsa. Bunun için yapı civarında imar planı raporlarındaki zemin emniyet gerilmesi.Depo yerlerinin genelde sağlam zemin olarak nitelenen alanlarda seçilmesi gibi hususlar da dikkate alınarak. 1/1. 6. 2. mevcut lokasyonlar. 1/5.1.Yeni depo tip projelerinin 4 farklı zemin için hazırlanmış olması nedeni ile inşaat aşamasında yeniden projelendirme gerektirmemesi. temel sondajına gidilerek. laboratuar deney sonuçlarına göre zemin raporu hazırlanıp buna bağlı olarak zemin emniyet gerilmesi belirlenmelidir. bu durum gerekçeleri ile birlikte tutanakta belirtilmelidir.laboratuar deneyleri olarak sıralanmaktadır.nedeni ile söz konusu olabilen yer değişiklikleri.İnşaat aşamasında istimlak problemleri. bu aşamada çukurun açılamaması durumunda bu işlem proje aşamasına kadar yüklenici tarafından yapılarak. 3. 2. inceleme çukurları.sondajlar. Bu çerçevede yükleniciler tarafından hazırlanan zemin raporu hidrolojik rapor yersel tetkiki sırasında Bölge Müdürlüğü inşaat ve jeoloji mühendisi tarafından incelenerek yersel tetkik tutanağında.000. 3. c) Yapı yerinde zeminin tabakalanması ve kesiti.yerinde arazi deneyleri. yapı yerinde deney çukuru açılıp gerekli incelemeler yapılarak ve zemin raporu hazırlanarak tarifleme getirilmelidir.000.3.Öncelikle gözlemsel inceleme yolu seçilir. 2.000 ölçeklerinden biri) b) Yapı yerinin genel topografyası. 2. jeolojik haritalar ve yapılmış bulunan binalara ait baz alman zemin emniyet gerilme değerlerinden yararlanılmalıdır.000 1/2. proje ekinde hazırlanacak zemin raporu. 3. idareye teslim edilmelidir. d) Yeraltı suyu ve feyezan durumu. Zemin sondajı gerekmesi halinde bu işlem yüklenici firma tarafından proje hazırlanması aşamasında yaptırılarak aynı şekilde proje ekinde idareye teslim edilmelidir. açılmış bulunan kazı çukurları. ilgili şartnamede yapılan son düzenlemede yapılacak işlemlerin öncelik sıralaması belirlenmiştir.Proje aşamasında zemin sondaj ekipmanının ulaşımına uygun koşulların sağlanmasındaki zorluklar. madde kapsamında yapılan çalışmalar: hidrolojik rapora ek olarak hazırlanacak zemin raporu kapsamında açıklanarak. 1.İstisnasız her depo yerinde proje aşamasında sondaj işlemi yapılmasının getireceği maliyet unsuru.maddelerde belirtilen hususların yapılmasına gerek duyulması halinde. rapor yersel tetkikinde yapılarak sonuçları tutanakta belirtilmeli. Bu esaslar yanı sıra içmesuyu depolama tesislerinde: 1.Özellikle çok sık kullanılan 50-700 m lük hacimli depoların monolitik sistemle çözülmüş olmaları sonucu zemin sınıfının inşaat sırasında değiştirilmesinin işin keşfine önemli ölçüde etkileşimi olmaması. . Projelendirme aşamasında yapılan bu incelemeler sonucu belirlenen zemin emniyet gerilmesi değerleri inşaat aşamasında temel seviyesinde kazı yapılmasını takiben tahkik edilmeli. mülkiyet ve ulaşım durumu. 4. e) Heyelan durumu f) Depremsellik durumu hususlarına yer verilmelidir. zemine uygun kısımların uygulanabilme kabiliyeti.1.

kil ve tabii kalker taşlarının sonra öğütülmesinden elde edilen hidrolik bağlayıcılardır. SU Beton yapılmasında. Bu esaslar çerçevesinde zemin raporları düzenleme işleminin Bölge Müdürlüklerimizce hazırlanan projelendirme çalışmalarında da dikkate alınarak projelere dahil edilmesi beklenmektedir. ■ Nehir ve dere sulan gibi çamurlu sular havuzlar da dinlendirilip içindeki çamurlar çökeldikten sonra kullanılmalıdır. ■ Deniz suyu da betonda kullanılabilir. Bu sular kesinlikle karma.Sülfatlı sular ise baryum klorür eriği ile beyaz çökelek vermesiyle tanınabilir.Ancak aluminli çimento hiç bir zaman tuzlu su ile karıştırılmamalıdır. ÇİMENTO : Çimentolar.tereddütlü durumlarda depo yeri istimlak ve ulaşım sorunları da çözümlenmiş olduğundan gerek duyulursa bu aşamada zemin sondajı yapımına gidilmelidir. berrak olmalı. mümkün olduğu nispette güzergah üzerindeki aktif veya pasif heyelan alanlarından uzaklaşacak şekilde güzergah belirlenmesine özen gösterilmelidir. yağ.Şube Müdürü Beton: Çimento. ■ İçmesuyu elverişli (TS 266) sular en ideal beton karma suyu olarak kullanılabilir. lağım suyu alkali ve asitleri ihtiva etmemelidir. Tip Projeler Yapım Genel Teknik Şartnamesinde yapının oturacağı arazinin ilk 1. sulama ve yıkama suyu olarak kullanılmaz. Betonarme: Beton ve çelikten meydana gelen birleşik bir yapı malzemesi Kalıp: Betonarme yapı malzemesinin bünyesine girmesine rağmen beton ve çelikten sonra üçüncü ve onlar kadar önemli bir öğedir. Alman sertlik derecesi 5'in altında olan sular karma suyu olarak kullanılmaz. . Ancak bu sulara yeteri kadar kireç katılarak sertliği arttırılıp kullanılması mümkündür. kum ve çakılın yıkanmasında. ■ Fransız sertlik derecesi 9. yapılmış inşaatın sulanmasında kullanılacak su temiz. aynı şartlarda fakat içmesuyu ile yapılan numunelerin küp mukavemetlerinin %90'ından az olmamalıdır. .Kullanılan sular kesinlikle asitli ve sülfatlı olmamalıdır. ■ Çok kirlenmemiş olmak şartıyla tabiattaki var olan sular karma suyu olarak kullanılabilir. Turnusol kağıdı kırmızı renk veriyorsa bu su asitlidir. Bu tanımları yaptıktan sonra kaliteli bir beton veya betonarme yapı inşaa edebilmek için. Depo yerlerine ait zemin çalışmalarının yanı sıra hidrolojik rapor yersel tetkiklerinde iletim hattı güzergahında heyelan etütlerinin yapılmasına da gerekli önem verilmeli. ■ Organik maddelerle endüstri atıkları hiç bir şekilde bulunmaması gerekmektedir. . kil. betonun bünyesine giren malzemeleri inceleyelim. çakıl ve suyun uygun ölçülerde karışımından elde edilir. SANAT YAPILARINDA BETON VE KALIBIN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Refik TUZLU .Kullanılacak suların asitli olup olmadığı turnusol kağıdı ile anlaşılır. yüksek sıcaklıkta pişirildikten .000 m2 si için yeterli derinlikte 4 sondaj. Karma suyu ile yapılacak beton numunelerinin 7 ve 28 günlük küp mukavemetleri. çamur.000 m2 için en az iki sondaj yapılması önerilmektedir. sonraki her 1. . kum.

Su ile karıştırılıp plastik bir hamur durumuna getirildikten sonra havada yada su içinde yavaş yavaş katılaşarak taşlaşırlar. Piriz adı verilen bu katılaşma olayı 1 saatte başlamak ve en çok 10 saatte tamamlanmak üzere gerçekleşir. ■ Bu süreyi soğuk yavaşlatır. ■ Bu süreyi sıcak hızlandırıcı etki yapar. a) Portland Çimentoları TS19 Portland Çimentosu Standardlarına göre üretilmektedir. Normal Portland çimentoları tam mukavemetlerinin yaklaşık % 70'ini 28 günde kazanır. ■ Normal Portland Çimentosu (NPÇ 350) ■ Yüksek Mukavemetli Portland Çimentosu (YPÇ 500) ■ İlk Mukavemeti Yüksek Portland Çimentosu (İPÇ 600) b) Beyaz Portland Çimentosu (BPÇ 350) c) Yüksek Fırın Cüruf Çimentoları ■ Demir Portland Çimentosu (NDPÇ 350) ■ Yüksek Fırın Portland Çimentosu (NYPÇ 350) Yüksek Fırın Portland Çimentoları, Portland çimentolarına kıyasla rutubete tuzlu suya endüstri gazlarının etkisine daha dayanıklıdır. d) Traslı Çimentolar (T.Ç) Genellikle, kütle betonlarında ve su yapıların da kullanılırlar. e) Alüminli Çimentolar Bu çimentoların sertleşmeleri çok hızlıdır. Prizden 24 saat sonra portland çimentosunun 28 günlük mukavemetine ulaşır. Sülfatlı ve asitli sularla yüksek ısının zararlı etkilerine karşı dirençleri yüksektir. Soğuk havada betonlamaya uygundurlar. Alüminli çimentoların, portland çimentosuyla karıştırılması sakıncalıdır. Çünkü böyle bir karışımda hacimsel genleşme olur. f) Diğer tür çimentolar Hava Sürükleyen Portland Çimentosu: Bu çimentolarda donmaya karşı direnç yükseltilmiştir. Genleşen (Ekspansif) Çimento; Rötre istenmeyen ve genleşme istenen yerlerde kullanılır. Geçirimsiz çimento: Geçirimsiz maddeler katılmış Portland çimentosudur. 3 aydan fazla muhafaza edilmiş çimentolar kullanılmadan önce tekrar kontrol edilmesi gerekir. Çimentonun Türk Standartlarına uygunluğu tespit edilmelidir. Muhtelif fabrikaların çimentoları aynı inşaat ünitesinde kullanılamaz. Çimento rutubetsiz ve üzeri örtülü yerlerde depolanmalıdır. Depo yada ambarlarda çimento torbaları zeminle temas etmeyecek şekilde ahşap ızgara üzerine en çok 8 sıra halinde istif edilmelidir. AGREGA,KUM Kum; Kayaların ayrışmasıyla oluşan ve daneleri delik çapı 7 mm olan elekten geçebilen bir yapı malzemesidir. Kare Delikli Elek İnce kum 0-1 mm 0 - 0,8 mm Orta kum 1-3 mm 0,8-2,4 mm İri (kaba) kum 3 - 7 mm 2,4 - 4,3 mm Kum tabii ve suni olabilir. Tabii kum; dere yataklarından, kum ocaklarından ve deniz kıyısından elde edilir. Suni kum; kalker ve granit gibi taşların konkasörle kırılmasıyla mekanik olarak üretilir. Yapıda kullanılacak kum temiz olmalı beton mukavemetine zararlı yada çeliğe etkiyen maddeler bulunmamalıdır. Dane şekilleri mümkün olduğu kadar yuvarlak, kürevi veya kübik olmalı,

Yapılarda kullanılan kum yeterli derecede sağlam basınca dayanıklı ve çeşitli hava etkilerine mukavim olmalıdır. Deniz suyunun portland çimentosuna etkisi kötü olduğundan deniz kumu ile beton yapılmaktan kaçınılmalıdır. Özellikle yüksek kaliteli betonlar için KUM temiz tatlı su ile yıkanmalıdır. Kum kalitesini basit olarak anlamak için; Bir avuç kum elde ovalandığında toprak gibi' ezilmemeli gıcırtılı bir ses çıkarmamalı, ele yapışmamak, avuçta atıldığında toz ve kir bırakmamalıdır. Kumun içinde toprak ve killi maddelerin varlığım anlamak için; Bir miktar kumu ölçekli cam bir kaba veya bir bardak içindeki suya atılarak basit bir deney yapılır. Su ile karıştırılan kum durulmaya bırakıldığında toprak ve kil kumun üzerinde bir tabaka şeklinde çökelir. Bu tabakanın kalınlığı kum kütlesinin yüksekliğinin 1/14 ünden çok olmamalıdır. ÇAKIL Çakıl ve kumun mukavemeti çimento mukavemetinden hiç bir zaman daha az olmamalıdır. Çünkü kırılma daima malzemenin zayıf olanından ileri gelir. Betonun bünyesine giren çakılların büyüklükleri genellikle 7-70 mm arasında kalır.

GRANÜLOMETRİ Bir kum-çakıl karışımıyla iyi kalitede beton yapılabilmesi için çeşitli çaplardaki tanelerin karışımı içinde bulunması gerekir. Granülometrik birleşimi belirlemek için çeşitli delik çaplarındaki bir elek dizisinden yararlanılır. Her elekten geçen malzeme miktarları bulunur. Agrega yıkandıktan sonra uygun granülometriyi verecek granülometri eğrisindeki limitlere göre en az 4 gruba ayrı ayrı depo edilecektir. BETONUN KARIŞTIRILMASI Karıştırma el ile yapılırsa; Kum, çakıl, çimento önce kuru olarak, beton, tahta veya saç platform üzerinde iyi karıştırılır, bu karıştırma bir yere aktarmak suretiyle en az üç kere yapılacaktır. Sonra süzgeçli kova ile gerektiği kadar su katılarak harç ile sarılmamış hiçbir çakıl veya kırmataş görülmeyinceye kadar karıştırma ve harmanlama işin deva edilecektir. Karıştırma Betoniyer ile yapılıyorsa; Betoniyere konulacak çimento, kum, çakıl yada kırmataş ve su hep birlikte homojen bir şekilde karıştırılacaktır. Karma işi en az 1 dakika olmakla birlikte bu süre betoniyerin kapasitesine de bağlıdır. Mesela; (1.147) m3 kapasiteli betoniyerler için 1.5 dakika karıştırılır. Betona konulan su miktarı azaldıkça karıştırma süresi uzatılmalıdır. Kullanılacak betoniyerler su ayar tertibatlı olmalı. Elde edilen beton 20 dakika içinde kullanılmalıdır.

Betoniyer ile karıştırmada ikinci bir karışım konmadan önce betoniyer tamamıyla boşaltılmalıdır. İş bittiği veya durdurulduğunda betoniyer iyice temizlenmelidir. BETON DÖKÜLECEK YERİN HAZIRLANMASI Beton dökülecek yüzeyler ve kalıpların içerisi su birikintileri,- çamur, talaş, yonga, şekerli maddeler inşaat artıkları ve yabancı maddelerden temizlenmiş olacaktır. Kayalık olan yerlerde, gevşek parçalar kaldırılmalı ve yüzey iyice temizlenmeli, su emme gücü olan yüzeyler beton suyunu emmemesi için beton dökülmeden önce iyice ıslatılmalıdır. BETONUN TAŞINMASI Teknik şartlara uygun olarak hazırlanan beton hemen döküleceği yere taşınmalıdır. Taşıma sırasında beton elemanlarının birbirinden ayrılmaması için taşıma işi sarsılma ve çalkalanma yapmayan araçlarla yapılmalı, bu şekilde taşıma yapılamıyorsa betonun taşınıp döküleceği yerde bir kere daha karılması gerekir. Beton serbest olarak en fazla 1.5 m yükseklikten dökülmemeli; beton oluk yardımıyla dökülecek ve eğim çok fazla ise, oluğun yer yer paletlerle teçhiz edilmesi, kısa parçalardan oluşturup sık sık yön değiştirilerek betonun hızının kesilmesi amaçlanmalıdır. Beton dökme işinde boru kullanılırsa borunun alt ucu dökülmüş beton içinde bulundurulacak, boru her zaman dolu olacaktır. Betonun karıldığı veya betoniyerden çıktığı an ile yerine döküldüğü an arasında geçici süre 20 dakikayı geçmemelidir. Özel karıştırma aletleriyle teçhiz edilmiş kamyonlarla (Transmikserler) taşımalarda süre 45 dakikayı geçmemelidir. BETONUN DÖKÜLMESİ VE SIKIŞTIRILMASI Beton aralıksız dökülecek vibratör ya da el ile sıkıştırılarak sıklığı temin edilecektir. Vibratörle sıkıştırmada betonun homojenliğinin bozulmamasına dikkat edilmeli işin önemine göre vibratörün devir adedi tespit edilmelidir. Beton kat kat dökülecek vibre edilmiş katların kalınlığı vibratör iğnesinin uzunluğunun yarısı kadar olacaktır. El ile sıkıştırmada beton tabaka kalınlığı 15 cm den fazla olmayacak. İki tabakanın dökümü arasındaki zaman 90 dakikayı geçmemelidir. Vibre edilen ve prize geçen betonlar tekrar vibre edilmez. Vibratör iğnesi son dökülmüş beton içine yavaş yavaş m2 yüzeye (4) dört defa eşit aralıklarla batırılacak; Bu aralıklar vibratörün etki alanının çapından fazla olmayacaktır. Döşeme ve kaplamalarda satıh vibratörü kullanılacak; Beton dökümünden 7 gün süre ile her türlü titreşimden korunacaktır. SU İÇİNDE BETON DÖKÜLMESİ İçinde beton dökülecek suyun ısısı +10° altına düştüğünde dökülecek beton en az 300 dozlu ve dışarıda 50 kg fazladan ilave olunacaktır. 25 cm çapındaki borular, yada altı kapaklı kova ile sıkışık bir kütle halinde su altına bırakılacaktır. Beton hiç bir şekilde oynatılmayacak, suda dalga olmaması dikkat edilecektir. Tabandan kaynak suyu çıkıyor ise beton dökümüne zarar vermeyecek şekilde önlem alınacaktır. DENİZ SUYU ETKİSİNDE OLAN BETONUN DÖKÜLMESİ Projesinde 200, 250 dozlu gösterilmiş olan masif beton kısımlar deniz suyu etkisinde kalıyorsa, bu betonlar 300 dozlu olarak dökülecektir. Bu gibi betonlarda deniz suyunun kimyasal etkilerine dayanıklı çimento kullanılmamalıdır. ALKALİ VE SÜLFATLI SULARIN VE ZEMİNİN ETKİSİNDE KALAN BETONLARIN DÖKÜLMESİ Beton işin başından sonuna kadar aralıksız dökülecektir. Buna imkan bulunamazsa zeminden en az 45 cm daha yüksek bir seviyeye kadar aralıksız dökülecektir. Alkali zemin veya alkali suların beton

çimento ve dökülen betonun cins ve özelliğine. Piriz devresinde hava sıcaklığı +3° altına düştüğünde ısının tekrar +3° çıkmasına kadar geçen müddet iskele ve kalıp alma müddetine sayılmaz. yıkanacak kuvvetli dozlu çimento şerbeti döküldükten sonra yeni beton dökülecektir. hava şartlarına göre değişir. DİLATASYON DERZLERİ Bırakılacak dilatasyon derzleri projesinde gösterildiği gibi yapılacaktır. Normal portland çimentosu kullanılıp hava sıcaklığı +3° üstünde kaldığı sürece. asgari bekleme müddetlerini doldurmadan kontrol mühendisinin onayı alınmadan İSKELE VE KALIP alınmaz. İstinat duvarlarında 10 m. Donmuş. Lento . SOĞUK HAVADA BETON DÖKÜLMESİ Hiç bir zaman donmuş zemin üzerine beton dökülmeyecektir. BETONUN BİLEŞİMİ Yerine dökülmüş ve sıkıştırılmış 1 m3 beton bileşiminde bulunan çimento miktarı ağırlıkça belirlenir. 3 m den küçük açıklı kiriş.dökümü bittikten sonra 72 saat beton yüzüne değmemesi sağlanacaktır. Suyun çimentoya oranı % 40 aşmamalı. . Prize çabuklaştırıcı katkı malzemeleri ilave edilmeli. İskele ve kalıpların alınması. kemer Kolon. Binalarda 40 m. KALIP VE İSKELENİN ALINMA MÜDDETİ Beton yeteri derecede prizini yapmadan. üzeri çuval kum. Geceleri ısı 20° fazla olursa sulamaya devam edilmeli. perde 3 gün gibi imalatların yan kalıpları Küçük kenarı 3 m küçük döşeme. En az + 3 dereceye kadar herhangi bir tedbir alınmadan beton dökülebilir. Kanal kaplamalarında 2 m yi geçmemelidir. yağmur ve kimyasal maddelerden korunmalıdır. BETONUN KORUNMASI Beton 7 gün süreyle nemli tutulmalı. BETON EK YERLERİ Momentlerin en az olduğu yerlerde beton 45° eğimli veya dişli olarak bırakılacak. Beton döküldükten 7 gün sonrasına kadar +15° üstünde tutulması gibi tedbirler alınmalıdır. Yeni beton döküldüğü zaman bu yüzeyler temizlenecek gerektiğinde tel fırça kullanılacak. Beton sarsıntılardan. Agrega ve su 40° kadar ısıtılmalı. ± 3 derecede beton yapılması betonun dökülmesi ve korunması için basit tedbirler alınması gerekir. Isı + 3 derecenin altına düştüğü zaman dozaj en az 350 tutulmalı. kırağı ile örtülmüş malzeme kullanılmayacaktır. imalatın büyüklüğüne. hasır örtülmeli ve sulanmalı veya beton yüzeyine kimyevi koruyucu madde ilave edilerek korunmalıdır. Alkali ve sülfatlı zemin ve sulara dayanıklı çimento kullanılacaktır.hatıl. Bir beton bileşimine giren su miktarı olarak Çimento ağırlığının % 25 Kum ağırlığının % 8 ~ 12 si Çakıl ağırlığının % 1 ~ 2 toplamını almak uygun bir yaklaşımdır. Eski beton ile yeni betonun birbirleri ile iyice kaynaması sağlanacaktır. kg/m3 biriminde bulunan bu değere dozaj denir. iskele ve kalıpları 8 gün Küçük kenarı 3 m daha büyük açıklıkta döşeme açıklıkları 3 m 21 gün geçmeden büyük kiriş ve kemer iskele ve kalıplan alınmamalıdır. Traslı çimento kullanılması halinde bu bekleme süresi bir misli artırılır. kar ile karışmış. Betonlara lüzumu halinde maksada uygun katkı malzemesi ilave edilecektir. rüzgardan.

500 Çakıl 0. Birleşime giren su miktarı hem betonun kıvam ve dolayısıyla işlenebilme özelliği hem de mukavemeti üzerine etkir.500 0. Su gerektiğinden çoksa aşırı ölçüde su buharlaştığından geride boşluklu beton kalır ve rötre olayı büyük ölçüde artar. Bazı yerlerde çakıllar toplanır. Beton bileşimindeki diğer önemli nokta su miktarıdır.150 0. Demirli beton agregası 30 mm ye kadar dane iriliğinde olacaktır.580 0.500 0.760 0. Yeterli ölçüde su konulmazsa beton çok kuru olur.580 0. Bundan ötürü işlenebilmesi güçleşir.155 Kum 0. Betonarmede kullanılacak beton genellikle plastik kıvamında olmalı B225 ve B300 yapılacağı zaman su miktarları deneyle kontrol edilmesi gerekir. Agrega Doz 250 300 350 400 Kırma Taş Doz 250 300 350 400 Kum 0.160 Beton dozajlarına göre aranılacak 28 günlük en düşük basınç kırılma dirençleri aşağıda gösterilmiştir. Demirli betonlarda dozaj 250-400 kg/m olacak ve beton içindeki agrega ve su miktarları hacmen tayin edilecektir.790 0.790 0.710 0.500 0.135 0.Beton çelik donatıyı paslanmaya karşı güvenle korumakla görevli olduğundan birleşimde yoğun beton elde edilmesi için yeterli ölçüde çimento bulunmalıdır.580 Çakıl 0.130 0.740 0.125 0.680 Su 0.140 0.740 Su 0. Sıvı betonlar betonarme yapılarda kullanılamaz. Ayrıca çeliğe yeterli ölçüde bağlanmadığı için mukavemet düşer.580 0. Çimentonun prizine yeterli nem bulunmayabilir böylece mukavemet düşer. DOZAJ 250 kg/m3 300 kg/m3 400 kg/m3 Minimum Basınç Direnci 120 kg/cm2 160 kg/cm2 100 kg/cm2 140 kg/cm2 20 x 20 x 20 cm küp D=15 cm h=30 cm silindir 3 225 kg/cm2 195 kg/cm2 .145 0.740 0.

KALIP İSKELESİ Kalıp üzerine gelecek yükleri taşıyan makas. Beton dökümü ve betonun prizi esnasında yerinden onamayacak şekilde iyice bağlanmalıdır. kalıplan indirme tertibatı ve parçalardan kurulu sisteme iskele denir.000-12. Ahşap olarak yapılır ise. betonarme işleri projelerindeki biçimde durmasım sağlamak için kullanılan yüzey kaplaması bu kaplamanın bağlantı ve tahkimi için kullanılan parçalardan meydana gelen bir sistemdir. sınıf cam kereste mukavemetinden az olmayan diğer cins keresteden imal edilecektir. demir çubuk aralıkları 30 cm den az olduğu takdirde bir sıra atlayarak bağlanmalıdır. . **Kb<28-'28 günlük silindir numune (d=15 cm.5 katı kalınlık etrafında kıvrılmalıdır. Kesit değişikliği olmayan sağlam ve düzgün çıralı ÇAM veya 2. ÇIPLAK BETON KALIBI Görülen yüzleri olduğu gibi bırakılarak istenilen görünüşte yapılacak olan. Yerine konmuş demir kirden. Bu kalıp dakikada 8. 1. Etriyeler kendi çaplarının en az iki katı kalınlıkta. Demir yerine yerleştirildikten ve bağlandıktan sonra kontrol mühendisi tarafından muayene ve kabul edildikten sonra beton dökülmeye başlanılmalıdır. tuğla parçası. yağ vs maddelerden temizlenmelidir. Demirin kalıba değmesini önlemek ve demir sıralarını birbirinden ayırmak için çakıl.000 devirli vibratörün tesisine dayanacak şekilde takviyeli olacak ve kalıp yüzeyinin birleşme yerleri suyu sızdırmayacak nitelikte olacaktır. zararlı pastan. diğer betonarme demirleri kendi çaplarının en az 2. uygun araçlarla temin edilmeli.Betonarme Demirlerin Yerine Koyma ve Bağlama Betonarme demirleri. İskele çelik veya ahşap olabilir. kiriş. döşeme gibi aksamın demirleri gruplanarak (poz no yazılı) etiketler takılmalıdır. çapraz. bağlantı. Dönük çatlaklı Çıkar budaklı. madeni boru parçası kesinlikle kullanılmamalıdır. projede gösterilen yerlerine yerleştirilecektir. dikme. Betonarme demirlerinin aralıkları her iki istikamette 30 cm den fazla olduğu zaman demir çubukların birbirini kestiği her noktada bağlanmalı. BLOKLAR ASKILAR vs. KALIP Her çeşit beton. kırma taş. KALIP VE İSKELE Beton ve Betonarme inşaatın kalıp ve iskeleleri projesine göre yapılacaktır. İmal edilen kolon. dikme tabanı ve yastıkları. demirli ve demirsiz betonların kalıbıdır. Madeni mesnetler beton dış sathına çıktığından galvaniz olması gerekir.Betonun tanım ve sınıflandırılması: Kb28 (Kg/cm2) ** Sınıf Vb2s (kg/cm2)* I B300 300 240 iyi Beton II B225 225 195 Normal Beton III B160 160 140 Normal Beton *Vb28'-28 günlük küp numune (20x20x20 cm) basınç kırılma direnci. h=30 cm) basınç kırılma direnci. boya. 2. Demirlerin kalıp yüzeyine olan mesafesi. ahşap.Demirlerin Kesilmesi ve Kıvrılması Betonarme demirler projesinde gösterildiği şekilde bükülecek. bükülme kesinlikle demir ısıtılmadan yapılacaktır. Bu bloklar idarenin kabul edeceği şekil ve boyutlarda ÇİMENTO harcından yada MADENİ mesnetlerden yapılmalıdır. payanda. BETONARME DEMİRİ Betonarmede kullanılan çubuk demirler düz ve nervürlü olacaktır.

kuyunun duvara yaklaştırılmamasına. Kalıp ve iskele üzerindeki bütün yükler göz önünde bulundurulacaktır.50 m aşağıda kalmak üzere kesilmelidir. vidalar gibi ayarlayıcı ve indirici tertibatlar konulmalıdır. İskelenin oturduğu zemin dayanıklı olmazsa tertibat alınacak (kazık. projedeki ölçülerde beton kitlesi elde edilebilecek tarzda sıhhatle yapılmış ve takviye edilmiş olacaktır. sistemin sürekli ve iyi bir şekilde çalıştırılması için. kum kutuları. Kalıp cidarlarım birbirine bağlamak için kullanılan madeni gergiler beton yüzeyinden en az 5 mm içerden betona zarar vermeden kesilecek tarzda yapılmalıdır. genişliğinden az olmamalı. montaj ve demontajda sorun yaratmaktadır. Ahşap gerilmeleri. rahat bir montaj için bina yüksekliğinin 4 m. pompa montajının ve demontajın kolaylıkla yapılabilmesi için. Beton dökülmeden veya beton dökümü esnasında iskelede vuku bulacak ufak çöküntüleri düzeltmek. bu yükseklik. Kurulan kalıp iskelenin şekil değiştirmesine sebep olacak sarsıntılı ve üzerine ilave yükleme yapılmayacaktır. İÇMESUYU TESİSLERİ SANAT YAPILARINDA UYGULAMAYA YÖNELİK ÖNEMLİ DETAYLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2. toplama depolarının yerleşimine çok dikkat edilmelidir. Bina içindeki boru kanalının genişliği.dir.Bölge Müdür Yardımcısı Terfili içmesuyu tesislerinde. Terfi merkezi kapısı da m. bina içinde bulunan boru kanalının terfi hattını karşılaması sağlanmalıdır. Ahşap kalıplar araları açılıp harcı akıtmayacak. sert ağaçtan kamalar. terfi merkezinin ortasına getirilmesine özen gösterilmelidir. gibi. Dış tesirlere. olarak planlanması ve projelendirilmesi gerekmektedir. terfi hattı istikameti. Kalıp tahtaları mutlak suretle eşit kalınlıkta olmalıdır. Kaide betonu yüksekliği 40 cm. caraskalın kanca boyu 50 cm. her tesis için yeniden ölçümlendirilmelidir.İskele keresteleri genellikle dört köşe kesitli olacaktır. . Bina yerleştirilirken. kapılar dışa açılır yapılmalı ve kapı. darbelere maruz betonlarda sivri köşe ve hatlara mani olmak için bu kısımlarda kalıplar çıta ile beslenmelidir. kuyu borusunun karşısına getirilmelidir. kalıp ve iskelenin sökümü sırasında sarsıntı ve zararlı gerilmeleri önlemek için işin ehemmiyetine göre gerekleri yerlere verenler. Kalıp ve iskele hesaplarında taze beton yoğunluğu 2.  Elyaf istikametinde basınç 60 kg/cm2  Eğilme istikametinde basınç 80 kg/cm2 Elyafa dik istikametle basınç 15 kg/cm2  Elyaf istikametinde kesme 6 kg/cm2 olarak proje tanzim edilecektir. öncelikle derin kuyu ve yatay milli motopomp terfi merkezi ile. Ancak. yol durumu ve sondaj kuyusunun konumu dikkate alınmalı. beton) vs. Kalıp yüzünde kullanılacak tahtaların kalınlığı 2 cm' den az olmayacaktır. Derin kuyu motopomp binalarının yerleşiminde. Derinkuyu tip projelerindeki bina yüksekliği 3. dalgıç pompa kolon borularının boylarının 3 m. terfi çapma göre.400 kg/m3 olarak alınacaktır. çarpılmayacak. olmasından dolayı. Tahtaların kalınlıkları mukavemet hesaplarına göre tayin edilecektir. Dikmelerin yuvarlak kesitli olmasında sakınca yoktur. geldiğinden. (BURSA) BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Simavi BAKIR . Kalıp ve iskele söküldükten sonra iskele altına çakılan kazıklar çıkarılarak veya kazık başları zemin seviyesinden veya en düşük su seviyesinden 0.25 m.

en önemli sanat yapılarından biri de yatay milli motopomp terfi merkezleridir. motopomp şase ölçüleri alınarak. Bu nedenle. Terfi debisine göre. pencere korkulukları takılmadan kırılmamalıdır. olması nedeniyle. toplama depolarının fazla gömülmemesi gerekmektedir. iletim hatları ile. belgeleri alınıp. gaz kaçağı halinde. rüzgar hakimiyeti dikkate alınarak. terfi . Motopompların üzerinde çalıştığı kaide betonları dökülmeden önce. kum veya strafor ile binadan tecrit edilmelidir. boru hatlarında hareketlenmelere ve bunun sonucunda su kaçaklarının ortaya çıkmasına sebep olurlar. diğer ünitelere zarar vermeyecek şekilde inşaa edilmelidir. depo krepin kotu ile. alınacak tedbirlerin başında tespit kitleleri gelir. pompa salonundan yer kazanmak için. keson çapının 3-3. buna göre beton kaide kitlelerinin dökülmesi gerekmektedir. kuyulardan veya kaynaklardan gelen suların toplanıp. Bunun gibi tip projelerin tadilatları. İçmesuyu tesisleri bünyesinde bulunan depo manevra odaları ve şebekede terfi hatlarında kullanılan vanalar. kuyu binası bitmeden kapı. Terfi hattı. eğer sağlanmıyorsa. Toplama depolarının fazla gömülmesi halinde. ayrı bir terfi merkezi düşünülmeli veya keson kuyu üzerine yapılacak terfi binasının ölçüleri önceden planlanmalıdır. Keson kuyular üzerinde yapılan terfi binaları. ilgili Kontrol Mühendisleri ile görüşülüp. Toplama depolan. o işin yazışma dosyasına konulmalıdır. Tip projede. Burada dikkat edilmesi gereken konulardan biri de. içmesuyu tesislerinde. kesinlikle kreyn monte edilmesi gerekmektedir. emme kollektör borusu oraya yerleştirilir. üç gruplu terfi merkezi projesini ele alırsak. yemlemeyi sağlamak için. kaidenin binadan tecrit edilmesidir. Eğer buna dikkat etmezsek. İçmesuyu tesislerinde diğer önemli konu da tespit kitleleridir. Sondaj firması tarafından. toplama depolarının yerleştirilmesi.5 m.E. tesis gömme depolarına su terfi eden motopompları besleyen depolardır. çekvalfler. debisi fazla ve yüksek Nm'li motopomplar binaya girmemekte olup. isale hatları ve şebeke boruları. binada çatlamalara. Bunun yanında çok eğimli güzergahlarda.S. her tesis için tadilatlarının. kuyu ağzına dökülen koruma betonu. İletilen suyun hareketinden ve basıncından ileri gelen bu kuvvetler." motopomp montajına uygun hale getirildikten sonra işe başlanması gerekmektedir. Toplama deposu ve terfi merkezi yerleşiminde. Kırıldığı ve kontrol edilmediği taktirde. boruların aşırı eğim nedeniyle aşağıya kayma tehlikesi vardır. işe başlanmadan önce yapılması gerekmektedir. emme kollektörü. kollektör kanalı ve boru çaplarının ölçülendirilmesi gerekmektedir. Klorlama binaları. Örnek olarak. Bu nedenle.Projede olmasa dahi. Ancak. kuyuların doldurulduğu görülmektedir. terfi merkezi salon kotunun. Kontrol Mühendisi arkadaşlar tarafından çok iyi incelenmesi gerekmektedir. bina dışında bir kanal yapılarak. Yatay milli motopompların yemlemeli olarak çalışmaları istendiğinden. motopomp giriş ve klorlama kapıları dışa açılmalıdır. montaj ve demontajda zorluklarla karşılaşılmaktadır.E. klor odasının yanında bulunan boşluğa tüp odası veya salona ilave edilmesi uygun olacaktır. toplama deposu ve terfi merkezi kollektör kanalı tahliyesi cazibe ile sağlanmalı. motopomp salonuna açılan sürgülü veya katlanır kapı yapılması ve motopomp montaj ve demontajı için. Kaide betonları. Yüksek terfili tesislerde. Terfili içmesuyu tesislerinde. motopompta arızalara sebep oluruz. bilhassa arıtma tesislerinde. şebeke borularını rijitlemek ve hatları basınçlara karşı sağlamlaştırmak için.S. bina içindeki kollektör kanalı çok yer tutabilir. İnşaat ve Makine Mühendisi arkadaşların koordineli olarak çalışmaları gerekmektedir. terfi merkezinden daha aşağıya gömülmesi gerekecektir. Bankamız motopomp binaları tip projelerinin. Bu binaların iyi şekilde yerleştirilmesi ve pompa salonunun dizaynında. İçmesuyu tesislerinde. terfi hatlarında binanın dışına kesinlikle hat vanası konulmalıdır. terfi hattının patlaması veya yağışlar nedeniyle. O taktirde. pompa şase ölçülerine göre kaide ölçülerinin belirlenmesi ve işletme debisine göre. kontrol elemanlarının dikkat etmesi gereken en önemli konulardan biridir. Tüm motopomp binalarının. demontaj parçaları ve yangın hidrantlarının T. belgeli olmasına dikkat edilmeli ve T. terfi merkezi motopomp salonu ve toplama deposunun manevra odası sualtında kalma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. ilettikleri suyun basıncı altında daima içsel kuvvetlere maruzdur. Bu nedenle. terfi merkezinin gömülmesi halinde.

sirayet etmesi muhtemel olan tesislerde yapılacak iş. Daima yerleşim birimine öncelikle içme suyunun ulaştırılması hedef alınmalıdır. DON DERİNLİĞİ. zarar ziyan ve irtifak hakkı problemleri zamanında ve süratle çözümlenmeli ve tesis inşaatının zamanında ikmal edilmesi sağlanmalıdır. Ancak işletmeye açılan bu kısımları bir tutanak dahilinde belediyesine teslim edilmelidir.7.Bölge Müdür Vekili 1-ÇALIŞMAYERİ: 1. İçmesuyu tesisleri depolarında.HENDEK TABAN GENİŞLİĞİ : Bankamız İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamenin 13. e) Çalışmanın bittiği kısımlar temizlenmeli. duvar geçiş parçalarına sızdırmazlık çemberlerinin kaynak edilip. Çalışma yeri konusunda. f) Uzun yıllara. edilmediği kontrol edilmeli ve ona göre beton dökülmelidir. kaptaj. Bankamız Yapım İşleri Genel Şartnamesi. Keza sözleşmenin feshi halinde de tesisin inşaatına başlanmış bölümlerinin azami ölçüde bütünlük arz edecek şekilde yapılmış olması sağlanmalıdır.İnşaat çukurlarında (Hendek veya Temel Kazısı) çalışmak için gerekli. d) Belediyelerle gerekli koordinasyon sağlanarak kamulaştırma. Çünkü işletme esnasında çıkabilecek arıza ve hataların belediyesinden kaynaklanıyor ise bu arıza ve hataların sorumluluğu belediyesine aittir. c) Tesis inşaatı daima bölgesel bir bütünlük arz edecek ve su verilip işletmeye açılabilecek tarzda yürütülmelidir. 2. karıştırıcı. boru ek parçası armatür vs toplanarak şantiyede istif edilmelidir. İÇMESUYU İNŞAATINDA ÇALIŞMA YERİ. çökeltme ve filtre havuzlarında sızdırmazlığı sağlamak için.İçmesuyu tesisi ile ilgili boru hattı veya sanat yapışırım yapıldığı mahal. 2. b) Yıl içi ödeneğinin sağladığı imkanlar çerçevesinde işlerin yapımı esnasında.merkezindeki basma kollektör boruları ve bina dışındaki terfi hattı tespit kitle betonları dökülmeden pompalar çalıştırılmamalıdır. isale. Bu hükümlere aynen uyulması zorunludur. . Çalışma yeri konusunda aşağıda belirtilen hususlara dikkat edilmelidir: a) Onaylı projesi olmayan hiçbir ünitenin inşaatına başlanılmamalıdır. içmesuyu inşaatına ait Özel ve Teknik Şartname hükümleri ile 3. bölgesel bütünlük arz edecek şekilde tamamlanmalı bu kısımları Belediyenin talep etmesi halinde işletmeye açılmalıdır. yürünebilir alana çalışma yeri denir.1996 tarih ve 1996/36 sayılı genelgede belirtilen hususlara dikkat edilmelidir. ŞEV VE İKSA KONULARINDA GENEL NOTLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 7. Bu arızaların imalat hatalarından meydana gelmesi halinde sorumluluk yükleniciye aittir.maddesi çok açık ve net olarak çalışma yeri ve hendek taban genişlikleri hakkında hüküm ihtiva etmektedir. İçmesuyu tesislerinde çalışma yerleri onaylı projesinde belirlenmektedir. (ANKARA) BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Sıtkı ŞİMŞEK . Dolayısıyla bu gibi yerlerde dağınıklık önlenmelidir. Herhangi bir nedenle işin sözleşmesinin tasfiyesi halinde. depo ve şebeke öncelik sırasına uyulmalıdır. inşaatı biten kısımların su verilip işletmeye açılabilecek ve tasfiye kabulü yapılacak durumda bulunması sağlanmalıdır. HENDEK TABAN GENİŞLİĞİ. arıtma tesisi bünyesinde bulunan giriş havalandırma yapıları.

Kazı ve iksa projesi verilmemesi halinde bedeli (a). iksalı paçal kazı fiyatı tarifindeki iksa türlerinden ayrı ise. hiçbir şekilde (d) boru dış çapı yada taban betonu dış genişliğinden az olmayacaktır. iksa bedeli. den büyük oluşundan dolayı ferşiyatın yapılabilmesine imkan verecek iksa türü.60° den dik şevli hendeklerde: d + 2 x 35 cm . den fazla olan hendek kazılarında zemin cinsi. gerekirse hendek tabanında (d) genişliğinde sandık şeklindeki kazı yapılacak ve bu kazı bedeli fiilen uygulanan iksa türü esas alınarak iksalı paçal kazı birim fiyatı üzerinden.İksalı hendeklerde : d + 2 x 35 + 2 x 5 cm c) d > 70 cm ise. kazı ve iksa projesinin gerekmesi halinde bu gibi yerlerde uygulamayı. Tatbikat projesinde hendek kazı kesitleri bulunmuyorsa hendek tabanına varsa kuru dolguya oturduğu seviyede ölçülmek ve (d) boru dış çapı. iksalı inşaat çukurlarında yapı elemanının varsa taban betonunun dış yüzeyi ile iksa kaplama yüzeyi arasındaki (İksa hariç). (b).80 m. Bu şartlan temin etmek üzere. Bölge "Müdürlüğünün yazılı emri olmadan borular arası 20 cm. çalışma hacmi ile birlikte taban genişlikleri. Kazının iksalı yapılması halinde 2x5 cm ilave edilir. içmesuyu boru boylarının 5 m. (e) ve (f) fıkralarında belirtilen hükümlere göre ödenecektir h) Derinliği 1. f) Hendek tabanına kum çakıl serilmesinde. j) Sözleşmesinde başka koşul yok ise. den az hendeklerde 0. Hendek tabanı genişlikleri. varsa dolgu üstü seviyesi ile kesiştiği noktaya kadar net genişliklerdir. kazının şevli veya iksalı yapılabilir durumda olduğu veya kazının bu türlerden sadece birisi ile yapılabilir durumda olduğu hususunun. (d) ve (e) fıkralarında belirtilen esaslar dahilinde tespit edilecektir. i) Çalışma yeri genişliği. (c). yüklenici yollan eski haine dönüştürmek zorunluluğundadır. (b).60° den yatık şevli hendeklerde : d + 2 x 20 cm . trafik ve çevre şartları dikkate alınarak kazının şevli veya iksalı yapılmasının mümkün olması halinde şev-iksa mukayesesi yapılarak ekonomik olan kazı türüne göre ödeme yapılır. Ancak yukarıda sayılan sebeplerden ötürü şevli veya iksalı kazıdan herhangi birinin yapılmasının mümkün olamayacağı hallerde şev-iksa mukayesesine gidilmeden imalatın yapılmasını mümkün kılan kazı türü uygulanır. müteahhit tarafından DİN 4124 ve TS 2519 a uygun olarak hazırlanacak kazı veya iksa projesinin Bölge Müdürlüğünce onaylanmasından sonra başlanacaktır.60° den yatık şevli hendeklerde: d + 2 x 45 cm . Kontrolün isteğine göre yolun yeniden yapımında kullanılması kabil olacak yol malzemesi. diğer . den fazla döşenemez. d) Aynı hendek içinde birden fazla borunun yan yana bulunması halinde. iksasız inşaat çukurlarında da yapı elemanlarının varsa taban betonunun dış yüzeyinden zemin şevinin tabanla. mesafe bırakılacaktır. eğer yapılan iksa. ferşiyat ve imalatın yapılacağı dolgu üstü seviyesindeki hendek genişliği (a).den az olamaz. (c).İksalı hendeklerde :d + 2x20 + 2 x 5 c m b) 40 cm < d <70 cm ise. yapılacak imalat türü. .60 m. varsa taban betonu dış genişliği olmak üzere boru hatlarına ait hendeklerin içinde yürünebilir.60° den dik şevli hendeklerde : d + 2 x 60 cm . .den ve 1. derinliği 1. borular arasında 20 cm. ve daha derin hendeklerde 0. fiilen yapılan genişlik esas alınmak üzere. (d). a) d < 40 cm ise. Bölge Müdürlüğünce onaylı tutanakla belirlenmesinden sonra başlanacaktır. g) 5 m. Uygulamaya.50 m. kazı bedeli de iksasız paçal kazı bedeli üzerinden ödenecektir. Ancak. fiilen yapılan iksa türüne göre.Şevli hendeklerde : d + 2 x 20 cm .Bütün kazılar tatbikat projesinde mevcut kazı kesitlerine uygun olarak yapılacaktır. . e) Kontrol Mühendisi ve Bölge Müdürünün gerekli görmesi şartı ile sanat yapılarında çalışma yeri genişliği en fazla 60'ar cm olacaktır. kum-çakıl tabakası trapez kesitinin alt taban genişliği. den derin hendek ve temel kazılarında.İksalı hendeklerde : d + 2 x 60 + 2 x 5 cm olarak alınır.50 m.50 m.

hendeğin projesinde belirlenen üst genişliğinde her bir taraf için 15 cm den fazla olmayacaktır. 4. e) İnşaat çukurunun yada hendeğin içindeki ve dışındaki yükler ve sarsıntılar.DON DERİNLİĞİ Hendek derinliği. d) Temel ve hendek derinliğinin çevredeki yapılara mesafesi. Sökülecek kaldırım asfaltı ve beton yol kaplama malzemesi.000 mt. Meskun mahalde. yeraltı suyunun fazla olduğu ve yüzeye çok yakın olduğu yerlerde su boşaltma giderleri ve zorluklan göz önünde tutularak şehir içi gibi zemin üstünde dolgu yapılmasının mümkün olmadığı hallerde yukarıda verilen değerler azaltılabilir. maddesi c fıkrasında belirtildiği gibi gerek isale ve gerekse şebeke hatlarında don. c) Yumuşak kayada p= 80°. Zemin üstünde dolgu yapmanın imkanı varsa boru hattı su seviyesi üstüne alınır. inşaat çukuru ve hendeklerin açık bırakılacağı zaman süresi. "Şehir ve Kasaba İçmesuyu Projelerinin Hazırlanmasına Ait Yönetmelik" in 6. i) Şev-iksa maliyet mukayesesi gibi bilgilere ihtiyaç vardır. Ayrıca. d) Sert kayada ise p= 90 ° olabilir.25 mt. zemindeki tabakalar.HENDEK DERİNLİĞİ .000 m. zeminin özelliği yanında. . kazı içinde ve yanındaki yükler ve sarsıntılar göz önünde tutulmak suretiyle saptanır. alınır. sadme ve ısı etkileri göz önünde tutularak 0-2. kotuna kadar boru üstünden zemin yüzüne kadar 1. b) Sert yada yan sert kohezyonlu zeminlerde p açısı en çok 60°. ŞEV VE İKSA Hendek yada inşaat çukurlan şevlerinin yada iksalarının stabilite emniyeti hakkında karar verebilmek için. 2.HENDEK YAN YÜZLERİNİN GÜVENLİĞİ. h) Stabilite emniyet tahkiki (Bu standardın hükümlerine göre yapılması zorunluluğu olması halinde). 3. derinliğe borular döşenir. Bu gibi hallerde dolgunun yüzeysel sulara engel teşkil etmemesi için üst ve alt geçitler düşünülür. Müteahhit yol üst yapa malzemesini düşey ve düzgün kesecektir. 4124 DİN normlarına göre şev açıları zeminin özelliğine göre aşağıdaki değerleri alabilir. pissu kanalları ve benzerleri. kotunun üzerindeki yerlerde boru üstünden zemin yüzüne kadar bu derinlik 1. don seviyesinin yüksek olduğu kısımda dolgu malzemesinin su geçirmeyecek şekilde istiflenmesine dikkat edilir. a) Kohezyonsuz yada yumuşak kohezyonlu zeminlerde p açısı en çok 45°.00 m.kazı malzemesinden ayrılarak belirli yerlerde istif edilerek korunacak ve gerektiğinde kullanılacaktır. Sadme tesirleri ve lağım sularına karşı özel tedbirler alınarak hendek derinliği gerektiğinde azaltılabilir. c) Yeraltı suyu durumu. b) İnşaat temel zemininin durumu. Ancak. lağım mecraları ile kesişme veya yakınlaşma hallerinde kesişme noktası projeleri hazırlanır. a) İnşaat çukuru yada hendeğin boyutları ve derinliği. genel olarak don seviyesi göz önüne alınarak incelendiğinde. f) İnşaat çukuru yada hendek çevresindeki tesisler. Şev eğimi. g) İksa cinsi ve uygulama resimleri. zemin mekaniği deneylerinin sonuçlan.

oturmalar.a) Mevcut yapı tesislerinin tehlikeye düşmesi. gergi ve bulonlar. öncelikle kontrol mühendisi ile yüklenici arasında tanzim edilecek ve zeminin tarifini. Statik hesaplar ve konstrüksiyon resimleri de onaya sunulacaktır. kaza yapabilecek sulara karşı müteahhit gerekli tedbirleri. Bankamız "İÇMESUYU İNŞAATINA AİT ÖZEL VE TEKNİK ŞARTNAME" nin boru hendeklerinin güvenliği (madde 14) maddesinde aşağıdaki hususlar yer almaktadır. İksalar en büyük yükler ve en elverişsiz durumlar gözetilerek TS 2519'a göre boyutlandırılacaktır. Yapı temelinde yada çevresinde oluşacak kabarmalar. İksa elemanlarının inşaatının yürütülmesi sırasında aynı zamanda başka amaçla kullanılabilmesi. İksalar burkulmaya ve devrilmeye karşı stabil olmalıdır. Kazıya iksa yapılması halinde. sarsıntılar ve ayrıca su düzeyleri. özel yüklemeler ayrıca göz önünde bulundurulur. Yükler TS 498 standardına uygun olarak alınmalıdır. Burkulma. gevşemesine karşı gerekli önemler alınmalıdır. İksa elemanlarının tümünün boyutları hesaplanarak saptanır. işin yapılmasını mümkün kılacak ölçüde şevli veya iksalı olarak yapılması için. Yağmur yada başka sebeplerle inşaat çukura ve hendek içerisine akıp herhangi bir hasar. hacim durumunu da kapsayacaktır. b) Serbest ve temel kazıları ile hendek kazılarında 1. Karayolu için. burkulma. temizleme ve nakliye bedelleri ödemede dikkate alınmaz. proje ve şartnamelerde kayıt ve ayrıntı bulunmuyorsa. iksanın yalnızca taşıma düzlemine göre yapılmayıp. yüklemelerde özel talimata uyulur. iksanın teşkili için cidarlarda yapılan fazla kazının 5'er cm' den 10 cm' lik kısmı iksa tutucu perde genişliği olarak ölçüye ithal edilir. Ancak. Ödemede daha ucuz olan fiyat uygulanır. İksa kaplaması zemin yüzeyinden yada güvenlik şeridinden en az 15 cm yüksek olmalıdır. Ahşap kaplama kalasları en az 5 cm kalınlıkta. ankraj. den fazla ve zeminin kendini tutamaması halinde ise kazıya verilecek şev veya iksa seçiminde çalışma güvenliği de dikkate alınarak yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılır. şev veya iksalı kazıdan hangisinin daha ucuz alacağının mukayesesini içeren tutanağın Bölge Müdürlüğünce onaylanması gereklidir. Bankamız Birim Fiyat Tarifleri Cetvelinin "KAZILARLA İLGİLİ HÜKÜMLER" Bölümünde. Boru hendeklerinin iksasında uzun boruların hendeğe indirileceği ve mevcut alt yapı tesislerinin hendekle kesişeceği önceden dikkate alınmalıdır. Stabilite hesaplarında (çelik inşaata ait stabilite durumları. Kama. den büyük olması. a) Sanat yapılarının serbest ve temel kazı hacimleri.50 m. Bulonlu bağlantılarda yeterli büyüklükte ve kalınlıkta altlık levhalarının bulunması zorunludur. örselenmiş zemin durumları göz önünde tutulmalıdır. c) Kazıda yüklenicinin kusuru yüzünden meydana gelen kaymalardan kaynaklanan genişleme hacmi. kazı çukurundaki çalışma hacmini en az daraltacak biçimde yapılmalıdır. devrilme hesapları. bunun değişmeleri. ancak iksa güvenliğinin tehlikeye düşmeyeceğinin saptanması ile mümkündür. c) Özellik gösteren etkenlerin şev emniyetini tehlikeye düşürmesi hallerinde şevlerin kendini tutma emniyeti hesapla tahkik edilmelidir. b) Şev yüksekliğinin 5 m. yapının temel seviyesindeki taban kenarlarına en çok 0. Ancak kendini tutamayan ve kazı yapılırken meydana gelen çökmelerle imalat veya ferşiyatın yapılmasını imkansız kılacak durumda olan zeminlerde kazının. İksa.50 m. (akarsu yataklarında zorunlu olarak yapılan imalatlar hariç) masrafı kendisine ait olmak. eklenerek (Kontrol Mühendisinin gerekli görmesi ve bilfiil yapılması şartı ile) bulunacak kazı boyutları esas alınmak suretiyle hesaplanır. derinliğe kadar kazı yan yüzeyleri düşey olacaktır. devrilme) esasları göz önünde tutulacaktır. Fazla zemin yükleri ile şiddetli sarsıntıların oluştuğu yerlerde destek değiştirilmesinden ve ağır destekler kullanılmasından mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Desteklerin kaymasına. Kazı derinliğinin 1. Bu gibi tedbirlerin zamanında alınmamış yada yetersiz olarak alınmış olması dolayısıyla hasıl olan kaza ve zarardan müteahhit sorumlu olacaktır.60 m. . düzgün kesilmiş ve keskin kenarlı olmalıdır.

İksa kaplamaları ile zemin arasında oluşabilecek boşluklar derhal doldurulacaktır. ahşap. Kalaslar yalnız tabana kadar çıkabiliyor ve fazla indirilemiyorsa bu durumda özel güvenlik önlemleri alınır. idarece saptanıp Müteahhit palplanş bölgesinin de gereken sızdırmazlığını sağlar. aralıklar ile desteklenir. Bütün elemanlar. destekler kuşaklara iyice tutturulmalıdır. yatay kaplamalı iksa uygulanır. Çakılmış çelik profiller arasına destekler konmalıdır.2. Kazı her zaman yaklaşık ve ancak bir kalas genişliği kadar ileride yürütülür. İksanın yapılmasında kazıya ayak uydurulması zorunludur. izin verilen gerilmeler ve eğilmeleri aşmayacak biçimde boyutlandırılır. Kazı yapılırken ve kazı bitmiş durumda iken. kuşak ve başlık kirişleri ile birbirine tutturulur. göğüslemeler ile yada levhalar en az 3 kalası tutabilecek biçimde yerleştirilir. Sarsıntılarda ve değişik yüklemelerde özel bir denetim zorunludur. Düşey kalaslar. . düşey kalasların alt uçları en az 30 cm. Destekler ve ankrajlar sürekli olarak gergin tutulacak ve bu durum denetlenecektir. İksa kaplamaları arasında iyi bir kenetlenmeye ve sızdırmazlığa gerek olmayan durumlarda. kelepçe. Her göğüsleme en az iki destek ile tespit edilir. çelik ekleme levhaları.sıkıştırma ve çektirme olanağı sağlayacak biçimde olmalıdır. Meskun mahalde ve yapılaşmanın olduğu yerlerde yatık şevin yapılamaması gibi. işin ekonomikliği yanında yapılabilirliğine de dikkat etmek gerekir. zemin cinsine ve su durumuna göre saptanarak uygulama yapılır. yük dağıtma kirişleri yada uygun yardımcı elemanlar tercih edilebilir. kazıya paralel olarak indirilmelidir.50 m. Bütün desteklerin mesnet ve oturma alanlarına sıkıca yerleştirilmesi zorunludur.Eğer zemin kazı sırasında iksadan önce bir kalas genişliğinde kendini tutabiliyorsa. İksa kaplamaları zemine sıkı sıkıya yaslanmalıdır. çakılırken ve yan yana gelince bir biri üzerine iyice oturmalıdır. Destekler. Burulmuş yada eğilmiş çelik elemanların kullanılmasına izin verilmez. Kalaslar genel olarak 1. Çakma derinlikleri. zemine çakılı olmalıdır. ancak kuşaklara ve kelepçelere oturtulabilir. çelik elemanlar ile kaplama yapılabilir. bunların yerine başlık kirişleri. Arazide özel durumlarda ara destekler gerektiğinde. betonarme. Palplanşlar. Ayrıca her kalasın sonlarına yakın birer destek yerleştirilir.50 . yapılacak iksanın uzun içmesuyu borularının ferşiyatını imkansız kılabileceği unutulmamalıdır. Çelik iksa kaplama elemanlarının yanlara kaçmaması ve istenmeyen biçimde eğilmemeleri için. Çelik kaplama elemanları bütün boylarınca aynı biçimde olmalı. Şev iksa mukayesesinde. Ahşap desteklerin ekli olmasına izin verilmez. Sözleşmede belirtilmemiş ise. çelik palplanş seçimi.

. nakliyelerin imalatın % 15-20'si oranında tutmakta olduğu bilinmekle beraber.NAKLİYELERİN KEŞİF İÇİNDEKİ ÖNEMİ. Genel tecrübeler. özellikle kazı ve stabilize taşımalarından ileri geldiği görülmektedir. KAZI TAŞINMASI VE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN . Önemli keşif yanılmalarına yol açtığı için seminerde bu konunun ayrıca işlenmesi amaçlanmıştır. son zamanlarda uygulamada bu oranın % 100 oranı aştığı durumlar gözlenmektedir.Daire Başkanı İçmesuyu tesis inşaatlarında nakliyeler (imalat+ ihzarat) önemli yer tutmaktadır. Demir. çimento gibi malzemelerin nakliye bedellerinde yanılmalar önemli miktarda olmamakla birlikte bu orandaki aşırı artışların.

Maddesinde platform kazı projesinin ihale öncesinde tespit zorunluluğu. Bankamız İçmesuyu İnşaatına Ait Özel ve Teknik Şartnamenin 27. miktar vb. Örneğin yükleme-boşaltma ödenemeyecek bir imalata mükerrer yükleme-boşaltma bedeli ödenmemelidir. mükerrer nakliyeler söz konusu olmakta böylece gereksiz keşif artışlarına yol açılmaktadır. öngörülen miktarda platform kazısı açtırılıp bedeli ödenmeli. Bazı durumlarda özellikle borularda malzemelerin uygun yerlere istif ettirilmemesinden dolayı. genişlik. Keşifte yer alması halinde de öngörülen kesimlerde. bu borular boru firmalarına şantiyede istifli teslim esasına göre ihale edilmektedir. SERVİS YOLU VEYA PLATFORM KAZISININ ÖDEME ESASLARI İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN . bilahare projesinin hazırlanacağı göz önünde tutulmalıdır. tesise ait proje yaptırılması safhasında gerekli yerler için platform kazısı projesinin de hazırlanmasıdır. Bu bakımdan işin keşfinde yer almaması halinde platform kazı bedeli ödenmemelidir.Daire Başkanı Bankamızca yaptırılan içmesuyu tesis inşaatlarında depo ve isale hatları için zorunlu hallerde platform kazısı yaptırılmaktadır. böylece ihale rekabeti yönünden de sıkıntı yaratılmamalıdır. Bunun için esas olan. . Bu fiyatların gerçekçi tespit edilmesi sonradan meydana gelebilecek yakınmaları önlemiş olacaktır. Bu bakımdan tesislerin zamanında bitirilip hizmete girmesi için zorunlu olmadıkça kazı ve stabilize gibi önceden tahmin olunmayan taşımalara meydan verilmemelidir. Bilindiği gibi Bankamızca yaptırılan içmesuyu tesis ihtiyacı borular Bankamızca verilmekte. Borular için ihale öncesinde demir ve çimentoda da olduğu gibi şantiye içi taşıma mesafesi tespit edilerek fiyat belirlenmekte ve bu fiyatlar keşif ve birim fiyatlarına konulmaktadır. Uygulamalar çerçevesinde zorunlu yapımı gerekli olabilecek bu tip taşımalar yeterince tahmin olunarak keşif yanılmalarına yol açılmamalı. işin projesinin hazırlanması sırasında hazırlanmayışı sonrasında. Bu şartname hükümlerine rağmen. fazla yapılan kazı bedeli ise ödenmemelidir. bazen yer teslimlerinde keşifte yer almamasına rağmen hilafına platform kazılan gündeme getirilmektedir. sonradan gerekebilecek platform kazısının ise bila bedel yüklenici tarafından açılacağı öngörülmüştür. maddesi ile Bankamız Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 19.Bunun sonucunda tesisler hedeflenen zamanda bitirilip hizmete sunulamamaktadır.) ihale öncesinde belirlenmeli. Ancak bazen acil durumlarda platform kazı projesinin. Uygulamada taşıma fiyatlarının neyi kapsayıp kapsamadığına dikkat edilmelidir. mücbir yerlere ait platform kazı yer ve miktarı (uzunluk.

hendek tabanının düzeltilip düzeltilmediğine. Açılan bu baş yuvaları için ayrıca bir bedel ödenmez. Burada.8 arasında değişmekte ve yataklama yapılması ile borunun taşıma gücü arttırılmış olmaktadır. Hendek tabanının düzeltilmesi sırasında ortaya çıkan in taş parçası. KUNDAKLANMASI.% 90 boru taşıma gücü fazlalaşmaktadır. Boru hendek tabanı. borunun dış çapıdır. Bu standart Uluslararası Standardizasyon Teşkilatının yayımladığı ISO 27851986 (E) numaralı uluslararası standart esas alınarak TSE teknik kurulu tarafından Türk Standardı olarak kabul edilerek yayınlanmıştır. hendek taban genişliğinin yeterli olup olmadığına. Bunun içindir ki iksaların sökülmesi ve desteklerin alınması dolgu işlemi ile birlikte yapılmalıdır. Boruların hendek tabanına bütün boru boyunca oturmasını temin etmek için hendek tabanı düzeltilip pekiştirildikten sonra boru bağlantılarının yapımı ve denetimi için hendek tabanında baş yuvaları açılır. Bu standarda göre toplam dış yük hesap edilirken. Borulara etki eden dış yüklerin hesaplanmasında yürürlükte olan TS7397 standart esasları dikkate alınmaktadır. sadece boru mufunun yuvaya oturtulması ile % 10. olmalıdır. boru hattının deformasyonuna neden olur. olmalıdır. dış izolasyon ve boru çapı dikkate alınarak. Maddesinde detaylıca açıklanmıştır. Granüler bir malzeme veya ince taneli toprak (agresif olmayan) serilmelidir. kum yataklama yapılması ile de % 50 .BORU YATAKLANMASI. sivri kaya ucu gibi engeller yerinden çıkartılarak yok edilmelidir. zeminin uygun olup olmadığına bakılır. Onun içindir ki şantiye şefi ve kontrol mühendisleri boru döşemelerinde ve yataklama detaylarında gereken hassasiyeti göstermelidir. Boruların yataklanmasının gerekmesi halinde. yatak malzemesinin oturma hareketi. Boruların döşenmesinden önce hendek tabanı muayene edilmelidir. Ancak tecrübeler göstermiştir ki bu hesap esaslarına ilaveten inşa tarzı da önemli ölçüde boruları etkilemektedir. sıkışabilir. Yataklama tiplerinden de görüleceği gibi yataklama katsayısı 1. Burada borcu cinsi. BORU TECRÜBESİ VE HENDEK DOLGUSU İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bahri DOĞAN Daire Başkanı BORU YATAKLANMASI VE KUNDAKLANMASI Toprağa gömülü olan boru hatları. boruların tüm boylarınca tabana oturacak biçimde düzenlenmelidir.1 ile 4. Dolgu malzemesi olarak cüruf ya da benzeri agresif özellik taşıyan malzemeler kullanılmaz. Hendek tabanındaki yukarıda sayılan engeller tamamen ortadan kaldırılamıyor ise hendek tabam derince kazılır. Hendek tabanı kayalık zemine isabet ediyorsa hendek tabam derince kazılır ve fazladan kazılan bu kesime taşsız ve iri çakılsız dolgu (yataklama) malzemesi hendek boyunca serilir. hendek tabanına sıkıştırılabilir. yataklama ve dolguların yapılış biçimlerine göre bazı faktörlerin etkisi altındadır. Kayalık zeminde fazladan kazılan hendek tabanına serilecek dolgu malzemesinin kalınlığı (yataklama kalınlığı) sıkıştırıldıktan sonra 20+(D/10) cm. toprak ve trafik yüklerinin yanı sıra hendek koşullarına. Yataklama tiplerine bakıldığında.den az olamaz. Bu kontrolde özellikle hendek derinliğinin doğru olup olmadığına. Ayrıca boru statiğine etki eden hendek koşullarına inşaat tarzında gerekli titizliklerin gösterilmemesi halinde boruya ek yük gelmektedir. dolgu malzemesinin cinsi ve sıkışma modülü ile hendek koşulu ve yataklama tipi önemli olmaktadır. borunun cm . granülometrik malzeme veya ince taneli toprak (agresif olmayan) malzeme (gereken kalınlıkta) tabakalar halinde sıkıştırılarak serilir. Burada D. Bu miktar hiçbir zaman 15 cm. Bu sırada meydana gelebilecek düzensizlikler ve boşluklar uygun malzeme ile doldurularak iyice sıkıştırılmalıdır. Konunun önemi nedeniyle bu şartname maddesi aynen aşağıda aktarılmıştır. D. Gereğinden fazla yapılan kazı ve dolgunun bedeli ödenmez. Boru statiğinde etkili olan hendek tabanı hazırlanmasında dikkat edilecek hususlar Bankamız İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamesinin 15. Serilecek malzemenin kalınlığı (yataklama kalınlığı) sıkıştırıldıktan sonra 10+(D/10) cm.

boru yataklamalarının. ince mıcır ya da benzeri dolgu malzemesi tabakalar halinde hendek genişliğince serilerek sıkıştırılır. kabulü müteakip şantiyelere şevkine izin verilmektedir. . gerilmeleri mümkün olduğunca homojen olarak yayacak biçimde yapılması şarttır. düşey ve yanal zemin basıncına. çapı. zeminin taşıma gücüne. yukarıya kadar kum. Hendeğe gelebilecek sular nedeniyle yüzme tehlikesinde olan boru hatlarında gerekli özel önlemler (geçici ankraj ya da ek yükleme) uygulanır. Boruların yataklama biçiminin. Agresif zeminlerde. boru eksenine dik. Hendeğin geri kalan kısmı kazı malzemesi veya normal bir dolgu malzemesi ile doldurularak sıkıştırılır. boru tepe noktasından 30 cm. 20 mm' den küçük daneli çakıl. Hendek dolgusundan önce tüm hat boyunca boru altına uygulanan yataklama dolgusu iyice sıkıştırılmalıdır.b. döşeme işlemi ise tesis yüklenicilerince gerçekleştirilmektedir. BORU BASINÇ TECRÜBESİ Boruların döşenmesinde en önemli faktörlerden birisi de hattının basınç tecrübesinin yapılmasıdır. Gerekli hallerde sürüklenmeye karşı yer yer yan taraflara tahliye yapılır. Hendek tabanının bataklık. boru tipi ve çapma. boru altında TS 7397'de belirtilen şartlara uygun olarak taşıyıcı bir yüzey (yataklama açısı) oluşması sağlanmalıdır. içinde taş parçalan vs. boru hatlarının taşıma gücünü önemli ölçüde etkilemesi nedeniyle. borular doğrudan doğruya hendek tabanına yerleştirilebilir. şilt veya akıcı kum gibi oynak zemin (kohezyonlu) içerisinde bulunması halinde boru hattı. Dolgu (yataklama) malzemesi hendek boyunca üniform olarak sıkıştırılmış olmalı ve boruyu. faktörler dikkate alınarak uygun bir yataklama açısı seçilir. taş veya elek üstü iri malzeme ile yapılan dolgu üzerine küçük taneli çakıl serilerek yataklanması ve drenaj yapılması gibi önlemlerle güvenlik altına alınır. hendek taban zemini üniform olarak gevşetilerek. Bilindiği gibi Bankamız uygulamalarında tesis ihtiyacı borular Bankamızca tahsis edilmekte. bulunmuyor ise. Boru hatlarında homojen bir taşıma gücü elde etmek amacıyla TS 7397 normu esaslarına göre borunun tipi. Bu işlem yapılırken boruların dış izolasyonlarının zedelenmemesine dikkat edilir. İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamenin 5. Eğimli arazide yataklama ve dolgu malzemelerinin sürüklenmesi ve borunun kayması. Hendek tabanının bulunduğu zemin kumlu veya kumlu gibi (kohezyonsuz) üniform bir yapıya sahip olup. uygun tedbirlerle önlenir. hendek tabam borunun tüm boyunca zemine oturacak biçimde düzeltilip pekiştirildikten sonra. hareketli yükler vb. faktörler göz önüne alınarak mahallinde tespit edilir. Bankamızca satın alman boruların şantiyeye şevkinden önce fabrikalarda gerekli deneyleri. teslim alma öncesinde herhangi bir tereddüt halinde tecrübe parasının yüklenici firmacı karşılanması durumunda tecrübesini isteyebileceği belirtilmektedir. Ancak anma çapı 600 mm ve daha büyük olan borular bu çeşit zeminde açılmış hendeklere yerleştirilmeden önce. Dolayısı ile teslim edilme sonrasında borularla ilgili itiraz ve sürtüşmelere meydan verilmemesi gereklidir. Taş veya elek üstü iri malzeme ile yapılacak dolgunun yüksekliği. ankraj v. boru malzemesi cinsine uygun düşecek ve agresif olmayan malzeme ile boru hattı gömlek içine alınır. Maddesi uyarınca yüklenicilerin boruları teslim almasından sonra boruların her tür akıbetinden sorumlu olacağı öngörülmekte. olarak yapılacak duvar. TS 7397'de belirtilen şartlara uygun bir yataklama açısı ile kavramalıdır. Boru hatları TS 7397 normuna uygun yataklama dolgusu üzerine oturtulduktan sonra borunun etrafı. varsa trafik yükü vb. bu yapılmadan hendeklerin doldurulmasına kesinlikle izin verilmemesi gereklidir. ilgili standartlar ve şartnameler çerçevesinde yapılmakta. balçık.cinsinden dış çapıdır. Boruların şartnameler çerçevesinde döşenmesini takiben İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamede tariflenen boy ve esaslar dahilinde mutlaka basınç tecrübesinin yapılması. elenmiş agresif olmayan toprak. düşey ve yanal zemin basıncı.

Gömlekleme malzemesi sıkışabilir nitelikli malzeme olmalıdır. dolguların ve basınç tecrübesinin önemi yukarıda belirtilmiş olup. Ayrıca statik projesinde ön görülen dolgu yüksekliğine kadar dolgu yapılmasına izin verilmelidir. Sonuçta zemin sıkışması ile taşıma gücü artmış olacaktır. gömlekleme malzemesinin boru yanlarına. Boru üst noktasından 1 m yüksekliğe kadar makinalı ağır tokmak ve vibrasyonlu sıkıştırıcılar kullanılmamalıdır. gereğinden az ise daneler arası sürtünme ve kohezyon bir direnç ile danelerin birbiri üzerinden kayarak boşluklarına girmesini ve birbirlerine yakınlaşmasını önler. Bu amaçla makineli hafif sıkıştırıcı ya da yassı el tokmakları kullanılmalıdır. böylece değme yüzeyleri artar. Gömlekleme iksaların sökülmesi ve dolgunun yapılması işleri birbirleriyle ilişkili ve birbirleriyle girişimlidir. Sıkıştırma işlemi büyük çaplı borularda statik çizgisel yükü 30 kg/cm. Hendek tabanının yukarıda bahsedildiği gibi hazırlanıp borunun döşenmesini takiben dolgu işleminin yapılması gerekmektedir.Borunun Gömleklenmesi (Kundaklama) Yataklamanın üstünde boru üst noktasından 30 cm yukarıya kadar yapılan işlemdir.. Uygulamada çoğu zaman sulama önemsenmemektedir. Proktor deneyi her 50 m' de bir yenilenmelidir. Zemin sıkıştırmasında optimum su muhtevasının tespiti için TS 1900'de belirtildiği üzere standart Proktor deneyinin yapılması gerekir. Zemin bünyesindeki su. zemin içinden havanın kaçırılarak danelerin birbirine yaklaşması ve boşluk oranlarının düşürülmesi amacıyla yapılan işlemdir.lik tabakalar halinde yapılmalıdır. SONUÇ Yataklamanın. Bu yanlış bir görüştür. şantiye şefi ve kontrol mühendislerince hassasiyet gösterilmelidir. siltli. boruların dayanımı da önem taşımaktadır. İyi sıkışma sağlamak için su içeriği ne çok ne de az olmalı. belli bir değerde olmalıdır. Hendek dolgusunun ne şekilde yapılacağı İçmesuyu İnşaatına ait Özel ve Teknik Şartnamenin 23. Zemin sıkışması ile daneler birbirine yaklaşır ve birbirlerine olabildiğince değerler. Eğer boru dış yüzeylerinde izolasyon mevcut ise. Bu uygun değer "optimum su içeriği" adım alır.den az olmayan vibrasyonlu düz bandajlı silindirle 20-30 cm. sürtünmeyen daneler ve yüzeyler sürtünürler. Killi. üstüne sıkıştırılmasına özen gösterilmelidir. gömlekleme ile toprak yükü önemli ölçüde yayılır. Granüler malzeme sıkıştırılması sırasında malzemenin su içeriği standart Proktor metodu ile bulunan optimum su içeriği + 2 değerinde kalmalıdır. Konsolidasyon olayında zemin boşluklarındaki suyun zemin kitlesi dışına çıkışı ile sıkışma meydana gelir. 2 . Bu durumda hendek dolgusu iki aşamada yapılmalıdır.ZEMİNLERİN SIKIŞTIRILMASI Zeminler basınç altında boşluklarındaki suyu ya da havayı yitirerek sıkışırlar. alüvyonel zeminler büyük sıkışabilme özelliğine sahiptirler. Zeminin sıkışması. Ayrıca döşemesinde titizlik gösterilmezse boru hatlarında oturmalar ya da hasarlar olacağı açıktır. 1 . sıkıştırma işlemi yapılırken zarar görmemesine dikkat edilmelidir. kum ve çakıl ise az sıkışır. Gömlekleme yataklamanın tamamlayıcısıdır. . Demek ki zemin sıkıştırılması sonucunda zemin en sıkı ve en az boşluklu durumda bulunduğu gibi su ile doygun olmalıdır.Dolgu İşleri Boru gömleklemesi üzerine yapılan işlemdir. Sıkıştırmada önemi olan sulama işlemine. Maddesinde detaylıca açıklanmıştır.

HAKEDİŞ TANZİMİNDE GÖZÖNÜNDE TUTULMASI GEREKLİ HUSUSLAR HAKEDİŞ TETKİK GRUBUNUN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Cevza VELİBEYOĞLU . Hakediş raporlarının hazırlanması ve gerekli ölçmelerin ve bunlarla ilgili diğer hizmetlerin. Yüklenici bu belgelerde defterleri imzalamış olmakla içindekileri ve yapılan hesapların doğruluğunu kabul etmiş olur.Şube Müdürü Hakediş. sözleşmeye ekli birim fiyat cetvelinde veya keşif özetinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni fiyatlar üzerinden hesaplanarak. yaptığı indirim ve sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler çıktıktan sonra sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde ödeme işlemidir. röleve ve ataşman defterleri bunlarla ilgili belgeler yüklenici ile birlikte kontrol teşkilatı tarafından tutulur. yüklenici firma tarafından yapılan işlerin bedelleri. defter ve belgelerin kendisine gösterildiği tarihten başlamak üzere 10 . İmzalamaz ise veya itirazı kayıtlar altında imzalarsa karşı görüşlerini yazılı olarak bildirmesi için. yapılması için yüklenici yeterli sayıda işçi ve personeli bedelsiz olarak kontrol teşkilatının emrine verir. İş yerinde yapılan işlerin bütün ayrıntılarını günü gününe kayıt altına almak için örneklerine göre şantiye günlük.

Kazıdaki şev oranları. İhzarat miktarları iş programında o yıl için belirlenen miktardan fazla olmamalıdır. Keşif özetinde veya birim-fiyat . Bölge Müdürünün tasdikinden geçirildikten sonra da hakediş raporuna eklenmelidir.gün süre verilir. işin kontrol mühendisi. İhzaratın hakediş raporlarına geçirilebilmesi için. Döküm ve Bakım Kuralları (Normal Hava Koşullarında) TS 1248-Beton Yapım. Mekanik ekipmanların temin edilerek şantiyeye gelmesi zaman aldığından yüklenici firmanın bu ekipmanın temin bedelini talep etmesi durumunda sözleşmenin 13 . kazı artığının nakledilmesi durumunda nakliye mesafelerini içeren tutanaklar ile malzeme ağırlık tespit tutanakları düzenlenirken ifadeler açık ve net olmalıdır. Özellikle içmesuyu arıtma tesislerinde yer alan mekanik ekipmanlarla ilgili olarak düzenlenen ihzarat tutanaklarında ekipmanın hangi ünitede yer aldığı belirtilmelidir. Sözleşmelerinde aksine bir hüküm yoksa iş başına getirilmemiş ihzaratın bedeli ödenmez. Bu süre içinde karşı görüşlerini yazı ile bildirmezse belgelerin ve defterlerin içinde kayıtlı hususları kabul ve imza etmiş sayılır. Ayrıca beton ve betonarmenin hazırlanmasında. 1991/80 sayılı genelgede de belirtildiğine üzere: İşlerin devamı süresince yapılacak denetimlerde yanlışların zamanında görülmesi. Adı geçen tutanakta demiri teslim alman projenin bölüm ve üniteleri ayrı ayrı belirtilecek. bunların işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzemeden olması ve fiyatların sözleşmesinde veya birim fiyat cetvelinde gösterilmiş bulunması gereklidir. Ancak yüklenici bir sonraki yıla geçen işlerde Bankanın yazılı izni alınmak kaydıyla ihzarat yapılabilir. Ancak bilindiği üzere içmesuyu arıtma tesislerinde inşaat kalemleri ile birlikte mekanik ve elektrik işleri de yer almaktadır. Düzenlenen bu tutanaklar yüklenici ve kontrol teşkilatınca karşılıklı imzalandıktan sonra Bölge Müdürlüğü'nce onaylanmalıdır. Betonarme imalatın demir teslimleri. Bölge Müdürlüğü'nün uygun göreceği birden az olmamak üzere yeterli sayıda teknik eleman ve yüklenici veya şantiye şefinin iştiraki ile yapılıp bir tutanağa bağlanmalıdır. Bu ödemenin yapılabilmesi için ekipmanın fabrikada imalatının tamamlanması ve bunun Banka elemanlarımızca tespit edilerek tutanağa bağlanması gerekmektedir. TS 500-Betonarme yapıların hesap ve yapım Kuralları. düzeltilmesi bakımından her türlü betonarme imalatın yapımı safhasında beton dökülmeden önce tasdikli projesine göre demir donatısının yapıldığını belirten demir teslim tutanağı tanzim edilmelidir. Döküm ve Bakım Kuralları (Anormal Hava Koşullarında) TS 2940-Taze Betondan Numune Alma Metotları TS 3314-Beton Basınç Dayanımı Deney Metodu TS 3351-Şantiyede Beton Deney Numunelerinin Hazırlanması ve Bakımı ile Bayındırlık Genel Şartnamesi esaslarına dikkat edilmeli ve beton deney numuneleri Kontrol Mühendisince alınacak laboratuar sonuçları hakediş raporuna eklenmelidir. Hakediş raporu eki olarak düzenlenen ataşmanlar açık ve anlaşılır şekilde düzenlenmeli ve tasdikli proje ile uyum sağlamalıdır.maddesine göre temin bedelinin % 80 ini geçmemek kaydıyla teminat mektubu karşılığında ihzarat bedeli ödenebilir. TS 1247-Beton Yapım. Ataşmanlar üzerine ilgili proje pafta numaraları yazılmalıdır. Ayrıca bu ekipmanların fabrika deney belgeleri ihzarat tutanağına eklenmelidir. Ataşmanlar yüklenici firma ve kontrol teşkilatınca eksiksiz olarak imzalanmalıdır. İhzarat cetvelleri düzenlenmeli ve bu cetvellerde bir önceki ihzarat miktarı bu hakedişte imalata giren miktar ve bu dönemde gelen ihzarat gösterilmelidir. Yeşil defterdeki iş kalemleri bir sonraki hakedişte ataşmana geçirilmelidir. Aksi takdirde tesiste kullanılacak ekipmandan fazla ve tesis için gerekli olmayan ekipmanın temin edilmesi ve bunun bedelinin ödenmesi söz konusu olacaktır. Uygulama sırasında projeye göre değişiklikler söz konusu olması halinde öncelikle revize projeler düzenlenip tasdikinden sonra uygulamaya geçilmeli ve bundan sonra ataşmanlar düzenlenmelidir. Bilindiği üzere henüz imalatı tamamlanmamış iş kalemleri yeşil defterde yer almalıdır. Bu tutanaklarla birlikte işçi duyuru tutanaklarının da düzenlenmesi gerekmektedir.

maddesine göre tespit edilip ve bu birim fiyat onaylandıktan sonra işin yapımına geçilmeli ve hakediş raporlarında dikkate alınmalıdır. sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça en geç ayda bir defa düzenlenir. Yüklenici veya vekili. Banka'ya vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu "Banka' ya verilen . Bu düzeltmeler yeniden sayfa düzenlemeyi gerektirecek ölçüde fazla ise. Hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine. hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en geç 10 gün içinde bu itirazı dilekçe ile Bankaya bildirmek zorundadır. Yüklenici başvurmadığı taktirde Banka. Ancak bu düzeltme sırasında eski rakam ve yazıların okunabilir şekilde çizilmiş olarak hakediş raporunda bulunması ve düzeltme yapan yetkililerin imzasını taşıması gereklidir. hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa. Bina tesisat işleri dışındaki tesis ve yapı inşaatlarında kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemeden sözleşmenin 12B maddesinde belirtilenlerin fiyatlarında veya Devlet tarafından işletilmekte olan Demiryolları ve Denizyollarına ait navlun ve nakliye bedellerinde sözleşme yılı ve uygulama yılı başındaki fiyat ve bedellere nazaran meydana gelen artma ve eksilmelerde KDV hariç olmak kaydıyla aradaki farklar genel gider ve yüklenici kan eklenmeden ve ihale indirimi veya zammı uygulanmaksızın net olarak ödenmekte veya kesilmektedir. Yüklenici hakediş raporlarım zamanında imzalamadığından dolayı tediye meydana gelecek gecikmeler sebebiyle hiç bir şikayet ve istekte bulunamaz.. yüklenicinin imzası beklenmeksizin borcun mahsubu yapılır. yüklenici veya iş başında bulunan vekili tarafından imzalanmış olması gereklidir. eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa 30 gün içinde tahakkuka bağlanır.. Aksi takdirde gün içinde de Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 22. Tediye yüklenicinin hakediş raporunun imzalanmasın dan sonra yapılır. Faturalara o işte kullanıldığına dair gerekli not yazılmalı ve imzalanmalıdır. Yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği taktirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır. Banka hakediş raporu üzerindeki incelemeleri ve diğer işlemleri tamamlayarak ödemeyi yapacak birime gönderir.. tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar. Maddesine göre süre uzatımı hakkı doğar. Ayrıca o malzemenin o iş için alındığım belgeleyen faturaların asılları yüklenici firmadan istenilmelidir.cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup ta yapılması Bankaca istenen işlerin yeni birim fiyatları Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 15. Malzeme bedel farkı verilirken malzemenin iş programında belirtilen miktarda ihzar edilip edilmediğine dikkat edilmelidir. hakediş raporunun Banka'ya gönderir. tarihli dilekçemde yazılı itirazı kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gereklidir. Düzenlenen hakediş raporunun işleme konulabilmesi için. yetkili makamlar tarafından düzeltilebilir. Yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu taktirde. . Faturalar ile birlikte o malzemenin fiyat artışlarım gösterir liste yükleniciden istenilmeli ve hakedişe eklenmelidir. Hakediş raporu düzenlendikten sonra durumdan haberdar olduğu tarihten itibaren 7 gün içinde yüklenici raporu imzalamazsa kontrol teşkilatı. Hazırlanan ve iki tarafça imzalanmış bulunan geçici hakediş raporu. karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri. yeniden ayrı bir sayfa düzenlenip hakediş raporuna eklenir. bildirilen günde hakedişe esas ölçümlerin alınmasında hazır bulunmazsa kontrol teşkilatı tek başına yaparak hakediş raporunu düzenler ve yüklenicinin bu husustaki itirazları kabul edilmez. Yüklenici veya vekili. hakediş raporunu imzaladığı tarihten itibaren yazı en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda. Tahakkuka bağlandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde de ödeme yapılır. esas sayfa üzerinde düzeltmenin yapıldığına ilişkin açıklama da bulunmak şartıyla. Eğer yüklenicinin. 3 ay içinde tek taraflı olarak hakediş düzenleyebilir. sebeple Bankaya borçlu ise. Ancak yüklenici herhangi bir.

6. kaynak gibi su alma yerleri koruma sahalarının oluşturulup oluşturulmadığı.12.sayfadaki boşluğa mutlaka yazılmalıdır. 5) Kabul kurulu üyelerinin kabule katılımı sağlanmalı. yazılı gerekçe alınmazsa diğer yelerce sözlü alınan gerekçe yada gerekçe bildirilmesi durumları tutanağa bağlanarak kabul tutanağına eklenmelidir. 8) Tesisle ilgili bilgiler kaptaj.depo ve şebeke sırası gözetilerek yapılmalıdır.Şube Müdürü Geçici ve Kesin Kabullerde karşılaşılan darboğazlar ve ortaya çıkan yasal sorunlardan bazılarını şöyle özetleyebiliriz: Bankamızca yaptırılan içmesuyu tesislerinin geçici ve kesin kabul yapım yetkileri geçici kabullerin büyük bir kısmı hariç Bölge Müdürlüklerimize verilmektedir. yüklenici firma şirket ise şirketi temsil eden şahsın adı soyadı ile birlikte vekaletnamenin noter tarihi ve numarası da belirtilmelidir. 1) Geçici kabule hazır olan bir tesisin 25. kamu malı arazilerin devri sağlanmalı. kabul tutanaklarının dairemize ulaşması sırasında ve ulaşmasından sonra yapılan incelemesi sonucu bazı eksiklikler görülmekte olup dikkat edilmesi gerekli konulardan bazıları şunlardır. 6) Kabul tutanağını imzalamayan yada koşullu imzalayan kişiden komisyon başkanınca yazılı gerekçesi alınıp kabul tutanağına eklenmeli. 7) Tesis bölümleri tutanağın "özür ve eksikler" başlıklı 3 ve gerekmesi halinde diğer sayfalarda aynı başlıklar halinde yer almalı. depolara ait sızdırmazsızlık ve dezenfeksiyon tutanakları.KABULLERDE KARŞILAŞILAN DARBOĞAZLAR. sayfadaki ihale bedelleri toplamı bölümüne kabulü yapılan tesis bölümlerinin ihale bedelleri toplamı hakedişten alınarak yazılmalı. Bu hususlar belirtilmediği takdirde kabul tutanakları iade edilerek kabul yeniden yaptırılmalıdır. 12) Kabulün kısmi olması halinde. Bilhassa kesin kabullerde bu konu dikkate alınmıyor bu hususa özellikle dikkat edilmelidir. inşaatın seyrine paralel ileride çıkabilecek sorunları önlemek için kaptaj himayesi geçici kabul tarihine kadar mutlaka teşkil edilmelidir. ÇÖZÜMLER VE ORTAYA ÇIKAN YASAL PROBLEMLER İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Rüştü KİREMİTÇİ . Ancak. 10) Geçici kabullerde tesisin işletilmesine engel olmayan özür ve noksanlar varsa bunların ihale bedelinin %5'i ile karşılaştırılmasına ilişkin bedeller 3. 9) Tesisle ilgili kabul işlemlerinin Bölge Müdürlüklerimizin istemi sonucu yapıldığı göz önünde bulundurularak koşullu yada süre verilerek kabul yapılmamasına özen gösterilmelidir. kuyu. drenaj. 3) Kabul tutanakları 5 er nüsha düzenlenmeli ve basılı tutanaklardaki boşluklar yönetmeliğe uygun bilgileri kapsayacak şekilde doldurulmalıdır. depo ve diğer sanat yapılarından yönetmelikte sayılanların 24 saatlik süredeki sızdırmazlık miktarı % olarak rakam ve yazı ile belirtilmelidir. tesisin tümüne ait ihale . Zaman zaman bu sayılan işlemler yapılmadan kabul talebinde bulunulduğu gözlenmektedir. 11) Esasla ilgili olmayıp onarılması gerekli görülmeyen noksan özürlü ve nefis olmayan işler geçici kabul tutanağında belirtilmeli ancak nefaset bedeli saptanması ise kesin kabul kuruluna bırakılmalıdır. 4) Kabul kurulu Başkanı'nın yönetmelik uyarınca mühendis veya mimar olması sağlanmalıdır.1993 tarihlerinde tüm Bölge müdürlüklerimize gönderilen yazılarımızda talep edilen geçici kabul istek yazılarında şebeke işletme planı. 2) İşin yer teslimi yapılmasına müteakip Belediyesi ile koordine sağlayarak sahipli kaptaj sahalarında yeterli genişlikte kamulaştırma yapılmalı. bunların toplamının ihale bedelleri toplamına oram kabul tutanağının 2. terfi merkezi. ve diğer sayfalarda tesis bölümleri itibariyle yer almalı. himaye mıntıkalarının yapıldığına dair tutanakla kaptaj. Kabul işlemi ve kabul tutanaklarının düzenlenmesine ilişkin esaslar Bankamız "İnşaat Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği’nde çok detaylı bir şekilde belirtilmektedir.1992 ve 18. ve depolara ait yeterli boyut ve sayıda fotoğraf gelmediği takdirde geçici kabul talepleri işleme konulmamaktadır. terfi ya da isale hatlarının ölçülen iletim debisi. 2. isale .

her türlü giderleri müteahhide ait olmak üzere yükleme ve benzeri teknik deneylerin yapılmasını veya yaptırılmasını müteahhitten isteyebilir. Geçici kabul heyetince de uygun bulunması halinde kontrol teşkilatının işin tamamlandığım bildirdiği bu tarih. 13) Geçici kabulü yapılmış ve tutanağı imzalanmış işlerde. Bütün bu inceleme ve denemelerden sonra varsa noksan ve kusurlu işler tespit edilerek dökümü yapılır. kabule uygun olup olmadığım tespit eder. 15) Kabul işlemlerinin. müteahhit ile birlikte. işletme planının iş sahibi Belediyeye verildiği geçici kabul tutanağına yazılmalıdır. 14) Tesisle ilgili olarak yeni iş yapmaya yada boru verilmesine yönelik olarak Bankamızı yükümlülük altına sokacak işlerden kaçınılmalıdır. Bu tarih aynı zamanda işin tamamlandığı tarih ve teminat süresinin başlangıç tarihi olarak kabul edilir. Kabule Müteahhidin noterden tasdikli vekaletnamesini haiz vekili katılırsa bu kişinin ehil olup olmadığına bakılmaksızın kabulde yaptığı bütün işlemler ve koyacağı imzaların tüm sonuçlarından müteahhit sorumludur. 18) İçmesuyu tesisine ait işletme projeleri 1990/31 sayılı Genelge esaslarına uygun biçimde 1/1. sözleşmede yazılı olmasa bile. fen ve sanat kaidelerine uygunluk yönü ile ve varsa iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğu bakımından inceler. Bu konuya kabul istek yazılarında da dikkat edilmelidir. proje. varsa keşif artışlarına tekabül eden işler de dahil olmak üzere yapılan tüm işleri. nitelik. Yapılacak çağrıya rağmen müteahhit veya vekili kabulde hazır bulunmazsa veya kabul tutanağını imzalamak istemezse. müteahhidin alacaklarından kesilmek kaydı ile bunların karşılığı olarak o günün rayiçleri üzerinden uygun görülecek bir nefaset farkı bedeli tespit edilerek tesis bu haliyle de kabul edilebilir. İller Bankası tarafından ihale suretiyle ve emanet usulü ile yaptırılan Sözleşme konusu iş tamamlanınca müteahhit bankaya vereceği bir yazı ile geçici kabul isteğinde bulunur. 16) Kabul tutanağına varsa Motopomplarla ilgili deney föyü mutlaka eklenmelidir. uygun bulunmazsa geçici kabul heyetinin tespit edeceği tarih geçici kabul tutanağına "Geçici Kabul İtibar Tarihi" olarak geçirilir.bedeli ise yazılmamalıdır. Yapılan işler yüklenici veya vekilinin katılımı ile (yoksa gıyabında) tesisin durumu ön incelemeden geçirilir. 17) Şebeke bulunan işlerde. Genel Müdürlüğümüzü temsilen Bölge Müdürlüklerimizce yapılma kararının bildirilmesinden sonra uygun sürede sonuçlandırılmasına özen gösterilmelidir. sözleşme ve ekleri. Müteahhit tutanakları itirazı kayıtla imzalamış ise itiraz gerekçeleri tutanağa eklenir.maddesi. Müteahhit bu . kabul talep formülleri ve kabul tutanaklarına kaydedilerek bunlar üzerinde sonradan herhangi bir şekilde tashihata meydan verilmemelidir.000 ölçeğinde. pafta sayısının fazla olduğu büyük yerleşimlerde ise 1/2. Kontrol Teşkilatının yazısı üzerine mümkün olan en kısa sürede ve "İnşaat Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği" esaslarına göre kabul heyetini oluşturur ve kabulün başlayacağı günü tespit ederek durumu Müteahhide ve diğer ilgililere bildirir. şartname. 19) Geçici kabul itibar tarihi sözleşmesi ekinde Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi yer alan işlerde Bayındırlık işleri genel şartnamesinin 41. Müteahhit kabulde hazır bulunmak zorundadır. Teknik olarak kabulünde sakınca görülmeyen ve giderilmesi de çok zor olan ve fazla zaman kaybı gerektiren kusur ve noksanlar görülecek olursa. bu husus tutanakla belirtilir. Bu durum kabul işlemlerinin yapılmasını engellemez. tür. Banka. belirlenen bu tarih. Heyet yapılan işte tereddüt doğuran durumlar görürse güven sağlamak için. Kabul heyeti. geçici kabul işleminin yapılmasına bir engelin olup olmadığım ve işin hangi tarihten itibaren tamamlanmış olduğunu tesis kabulü hazırsa bir yazı ile Bankaya bildirerek geçici kabul talebinde bulunulur. Geçici kabulle ilgili genel bilgileri şöyle özetleyebiliriz. Kontrol teşkilatı bu incelemeler sonucunda taahhüt konusuna giren tüm işlerin sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığını. varsa geçici kabulde tespit edilen özürlü ve eksik işlerin tamamlatılması ve tip sözleşmede belirtilen teminat süresi dolduğunda kesin kabul talebinde bulunulması bölgelerce takip edilmelidir. teknik gereklilikler. maddesi esaslarına göre belirlenecek.000 ölçeğinde düzenlenebilir. sözleşmesi ekinde Bankamız yapım işleri Genel şartnamesi yer alan işlerde ise yapım işleri genel şartnamesinin 40.

Bu durumda kabul için görevlendirilen heyetin yevmiye. Bunlar özellikle su teminine yönelik ve uzun süre devam edebilecek işlerin kısmi geçici kabulü yapılır kısmi geçici kabul esaslarına göre yürütülür. bu kusur ve eksikliklerin tamamlanması tarihinden başlayarak kesin kabule kadar geçmesi gereken süreyi de kabul heyeti belirleyerek tutanağa geçirir. Sözleşmenin belirlediği tarihte işin tamamlandığının tespit edilebilmesi ve geçici kabul işleminin yapılabilmesi için müteahhidin Bankaya zamanında başvurarak geçici kabul isteminde bulunması gereklidir. Kabul işlemlerinde. maddesi hükümleri uygulanır. Geçici kabulün yapılabilmesi için bu bedelin. Kesin kabul işlemleri de geçici kabul esaslarına uygun şekilde yapılarak tamamlanır. . yolluk ve taşıt giderleri müteahhitten tahsil olunur. Süre belirtilmemiş ise bu süre deneme ve işletme süresinin bitim tarihi olarak kabul edilir. gecikmenin 45 günden fazlası kadar uzatılır ve bu tarihten sonraki gecikmeler için gecikme cezası hükümleri uygulanır. Bu takdirde noksanlar tamamlanıncaya kadar ceza uygulaması devam eder. kabulü yapılan işin toplam ihale bedelinin %5'ini geçmemesi ve bu işlerin. deneme ve tespitlerden sonra tutanakların düzenlenmesine geçilir. Giderilmesi gereken noksan ve kusurlu işlerin sözleşme birim fiyatları ile bedelleri bulunur. işin geçici kabule hazır hale getirildiğini bildirdiği tarihten itibaren. Müteahhit yapılacak tebligata uymazsa Banka bu incelemeyi tek taraflı yapar ve düzenlenen tutanakta bu husus belirtilir. geçici kabulün yapılmaması hafinde işin bitirilmesi gereken tarih. noksanları tespit ederek bir tutanak düzenler ve kabulü reddeder. Bankaca onaylandıktan sonra geçici kabul geçerli olur. Geçici kabul tutanağı. idare dahil dilediği kimselere yaptırır. İşin tamamlanmış olduğu ve kabulün yapılabileceği tespit edilirse yukarıda bildirilen kabul işlemleri aynen yapılır. şart ve bedelle yapar veya tesis sahibi belediye veya. esasa taalluk etmeyen ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte olması gerekir. Kontrol teşkilatının yazısında. Bütün bu inceleme. Tutanağa noksanların giderilmesi için gerekli süre yazılır. tesisin sahibine teslimine ve kullanılmasına engel olmayacak. İşletmeye açılması Bankaca gerekli görülmesi halinde. Kabul heyetince tespit edilen noksan ve kusurlu işler belirlenen sürede Müteahhit tarafından giderilmezse bu sürenin bitiminden sonra geçecek her gün için sözleşmede belirtilen gecikme cezasının dörtte biri tutarında ceza uygulanır. Ancak bu gecikme 30 günü geçtiği takdirde Banka işi dilediği şekil.işleme razı olmazsa her türlü gideri kendisine ait olmak üzere bu tip kusur ve noksanları da verilen sürede düzeltmek ve gidermek zorunda bırakılır. Bu incelemede müteahhitte hazır bulunur. Nefaset bedel farkı esasa taahhuk etmeyip noksan ve kusurlu işlerle ilgili olup bu bedel geçici kabul heyetince tespit edilerek kesilmesi kesin kabul heyetine bırakılır. tesisin tümü bitirilmeden sözleşme konusuna giren iş(erden biten kısımların kısmi geçici kabulleri de yapılabilir. varsa Sözleşme ve eklerindeki özel hükümler de göz önünde bulundurulur. Bu konuda Şartnamenin 16. Geçici kabul heyeti işyerine gidip de tesisin kabulünün yapılamayacağını tespit ederse. Müteahhit başvurusunda gecikmiş olursa veya işi süresinde kabule elverişli duruma getirmemişse Banka bir heyetle işi yerinde tetkik ettirir ve durum bir tutanakla tespit edilir. Bu inceleme sonucunda. işin kabule hazır olmadığı tespit edildiği takdirde müteahhide sözleşme hükümleri uygulanır. teknik önemleri bakımından tamamlandıktan sonra bir deneme süresi geçirmesi gerekenler varsa. müteahhidin kusuru dışında geçici kabule 45 günden daha geç gidilirse. Müteahhit tarafından tamamlanması ve düzeltilmesi gereken noksan ve kusurlardan.

ölçülen pH değerini standart akım değerine çeviren transmitter (çevirici) ve pH değerini gösteren göstergeden (indikator) oluşmaktadır. Bulanıklık ölçerlerde maksimum ve minimum kontaklı tipleri bulunmakta. 1) Su kontrolü ve 2) Prosese bağlı olarak kullanılan ekipmanların kontrolü diye iki grupta toplamak mümkündür.İÇMESUYU ARITMA TESİSLERİNDE KONTROL VE ENSTRÜMANTASYON İLLER BANKASİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sabiha NUMANOĞLU . Bulanıklık Ölçümü : Bulanıklık ölçerleri tesis girişinde durulmuş suda ve temiz su çıkışında bulanıklık değerlerini ölçer elektrod. Debi metreleri ham suyu veya temiz suyu ölçerek. 8. . transmitter ve göstergesi olan elektronik bir cihazdır. Arıtma tesislerinde genelde (4-20 MA) veya (0-20 MA) standart akım değerli debi metreler kullanılmaktadır. bulanıklığın set etilen maksimum ve minimum değerlerine göre ana kontrol panosundaki işletmeci sesli ve ışıklı olarak bilgilendirilmektedir. çalışma pozisyonlar.5) olarak belirlenmiştir.5 değerinin üstünde ise sülfürik asit dozlaması yapılmaktadır. b) Filtre kontrolü olarak ele alınmalıdır. pH. bulanıklık. Bu durumda ham su debi göstergesi kimya binası panosunda da yer almalıdır. kontrol sistemini. durultucu çıkışı temiz su çıkışı. pH -değerleri set edilen değerin dışına çıktığı zaman. Ekipman Kontrolü : a) Ekipmanların arıza durumu. bakiye klor kontrolü. ölçülen miktar elektrik akımına veya voltaja dönüştüren elektrot ile bu akım veya voltaj değerim standart akım ve voltaj değerini standart akım ve voltaj değerine dönüştüren çevirici (Transmilter) değerleri debi bölüntülü gösterge vasıtasıyla gösteren göstergeden oluşmaktadır. dozlama pompalarının strok ayarı elektriksel olarak değiştirilerek dozlama miktarı otomatik olarak değiştirilmekte ve bu şekilde çıkış kalitesi de korunmaktadır. seviye olarak değerlendirilmektedir. devreye girer. pH metreler bir elektrot. Ayrıca debi metreden alınan sinyal ile tesise giren ham su değerine bağlı olarak. Bu kapsamda. Alarm durumuna göre klor miktarı arttırılır veya azaltılarak tesis çıkışındaki klor miktarı standardın öngördüğü değere getirilir. kontrol sistemi de farklı olacağından kontrol parametreleri de değişken olabilmektedir.Daire Başkan Yardımcısı İçmesuyu arıtma tesisleri ham su kalitesine bağlı olarak farklı prosesleri içeren tesislerdir.58. Debi metreye ait debi gösterilen dijital veya analog olarak hem debi metrenin monte edildiği yerde hem de ona kontrol panosunda bulunur. taşkıntahliye. Ham sudaki değerine göre kimyasal madde dozajı yapılır. işletmeni ikaz etmek üzere ana panoda-sesli ve ışıklı alarmsistemleri konulmuştur. Bilindiği üzere TS 266'da içme ve kullanma suyu standardı uygun pH değerleri (6.5'in altında ise kireç. Bununla beraber bir genelleme yapıldığı takdirde. Su kontrolü : ham su ve temiz sudaki debi kontrolü. pH Ölçümü : Tesise giren ham su pH değerinin bilinmesi kimyasal madde dozlanması için gerekli görülmektedir. pH değeri 6. Debi Kontrolü : Debi kontrolü ham su giriş. Bakiye Klor Ölçümü : Tesis çıkışma konulacak bakiye klor ölçümü cihazı ile arıtılmış sudaki klor miktarı ölçülür ve ölçü enstrümanında bulunan limit kontaklarla maksimum ve minimum değerlerde ışıklı ve sesli alarm sistemi. Optimum koagülasyon için pH değerlerini bu sınırlar içersinde bulunması gerekmektedir. filtre çıkışı (özellikle filtre kontrolü için) ve filtre geri yıkama suyu hattında debi metreler tarafından yapılmaktadır.

Örneğin dip tahliye vanaları. 2. Klor sisteminde ise ejektöre kadar basınçlı suyu taşıyan hatlar galvanizli çelik boru. vana donanımı ve sürgülü kapaklar. Sıyırıcılar motor kumandalı merkezden veya çevreden tahrikli yapılır. Kumanda şekline göre: El kumandalı. SÜRGÜLÜ VANALAR.ısıtma. MEKANİK ERİPMANLAR: 1. Dikdörtgen durultucularda.diğer ekipmanlar 5. Boru ve Vana Donanımı: Tesiste su iletim hatları genelde çelik boru olarak düzenlenmektedir. KELEBEK VANALAR: Debi ayarı yapılacak ve açma-kapama sık yapılan yerler ile büyük çaplı borular üzerinde sürgülü vana yerine kullanılır. Sıyırıcılar: Durultucularda tabanda çöken çamuru çamur konilerine iletmek üzere kullanılır.1. Sürgülü kapaklar beton yüzeylere monte edilmiş paslanmaz çelikten yapılmış sabit kılavuz sütunlar ile bronz malzemeden yapılmış sürgüden (hareketli kısımdan) oluşmaktadır.karıştırma üniteleri ve sıyırıcılar: 3.2. . 2. Kimyasal madde dozlama hatlarında sülfürik asit için dikişsiz çelik boru. Açma-kapama işlerinin az yapıldığı yerlerde tercih edilir. havalandırma. motor kumandalı. Vanalar yapılarına göre: Kelebek vana. Taşkın ve tahliye hatları ise bina içinde ve rögara kadar çelik rögarlar arası AÇB olarak uygulanmaktadır. 2.Tesis kapsamında bulunan tüm boru. Hareket mekanizmaları vanalarda olduğu gibi elle kumandalı. Motor kumandalı. Karıştırıcılar: Arıtma tesislerinde karıştırıcılar yumaklaştırma işleminin yapıldığı hızlı karıştırma ve yavaş karıştırma ünitesi ile kimyasal maddelerin hazırlandığı çözelti hazırlama tanklarında yer alır. dairesel durultucularda çelik konstrüksiyona haiz kanatlı sıyırıcılar kullanılır. Küresel vana. ejektörden dozlama noktasına kadar PVC boru kullanılmaktadır. ahşap olması halinde de emprenye edilmiş olması gerekmektedir. Pnömatik (hava) kumandalı olarak ayrılır. Yukarıda kısaca kontrol ekipmanları hakkında bilgi verildikten sonra. klor tüplerinden veya tanklarından kiorinatörlere kadar bakır boru. Karıştırma ekipmanları genel olarak motor-redüktör-varyatör grubu ile istenilen mil devirlerini sağlayarak mile bağlı ahşap veya metalden yapılmış kanat veya pedallar vasıtasıyla suya karıştırma gücünü iletirler. Karıştırma kanat ve mil malzemelerinin metal olması halinde paslanmaz çelik. kireç için PVC boru kullanılmaktadır.(kimyasal madde taşıyan hatlarda ve küçük çaplı boru hatlarında) SÜRGÜLÜ KAPAKLAR: Tesis üniteleri arasında suyun nakli kanal ile yapıldığında veya vana kullanılmasının zor olduğu durumlarda suyun akışım kesmek ve açmak amacıyla kullanılır. arıtma tesislerinde kullanılan ekipmanlar liste halinde aşağıda yer almaktadır.pompalar 4. alüminyum sülfat polielektrolit. ahşap latalı süzücüler. Çelik kanatların altında sıyırma işlemini yapan bezli lastik bant bulunmaktadır. by-pass vanaları gibi KÜRESEL VANALAR: Genellikle yardımcı hatlarda kullanılır. Sürgülü vana. Hidrolik kumandalı. pompa emme ve basma hattı vanaları.Taşkın Tahliye Alarmı : Sistemdeki tüm su tutucu yapıların armut tipi veya kapasitif seviye ölçerlerle seviye kontrolü yapılır ve bu seviyeler ana kontrol panosunda gösterge ve alarm sistemleri ile işletmeciye iletilir. hidrolik veya pnömatik olabilir. sıhhi tesisat 1.

vinçler (monoray vinç. Pompalar: İçmesuyu arıtma tesislerinde kullanılan pompalar. FİLTRE KONTROL PANOLARI: Start-stop butonları çalışıyor. 4. kireç ve polielektrolit gibi) dozlama noktalarına basmak üzere kullanılır. yüklenici firmadan sözleşme gereği makina ve ekipman montajı aşamasında şantiyede ilgili meslek branşından elemanın bulundurulmasının sağlanması. bulanıklık. tüm vana. 7. ceraskal. . 5. sıyırıcı gibi ekipmanların deneylerinin imalatçı firmada yapılması ve bankaca uygun görülmesinden sonra şevkinin yapılması. ekipman bilgi föylerine uygun katalogların idareye verilmesinden ve onaylanmasından sonra yükleniciye malzeme alımı konusunda talimat verilmesi.3. hidrofor pompaları ve temiz su terfi pompalandır. Dozlama Pompalan: Kimyasal madde çeşitlerini (Alüminyum Sülfat. titreşimleri çözümlendirmek için de. Dozlama pompaları basma hatlarında meydana gelebilecek tıkanıklıkları önlemek için seyreltme suyu pompaları ile basma hattına su verilerek çözelti seyreltilir. köprü vinç) kimyasal madde yükleme kutuları. 4. seviye. çamur pompaları ve dozlama pompaları olarak 3 grupta toplanabilir. 2. Strok ayarlı pompalardır. ana kontrol panosuna sinyal ileticiler. temiz su pompaları.seçici şalterler ve basınç göstergeleri. pnometrik veya elektrik kumandalı sistem motorlarının çalışma arıza sinyaller -Start-Stop butonları . Çamur pompalan: Durultucu çamur konisinden ve çamur koyulaştırma tankından alman çamurlu suyu drenaja veya çamur kurutma yataklarına basmak üzere kullanılır. pompalar üzerindeki piston kolu uzunluğunun değiştirilmesi (strok ayan) ile veya değişken devirli motorlarla sağlanır. Dozlama pompalarının basma hatlarına genellikle bir yükleme vanası konularak hat basıncı sabit tutulur. ikaz. Diğer Ekipmanlar: Diğer ekipmanlar başlığı altında hava üfleyicileri. arıza sinyalleri. Arıtma tesislerindeki mekanik ekipmanlar. arıza ve durma sinyalleri. tüm ölçüm ve kayıt sistemini içermektedir. 3. malzeme ve ekipman alımında projeye uyulması. ekipman ve malzeme alımında iş programına uyulması. motor. KLORLAMA SİSTEMİNİN KONTROLÜ: Klor kazaklı dedektörün otomatik fanlar yağmurlama sistemi ikaz lambası ve ihbar klaksonu Ana kontrol panosuna sinyal iletimi. karıştırıcı. (Yük kaybına ilişkin) ve debimetre göstergesi KUMANDA KONTROL PANOLARI: Hidrolik. malzemelerin TSE belgesi veya yabancı standartlara uygun olarak alınmasına dikkat edilmesi. kontrol ve enstrümantasyona ilişkin hassas cihazların tesisin devreye alınması aşamasında monte edilmesi. ANA KONTROL PANOSU: Sistemdeki tüm ekipmanların çalışıyor. Dozlama ayan. klor binası ekipmanları (klofinatör klor tüp veya tankı. kontrol sistemine ilişkin açıklamalardan sonra uygulama aşamasında dikkat edilecek hususlardan bazıları da maddeler halinde aşağıda yer almaktadır: 1. titreşim damperi kullanılır. İçmesuyu arıtma tesislerinde kullanılan mekanik ve elektronik ekipman ve enstrümanlarına kısaca değindikten sonra tesiste kontrol sisteminde yer alan kontrol panoları ana başlıklar halinde verilebilir. pH. alarm sistemi. 6.) ile ısıtma havalandırma ve sıhhi tesisatta kullanılan malzemeler yer almaktadır. otomatik tank cihazı vb. bakiye klora ilişkin maksimum ve minimum ikaz ve alarm sinyallerini. debi. Temiz su pompalan: Filtre geri yıkama suyu pompaları.

. Vaziyet planı. Kompanzasyon hesabı. 4.'nun ilgili birimi arasında yazılı olarak çözümlenip. trafo resimleri buz yükü bölgelerine göre şartnameler Bu belirtilenleri kısaca açıkladığımızda.G. AG.GA. O. tanzim edilecek elektrik projeleri merkezde ilgili Daire Başkanlığının ilgili ünitesinde tasdik edilmektedir.E. T.11. Tespit edilen şekle göre.K.1991 gün ve 11641 sayılı yazılarına istinaden yıllık yatırım programlarımıza alınmış bulunan elektrik tesislerine ait projelerin tasdik yetkisi Bankamız verilmiş olup. ileride gelecek güç varsa bunların anlatılması. iletkenler çekilmeyecekse veya ileride .G. montaj planı 6. bu yetki halen yürürlükte bulunmaktadır. Bu itibarla. Gerekçe raporu 2.O. Direk seçim cetveli 9. Enerji verecek kuruluştan alman mutabakat yazısı 3. iletken kesiti zincir izolatörlü.G.Müşterek direkli olarak yapılması gerektiğinde A. d) Projeye ait açıklamalar : Yapılan projede proje içerisinde belirtilenleri anlatma yerine aşağıda belirtilen hususlar anlatılmalı. Bu husus ilgili Bölge Müdürlüğümüzce. veya mesnet izolatör(ü olup olmadığının yazılması. .K. b) Güç ihtiyacı : Projenin yapıldığı tarihteki kurulu güç. a) Projenin gayesi : Kasabanın adının belirtilerek ne maksatla yapıldığının anlatılması. yedek güç.E. T. Direk tespiti. gerilim düşümü hesaplan.ENERJİ NAKİL HATTI İŞLERİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mehmet YILDIRIM . 1. Kurulan veya kurulacak pompa istasyonlarına ait elektrik tesisatı ile ilgili projeler tanzim edilmeden önce tesisin enerji ihtiyacı. Bu projeler tasdik edildikten sonra uygulamasına geçilmesini ve işin bitiminde geçici ve kesin kabullerinin Bankamız tarafından teşkil edilecek heyetler tarafından yapılması ve tanzim olunacak kabul tutanaklarının Bankamızca tasdiki yapılmaktadır. Hesaplar. Keşifler 5. c) Enerjinin Temin Şekli : Motopomplara en yakın hattan enerji alacak şekilde planlanıp Enerji verilecek kuruluştan Enerji alınacak hattın adı direk no su. Proje ile ilgili şartnameler 10. Gerekçe Raporu : Gerekçe raporu 4 şekilde açıklanmalı a) Projenin gayesi b) Güç ihtiyacı c) Enerji temin şekli d) Projeye ait açıklama. beslenme şekli (O.Şube Müdürü Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 27. Tek hat salt şeması 7. hattından enerji alınacak nokta belirlendikten sonra içmesuyu elektrik tesisleri için proje tanzim edilecek bu proje içerisinde bulunması gerekli bilgiler. Genel teknik şartname. Trafo gücü. Bankamız programında yer alan içmesuyu ve kanalizasyon tesisleri içerisinde kurulan veya kurulacak pompa istasyonlarına gerekli olan enerjinin sağlanması bakımından.) beslenme noktasının tespiti gerekmektedir. Enerji nakil hattı profili 8.G.Proje yapımında demir direk veya beton direk seçimindeki gerekçeler. 1.

Tek hat Salt Şeması : Enerji alınacak E. iletkeni çekilmeyecektir. Yöresel şartlar varsa anlatılması 1.G. tarafından yapılacaktır. Projede belirtilmemişse A. O.G. Bu şekilde projedeki değişiklik dikkate alındığında lüzumsuz direk imalatı önlenmiş olur. 6.nun malzeme+İşçilik dikkate alınarak eksiksiz keşfin yapılması gerekmektedir. Küçük Belediyelerin hangi kazaya bağlı olduğu belirtilerek hangi buz yüküne girdiği veya rakım nedeni ile buz yükü bölgesinin değiştirilmediğinin açıklanması.t-12 Askı zincir izolatörlü olacak.T50 k 400 KVA kadar seçilecek Tl 5-125 KVA ise de zayıf olduğundan T25 seçilmesinde yarar vardır. gerilim düşümüne göre tespit edilmekte ise de. Enerji alınacak kuruluştan izin alınmak ve gerekli tahkik hesapları yapılmak şartı ile mevcut branşman direği üzerine sigortalı veya sigortalı Topraklamak seksiyoner monte edilebilir.çekilecekse 6/161 plan nolu müşterek direklerin 80 m. panosunun dahili mi. Yer tesliminde projenin imalata geçme durumu şekillendirilir.G. Elektrik tesislerinin uygulaması yer teslimi : Proje tasdik edildikten sonra. direği ile branşman direği arasında 100 mt.kadar T25 . 8. Trafo direği güce bağlı olarak. 9. direkteki Sigortalı Topraklamalı seksiyoneri görebildiği takdirde Trafo 'direği üzerine ayrıca sigortalı seksiyoner konulmayabilir. açıklıkta kullanılması nedenleri.E. T15-T15kl25KVA. hattın adı. isteğine bağlı olarak artırılabilir). Direk seçim cetveli : Enerji nakil hattında tespit edilen direkler direk seçiminde traversleri ile birlikte tespit edilecek.T35 k 315-400 KVA kadar T50 . Branşman direği ile dikilecek ilk direk arasına bağlanacak iletken mevcut hat kesitinde veya cinsinde olacak şekilde tayin edilecek t-10.G.dan alınmış yazılı belge 2. Trafo direği üzerindeki sigortalı seksiyoner branşman direği ile trafo direği arasındaki hava hattı 1 km. 7. 3. Şayet projenin yapıldığı tarihten yer teslimi tarihine kadar imar durumu nedeni ile değişmişse açıya giren O. Enerji alınacak direkten başlanarak 30 m. T-l 0. Müh. Tabi . direklerin tepeye gelen çerlere göre yeniden tayin edilip işin kapasitesi büyükse yükleniciden son durum tadilat projesi istenir.G. (T. Müsaade yazısı T.N. Müşterek direklerde kritik köşe direkleri Vektör diyagramına göre direk tepe kuvveti bulunup tespit edilecek.K. direği tipinin yükseltme sebebinin açıklanması.Trafo gücünün ileride yükseltilmesi söz konusu ise TR. direk nosu belirlenip branşman direğinden itibaren yine 10-30 mt. .G. Hattının adı direk nosu belirlenip bu direkten itibaren 10-30 mt. .den az bir mesafe bulunduğu takdirde ilk direk üzerine yalnız sigortalı seksiyoner monte edilecek seksiyoner bulunduğu direğe A. Keşifler : Projenin yapıldığı yılda geçerli olan T. O.G.K. panosunun Harici olması düşünülebilir. Belediye temsilcileri ile birlikte yükleniciye yer teslimi yapılmaktadır.K. Hesaplar : Projenin kapasitesine bağlı olarak bir Elk.E. 4. Bu yetki gereği bölgece ihale edilen elektrik işinin yer teslimi Bölge. 5.T-12 mesnet tipi olacak.E.den az ayrıca TR. proje keşfine göre Bölge Müdürlüklerimize yetki verilmektedir. Buz yükü bölgesine göre şablonla direk tipi ara mesafeleri tayin edilecek. Enerji iletimi çok mecbur kalınmadıkça yer altı kablosu kullanılmamalı. hava hattı iletkeni güce.G. Tatbikatta görüldüğü üzere içmesuyu inşaat işi elektrikle bazı yerlerde paralel yürümediği için Elektrik işinin tamamının bitirilebilmesi bakımından A.yi geçmemek üzere gevşek bağ yapılacak şekilde seksiyoner direk yeri tespit edilerek trafo direğine kadar alınır. harici mi olacağının belirlenmesi gerekmekte. Enerji nakil hattı profili veya müşterek direkli hatlar : Enerji alınacak T. yakınma ilk direk işaretlenip ve üzerine Sigortalı Topraklamak seksiyoner monte edilecek TR. A. Yer teslimi oldukça mühim bir konudur.O.K.E. bizim içmesuyu tesisi güçleri 5 MVA altında olduğundan 3x Sallow kullanılmaktadır.T25 k 160-250 KVA kadar T35 . Şartnameler : Yapılan proje içerisine konulması gerekli şartnameler bölgede mevcudu yoksa liste halinde isimleri yazılıp proje içerisine konulacak. Proje yerine uygun ise direk tipleri aynen kabul edilir. direğinin dibindeki bir insan.lik direk dikilecek.

grubuna bildirilmesi ise Elk.E. Elektrik müteahhidinin işinin ikmal edip kabulünün yapılması bakımından da A. Bu kablo trafoya direk bağlandığı düşünülürse trafo izolatörlerini koparabilir.Temin açısından . Proje orjinale çizilip ozalite çekilerek projelerin tanzimi. tasdik yetkisi.E. Elk. Aksi taktirde T. 9. Mak. kuyu arasında kepçe çalışıp kablonun koparıldığı görülmüş A. TR’ nun en yakın yerden korunması lazım kabloda olan bir kısa devre direk olarak trafoya intikal etmiş olur. Bölgelerde Elk. ile gösterilir. kontrolü arkadaşların metraj çıkartırken bu hususa dikkat etmeleri gerekli.Mak. Başkanlığında yapılması gerekmektedir. Geçici kabul istenirken Belediyesine gerekli projeler verilerek sözleşme yaptırılmasının temini.G. giriş ölçü bölmesi tamamı tavrına kadar tel kafes ile kapatılacak yine O. 8. yapımı için bu zamana ihtiyaç var.G.İzolatörler Askı veya mesnet tipi mi olacağı bu husus projede belirtilmiş ise de bir kere daha yer tesliminde kontrol edilmeli Askı tipi zincir izolatörlü direk tipleri t-0. panosu Sigorta ucundan koparılmakta. salt şemasında gösterilecek Motopomp şartnamesine göre TR. Makina işlerinin zamanında aksamadan yürümesi için işin kapasitesine bağlı en az 6 ay önceden İnşaat Kontrol Müh.G. t-12. 1. 5. . panosuna ihtiyaç vardır. panosu elektrik işi içinde yapılması gerekmektedir.G.G. 4-6 gruplu trafolu motopomp binalarında O. fotokopi yapılmış projelerin tasdike gönderilmemesi 11. dan müsaade yazısının alınması proje yapımı.Direk dikimi tel çekimi sırasında iletkenlere yaklaşan ağaçların kesimi istimlak işlerinin Belediyesince yapılacağı tutanağı yazılması gerekmektedir.K.+ Mak. Trafo A.G. ELEKTRİK PROJE ve KABUL İŞLEMLERİNDEKİ SORUNLAR Yönetim Kurulunun 30.G.maliyet açısından .1974 tarih ve 27/1395 sayılı karan ile kabul edilmiş olan "İller Bankası İnşaat ve Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği" yönetmelik No:5-a 'ya göre kabul işlemleri yapılır. Tatbikatta gördüğümüzde TR. Proje yapımında proje tasdik yönünden bir bütün olduğundan motor kompanzasyon değerleri O. panosuna yine ihtiyaç var. dibine A.ce Bölge Müdürlüğü kanalı ile imzalı içmesuyu işinin ikmal edilebileceği Elk. hücreler önü kolonlardan itibaren inşaat safhasında inşaat müteahhidince tamamen kapatılıp bir kapıdan girilecek şekilde kapı açılıp üzerine ölüm tehlike levhası konulacak. AG. 3. Bu binalarda kablo kanallarının isteğe uygun yapılması.Müh. t-14 vs.K. Panolarında bulunan turnike manyetik otomatik şalterin akım ayar düğmesine m müdahale yapılabilecek şekilde monte edilmeli 10. Elektrik tesisi kabulleri Bankamıza verilen yetki gereği Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı adına yapıldığından Genel Müdürlüğün tayin edeceği bir Elk. 7. enerji vermiyor. işlerinin de aksamadan yürür kanaatindeyim. Topraklamalara dikkat edilir. A. Bu sürede T. 2. 6. Motopomp panolarında kondansatörün ayrı bir bölmeye konulması (Enerji kesilmesinde kondansatör üzerindeki voltaj boşalmasından çarpılmayı önlemek kondansatör patlaması arızasından kontaktörler arıza görmemiş olacaktır.G. 4. panosu koyup tek bir noktadan trafoyu korumak ve ölçü yapmak için A. Sorunlar. panosunun motor kumanda panosu ile bir yapılması görünüm ve derli toplu olması uygun görülmekte ise de bir TR. panosu ile motor kumanda panosu arası 1 Kv. . dan fazla kuyu besleniyorsa TR.05. NYY kablo Elektrik müteahhidince yapılacak bu uçlar motor kumanda panosuna motopomp firmasınca bağlanacak yine kumanda panosu motor arası kablo motopomp firmasınca temini ve montajı yapılacaktır.G.A.G.

e) Isı değişikliklerinden etkilenmemelidir. asit. 1966 yılında Belçika'da yapılan araştırmaya göre korozyon kaybı kişi başına her yıl 34-40 dolar olduğu belirlenmiştir. Delinen içmesuyu boru hatlarında suyun tamir için kesilmesiyle veya elektrik kesilmeleri sonucunda suyun düşük kotlara çekilmesi sonucunda boru içinde oluşan negatif basınçla borunun civarında bulunan kirli çamur borunun içine girer. İşte boru hatlarında yapılan kaplamanın görevi boru yüzeyi ile bulunduğu ortamı. Korozyon kayıpları sadece ekonomik değildir. 1970 yılında İngiltere'de yapılan araştırmalara göre korozyonun neden olduğu ekonomik kaybın İngiltere milli gelirinin %3. . f) Basınca ve toprak gerilimlerine mukavim olmalıdır. b) Tatbikatı kolay olmalıdır. elektriksel olarak izole etmektedir.İyi bir kaplamada bulunması gereken özellikler. çevresindeki elektrik tesislerinden etkileşimi ve birçok nedenlerle çıplak boru yüzeyinde anodik ve katodik bölgeler oluşur bunun sonucunda ise anotta korozyon oluşur. baz ve bakterilerin bozucu etkisine mukavim olmalıdır. Ayrıca yeni fabrikanın tüketeceği ham madde kaynakları gelecek kuşaklara aktarılacağı gibi bu fabrikada kullanılmayan elektrik enerjisi ekonominin diğer kısımlarında kullanılacaktır. Ayrıca delinen borulardan kaçan su enerji verilerek terfi edildiğinden hatlarda enerji kayıplarına da neden olmaktadır. Amerika'da yapılan bir araştırmaya göre milli gelirin %3. Bu fabrikalar için ayrılan kaynağın başka alanlara kaydırılması suretiyle kaynaklar başka öncelikli alanlara kaydırılmış olacaktır. Kaplamanın diğer bir faydası da katodik koruması yapılan hattın katodik koruma maliyetini düşürdüğünden nitelikli iyi kaplama ve döşeme şartları borunun ömrüne.Şube Müdürü KOROZYONUN ÖNEMİ 1. Korozyon ürünleri çevreyi de kirletiyor.İÇMESUYU ÇELİK BORU HATLARININ KORUNMASININ ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Vedat FİDAN .5 İ olduğu tespit edilmiştir. Yeraltına döşenen borular toprağa döşendikten sonra toprak yapısının çok farklı yapıda olması. 2. su.4'ü korozyonla yok olmaktadır. KORUYUCU KAPLAMALAR 1. Türkiye de ise korozyon kaybıyla ilgili olarak bu güne kadar bir çalışma yapılmamış. a) Kaplamanın elektrik direnci yüksek olmalıdır. ancak korozyon nedeniyle oluşan kaybımızın yukarıda verilen rakamların biraz üzerinde olduğu tahmin edilmektedir. şayet biz izole bir madde ile ortamdan çelik boru yüzeyinin izolasyonunu sağlarsak boru yüzeyindeki. katodik koruma maliyetine çok etki eden faktörlerdir. Korozyonla delinen içmesuyu borularından kaçan içmesuyu hem ekonomik kayıp hem de tamirat için maddi kayıp hem de inkita demektir. Yapılan araştırmalara göre dünyada üretilen çeliğin 1/3'ü korozyon sonucunda yok olmaktadır.Neden kaplama yaparız. tekrar su verildiğinde veya' elektriklerin gelmesiyle hatta tekrar su verilmesi durumunda boru içine giren kirli su abonelere kadar ulaşmaktadır. anodik ve katodik bölgelerin oluşmasına engel olmuş oluruz. Delinen borulardan sızan petrol hem ekonomik kayba hem de çevre kirliliğine neden oluyor. h) Kaplama yapılan cidara iyi yapışma özelliğine sahip olmalıdır. d) Nakliye ve montajda zarar görmeyecek özellikte olmalıdır. g) Hava. 2 . Bu şekilde kirlenen su salgın hastalıklara neden olabilmektedir. Dünyada üretilen çeliğin 1/3 ü korozyon nedeniyle yok olması demek iyi bir korozyonla mücadeleyle kurulan her 3 çelik fabrikasının birsinin kurulmaması demektir.

3 .0. Akım ihtiyacı yüksek olan düşük özgül dirençli zeminler daha yüksek kaliteli kaplama kullanılması kaplama için yapılan masrafları arttırmasına rağmen katodik koruma maliyetini düşüreceğinden tercih edilmelidir. Listeden de görüleceği gibi kaplama kalitesi arttıkça akım ihtiyacı düşmektedir.05 .0.005 .000-3. Zemin Cinsi Çok Korozif Korozif Orta Korozif Az Korozif Zemin Özgül Direnci (ohm*cm) <1000 1.000-10.i) Maliyeti ucuz olmalıdır. Katodik korumada zeminin özgül direncine göre toprağın koroziflik sınıflandırılması yapılmıştır. Akım ihtiyacının yüksek olması ise katodik koruma maliyetinin artmasına neden olmaktadır. Katodik koruma maliyeti ve kaplama maliyetlerinin düşünülmesi için ve borunun ömrünün daha uzun olmasını temin etmek için proje aşamasında zemin özgül direnci ölçülmeli ölçülen dirence göre boru hattının daha az korozif bölgelerden geçirilmesi uygun olacaktır. Buna paralel olarak katodik koruma maliyetleri de düşmektedir. TS .Kaplama cinsinin seçiminde göz önünde bulundurulacak hususlar.6 0. Çelik boru hatlarında kullanılan çok çeşitli kaplamalar mevcut olup nitelikli kaplama ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. Böylece kaplama maliyeti ve katodik koruma maliyetleri düşürülerek boru hattının daha sağlıklı ortamda çalışması sağlanmış olur. Çok korozif zeminlerde akım ihtiyaçlarının fazla olması nedeniyle özgül direnci düşük olan zeminlerde kaliteli kaplamaların kullanılması hem boru ömrünü etkilemekte hem de katodik koruma maliyetini düşürmektedir. j) Kaplama yapılması için yüzey işlem maliyeti az olmalıdır. k) Zamanla yukarı ki özelliklerin kaybolmaması ve bünyesine su işleyerek direnç değerini zamanla kaybetmeme özelliğine haiz olmalıdır.005 Yukarıda verilen listede çeşitli koruyucu kaplamalarla kaplanmış boruların katodik koruma için akım ihtiyaçları verilmiştir. . Kaplama Cinsi Sıcak bitüm kaplanla Bitüm emdirilmiş tek kat sargılı kaplama Bitüm emdirilmiş tek kat cam elyaf sargılı kapla Bitüm emdirilmiş çift kat cam elyaf sargılı kaplama Polietilen veya plastik kaplama Akım ihtiyacı (MA/m ) 0.5-2.5 i<0.000 3.05 0. Kaplama cinsi seçiminde borunun döşeneceği güzergah özelliği döşeme şartları dikkate alınarak seçim yapılmalıdır. kaplama maliyetlerinde kaplama cinsine göre çok farklılıklar mevcuttur. kimyasal etkilere mukavim kaplama cinsleri seçilmelidir.000 10. Örnek olarak bir kimya fabrikasının atık suyunun etkisi altında kalabilecek yöreye döşenecek olan boru kaplaması.2 0.5 0.5141'de çizelge 3'te çeşitli koruyucu kaplama yapılmış boruların ortalama akım ihtiyacı değerleri aşağıdaki çizelgede verilmiştir.2 .0.1 Yukarıda verilen listede zeminin elektrik özgül direncine göre zeminin korozyon özelliği ve katodik koruma için gerekli olan akım ihtiyacı kaplamasız borular için verilmiştir.000< Borunun Ortalama Akım İhtiyacı (MA/m2) 20<i 20>i >5 5>i>0. Yukarıdaki listede görüldüğü gibi direncin düşük olduğu zeminlerde katodik koruma için gerekli olan akım ihtiyacının yüksek olduğu görülmektedir. Toprağın özgül direnci TS 5141 'de çizelge 2'de.

Boru kaplamalarıyla ilgili standartlar TS .Kaplanacak borunun yüzeyi tel fırça ile temizlenmesi : Boru yüzeyi tel fırça ile fırçalanarak yüzeyde bulunan pas ve yabancı maddelerden arındırılır. Yüzey temizliğinden sonra istenilen cins boru kaplaması ile yüzey kaplanır. Boru kaplaması aşağıdaki işlem sırasına göre yapılır. Kaplamanın yüzeye iyice yapışması ve yüzeyle birlikte ısıl farklarda . İzolasyonun zayıf olduğu noktada dedektör sinyal vererek kaplamanın zayıf .4357. Paslı yüzeylere yapılan kaplamalarda aradan zaman geçmesinden sonra ısı farkları sonucu pasif yüzey ısı değişimlerine karşı elastikiyet gösteremediğinden yüzeyden kaplamanın.Kum püskürtme yoluyla temizleme : Boru yüzeyine bileşiminde % 92 silis bulunan doğal kum püskürtülerek yüzeyde bulunan pas ve yabancı maddeler yüzeyden sökülür. Borunun döşenmesine kadar geçen sürede kaplamanın korunmasıyla ilgili kontrol bizde olmasına karşın borunun üzeri kapandıktan sonra kaplamanın durumu ve oluşan olaylar kontrolden çıkmaktadır. TS . ve borunun uzayıp kısalması nedeniyle oluşabilecek kaplama bozulmaları. kalkmasına neden olur. 2. Çünkü fosforik asit demir yüzeyinde demir fosfat tabakası oluşturduğundan ve metali pasifleştirdiğinden kaplama yapılan kadar geçen zaman zarfında yüzeyde herhangi bir korozyon ürünü oluşmaz. 4. Bu nedenle kaplanacak yüzeyin temizliği önem kazanmaktadır.4356 TS .Borunun yüzeyi kaplamasından sonra boru yüzeyinde mikro ölçekte dahi olsa deliklerin olup olmadığı "Holiday dedektör" ile kontrol edilir. Asit banyosu için aşağıdaki banyolar kullanılmaktadır. Boru kaplaması ne kadar kaliteli olursa olsun kaplamalarda çeşitli nedenlerle bozukluklar meydana gelebilir. h) Boru güzergahında çalışma yapılırken boru kaplamasına verilecek zararlar i) Çeşitli bakteri ve mikroorganizmaların yarattığı kaplama hasarları j) Katodik koruma uygulanmasında aşırı potansiyel uygulaması sonucunda katotta toplanan hidrojenin boru kaplamasına zarar verebilir.sıhhatli çalışması için. Holiday dedektörü ile boru yüzeyine 25 KV' lık orta gerilim tatbik edilir.Boru hatlarının kaplama yapılmasıyla korozyonun durdurulması veya yok edilmesi mümkün değildir.Kimyasal temizleme : Kumlama yapıldıktan sonra boru üzerinde bulunabilecek yağ uygun çözücülerle giderildikten sonra asit banyosundan geçirilir. g) Boru hattının bulunduğu güzergahta boru kaplamasını bozabilecek kimyasal tesislerin atıkları nedeniyle boru kaplamasında oluşabilecek bozulmalar. depolanmasında ve hendeğe yerleştirilme safhalarında meydana gelen kaplama hasarları c) Hendeğin doldurulmasında oluşabilecek sert kaya. Bu nedenle boru ömrü açısından kontrolümüz dahilinde bulunan kaplama hatalarının döşeme aşamasında itinalı bir biçimde tamir edildikten sonra borunun kaplaması hasar görmeden dikkatlice borunun üzeri kapatılmalıdır. a) Sülfürik asit banyosu + fosforik asit banyosu b) Hidroklorik asit banyosu + fosforik asit banyosu Son asit banyosu her zaman fosforik asitle yapılır. taş toprak gibi malzemelerin kaplamaya verdiği hasarlar d) Borunun döşendikten sonra yer hareketleri ve ani darbeler nedeniyle oluşabilecek kuvvetlerin etkisiyle oluşan hasarlar e) Çeşitli bitki kökleri ve ağaç köklerinin kaplamaya verdiği hasarlar f) Borunun içinden geçen akışkan sıcaklığının sık sık değişmesi nedeniyle kaplama. kaplama yapılacak yüzeyin pırıl pırıl olması gerekmektedir. Bu standartlarda geniş bilgiler mevcut olup daha fazla bilgi için söz konusu standartlara bakılmasında fayda vardır.5140 nolu standartlardır. 3. Fabrikada imal edildikten toprağa döşenmesine kadar birçok merhalelerden geçmekte olan boruda kaplama az veya çok hasar görmektedir. Burada konunun özüne değinilmiştir. 1 . a) Kaplama yapımında meydana gelen işçilik hataları b) Kaplanmış borunun taşınmasında. Bunları şöylece sıralayabiliriz.

Bu nedenle uzun süre depolanan boruların zaman zaman kontrol edilerek borunun üzeri kireçle beyaza boyanmalıdır. şayet kapalı alan yok ise ve açık alanda istif zorunluluğu var ise bu durumda mümkün mertebede güneş ışığının az olduğu serin yerler tercih edilmelidir. 3. boşaltma ve nakil yapılmamalıdır. Şekil 17: Holiday dedektörü. Şantiyelerde kireci yok olmuş borularda güneş ışığı etkisiyle boru iç kaplaması soyularak boru içinde sarkıklar oluşturmakta ayrıca borunun üst kısımlarındaki bitüm ısı etkisiyle incelmektedir. Bu kadar emek ve masraf sonucu kaplanan boru hattının kaplamasının bozulmadan yerin altına gömülmesi için azami itina gösterilmesi gerekmektedir. istif sahasına nakilde ve hendeklere taşınmasında ve hendeklere indirilmesinde kaplamaların hasar görmemesi için yüzeyi geniş aşağıdaki şekilde gösterilen mesnetlerle kaldırılıp. 4. Hiçbir zaman tek' çizgi halinde mesnetleyen halat ve kalın iplerle yükleme. 1. Boru kaplamalarının bozulmaması için nelere dikkat edilmelidir Boru kaplamalarının yapılması için yukarıda belirtildiği gibi çok miktarda işçilik malzeme dolayısıyla para harcanmaktadır. Bu ise istenmeyen bir durumdur.Çelik borunun siparişten sonra uzun süre beklemesi gerekiyor ise borular mümkün ise kapalı alanda istif edilmeli. hasarlı kaplamanın tamiratı ise hem masraflı hem de işçilik açısından zaman kaybına neden olacaktır.Borular istif alanına gelişi güzel istif edilmemelidir. Yağmur etkisiyle kireci kaybolan azalan boruların güneş ışığının etkin olduğu bölgeler zaman zaman kireçle boyanmalıdır. Borular birbiri üzerine gerekli önlem alınmadan konulduğu taktirde boru ağırlığı direk tecridin üzerine. Halatlarla v. Yukarıda verilen Holiday dedektörü ile borunun tecridi fabrikada imalat aşamasında kontrol edildiği gibi boru hattının üzeri kapanmadan da boru hendekte iken de tecrit kontrolü yapılabilir. Kaplamalı boruların fabrika sahasında taşıtlara yüklemesinde ve boşaltılmasında.Satın alman tecritli borunun mümkün olan en kısa sürede döşenerek üzeri kapatılmalıdır.noktası belirlenir. Çelik borulara ait tecridin bozulmaması ve tecritte beklenen performansı almak için aşağıdaki hususlara özenle riayet edilmelidir. indirilmelidir. basınç yaptığından ve güneş ışığının etkisi ısı ve soğukluk etkisiyle kaplamalar birbirine yapışmakta ve borular birbirinden ayrılırken yapışmadan dolayı güçlükle çıkmakta kaplamalar birbirinden ayrılırken soyulmalarla . benzer tel gibi teçhizatla yapılan yükleme ve boşaltmalarda kaplama üzerine tek noktadan basınç geleceğinden kaplama hasar görür.Uzun süreli istif zorunluluğu olan boruların üzeri güneş ışığım yansıtmak için beyaz kireç ile boyanmalıdır. 2. Dedektörün tespit ettiği tecrit zayıflaması tamir edilerek daha sağlıklı bir kaplama yapılmış olur.

B) Plastik bant kaplamalar : Bu kaplamalar yüzey temizliğinden sonra yüzeye yapıştırıcı astar sürülür. kaplamanın tatbikatı arazide de kolaylıkla yapılabilmektedir. Bu kaplama cinsiyle ilgili detaylı bilgi yukarı ki standartlarda mevcuttur.5 veya 2 katı artırdığı özellikle korozif bölgelerde bu maliyet artışının daha da yüksek değerlere ulaştığı bilinmektedir. Korozyon hücrelenmeleri kaplamanın bu noktalarında oluşarak boru hattının delinmesine sebep olmaktadır. 1. Kaplama ne kadar iyi nitelikli kaplama olursa olsun borunun nakliyesinde şantiyede istiflenmesinde hendeğe indirilmesinde ve hendeğin kapatılmasında çok itinalı davranılsa dahi borunun izolasyonunda mikro ölçekte dahi bir kaplama hatasından.Soğuk tatbikli bitüm kaplamaları maden kömürü zifti veya asfalt malzemesi uygun çözücü ile çözündürülür. 2 . boru hattının döşenmesinden sonra ani darbeler ve zemin oturmaları. Tesisin projelendirilmesi ise katodik koruma konusunda tecrübeli kişiler tarafından . 6. nakliye hatasından ve döşeme hatalarından. Sağlam bir kaplamanın oluşması için epoksi reçine ve maden kömürü katranı karıştırılarak kullanılmaktadır. Aşağıdaki şekillerde boruların tahta takozlarla veya plastik mesnetlerle istif sahasında istiflenmesi görülmektedir. A .İstiflenecek boruların istif alanı tasfiye edilmeli taş ve tecride zarar verecek kesici malzemelerden arındırılmalıdır. Kaplama cinsi ve döşeme esnasında hasar gören kaplamalar katodik koruma maliyetini önemli ölçüde etkilemektedir. Yapmış olduğumuz incelemelerde bitüm kaplamalı borularda döşeme şartları maliyeti 1. C) Epoksi kaplamalar : Bu kaplama iki bileşenli olup bu bileşenler uygun oranlarda karıştırılarak yüzeye sürülür.Bitüm kaplamalar : Bitüm kaplamalar tatbik şekline göre ikiye ayrılmaktadır. En çok 12 saat içinde sertleşerek kaplama oluşumu tamamlanır. İsteğe göre üzerine ayrıca bir veya iki kat bitümlendirilmiş cam tülü sarılarak daha etkin kaplama imalatı yapılmış olur. Ayrıca. 5. Bu nedenle yapılan koruyucu kaplamadan sonra etkin bir korozyon kontrolü için katodik korumanın yapılması gerekmektedir. Kaplama cinslerine de kısaca değinmekte yarar görülmektedir. Katodik Koruma tesislerinin etkin bir şekilde çalışması ve koruma başarısının iyi bir kaplamaya ve iyi döşeme şartlarına bağlıdır. D) Beton kaplamalar : Boruların korozyona karşı korumakta ve boruların mukavemetini arttırmak için çelik borular betonla kaplanmaktadır. Yer altı Çelik Boru Hatlarında Katodik Koruma Yeraltı çelik boru hatlarını korozyona karşı korumak için borunun kaplama ile kaplandığı belirtilmiştir. nakliyede ve istiflenmede iki uç tarafında bulunan tecritsiz kısma tahta takozlarla mesnetlenmelidir. kurulması ve işletilmesi kolay bir tesistir. Bu kaplama cinsiyle ilgili detay bilgi TS 5139 da mevcuttur.Borular. Bu kaplama genelde büyük çaplı borularda uygulanmaktadır. Çözücü buharlaşarak yüzeyde kabuk tabakası oluşur. Detay bilgi TS 5140ta mevcuttur. hem de boruya mekanik mukavemetin sağlaması için beton kaplı borular özellikle büyük çaplıların iç kaplamalarının beton olarak yapılmasını gündeme getirmiştir.büyük miktarda tamirat gerektiren tecritsiz alanlar ortaya çıkmaktadır. İçine yeterli miktarda dolgu maddesi ilavesiyle elde edilen sıvı bir fırça ile veya tabanca ile 'yüzeye tatbik edilir. boru hattı üzerinden ağır vasıtaların geçmesi sonucunda kaplamalarda bozulmalar olmaktadır. Bu ise emek ve malzeme kaybına neden olmaktadır. Bant şeklindeki kaplama sarılarak bant sargı yüzeye iyice yapıştırılır. Bunun üzerine tek kat veya iki kat bitüm emdirilmiş cam tülü sargı yapılarak kaplama işlemi tamamlanır Detaylı bilgi TS 5139'da mevcuttur.Sıcak tatbikli kaplamalar : Bu kaplama cinsiyle ilgili detaylı bilgi TS 4356 ve TS 4357 de mevcut olmakla beraber maden kömürü zifti belirli ısılarda yüzeye eritilerek tatbik edilir. Hem borunun korozyondan korumak için. Katodik Koruma tesisi -yapımı işi kompleks bir yapı olmayıp. hatta.

Galvanik anotlarla koruma.Galvanik anodun zemin direncine göre geçiş direncini azaltmak için dolgu maddesi kullanılır. Borunun katot halinde tutulabilmesi için yapay anotlar vasıtasıyla boruya dışardan elektrik akımı verilerek boru voltajı negatif yönde kaydırılır. Yataklar mümkün mertebe zeminden yeraltı suyu alacak yerlere montajına özen gösterilmelidir. Bankamızca yapılan katodik koruma tesislerinde. Bu halde boru üzerinde anodik bölgelerin oluşmaması nedeniyle boru hattı üzerinde korozyon oluşmaz. Şayet zeminden su almak imkanı yoksa anotların randımanlı çalışmalarının temini için zaman zaman su ile ıslatılmalıdır.Çinko anotlar. Katodik Koruma Yöntemleri : Genel prensipleri birbirine benzemesine rağmen iki tip koruma yöntemi mevcut olup bunlar. tesisin kurulması ise yine belirli bilgi birikimine haiz kişilerce yapılması gereklidir.Galvanik anotlarla koruma : Boru hattına çelikten daha elektro negatif potansiyelde olan magnezyum çinko alüminyum ve bunların alaşımlarından imal edilen galvanik anotlar yeter sayıda boru hattının muhtelif noktalarına bağlanarak boru hattı korozyona karşı korunur. Anot tipleri ve dolgu maddesi ile ilgili detay bilgi TS . iyi bir galvanik anot sisteminin çalışmasını temin için aşağıdaki hususların göz önünde bulundurulması gereklidir. Yeraltına döşenen borunun korozyona karşı korumak için boru voltajının minimum . 1. Ancak magnezyum anotlarda. Katodik Koruma sistemlerinde de yapılan işlem korunacak yapının yapay olarak katot haline getirilmesi ve bu katot yapılan yapının enerji verilerek sürekli katot halinde tutulmasından ibarettir. Çelik bora hattında korozyonun oluşmaması için borunun korumasız haldeki potansiyelinin 300 mv negatif yönde kaydırılması gerekmektedir. Şekil 18: Galvanik sistemle koruma. Dış akım kaynağı ile katodik koruma (Cebri sistemle korama) bunların çalışma prensiplerini kısaca inceleyelim. 2.000 ohm x cm ile 10.000 ohm x cm' deki topraklarda verebileceği koruyucu akım değeri iyice düştüğünden ekonomik olmadığı durumlar çıkmaktadır. direncin 1 500 ohm x cm olduğu yerlerde kullanılması gerekir Magnezyum anotlar ise daha yüksek dirençlerde başarı ile kullanılabilmektedir.5141'de mevcuttur. 3. az bir elektrik bilgisi olan kişilerce kolaylıkla işletmesi ve bakımı yapılabilen sistemler benimsenmiştir. Anodun kullanılacağı direnç değeri arttıkça kullanılacak dolgu maddesi arttırılmalıdır. 1Galvanik anot yatakları direncin düşük olduğu yerlere tesis edilmelidir. Galvanik anotlarla ilgili detay bilgi katodik koruma tesislerinde kullanılan malzemeler bölümünde verilmiş olup. . Katodik Korumanın Genel İlkeleri : Katodik korumanın temel prensibi borunun yapay yöntemlerle katot haline sokulması prensibine dayanmaktadır Yukarıdaki bölümde bahsedildiği üzere boru hattı güzergahı boyunca oluşan anot ve katot bölgelerinde anotta kimyasal ve elektro kimyasal reaksiyonların oluştuğu katotta ise bu reaksiyonların yürümediği bahsedilmişti.850 MV olması gerekmektedir veya borunun korumasız haldeki potansiyelinin 300 MV kaydırılması da yeterli olmaktadır.yapılması. Yapılan katodik koruma tesisinin işletilmesi ve bakımı da o kadar komplike bir iş değildir. Borunun ihtiyacı olan koruyucu akım galvanik anodun çözünmesiyle temin edilir. özgül direnç değerinin 6.

3. Ayrıca şekilde 1.4 nolu noktalara konulan izole flanşların diğer dezavantajı da basma borusunun tecritsiz olması ve tecritsiz borudan yine koruyucu akımın kaçmasına neden olmasıdır. Unutmayalım ki koruyucu akım kaçağı israf edilen enerjidir. Koruyucu Akım Kaçakları : Çelik boru hatlarının katodik korumalarını temin etmek için boru hattına verilen koruyucu akımlar boru hatlarında yapılan hatalı uygulamalar sonucu koruyucu akım verildiği halde gerekli faydanın sağlanamadığı görülmüştür Bu ise boşu boşuna enerji kaybına. Bu nedenle katodik koruma tesislerinin sağlıklı çalışmalarını sağlamak için boru hattının tesisinde. Tüm bunların sonucunda tarafımızca boşuna ödenecek faturadır. Şekil 20: Topraklama . Şekil 19: Dış akım kaynaklı koruma sistemi. Ayrıca pompa çıkışlarına 4 izole flanş için ödenecek bedel yerine tek izole flanş bedeli ödeneceğinden hem izole flanş fonksiyonunu daha iyi bir şekilde yerine getirmesi hem de maliyetin düşürülmesi nedeniyle izole flanşın A noktasına konulması proje çalışmaları safhasında düşünülmeli ve tesiste buna göre yapılmalıdır. Ancak pompalar sık sık sökme ve montaja maruz kalması izole flanşın bu sökme ve montajdan fonksiyonunu yapamaz hale gelmesi muhtemeldir. İzole flanşların sağlıklı yapılmayışı koruma maliyetini önemli ölçüde arttırmaktadır. Redresörün negatif ucu boruya pozitif ucu ise yardımcı anotlara bağlanır.İZOLE FLANŞ VE İZOLE FLANŞ YERİNİN TESBİTİNDE DİKKATE ALINMASI GEREKEN HUSUSLAR İzole flanşlar katodik koruması yapılan tesisin koruma yapılmasına gerek görülmeyen bölümünü elektriksel olarak yalıtmayı sağlayan özel yapılmış elektriksel direnci yüksek olan yalıtkan malzemedir. Bu kayıpların asgariye indirilmesi için başta boru izolasyonlarının korunmasına. anot kaybına neden olmaktadır. Anottur. kapatılmadan önce bozuk izolasyonların tamiratının yapılmasına ve aşağıda belirtilen hatalı uygulamaların yapılmamasına gayret gösterilmelidir. Bu nedenle izole flanş noktasının A noktasına konulması izole flanşın sağlıklı olarak fonksiyon görmesini sağlayacaktır. 1. Aşağıda 4 gruplu bir terfi merkezinde izole flanşın yapılabileceği yerler ve en sağlıklı olarak flanşın monte edileceği yer gösterilmiştir. terfi merkezlerinin montajında aşağıdaki hususların göz önünde bulundurulmasında yarar görülmektedir. İzole flanş yerleri seçilirken özellikle sökme ve montaj işinin sıklıkla yapıldığı yerlerden kaçınılmalı mümkünse sökme montaj işinin ve darbelerin az olduğu noktalara izole flanş montajı yapılmalıdır. Aşağıdaki terfi merkezinde izole flanşlar pompa çıkışlarına konulabilir.2. işçiliktir.2 – Dış Akım Kaynağı ile Katodik Koruma : Dış akım kaynağı ile yapılan korumadan borunun ihtiyacı olan koruyucu akım şehir şebekesinden alternatif akımı doğru akıma çeviren redresörlerle temin edilir.

. 3 . 4 .2 . Çelik köprülü dere geçişlerinde koruyucu akım kaçağının önlenmesi ve borunun elektriksel olarak yalıtılması için Boru çelik köprüye direk konulması halinde borunun korunması için verilen koruyucu akım çeliğin betona ve toprağa temas eden noktalarından kaybolması sonucunda platform bölgesinde katodik koruma için gerekli voltaj değeri temin edilememektedir. Şekil 22: Manevra odası montajı. Bu nedenle boru hattının izolasyonunun iyi yapılması platform ve boru arasının kaim tahta takozlarla izole edilmesi ve boru kaynakla platforma tutturulmaması ve boru ile köprü arasında elektrikli bir bağın oluşturulmamasına özen gösterilmelidir.Boru hatlarının çelik köprü üzerlerinden geçme zorunluluğu olduğu yerlerde çelik boru. Aşağıda yanlış doğru bağlantı şekilleri görülmektedir. Koruyucu akım kaçağının oluşmaması için çelik platform aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi izole edilmelidir.Depo girişi ve çıkışlarında koruyucu akım kaçaklarına karşı alınacak önlemler. Şekil 21: Çelik köprüde izolasyon. 5 . çelik köprüye irtibat yapıldığı ve bunun sonucunda da köprüye koruyucu akım kaçağının olduğu görülmüştür.Çelik boru tecritsiz durumda olan depo tahliye borusu üzerine temaslı olarak geçirilmemelidir. Aşağıdaki şekilde görüldüğü üzere depo giriş çıkışlarında çelik boru hatları depo manevra odası betonarme demirlerine irtibatlandırılmamalıdır.Tahliye vantuz ve kelepçe başları izole edilmelidir.

Dere atlamalarında sel tecritli borunun tecridini bozduğu bunun sonucunda koruyucu akım kaçağına neden olmaktadır. Bilindiği gibi Bankamızca yaptırılmakta olan içmesuyu işlerinde geçici kabul fesih veya tasfiye sonrası kesin hesapların mevzuatın gerektirdiği sürelerde tekemmül ettirilemediği.Çelik boru hattından metal boru ile branşman alınma zorunluluğu var ise.1996 sonu itibari ile. İzolasyonsuz vana zemine oturtulması halinde koruyucu akım çıplak vana üzerinden çamura ve toprağa geçeceğinden bu tip uygulama zorunluluğu alan yerlerde mutlaka vananın izolasyonu yapılmalıdır. . Dere atlamalarında boru izolasyonu ve borunun hasar görmemesi için boru döşendikten sonra boru izolasyonu iyice tamir edilmeli ve boru tecrit tamiratından sonra beton gömlek altına alınmalıdır. 7 . 175 Adet işlerin ise henüz hazırlıklarına başlanılmadığı Bölge Müdürlüklerimizden üçer aylık dönemler sonucu gelen bilgilerden tespit edilmiştir. her yıl yeni bitirilen işlerin de ilavesi ile toplam sayıda artış meydana geldiği görülmektedir. Bu bağlamdan hareketle 31/12/1996 sonu itibari ile Tüm Bölge Müdürlüklerimizce inşaatları tamamlanıp geçici kabulleri yapılarak kesin hesabı bağlanamayan tesis sayısında ve kesin hesap çalışmaları durumundan kısa bir açıklama yapmak istiyorum.12.Şekil 23: Tahliyelerde izolasyon. 31. bu işlerden 148 adedinin Bölgelerimizce hazırlama çalışmaları devam etmektedir. yangın musluğu gibi yapılarda da aynı bağlantı ve tecritlerin yapılması gereklidir. Bu uygulama sadece vana için gösterilmiş olup vantuz. Metal borunun da katodik korumasının yapılması şayet mümkün değil ise branşman alman boru ile korunan boru izole flanşla ayrılmalıdır. KESİN HESAPLARIN ÖNEMİ VE DÜZENLENMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇMESUYU DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mehmet ÜNAL . 6 . kesin hesabı bağlanmayan iş sayısı toplam 323 adet olup.Şube Müdürü Seminer konumuz olan Kontrollük Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi’ne ilişkin kesin hesapların önemi ve düzenlenmesinde dikkat edilecek hususlar hakkında bilgi sunacağım. metal borunun hattın koruma kriterlerinin değiştireceğinin bilinmesi gereklidir.

kesin hesabı borçlu çıkan yüklenicilerin bu borçlarının tahsili için 23. Kesin hesapların tekemmülüne ilgi göstermeyen. Bilhassa zaman zaman Bölgelerimiz uyarılarak 1993'den önce bitirilen işlerin tamamına yakının kesin hesapları bitirilme aşamasına getirilmiştir. Tenkitlere uğramamamız ve tesis hesaplarının sürüncemede kalmaması için kesin hesaplarının süresi içerisinde bitirilmesine gayret edilmelidir. .Açıklamış olduğum rakamlara bakıldığında kesin hesapların Tüm Bölgelerimizce titizlikle ve büyük bir gayretle bitirilmeye -çalışıldığı görülmektedir.9.1992 tarih 1992/80 sayılı genelgedeki usul ve şartlar takip edilmelidir.maddesinde belirtilen tüm usul ve şartlara uyulma zorunluluğu olmaktadır. fuzuli yazışmaya giren. BORÇ DURUMU Gerek Bölge Müdürlüklerimizce ihale edilen ve gerekse Genel Müdürlükçe ihale edilip de Bölge Müdürlüklerimize devredilen işlerden. Kesin hesapların nasıl yapılıp bağlanması hususunu sizlere uzun uzun anlatmama gerek yok.yeterlik verilmemesi cihetine gidilmelidir. talimat ve tebligatlara uymayan. Şöyle ki her yıl Bankamızca yürütülerek Geçici kabulü yapılan işlerin kesin hesap durumları yıl sonu itibari ile Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkanlığına iletilen Bu Kurumun Müfettişlerince aynı işlerin her yıl sonu itibari ile listelerimizde yer alması Bankamızın tenkide uğramasına neden olmaktadır. yüklenicilerin listesi çıkartılıp ilgili Daire Başkanlıklarına intikal ettirilerek ve Tüm Bölge Müdürlüklerine bildirilerek bu yüklenicilerin ilgili Bölge Müdürlüklerindeki kesin hesaplarını sonuçlandırmadan yeni teklif istenmemesi ve. Bütün işlerin tamamlanması ve geçici kabul işleminin bitmesinden sonra yüklenici ile birlikte Bölge Müdürlüğü ve Bankaca tayin olunan elemanlarla kesin hesabın düzenlenmesine başlanır. Tüm Bölge Müdürlüklerimize 1993 yılından önce bitirilen işlere ait kesin hesaplan büyük bir gayret ve titizlikle bitme aşamasına getirmelerinden dolayı teşekkür ederiz. Konu başlığından da anlaşıldığı gibi KESİN HESABIN ÖNEMİ büyüktür. Bu hazırlıklarda 1996 yılı İLLER BANKASI YAPIM İŞLERİ GENEL ŞARTNAMESİNİN 38.

endüstride ve sokakların temizlenmesinde kullanılan sular. Böyle bir ortamda yer altına döşenecek kanal ağı ile sıvı atıklar. Neticede. kısa zamanda ve hatasız olarak yerleşim merkezi dışına taşınır ve orada tesis edilecek Arıtma Tesisinde arıtılıp zararsız hale getirilerek tabiata veya bu atık suları içerisinde temizleyebilecek büyük tabii sulara terk olunursa.Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler KANALİZASYON PROJELERİNDE ETÜDÜN ÖNEMİ İLLER FANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ali Rıza ÜREYEN . bölgenin havası bozulur. Yine bu atık suların içinde verem. genel hamamlardan ve yüzme havuzlarından gelen sular. bir kısım kirli sular yolların üzerinde toplanarak gidiş ve gelişi zorlaştırır. . atık suların bir kısmı toprağa sızar ve yeraltı suyunu kirletir. Ayrıca bu atık sular. çamaşırhanelerden. dizanteri ve benzeri sindirim organlarında kendilerini gösteren hastalıkların oluşmasına sebep olur. besin maddeleri artıkları. kızıl. bu yerleşim alanının sıvı atıklarını kapalı sistem içinde akıtabilecek şartlar sağlanmış olur ve kullanılmış suları yerleşim alanı dışına atma imkanı bulunur. katı ve sıvı şekillerde bulunan mutfak süprüntüleri. banyolardan. insan dışkıları. boğmaca ve difteri hastalıklarının mikropları da bulunabilir. idrarlar. Bu maksatla yapılan tesislere Kanalizasyon Tesisleri denir. Böyle bir bölgede toplu halde yaşayan insanların sağlık durumu bu atık sularla bozulabilir ve bulaşıcı hastalıklar hemen kendini gösterebilir. yağış sulan ve benzerleri ile kirlenir.Şube Müdürü GENEL İnsanların toplu olarak yaşadıkları bölgeler. bazı zararlı bakterilerin ve mantarların yaşamalarına ve kısa zamanda çoğalmalarına ve tifo. Bu mikroplar kötü şartlar altında dahi atık sularda kolayca yaşar ve çabuk çoğalırlar. kolera. Bir yerleşim alanında içme suları için bir boru şebekesi yapılır ve günün her saatinde yeter derecede içme ve kullanma suyu verilirse.

i) maddeleri için yersel incelemesi yapılır.. Bu nedenle. İçme ve Kullanma Suyu Durumu: Yukarıda açıklandığı şekilde atıksuların oluşmasında temel faktör insan olmaktadır. Kanalizasyon projesi tanziminde esas done imar planı olmaktadır. g) Belediye imkanları. d) Turistik özelliği. k) Bankamız finansman durumu. f) Çevre kirliliği. i) Fiili durum(Mevcut kanalizasyonun olup olmadığı. Tek tek evlerin atık sularının kendi imkanları ile (foseptikle) bertaraf etmeleri halinde sorun olmayan atıksular. Ancak. hazırlanacak kanalizasyon projesi de uygulama yönünden o denli sağlıklı olur. insana hizmet vermektedir. sistem sağlıklı çalışıyormuş gibi görünecek. Söz konusu beldelerin a) İmar durumu. akışa geçecek kadar atıksu teşekkül etmeyecek beldelerde (kanalizasyon projesi ve inşaatının yapılması halinde beklenilen hizmeti vermeyeceği göz önüne alınarak) kanalizasyon sorununun foseptiklerle çözümlenmesi tercih edilmelidir. ancak borular dolduktan sonra akım sağlanmadığı için parsel bacalarından ve evlerdeki tuvaletlerden geri tepmeler. bir beldenin su ihtiyacı ve bu ihtiyacın temini ile temin edilen bu suyun fenni bir şekilde şebekeyle evlere dağıtımı önem arz etmektedir. h) Alıcı ortam durumu. Yönlerinden etüdü ve (a. varsa yeterlik ve yararlanılabilirlik durumu) j) Bankamız iş kapasitesi. kanalizasyon tesisinin yapılmasına gerek olup olmadığının tespiti için en önemli faktörlerden birisi de nüfus durumu olmaktadır. kanalizasyon sistemiyle toplanması durumunda sorun olacaktır. Aksi takdirde. c) İçme ve kullanma suyu durumu. Bu tadilatların en aza indirilmesi için. yani mevcut olan son durumu ve şehrin alacağı en son şekli gösterirse.Kanalizasyon İnşaatı. mümkün olduğu ölçüde beldenin en son imar planına göre projelendirilme yapılması sağlanmalıdır. Bankamız aracılığı ile ele alınması istenilen Belediyelerin kanalizasyon tesislerinin yapılabilmesi için öncelikle konu ile ilgili mahalli etüdlerin yapılması ve inşaat ihalesine esas olacak bir kanalizasyon projesinin hazırlanması gerekmektedir. kullanım ömrünü yitirmekte olan 15-18 yıllık imar planlarına göre yapılacak bir kanalizasyon projesinde. Şimdi bu maddeleri başlıklar halinde tek tek açıklayalım: İmar Durumu: Bir beldenin imar planı. Borular doluncaya kadar. insanın içeceği ve kullanacağı su olmadan yeterli atıksu da oluşmayacaktır. KANALİZASYON PROJESİ YAPIMI İLE İLGİLİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI TALEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN ETÜD ÇALIŞMALARI Belediye Başkanlığının. şişmeler görülecektir. Nüfusu az olan bir beldede. imar planı revizyonu veya sil baştan yenilenmesi halinde değişecek cadde ve sokakların durumuna göre tadilatlar yapılması gerekecektir. borular içinden akabilecek miktarda atık su teşekkül edemeyecektir. gerekçelerini belirterek beldelerinin kanalizasyon proje ve inşaatının Bankamız aracılığı ile yaptırılmasını talep etmeleri durumunda. Böyle bir yerde kanalizasyon tesisi yapılması durumunda. Bu nedenle... İçmesuyu abone bağlantısı 300'den aşağı olan yerleşim yerleri için mecra . 20 yıl ömürlü olarak hazırlanmaktadır. Onun için. b) Nüfus durumu. İmar planı ne kadar yeni olursa. Nüfus: Kanalizasyon.. e) Sağlık durumu. Kullanım kabiliyetini kaybetmekte olan bir imar planına göre yapılacak kanalizasyon projesi sağlıklı olmayacaktır.

düzensiz gelişme. ■ Yabancı turistlerin. beldeye gelecek turistlerin oluşturacağı atıksular tespit edilmeli ve kanalizasyon projesi yapımında dikkate alınmalıdır. Buna göre. Bu nedenle. bu kaçakların giderilmesi için çalışmalar yapılıyor mu? Dağıtılan ve dağıtılacak olan içmesuyu ve kullanım suyunun atıksuya dönüşeceği miktar ne olacaktır? Özel sarfiyat veren tesisler var mıdır? Hepsi tek tek tespit edilmelidir. kendi mali imkanları ile kanalizasyon inşaatım gerçekleştirebileceklerini belirtirse. Alıcı Ortam Durumu: Yerleşim biriminde her bir evin atıksuyunu müstakil foseptik ile bertaraf etmesi durumunda sorun oluşturmayan atıksuların. bu tehlike açıkça belirtilmeli ve gerekli önlemin alınması istenilmelidir. Bu tarihe kadar herhangi bir salgın hastalık görülmemişse bundan sonra görülme ihtimalinin olup olmadığı araştırılır. Her ne şekilde olursa olsun. Buna göre de. Belediye İmkanları: Kanalizasyon inşaatı pahalı bir yatırımdır. Sağlık Durumu: Yerleşim merkezinde etüd yapıldığı tarihe kadar atıksulardan kaynaklanan herhangi bir salgın hastalık olup olmadığı tespit edilir. doğa güzelliği ve plajı olan günübirlik turistlerin gelip gittiği yer midir? Şeklinde faktörlere göre değerlendirilir. kanalizasyon sistemi için hayati önem arz . Nüfus artışı. atıksuların toplu halde deşarj edilebileceği bir alıcı ortamın bulunması. turistik özelliğe sahipse. piknik alanı ve rekreasyon alanı olarak yararlanılmasını. Atıksu kirliliğinin oluşturduğu çirkin görünüm ve salgın hastalık riskinin beldeye gelen turistlerce görülüp turistlerin bir daha gelmemelerine neden olmaması için. bu beldede kanalizasyon sisteminin oluşturulmasının ne denli ihtiyaç olduğu belirlenmelidir. Bu nedenle. Bu nedenle. Çevre Kirliliği: Atıksuların çevreye verdiği zarar ne boyuttadır? Beldede yaşayan insanlara ve diğer canlılara hayati ölçüde zarar vermekte midir? İçmesuyu kaynaklarını kirleterek salgın hastalıkların doğmasına sebep olabilecek durumda mıdır? Çevrenin ekolojik dengesini ne ölçüde bozmaktadır? Doğadan. Beldenin Turistik Özelliği: Belde. kanalizasyon projesinin ele alınması kararı için öncelik sırasının belirlenmesinde etken olacak.şeklinde bir kanalizasyon projesi ve inşaatının düşünülmemesi Talimatname hükmüdür. Beldelerinin kanalizasyon projesinin yaptırılması halinde. o belde kanalizasyon projesinin ele alınması için önemli bir avantaj sağlamış olur. Bu gerçek göz önünde bulundurularak. bu durum.. coğrafi özelliklere sahip yöre midir? ■ Yerli turistlerin gelip gittiği kaplıcaların olduğu yer midir? ■ Yoksa. beldenin kanalizasyon projesinin yaptırılıp yaptırılmaması durumu irdelenmelidir. tesisin ele alınması durumunda finansmanının nereden ve nasıl karşılanacağı da düşünülmelidir. Turistik özellikler de. dengesiz endüstrileşme gibi faktörlere bağlı olarak kirlilik yükünün anormal artması nedeniyle beldede pissulardan kaynaklanabilecek salgın hastalık çıkması riskinin olduğu tahmin edilirse. memleketimiz ekonomisi. beldenin mevcut temin edilebilen su miktarı nedir? Müstakbel su ihtiyacı ve temin edilebilme şansı nedir? İçmesuyu şebekesi ne durumdadır? İçmesuyu dağıtımında kaçaklar var mıdır? Varsa. şebeke ile evlerden alınarak tek bir yerde toplanıp ve uygun bir alıcı ortama verilememesi halinde çok ciddi problemler doğacaktır. gelip gittiği tarih. tüm yerleşim birimlerimizin aynı anda kanalizasyon ihtiyaçlarını karşılayacak güçte ve yeterlilikte bulunmamaktadır. Belediyesi. memleketimiz ekonomisi yönünden bu yörelerin kanalizasyonunun öncelikle ele alınması ve çözümlenmesi gerekmektedir. insanların sağlıklı bir nefes almasını ne ölçüde engellemektedir? Tespit edilmelidir.

Yukarıda açıklanan hususların bilinmesinin faydası. Beldenin yakın çevresinde bunlardan hiçbirinin bulunmaması halinde. DEĞERLENDİRME VE NETİCE Yukarıda. Beldeye kanalizasyon proje ve inşaatının yaptırılması halinde. etkenlerden bir tanesi de. Alıcı ortam durumunun. nehir şeklinde bir akarsu olabileceği gibi deniz veya boşalım ayağı bulunan göl olabilir. Fiili Durum: Beldenin mevcut kanalizasyon durumu tespit edilir. İşlerimizin çok yoğun olduğu dönemlerde. başlangıçta sağlıklı olarak bilinmesi. Bu nedenle. Yılı içinde. Bunun için. dere. kanalizasyon yönünden sorunsuz olan beldenin sorunlu hale geleceği.etmektedir. olumlu yönler ve olumsuzluklar tek tek tespit edilir. Bankamız İş Kapasitesi: Bir belde kanalizasyon projesinin Bankamız aracılığı ile ele alınarak yaptırılabilmesinin tespitinde.Atıksuların ileri derecede arıtıldıktan sonra verilebileceği suni rekreasyon göllerinin oluşturulması. çay. yeterli sayıda zemin sondajları açılarak bu sondaj kuyularından. söz konusu "Global Bedel" harcanarak doldurulduktan sonra. Kanalizasyonun olup olmadığı. beldeye yapılacak kanalizasyon hizmeti boyutunun tam olarak tespit edilmesi ve beldenin bu yeni yapılacak kanalizasyon hizmetine gerçekten ihtiyacının olup olmadığının sağlıklı olarak belirlenmesi olacaktır. . varsa. eski durumu da aratacağı. arıtılmış atıksuların zeminin derinliklerine verilmesi olabilir. boru cinsleri ve şebekenin tekniğine uygun yapılıp yapılmadığı ile deşarj yerinin uygunluğu araştırılır. tek bir yerde toplanan tüm atıksuların bertarafı için çözümler araştırılmalı ve bulunmalıdır. nedenleri ile . Devlet Planlama Teşkilatınca (DPT) hazırlanan yatırım' programında yer alan "Kanalizasyon Projesi ve Araştırmaları" faslından ödenmektedir. bir belde kanalizasyon projesinin Bankamız aracılığı ile ele alınması kararında önemli faktörlerden bir tanesi olmaktadır. ana başlıklar altında açıklanan hususların her biri eksiksiz olarak etüd edilir. . . yukarıda açıklanan etüd çalışmalarının yapılması neticesinde kanalizasyon projelerinin Bankamız aracılığı ile yaptırılması uygun görülenler. Bu çözümler. Ele alınan projelerin büyüklüklerine bağlı olarak tespit edilen proje yapım bedellerine göre bu sayı yıllara göre değişmektedir. Olumsuzlukların hakim olması halinde. Mevcut bu tesislerden ne ölçüde ve nasıl yararlanılabileceği tespit edilir. o beldenin kanalizasyon projesi ve inşaatının ele alınması safhasında dikkate alınması gereken hususların tespitinde önemli rol oynayacaktır.Yerleşim birimi karstik bir yapı üzerinde yer alıyorsa zemin çatlaklarının tespit edilerek arıtılan atıksuların bu çatlaklardan zemin içine sızdırılması. Bankamız Finansman Durumu. Bankamız iş durumu olmaktadır. Yüzeyde çatlaklar bulunmayıp tabanda karstik bir yapı olduğunun tespit edilmesi halinde. Pissu ya da yağmur sularının uzaklaştırılması için mi kullanılmasının uygun olacağı belirlenir. o yönde işlem yapılır. yeni projelerin yaptırılması mümkün olamamaktadır. mecralarının uzunluğu. Bankamız finansman durumu da. Bu alıcı ortam. derinlikleri. çapları. açık açık ilgili belediye yetkililerine anlatılmalıdır. bu fasıl için konulan Global Bedelle doğru orantılıdır. belirli bir program dahilinde yürütülen işlerimizin tamamlanıp onaylanarak işlemden kalkanların yerine yenileri alınmaktadır. bu durum. Bankamız aracılığı ile yaptırılan kanalizasyon projelerinin bedelleri. önceliklerine göre sıraya konulmakta ve sıraları geldikçe de ele alınmaktadır. Bankamızın yaptırabileceği proje adedi. Hangi taraf çoğunlukta ise.Arıtılan atıksuların yazın sulama suyu olarak kullanılması kışın ise açılan suni kanallarla bölgeden uzaklaştırılırken zemine sızdırılmasının sağlanması.

tesis inşaatlarında son derece önemli bir yer tutar. işe gereken önemi göstermesi. yönlendiren olmak zorundayız.İmar planı ve Beldenin gelişme durumu 3. belirlenmesi gerekir ki biz bu uğraşa proje hazırlanması veya tesisin projelendirilmesi diyoruz. Bunlar aşağıda sırasıyla açıklanmıştır. Bu bakımdan kanalizasyon projelerini çok iyi kontrol edebilmek için bir projenin nasıl dizayn edildiğini öncelikle bilmek mecburiyetindeyiz. 1. sağlayacağı ekonomi ve işletme kolaylığı yanında inşaat sırasında. İşte burada İller Bankası olarak üzerimize çok büyük bir görev düşmektedir. İyi araştırılıp sağlıklı yapılan bir proje. İyi bir kanalizasyon projesinin hazırlanabilmesi için projeyi yapan kişinin konunun ehli olması. uygulayıcıya büyük rahatlık sağlar. projeye konu olan Beldeye ait araştırmaları yeterli hassasiyetle tamamlamış olması ve iş mahallini çok iyi etüd etmesi gereklidir. rahatlıkla yapılabilen bir inşaat ve kolaylıkla işletilebilen bir tesis için projeleri değerlendiren kontrol ekibinin de işe en az projeyi yapanlar kadar önem vermesi gereklidir. Projeleri çok iyi değerlendirebilmek için gerek Merkez. söz konusu meskun bölgenin ihtiyaçlarını karşılayacak büyüklükte yapılır.Proje kriterlerinin tespiti . gerekse de Bölge teşkilatı olarak çok iyi bir kadro kurmak ve işlere gereken ilgi ve hassasiyeti göstermek mecburiyetindeyiz. ŞEBEKE PROJESİ VE PROJE KONTROLLÜĞÜNDE ÖNEMLİ OLAN HUSUSLAR İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mustafa ERAVCI . Kullanılmış sulan uzaklaştırma sistemleri gelecekte makul sayılan bir yıllar süresince. Bu bakımdan proje. Olumlu yönlerin çoğunlukta olması durumunda beldenin kanalizasyon projesi Bankamız aracılığı ile ele alınır ve yaptırılır. Proje kapasitesini tayin etmek. Kanalizasyon projelerinde yapılacak en küçük bir hata dahi projenin tamamını etkileyebilecek konumda olup diğer altyapı tesislerinin yeterli hassasiyetle araştırılmamış olması ise tesiste tamiri imkansız veya çok güç mahsurlar doğurabilmektedir. Kontrol teşkilatı olarak yönlendirilen değil. önemli ilave veya değişiklikler gerektirmeden. Bilindiği gibi kanalizasyon sistemleri cazibe ile çalışan sistemler olup basınçlı çalışmaları istenmez. sosyal ve ekonomik temayüllerinin tefsirinde hüner sahibi olmayı ve keza gelecek ihtiyaçları önceden tahmin maksadıyla geçmiş tecrübelerin analizinde sağlam bir muhakemenin kullanılmasını icap ettirir.Nüfus hesaplan ve bu nüfusun dağılımı 2. bu durumlar ise kanalizasyon tesis inşaatlarında projenin önemini bir kaç kat daha artırmaktadır. Projelerin sağlıklı hazırlanmamış veya iyi araştırılmadan yapılmış olması tesis maliyetini bir kaç kat artırabileceği gibi işletmeyi de çok güçleştirmektedir.Mevcut altyapı tesislerinin etüdü 4. Ayrıca yine iyi bir proje. kontrol edilirken ve inşaa edilirken diğer alt ve üst yapı tesislerine göre çok daha fazla hassasiyet gösterilmelidir.Daire Başkan Yardımcısı Herhangi bir yapının veya tesisin inşaa edilebilmesi için bu tesis boyutlarının çizim ve hesapla. kullanılacak malzeme cinsi de gösterilerek. Bu nedenle kanalizasyon projeleri hazırlanırken. Kanalizasyon Projeleri İncelenirken Dikkat Edilecek Hususlar : Kanalizasyon projeleri hazırlanırken veya incelenirken üzerinde dikkatle durulması gereken 7 önemli konu vardır.birlikte açık olarak ifade edilmeli ve belediyesinin kanalizasyon projesi yaptırılması talebinden vazgeçmesi sağlanmalıdır.

hassas bir şekilde belirlenmeli. eğer kanalizasyon sisteminde . çaplan. Bu değerlendirmeyi yapabilmek için hem imar planına hem de yöreye çok hakim olmak gerekmektedir.Nüfus dağılımı: Bir meskun bölge içinde suyun dağıtılması veya atıksuyun toplanması.nin güzergah.Topoğrafik çalışmaların ve zemin etütlerinin sağlıklı belirlenmesi 6.Keşiflerin hazırlanması 1.kablo. Bu tespitler sonucunda kanalizasyon projesinde uygulanacak nüfus kesafetleri ve bu kesafetlerin kapsadığı alanlar şebeke planlan üzerinde işaretlenir Proje çözümünde her kesafet bölgesi( işaretlenmiş alanlar ) İçin ayrı birim debi hesaplanarak. daha sonra yerleşimin bugünkü ve gelecekteki durumuna göre diğer başka faktörlerde dikkate alınarak imar planı hazırlanır. 2. Bu durumda kanalizasyon projesini yapana büyük bir görev ve sorumluluk düşmektedir.İmar Planı ve Beldenin gelişme durumu : Kanalizasyon projelerinin hazırlanmasında kullanılan esas doküman. Projeci önce mevcut imar planını çok iyi etüd edecek. o bölge içinde kalan mecralar için bu birim debi dikkate alınır.Kanalizasyon sisteminin seçimi 7. Nüfus hesabında dikkat edilecek önemli hususlar şunlar olmaktadır. Müstakbel nüfusun imar planı üzerindeki dağılışı. imar planı verileri ve hali hazır durum dikkate alınarak tespit edilir. derinlikleri. Bilindiği gibi kanalizasyon sistemlerinde mecra derinliğine etki eden en önemli faktörlerden birisi mevcut altyapı tesislerinin derinliğidir. Bu tespitler ne kadar sağlıklı yapıldıysa hazırlanacak kanalizasyon projesi de o ölçüde sağlıklı olarak ihtiyaca cevap verecektir. İmar planları 20 yıllık planlanır. -Halkın sosyal ve ekonomik durumu . çap ve konumlan öncelikle irdelenmeli ve proje tanziminde dikkate alınmalıdır.Yörenin jeolojik durumu . inşaa tarzları hakkında gerekli incelemeler yapılmalı.Yörede yapılacak geleceğe dönük yatırımların etüdü b. Proje süresi içerisinde ihtiyaçları karşılanacak insan sayısı bu nüfusun ve gerekli olan hizmet şeklinin tahmini suretiyle belirlenir.boru vs. menfez. plancıların ve yöre halkının da görüşleri alınmalıdır. Bu bakımdan gerekirse sondaj yapılmak suretiyle mevcut kanalizasyon mecralarının güzergahları.Yörenin topoğrafik durumu . 3Mevcut altyapı tesislerinin etüdü: Kanalizasyon projelerinin tanziminde mevcut altyapı tesisleri mecra. Ayrıca kanalizasyon projelerinin tanziminde mevcut kanalizasyon mecraları irdelenmeli ve bunlardan faydalanma yollan araştırılmalıdır.5. kanalizasyon mecra derinlikleri oluşturulabilecek kısmi ve genel çözümler projede zikredilmelidir. alt geçit vb. Bu nedenle mevcut altyapı tesislerinin derinlik ve konumlan. tesisler mutlaka incelenmeli bu gibi tesislerde oluşabilecek kesişmelerde tesisin konumu dikkate alınarak en uygun çözüm yolları belirlenmeli ve bunlara ait detay projeler mutlaka projeye dahil edilmelidir. daha sonra da imar planına yerleşemeyen fazla nüfusu nereye nasıl yerleştireceğini tahmin edecektir.Nüfus hesapları: İçmesuyu ve kanalizasyon sistemlerinin her ikisi de ihtiyaç duyulan temiz su ve ortaya çıkan kullanılmış su miktarları ile bunları kullanan nüfus arasındaki bağıntı hakkında bilgi sahibi olmayı gerektirir. derinlik. Dere. İmar planları kanalizasyon projeleri ile aynı zamanda yapılmış olsa dahi 15 yıl gibi bir yetersizlik söz konusu olmaktadır.Nüfus hesapları ve bu nüfusun dağılımı: a. imar planının yapımından sonra planlama kararlarına uyulup uyulmadığını araştıracak. Bir yerleşimin önce yeterli büyüklükte hali hazır haritası çıkarılır. İmar planı daha eski tarihlerde yapıldıysa bu fark daha da büyüyecektir. nüfus kesafetinin ve bölgeyi teşkil eden çeşitli tipten alanların iskan durumunun veya kullanılma şeklinin tahmin edilmesini gerektirir.Yörenin turistik durumu . Kanalizasyon projeleri ise 35 yıllık planlanır. eğimleri. imar planları ve hali hazır haritalardır. Nihai kararlan verirken de Belediye yetkililerinin.

kullanılabilecek konumda olanlar varsa bunlardan da sistem oluşumunda faydalanmalı, bu mümkün değilse yağmursuyu için istifade yolları araştırılmalıdır., 4- Proje kriterlerinin sağlıklı belirlenmesi : İyi bir kanalizasyon projesi oluşturabilmek için, proje kriterlerinin sağlıklı bir şekilde tespiti ve uygulaması gereklidir. Kanalizasyon projelerinin dizaynına en büyük etkiyi gösteren proje kriterleri ile bunların tespit şekilleri şunlardır. a) Nüfus ve debi miktarı; Beldeye ait müstakbel nüfus madde 1' deki nüfus hesapları bahsinde anlatıldığı şekilde tespit edilir. Bu nüfusa ait kanalizasyon pissu miktarı hesap edilir. Eğer varsa, özel sarfiyat verecek tesisler ve pissu miktarları ile infiltrasyon oluşacaksa miktarı tespit edilir. Bunların toplam miktarı hesaplanır böylece Belde kanalizasyon sistemine gelebilecek toplam atıksu miktarı belirlenmiş olur. Bu miktarın gereğinden fazla küçük veya büyük tespiti sistem kapasitesini etkileyeceğinden toplam debi miktarının çok iyi tespiti şarttır. b) Derinlik: Kanalizasyon mecra derinlikleri; trafik yüklerine, don etkisine, mevcut altyapı tesislerinin konumuna, yapılacak ev bağlantılarına, binaların bodrum durumuna ve binaların pissu çıkış kotuna bağlı olarak tespit edilir. c) Doluluk oranı ve hız şartlan: Kaide olarak yağmursuyu mecraları tam dolu, pissu mecraları ise çaplarına bağlı olarak 0.40-0.80 dolu aktığına göre hesaplanır. Mecralarda hızın 0.50 m/sn ' den pissu derinliğinin 2 cm ' den aşağı düşmemesine çalışılır. Ancak küçük çaplı borularla başlangıç mecralarında bu durumu sağlatmak imkanı bulunmayabilir. Bu yüzden Ф300 mm çapındaki mecralarda hızın 0,30 m/sn' den Ф400 mm'den büyük çaplı mecralarda ise hızın 0.50 m/sn den aşağı düşmemesi mutlaka sağlanmalıdır. Mecralarda maksimum hız, yağmursuyu mecralarında 4 m/sn, pissu mecralarında 2,5 m/sn civarında olmalıdır. Ancak her halükarda bu hızlar 5 m/sn ve 3 m/sn yi geçmemelidir. d) Eğim : Mecralarda uygulanacak eğimler doluluk, hız ve minimum su derinliği şartlarına uygun olarak tespit edilmekte ise de bu kriterlerin (tespit ve kontrollerinde daha önceki Bankamız uygulamalarına bakmak gereklidir, e) Baca ara mesafeleri : Kanalizasyon mecralarının kavşak yerleriyle eğim, yön ve kesit değişen yerlerine, ayrıca aynı doğrultuda giden mecralarda mecra çapına bağlı olarak 60 -150 m aralıkta baca konur. 5- Topoğrafik çalışmaların ve zemin etütlerinin sağlıklı belirlenmesi : Proje tanziminde proje ve inşaatın sıhhatine etki eden en önemli konulardan biriside arazi çalışmalarıdır. Arazi çalışmaları sağlıklı yapılmış ise uygun çözüm yollan kolaylıkla bulunabilir. Fakat zemin etüdleri sağlıklı yapılmamışsa çok gayri ekonomik ve teknik çözümler oluşturmuş olmak veya inşaat aşamasında geriye dönüşü imkansız engellerle karşılaşmak işten bile değildir. Bilindiği gibi arazi çalışmalarının yerinde ve büroda gerekli tüm kontrol ve kabullerinin 10,12.1985 tarihinde tüm Bölge Müdürlüklerimize gönderilen "Kanalizasyon Proje Topoğrafik Çalışmaları Yapım ve Kontrol Uygulamaları " başlıklı esaslara göre Bölge Müdürlüklerince yapılması gerekmektedir. Bu nedenle arazi çalışmaları Merkezde hiç bir kontrole tabi tutulmamakta, bu durum ise Bölge Müdürlüklerimizin bu konu üzerinde çok daha hassas bir şekilde durmalarını zorunlu kılmaktadır. Yukarıda açıklanan arazi çalışmalarının yapım ve kontrolü ile ilgili esaslarda konu etraflıca anlatılmış olmakla birlikte konunun önemine binaen kontrolde öncelikle nelere dikkat edilmesi gerektiğini ana başlıklarla anlatmaya çalışalım. a) Pissu şebeke planlarında;imar planı ve halihazır durum çakıştırılması imara uymayan kesimlerde Belediyesinin doğrultusunda hareket edilmeli ve bu kesimlerden toplayıcı hat geçirmemeye gayret edilmelidir. b) Şebeke planlarında;halihazır durumdaki açık yollar planlara işlenmeli,imar yollarının açık veya kapalı olanları ayrı notasyonlarla gösterilmeli,planlar üzerine cadde,sokak isimleri ile bölgenin tanımlanmasında yardımcı olacak mevcut tesis isimleri yazılmalıdır. c) Mevcut altyapı tesisleri çok iyi araştırılmalı,bilhassa büyük çaplı içmesuyu boruları, pissu, yağmursuyu, elektrik P.T.T hatları tespit edilerek çap, derinlik ve konumları etüd edilmeli ve planlara işlenmelidir.

d) Mecraların geçirildiği güzergahlarda istimlak, irtifak problemlerinin olup olmadığı, eğer varsa problemsiz güzergahlar bulunabilir mi, kollektör güzergahında inşaat aşamasında bir problem çıkabilir mi, alternatif çözüm var mıdır v.b. araştırmalar yapılmalıdır. e) Projenin tanzimini büyük ölçüde etkileyen dere, köprü, menfez, karayolu vb. geçişlerinde talveg kotları mutlaka kontrol edilmelidir. Ayrıca deşarj noktasındaki alıcı ortamın maksimum, minimum ve ortalama su seviyeleri ölçülmeli rasat yapma veya yapılmış rasat yoksa mahalli bilgilerden yararlanılarak bu kotlar tahmin edilmelidir. 6-Kanalizasyon sisteminin seçimi : Bir beldenin kanal ağının şekli o bölgenin topografyasına jeolojisine, ahcı ortamın uzaklık ve yakınlığına,arıtmanın yöntemine ve yerine,yerleşmenin özelliklerine göre tespit edilir. Tesisi ucuza mal etmek gerektiğinde kolayca genişletebilmek, iyi bir işletme yapabilmek için suların çabuk ve en kısa yollardan akıtmak ve deşarj yerlerini iyi seçmek lazımdır. Toplayıcı kanallar için kısmi yağış alanlarının en alçak yerleri elverişlidir. Arıtma tesisinin ve deşarj yerinin tespitinde pompaj gerektirmeyen suların cazibe ile akıtılmasını sağlayan çözümler tercih edilmelidir. 7-Keşiflerin hazırlanması Tatbikat Projeleri İncelenirken Bölge Teşkilatının Dikkat Edeceği Hususlar : Bölgelerimizde tatbikat projelerine,o işin kontrol mühendisinin bakmasında. Genel Müdürlük olarak büyük yararlar görüleceği kanısındayız. Eğer Bölgelerimizde sırf projelere bakmak için kurulmuş bir grup varsa yine bu grubun kontrol mühendisi ile ortak çalışmaları gerekmektedir. Bunun nedeni,kontrol mühendisi,aynı zamanda projenin uygulatıcısı oldukları için projenin daha sağlıklı incelenerek değerlendirilmesinde çok daha titiz davranacaktır. 1) Projede seçilen ana iskeletin,iyi bir çözüm olup olmadığı incelenerek büyük çaplı mecraların geçtiği güzergahlar iyi etüd edilmelidir. O çaptaki boruların planlarda gösterilmiş olan yollardan geçirilip geçirilemeyeceği araştırılmalıdır. (Caddeler bu çaptaki boruların inşaatlarının yapılmasına engel olmayacak kadar geniş midir, güzergah boyunca varsa diğer altyapı tesisleri inşaatın yapısını engelleyebilir mi, inşaat sırasında üst yapılar etkilenebilir mi, heyelan vb. var mı) yukarıdaki hususlar gerektiren yersel tetkikten önce mahalline gidilerek bir ön çalışma yapılabilmelidir. 2) Mevcut altyapı tesisleri çok iyi araştırılmalı, bilhassa büyük çaplı içmesuyu boruları, pissu, yağmursuyu, elektrik, P.T.T hatları tespit edilerek, şebekedeki hatlarımızla çakışma ve derinliklerinin belirlenmeleri gerekmektedir. Bu konuda Belediyesi ve ilgili diğer kuruluşlarla sıkı işbirliğine gidilmelidir. Projenin verdiği bilgiler, toplanan donelerin ışığında gözden geçirilmelidir. 3) Mecraların geçirildiği güzergahlarda istimlak problemi var mıdır, irtifak hakkı, var mıdır. İstimlak problemi olan güzergahlar yerine başka problemsiz güzergahlar bulunabilir mi; (çünkü istimlak problemi olan yerlerde istimlak bedelleri Bankamızca ödendiği için inşaat maliyeti artmaktadır.) 1. kademe hatların geçtiği yolların tamamı açık mıdır, açık olmayan yerler planlar üzerinde gösterilmelidir. Kollektör güzergahında inşaat safhasında problem çıkabilir mi (Örneğin kollektör ağaçlıklı bir araziden geçiyor olabilir, askeri sahalardan geçiyor olabilir. Bu gibi yerlerde başka çözümler var mıdır.) 4) En önemli hususlardan bir tanesi de kademelendirmenin çok iyi kontrol edilmesidir. İhaleye esas birinci keşifte, 1.kademe şebeke + kollektör ne alınmış, projeye göre verilen 2.keşifte ise metraj ne çıkmıştır, karşılaştırılmalıdır. Projede gereksiz tüm mecralar iptal edilmelidir. 1.kesifi aşan miktar şebeke, iş mahallinde yapılacak iyi bir incelemeden sonra daha az önemli kesimlere kaydırılarak bu alanlar planlarda işaretlenir. 5) Dere, karayolu, demiryolu, kanal, diğer altyapı tesisleri geçişleri v.s uygunluğu araştırılmalıdır. Dere ve kanal kesişimlerinde talveg kotları vs diğer kritik kotlar arazi çalışmaları safhasında alınmış mıdır, Daha uygun başka çözümler olabilir mı, kesişme sayılan azaltılabilir mı?

6) İmar planı dışında kalan fazla nüfusun, yerleştirildiği mücavir alanlar, mahallinde incelenerek kontrol edilmeli, planlarda gösterilmiş olan uç debi yerlerinin araziye dayalı olarak uygunluğu araştırılmalıdır. 7) Yeraltı suyu durumu kontrol edilmeli, projede alınan sızma debisinin değeri mukayese edilmelidir. Bölgede yağış bolsa yağmursuyu giriş payı alınabilir mi. 8) Belediye yetkilileri ile temas kurulup, proje hakkında onlarında görüşlerini alarak, ilgililerin başka alternatif veya tavsiyeleri varsa bunlar değerlendirilmelidir. 9) Büyük hacimli işlerde projeler kısa zamanda tamamlanamadığı için işlerin daha fazla gecikmemesi hususu göz önünde bulundurularak, bazen kısmi şebeke tasdikleri veya kollektörler tasdik edilebilmektedir. Bu gibi işlerde öncelikle yapılması gerekli olan kesimler, geçici deşarjlarının da sağlanması kaydıyla, Belediye yetkilileri ve mahallindeki incelemelerden sonra belirlenerek Genel Müdürlüğe sunulmalıdır, 10) Bodrum konusu da iyi araştırılmalıdır. Koskoca bir caddede birkaç bodrum için tüm hat bodrumlu düşünülmemelidir. 11) Avan projede ve yer tesliminde yağmursuyu projelendirilmesi istenmiş ise ve tatbikat projesinde de ilgili projeler verilmiş ise, bu projeler iyi araştırılmalı, daha ucuz ve uygun çözümler varsa bu çözümler tercih edilmelidir. 12) Projede verilmiş olan özel sarfiyatlı tesislerin verildikleri uç debi yerleri ye miktarları mahallinde değerlendirilmelidir. İnşaat sırasında bu tesislerin atıksuları kalite bakımından borumuza zarar verebilecek evsafta ise arıtıldıktan sonra şebekeye bağlantılarının yapılmasını temin etmek gerekmektedir. 13) Özel sanat yapılarının (Büyük çaplı borular ve bu borulara ait muayene bacaları, terfi binası, geçici deşarj yapısı, dere geçişleri, kara ve D.D.Y geçişleri vs) inşaatları sırasında proje ve uygulama arasında birtakım problemler çıkıyorsa veya daha pratik ve ekonomik çözümler varsa bu hususlar Genel Müdürlüğe bildirilmelidir. 14) Kollektör projelerinde pissuların alıcı ortama verilmeden bir arıtma -tesisinden geçirilmesi planlanmışsa, bu durumda arıtma tesisinin kesin yerleşim konumu ye tipi belli olmadan hattı arıtma sahasının içerisinden geçirmek mahsurludur. Bu nedenle kollektör arıtma tesisinin alanına sokulmadan ve geçici deşarj yapısı ile alıcı ortama verilmelidir. 15) Arazi çalışmalar, planları ile şebeke planları karşılaştırılarak şebeke planlarındaki 1. kademe hatlardaki baca zemin kotlarının doğrulukları tahkik edilmelidir.
Kanalizasyon Proje Müdürlüğümüzün Bölge Müdürlüklerimizden İstekleri Belirtilmiştir:

1) Yer teslimine, tatbikat veya tadilat projenin yersel tetkiklerine iştirak eden bazı Bölge Müdürlüklerimiz elemanları işle ilgilenmedikleri ve kendilerini geri planda tuttukları yıllardır gözlenmektedir. Halbuki heyette görevli bulunan tüm elemanların alman kararlardan 1.derece sorumlu oldukları malumunuzdur. Bu nedenle bundan sonraki çalışmalarda heyette görev alacak elemanlarınızın hazırlıklı gelmeleri, hiç değilse görev süresince işle ilgilenmeleri konusunda uyarılmaları gerekmektedir. 2) Bazı Bölge Müdürlüklerimizde kanalizasyon inşaatı sırasında zorunlu olarak meydana gelen tadilatların ferşiyatı tamamlandıktan sonra gerekli tadilat projesi hazırlanıp tasdik için Başkanlığımıza gönderilmektedir. Hazırlanan tadilat projesi sözleşme eki şartnamelere uygun bulunmadığı takdirde, projede gerekli düzeltmeler yapılıp tasdik edildiğinden imalatın tamamlanmış olması nedeniyle tashihatın yapılmaması için yüklenicilerin talebi karşısında Başkanlığımız zor durumda bırakılmaktadır. Bu duruma meydan verilmemesi için hattın inşaatına başlanmadan önce çıkabilecek sorunları bulunup bulunmadığı Bölge,Belediye ve Yüklenici işbirliği ile önceden tespit edilmeli ve proje tadilatım gerektiren bir durum var ise tadilat projesi yükleniciye yaptırılıp tasdik için Bölge Müdürlüğümüz kanalı ile Başkanlığımıza gönderilmeli ve Başkanlıkça tasdik edilmeden kesinlikle inşaatına geçilmemelidir. Ayrıca, tadilatın gerekçesi hakkında Bölge Müdürlüklerimiz ayrıntılı bilgi vermelidir. Aksi takdirde telefonla veya yazı ile bilgi alındığında projenin tasdiki

keşif içerisinde kalıp kalmadığı araştırılmalıdır. Bu duruma meydan verilmemesi için Bölge görüşlerinin en kısa sürede Başkanlığımıza intikali gerekmektedir. köprü. 6) Proje bölümlerinden arazi çalışması hariç diğerlerinin iadesi Genel Müdürlükçe yapılmaktadır. bu güzergahlarda sıkıntı varsa bu problemler önceden ilgili kuruluşlarla temas edilerek çözümlenmelidir. (DDY geçişi. 7) Proje bölümlerinin Bölge Müdürlüğümüz evrakına giriş tarihlerinin mutlaka bildirilmesi gerekmektedir. Çünkü hakedişlerde bu tarihler esas alınmaktadır. terfi binası. karayolu v. 3) Bazı Bölge Müdürlüklerimizin proje hakkındaki görüşleri Başkanlığımıza geç intikal ettiğinden projenin tasdikinde gecikmeye girilmekte ve bu nedenle de yüklenicinin süre uzatım talebi doğmaktadır. geçişleri. DDY. Bilindiği üzere küçük tadilatlar için Genel Müdürlükten eleman gönderilmemektedir. min. irtifak. Bu konuda Bölge Müdürlüklerimizle bütünlüğü sağlamak için ayrılan bölüme "vize edildi". 8) Kanalizasyon projesinin büro tetkikim müteakip yersel tetkiki için Genel Müdürlükçe gün belirlenmekte ve ilgili yerlere de bilgi verilmektedir. ayrılan ödenek esas alınarak yapılacak hatlar belirlenmeli. Bu nedenle Bölge Müdürlüklerimiz projenin bölümleri hakkındaki görüşlerini bir yazı ile Başkanlığımıza bildireceklerdir. 4} Bazı Bölge Müdürlüklerimiz 2. gibi) imalatın geciktirilmemesi için bu işlemlerin çözümü çok önceden sağlanmalıdır. TCK. dere geçişleri vs. Bundan böyle karışıklığı önlemek için projenin yersel tetkikine gün belirleme Genel Müdürlükçe yapılacaktır. . kademe değişikliği projelerinde mutlaka keşif verilmelidir. boru. hesap tablosu ve profiller bulunmalı ve tadilat projesi şartnamelere uygun olarak çizilmelidir. PTT. 10) Proje bölümlerinin vize işlemleri Bölge Müdürlüklerimizce geciktirilmeden yapılmalıdır.s geçişlerinde talveg kotlarının arazi çalışmaları sırasında mutlaka kontrol edilmesi gerekmektedir. dere geçişi. 9)Bölge Müdürlüklerimizce yapılan vize işlemlerinde değişik işaretler kullanılmaktadır.) imalatı sırasında bir takım sorunlar ve hatalar çıkıyorsa bunlar Genel Müdürlüğe bildirilmelidir. bölge Müdürlüklerimizce ciddi bir biçimde ele alınmalı. TCK geçişi. istimlak. 11) Sene başında. Bu konuda arkadaşların yetiştirilmesi konularında üzerimize düşen görevi her zaman yapmaya hazırız. kademeye alman hatlar ile büyük ve küçük çaplı tadilat projelerinin yersel tetkiki için gün belirlemekte ve Başkanlığımıza da bilgi verilmektedir. 13) Genel Müdürlükçe tasdik edilen özel tiplerin (özel baca.. Bu durum -işlerin aksamasına ve gecikmesine neden olmaktadır. Deşarj noktasında rasat yapılmamışsa mahalli bilgilerden yararlanarak Başkanlığımıza bilgi verilmelidir. Ancak bu konuda Bölge Müdürlüklerimizin Başkanlığımız ile temas .gecikmektedir/Tüm tadilat projelerinde şebeke planı. menfez. deşarj noktasındaki alıcı ortamın max. bazıları "Vize edildi" kaşesini basıp mühürleyip imzalamakta. Ayrıca. yuvarlak mühür ve tarih ile projeye bakan kişi ve kişilerin kaşeleri basılarak imzalanması uygun olacaktır. Ayrıca.kademeden 1. Aksi takdirde gereksiz yere fiyat farkı ödenme durumunda kalınmaktadır. deşarj yapısı. elektrik vs. ortalama ve feyezan su seviyeleri ölçülmelidir. Bazı Bölge Müdürlüklerimiz kanalizasyon projenin yersel tetkiki için gün belirlemektedir. 12) Kademe değişiklikleri. Örneğin bazı Bölge Müdürlüklerimiz kendilerine ayrılan bölüme mühür ve imza atmakta bazıları "Görülmüştür" kaşesini basıp mühürleyerek imzalamakta. 14) Bölgelerde muhakkak proje grupları oluşturulmalıdır.kurarak yersel tetkike eleman gönderip göndermeyeceğimiz konusunda görüşümüzü almaları gerekmektedir. 5) Projenin tanzimini büyük ölçüde etkileyen dere. bazıları da hiç bir şey yazmadan ve mühürlemeden imzalamaktadır.

Enerji maliyetleri ve işletme giderleri açısından bu tür tesisler ekonomik yönden tercih edilmeseler dahi. Yanlış seçilen bir terfi merkezinin ilerdeki işletme aşamalarında problem olacağı unutulmamalıdır. hazine arazisi mi istimlak işlerinin kolay olup olamayacağı araştırılmalıdır. Yani yerin büyüklüğüne göre değil de işin gerektirdiği büyüklükte alan seçilmelidir.Arazi Mülkiyeti: Terfi merkezinin inşaa edileceği arazinin şahıs mı. Terfi merkezi sayısının azaltılması veya bire indirilmesi düşüncesiyle işletmeyi riske sokmamak lazımdır. Genel Müdürlüğümüze Bölgelerden gelen projelerde Makine. Makine. Terfi merkezlerini projelendirirken burada bir takım mekanik ekipmanların çalışacağı dikkate alınarak rahat bir çalışma ortamı sağlamak düşüncesiyle bina ölçümlendirilmesinde ölçüler geniş tutulmalıdır.Ulaşım şartlari : Terfi merkezinin yapımı esnasında malzeme nakliyesi ve ulaşım şartlarının kolaylığı dikkate alınmalıdır.örneğin. Elektrik Mühendisi arkadaşlarımızın birlikte inceleyip.Çevre ile ilişkiler : Koku. Dikdörtgen tip vs. Terfi merkezleri veya pompa istasyonları gibi isimlerle nitelenen üniteler atıksuların belirli bir kottan alınarak istenilen bir kota iletimini sağlayan kanalizasyon sisteminin kalbini teşkil etmektedir. 2.TERFİ MERKEZLERİNİN PROJE İNŞAAT VE MONTAJ İŞLERİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Adil ÜNAL . hattın derine batmasını önlemek veya atıksuların yüksek kotlara terfisini sağlayarak deşarjını sağlamak açısından zorunlu olmaktadır. Bu ön şartlar değerlendirildikten sonra daha detaylı bir planlama yapılmalıdır. Diğer taraftan projelerin tatbikatı sırasında inşaatların yapımındaki mekanik ekipman yönünden ölçü hataları yapılmaktadır. görünüm gibi hususların çevreyi ne derecede etkilediği belirlenmelidir. Kontrollük hizmeti yapacak mühendisin her şeyden önce konuyla ilgili yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olmalıdır. Terfi merkezlerinin önemini kısacada olsa belirttikten sonra bu tesislerin projelendirilme aşamasında dikkate alınması gereken bir takım hususlar var. Pompaların monte edileceği yerlerdeki cm. (Keson. 3. aldığımız cevaplar genellikle yerin dar olduğu bu alana sığmayacağı rahatlıkla söylenebilmektedir. Bunun içinde terfi merkezi binasının kurulacağı alanın yeterli büyüklükte olması gerekmektedir. Kullanılan ekipmanlarda pompaların kalite durumları da kontrol hizmetlerinin yeterli . İnşaat işlerinde toleranslar ± cm mertebesindedir. Elektrik Mühendisi arkadaşların paraflan görülmemektedir.Şube Müdürü Kanalizasyon tesislerinde şebeke sisteminin derinde yapımından kaçınma veya düşük kotlu sahaların drenajını sağlama gibi sebeplerle kullanılan pompalama tesisleri daha ziyade cazibeli akışın sağlanamadığı mahallerde tesis edilmektedir.Enerji. sorulduğunda. Projeyi yapan arkadaşa bu hususlarla ilgili sorular .bazı durumlarda. Mekanik ekipman imalatında ise bu mertebe ± mm seviyesindedir. Çünkü derin kotlarda ızgara ve kum tutucu ünitelerinin çalıştırılması kolay olmamaktadır.) 6. Emme ve basma deliklerinin projelerinde gösterilen ölçülerde imal edilmelerine dikkat edilmelidir. Bu savunma yanlış ve hatalı bir savunmadır. 1. Su temini ve Haberleşme imkanları 4. Terfi merkezi tipi olarak keson seçilmiş ancak pompa sayısına ve kapasitesine bakılacak olursa buranın dikdörtgen kuru tıp olarak planlanması gerektiği ortaya çıkmaktadır. projeleri paraflamaları gerekmektedir. 5. gürültü.Jeolojik şartların uygunluğu: Terfi merkezinin yapılacağı yerdeki jeolojik yapı terfi merkezinin tipinin seçiminde önem arz etmektedir.Tahliye İmkanları.Bazen projelerde bu hususla karşılaşmaktayız. mertebesindeki ölçü hataları eksen kaçıklığına titreşimli çalışmalara ve çeşitli kırma işlemlerini gündeme getirmektedir. Bu şekilde montaj ve demontajda rahat bir çalışma sağlanmış olacaktır. Terfi merkezi projeleri Bölge Müdürlüklerimizce incelenirken İnşaat.

Yer teslimlerinde terfih sistemlerde mutlaka makine. Şekil 24: Kuru Tip Terfi Merkezi .Kontrol mekanizmasında işin özelliğine göre ilgili mesleklerden eleman bulundurulması. 1. elektrik mühendisleri bulundurulmalı. Sonuç olarak şu ana kadar söylediklerimizi özetleyecek olursak.olmadığı imajım da vermektedir. 2. 3. Ancak bu pompaların çalışmasından memnun olduğumuzu söylememiz mümkün değildir.Montaj işlerinin montaj planlarına uygun olarak yapılması. İhale kanunumuz ithal pompa alımına pek müsait değildir. Şöyle ki fiyat açısından yerli pompalarla rekabet etme şansı bulunmamaktadır. Bu olayı söylemek acıda olsa öz eleştiri yapmak zorundayız. Hepinizce de bilindiği üzere bugüne kadar alman pompaların %100' e yakın bir oranda yerli imalat olduğunu görüyoruz.

Şekil 25: Yaş Tip Terfi Merkezi Şekil 26: Burgulu Tip Terfi Merkezi .

Bu nedenle yeni Avrupa Yapı Standartları’nı hazırlamak üzere bu çalışmalara 1987 yılında başlatılmıştır. Zemin. Şevler 10. Dizayn esasları 3. Kurulan Avrupa Birliği ile Yapı Birim Dallarında ortak güvenlik amaçlanmaktadır. Kazık temeller 8. Dolgular. GİRİŞ Geo-teknik yada zemin mühendisliği . Dayanma yapıları 9. Şişen. Müh. Giriş 2. Bunlar. Zeminler çok çeşitlidir ve farklı davranış gösterirler. bu mühendislik disiplininin başarısızlığı olarak da yorumlanabilecektir. Hasan KEZER – Jeo. projelendirilecek yapı özelliklerine yönelik gerçekleştirilmemesi. organik. çöken. İnşaatın kontrolü. disiplinler arası çalışmanın ne ölçüde amaca yönelik oluşu ve geoteknik tasarımdaki optîmizasyonun gerçekçiliği ile direk ilişkilidir. Yeni Avrupa Yapı Standartları (Eurocodes) 'nın Geoteknik Mühendisliği ile ilgili 7. yada tasarımın ekonomiklik. yeterli ve sağlıklı zemin etüd ve araştırmalarına dayanmayan proje çalışmalarının güvenilir olamayacağı açık olup.PROJE VE KONTROLLÜK HİZMETLERİNDE ZEMİN VE İNŞAAT İLİŞKİSİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sevinç DENİZ – Şube Müdürü Ö. ölçme sistemi yerleştirilmesi. zeminler ile çeşitli tipte dolgular bu gruptadır. EC7. Müh. Bu nedenle mühendisin görevi yapının kapsamı ne olursa olsun zemini tanımak ve proje ve inşaat aşamasındaki tasarım ve imalatları buna göre yürütmektir. serviste kalabilirliği ve duraylığı ile ilgili bilgileri kapsamaktadır. Geoteknik kategoriler 4. . amaca yönelik olmaktan çıkacağı gibi. stabilitesi. Hasan BALSEVEN – Jeo. 1. danelerinin büyük çoğunluğu kil olan plastik zeminler diğer uçta değerlendirilmekte ve bu zeminler sırayla kum ve kil veya kohezyonsuz ve kohezyonlu şeklinde kesin hatlar i1e ayrılmaktadır. eriyen. zemin (ground) ve üzerinde projelendirilecek yapının teknik etkileşiminin öngörülerek (predictıon) optimum (reliable) tasarımın (design) belirlenmesinde disiplinler arası (inter-disciplinary) bir mühendislik dalıdır. Yük. Boşluk suyunun statik yüklenme sırasında kolaylıkla hareket edebileceği kaba daneli ve geçirimli zeminler bir uçta. Özel grup zeminler diyebileceğimiz bir diğer grup zeminin davranışı alışılmışın dışında özelliklerden etkilenmektedir. Yüzeysel temeller 7. Bu zeminlerin davranışı alışagelmiş hesap yöntemlerinin dışına taşmaktadır. bakımıdır. tropik v.bölümde getirdiği yeni güvenlik kavramı ve bağlı olarak kısmi güvenlik faktörlerinden bahsedilmektedir. yapı ve optimum tasarım bazındaki zemin mühendisliği etütlerinin. Başka bir deyişle. yapı projelerinin zeminden bağımsız tasarımı. kendi mühendislik disiplinindeki uzman kişiler arasında teknik iletişiminin derecesi. dolayısıyla bu projeye göre yapılan inşaatın da sıhhatli olmayacağı malumdur.b. mühendislik yapılarının tasarımında geoteknik açıdan gerekli olan yapının mukavemeti. EC 7 (1990) adı altındaki taslak 1989 da görüşülmüş ve bu taslak'10 adet bölümden oluşmaktadır. güvenlik. Bir geo-teknik çalışmanın başarısı. teknik uygulanabilirlikten (design of reliability) uzaklaşması. zemin iyileştirilmesi 6. Ara karakterde bulunan zeminler büyük bir grup oluşturmaktadır ve bunlar ile ilgili problemlerin çözümleri anılan "uç" malzeme karakterleri ile çözülmeye çalışılmaktadır. Geoteknik seriler 5.

proje çalışmalarımız kapsamında yapılmıştır ve 48 adet projenin inşaatı sürmektedir. belirtilen bu performansı önümüzdeki yıllarda daha yüksek düzeye çıkartacağı açıktır. Bu süreç zarfındaki kontrollük hizmetlerimiz ise. permeabilite tayini. iş ve işçi güvenliği yönünden TS 2519 esaslarında uygulanacak iksa türleri. Zira. inşaat ihalesinden sonra veya inşaat yapım aşamasında olmak üzere bu safhaların herhangi birinde yapılabilir. içmesuyu arıtma tesisleri ile bazı su deposu yapılarına yönelik olarak zemin etüdleri yapılmıştır. yapının türüne göre şev stabilitesi tahkiki. proje aşamasında. gereksefinansman yönünden ileriye dönük plan ve program yapmada. Projelendirme çalışmaları kapsamında geo-teknik etüdlerin ve etüd bazındaki geo-teknik tasarımın (zemin iyileştirmeleri. geçen beş yıllık süreç zarfında kanalizasyon sisteminin değişik ünitelerine ve pissu arıtma tesislerine yönelik yaklaşık 100 adet zemin etüdü. proje etap (A) yersel tetkik tutanağı ile başlayan süreç zarfında da Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüğü teknik personellerinin eşgüdüm ve koordinasyonlarının sağlanması amaçlanmaktadır. Belirtilen süreç zarfında sağlanan bu performans. Kanalizasyon Sisteminin Proje Çalışmaları Aşamasındaki Kontrollük Hizmetleri a) Teknik kontrollük hizmetleri Geo-teknik çalışmalardaki basan kriterlerinin sağlanmasında etkin unsurların ön plana çıktığı bu tür kontrollük hizmetlerinde saha kontrol mühendisince zemin etüdünün hangi tür . Ülkemizde yüksek düzeyde olan alt-yapı tesis ihtiyacının. Başkanlığımız bünyesinde ise. proje firmasının bu konuda yönlendirilmesi amaçlanmaktadır. İdari ve Bankamız mevzuatı yönünden de daha sıhhatli ve rantabl icraat yapımını ortaya koyacaktır. etkin bir kontrollük hizmeti bazında teknik eleman yapılanmasını gerekli kılmaktadır. etkin bir kontrollük hizmetine bağlı olduğu kabul edilmelidir. Ayrıca 40 adet arıtma tesisinin inşaatı tamamlanmıştır ve 19 adet pissu arıtma tesisinin de inşaatı devam etmektedir. yataklama ve kundaklama yapılması hususlarının İdarece inşaat ihalesinden önce tespit ve tayini. Aksi taktirde telafisi mümkün olmayan veya kısmen mümkün olan durumlar ortaya çıkabilecektir. özel yapı tiplerinin temel dizaynı vb. Ancak bunlardan en ideali etüd ve araştırmaların proje aşamasında yapılmış olmasıdır. Beklenen bu performans. geo-teknik çalışmaların daha önce. gerek ihale muhtevasındaki işlerin gerçekleştirilmesi. belirtilen başarı kriterlerinin sağlanmasında. BANKAMIZIN GEO-TEKNİK ÇALIŞMALARDAKİ PERFORMANSI Bankamız bünyesindeki alt-yapı hizmetlerine yönelik geo-teknik çalışmalar oldukça yeni olarak nitelendirilebilecek bir düzeydedir. araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin belirlenmesi ile başlayan süreç zarfında. idâri ve teknik bazda olmaktadır. Ağırlıklı olarak projelendirme aşamasında yürütülen kontrollük hizmetlerimiz . İdari bazda ise. teknik bazda. hazırlanan projenin ne tür zemin yapısına sahip olduğu. dolgu yüksekliği fazla olan hatlarda seçilecek boru tipi. iksa sistemleri. inşaat ihalesinden önce.Zemin etüd ve araştırmaları. BAŞKANLIĞIMIZ BÜNYESİNDEKİ GEO-TEKNİK ÇALIŞMALAR VE KONTROLLÜK HİZMETLERİ Başkanlığımız bünyesinde geo-teknik çalışmalar alt-yapı hizmetlerimizin projelendirme ve/veya inşaat aşamalarında yapılmaktadır. tasarımda belirlenen uygulama kriterlerinin sağlanması amaçlanmaktadır. geo-teknik çalışmalar için henüz yeni düzeyde nitelendirilebilen bir çalışma için oldukça yüksektir ve önümüzdeki yıllarda bu düzeyin oldukça üzerinde bir performans beklenen Başkanlığımızda. 1996/97 yılları zarfında 35 adet kanalizasyon tatbikat projesi için çalışmalar devam etmektedir. yapının özelliğine göre zeminde tasma gücü tahkiki ve bunun için alınacak önlemler. 1991 yılı ile başlayan bu süreçte kanalizasyon sisteminin değişik ünitelerine pis-su. bu zemin ve varsa yeraltı suyunun da yapıya olumsuz yönde etki edecek agresif özellik olup olmadığı. Bu şekli ile projelendirme ve projenin inşaatı aşamalarında tasarım ve uygulama kriterleri ile bütünlük arz eden geo-teknik çalışmalarda daha önce belirtilen basan kriterlerinin sağlanmasının.) tamamlanması ardından projenin inşaat aşamasında yine teknik ve idari bazda kontrollük hizmetlerinde .

sondaj lokasyonlarının saptanmasından önce yüzeysel şartlarda zemin tipleri (kayaç zeminler ile toprak zeminler olarak ilk aşamada. Bu nedenle.Saha gözlemleri. Bu aşama kapsamındaki kontrollük hizmetleri saha yerinde deney çalışmaları (in-situtesting) ve saha örnekleme çalışmaları (sampling) bazlarında verilmektedir.mühendislik yapılarına yönelik olduğunu. Belirlenen maksimum sondaj penetrasyon seviyelerinde katı-sıkı zeminlere (SPTN30) girildiğinde maksimum 5mt. zemin homojenlik özelliğine. 10 mt. bu yapıların inşaat sırasında ne tür bir mühendislik problemi ile karşılaşılabileceğinin ve bu problemin çözümünü sağlayacak yapı tasarımında ne tür zemin mühendislik parametrelerinin etüd sırasında saptanması gerektiğinin bilinmesi gerekir.5R )* düzeyinde olması. sağlam-dayanımlı kayaç zemine ( SPTN3O > 50 ) girildiğinde ise maksimum 3 mt ilerleme düzeyi ile sınırlama getirilmelidir. kanalizasyon sisteminin hafif ve sığ derinlikte (max.5B) arıtma tesisleri için ise maksimum 30 mt.5 kat arttırılması (max. (etap (B) çalışmaları) . ( z + R + 1. penetrasyon düzeyinin en az 1. düşük kotlarda yer altı suyu içeren yada basit iksa sistemlerinin veya şevli kazının kazı çukuru stabilitesini sağlayacağı zeminlerde. çok gevşek-yumuşak zeminde (SPTN3O < 5 ) kazı stabilitesinin yada zemin iyileştirmesinin fore kazık vb. Araştırma sondaj çalışmalarının derinlikleri. (etap (B) çalışmaları). Bunun yanı sıra tüm araştırma sondaj uygulamalarında. Kollektör ve toplayıcı hatlarındaki sondaj penetrasyonunda. Kanalizasyon sisteminin ağır yapıları için penetrasyon düzeyi .) kazılara sahip yapılar olması nedeni ile. projelendirilecek yapının özelliklerine ve kazı kotuna bağlı olarak. yaklaşık 15 mt. . yalnızca sondaj loğları ile proje alanının reprezentasyonundaki güçlükler ve bu tür çalışmaların ekonomik boyutu nedeniyle etüdün son aşamalarında gerçekleştirilmektedir. Daha sonra kanalizasyon sisteminin değişik yapılarının alternatif zeminleri göz önünde bulundurularak sondaj lokasyonları ve derinlikleri saptanmalıdır. olarak belirlenmelidir. yapı elemanı ile sağlanacağı zeminlerde ilerleme sıkı-katı yada sağlam zemine kadar devam ettirilmelidir. ikinci aşamada ise toprak zeminler. proje alanını represente edecek miktarda araştırma sondaj uygulamalarının programlanması düşünülmelidir. yüksek kotlarda yer altı su seviyesine sahip. yine zemin ve kanalizasyon sisteminin değişik ünitelerinin özelliklerine bağlı olarak saptanmalıdır. jeolojik harita üzerinde yeraltı su seviyesinin yüzeyden derinliklerinin eş yeraltı su seviyesi eğrileri ile gösterildiği -ki eğer basınçlı aküfer şartları söz konusu ise piezometrik seviyelerinde ayrıca belirtildiği zemin hidro-jeolojik haritalarının oluşturulması.) gerekmektedir. Ayrıca özel iksa sistemlerinin alansal belirlenmesinde yeraltı su seviyesinin birincil etkinliği söz konusu ise . riskli' zeminlerde ve düşük kotlarda. ancak özel iksa sistemleri ile kazı çukuru stabilitesinin sağlanabileceği zeminlerde. . (Etap (A) yarsel tetkik tutanağı) Bir saha incelemesi seçimi çalışmalarında araştırma sondajı uygulamaları.Araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin belirlenmesi. Toprak zeminler üzerinde projelendirilen kanalizasyon şebeke sistemi için. kohezyonlu. residüel toprak zonları. flüvial moloz ortamı. lagüner bataklık ortamı. 4mt. Teknik kontrollük hizmetlerindeki bu bilinç aşağıdaki aşamalarda açıklanmıştır. Toprak zeminlerde ise. Kayaç zeminlerde. . Özellikle toprak zeminlerin ayırtlanmasında. olarak) ayırtlanmalıdır. ciddi mühendislik problemlerinin oluşmasının beklenmemesi nedeni ile araştırma sondaj çalışmalarının bu tür zeminlerde yapılmaması gerekir. bu tür zeminlerde kazı çukuru stabilitesinin direk kontrolüne olanak sağlaması nedeni ile de tercih edilmektedir. terfi merkezleri için. yaklaşık 6 mt. . en azından. kıyı kumulları ortamı vb. geo-teknik çalışmalara ciddi katkı sağlayacaktır.Saha araştırma çukuru ve sondaj çalışmaları. kesin sınırların belirlenmesi ve haritalanması bu aşamada gerçekleştirilmelidir. alüvyonel akarsu ortamı. inşaatında ciddi mühendislik problemleri yaşanmayacağından araştırma çukuru çalışmalarının programlanması. (1. Geo-teknik etütlerinin saha çalışmaları kapsamında araştırma çukuru-sondaj çalışmaları yanında yüzeysel gözlemlerin enterpolasyonu ile jeolojik harita sınırları kesinleştirilmelidir.

projelendirilecek yapının tipi ile olası kazı kotları dikkate alınarak ve özel mühendislik yapılarının tasarımı için gerekli zemin paremetrelerinin saptanmasına yönelik olarak yapılmalıdır. Başkanlığımızca yürütülen geo-teknik çalışmalar sonucunda iki aşamada ve farklı normlara sahip geo-teknik raporlar hazırlanmaktadır. saha SPT örneklerinin alınmasıdır.5 mt. Sondaj çalışmalarında uygulanan sistemin "rotary slide auger" (yada "rotary hole auger" dışında sistemler) olması durumunda.Yerinde deneylerin ve örnekleme çalışmalarının yapılmadığı yada yeterince yapılmadığı bir sondaj çalışması geo-teknik tasarıma katkı sağlamayacağı gibi. Örselenmemiş-UD örneklerin ve SPT deneylerinin kritik zemin şartlarında. Zemin geçirimlilik deneyleri.lik sondaj manüplasyonunda. Yeraltı su seviyesinin mevsimsel şartlardan etkilenmesi göz önünde bulundurularak.5 mt'de mutlaka yapılmalıdır. 0. Saha çalışmaları sırasında alman tüm örnekler üzerinde tanımlama (classification) ve dayanım (strength) deneylerinin proglamlanması . kazı çukurunda . hatalı değerlendirmelere neden olacağı unutulmamalıdır. her 1. tanımlanarak sınıflandırılması ve her bir zemin sınıfı için zemin mühendislik paremetrelerinin saptanması gerekir. Örselenmemiş zemin örnekleri ise (undisturbed-UD soil sample) "shelby tube" içerisine hidrolik baskı ile alman örneklerdir ve örnek koruma-nakliyesinde örselenmeye karşı titizliğin gösterilmesi gerekir. İlk aşamada hazırlanan ön etüd geo-teknik raporlar (factual report) kapsamında . muhafaza borusu kullanılarak açılan sondaj kuyularının PVC boru kullanılarak muhafazaya alınması hem etkin bir kontrollük hizmeti için. . örselenmiş zemin örnekleri (disturbed-D soil sample) olarak.5 mt ilerleme ve 0. (etap (B) çalışmaları).Jeo-teknik raporlar. zeminin fiziksel tanımlamasına olanak tanıyacak tek yöntem. .Laboratuar Çalışmaları. Daha sonra saptanan zemin türleri için . Ayrıca yeraltı su örneklerinin kimyasal analizlerinin Bankamız bünyesindeki pissu laboratuarlarında yapılması mutlaka sağlanmalıdır. kritik zemin şartlarında. zemin sıkılık yada katılığının belirlenmesine yönelik olarak. (proje etap (B) onayı). yeraltı su seviyesidir. araştırma çukuru torba numuneleri ve SPT numuneleridir. Aynı değerlendirme şekli üste kohezyonlu altta kohezyonsuz zemin profilinin geçildiği.lik kısımda SPT testi ve SPT numunesinin alınması. yeraltı su örnekleri ve zemin örnekleridir. üzerinde projelendirilecek yapının inşaatı aşamasında. SPT deneyleri . Bankamız bünyesinde alt-yapı hizmetlerine yönelik yerinde deneyler . Kritik olmayan zemin şartlarındaki 1. özellikle tesis tipinin stabilitasyon havuzu sisteminin seçilmesi halinde mutlaka yapılmalıdır. proje alanındaki zeminlerin kesin sınırlar ile ayrılması. Saha zemin örnekleri. arıtma tesisi zeminlerinde. ilerleme sırasında yeraltı su seviyesine girildiği derinlik ile sondaj kuyusunda yeraltı suyunun yükseldiği seviye (piezometrik seviye) belirlenmelidir.5 mt. serbest aküfer şartlarının bulunduğu zeminlerde de yapılmalıdır. olası karşılaşılabilecek mühendislik problemleri için (zeminde oturma ve şişme yada yapının yüzmesi. geo-teknik tasarımda kullanılacak zemin paremetrelerinin en sağlıklı saptama yöntemi olması nedeni ile mutlaka uygulanması gerekir.5 mt UD numunesinin alınması şeklindeki aşamalara alternatif olarak. Özellikle basınçlı aküfer şartlarının geçerli olduğu formasyonlarda . 0. oldukça kısa bir ilerleme ile SPT deneylerinin yapılarak SPT-D ve UD numunelerinin alınması şeklinde aşamalar öngörülmelidir. hem de periyodik yeraltı su seviyesi ölçümleri ile zemindeki yeraltı su şartlarının net bir şekilde ortaya konması için faydalı çalışmalardır. SPT (standart penetration test) ve zemin geçirimlilik-permeabilite deneyleridir. Zemin örnekleri . Zemin etütlerinin saha çalışmaları kapsamında belirlenmesi gereken diğer önemli zemin paremetresi ise . Yeraltı su seviyesinin projelendirilecek yapıyı etkilemesinin düşünüldüğü lokasyonlarda represantatif yeraltı su örneklemesi yapılmalıdır. Etkin bir kontrollük hizmeti için laboratuar deney programının laboratuar şartlarında oluşturulması gereklidir.

Bölge Müdürlüklerinin görüşlerinin belirlenmesi gerekir. geo-teknik etüdlerin saha çalışmalarını yönlendirecek öngörümlerin de belirlenmesi gerekir. projenin inşaatı aşamasında karşılaşılabilecek mühendislik problemleridir ve proje firmasının bu mühendislik problemlerine çözüm sağlayacak bir etüd anlayışı içinde olması sağlanmalıdır. 2. yeraltı su seviyesinin kazı ortamından uzaklaştırılması vb. Bu amaçla her iki tip geo-teknik rapor için geo-teknik raporun içeriğindeki bulgular kapsamında. . Genel Müdürlüğün sorumluluğunda yürütülen aşamalar için. Zemin iyileştirme analizleri. (sürşarj. . Bölge Müdürlüğü ve Proje Firması arasındaki koordinasyonun sağlanması ve Genel Müdürlük ile Bölge Müdürlüğünün eşgüdümlü çalışma oluşturması sıhhatli bir teknik ve idari kontrollük hizmetlerini ortaya koyacaktır. fore kazık vb.) gerçekçi geo-teknik tasarım ilkeleri bazında belirlenmesi gerekir. Yersel-proje alanı kapsamındaki zemin formasyon özellikleri. geo-teknik etüd ve tasarımın başarısındaki etkinliği tartışılmaz. sistemlerin tasarımı. 1. Bölgesel jeolojik formasyon özellikleri. Ayrıca proje alanındaki kazı klasları sondaj SPT deney bulgularına ve kazı kotlarına bağlı olarak belirlenmelidir Bu amaçla proje özel şartnamesinde belirtilen unsurların yanı sıra-gerek görülmesi halinde.000 ölçekli jeolojik haritalar ve kesitleri). (kazı çukuru tip kesitleri) 2. 4.etüd ve tasarımdaki bulguların güvenilirliği ve açıklığı konusunda tereddüt bırakılmaması gerekir. ağır yapıların temel tasarımı vb. (1/5. Özellikle Bölge Müdürlüklerinin yetki ve sorumluluğunda yürütülen (geo-teknik etüdlerin saha çalışmaları bölümüm vb. Belirtilen bazlardaki geo-teknik çalışmalar süresince verilecek idari kontrollük hizmetleri. bölgesel jeolojik formasyon (1/25. İkinci aşamada hazırlanan geo-teknik açıklama raporları (design report) kapsamında ise . Ağır yapıların temel tasarımları yer almalıdır. Proje ön etüd raporlarında yer alması gereken.) öngörümlerin ve çözüm alternatiflerinin belirlenmesi' gerekir. geo-teknik tasarıma baz oluşturacağı ve devam eden projelendirme çalışmalarında da yönlendirici etkiye sahip olacağı unutulmamalıdır. Özel "iksa (palplanj perdeleri ve kazık sistemleri) stabilite analizleri. bu çalışmaların belirli bölümleri Bölge müdürlüklerinin yetki ve sorumluluğunda yürütülmektedir.000 ölçekli iksa sistemi haritaları).) aşamalar ve diğer. 3. Bu amaçla proje özel şartnamesinde de belirtilen unsurlara ek olarak ön geo-teknik rapor içeriğinde 1. Bu öngörümler. 3. oturma.doğal şartlarda stabilitenin sağlanamaması. (1/25. Bankamızın geo-teknik çalışmalardaki teknik ve idari yapılanmasının gereği olarak.000 ölçekli hidro-jeolojik haritalar) yer almalıdır. Özellikle ön geo-teknik raporlarla belirlenen unsurların.000 ölçekli zemin haritaları ve profilleri). Birinci ve ikinci kademe hatlarda şebeke.000 ölçekli jeolojik harita ve kesitleri) bazında alt-yapı tesislerine yönelik araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin belirlendiği bu aşamada. zaman eğrileri). Her iki geo-teknik rapor kapsamında -ki özellikle ön geoteknik raporların ağırlıklı olarak saha çalışmaları bazında gerçekleştirildiği göz önünde bulundurularak.Proje ön etüd raporları ve etap (A) yersel tetkik tutanağı. lokasyon ve güzergahları kesinleştirilmiş olan kanalizasyon yapılarının zeminleri için öngörülen zemin mühendislik problemlerine kesin çözümlerin (kazı çukur tabanının iyileştirilmesi tasarımı. iksa sistemlerinin tasarımı. Kazı çukur tabanının iyileştirilmesi analizleri. geo-teknik açıklama raporunun içeriğinde . toplayıcı ve kollektor kazılarında derinliğe bağlı olarak oluşturulacak kazı klas tabloları. (1/5. (1/5. b) İdari süreçteki kontrollük hizmetleri Projelendirme çalışmaları süresince Genel Müdürlük. mutlak bir koordinasyon ve eşgüdümün. Proje alanı kapsamında hidro-jeolojik formasyon özellikleri. zemin ön yükleme ve kum dren tasarımı.

proje firmasından da. Laboratuar deney programlarının onaylanması. Bankamız bünyesinde yürütülen geo-teknik çalışmaların kapsamı proje alanındaki zeminlerin özelliklerine bağlı olarak farklılık göstermektedir. -Geo-teknik firmanın ve zemin laboratuar kuruluşunun onaylanması. kapılacak çalışmanın kapsamı ölçüsünde ise geo-teknik firmanın ve zemin laboratuar kuruluşundaki teknik ekipman. Proje geo-teknik etütlerinin saha çalışmaları bölümü Bölge Müdürlüklerimizin yetki ve sorumluluğunda yapılması ve devam eden diğer çalışma aşamalarındaki tüm teknik (geo-teknik tasarım vb. gerçekçi çözüm alternatifleri ön geo-teknik raporların içeriğinde mutlaka yer alması gerekir. ( proje etap (B) çalışmaları) . . Bu şekli ile geo-teknik firma ve laboratuar kuruluşlarında belirtilen bazda bir klasifikasyona gidilerek en uygun firmanın tespiti yoluna gidilmektedir. Firma yada kurum klasifıkasyonunda yapılacak işin standartlarına bağlı olarak. alınacak tanıtım dosyalan ile bu konuda saha çalışmalarının tamamlanması ardından firmanın teknik ekipman ve personel kapasiteleri hakkında oluşturulacak Bölge Müdürlüğü görüşleri etken olacaktır.) süreçlere baz teşkil etmesi bakımından Bölge Müdürlükleri Genel Müdürlük ve Proje firması arasında en iyi koordinasyonu sağlanan aşama. Etap (A) yersel tetkik tutanağında belirlenen araştırma sondajlarının uygulama kriterlerinin değiştirilmesi ve sondaj manuplasyonunda yapılan değişiklikler gerekçeleri ile açıklanmalıdır. zemin etüdleri saha tutanaklarıdır. Araştırma çukur ve sondajlarının detaylı loğları ile saha çalışmaları sürecinde yapılan teknik işlemlerin belirtildiği tutanakların olabildiğince ayrıntılı hazırlanması gereklidir. yersel tetkikin Genel Müdürlük ve Bölge müdürlüğünden.) ve yeraltı su seviyesinin belirlenmesinde azami titizlik gösterilmelidir.Belirtilen yaklaşımın sağlanmasında. geo-teknik etüdün saha çalışmaları bölümünü yürütecek olan uzman geo-teknik elemanının katılması zorunlu kılınmalıdır. Ayrıca Başkanlığımız bünyesinde oluşturulması düşünülen bir zemin mekaniği laboratuarının da bu konudaki etkin kontrollük mekanizmasının oluşacağı hususu.) saha tutanakları kapsamında belirlenmelidir. (proje etap (B) çalışmaları : Projenin inşaat aşamasında yaşanılması düşünülen mühendislik problemleri işin yapılacak geo-teknik tasarımda gerekli tüm zemin mühendislik paremetrelerinin saptanmasına yönelik deney programı laboratuar şartlarında belirlenmesi etkin bir kontrollük hizmeti için gereklidir. Laboratuar kuruluşlarında ise seçim önceliği yine yapılacak etüdün boyutuna bağlı olarak üniversite laboratuarları ile resmi kurum laboratuarlarına verilmektedir. Saha ve laboratuvar çalışmaları ile etap (A) yersel tetkik tutanağı ve saha tutanakları ile belirlenen mühendislik problemlerine Akılcı. Ayrıca geo-teknik firmanın saha çalışmaları süresince teknik ekipman ve personel performansı ile ilgili Bölge görünüşünde saha tutanakları kapsamında yer alması geoteknik firmanın seçim kriterlerinin belirlenmesinde gerekli olacaktır. Ön geo-teknik raporun vize edilmesi (proje etap (B) çalışmalar) : Ön geo-teknik raporlar bu aşamaya kadar verilen tüm teknik ve idari kontrollük hizmetlerinin sonuçlarının yer aldığı raporlardır. -Zemin etüdleri saha tutanakları. kabul edilmelidir. Saha çalışmalarının tüm aşamalarında yer alan saha kontrol mühendisleri tarafından yapılan saha gözlemleri de (zeminlerin saha geo-teknik tanımlamaları ve yüzeysel şartlarda ayırtlanması sonrasında zeminin belirlenen özellikleri bazında inşaası düşünülen yapı ile etkileşimi nedeniyle yaşanılacak problemler ve bu problemlerin giderilmesinde alternatif yeni lakasyonların veya güzergahların belirlenmesi vb. teknik personel ve çalışma performansı önem kazanmaktadır. (Proje etap (B) Çalışmaları). Özellikle penetrasyonu sağlanan zeminlerin fiziksel tanımlamalarında (ince taneli. yetkili ve geo-teknik konusunda uzman kişilerin yanı sıra.) ve idari (geo-teknik hizmetler için istihkak düzenlenmesi vb. iri taneli. bloklu vb.

Hazırlanan geo-teknik raporlarda belirtenin teknik bulguların gerçekçiliğinden emin olunmadığı sürece rapor vize edilmemeli yada en azından şartlı vize edilmelidir. projenin ekonomikliği yapı güvenliği ve teknik uygulanabilirlik bazında kapsamlı bir değerlendirme bu yönde yapılmalıdır. Yn vb. Projelendirme çalışmaları kapsamında geo-teknik etüd sonucunda belirlenmesi gereken ilk bulgu proje kazı klaslarının saptanmasıdır. Belirtilen değerlendirme ancak saha çalışmaları sırasında yapılacak yerinde deneyler. Kontrollük amacıyla henüz Bankamızda bir laboratuvar çalışması yapılmadığından. Proje etap (D) geo-teknik açıklama raporlarının onayı. Ф. .çözüm alternatifinin belirlenmesi hususlarında netliğin sağlanmış olması gerekir. diğer kontrollük mekanizmalarının önemi daha da artmakta ve olası hataların engellenmesi ancak böyle bir süreçle sağlanabilmektedir. en ekonomik ve teknik bakımdan uygulanabilirliği en kolay olan çözüm üzerinde yapılmalıdır. tasarımda kullanılacak zemin paremetrelerinin represantatif seçilmesi gerekir. Gerçekçi bir geo-teknik tasarımın yapılabilmesi için. Böylelikle geo-teknik raporlarda belirlenen mühendislik sorunlarına en gerçekçi çözüme yönelik geo-teknik tasarım için kullanılacak zemin parametreleri de belirlenmiş olmaktadır. Bu şekli ile projedeki geo-teknik tasarım tüm unsurları ile belirlenmiş olmaktadır. Bölge Müdürlüğü. Şartlı vize edilmesi yada yalnızca vize edilmişi durumunda bile en azından geo-teknik çalışmaların devam eden aşamaları için saha çalışmalarına dayanan ve geo-teknik çalışmaların devam eden aşamalarına yönelik olarak Bölge Müdürlüğü görüşünün Genel Müdürlüğe iletmesi gerekmektedir. Daha sonra belirlenen yapıların kazı kotlarına bağlı olarak kazı klasları belirlendikten sonra ortalaması alınarak paçallaştırılmalıdır. Proje etap (D) çalışmaları. zemin probleminin etraflıca tanımlanması. kapsadığı geo-teknik çalışmalarda geo-teknik tasarımın tamamlandığı aşamadır. Geo-teknik hizmetlere ait istihkakın onayı. Belirtilen şartlar altında optimum tasarım en güvenli. Proje etap (C) çalışmaları sonucunda kanalizasyon sisteminin değişik yapılan için kesin güzergah ve lokasyonların belirlenmesi gerekmektedir.) kabulü anlamına gelir. Geo-teknik raporun onaylanması sırasında bu aşamaya kadar yapılan çalışmaların fiyatlandırılması tamamıyla etap (B) saha tutanakları bazında yapılmakta ve özellikle penetrasyonu sağlanan zemin cinsi ile sondaj saha deneyleri titizlikle belirlenerek tutanaklarda herhangi bir çelişkiye olanak verilmemesi gerekir. saha gözlemleri ile laboratuvar çalışmaları bazında yapılabilmektedir ve bu süreç zarfında verilen teknik ve kontrollük hizmetlerinin direk etkinliği altındadır. toplayıcı ve kollektör hatlarının yer aldığı alanlarda derinliğe bağlı olarak belirlenmelidir.Bu nedenle geoteknik raporda belirlenen zemin paremetrelerinin proje alanındaki zeminleri tam olarak yansıtması ve mühendislik problemine en gerçekçi . Geo-teknik raporun onayı (proje etap (B) onayı) : Geo-teknik raporun onaylanması ile geo-teknik etüd çalışmaları tamamlanmış olmakta ve geo-teknik çalışmalar devam eden süreçte tasarıma yönelik gerçekleştirilmektedir. qu. Proje için metraj ve keşiflerin belirlenmesinde hesaplama kolaylığı nedeni ile paçal oluşturulan kazı klasları için saha SPT sonuçlan ile proje yapılarının kazı kotlan dikkate alınmalıdır. Her bir araştırma çukuru-sondajı için belirlenen kazı klasları birinci kademe ve ikinci kademede inşaatı yapılacak şebeke. k. Mv. Proje Firması ve Geo-teknik firmanın yetkili ve uzman kişilerinin sahada bilfiil yapacağı değerlendirmenin büyük yaran vardır. Proje etap (C) yersel tetkik tutanağı. ys. Bu yönü ile geo-teknik raporların onaylanması proje alanı kapsamındaki zeminler için zemin mühendislik parametrelerinin (C. Geo-teknik tasarımdan önce uygulama bazında yapılacak en son değerlendirme-yönlendirme olması açısından" önemli olan bu aşamada Genel Müdürlük. Bu noktada geo-teknik çalışmalarla belirlenen zemin sorunlarına yapının lokasyon ve güzergahının değiştirilerek çözüm alternatifi sağlanabiliyorsa . Cc. Yani arazı çalışmalarındaki SPT deneylerinin kaliteli olması ve bu aşamada kontrollük mekanizmasının iyi çalışması ortaya güvenilir verileri koyacaktır.

Özel iksa tiplerinden yalnızca palplanş iksa perdelerinin ve değişik tipte kazık sistemlerinin stabilite analizleri yapılarak tasarım gerçekleştirilmektedir.5 cm. Bu amaçla ilk etapta kazı iksa sistemleri tüm proje alam kapsamında belirlenerek bir iksa sistemleri haritasının oluşturulması sağlanmalıdır. gerekse zemin emniyet gerilmesinin arttırılmasına yönelik tasarımlarda temel dolgusu (kazı çukuru tabanının iyileştirilmesi). Gerek zeminde oluşacak oturmalara karşı. Büyük çaplı kollektör hatları gibi kanalizasyon sisteminin ağır yapılarında analizi yapılan konsolidasyon oturmalarının derecesine (miktar ve zaman bazında) bağlı olarak kazı çukuru tabanının iyileştirme analizlerinden fore kazık sistemlerinin analizine kadar tasarımlar yapılmaktadır. aktif ve pasif yanal basınçların belirlenmesinde kullanılan parametrelerin ve farklı hesap yöntemlerinde. doygun. Ekonomik ve güvenlik koşullarının sağlanması durumunda şevli ve iksalı kazı kombinasyonu kazı projelerinde düşünülebilmektedir. Genel bir yaklaşımla basit iksa sistemleri olarak düşünülebilecek olan ahşap iksanın değişik formları yeraltı suyu içermeyen kohezyonlu zeminlerdeki değişik derinlikteki kazıların stabilitesinin sağlanmasında kullanılmalıdır. kazık sistemleri vb. Bir başka değişle kohezyonsuz zeminlerde kazı kotunda rastlanılan yer altı su debinin oldukça yüksek olması durumunda çelik pano iksa tipinden çelik palplanş perdeleri ile oluşturulacak iksa tipine geçiş öngörülmelidir.) çukur duvarlarında ciddi boyutlarda bir duraysızlığı (çukur tabanı kabarması vb. ön yükleme . Zeminde kohezyonun azalması ile ve yeraltı su seviyesinin kazı çukur duvarlarında stabiliteyi olumsuz olarak etkilemesi nedeni ile kazı derinliğinin artmasına bağlı olarak iksa sistemleri tedrici olarak özel iksa tiplerine geçiş göstermelidir. Bu şartlar kohezyonsuz zeminlerde ve bu zemin şartlarındaki yeraltı su seviyesinin unstabiliteyi oluşturucu etkisi bazında gelişmektedir. Bazı şartlarda (kohezyonsuz. şevli kazının iksalı kazıya göre ekonomik olması durumunda şev açılarının belirlendiği kazı projelerinin verilmesi gerekir. İlk aşamada şevli kazının yapılabileceği alanlar belirlenerek. bu parametrelerin kullanılış şeklinde güncel olarak revizeye gidilmesinde fayda vardır. Geo-teknik çalışmalar kapsamında bir diğer önemli tasarımın yapılması gereken husus zemin iyileştirme analizleridir. Özel iksa tiplerinin kaçınılmaz olduğu kohezyonsuz zeminlerde ki derin kazılarda kazı çukurundan yeraltı suyunun uzaklaştırılması klasik drenaj yöntemleri ile sağlanabildiği ve bu şekilde zemindeki hidrolik şartların değişiminin de (zemin yeraltı suyunda oluşacak kazı çukuru içine doğru akım vb. yada palplanş elemanının çakılamadığı bloklu zeminlerde) çelik palplanş perdeleri ile iksanın ekonomik güvenli ve teknik uygulanabilirliğinin olmadığı hallerde kazık sistemleri ile iksanın sağlanması düşünülebilecektir.ki genelde su yapılan için düşünülen 2. oturma özellikle farklı oturma şartlarında kabul edilebilir sınır olarak düşünülmemelidir. Çelik pano iksa tipinden çelik palplanş iksa tipine geçişte ana unsurun doğal şartlarda kohezyonsuz zeminde oluşan yanal toprak basınçlarındaki araşın olmayıp. kohezyonsuz zemindeki yeraltı suyunun çukur duvarlarında unstabiliteyi sağlayıcı etkileri olduğu unutulmamalıdır ve bu noktada yeraltı su seviyesi ile ilgili parametrelerin saptanmasındaki titizliğin katkılanda yadsınmamalıdır. zemin drenajı .Geo-teknik açıklama raporları ile belirlenmesi gereken diğer önemli husus inşaat sırasında derin kazıda stabilitenin sağlanmasıdır. Bu belirlemede zemin mühendislik parametreleri ile zemin hidrojeolojik şartları ön planda olacaktır. Kazı stabilitesinin ancak özel iksa tipleri ile (çelik pano. zemin enjeksiyonu. yada kazık sistemlerine kadar uzanan bir tercih sistemi bulunmaktadır. Basit iksa sistemlerinden özel iksa sistemlerine geçişteki ana unsur kazı derinliğinin artması ve kazı çukurlarında oluşacak duraysızlık nedeni ile yanal zemin basınçlarının karşılanamaması olmalıdır. Kazı çukur tabanının iyileştirilmesinde yapılan analizler sonucunda kabul edilebilir .Yapı sürşarjı nedeniyle oluşacak oturmaların analizini de önemli kılmaktadır. çelik palplanş.kum dren. Kanalizasyon yapılarının zemin oturmalarına karşı hassas olmaları .) gerçekleştirileceği sağlanan bölgeler için kazı iksa sistemi projelerinin yaptırılması gereklidir. Özellikle klasikleşmiş statik hesap tekniğinin yanı sıra."well point". organik zeminler vb.) oluşturmayacağı düşünülen şartlarda çelik pano iksa tipi seçilmelidir.

Burada  kayma düzlemi boyunca göçme atımda etkiyen kayma gerilmesi. Kohezyonsuz zeminlerde Coulomb Bağıntısı . "well point". dünyanın birçok bölgesinde. halka kesme deneyi. Bütün zeminlerin şişme davranışlarının ve bunlara etkiyen faktörlerin önceden belirlenmesi ile.   n .  n normal gerilmedir.oturma ve zemin emniyet gerilmesi değerlerinin hangi tip. alınarak kısa süre zarfında güvenilir oturma derecelerine ulaşılması sağlanmalıdır.) temel tasarımı analizleri de mutlaka yapılmalıdır. 1. basit kesme deneyleri yapılmaktadır. Yapılacak her tür tasarımın başarıya ulaşabilmesinde diğer etkin unsur uygulamadaki teknik kriterlerin sağlanmış olmasıdır. Kum numunelerinin relatif sıkılıklarının artması ile maksimum kayma mukavemeti açılarının arttığı. Ancak sonuç alınmaması durumunda zemin enjeksiyon ve kazık sistemi tasarımının yapılması gereklidir. şişme potansiyeli demlen şişme basına ve şişine yüzdesi ifade edilmektedir. şişme basıncının ve bunlara etkiyen faktörlerin önceden belirlenmesi .tg şeklindedir. Muhtelif kumlar üzerinde yapılan laboratuvar deneyleri sonucu ulaşılan genel sonuçlara göre. 2. kapiler yoldan su aldıkça büyük hacim değişikliklerine uğramakta bilhassa yol.Bu amaçla laboratuvarda kesme kutusu deneyi.zaman grafikleri oluşturularak ön yükleme analizlerinin yapılması. Zemin mekaniğinde karşılaşılan bütün stabilite problemlerinin çözümü zeminin kayma mukavemetinin bilinmesine bağlıdır. özellikle plastik limit ve altındaki su muhtevasının altında ve aşın konsolide olan kohezyonlu zeminler üzerine inşa edilen yapılar için oldukça önemli bir problem olduğu bilinmektedir. Bu amaçla tasarımda ilk etapta zemin için farklı sürşarj etkilerinde oturma . relatif sıkılığın kumların maksimum kayma mukavemeti açısının değişmesinde en büyük etken olduğu. Kanalizasyon sisteminin diğer ağır yapılarından terfi merkezlerinin -ki titreşimli yapılar olarak da kabul edilmesi gerekir ve arıtma tesislerinin özellikle yumuşak kohezyonlu zeminlerde inşaasında konsolidasyon oturmaları kaçınılmaz olacaktır. Diğer bir örnek de aşırı konsolidasyon oranının zeminlerin şişme davranışına etkisi olup. Numunelerin maksimum kayma mukavemeti açılarına etkiyen diğer iki önemli faktörün dane şekli ve üniformluk katsayısı olduğu sonucu elde edilmiştü. hangi kalınlıkta ve ne tür bir düzen içinde dolgu malzemesinin serilmesi ile elde edileceği belirlenerek tip kesitleri saptanmalıdır. malzemenin bir sürekli ortam. üç eksenli basınç deneyi. Kanalizasyon sisteminin oldukça ağır yapılan için (keson indirilerek inşaası mümkün olmayan büyük terfi merkezleri vb. Bu tür yapılarda konsolidasyon oturmalarının inşaat öncesinde giderilmesi zorunludur. özetle. Uygulamada. Şişme olayının. meydana gelebilecek zararlar azaltılabilmekte ya da tamamen önlenebilmektedir. Köşeli daneli numunelerde kayma mukavemeti açılarının küresel yüzeyli kumun kayma mukavemet açılarından daha büyük olduğu saptanmıştır. istenilen oturma düzeyine ulaşılmaması durumunda ise analizler kapsamına kum dren. kohezyonsuz zeminlerin mukavemeti bir kayma mukavemet açısı ile tanımlanmakta ve kohezyonsuz zeminlerin mukavemetini veren bağıntılarda bugün içinde yaygın olarak kullanılan yaklaşımın esası. olarak düşünülmesi ve Coulomb Hipotezinin geçerli olduğunun varsayılmasıdır. hava meydanı ve boru hatları gibi hafif yapılarda büyük hasarlar meydana getirmektedir. Kohezyonsuz zeminlerin kayma mukavemeti açısı olarak kabul edilen  ’ nin değeri korelasyon suretiyle arazi penetrasyon deneylerinden veya arazi sıkılığında hazırlanmış numuneler üzerinde yapılan laboratuvar deneylerinden elde edilmektedir. Zeminlerin şişme özellikleri. Kanalizasyon yapılarının kendi sistematiği içinde kazı kotonun ( Df) değiştirilmesi imkanı olmayan bu tür yapı dizaynında temel tipi ve zemin emniyet gerilmesi ile zemin oturma analizleri bazında tasarım yapılmalıdır. Çeşitli zeminlerin ne tür davranışlarda bulunduğunu yapılan araştırmaların sonuçlarına baktığımızda zemin inşaat ilişkisi bağlantılarının ne kadar önemli olduğunu daha iyi görebileceğiz. Genellikle aktif kil minerallerini ihtiva eden bu zeminler. Şişme yüzdesinin. özellikle de yan kurak alanlarda şişen zeminlere sıkça rastlanmaktadır.

1.) Önyükleme : Yapının inşaasından önce zeminin genellikle. Hesap yöntemleri klasikleşmiştir ve uygulama seviyesinde önemli sorunlarla karşılaşılmaktadır. Diğer yöntemler ( Dondurma. Temel enjeksiyonu 5.elektro-ozmoz v. Çökme eğilimi gösteren zeminler metastabil yapıda doygun olmayan. sığ temellerde araştırmaların oturmalar yönünde ağırlık kazanmasına neden olmuştur. Düşey drenler 3.Islanmaları halinde ve üzerinde etkiyen yük olmaması durumunda bile önemli oranda hacim değişimine uğrarlar. volkanik küllerin oluşturduğu zeminler çöken zemin grubuna dahil birimlerdir. Zemindeki oturmalarla ilgili olarak da özetle. . Sığ temellerde taşıma gücü kavramı yerleşmiş bir teoriye dayanmaktadır. Bu durum kademeli inşaat tekniğinin esasıdır. Diğer taraftan geoteknik tasarımın taşıma gücünden ziyade oturmalar tarafından kontrol edildiği gerçeği. Yine Afyon arıtma tesisinde kum dren yöntemi ile birlikte bu yöntem uygulanmıştır.Zayıf ve yumuşak zeminlerde önyükleme sırasında stabilite durumu hassasiyetle takip edilmelidir.halinde. ve elastik teori kullanılarak hesaplanmaktadır. Sekonder (ikincil) denilen bu tip deplasmanlardan ön yükleme ile benzer şekilde kurtulmak mümkündür. siltli killi kumlar çökme eğilimi gösteren zeminlerdir. rezidüel zeminler. bilhassa hafif yapılarda gerekli mühendislik önlemleri alınabilmektedir. hacim değişiklikleri sonucunda üst yapıda oluşabilecek hasarlar an aza indirilebilmektedir.b. Rüzgar depositleri olan lös zeminler. yüksek boşluk oranı ve düşük birim ağırlığa sahip zeminlerdir. Geotekstiller 7. Yumuşak sıkışabilir zeminler önyüklemeye uygundur. Kil zeminlerde oturmalar konsolidasyon deneylerinde ölçülen zemin parametreleri ile hesaplanmaktadır. Önyükleme ve konsolidasyon sonucu kohezyonlu zeminin drenaj sız mukavemeti artar. Bu yöntem Niğde arıtma tesisinde uygulanmıştır. Şekil 27: Önyükleme mekaniği. Ön yükleme ve sürşarj 2. yayılı toprak yükü ile yüklenmesidir. Organik zeminler gibi bazı zeminler artık boşluk basınçları söndükten sonra oturmaya devam ederler. Derin sıkıştırma 4. Bu tür zeminler üzerindeki uygulamalardan en yaygın ve bizce de bilineni. İnce kum ve şiltler. ZEMİN İYİLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Zemin iyileştirme yöntemlerinin hızla gelişmesi derin temellere genellikle ekonomik alternatif olmalarından kaynaklanmaktadır. Amaç inşaat sırasında" ve sonrasında oturmaları en aza indirmektir. Ön yükleme ile şişme davranışı gözlenebilir. Böylece. Kum zeminlerde oturmalar genellikle arazi deneylerinden korelasyonlar yardımıyla bulunan deformasyon modülleri. Zemin güçlendirmesi 6.Bu bazen su çekerek veya diğer yollar ile de olabilir. Belli başlı yöntemleri ana başlıklar altında aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz. zemin ıslah yöntemleri veya özel temel sistemleri uygulanabilir. önceden göçme olayının gerçekleşemeyeceği durumlarda muhtemel ıslanma bölgesini geçen ve stabil derinliklere ulaşan kazıklı temel sistemi uygulamasıdır.

Temeli alttan destekleme işleri 10. Primer konsolidasyonda etkilidir. A. kum. Derin Sıkıştırma . gevşek kohezyonsuz teminlerin derinlik boyunca sıkıştırılması esasına dayanmaktadır Temel Enjeksiyon : Her ne kadar teçhizata benzerse de çok yaygın olan ve çatlaklı kayaçların üzerine İnşa edilen barajların sızdırmazlığını sağlamak amacı ile yapılan enjeksiyon. Şişen zeminlerin stabilizasyonu Enjeksiyon malzemesinin zemine sokulması üç şekilde olmaktadır. Deplasman ve kompaksiyon enjeksiyonu (zemini tamamen deplase ederek enjeksiyon malzemesinin zemine sokulması suretiyle yapılan enjeksiyon koyu beton kıvamı karışım) C. Sıvılaşmaya karşı gevşek kum tabakalarım taşlattırma 9. Sınır hafriyatlarda veya kazık çakımı gibi işlemlerde gevşek veya orta gevşek kohezyonsuz zeminin oturmasını önleme 5. Gevşek kohezyonsuz zeminler stabilite ve oturma yönleriyle genellikle önemli problemler çıkarmazlar.Düşey Drenler. Düşey drenler drenaj yolunu azaltır. (Çünkü.) Drenler . Yeraltı su akımını kontrol altına alma 4. Kazıkların düşey ve yatay kapasitelerini artırma amacı ile enjeksiyon 8. temel mühendislikteki uygulamalardan farklıdır. Hidrolik çatlatma veya zeminin içine belirli zayıf bölgeler itibarı ile girerek kısmi deplasman enjeksiyonu(yapraklanma) . ancak sıvılaşma bu tip zeminlerde esas problemdir. sürekli çok sık karşılaşılan geçirmeli bant ve tabakalar düşey drenleri gereksiz kılmaktadır. Deprem kuşağı ilkelerde suya doygun. Şekil 28: Önyükleme mekaniği. daneler arası boşluklara girerek zemin hacmini ve yapısını değiştirmeden yapılan) B. Yeni yapılar veya mevcut yapıların büyütülmesi halinde zeminin emniyet gerilmesini artırma 3. Tünel kazdan sırasında deplasmanları kontrol 6. zemin etüdleri yapılmalıdır. bu tip formasyonlar önemli yapılar altında derin sıkıştırmaya tabi tutulmaktadır. Oturma hızlarını artırmak ve ön yükleme bekleme zamanlarını azaltmak için kullanılır. Şev stabilizasyonu 11. Boşluk suyu basınçları hızla sönümlenir. plastik veya karton drenler çeşitlerindedir. Derin sıkıştırma. Permeasyon enjeksiyon (Danelerin konumunu bozmadan. Aşın oturmaları önlemek amacıyla boşlukları doldurma 2. 1. İksa problemlerini rahatlatmak amacı ve zeminin güçlendirilmesi 7. Temel enjeksiyonu uygulama konulan aşağıda sıralanmıştır. Bu sistemin uygulamaya geçilmeden öncesinde çok kaliteli.

Hem taşıma gücüne hem de oturmaların azalmasına katkıda bulunurlar ve aynı zamanda düşey dren gibi çalışıp oturma hızlarını artırırlar. . Türkiye 'de uygulaması hemen hemen hiç olmayan veya seyrek olan yöntemlerden. Küm/çakıl veya taş kolonlar 5. Dolgular içine çeşitli tipte donanlar döşenerek zemin tabakalar halinde sıkıştırılır ve donatılar ön cephede duvar elemanlarına bağlanır. Duvar elemanları genellikle betonarme prekast panolar şeklindedir. Elektro-ozmoz. Taş kolonlar. Kazı kenarlarının. Donatılı zemin. zeminin içine doğrudan donatı çakarak veya delip içine donatı yerleştirilip enjeksiyon karışımı ile basınçsız doldurmak suretiyle güçlendirmek prensibine dayanmaktadır. Genellikle yumuşak ve orta yumuşak killi zeminlerde kullanılırlar Bunların amacı zemin üzerine gelen yükleri zeminle ortaklaşa taşımaktır. ince daneli zeminlerde bir anot veya katot ile doğru akım devresi kurarak zeminden suyu drene ederek konsolide etme yöntemidir. Zeminin Güçlendirilmesi : Bu grup altındaki yöntemlerden belli başlıkları şöyle sıralayabiliriz. güçlendirme. Oto yollarda bu uygulama yaygın olarak yapılmaktadır. Geotekstilller veya Geosentetikler: Geotekstiller çeşitli amaçlar ile kullanılmaktadır. Derin karıştırma ile yapılan kazıklar veya kolonlar Mini kazıkların uygulama spektrumu geniştir. 2. Bu yöntem yumuşak ve ince daneli zeminlerde kireç veya portland çimentosunun ortası delik burgular veya kanatlı karıştırıcılar ile zeminle karıştırılıp kolonlar veya duvarlar oluşturulması şeklinde uygulanmaktadır. Donatılı zemin (Toprakarme) 4. Kullanım alanları hızla artmaktadır. Zemin çivileri 3. Küçük çapta (< 10 cm) ve çok sayıda düşey ve eğik kullanımı da olan mikro kazıklar bir nevi kütle iyileştirmesi yapmaktadır. son otuz yıldır uygulanan bu zemin güçlendirme yöntemi özellikle istinat duvarı teşkil etmek için sadece dolgu zeminlere uygulanan bir yöntemdir. Derin karıştırma . koruma ve yalıtım (izolasyon) fonksiyonlarıdır. 1. Mevcut yapıların takviyesi yaraşıra yeni yapılarda da kullanılmaktadır. drenaj.Şekil 29: Ana enjeksiyon tipleri. Bunların belli başlıları ayırma. istinat duvarlarının ve şevlerin stabilizasyonunda yatay veya yataya yakın yerleştirilirler. Mini veya mikro kazıklar . Temel yüklerini taşımak veya heyelanların stabilizasyonunda kullanılmak üzere çok sayıda zemine sokulmaktadır. Diğer Yöntemler. Zemin çivilemesi. Literatürde kireç kolonlar olarak tanınmaktadır. öngerilmeli zemin ankrajları zemin çivilerinin daha güçlüsü ve yüksek kapasiteli ve daha seyrek kullanılanıdır. Büyük olmayan sahalarda ve normal konsolide olmuş şiltler ve siltli killer için tesirli ve ekonomik olabilmektedir. filtrasyon. Kohezyonu az ve ince daneli zeminlerde sıvılaşmaya karşı da önerilmektedir.

Yapının Ömrü Süresince Yapıya Etkiyecek Yükler : Bir yapıya etkiyen yükler genellikle yerçekiminden meydana gelen ağırlıklar olmakla beraber bunların yanında başka yükler ve yüklerinkine benzer etkiler yapan olaylarda göz önüne alınmalıdır. amacı. Bu yüklere ÖLÜ YÜKLER adı da verilmekte olup. malzemesi. temiz ve pissu v. titreşim ve ısı geçirmeyi en aza indirgemeli. bunlar için yapılacak izolasyona imkan sağlamalı. nokta kuyular. ses.BETONARME HESAP VE PROJE YAPIM ESASLARI HAKKINDA BİLGİLER İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Erdoğuş TOPSAKAL . Kaptaj çukurlan. Bir yanı toprakla dolu bir duvardaki toprak itkisi.b.b. Taşıyıcı elemanlar planda serbestlik sağlamalı. depo ve silo duvarlarındaki itki de yapıya etkiyen yatay kuvvetler olarak değerlendirilir. Herhangi bir betonarme yapının oluşturulmasında izlenen aşamalar 5 grupta toplanabilir. yangına dayanıklı.Planlı bir şekilde açılan delikler etrafında tekniğe göre belirli bir çapta donmuş zemin oluşur. arızalar kusurlar meydana gelmemeli.Taşıyıcı Sistemin Seçimi: Büyüklüğü. şekil değiştirmeleri küçük kalmalıdır. STATİK . Zemin.Dondurma yöntemi. Diğer taraftan yükler altında çatlak v. Ancak yapının tasarım ve öngörülen detayların uygulanabilir olması. ısıtma. yapının kendi ağırlığı olarak genelleştirilebilir.BETONARME HESAP VE PROJE YAPIMI İÇİN TEMEL İLKELER Betonarme yapının tasarımında en önemli iki unsur Güvenlik ve Ekonomidir. az yer kaplamalı. yapım tarzı ne olursa olsun her yapı çeşitli yüklerin etkisi altında bulunur. her çeşit tesisatın yapılabilmesine bunların elemanlarının yerleştirilmesi uygun olmalıdır. kullanma biçimi.Donmuş zeminin mukavemeti çok yüksek olmaktadır. . büyük çaplı ve teçhiz edilmiş kuyular en yaygın yöntemlerdir. taşıyıcı sistemler kendi ağırlıkları ile birlikte üzerlerine gelen yükleri taşımak ve en kısa yoldan zemine aktarmaktır. 1 . destek ve kazı işlerinin yapılacağı yerde sondaj yöntemiyle delinir ve borular indirilerek dondurma tekniğinin tipine göre sistem kurulur. 2 . drenaj boru ve hendekleri. Su çekme ve kontrolü yöntemlerine bir bakıma zemin iyileştirmesi olarak bakılabilir Temel mühendisliğinde uygulanan konulardan biridir. geçici iksa işlerinde ve yeraltı su tablasının bulunduğu hallerde kullanışlı bir yöntemdir. Taşıyıcı olan ve olmayan elemanların ağırlıkları yapıda sürekli olarak bulunduklarından bunlara SABİT YÜKLER adı verilir. Zeminlerde ısı iyileştirmesi özellikle lös zeminlerde uygulanmıştır. Yapının taşıması gereken yüklere ise HAREKETLİ YÜKLER veya YARARLI YÜKLER denilir. aydınlatma. Vinçlerin ya da başka hareketli araçların hareket doğrultusunda fren ve ona dik olarak çarpma etkileri ise yatay kuvvetlerdir. tüneller su çekme yöntemleri ile inşaat sırasında çalışır hale getirilebilmektedir. düşey ve yere doğru yönlenmiştir. Bu yükler yapının kullanma amacına göre tahmin edilir. Su seviyesi veya akımı altında bulunan hendekler. Ekonomi sağlamak amacıyla çok ayrıntılı ve karmaşık hesaplar yapılması pek gerçekçi olmamakla birlikte zaman ve mühendislik kaybına sebebiyet verdiği bilinmelidir. havalandırma. açık kazılar. güvenlik ve ekonomi kadar önemlidir. Bu nedenle taşıyıcı sistem kavramını iyi tanımak gerekmekte olup.Şube Müdürü STATİK . Sabit ve hareketli bu yükler ağırlıklar olup. Bu yükleri uygun biçimde taşıyan ve zemine aktaran elemanların tümüne yapının TAŞIYICI SİSTEMİ adı verilir.

Ancak yapının geometrik şekli ne olursa olsun.Yapıyı oluşturan elemanların teker teker ve bir arada hesaplanan kesit zorlan altında dayanım ile güvenliği sağlayacak şekilde boyutlandırılması ve donatı hesabının yapılması. çakıl. Su yapılarında betonarme hesaplarının Emniyet Gerilmeleri Yöntemi ile yapılması tavsiye edilmektedir.5 dan az olmamalıdır. Bu nedenle yük kabullerinin mümkün mertebe doğruya en yakın şekilde tayin edilmesi gerilme dağılımı konusunda fikir vermesi açısından çok önem arz etmektedir.arıtma tesisi üniteleri ve borular) suyun kaldırma kuvveti daima dikkate alınmalı ve gerekli tahkik yapılmalıdır. Betonarme proje. Temeldeki farklı oturmalar ya da başka sebeplerle meydana gelen mesnet çökmeleri de önemli kesit zorlan meydana getirebilir. Taşıma Gücü prensiplerine göre yapılan betonarme hesaplarında kabul edilmektedir. mimari projedeki aks ölçüleri. yeraltı suyu ve varsa bu suyun betona olan etkileri ile zemin emniyet gerilmesinin doğru olarak tayin edilmesi gereklidir. daha önce tasdik edilen mimari projeye uygun olması gerekmektedir. Bu konuda Deprem Yönetmeliğine mutlaka uymak gerekir. en büyük gerilmelerin olduğu yerleri bulup çatlamaları en aza indirgemek açısından iyi fikir verebilmektedir. Etüdlerde. 4 . silt. Su yapılarında mukavemet ve stabilitenin yanı sıra betonun geçirimsizliği ve oluşabilecek muhtemel çatlakların sınırlandırılması da önem kazanmaktadır. Su yapılarında malzeme olarak B225 ve BÇ I veya BÇ III kullanılmalı ve her paftaya ayrı ayrı yazılmalıdır. zemin kesiti mutlaka gösterilmeli ve zemin cinsleri mekaniği terimleri ile kil. Yine istinat yapılan için gerekmesi halinde toptan göçmeye karşı da şev stabilite analizi yapılmalıdır.Rüzgar ve deprem etkileri özellikle yüksek yapılarda önemli olur ve yatay yük olarak değerlendirilir. Kesme Kuvveti ve Eğilme Momenti olarak hesap edilirler.Yapının Tasarımında Öngörülen Uygun Bir Biçimde Yapımının Sağlanması: Bunun sağlanması için iyi bir sözleşme ve şartnameler ile etkin kontrollük ve denetimdir. eni. Deprem etkisi yapının titreşimi sonucu ağırlığı ve depremin şiddeti ile orantılı olarak meydana gelen yatay kuvvetlerdir. balçık gibi ifade edilmeli.Belirlenen Bu Yükler Altında Kesit Zorlarının Bulunması: Normal Kuvvet. Söz konusu bu projeler tesisat projeleri ite de uyumlu olmalıdır. kanalizasyon tesislerine ait su yapılarında çok büyük gerilmeler meydana gelmediğinden. Devrilme ve kayma için yapının önemi ve zemin durumu da dikkate alınmalı ve güvenlik katsayısı 1. 3 . Ancak konumuz. Farklı oturmaların sebep olacağı çatlamaları inlemek ve yapıyı ona göre projelendirmek için de zemin etütlerinin titizlikle yapılması gereklidir. baca merdiven. betonarme hesaplarda kesit tesirleri dikkate alınmalıdır. yeraltı suyu yüksekliği ve etkinliği. PROJELENDİRMEDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR Projelendirmede dikkat edilecek hususlar her proje için geçerli Olmalıdır. toprak-küskü gibi genel ifade kullanılmamalıdır. Su yapılan çeşitli yük kombinasyonlarında dolu ve boş hallerine göre statik hesapları yapılarak en elverişsiz duruma göre uygun Betonarme Proje yapılmalıdır. dilatasyon yerleri. saçak ve parepet detayları. itibariyle kullanılan ifadeler ve öneriler su yapılarına yönelik olacaktır. aydınlık boşluk yerleri ve ebatları uygun olmalıdır. Sabit yüklerin gerçeğe yalan olarak hesaplanabilmelerine karşılık Hareketli yükler tahmin edilebilir. . İstinat yapılarında betonarme hesaplar ve zemin emniyet gerilmeleri kontrolünün yanı sıra devrilme kayma ve burkulmaya karşı da kontrol edilmelidir. Bu yöntem. kum. Şayet zeminde betona zararlı kimyasalların bulunması halinde yapının zemine gömüldüğü kısımları için TS 3440e göre önlem önerilmeli gerekirse proje geliştirilmelidir. Özellikle yeraltı suyunun bulunduğu yerlerdeki su yapılarında (terfi merkezi kum tutucu . Zemine ait kotlar. ve bunların yapıda en elverişsiz durumu yaratacak biçimde etkidiği kabul edilir. 5 . Yapılar çeşitli geometrik şekillerde olabilir. Ancak. ıslak hacim yerleri. toplam bina boyu. kat planındaki kotlar. Yapının teşkil edileceği yerin heyelan durumu.

Mimari projenin uygulanmasında kullanılacak diğer detaylar (varsa).Borunun Kendi Ağırlığı Dolgu Yükü : Boru dış üst kotu ile bitmiş zemin kotu arasındaki zemin ağırlığıdır. Zemin yoğunluğunun 2 ton / m3 alınmasına rağmen . Merdiven Detayları. A. 6.Proje Açıklama Raporu veya Açıklama Notu. ŞARTNAMELER 1.Statik ve Betonarme Hesaplan. PROJE BÖLÜMLERİ Betonarme proje hazırlanmasında yerine getirilmesi gereken çalışmalar: 1.Bankamız yapı projelerinin hazırlanması ile ilgili Teknik Şartname. 7. zemin cinsi.Her kata veya değişen katlara ait 1/50 ölçekli.1/20 ölçekli. 3. YÖNETMELİK.DLH gibi).Afet bölgelerinde yapılacak yapılar hakkında yönetmelik. I .Dolgu Yükü 2. Temel Detaylan. yapım. bakım kuralları (TS 1247).Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın bina yapılacak arsalarda zemin tetkiki ve emniyet gerilmesi tayini hakkında talimatlar.Beton. 8. Yapılardaki farklı oturmalardan dolayı meydana gelebilecek gerilmeler ve çatlaklar ciddi problemler yaratabilir. hendek yüksekliği. KANALİZASYON BORULARININ STATİK HESAP ESASLARI Basınçlı veya basınçsız boruların seçimi. Kiriş Detaylan.İ. Temel ve Kalıp Planı.Her kata veya değişen katlara ait 1/20 ölçekli. .Trafik Yükü 3. hendek genişliği.Betonarme yapıların hesap ve yapım kuralları (TS 500) 2. . Zemin yüklemesi halinde arka dolgunun aktif zemin basıncının en büyük teorik değeri kullanılmalı.Yapı elemanlarının boyutlandırılmasında alınacak yüklerin hesap değerleri (TS 498). temel zemininin sıkışma özelliğine önemle dikkat edilmelidir. yapı depreme karşı tahkik edilmeli. rüzgar yapı için önem arz ediyor ise tahkik yapılmalıdır. Aksi halde yapılan daha küçük kısımlara ayırmak ve uygun derzler teşkil etmek gerekir. 5. gömülü olan boruya zemin ve ilave dış yükler sebebiyle tesir eden dış basınçlar ile zemin ve borunun rölatif rijitlikleri ve ortak mekanik davranışları dikkate alınarak hesap yapılır. 4. Aplikasyon Planı. serme şartı ve hendek şev eğimi de etkili olmaktadır. Kalıp ve Donatı Planı.S. Su yapılarında boru giriş ve çıkışlarında ve diğer tesisatlarda esnek derzler yapılmalı veya gerektiği şekilde zemin iyileştirilmesine gidilmelidir. şartname. açıklık ve yük bakımından birbirinin aynısı olmayan 1/20 ölçekli . PROJENİN HAZIRLANMASINDA YARARLANILACAK STANDART. 3. gerekmesi halinde (D. 8. 5. 7. yönetmelik v.1/50 ölçekli. Proje Düzenleme Esasları. döküm. 2.Bayındırlık ve îskan Bakanlığı'nın Genel Tetkik Şartnamesi.Su Yükü 4. Bu nedenle arazinin jeolojik yapısına.Boyut.s.İçte su + dışta zemin yüklemesi beraberce ele alınmalıdır.1/20 ölçekli. 6.Diğer standart.Su yapılarında iç duvarlar için sadece su yüklemesi söz konusu olup dış duvarlarda ise . 9.Zemin yüklemesi III. 4. BORUYA ETKİ EDEN KUVVETLER 1.Su yüklemesi II .

50 3 12 2 HT26 6.Yalnızca boru içinde su yükü olduğuna göre 4 . .20 60 LT = Hafif vasıtayı göstermektedir.0 2. C. borunun zemindeki derinliği ve boru çapı etkili olmaktadır.Hem boru içinde hem boru dışında su yükü olmadığına göre hesap yapılarak en elverişsiz durum belirlenir.5 1. tekerlek aralığı.40 5 30 HT38 3 6. Standart Taşıtlar için Tekerlek Yükleri Tekerlek Yük NO SEMBOLÜ AĞIRLIĞI DİNGİL MAKSİMUM DARBE FAKTÖRÜ (ton) SAYISI TEKERLEK YÜKÜ (ton) LT 3 1 1.3 3 4 2. Boru dışındaki su yükü genelde boruya elverişsiz şekilde etkilememektedir.2 0. Borunun Kendi Ağırlığı: Boru et kalınlığı ve boru betonunun yoğunluğu etkili olmaktadır.50 1 3 2 LT 6 2 1.5 1. B.35° kum) ÇokAz Kohezyonlu 30° (Üniform olmayan kum veya çakıl Karışık kohezyonlu 25° (Killi kum) Kohezyonlu (kil-silt.0 0. ZEMİN CİNSLERİ VE ZEMİN YÜKLERİ Bu etkiler 4 grupta incelenmektedir. Boru içindeki su yükü hesaplara dahil edilmektedir.5 0. 1 .50 2 6 2 LT12 4 1.Yalnızca boru dışında su yükü olduğuna göre 3 .4 0.40 6 38 HT45 3 7. darbe faktörü.0 0.20 7 45 8 HT60 3 10 1. Trafiğin cinsi (büyüklüğü). aks aralığı. Elverişsiz durumun belirlenebilmesi için. Su Yükü : Borunun içindeki ve dışındaki su boruya kuvvet olarak etkimektedir. HT = Ağır vasıtayı göstermektedir. 3 durumda incelenmektedir.20° turba) 2.5 1. SERME ŞARTI Hendek duvarları ile dolgu arasındaki sürtünmedir. ZEMİN GRUBU ZEMİN CİNSİ İÇSEL SÜRTÜNME AÇISI BİRİM AĞIRLIĞI t/m3 YATAY ZEMİN BASINÇ KATSAYILARI Ki K2 1 2 Kohezyonsuz (Çakıl.5 0.0 2.5 0:5 0.1 NOT: K1 ile K2 daima birlikte ele alınır.Trafik Yükü: Zemin üzerindeki trafiğin boruya olan etkisidir.Boru içinde ve dışında su yükü olduğuna göre 2 .40 4 26 2 HT 30 3 5 1.

Yataklama kalınlığı 10 cm' den az olmamak kaydıyla D/4 ölçü olarak alınır. 2.B TİPİ Yataklama : Kum. Aksi halde donatı hesabı tepe basınç yüküne göre hesap edilmektedir.1 olması halidir. ve daha büyük çaplı borular çift donatılı olarak yapılmaktadır.Donatı hesaplarında boruya gelen yükler tepe basınç yükünden fazla ise bu yüklere göre hesap edilmelidir. tepe basınç yükleri ve bir çok detayları TS 821'de bulunmaktadır. YÜK DAĞILIMI 3 tipte incelenmektedir. (Vps < 0.1 olması halidir. Tip Yük Dağılımı (Beton Yataklama) .) 3. 1. gerekirse tahkike tabi tutulmalıdır. (İçsel sürtünme açısı.) D. Eliptik donatı bazı zorluklar ve olumsuzluklar nedeniyle kullanılmamaktadır. Yalnızca düşey ve yatay kuvvet etkilerinin dikkate alındığı ancak temel reaksiyonunun radyal olarak tepki gösterdiği yük dağılımıdır.Ф 1200 mm' den küçük borular tek donatılı olarak donatılandırılmaktadır.Boru dış çapıdır). 2. çakıl ve yumuşak olmayan ince taneli zeminlerde yapılan yataklama tipidir. boyutları.C TİPİ Yataklama : Betondan yapılan yataklamadır.alındığı yük dağılımıdır. G. Bu tip yataklamada boru zemine direk oturmaktadır.S. Tip Yük Dağılımı: Düşey ve yatay kuvvet etkilerine ilave olarak zeminin pasif tepkisini de dikkate alan bir yük dağılım tipidir. (Vps > 0.Ф 1200 mm. BORUNUN DONATILANDIRILMASI 1. çok sert veya kayalık zeminlerde yapılan yataklama tipidir. iç donatı ise maksimum olan tepe veya taban momentine göre hesap edilmektedir.) Boru zemin sistemi rijitliği V. dolgu zemini ile hendek duvarı arasındaki sürtünme açısından büyük olamaz. H. YATAKLAMA TİPLERİ 3 tip yataklama kabul edilmektedir.DURUM 1 2 3 SERME ŞARTI İksasız veya Çok İnce İksalı Sıkıştırılmış Dolgu Boru Seviyesinde Sıkıştırılmış Boru Hidrolik Dolgu Olan Palplanş İksalı Dolgu SÜRTÜNME AÇISI (p') p' = Ф Üstü p* = 2/3 Ф Kalın Levhalarla İksa Edilmiş ve İksa Levhalar p' = 0 Alınmış Dolgu Ф = Dolgunun içsel sürtünme açısıdır. E.A TİPİ Yataklama : Yumuşak. BORU HESAPLARI Boru hesaplarında boruya etki eden kuvvetlerin yanı sıra borunun yataklama tipi. 3. tepe basınç yükünün. Ancak.) Vps: Boru zemin rijitliğidir. Tip Yük Dağılımı: Yalnızca düşey ve yatay kuvvet etkilerinin dikkate . 2. Beton genişliği D+20 cm' den az olmamalıdır (D..1 olması halidir. Yataklama kalınlığının minimum D/10 + 10 cm olması gerekmektedir. Yataklama açısının 120° olması en ekonomik yataklama açısı olarak kabul edilmektedir. Ф 600 mm. F. 3. (Vps > 0.P. 'den büyük çaplar için mukavemet yönünden donatılmalıdır. 1. Dış donatı boru yanlarındaki momente göre. boruya etki eden yüklerden fazla olması halinde boru iç ve dış donatısı tepe basınç yüküne göre hesap edilir. Bu donatılar boru et kalınlığının tam ortasına maksimum moment esas alınarak Yerleştirilmektedir.Borular Ф 600 mm. 4. BORULARA AİT ÖZELLİKLER Boruların beton cinsi. yataklama açısı ve boru çapı da etkili olmaktadır. .

elenmiş aynı boyut ve nitelikteki kırma taş malzeme kullanılabilecektir. çok sert olması. plastik borayla. Bu nedenle 120° yataklama (2 a ) en ekonomik yataklama olarak önerilmekte ve örnek olarak ekte verilmektedir.SONUÇ VE ÖNERİ Boruların yataklaması çok önem arz etmektedir. büzle.) durumlarında hendek tabanı kum-çakıl olacağından B tipi yataklama yapılır. ve ya hendek tabanının temizlenemeyecek kadar taşlarla dolu olması halinde yapılmaktadır. 90° yataklama yapılması halinde boruya maksimum moment intikal ettiğinden ve bu moment alınamadığından tavsiye edilmemektedir. 180° yataklama da maksimum moment çok daha iyi alınmakta ancak. A TİPİ YATAKLAMA (120 Derece Zemin Yataklamalı) A Tipi yataklama: Boru projesinde 120 derece zemin yataklaması bulunan hendeklerde. yataklama ve yatak ıslah malzemelerinin yerine konkasörle kırılmış. kaya olması. künkle. boruda ekonomi sağlanabilir. Uygun ve iyi bir yataklama ile boru emniyete alınabilir. v.b. 2° Ekonomik olması ve ilgili Bölge Müdürlüğümüzün uygun görmesi halinde yukarıdaki dolgu. . granüler dolgu miktarı artmış olacağından maliyet artacaktır. Şekil 30 : A Tipi Yataklama Kesiti GEÇİCİ NOTLAR: 1° Yataklamanın A tipi olacağına ve yatak ıslah tabakasının kalınlığına ilgili Bölge Müdürlüğümüzce karar verilecektir. Ancak A tipi yataklama yapılan kazı hendeklerinde zemin ıslahı veya drenaj yapılması (kûmla. yumuşak olması. hendek tabanının.

elenmiş aynı boyut ve nitelikteki kırma taş malzeme kullanılabilecektir.B TİPİ YATAKLAMA (120 DERECE ZEMİN YATAKLAMALI) B tipi yataklama: Bora projesinde 120 derece zemin yataklaması bulunan hendeklerde. kum. kum. . Ayrıca A tipi yataklamalarda zemin ıslahı veya drenaj yapılması durumlarında da hendek tabanı kum-çakıl olacağından B tipi yataklama yapılır. B TIPI YATAKLAMA (120 DERECE ZEMİN YATAKLAMALI) (ZEMİN ISLAHLI VEYA DRENAJLI) B tipi yataklama: Boru projesinde 120 derece zemin yataklaması bulunan hendeklerde. hendek tabanında. çakıl ve yumuşak olmayan ince taneli toprak zeminlerin bulunması veya bunların karışımlarının bulunması halinde yapılır. hendek tabanında. GEÇİCİ NOT: Ekonomik olması ve ilgili Bölge Müdürlüğümüzün uygun görmesi halinde yukarıdaki dolgu ve yataklama malzemelerinin yerine konkasörle kırılmış. çakıl ve yumuşak olmayan ince taneli toprak zeminlerin bulunması veya bunların karışımlarının bulunması halinde yapılmaktadır.

zemin ıslahı ve drenaj malzemelerinin yerine konkasörle kırılmış. ıslah veya drenaj tabakasının kalınlığı ile ıslah veya drenaj biçimine ilgili Bölge Müdürlüğümüzce karar verilecektir. kum. çakıl. yataklama.Şekil 32: B TİPİ YATAKLAMA KESİTİ GEÇİCİ NOTLAR 1° Zemin ıslahı veya drenaj tabakasının yapılıp yapılmayacağına. Sözleşmesinde ihzarat bedeli ödenmesi ön görülen malzeme yıllık iş programına göre ve o yıl yapılacak iş kalemleri için yeterli olacak miktarda ihzar olunur. Ancak hem zemin ıslahının ve hem de drenajın gerekmesi halinde ayrı ayrı tabakalar halinde yapılmayacak. MALZEME TEMİNİ VE TAKİBİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mehmet Ali ÖZALP Şube Müdürü İhzarat. 2° Ekonomik olması ve ilgili Bölge Müdürlüğümüzün uygun görmesi halinde yukarıdaki dolgu.2.1984 gün 18313 sayılı resmi gazetede yayımlanan tebliği ile ihaleye tabi işlerde' kullanılacak malzemeler için TSE garanti belgesi olmayanların kontrol teşkilatınca kullandırılmaması istenildiğinden ihzar edilecek malzemelerden Türk Standardı . ihale kapsamında yapılacak iş kalemleri için gerekli olan malzemenin yıllık iş programına göre yeterli olacak miktarda şantiyede hazırlanmasıdır. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’ nın 15. demir. İHZARAT. elenmiş aynı boyut ve nitelikteki kırma taş malzeme kullanılabilecektir. drenaj zemin ıslahı içinde düşünülecektir. lastik. Yıl ihtiyacından fazla ihzar edilen malzeme için bedel ödenmez. Ancak iş programına uygun olmak kaydıyla belirli bir süre beklemesinde salanca olmayan boru. conta ve font kapak gibi malzemelerden inşaatın ileriki yıllar ihtiyacı için Bankanın izniyle ihzarat yapabilir ve bedeli ödenir.

1989 gün 89/54 sayılı genelge esaslarında malzemenin iş programındaki temin süresi içinde lineer olarak artan miktarlarla ihzar edileceği esasına göre tayin olunacak. İmalata başlamadan önce Bankanın yazılı izni alınmak şartıyla demir direk. gibi bazı malzemeler de Bankamızca temin edilmektedir.8. makina.6. kaldırma tertibatı. pano. Ancak son hakedişten sonra yıl sonuna kadar yapılmış bir iş alması halinde imalata giren ihzarat miktarı dikkate alınır Tespit olunan ihzarat miktarı olması gerekenden az olması halinde eksik olan miktarın tespit tarihindeki Bankaca temin olunabileceği malzeme ve nakliye bedelleri hakedişten düşülecektir. İhzarat bedeli ödenmiş olan malzeme İdarenin malı olduğundan yılı içinde tüketilemeyip ertesi yıla intikal eden ihzarata uygulama yılında mükerrer bedel ödenmemesi için her yıl sonu itibariyle yapılan ihzarat bir tutanakla tespit olunarak ertesi yıla intikal eden ihzarat malzemesine uygulama yılında hakedişe uygulama yılı fiyatları dahîl olunduğunda sözleşme esaslarında ihzarat kesintisi yapılacaktır. sözleşme hükümleri ve 26. Yapılan işlerin kaliteli olması büyük ölçüde kullanılan malzemelerin kaliteli olmasına bağlı olduğundan hem malzemenin kalitesi hem de gereksiz ödemelere yer vermemek için temin olunan malzemelerin takibi büyük önem arz etmektedir. Keşiflerde yer alan malzemelerden yüklenicinin temin edeceklerinin dışındaki boru. 1988 ve sonraki yıllar baskılı sözleşmelerimizle 1988 den önceki yıllar sözleşmelerimizden de hükümlerinin eklendiği 20. Düzenlenen tespit tutanağındaki ihzarat miktarı o yıl içinde düzenlenmiş son hakedişteki ihzarat miktarından az olmayacaktır. Bu ahvalde de yine yukarıda belirtilen iş programına göre temin.demir kapak.1988 gün 19905 sayılı resmi gazetede yayımlanan 88/13181 sayılı kararname Bina tesisat işleri dışındaki tesis ve yapı inşaasında kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemelerle nakliye bedellerinin sözleşme veya uygulama yılı başındaki fiyat ve bedellerine göre yılı içinde meydana gelecek artış ve eksilişlerin KDV hariç yüklenici kan eklenmeden ve ihale indirimine tabi tutulmadan aradaki farkların net olarak ödenmesini veya kesilmesini ön gördüğünden ihzaratın sağlıklı olarak takip olunmasının önemi daha açık görülmektedir. pompa. Bankaca verilecek malzemenin tesliminde gecikme olması halinde süre uzatımının ne şekilde tespit olunacağı özel şartnamede belirtilmiş olmakla beraber ilgili imalatın iş programındaki yapım zamanı ve gerekli malzemenin miktarı. v. Bankamızca temin olunan pompa..s. Çok sık olmasa da Bölgemiz talebine binaen Bankamızca tahsisi yapılan malzemenin ilgili sınai imalatının hazır olmayışı nedeniyle malzeme temin sözleşmesi süresi içinde montajı yapılamadığından ayrıca montaj bedeli ödenmesi durumunda kalınabilmektedir. Bankaya karşı yükümlülüğü varsa ve imalatı bu kasabada yapıyorsa bu malzemeye imalat yerinde iken teminat mektubu aranmaksızın yine ihzarat birim fiyatının %80 'ini geçmemek üzere ihzarat bedeli ödenebilir. makine ve teçhizat için üretici firmalarla yapılan sözleşmelerde genellikle sözleşmesinde belirtilen süre içerisinde yapılacak montaj bedeli de imalat bedeline dahil olmakta ve montajın anılan süre dışında yapılması halinde ayrıca montaj bedeli ödenmesi gerekmektedir.bulunanların TSE belgeli. deney raporlarıyla malzemenin uygunluğunun kanıtlanması hususlarına uyulacaktır. Türk Standardı bulunmayanların da ilgili standart ve normlara göre testleri yapılarak deney raporlarıyla uygunluklarının kanıtlanmış olmasına dikkat edilmelidir. kazan. malzemeyi temin etmekle yükümlü olduğu sürenin tespitinde onaylı iş programındaki süreler ve ihzaratın şantiyeye girdiğinin tespit olunduğu tarihler göz önünde bulundurulacak.şantiyeye gelen malzemeye ait sevk irsaliyesi tarihi ile fatura tarihi arasında 10 gün'den fazla fark olması halinde fatura geçerli olmayacaktır. boru ve teçhizatı gibi malzemeler iş yeri dışındaki bir kasaba veya şehirde imal edilebilir ve bu malzemeler imalat yerindeyken teminat mektubu karşılığında ihzarat birim fiyatının % 80 'ini geçmemek kaydıyla ihzarat bedeli ödenebilir. Yılı içinde olacak artış ve eksilişler değerlendirilirken yüklenicinin. Ancak yüklenicinin aynı il veya komşu il içinde başka bir kasabada. . TSE belgesi. doğrama. hava kazanı. süreleri. temin süreleri ve yıl içi yatırımında dikkate alınması gibi hususlar göz önünde bulundurularak yeterli süre önceden tahsis için talepte bulunularak teslimdeki gecikmelere ve işin aksamasına yer verilmemelidir. belirli bir fiyat değişikliği tarihine kadar şantiyede bulundurulması gereken malzeme miktarı.

bu borulara ait birim fiyatlar 1988 yılında Bankamız Birim Fiyat Cetvellerine dahil edilmiştir. bu süreçte 0 500 mm ve daha büyük çaplı pis su mecraları.Ф 1800 mm çaplarındaki prefabrik betonarme borular eliptik donatılı olarak imal edilmeye başlanmış olup.1990. tarih 4401 sayılı yazı ile TS 821 ve 3830 standartlarında ön görülen et kalınlıklarının yetersiz kaldığını TSE'ne intikal ettirmesinden sonra . Yoğun trafik yüküne maruz kalan mecralara döşenen Ф 600 mm den daha büyük çaplı beton borularda çatlama vakaları gözlendiğinden 1987 yılından itibaren Ф 700 mm ve daha büyük çaplı prefabrik boru ve yerinde dökme mecraların betonarme olarak imal edilmesi Bankamızca uygun görülmüştür.Borular kullanılmıştır. muayene metotları. vasıflan.Şube Müdürü A. Daha sonra beton ve betonarme borular ve özel parçaları. Bu atölyelerde üretilen beton borular daha büyük çaplarda üretildiği için bu gelişme beton borular için bir aşama kabul edilmiştir. bunun yerine santrifüjlü boru makinelerinde üretilen beton boru imalatına başlanılmıştır.Ç.boruların kullanılmasından kısa süre sonra vazgeçilmiş. Ф 7OOmm . ölçü ve toleransları. Büyük çaplarda imal edilen beton boruların TS 821'de öngörülen et kalınlıklarının yeterli olmadığı gerekçesiyle kanalizasyon işlerinde kullanılacak boruların daha dayanıklı olması için Avrupa Topluluğu'na üye ülkelerde geçerli olan standartlara uygun boru üretimine geçilmesi karalaştırılmış ve kaynak olarak ISO (Milletlerarası Standardizasyon Teşkilatı) veya topluluğa üye ülkelerin standartlarından istifade edilmesi prensibi kabul edilmiştir. istif ve taşıma esaslarının belirlenmesinde DİN 4032 normu tatbik edilmiştir.Ç.ilk aşamada pissu mecralarında boru olarak 5 atü' ye dayanıklı A. yerinde dökme boru olarak imal edilmekte idi.Beton ve betonarme borular Bankamızca kanalizasyon tesislerinin yapımına 1969 yılında başlanmış olup. 1975 yılından itibaren santrifüjlü boru imalatından vazgeçilerek bunun yerine Ф 1200 mm çapa kadar beton boru ve özel parçaları imal edildiği vibrasyonlu beton boru atölyelerinde üretilmeye başlanmıştır. Bankamız 10.8. makine ve teçhizat gibi malzemelerin tahsis taleplerinde ilgili sınai imalatın montaja hazır olabileceği zaman ve malzemenin imal veya temin süreleri göz önünde bulundurularak yapılmalı. Daha sonra kanalizasyon ihalelerinin çoğalması ve maliyetinin yüksek olması nedeniyle A. tahsis olunan malzemenin takibi yapılarak süresinde yüklenicisince teslim alınması sağlanarak işin aksamasına ve montaj süreleri aşılarak ilave montaj bedeli ödenmesine yer verilmemelidir. olup. basınçsız yağmursuyu boruları İ985'de revize edilen TS 821'e göre yapılmaya başlanmıştır Bu normda üretilen boruların boyları 1 m. Söz konusu makinelerde Ф 500 mm ve daha büyük çaplı borular üretilemediğinden. Söz konusu imalatlara ait esaslar 1978 yılında TS 821 olarak TS ye dahil edilmiştir. istenilen kalitede ve et kalınlıklarında yeterli tepe basıncına dayanıklı betonarme boruların ISO (Milletlerarası Standardizasyon Teşkilatı) 2785 yük kabulleri ile ASTM C 76 . Bu aşamada beton boru ve özel parçalarının imalat tarzı. dairesel kesitli olarak imal edilmiştir.M 86 standartlarına uygun olarak . PREFABRİK BETON VE BETONARME BORULAR İLE BACALARDAKİ YENİLİKLER İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI İhsan DİLSİZ .Bu nedenle montaj yapılacak pompa.

buhar kürüne çok önem verilmesi gerekmektedir. 1991 yılında Ф 1200 mm . Bankamızca-yüklenicilere talimat verilmiş. Almanya'da yapılan uygulama yerinde incelenmiş ve bu esaslar çerçevesinde buhar kürlü. TS 821'in revizesini takiben kanalizasyon pissu ve yağmursuyu mecralarında kullanılan beton ve betonarme borular. B. işletilmesi sırasında teknik hataların minimum olması görüşü esas 'alınarak yürütülmelidir. Bilahare. deney ve yapım esasları yeniden belirlenmiş.M 86 standartlarında 1994 yılma kadar devam edilmiştir. imalatı tamamlanan muayene bacalarının % 80 den fazlası yer altı suyunu mecra içine aldığı teknik incelemeler sırasında tespit edilmiştir. Büyük çaplı boruların üretimine ASTM C76. Boruların kaliteli bir şekilde üretilebilmesi için. 3. konu ile ilgili araştırma ve çalışmalar Temmuz 1996 tarihinde tamamlanmıştır.1993 tarihinde resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Revize TS 821'ın yayın tarihinden itibaren üç ay sonra eski TS 821 yürürlükten kaldırılmıştır.7.9. Kanalizasyon inşaatlarının kabulü ve işletmeye açılmasında en büyük hataların muayene bacalarından kaynaklandığını. Ancak 1993 yılında TS 821 revize edilerek beton ve betonarme boruların ölçü.M 86 Standartlarında boru üretimi yapacak fabrikanın muhteviyatı 1990 yılında Bankamızca bir tutanakla belirlenmiştir.Ç. 10/20 tıp proje hazırlanmış ve tasdik edilerek uygulamaya konulmuştur. revize TS 821 6.1991 tarihinde tasdik edilerek uygulanması için Bölge müdürlüklerimize gönderilmiştir. Avrupa'da eski Din normlarındaki tip projeler 1970li yılların sonuna doğru uygulamadan kaldırılmış bunun yerine. ASTM C 76. yukarıda zikredilen özellikleri kapsayan muayene baca elemanları kullanılmaya başlanmıştır. Kabulü bankamızca yapılması koşulu ile söz konusu betonarme boruları üretecek fabrikaların yükleniciler tarafından kurulması şartı getirilmiştir. Kanalizasyon inşaatlarının yapımı.Muayene ve parsel bacaları Ф 200 mm. Kuru olmasına rağmen rengi koyu gri görünümde olan borular buhar kürü tatbik edilmeyen boru olarak nitelendirilir. tip projeleri adı altında 9/10/1996 tarihinde . Bankamızca yaptırılan kanalizasyon inşaatlarında uygulanmak üzere muayene bacası prefabrik elemanlarının yeniden projelendirilmesi çalışmalarına 1995 yılında başlanmış .Boru görünümünde ( açık gri) olması gerekmektedir. ve bu tarihten itibaren prefabrik baca elemanlarının yapımı yaygınlaşmıştır.Ф 1000 mm (Ф 1000 m hariç) çapa kadar döşenen mecralar için uygulanacak muayene bacaları için Alman DİN normlarından yararlanılarak 1973 yılında TP. Bu nedenle TS-3830' da belirlenen esaslara uygun olarak buhar kürü tatbik edilmesi ve bilahare su havuzlarında dinlendirilmesi gerekmektedir Buhar kürüne tabi tutulmuş beton elemanların rengi kuru halde A. Başkanlığımızca hazırlanan muayene bacası lastik conta birleşimli. İşçilik hatalarının minimuma indirilmesi bakımından muayene bacalarının taban betonlarının da prefabrik olarak yapılması ve tüm baca elemanları birleşimlerinin lastik conta ile yapılması esası Başkanlığımızca prensip olarak kabul edilmiştir. Bu esaslar çerçevesinde yapılması kararlaştırılan buhar ve su kürlü beton ve betonarme boruların Birim Fiyat Analiz ve Birim Fiyat Tarifleri Başkanlığımızca hazırlanarak 1995.imal edilmesi için. lastik conta birleşimli muayene bacası prefabrik taban ve gövde elemanlarının projeleri Başkanlığımızca hazırlanmıştır. Bu nedenle. bu tarihten itibaren söz konusu boruların proje ve imalatları bu esaslara göre yapılmaya başlanmıştır. Söz konusu Projeler prefabrik olarak hazırlanmasına rağmen prefabrik elemanların birim fiyatları yapılmadığından 1990 yılma kadar baca imalatları yerinde dökme olarak yapılmıştır.yılında yayımlanan Bankamız Birim Fiyat Tarifleri ve Birim Fiyat Analizleri kitaplarına dahil edilmiştir. Bu aşamada. gövde elemanları TP 10/20 -C. Kasım 1993 revize TS 821'de belirlenen ölçü ve yapım esaslarına uygun olacak şekilde sınıflandırılmıştır.Ф 1800 mm çaplar arasında imalatı yapılan mecralar için TP 10/20-A. taban elemanları TP 10/20 -D. ve 0 1800 mm .0 3000 mm çaplar arasında imalatı yapılan mecralar için TP 10/20 -B muayene baca tip projeleri hazırlanmış olup. 1990 yılında TP 10/20 projelere esas olacak birim fiyat tarif ve analizleri hazırlanarak Bankamız Birim Fiyat Cetvellerine dahil edilmiş .

Söz konusu taşınmazın tamamının veya bir kısmının kamulaştırılmasına ait Belediye Meclisince kamulaştırma karan alınacaktır. 2942 sayılı kamulaştırma kanunun ilgili hükümlerine uygun olup olmadığının ve taşınmazın kamulaştırma bedeline karşı tenkis davasının açılıp açılamayacağı hususunun Belediyesince emsal rayiçlerle karşılaştırma yapılarak tespiti ve tespit edilen sonuç bir rapora bağlanacaktır. Zararlı kimyasal etkileri olan su. Kıymet takdiri komisyonu raporunun. 1-Kamulaştırma işlemi. Sızdırmazlık ve tepe basıncı deneyleri Kasım 1993 revize TS 821 esaslarına göre yapılır. TS 3351 TS 1247. Sudaki sülfat miktarı 600 mg/lt' nin üzerinde olduğunda TS 809' a uygun sülfata dayanıklı çimento kullanılır. TS 3646 TS 500 TS 708. kamulaştırma bedeli ile tezyidi bedel davaları sonucunda mahkemece karara bağlanan tezyidi bedel farkları . TS 4559 TS 802 TS 500. KAMULAŞTIRMA. betonarme borularda ise BS 35 esastır.1996 tarihinde tasdik edilerek uygulama esaslarını belirtilen 5. TS 809. TS 1248 Agrega granülometri çapı max 20 mm yi aşmayan bir karışım boru bağlantılarında kullanılacak contalar için TS 5434 deki kurallar esas alınır. zemin ve gaz etkisinde kalan boruların üretiminde TS 3440’ daki kurallar esas alınır. TS 3068. irtifak (geçiş) haklan bedeli ve zarar-ziyan bedellerinin Bankamızca karşılanması durumlarında aşağıda belirtilen esaslara göre uygulama yapılmaktadır. mukavemeti normal dayanımlı beton ve betonarme boruların özellikleri.11. Bu belgelerin temininden sonra Bölge Müdürlüklerimiz matbu bilgi formlarını doldurarak Genel Müdürlüğümüzden yetki talebinde bulunacaklardır. GEÇİŞ HAKLARI VE ZARAR ZİYAN BEDELLERİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Necdet DEMİRAL .1996 tarih ve 5087 sayılı onay ve projeler Bölge Müdürlüklerimize gönderilmiştir Kasım 1993 revize TS 821'e göre et kalınlığı normal cidarlı. Kamulaştırma bedelinin tespiti için kıymet takdiri komisyonunca rapor düzenlenecektir. TS 20. Sülfatın zararlı etkisi çok fazla ise kaplama veya gömlekleme gibi benzeri tedbirler alınır.onaylanmıştır. Söz konusu imalatlara ait Birim Fiyat Tarif ve Analizleri ise bilahare Başkanlığımızca hazırlanmış ve 5. Genel Müdürlükçe talep uygun görüldüğü takdirde yetki verilecektir. Beton borularda beton boru basınç mukavemeti en az TS 500'de öngörülen beton mukavemet sınıflarından BS 30'a. .Şube Müdürü Bankamız yatırım programında yer alan tesisler nedeniyle. TS 3830 TS 2940.11. Agregası Agrega granülometrisi Çimento özellikleri Karışım suyu Donatı çeliği Beton karışımlarının hazırlanmasına Boru yapımında Nitelik kontrolü için Taşıma ve yerleştirme işleminde TS 706 TS 3830 TS 26. Belediyelerce yapılan kamulaştırmalarla ilgili olarak.

Kamulaştırma bedelinin Bankamızca karşılanması söz konusu olduğu durumlarda. Genel Müdürlüğe suret veya fotokopi gönderilmeyecektir. Talep Genel Müdürlükçe uygun bulunması halinde yetki gönderilecektir. proje kontrollerinde. Ziraat Bankası Şubesine ödeme ile ilgili Belediye Meclis kararı ve gerile emri mukabilinde hak sahiplerine ödenmek veya hak sahipleri adına bloke edilmek ve neticede paranın alındığına dair hak sahiplerinin imzasını havi makbuz ödeme ile ilgili Belediye Meclis karan ve Verile Emri Bölge Müdürlüğüne gönderilmek" şartıyla havale edilecektir. yersel tetkiklerde. 6. Kamulaştırma ve zarar ziyan bedellerinin ödemeleri ile ilgili. Belediyelerden. 2. 3. gerekli görülmesi halinde tadilat projelerinin hazırlanması sırasında.Belediyesince kamulaştırma bedelinin arttırılmasına ilişkin davaların açılması ve sonuca bağlanmasından sonra kesinleşmiş mahkeme kararı gereğince kamulaştırma bedeli. Bankamız yatırım programında yer alan tesislerin yapımı için ayrılan yıl içi ödeneklerinin çok kısıtlı olduğu göz önüne alınarak kamulaştırma bedellerinin Belediyesince karşılanması hususunda. 4. 5. Kamulaştırma ve zarar ziyan bedelleri ile ilgili evraklar Bölge Müdürlüklerince muhafaza edilecek olup.2.1991 tarih ve 26 Nolu genelgede 2942 sayılı kamulaştırma kanununa göre Belediye Encümen kararının alınması bahsedilmekte ise de Bankamız teamülünde Belediye Meclis kararının alınması prensip edinilmiştir.Şebeke projelerinin yapımı sırasında imar uygulaması yapılmayan sokaklardan özellikle taşıyıcı .İlk kamulaştırma ve irtifak. kamulaştırma ile ilgili Belediye Meclis kararında kamulaştırılan taşınmazın hak sahiplerince açılacak tezyidi bedel davası sonucu ortaya çıkacak bedel farklarının Belediyece karşılanacağı belirtilmelidir. verile emri mukabilinde Bölge Müdürlüğümüzün hesabının bulunduğu bankaya verilecek ödeme talimatıyla hak sahiplerine ödenecektir. Bölge Müdürlüklerimizce.Özellikle kanalizasyon projelerinin hazırlanmasında belirlenen arıtma tesisi yerlerinin sınırlan kadastro paftalarında da belirtilerek Belediyesine verilmelidir. Talep Genel Müdürlükçe uygun görüldüğü takdirde gerekli yetki ilgili Bölge Müdürlüğüne gönderilecektir. hatların karayolu kamulaştırma hudutları dışından geçirilmesine özen gösterilmelidir.hakkı bedelleri ile ilgili yetki ve para Bölge Müdürlüğüne intikal ettiğinde gereken para T.Zarar ziyan bedelleri ile ilgili olarak ise. 4. kamulaştırılan taşınmazın Belediye adına tescil edilmiş tasdikli tapu sureti veya kesinleştirilmiş el koyma ve tescil kararı yada bedel farkına ilişkin kesinleşmiş mahkeme karan belediyesinden istenecek ve bilahare matbu bilgi formu doldurularak Genel Müdürlüğümüzden yetki talebinde bulunacaktır. Bölge Müdürlüklerimizce belediyeler bilgilendirilmelidir. Kamulaştırılacak alandaki parsel sınırlarının esas alınmasına dikkat edilmelidir.Zaruri haller dışında karayolu geçişlerinden kaçınılmalıdır. farkının (tezyidi bedel) Bankamızca ödenmesi istendiği takdirde.Genel Müdürlükçe ödenmesi uygun görülen .imar planı dahilinde kalan terfi merkezi yerlerinin imara uygunluğu tahkik edilmelidir. 5.4. Ancak kamulaştırmanın kesinleşmesine müteakip taşınmazın tasdikli tapu sureti ilgili Teknik Daire Başkanlığına gönderilmelidir.C. kıymet takdir komisyon kararı ile ödemeye ilişkin Belediye Meclis kararı istenecek ve matbu bilgi formu doldurularak Genel Müdürlüğümüzden yetki talebinde bulunulacaktır.İçmesuyu ve kanalizasyon projeleri hazırlanırken.Bölge Müdürlükleri. işin daha sağlıklı yapılmasını ve gecikmeleri önleyecektir. Mahkeme kararma göre talep edilen kamulaştırma bedeli farkı ile zarar-ziyan bedellerine ilişkin yetki Genel Müdürlükten alındıktan sonra bu bedeller usulüne göre muhasebeleştirilerek Belediyesinden istenecek hak sahipleri listesi ödeme ile ilgili Meclis kararı. kamulaştırma ve zarar ziyan bedelleri için gönderilen paralan hiç bir şekilde diğer yatının ve cari harcamalar için kullanılmayacaktır. uygulamada meydana gelecek aksaklıkları ve tereddütleri gidermek için aşağıdaki hususlarda titizlik göstermeleri. 1. 11. 3.

kademe olarak projelendirilmektedir. oluşan atıkların insan sağlığına zarar vermeden bulunduğu ortamdan uzaklaştırılabilmesi için de zaman içerisinde çeşitli yöntemleri denemiş. 6. yerleşim yerinin nüfusu. 25 şebeke. PROJE KADEME DEĞİŞİKLİKLERİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ahmet DEMİREL Daire Başkanı İnsanlar yeryüzünde topluluklar halinde yaşamaya başladığından bu yana. çalışma alam mutlaka Bölge Kontrol teşkilatınca belirlenmelidir. 1997 yılı yatırım programının kanalizasyon sektöründe 38 arıtma. Uygulamaya yönelik çıkabilecek . Bu projeler belediye ve karakteristik bazında değerlendirildiğinde 456 adet belediyede 872 adet iş üzerinde çalışılacağı görülecektir. Genel Müdürlükçe yürütülen işlerin tatbikat projeleri hazırlattırılırken. Aksi durumlarda hattın geçirilmesi için yapılacak imar uygulamasında.hatların geçirilmemesine özen gösterilmelidir. Yatırım programındaki diğer sektörlerin işleri de dikkate alındığında Genel Müdürlüğümüz ve taşra teşkilatımızın nedenli büyük bir iş yükü altında olduğu görülmektedir. zemin özellikleri etüd edilerek en uygun ve ekonomik sistem seçimi yapılıp. 281 şebeke+arıtma ve 85 adet şebeke +arıtma+deniz deşarjı projesi yer almaktadır. 1 arıtma+deşarj. imarda yolları açık. iskan teşekkül etmiş kesimler 1. teknik şartname. Tatbikat projeleri hazırlanma aşamasında Bölge Müdürlüklerimiz gereken titizliği göstermek durumundadır. Belediyelerinin kamulaştırma bedellerinin Bankamızca karşılanması talepleri olmaktadır. BELEDİYE VE BÖLGE TALEPLERİ. ekonomik ve teknik gelişmeler sonucunda da fenni anlamda kanalizasyon tesislerinin projelendirilmelerini geliştirmiştir. kapalı olan ve imar planına uygun olarak açılmamış1 yollar ise 2. Bu iş hacmi ile Bankamızın başarıya ulaşmasının ve yapılan imalatların gerek kullanıcılar tarafından gerekse kamuoyu tarafından beğenilmesinin tek yolu Genel Müdürlük. talimatname ve Bankamızca yayınlanan genelgelere uyulması hususunda azami dikkatin gösterilmesidir.Ekili arazilerde ve buna benzer yerlerde yapılan çalışmalarda . işe başlanmadan önce planlanarak alınmalıdır. Bankamızca yürütülen Kanalizasyon projeleri hazırlanırken. yüklenici ve belediyelerin uyum içinde çalışması ve yapılacak iş ve işlemlerde sözleşme. mevcut alt yapısı. Unutmamak gerekir ki iyi bir iş ancak kaliteli bir proje ile gerçekleştirilebilir. Belediyelerce Bankamıza verilen yetkilere dayanarak tesis inşaatları ihale edilmekte ve yer teslimleri yapılarak Bölge Müdürlüklerimizin kontrolerliğinde uygulamaları yürütülmektedir. Bilindiği üzere ülkemizde bu konudaki araştırma ve çalışmaların büyük bir bölümünü Bankamız yürütmektedir. yatırım programına yeni giren işlerden ise 454 işin ihalesinin yapılması gerekmektedir. 7-Karayolu ve diğer kuruluşlardan alınacak geçiş müsaadeleri. Kentlere getirilen bu suların kullanılması sonucunda. her etap projesi ilgili Bölge Müdürlüğüne de iletilmektedir. 5 deniz deşarjı. proje. topoğrafık durumu. yerleştiği kentlerde altyapının önemini anlamış ve çok eski çağlardan beri yaşadıkları bu yerlere su getirebilmek amacıyla çeşitli projeler geliştirmişlerdir. imar planı. taşra teşkilatı. Bu işlerden devam eden işler kapsamındaki 242 işin. sosyal.kademe olarak. hayatlarını idame ettirebilmek ve bazı sosyal ihtiyaçlarını karşılayabilmek için. 21 şebeke+deşarj. Belirlenen bu esaslar üzerinden işin metraj ve inşaat keşifleri hazırlanmaktadır.

problemler proje aşamasında tespit edilerek Genel Müdürlük uyarılmalıdır. Böylece ileride gerekebilecek tadilat projeleri önlenmiş olacaktır. Bu sebeple, tatbikat projesinin her aşamasında projeler Bölge'ce itina ile tetkik edilmelidir. Genel Müdürlükçe sözleşmeye bağlanan ve 1130 sayılı genelgeye göre Bölge Müdürlüklerimizce yürütülen işlerin tatbikat projeleri 1985/49 sayılı genelgeye göre Genel Müdürlükçe onaylanmaktadır. Bu genelge çerçevesinde düzenlenecek tadilat projeleri hakkında Genel Müdürlük görüşü alınması gerekmektedir. Uygulamada görülen bazı aksaklıklar sebebi ile 1986/67 sayılı genelge yayınlanmıştır. Bu genelgede ifade edilen temel hususlardan biri de tadilat projelerinin Genel Müdürlük tasdiki alınmadan inşaatına geçilmemesi hususudur. Esas olan şudur ki tatbikat projesi şartnameler ve proje hazırlama talimatnamelerine uygun hazırlanmış işlerin- imalatında sorun yaşanmaması gerekir. Aynı mantıkla, hazırlanacak tadilat projelerinin de şartname ve talimatnamelere uygun olması, uygulamadaki sorunları ortadan kaldıracaktır. 1985/49 ve 1986/67 sayılı genelgelere rağmen tadilat projeleri Genel Müdürlükçe tasdik edilmemiş işlerin imalatlarının yapılması, Genel Müdürlükçe tadilat projesinde yapılacak revizyonlarda büyük sıkıntı yaratmaktadır. Bu durumlara meydan verilmemesi için proje değişiklikleri konusunda Bölge, Belediye ve yüklenici işbirliği ile konu irdelenmeli, çıkabilecek sorunlar önceden tespit edilmeli, yükleniciye tadilat projeleri yaptırıldıktan sonra Genel Müdürlük tasdikini müteakip imalatlara başlanılmalıdır. Ayrıca, tadilat projelerinin gerekçeleri hakkında Bölge Müdürlüklerimizce Genel Müdürlüğe ayrıntılı bilgi verilmelidir. Tüm tadilat projelerinde; şebeke planı, hesap tabloları ve profiller bulunmalıdır. Meskun halde bulunan, alt yapıları bir kaç kez ele alınarak fenni bir şekilde yapılmayan, röleve edilmeyen ve hassas bir işletme projesi olmayan yörelerde yaptırdığımız projelerde, uygulama sırasında bazı tadilatların çıkması ve yapılması doğal karşılanmaktadır. Ancak esasa taalluk eden bir değişikliğin olmaması gerekir. Aksi halde yapılan ilk projenin doğruluğu tartışılır olur ki bu durum olmaması gereken bir husustur. Bilindiği üzere projelerimizin arazi çalışmalarının kontrolü ve tasdiki 25.6.1986 tarih ve 1986/67 sayılı genelge ile Bölgelerimizin yetkisine verilmiştir. Proje çalışmalarının bazı bölümleri ile bilhassa tadilat projelerinin tetkik ve tasdik yetkisinin de Bölgelerimize verilmesi arzu edilmesine rağmen, bu hususa projelere gereken ilginin gösterilmemesi nedenleriyle karar verilememektedir. Ülkemizin ekonomik şartlarının getirdiği zorluklardan dolayı kanalizasyon tesislerine yeterli ödenek ayrılamamaktadır. Bunun sonucunda, inşaatların bitirilmesi çok uzun yıllar almaktadır. Kentlerde yaşayan nüfusun hızla artması neticesinde de ilk projelendirmede hedeflenen sınırların dışına çıkılmakta olduğu bir gerçektir. Yukarıda belirtilen hususlardan dolayı işin sahibi belediyelerden zaman zaman ihale kapsamında olmayan ilave teklifler gelmektedir. Bu talepler, projede 2. kademe projelendirilmiş olup da 1. kademeye alınması istenen hatlar, imar dışında olup da belediyesi tarafından toplu konut alam olarak belirlenen alanların altyapılarının ele alınması talepleri çok sık rastlanan durumlardır. Ayrıca, belediye başkanlarının çoğu zaman siyasi kaygılar ve kamulaştırma bedellerinin yüksek oluşu gibi sebeplerle mesnetsiz proje değişikliği talepleri olabilmektedir. Özellikle, terfi merkezleri ve atıksu arıtma tesislerinin yapılacağı alanlarla ilgili olarak tatbikat projeleri onaylandıktan1, hatta inşaat ihalesi yapılma aşamasına gelindiğinde ve yapım çalışmaları sırasında bile bir takım yer değişikliği talepleri gelebilmektedir. Bu gibi durumlar söz konusu olduğunda Bölge Müdürlüklerimiz belediye taleplerim mahallinde inceleyip etüd etmeden Genel Müdürlüğe intikal ettirmektedir. Şöyle ki, sanki taşradaki teşkilatların görevi bu talepleri merkeze intikâl ettirmekle sınırlıymış gibi düşünülmektedir. Halbuki bu durum, mahalli tetkiklerin Genel Müdürlükçe yapılmasını gerektirdiğinden, zaman ve emek kaybına neden olmaktadır. Kontrollük teşkilatı olarak, bu gibi taleplerin olması halinde işin ana sözleşme keşfi kapsamı dışına çıkılmaması ve ilave işler yapılmaması için dikkat edilmesi gereken hususları şöyle sıralayabiliriz;

1. Yapılan talebin işin ilk keşfini ne kadar etkilediği belirlenmeli, sözleşme keşfi kapsamı dışına taşıp taşmadığı irdelenmelidir. 2. Talep edilen yerlerin projede olup olmadığı, var ise kademe durumu incelenmeli, 2. kademede projelendirilmiş ise bu kesimlerdeki imar yollarının açılıp açılmadığı, iskan teşekkül edip etmediği araştırılmalıdır, 3. Projesinde 2,kademede olup da, 1. kademeye alınması istenilen kesimlerin ana sisteme bağlanabilmesi için ekstra imalatların gerekip gerekmediği, keşfi etkileme durumları etüd edilmelidir. 4. İnşaatı yapılması istenilen ilave yerlerde oluşan pissuların niteliklerinin belirlenmesi, bu pissuların kanalizasyon sistemine alınması halinde çalışan sistemi nasıl etkileyeceği araştırılmalıdır. Evsel nitelikli olmayan suların sisteme dahil edilmemesine azami derecede dikkat edilmelidir. 5. Toplu konut alanı altyapı taleplerinde, inşaata esas kanalizasyon projesinde bu kesimle ilgili herhangi bir uç debi, nüfus bırakılıp bırakılmadığı araştırılmalı, bırakılmadı ise düşünülen nüfustan ne kadar ilave debi geleceği, gelecek bu debiyi sistemin taşıyıp taşıyamayacağı etüd edilmelidir. 6. Sistemde belirlenen çapların ilave debiyi taşımaması durumunda ana proje dokusunun etkilenme durumu belirlenmelidir. 7. Toplu konut sahasında kanalizasyon sistemi yapılabilmesinde ana baz teşkil eden yol projelerinin yapılıp yapılmadığı tespit edilmelidir. Bankamızca, 1969 yılında başlatılan kanalizasyon çalışmalarından bu güne kadar 141 şebeke, 31 arıtma ve 26 deniz deşarjı işi bitirilebilmiş-bu tesislere 1997 fiyatlarıyla 130 trilyon TL harcama yapılmıştır. 1997 yılı yatırım programı 24 Ocak 1997 tarih ve mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. Yatırım programında mevcut işlerimize ilaveten 233 yeni iş programa dahil edilmiştir. 1996 yılı fiyatları ile devam etmekte olan işlerimizin toplam proje tutarı 314 trilyon TL, 1996 yılı-sonuna kadar tahmini harcama 83 trilyon TL'dir. 1997 yılı için talep edilen yıl içi ödeneği 40 trilyon TL olup, kabul edilen ise belediye katkısı dahil 10.6 trilyon TL'dir.. Yukarıda verilen sayısal değerlerin incelenmesi sonucu; yatırım programındaki 456 projenin tamamlanabilmesi için yaklaşık 21 yıla, 1997 yılı fiyatları ile ise yaklaşık 36 yıla ihtiyaç vardır. Kanalizasyon sektörü için gerekli finansman ve imkanların sağlanması halinde kapsamında bulunan tüm işlerin yapılması arzu edilen bir durumdur. Ancak yıllardır bu imkan bulunamamıştır. Bu nedenle 1996 yılında yapıldığı, gibi yürütülen işlerde ihale kapsamındaki işlerin tamamının yaptırılması mümkün olamayacaktır. Başka bir ifade ile I.kademe hatların tamamı yaptırılamayacağından II.kademeden I.kademeye hat alınması şimdilik düşünülmemektedir.

İMALAT-ŞARTNAME İLİŞKİLERİ ve İNŞAATLARDA KALİTE İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Güniz MUTLU - Başkan Yardımcısı Bilindiği üzere,bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler,uluslararası rekabetin artması, Gümrük Birliğine giriş, Çevre Yönetimi, Zaman Yönetimi gibi ülkemiz gündemine ağırlığım koyan konular,mamul ve hizmetlerin kalitesine ilişkin yeni talepler yaratmaktadır. Günümüzde dünya çok küçülmüş,enformasyon,teknoloji ve iletişim alanındaki gelişmeler ülkeleri acımasız bir rekabete ve her geçen gün yeni gelişmelerin yaşandığı ekonomik bir yanşa yöneltmiştir. Bu yarışta teknolojilerini hızla geliştiren devletler,ortak çıkarlarını korumak amacıyla birlikler oluşturarak ve ekonomik alanda globalleşme politikaları uygulayarak,uluslararası pazarlara hakim olmaya başlamışlar ve karşımıza yeni ekonomik dengelerin kurulduğu bir dünya düzeni çıkmıştır. Yeni

ekonomik düzende yaşayabilme ve başarılı olabilmenin tek bir anahtarı vardır;bu anahtar da "KALİTELİ ÜRETİM" dir. Kaliteli üretimi sağlamak ise eğitilmiş nitelikli insan gücünün yanı sıra üretimin amacımıza uygun yöntem ve araçlarla gerçekleştirilmesine bağlıdır. Bu durumda,şartnameler çok önem kazanmaktadır. Zira üretimin nasıl yapılması gerektiği şartnamelerle tarif edilebilmektedir. Şartnameler çerçevesinde çalışmak,belirli bir kaliteyi sağlamanın yanı sıra standartlaşmayı,yani münferit her işte aynı kalitede imalat yapılabilmesini de sağlamaktadır. İmalatların şartnameye uygunluğunu kontrol etmek için bir teşkilatlanma modeli oluşturulması gerekmektedir. Bankamızca yaptırılan işlerde,genellikle yüklenici tarafından bir şantiye şefi, işveren tarafından da bir kontrol mühendisi bu işin sorumlusudur. Halbuki gelişmiş ülkelerde genel kabul gören yöntem şantiye şefinin yanı sıra bir "KALİTE KONTROL MÜHENDİSİ" istihdam edilmesi ve bir "KALİTE KONTROL PLANI" uygulanması şeklindedir. Şimdi sizlere bir kalite kontrol planının ne olduğunu ve de neleri içerdiğini çeşitli başlıklar altında tanıtmaya çalışacağım. KALİTE KONTROL ORGANİZASYONU Tesisteki tüm imalatlarda yeterli denetim ve testleri yapmak, malzeme işçilik ince iş fonksiyonel performans ve işaretleme açısından mevcut şartnamelerle plan ve projelere uyumu denetlemek ve sağlamak amacıyla yüklemenin teşkilatı bünyesinde bir Kalite Kontrol (KK) ekibi oluşturulur.Bu ekipte sırasıyla KK mühendisi, inşaat işleri, mekanik ve çelik işleri, ile elektrik işleri, KK sorumluları ve büro işleri KK sorumlusu yer alır. KK Mühendisi sözleşme kapsamındaki tüm İmalatların Kalite Kontrolünden Proje Yöneticisine karşı sorumludur. AMAÇ Bu planın amacı sözleşme ve eklerinde istenilen hususlar hakkında bir KK ve rapor verme sistemi oluşturmak ve uygulamaktır. Bu plan çerçevesinde, tesisi, sözleşmesinde belirtilen süresi içinde şartnameler,projeler ve farklı iş kalemleri arasında uyumsuzluklar olmadan tamamlamak amacıyla imalatların yeterli sayıda denetimi ve testi yapılır. Bu kapsamda malzemelerin temin edileceği üretici firmaların ve varsa taşeronların malzeme ve işçiliğinin de teknik şartnamelerle ve çizimlerle uyumlu olup olmadığı denetlenir. YÖNTEM Sözleşme ve ekleri kapsamında yüklenicinin birinci hedefi malzeme ve işçilikte yüksek kaliteyi tutturmak olmalıdır. Bunun için de ■ öğretim, bilgilendirme ve denetim yoluyla istenilen yüksek kaliteye ulaşılmalı ■ şartnamelere, sözleşme hükümlerine, projelere uyum ile Kalite Kontrol Planının uygulanması sağlanmalı ■ İdarenin Kontrol Mühendisi (KM) ile Yüklenicinin Proje Yöneticisinin işin yapımı süresince karşılaşılan problemler hakkındaki uyarıları ve bunlara getirilecek çözümler üzerinde hassasiyetle durulmalı ■ kalitesiz uygulamalar hakkında KM nin direktifleri doğrultusunda Şantiye Şefiyle (ŞŞ) temasa geçilerek derhal önlem alınmalı ■ tesiste yapılan tüm denetim ve testler ile alman önlem vs.nin bir raporu tutularak günlük KK raporuna kaydedilmelidir, KK organizasyonunun hedefi; sözleşme hükümlerine göre yapılan işin hiçbir ekipman, malzeme,proje veya gerek yüklenicinin gerekse de taşeronların ya da malzeme üreticilerinin elemanlarından kaynaklanacak işçilik hataları olmadan işin devamı süresince denetimini sağlamaktır. Bu amaçla KKM' nin yanı sıra işteki ihtiyaca göre başka elemanlar da istihdam edilebilir. KKM numunelerin alması, laboratuarlara taşınması, KM' ne bu test sonuçlarının ve montaj detaylarının sunulması,malzemelerin ve ekipmanın denetim ve muhafazası ve de çizelgelerin

işaretlenmesi. KK deneylerinin yapılabilmesi için gerekli hazırlıkların yeniden gözden geçirilmesi . şartname ve projelere sürekli uyumun sağlanması. Bu ziyaretlerin sonucu konusunda KMne bilgi verilecek.malzeme kalite testleri ve üretici firmaların üretim . örneğin . ve diğer testler gerektikçe KKMnce yapılacak ve bulguları "malzeme muhafaza denetim" raporuna kaydedilecektir. 2)Başlangıç denetimleri .ölçüm aletleri kontrolden geçirilir.Malzeme üreticilerinin şantiye sahası dışındaki işyerlerinin veya fabrikalarının ziyaret edilmesi ve gerekli görüldükçe bu işyerlerinin de sözleşme.gerekli olması halinde rutin deneyler. hasar durumu. İşyeri haricindeki testler ise İdarece tanınmış belli başlı laboratuarlarda kalifiye denetim personelince yapılacaktır.malzeme ve ekipmanlar kontrolden geçirilir. (Bunlar mimar. Eksikler tespit edilir. sözleşme. şantiye şefi veya onun uygun göreceği bir sorumlu tarafından boşaltma ve ambalajının açılması işlemini müteakip başlar ve haya koşullarından etkilenmeyecek. şartname ve projelerle tümüyle uyumlu olduğunun teyidi ile yüksek kaliteli bu ürünlerin zamanında şantiyeye tesliminin sağlanması gibi hususlardır.üreticilere aksaklıklar konusunda gerekli uyanlar yapılarak çözüm yollan önerilecektir.)Bunun yanı sıra KK Denetleyicisi adı altında KKM Yrd. makine veya elektrik mühendislerinden bir veya birkaçı olabilir. . 3)Müteakip denetimler . Beton numunelerinin alımı gibi test numune alımları ve beton çökme (slump) deneyleri de şantiyede ve eğitilmiş KK personelince bizzat yapılır. KMnin en az 24 saat önceden haberdar edilerek hazırlık denetiminin yapılıp imalat işine başlayabilmek için iznin alınması gibi hususlardır. denetim ve deneylerin. Şayet özel laboratuarlardan yararlanılacak olunursa.na ya da doğrudan KKMne rapor veren kendi özel ihtisas konularında.bu yetkililere teknik yönden yardımcı olan. sözleşme eki şartname ve projelerine uygun olarak kontrol deneyleri yapılır.Gözle muayene.muntazaman tutulması ile sorumludur.kademesindeki testleri üzerinde günlük kontrol ve denetimler yapılır. MALZEME ŞEVKİ VE MUHAFAZASI İmalatlarda kullanılacak malzeme ve ekipmanın sevk ve' muhafazasının denetim süreci. İş programına uygun olarak imalatların yapımının izlenmesi de KKMnce yapılacaktır. KM yine en az 24 saat öncesinde haberdar edilerek başlangıç denetimi yapılmış olur. KKM ŞŞ ile aynı seviyede olup doğrudan Proje Yöneticisine bağlı olarak çalışır. DENETİM VE TESTLERİN KAYITLARI KKM bu kayıtlan tutmak zorundadır. KMne her gün bu kayıtlar verilir ve şartnamelerin ilgili teknik bölümlerinde istendiği muntazam bir şekilde işin bitimine kadar muhafaza edilir. projelerin ve şartnamelerin. Ayrıca yine ihtiyaca göre özel ihtisas gerektiren durumlarda birkaç KKM Yardımcısı da KKM emrinde görevlendirilir. malzeme teslimat belgelerinin ve teknik bilgilerinin. kapasite özelliklerinin ve miktarlarının sözleşme ve ekleriyle uyumu gibi hususlardır). l)Hazırlık denetimleri . KKM ihtiyaç oldukça çok kısa süreli tecrübeli bir KK Danışmanından yardım alabilir.beton numuneleri alıp teste gönderen kişilerisin devamı süresince ihtiyaç duyuldukça görevlendirilir.gerekli testler yapılıp hatalı veya arızalı olup olmadıkları denetlenir. KM veya KKM malzeme üreticilerinin fabrikalardaki malzeme üretim testlerini izlemek ve denetlemek ve de bu tür denetimleri yapmak durumundadır. malzeme boyutlarının. emin bir yerde koruma altına alınmasına veya son imalat noktasına ulaşıncaya kadar devam eder.temizliği.sonuçlarının muntazaman kaydedilmesi gibi hususlardır. 4)Şantiye sahası dışındaki denetimler . Bu raporlardan birer tane KM ve ŞŞne verilecektir.çalışma sahasının incelenerek ön hazırlıkların tamamlanıp onaylandığının teyidi.Örnek bir imalatın yapılmasını müteakip denetimler başlatılır.Belli bir işin yapımı boyunca iş tamamlanana kadar her gün yapılan kontrol deneyleri.emniyeti ayrıca muhafaza alanının yangına karşı korunma önlemleri.Sözleşme ve eklerinin. ŞANTİYEDEKİ İMALATLAR ÜZERİNDEKİ KONTROLLER KK denetimleri en az 3 etapta ele alınmalıdır. (Gözlenecek hususlar sırasıyla muhafaza altındaki malzemenin tanımı. koruyucu örtüleri ve mühürleri.

MALZEME SERTİFİKALARI Tüm satın alman malzemelerle ilgili belgeler ile denetim gerektiren taşeron sözleşmeleri KKMne verilir ve kayda alınır. Talep edilmesi halinde bu dokümanların KMnce de incelenmesi sağlanır. Son kabul işlemleri genellikle ama yalnızca olmamak kaydıyla aşağıdaki genel hususları içerir. KALİTE KONTROL İŞLEMLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ Tüm denetim ve testler denetim başlamadan 48 saat öncesinden haberdar edilmek kaydıyla KM ile birlikte yürütülür. Bu toplantılarda ŞŞ KKMne gerekli tüm teknik bilgileri vermekle yükümlüdür. Bu kabul prosedürünün tamamlanmasını müteakip son denetim ve testler aşağıdaki sırayla ele alınacaktır. Bu konuda aksaklıklar ile yapılması gereken düzeltmeler de kaydedilmelidir.PROJE VE DOKÜMANLARIN KONTROLÜ Proje yöneticisi ve ŞŞ tarafından KKM ve ilgili personelin de katılacağı günlük ve haftalık toplantılar periyodik olarak düzenlenerek gelecek gün ve haftalarda yapılacak çalışmalar gözden geçirilip tartışılır. Yukarıdaki hususların yerine getirilmesini müteakip denetim ve testlere devam edilir. Testler son derece önemli ve . Yere düşürülen. SON DENETİM VE TESTLER Son denetim ve testten önce-. Bu tür toplantı sonuçlarından tüm ilgili personel haberdar edilir. Her ekipmanın ölçüm hassasiyeti.günlük denetim raporlarına detaylı olarak kaydedilirken bunlar işçilikle ilgili gözlemleri de içermelidir. onları özenle kullanabilecek kadar bilgiye sahip olduğunun incelenip doğrulanması. EKİPMAN KALİBRASYONU Test ve ölçüm cihazları ilgili standart ve şartnamelere göre kalibre edilip öylece muhafaza edilmelidir. KTCM ise kalite kontrolü konusundaki tüm teknik bilgiyi güncel olarak kaydetmekle yükümlü olup bu bilgiler üzerindeki değişiklik ve düzeltmeler ancak bu değişikliği yapmaya yetkili kişilerin onayıyla olacaktır. işin başlangıcından bitimine kadar süreklilik arz eden bir nitelik taşımaktadır. Bu KK planında yer almayan ancak gerekmesi halinde KKMnce düzenlenecek toplantılarda tartışılarak bu plana ilaveler ve düzeltmeler yapılabilir. Günlük denetimler. Test ve ölçüm ekipmanının kalibrasyonunun yetkili bir otorite veya laboratuarca yapılması tavsiye edilir.arızalanan veya doğruluğundan şüphelenilen test ve ölçüm ekipmanı kullanılmayacak ve de yeniden kalibre edilecektir. belli başlı denetim veya test kriterlerinin ve istenilen denetim Veya testlerin başarıyla tamamlanması için gerekenlerin tekrar gözden geçirilmesi.tüm sistemlerin KKMnce denetim ve testleri tamamlanmış olacaktır. Her ekipman anlaşılır tarzda işaretlenecek ve sadece ekipmanın kullanımından sorumlu kişilerce öncelikle de test teknisyenlerince çalıştırılacaktır. kullanılacak alet ve edevatın özelliklerini. . üreticisinin direktifleri doğrultusunda kalibrasyon sıklığı göz önünde bulundurularak kontrolden geçirilecektir.güvenilir test işlemleri izlenerek bizzat KKM ve yetkili kadrosu tarafından yapılır. İŞÇİLİĞİN DENETİMİ Tüm imalatlardaki işçiliğin kaliteli olabilmesi için denetiminin KK personelince yapılması süreci. Her türlü imalattaki işçiliğin denetimi imalat süresince devam etmelidir ki aksaklık ve eksiklikten arındırılmış inşaat kalitesine ulaşılsın. Test personelinin. Şantiyede bir beton dökülme işlemi veya başka bir çeşit imalat yapılmadan önce bu imalatların şartnamelere ve projelere uygunluğu KKMnce denetlenmeli incelenip doğruluğu saptandıktan sonra kaydedilip kayıtlar imzalanmalıdır. Kalibrasyon kayıt ve sertifikaları ise KKMnce muhafaza edilip talep edildiğinde KMne verilecektir.

Bu malzeme ve ekipman sevkiyatı bilgileri KKM ve KMnin görüşleri de alınarak haftalık raporlar halinde düzenlenir ve bu haftalık muhafaza ve denetim raporlan muntazaman KMne ulaştırılır. Rapor sayısı. vs. . kayıtları .İstenilen deneyler. test. şartnamelere uyum sertifikaları. rapor ve bilgi alışverişi sağlanmış olur. TEST RAPORLARI Şantiyede veya laboratuarlarda yapılan tüm testlerin raporlan günlük denetim raporlarına eklenir ve KMne verilir. RAPORLAR VE DOKÜMANTASYON KKMnin en önde gelen görevi aşağıda sıralanmış olan rapor ve dokümanların en doğru ve düzenli tarzda hazırlanmasını sağlamaktır. Bu istekler doğrultusunda alınacak tedbirler her gün yakından takip edilerek yine KKM nin tutacağı bir raporla sonuca bağlanacaktır. vs) . malzeme örnekleri. Şantiye dışındaki imalatçıların ürünlerine ait denetim. Günlük Denetim Raporu : KKMnce hazırlanacak bu raporlar yüklenici ve taşeronların imalatları hakkında aşağıdaki hususları içerir. iş güvenliğini tehdit eden hususlar. deney yöntemleri. Bu dokümanlar günlük denetim raporlarının eki olacak tarzda takdim edilebilir.Denetleme türü (Gözle muayene. personel ve ekipman hakkında bilgi. kalifiye KK personelince yapılacak testlerden Önce. tarihi. . sözleşme numarası. KKM sadece yüklenici firmanın yani elemanı olduğu firmasının değil taşeronların da imalatlarını inceleyip denetleyecek ve gerekli tedbirlerin alınması için ŞŞ ve taşeronları uyaracaktır. deney sonuçları vs gibi dokümanlar KMne muntazaman ve zamanında verilir. başlangıç ve müteakip . TESTLER.Genel kontroller ve talimatlar . .KKMnin denetim ve talimatları . ölçüm ve testlerin sonuçlan da günlük denetim raporlarına eklenerek KMne verilecektir. İDAREYE VERİLMESİ GEREKLİ DOKÜMAN VE EKLERİ Montaj çizimleri. haberdar edilir. sebepleri. imalat bilgi föyleri.Periyodik olarak en az haftada bir defa KM ile KKM arasında bir görüşme yapılarak KK Planının yürütülmesi hakkında alınacak tedbirler.ŞŞnin denetim ve talimatları . Bu dokümanlardan bir kopya muntazam olarak her gün KMne de verilecektir.Malzeme/ekipman checkleri ve ilgili bilgi föyleri. KM. standartlara.Rapor sayısı.Denetlenen işin adı ve tanımı .) . DENETİM METOTLARI VE UYGULAMALARI Tüm testler şartnamelerde belirtildiği çerçevede belirli standartlara uygun tarzda yapılır. tarihi. Günlük toplantılar ise ŞŞ.Yapılan iş ve imalatlar .iş Güvenliği ile ilgili notlar (kazalar.Görüşler HAFTALIK DENETİM VE MALZEME MUHAFAZA RAPORLARI Şantiyeye gelen her tür malzeme ve ekipman bir yerde ya koruma altına alınır ya da imalatta kullanılmak üzere hazır bulundurulur.KMnin denetim ve talimatları . deney sonuçları ve raporlan vs. eylemler tartışılır. hava durumu.İlgili deney raporlan ve ekleri . proje iş günü. proje yönetimi ve KKM arasında' düzenlenerek gerekli talimat. Hazırlık. sözleşme numarası .Görüşler • Hazırlık ve Başlangıç Denetim Raporları : Denetimden en geç 48 saat önce haberdar edilmek kaydıyla KM ile birlikte tutulacak bu denetim raporlan aşağıdaki konulan içerir.

Bayındırlık İşleri Gn.Elektrik İşleri Gn. kabaca düşündüğünü yaz. Şartnameleri .Arıtma Tesisleri Proses Gn. ■ Beton kürü: Betonun zamanında sulanması. Tabii bu arada kontrollük teşkilatının teknik eleman sayısının azlığı ile imkanlarının yetersizliğinin etkin bir denetim yapılmasında önemli engel teşkil ettiği de bilinmektedir. bahis konusu şartnamelere imalat sırasında hangi ölçüde uyulabildiği ve kalite kontrolünün hangi ölçüde yapılabildiği bölge teşkilatımız tarafından daha iyi bilinmektedir. Tüm test kayıtları muntazam bir şekilde tutulmalı ve KMne de her birinden birer kopya verilmelidir. Ancak daha önce de söylediğim gibi bu konuda asıl görüş bildireceklerin Bölgelerimiz olduğunu tekrar belirtiyorum.Mekanik Ekipman Gn. Yapıların bünyesindeki en önemli malzeme betondur. granülometrisinin (yani dane çapları dağılımının) uygun olması gerekmektedir. Şartnamesi . yazdığını yap. Bu yaklaşım daha da geliştirilerek şu anda çok güncel olan ISO 900Ö serisi "Kalite Güvence Yönetimi" haline dönüşmüş durumdadır. KKM de yüklenici tarafından istihdam edilip KMnin üzerindeki yükün büyük bir kısmını almaktadır. veya gerektiğinden fazla toleranslı bulduğunuz şartname kurallarından bahsedebilirsiniz. şartnamelere uygun ve belirli kalitede imalatı sağlamak daha zor olmaktadır. Kaliteyi etkilemeyeceği düşünülen ve fazla rijid bulunan şartnameler. Şartnamesi . ■ Kalıp kalitesinin kötü olması: Kalıp tahtaları çok fazla sayıda kullanıldığında artık düzgün yüzeyler elde edilememekte tahtalar arasında büyük boşluklar kalmakta buralardan dışarı akan çimento şerbeti nedeniyle betonun dayanımı düşük olmakta. Her beton dökülmesinden önce bir beton dökme kartı doldurularak günlük denetim raporuna eklenir. . temiz olması. Kanalizasyon işleri ile ilgili olarak Bankamız uygulamalarında en çok kullanılan genel şartnameler. ihtiva etmemesi. Şartnamelere tam uyulmadığı ive kalitenin istenilen düzeyde olmadığı. Programımızın tartışma bölümünde şartnamelere ne ölçüde uyulduğu ve şartnamelerin ihtiyacımıza cevap verip vermediğinin Bölgelerimiz elemanları tarafından tartışılmasında fayda görmekteyim. Şartnamesi . kil vs. Denetlenen ve. Vibratörle iyi sıkıştırılarak yapılmış bir imalatta % 10 mertebesinde daha fazla beton kullanıldığı söylenmektedir. Bu bakımdan. Görüldüğü üzere bu plan son derece yoğun bir denetim ve rapor verme sistemidir. Bu yüzden yapımına çok özen gösterilmelidir. Ancak genel olarak şartnamelere tanı uyulduğu ve imalatların yeterli kalitede olduğunun söylenemeyeceği konusunda çoğumuzun hemfikir olduğunu sanıyorum. Örneğin eleman sayısı az. mutlaka belirli bir kalitede olacağını garanti etmemektedir. Merkez teşkilatımız problemler çıktıkça çözümüne yardımcı olmaktadır. ■ Betonun sıkıştırılması: Bazı yükleniciler vibratör kullanmaktan kaçınmakta sadece şişleyerek yerleştirmektedir. yüzeyinde kum ve çakıl görülmektedir. yaptığını tekrar yaz şeklinde özetlenebilir.garanti edilen şey bu kaliteyi sağlayabilmek için gerekli teşkilatlanmanın ve yöntemlerin kurulu bulunduğudur. .İller Bankası Yapım İşleri Gn. ulaşım güçlüğünün söz konusu olduğu yörelerde. Bu konuda belli başlı dikkat edilecek hususlar (çimento miktarının yeterli olması dışında) şunlardır: ■ Agrega ile ilgili olarak. genel olarak birçoğumuz tarafından da bilindiğini sandığım bazı hususları ben burada tekrarlayacağım. Söz konusu bu ISÖ Standardı. Bilindiği üzere bu IŞQ standardı.denetimler yukarıda" belirtildiği tarzda tüm imalatlar için yapılır. ■ Beton kıvamı: Genellikle kolay işlenilebilirlik için fazla sulu yapılmakta bu ise betonun bünyesinde boşluklar meydana getirerek evsafım düşürmektedir. ortaya çıkan ürünü denetlememekte. Bankamızda genellikle proje ve inşaat ihalesi aşamalarından sonra işlerin uygulanması ve denetimi tamamen Bölge Müdürlüklerimizce yapılmaktadır. Ayrıca şartnamelere niçin uyulamadığı da mutlaka açık yüreklilikle anlatılmalı ve çözüm önerileri getirilmelidir. Böylece işin her aşamasında her şey yazıya dökülmekte ve bir aksilik olduğu zaman nereden kaynaklandığı kolayca tespit edilebilmektedir. güneşten ve soğuktan korunması için örtü ve izolasyon şilteleri kullanılması gerekebilir. Ayrıca Bölgeden Bölgeye de farklı uygulamalar olabilmektedir. Şartnamesidir.

Halbuki şartnameler belirli bir süredir denenmiş imalatçılara yönelebilme inisiyatifini sağlamalıdır. Belirli bir kalitenin bu fiyatlarla sağlanamayacağı görüleceğinden ihale tenzilatları daha makul seviyede olacaktır. Bu nedenlerle epoksi veya boya ile yapılacak korozyon koruması yerine mümkün olması halinde sıcak daldırma galvaniz. Bu konuyu ihale öncesinden yükleniciler de dikkate alıp kaliteden ödün verilmeyeceğini bilmelidirler. Kaliteden taviz verilince bu defa rekabet nedeniyle daha düşük fiyatlarla işler alınmaktadır. Bu döngünün nasıl kırılacağını henüz hiçbirimiz bilmiyoruz sanırım. Ayrıca pas paylarına da dikkat edilmesi gerekir. İnşallah bu seminerdeki tartışmalarımızda bu konuya yönelik bir çözüm bulabiliriz. Şartnamelerimiz genellikle kumlama + epoksi boya türü koruma öngörmektedir.Ayrıca kalıpların iyi desteklenmemesi sonucunda şişmeler ve istikametten sapmalar olabilmektedir. sadece bazı ekipmanlar için TSE veya TSEK belgeli ekipman şartı aranmaktadır. Önemli bir diğer sorun da metal aksamın korozyona karşı korunmasıdır. Marka ve imalatçı ismi belirtilemediği için sadece 'iyi kalite malzeme kullanılacaktır' ifadesi yeterince denetleyici olamamaktadır. magnezyum alaşımlı alüminyum. bir şekilde bu döngünün kırılarak şartnamelerin tam olarak uygulanması sağlanmalı ve kalite yükseltilmelidir. Bu durum kırılması çok zor bir kısır döngü haline gelmiştir. Ayrıca şantiyede ihzarat ve montaj döneminde oluşan yüzey hasarlarının çok iyi tamir edilememesi nedeniyle kısa zamanda paslanmalar başlamaktadır. Bu yüzden ucuz rulman kullanıldığında garanti dönemi bittikten kısa bir süre sonra ekipman arıza. Boru hatlarında her zaman sızdırmazlık testleri yapılmamaktadır. Bu ise diğer yüklenicilere örnek teşkil etmekte ve giderek daha kalitesiz imalatlar ortaya çıkmaktadır. olarak yapılıp yapılmadığının' denetlenememesinden dolayı istenilen kalite her zaman sağlanamayabilmektedir. örneğin makinalarda en önemli parçalardan olan rulmanların piyasadaki fiyatları (ve de kaliteleri) bire üç bire beş oranında farklılık arz etmektedir. Bunların dışında kalan ekipman ve imalatlar için imalatçının tecrübesi ve yeterliliği konusunda bir şart olmadığı için bu ekipmanlar zaman zaman ilk defa bu tür ekipman imal etmiş olan imalatçılardan temin edilmekte ve de uzun dönemde ekipmanlarda problemler çıkabilmektedir.yaparak elde kalabilmektedir. Daha iyi bir kaliteyi sağlamaya yönelik bütün bu uygulamaların elbetteki belirli bir maliyeti vardır. paslanmaz çelik veya uygun yerlerde plastik kökenli malzeme kullanılarak daha iyi sonuçlara ulaşılması da düşünülmelidir kanaatindeyim. Pissuda mevcut çamur. ■ Yapıların etrafındaki dolgular çoğu zaman iyi sıkıştırılmamakta bu nedenle de birkaç ay sonra toprak oturunca tretuar. Aynı şekilde boruların kundaklanmasında da gerekli özen gösterilmeyince bir çok problemler ortaya çıkmaktadır. zift gibi şeyler metal yüzeylere yapıştığında temizlenememektedir. . Bu nedenle. Zaman zaman donatıları dışarıdan görünecek şekilde beton yüzeylerine rastlanabilmektedir. Ancak boya öncesi kumlamanın tam. yağ. İşlerin tamamlanabilmesi için mecburen bazı şartname kuralları esnekleştirilebilmekte ve kaliteden taviz verilmektedir. önceki konuların aksine mekanik aksam yalnızca Bölge Müdürlüklerimizce değil Merkez teşkilatımızla birlikte denetlenmektedir. Ülkemizde yatırımların azlığı ve rekabetin çokluğu yüzünden düşük fiyatlarla iş alan yükleniciler birçok bakımlardan bu şartnamelere uygun imalat yapamamaktadır. Bu konuda. Mekanik ekipman ile ilgili hususlara gelince. Zira kazınırsa yüzey kaplaması da zarar görmektedir. kaldırım gibi şeyler göçmekte ve çatlamaktadır.

023/B poz nolu «Ahşap Kalaslarla Yapılan Düşey İksa» diye ayrı bir ahşap iksa pozu da geliştirilmiş ve bir süre kullanılmıştır. "Kanalizasyon İnşaatına ait özel ve Teknik Şartname"nin 28. Ancak duruma ve zeminin yapısına göre 1. kazı tabanında bir imalatı gerçekleştirmektir. denilmektedir.023/1. den yüksek olması halinde "iksa yapılmadığı takdirde inşaat temelindeki zemin ve yeraltı su durumuyla gelen yükler göz önünde tutularak kendini tutabilecek biçimde şevlendirilerek kazı yapılır" denilmiştir. kazı derinliğinden sonra mutlaka emniyet tedbiri alınacak.023/A ve 14. kazı yapılan yüzeyin zemininde mevcut olan denge bozulur. İnşaat çukur ve hendekleriyle ilgili DİN 4124 madde 4. DİN 4124.Ahşap İksalar Bankamızın yaptırmakta olduğu içmesuyu.023/111 poz nolu aralıklı.lik derinlik şartı Kanalizasyon İnşaatına Ait Teknik Şartnamenin 30. kazı yüzeylerini tutmakta kullanılan sistemin tümüdür. Kazı yapılan bir yerde. zeminin kendini tutabileceği bir açıda eğimli olarak teşkil edilmesidir. .25 mt.den küçük olması hali) : Bu uygulamada iksa fiyatı hafriyat fiyatı ile paçallaştırılmaktadır. yan yüzlerin 1. Yine DİN 4124 madde 4. İksaya Niçin Gerek Duyulmaktadır? Bankamız. maddesi ve 12 Eylül 1972 günlü Resmi Gazete'de yayınlanan 7/8602 sayılı kararname ile yürürlüğe giren Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nün 23. 1 . sık kaplamalı veya tam kaplamalı ahşap iksa türleri kullanılmaktadır. Şev Nedir? Kazı yüzeylerinin. Buna göre.50 mt ye kadar dahi emniyet tedbiri almak gerekebilir.50 mt. kazı içinde ve yakınındaki yüklerin sarsıntıların da göz önünde tutularak saptanacağı belirtilmiştir. kazı yüzeyinde göçmeler olur.İKSA UYGULAMALARI VE KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI Cemal GENÇ Başkan Yardımcısı İksa Nedir? Konu ile ilgili TS 2529/Nisan 1989 da «İksa. Kazıdan beklenen fayda. Bu ise kazıdan beklenen faydanın ve aynı zamanda iş yapmak için gerekli emniyetin sağlanamaması anlamına gelir. Bozulan bu dengeyi tekrar sağlamak için tedbir almak gerekir. inşaat çukuru ve hendeklerin açık bırakılacağı sürenin. derinliğine kadar genellikle özel emniyet önlemleri alınmadan yan yüzeyleri düşey olarak yapılır. olarak alınmıştır. ancak bu yeni ahşap iksa türü artık pek kullanılmamaktadır. Bu paçallaştırma işleminde. Ayrıca Bankamız 14. sayfa 19 Açıklamalar bölümü madde 1 de: "1.Şevli kazı ile veya ."denilmektedir.25 mt. maddesinde.İksa ile sağlanır. "İnşaat çukurları ve hendekler 1.» tarzında tarif edilmiştir. 1. "Yüklenici yapmakta olduğu işler dolayısıyla meydana gelecek kaza ve çöküntülerden sorumludur" hükmü yer almaktadır. şevin fonksiyonunu iksa ile sağlamak gerekmektedir.023/11 ve 14.1 de: "Toprak ve kayadaki çalışmalarda. Zemin yapısının veya fiziki şartların sevicin uygun olmaması halinde. Hangi Tür İksalar Kullanılmaktadır? I . kanalizasyon gibi alt yapı işlerinde genelde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü' nün 14. kazılar şevli veya iksalı olarak yapılacaktır.2 de. maddesine göre 50 mt. Eğer bu tedbir alınmazsa. 1 m3 .Dar Derin Kazılarda Uygulama (Kazı genişliğinin 1. 14.25 mt. Şev eğiminin ise zeminin özelliği. Bankamızda ahşap iksa uygulaması iki tarzda yapılmaktadır.00 mt.

. UYGULAMADA UYULACAK ESASLAR İksa Tipi Seçimi : Uygulanacak iksa tipinin seçimine. ifade edilmektedir Bu durumda kullanılacak ahşap boyutları değişik durumlara göre TS 2519 da çeşitli tablolarda verilmektedir. çok çok ekstrem durumlarda ve yukarıdaki türlerin kafi gelmediği kullanılamadığı durumlarda «Kazık İksa» diyebileceğimiz. yukarıda belirtilen 2 tür nedenlerden dolayı her zaman maksada kafi gelmeyebilir.Geniş Derin Kazılarda Uygulama (Kazı genişliğinin 1. (Düşey Ahşap iksa türü hariç) ahşap iksa ile yapımı mümkün olan hatlarda şev. Özel iksa gerekmesi halinde ise durumu merkeze iletip iksa tespiti talebinde bulunacaklardır. II . . 18 tondan ağır yapı makineleri.iksa maliyet mukayesesi de yapılarak (tabii şevli çalışma imkanının olması durumunda) ekonomik olanı tercih etmek suretiyle işlerini yürüteceklerdir.den büyük olması hali) : Kazı genişliği arttıkça 1 m3 kazıya isabet edecek iksa miktarının azalacağı esasından hareketle. Sonuçta. komşu yapı temellerinin iksa tabanından geçen hattın altında kalması. .Zemin kaynaklanan bir takım nedenler.Özel İksalar .023/111 poz nolu aralıklı ahşap iksa fiyatı kazı fiyatına dahil edilmektedir. arazi yüzeyinin yatay olması. Bunların şimdiye kadar kullanılan birim fiyatları ve tarifleri geçiş döneminde günün şartlarına ve eldeki mevcut bilgilere göre yapılan fiyat ve tarifleridir. . Ancak TS 2519/Nisan 1989 da: sistemin bir statik hesaba dayandırılmaması halinde. Bu itibarla her iksa tipinin birim fiyat analizi ve tarifleri Bankamızca yeniden ele alınmış olup. böyle durumlarda Bankamızca 2 ayrı tipte özel iksa kullanılmaktadır. 1. duruma göre beton kazıklarının yan yana teğet veya kesişmeli tarzda çakıldığı bir iksa türü de maalesef başka hiç bir alternatif bulunamadığı için kullanılmaktadır. Ancak bu durumda sistemin . kazı bedeli ayrı.Fiziksel bazı nedenler.Kazı boyutları. .Yan tesirler. gerçek fiyat analizi yapma tekniğine uygun tarzda yapılacak fiyat analiz ve tarifleri bu sene (1997) yürürlüğe konulacaktır.Taban suyu gibi faktörler etkendir. Şüphesiz ahşap iksa ile bu tabloların dışına çıkılabilir. Artık bu konulardaki gerekli bilgi birikimi Bankamızca oluşmuş bulunmaktadır.Palplanş İksa Çok istisnai hallerde.Hava şartları.00 mt.Zeminin yapısı ve dayanımı. 2 . Ahşap iksa türleri ile yapılan uygulamada genelde sistem bir projeye dayandırılmamaktadır. uygulanan iksa türüne göre iksa bedeli ayrı olarak ödenmektedir.Çelik Panolu İksa 2 . UYGULAMA ESASLARI İksa tipi seçildikten sonra önemli olan uygulamadır. bu gibi durumlarda. . Gerek çelik panolu ve gerekse palplanş iksa türleri ülkemizde üretilmeyen ve ithale ayali olan türlerdir.hafriyata 2 m2 iksa çakılacağı kabulü yapılmakta ve 14. . Ahşap iksa.Kazırım açıkta kaldığı süre. 12 tondan ağır lastik tekerlekli kazıcılar ve yüklenicilerin kazı yüzeyinden en az 3 mt uzakta olması gerektiği. Bölgelerimiz bu faktörlerin tümünü mahalli şartlarla birlikte değerlendirerek gerekli çalışmayı yapacaklardır. Bölgeler 1130 sayılı genelgeye göre bu konuda yetkili kılınmışlardır. Ahşap iksa fiyatları ise Bayındırlık ve İskan Bakanlığı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatlarından aynen alınmaktadır. zeminin sert ve sıkı olması.

c. Yükleniciler zemin durumuna göre bazı kesimleri iksasız geçme eğilimindedirler.5 =100000m2 Kullanılan kereste miktarı ise. Bir şantiyede farz edelim ki.11. 7. Ekonomik olanın tercih edilmesi tabiidir. bu tutanağın Bölge Müdürlüğünce tasdikini müteakip uygulamaya geçilmelidir.Şevli kazı yapma imkanı varsa. bu durumda konu merkeze iletilecek olup özel iksa tespiti için talepte bulunulmalıdır.1990 tarih ve 7431-7449 sayılı yazılarla da yine tüm Bölgelerimize “Çelik Palplanş İksa Uygulamaları” ve ayrıca 1996/31 sayılı Genelgemiz ile yine tüm Bölgelerimize "Özel İksa Uygulamaları" hakkında tüm ayrıntılar ve uygulamada uyulması gereken hususlar bildirilmiştir. Bütün bu hususlara uyulmazsa ne olur? Şöyle bir örnek vermek mümkündür.statik hesaplarını yapıp bir projeye dayandırmak gerekmektedir. Buna rağmen iksa uygulamalarının tekniğine ve şartnamelere uygun yapıldığını söylemek zordur. aralıklı ahşap iksa olarak kabul edersek. Ortalama hat derinliğini 2. gibi önemli faktörlerden dolayı şartnamesine. 5. Böyle hallerde.Şevli kazı yapma olanağı yoksa.1980 tarih 6593-6710 sayılı yazılarla tüm Bölgelerimize "Çelik Panolu İksa Uygulamaları".İnşaatın yapılabilirliğini sağlamak. mutlaka iksasız ödeme yapılmalıdır.İş emniyetini sağlamak. ama böyle bir yeri eğer yüklenici iksasız yapıyorsa Ödeme mutlaka iksasız olarak yapılmalıdır. neticede bu da kaliteden fedakarlık anlamına gelir.Özel iksa gerektiren kesimler özel iksa tespit heyetinin tespitleri sonucu merkezce onaylanan tespit tutanağı esasları çerçevesinde yürütülmelidir. Bilindiği gibi özel iksalardan çelik panolu iksa tipi de bir hesaba dayandırılmamakta.Uygulanan iksa türleri mutlaka projesine veya birim fiyat tarifinde tariflenen ve analizinde belirlenen esaslara ve boyutlara uygun olmalıdır.Uygulanan iksa türleri bütün ayrıntıları ile mutlaka röleve defterine de işlenmeli (Eğer fiilen yapılmışsa) ve karşılıklı imza altına alınmalıdır. 3. TS 2519 bu hesapta uyulacak esâsları da belirlemiş bulunmaktadır. Şayet bu bahsedilen hususlara uyulmazsa ne olur? Yüklenici parasını yine alır fakat iksadan beklenen fonksiyonlar yerine getirilmeden imalat yapılmaya çalışılmış olur ki bu.İksa gerektiren bir yere" iksa yapma" denilemez. Esasında uygulama ile ilgili muhtelif genelgeler veya genel yazılar yayınlanmış olup. 27. Uygulamada somut olarak ne yapılmalı. kaliteden fedakarlık ve işin yapılabilirliğini zorlaştırmak olur ki.Bu üç maddede belirtilen hususlar tutanakla tespit edilip. 6. tüm ayrıntılar belirlenmiş durumdadır.İmalatı projesine. Sonra kazının yapılabildiği şev nispeti ile tespit edilen ahşap iksa türü arasında şev-iksa maliyet mukayesesi yapılmalıdır. fen sanat kaidelerine uygun tarzda yapabilmek. uygulanabilecek şev eğimi ve zemin durumuna göre uygulanabilecek iksa türü (Ahşap) tespit edilmelidir. c. bir inşaat sezonunda 20 km hat döşenmektedir. uygulanacak ahşap iksa türü tespit edilmelidir.Şayet zemin şartlan ahşap iksa ile de uygulama yapma imkanı vermiyorsa.İmalat bitirilip dolgusu belli seviyeye getirilmeden iksaların sökülmesine müsaade edilmemelidir. 100000x0. d. b. fakat palplanş iksa türü için gerekli hesaplamalar yapılarak proje düzenlemekte ve bu projeye dayalı uygulama yapılmaktadır. a. 4. Halbuki iksa uygulaması.0125 = 1250 m3 .12. projesine ve uygulama ile ilgili tüm yazı ve genelgelere ve ilgili birim fiyat tariflerine mutlaka uyularak yapılması gereken bir iş kalemidir. Bütün mesele uygulamayı bu bahsedilen Genel Yazılar ve en son 1996/37 sayılı Genelge doğrul tuşunda yaptırmaktadır. Şöyle ki: 14.Önce kazının şevli mi yoksa iksalı mı yapılacağı tespit edilmelidir. 2.5 mt kabul edersek İksa miktarı = 2x20000x2. nasıl hareket edilmeli? 1. 8. iş emniyetini ihmal etmek.

25 İ.25m K=İ.80 K. Bunlar birim fiyatların yüksekliğinden değil de kontrollük hizmetlerinin şu veya bu nedenle gerektiği tarzda ve etkin bir şekilde yapılmamasından ve yapılamamasından kaynaklanan hususlardır. M = K= 0. milletin parasıyla devletin belirlediği esaslar çerçevesinde devletin işini yaptırma işidir. az yapıp çok parası almak gibi. (İksa yapmadan.25 M olur. % 20 den büyük tenzilat nasıl yapılır? % 20 tenzilat dahi karsız iş yapılacağı anlamına geliyor.% 20 tenzilat işin.). Bu eşitliğe göre.. ÖRNEK: Bir fiyat yaparken işin bünyesine girmeyen bir yardımcı malzemenin farzı misal 3 sefer kullanılacağını öngörürsünüz. hatta genelde düşüktür.Yani yukarıda uygulama esaslarına uyulmazsa. 3-Yüklenicinin kendine mahsus bir takım hesapları vardır.. 2 .25 F = m + 0.80 keşif olur. Birim fiyat = F. yapmadığı işin parasını almaktadır veya yaptığı işi de fen ve sanat kaidelerine uygun yapmamaktadır. ki bunlar idareyi ilgilendirmez..% 0 tenzilat ise % 20 kar elde edileceği anlamına gelir.25m = l. yani.m İ. Hal böyle iken.m = M dersek. Üstelik de hem kazı için gerekli olan emniyet tedbirini almamış olur hem de işi tekniği ve fen ve sanat kaidelerine uygun olarak yapmamış olur.. İstisna olarak içlerinde çok değil de yüksek olanlar vardır. Esasında kontrollükle görevlendirilip bunu etkin bir tarzda yapmamanın makul bir izahı yoktur. Neticede yüklenici.Kontrollük hizmeti gerektiği gibi yapılmamaktadır.) Tutanakla tespiti yapılan bazı iş kalemlerinde. yaptım diye. Bazı iş kalemlerini. Buradan. .) Bu tablo çok daha uzatılabilir. Teorik olarak şöyle bir değerlendirme yapılabilir. kum serip 30 cm kum parası almak gibi. Her şeyin kağıt üstünde düşünüldüğü gibi cereyan etmesi halinde.F= 1x1.Yüklenici bunu daha çok sefer kullanır (kalıp ve iksa gibi. KONTROLLÜK HİZMETİNİN ÖNEMİ Kontrollük..Veya hiç kullanmaz. Ancak bunların en önemlileri şu kategorilerde toplanabilir. ama tam yapmış gibi parasını alır.25 m = l. veya eksik kazar vs. hiç yapmayıp veya az yapıp parasını almak gibi. mâliyetine yapılacağı ye hiç kar elde edilemeyeceği. Maliyet keşfin % 80 keşif olur. fiyatın özelliğinden kaynaklanan bazı durumlar vardır. parasını alması gibi. İş kalemi = İ. Ayrıca. 2. M= 0. F = malzeme + işçilik + kar Malzeme + işçilik = m Kar = 0. İşin tüm maliyeti = M. 1 ..Keşif =K dersek. 3 . dolayısıyla kazmamış olur.) . Buna rağmen kontrollüğü etkin bir tarzda yapmamak veya yapamamak konusunda neler söylenebilir? . Yukarıda belirtilen 3 husustan idareyi ilgilendiren ilk 2 husus üzerinde durmakta yarar vardır. veya iksanın mutlaka yapılması gerektiği şartına riayet edilmezse.. hatta hattı döşemez. Birim fiyat maliyeti = m. Bu çerçevede. Buna benzer hususlar bir iş kalemi veya her birim fiyat için düşünülebilir. % 70'lere varan tenzilatların açıklaması nasıl yapılır? Bu konuda muhtelif düşünceler üretilebilir. Birim fiyatlar genelde bakıldığında çok yüksek oldukları söylenemez.%1 tenzilat.80 K veya Maliyet = 0. K = 1. 1-İdarenin yaptığı birim fiyatlar çok yüksektir. (mesela hat tecrübesini yapmaz.. % 10 kar elde edileceği. yüklenici yukarıda miktarı hesaplanan 1250 m3 kereste bedelini ve bunun iksa haline dönüştürülmesi için gerekli olan ve ilgili analizinde belirtilmiş olan işçilik bedellerini karlı fiyat üzerinden ve her sene almaya devam eder.. (mesela 1/3 şev yerine 1/1 şev alması veya 10 cm...

1- Fiziki bir takım engeller vardır. İş olarak fazla yüklenmiş olmak, yeteri kadar şantiyeye gitmek fırsatı bulamamak gibi... Şantiyede olmadığı zaman işin takibinde güçlükler olması, sürveyan olmaması gibi... 2- Bilgi yetersizliği vardır. İlgili kontrol yeni olabilir, mesleki formasyonu eksik olabilir. 3- Yüklenici dürüst değildir, sürekli atlatma ve kandırma eğilimindedir. 4- İş zordur, inşai güçlükler vardır, sürekli meşguliyetin yanı sıra güçlü de yüklenici ister. Bütün bunlara başka bir sürü faktör daha eklemek mümkündür. Ama bu tabloyu ne kadar uzatırsak uzatalım, bu sayılanların hiçbiri kontrollük hizmetini gerektiği gibi yapamamanın veya yapamamanın gerekçesi olamaz. Kontrollük riskli bir iştir. Kontrol olarak yaptırılacak bir iş ilk etapta en doğru, en kaliteli ve proje ve şartnamelere uygun tarzda yapılmalı ve yaptırılmalıdır. Yanlış veya kalitesiz olursa, yıktırıp yeniden yaptırırım mantığı her zaman baş vurulan bir yöntem olmamalıdır. Yıktırmak, yeniden yaptırmak malzeme ve zaman israfıdır, dökülen suyun kabını dolduramayacağı unutulmamalıdır. Yine de zorunlu hallerde mecburen yıktırılacak veya söktürülecek ve yeniden yaptırılacaktır. Ama asıl olan ilk seferde doğru ve kaliteli yapmak ve yaptırmaktır. Kontrol Mühendisliğinin mutlaka bir takım güçlükleri olacaktır. İş yapmak ve yaptırmak kolay değildir. Kontrollüğün esası, bütün olumsuzluklara rağmen doğru ve kaliteli iş yaptırabilmektir. Şüphesiz bu sonucun alınmasında kontrollüğü bir ekip çalışması olarak düşünmek gerekmektedir. Bu ekip tabidir ki Sürveyan, Mühendis, Baş Mühendis, Şube Müdürü, Bölge Müdür Yardımcısı, Bölge Müdürü ve Genel Müdürlük zincirinden oluşmaktadır. Her kademe kendi yetkisi çerçevesinde bu ekip çalışmasına olumlu katkıda bulunmak durumundadır. Olumlu sonuç alınması, her kademedeki bu katkıların aksamaması ile direkt ilgilidir. 31 Ekim - 1 kasım tarihleri arasında yapılan Bankamız Bölge Müdürleri toplantısına katılan Bayındırlık ve İskan Bakanı Sayın Cevat AYHAN' ın yapmış olduğu konuşmanın konu ile ilgili bölümünden bir alıntı yaparak sözlerimi bitirmek istiyorum. Diyor ki Sayın Bakanımız: “Yapacağımız tercihlerde proje olayı ve kontrollük hizmetleri mühimdir. Zaman zaman kamu ihalelerinde ihalelerin çok kırılması işin vasıfsız yapılması neticesini doğurmaktadır. İhalelerde esas olan rekabettir. İhalelerin çok kırılmadan verilmesi imkanı tartışmaları yapılmaktadır. Hiçbir firmayı korumadan ihaleyi sonuçlandırmak esastır. Amme menfaatini koruyarak toplumun gelişmesini rekabet ortamını sağlamak gerekmektedir. İşini kaliteli yapan, iyi organize eden, programını iyi uygulayan firma ayakta kalacak, işini . iyi yapmayan elenecektir. Kamu ihalelerinde esas olan şudur.: Tam rekabeti sağlamak ihalenin adaletli biçimde sonuçlandırılmasıdır. İhaleden sonra kontrollük de önemli bir faktördür. Kontrollük iyi yürümezse iş zarar ettirir, amme malını suiistimal ortamına götürür. İşin kontrollüğü çok ciddi takip ister. Bu takibi Genel Müdürden, Kontrol Mühendisliğine kadar herkes yapacaktır. Özellikle Bölge Müdürlerimiz çok iyi kontrol yapacaklardır. İller Bankamızdaki değerli arkadaşlarımızla da yalandan çalışarak kontrollük ve takip işlerini süratle yürüteceğiz. Bakanlığımızla ilgili tüm ihaleleri şeffaf, dürüst ve başarılı bir biçimde takip ederek sonuçlandıracağız. Bir ihaleyi müteahhide verdiğimizde iyi yapsın, kötü yapsın istihkakı hazırlar, getirir, bende gözü kapalı imzalarımşeklinde düşünmeyeceğiz. İşlerimizi teknik şartname çerçevesinde yaptıracağız. Şartname ne yazıyorsa, müteahhide ona göre para vereceğiz. Herkes işini bilerek yapacak ve helalinden kazanacaktır. Bunlar yapılmadan hiç kırmadan da ihale yapsanız yine işe yaramaz. Sistemin en önemli noktası bence budur”.

ARITMA TESİSLERİNDE ENSTRÜMANTASYON KONTROL KUMANDA İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KANALİZASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI

Adil ÜNAL Şube Müdürü Arıtma tesisinin çeşitli noktalarında ölçüm ve kontrol yapmak için kullanılan cihazlara genel olarak enstrüman denilmektedir. Tesislerimizde en çok kullanılan enstrümanlar şunlardır : 1) Seviye kontrolü için. a) Seviye şamandırası b) Kapasitif tip seviye ölçüm seti c) Ultrasonik tip seviye ölçüm seti 2) Debi kontrolü için. a) Ultrasonik tip debi ölçüm seti b) Elektromagnetik tip debi ölçüm seti 3) Oksijen ölçüm seti 4) Zaman kontrolü için zaman röleleri 5) Kayıt ve istatistik için kaydediciler Bunlar dışında bazı tesislerde çok daha kompleks kontroller için kullanılan enstrümanlar vardır ki bu tesisler sanayi ve kimyasal atıkların arıtıldığı büyük ve karmaşık proseslerin olduğu tesislerdir. Bu tesislerde kontrol edilecek parametre ve nokta sayısı fazla olduğundan basit röle sistemleri ile tesisin işletimi imkansızlaşır. Bu noktada PLC sistemi (Programmable iogic controller) programlanabilir kontrol devreleri kullanmak gerekir. Bu tür tesislerde çok sayıda sıcaklık ölçümü, gaz ölçümü, debi ölçümü ve motor kontrollü iki veya üç yolluk vanalar vardır. Birçok fiziksel ve kimyasal işlemi insan eliyle aynı anda yapılmasının imkansızlaşacağı için kontrol ve kumanda işlemleri programlanabilir elektronik kontrol cihazları ile sağlanır. TESİSE ELEKTRİK ENERJİSİ TEMİNİ Tesise dışardan temin edilecek elektrik enerjisi 30-4.50 KV veya 15-6.3 KV olmalıdır. Tesis enerjisi en azından iki farklı dış kaynaktan temin edilmelidir. Her iki enerji kaynağında kesinti olması olasılığına karşın tesis içinde dizel motorlu bir elektrik jeneratörü bulundurulması en ideal çözümdür. ANA KUMANDA PANOSU Tesis dışından gelen yüksek gerilim 400 volta çevrilerek ana kumanda panosunun arkasındaki sigorta ve devre anahtarlarına bağlanır. Akım amper, voltaj, volt ve elektrik gücü kilowatt olarak ölçen ölçü cihazlarından geçer. Bu panoda ışıklı ika lambaları, arıza göstergeleri, seviye göstergeleri, debi kaydedicileri bulunmaktadır. Ayrıca tesisin akım şemasını gösteren minik diyagram bulunmaktadır. DAĞITIM SİSTEMİ 400 V.luk düşük voltaj dağıtım panosu tesisteki makinelerin veya aydınlatma sistemlerinin yerel kumanda tablolarına elektrik dağıtımında kullanılır. TESİS SAHASINDAKİ YEREL KONTROL PANOLARI Yerel kontrol panoları genellikle tesisteki sıyırıcı köprüler, burgulu pompalar gibi mekanik ekipmanların yakınında yer alırlar ve bu üniteleri kontrol ederler. ARITMA TESİSİNDEKİ MEKANİK EKİPMANLAR Tesis bünyesinde proses gereği bulunan bir takım mekanik ekipmanlardan da kısaca tesisin girişinden itibaren söz edecek olursak: 1 - Tesis giriş pompaları (Burgulu veya santrifüj kuru tip. dalgıç pompa olabilir.) 2 - Izgara kum tutucu üniteleri 3 - Ön çökeltme sıyırıcı köprü ve aksesuarı

4 - Havalandırma havuzlarındaki aeratör veya damlatmak filtre ünitesi arıtma sistemine göre değişir. 5 - Çamur pompaları 6 - Son çökeltme sıyırıcı köprü ve aksesuarı. Ön çökeltme ile aynı ekipmanlar. 7 - Çamur koyulaştırma ünitesi. 8 - Çamur susuzlaştırma ünitesi. Belt filtreler veya filter presler. 9 - Ayrıca tesis bünyesinde çeşitli tip ve çapta vana ve kapak bulunacaktır. Bu ekipmanların % 100 e yakın bir kısmı yerli olarak imal edilmektedir. Pompaların dışındaki ekipmanların çalışmasından fazla bir şikayet gelmemektedir. Pompalar hakkında kısaca da olsa bilgi vermek istiyorum. Genellikle arıtma tesislerinde girişinde akışın sürekliliğinin sağlanması ve debi değişimlerinden fazla etkilenme göstermeyen burgulu pompalar kullanılmaktadır. Daha ziyade kot farkının az olduğu debinin yüksek olduğu tesislerde, ızgara ve kum tutucu ünitelerinin derinde yapımından kaçıma gibi sebeplerle yüksek randımana sahip, tıkanma problemi olmayan burgulu pompalar tercih edilmektedir. Kot farkının fazla olduğu yerlerde santrifüj pompalar kullanılmaktadır. Kura tip olabilir, yaş dalgıç olabilir. Projesine göre değişir. Seçimin ne şekilde yapılabileceğini daha önceki projelendirme konusunda anlaşmıştık. Bir hususu da belirtmeden geçemeyeceğim: "Efendim, ızgara kum tutucu yapmayalım." Bu söz, daha ekipmanları veya pompaları kullanmadan gözden çıkarma demektir. Izgara kum tutucu yapmamızda amaç nedir? Biraz düşünelim... Tıkanmanın önlenmesi, kumun aşındırma etkisinin giderilmesi için kullanılmaktadır. Yüzücü maddeler gelmese, kum gelmese neden bu ünitelere ihtiyaç duyulsun. Çıkan malzemeleri sayacak olursak, araba lastiği, kalas parçalan, paçavralar, lifli malzemeler, teneke kutular kesilmiş hayvan başlan, bağırsak v.s. lere şahit olmaktayız. Bu malzemelerin gelmeyeceğine hangimiz garanti edebiliyoruz. Diğer taraftan yanlış bir bilgi daha var. Onu da düzeltmek istiyorum. Izgara kum tutucu yapmayalım da Flygt pompa kullanalım... Bu çok yanlış bir düşüncedir. Flygt pompa değişik bir pompa tipi değil, Flygt pompanın markası; aldığımız yerli pompalardan hiçbir farkı yoktur. Dizayn aynı, fark yalızca kalitededir. Bunu da bu şekilde bilmemizde fayda var. Yerli araba gibi düşünelim. Terfi hattı konusunda da çıkan bazı problemler hakkında bilgi vermek istiyorum. Seçilen terfi çapı ve uzunluğu bazen problem olmaktadır. Çap ve hız kriteri göz önüne alınarak min 0.5 m/sn - max 2.5 m/sn, uzunluk da 1.0 - 1.5 km. arasında seçilmelidir. Uzun hatlarda çökelmeler olmaktadır. Vantuzdan kaçınmalıyız. Vantuzların pissuda çalışması normal olmadığından tercih edilmemektedir.

düşünce anlamına gelmekte olup bu kelimeden türetilen planlama sözcüğü ise plan yapma anlamına gelmektedir. Uzun. sözlük anlamıyla tasarı. b) Olumsuz plan kararları : Sınırlayıcı. yönlendiricidir.Daire Başkanı Plan. Hangi ölçekte olursa olsun. a) Olumlu plan kararları : Yol gösterici. Bunlar. Plan kararlarını iki ayrı gruba ayırabiliriz. Kullanma kararlarıdır.İmar Planlama Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler İMAR PLANLAMA ÇALIŞMALARINDA KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLİĞİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İMAR PLANLAMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Erol KÖSEBALABAN . . Biz bu kararların tümüne arazi kullanma kararları diyoruz. Koruma kararları. kısa vadeli her tür önlemler. kaynak kullanımı ve korunması teklifleri birer plan kararıdır. toprağın kullanılmasında üç çeşit karar alınabilir. Yerleşme kararları. orta. Her plan gerçekte kararlar zincirini oluşturur. engelleyicidir.

bölgesel gelişmede öncelikli yörelerde çevre düzeni planlaması yapılacak alanları tespit eder. D. planlama yöntem ve teknikleri de farklı olmaktadır. Nazım Plan ve Uygulama İmar Planı olmak üzere kademelendirilen kent planlan. yatırımlara. tarım alanları. ekonomik ve sosyal plan kararlarının fiziki plana aktarılmasına "Ülke fiziksel yerleşme düzeni planlaması" diyoruz. bu bağlamda planlaması yapılacak yerleşim ile ilgili jeolojik rapor. yürürlük süreleri içinde getirdiği yerleşme. Bu süreç.İ. koruma ve kısıtlama kararları açısından kesin bağlayıcı niteliği ile uyulması gereken bir planlamadır. bağlayıcı ve yenisi yapılıp onanıncaya kadar sürekliliği olan yasal belgelerdir. kentsel gelişmeyi belirleyen hedeflere uymak zorunluluğundadır. deniz. Bölge planlaması. Çevre Düzeni Planı ya da kent bütünü planlamalarından gelen uygulamaya yönelik ayrıntılara. metropoliten bölge. nüfus. Bu nedenle farklı özellik gösteren yerleşmeler için uygulanacak araştırmalar. planlama standartları. bir yada birkaç alt bölge içerebilir. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünden temin edilen toprak kabiliyet harita ve raporları. Ülkemizde yerleşmelerin. doğal ve kentsel SİT alanları sınırlarının ilgili kuruluşlardan temin edilmesi ile imar planı yapım sürecine girilmektedir. varsa üst düzeydeki Bölge Planı. Ülke fiziksel yerleşme düzeni planlaması. çevresel bütünlüğü olan alanların tümünü bir yada daha çok sayıda Belediye ve bunlara bağlı mücavir alanları. nüfus dağılımlarını toplum yararına dengeleyici. göl ve nehir kıyıları. bölgesel ölçekte tedbirler getiren. imar planını düzenleyen plancı kadar araştırma değerlendirme çalışmalarım ve imar planını mahallinde ve . üst ve alt plan ölçekleri arasında ilişki kuran. a) Araştırma-Değerlendirme b) Planlama c) Onama çalışmalarını içermektedir. Karayolu. nüfus dağılımları. 3) Kent (Yerel) Ölçekte Planlar Kent planları. Büyüklükleri ve özelliklerine göre bölge. yönetimsel sınırlamalara uygun olarak belirlenir. kent planlamasına çevreden yaklaşım sağlayan. şehirleşme hızı ve özellikleri tespit edilerek. dağlık.Planlar. alt bölge. Ülkenin sektör bazına dayalı ekonomik ve sosyal kalkınma planları ile bütünleşirler. bölgesel özellikleri ve gelişme potansiyelleri büyük farklılıklar gösterir. Bankamızca. alan kullanımı. Bölge ülkenin bir alt mekansal parçası olup. raporu. ihale suretiyle yaptırılan imar planlarının gerçekçi ve uygulanabilir olması.S. Ülke Ölçeğinde Planlar Ülke bütününde. Çevre Düzeni planları. metropoliten alan diye isimlendirilen bu fiziksel mekanlarda üretilecek plan kararları ülke yerleşme düzenini oluştururlar. Çevre Düzeni Planlaması hem bölgesel. hem de kentsel planlama tekniklerinin birlikte kullanıldığı bir planlama ölçeğidir. Halihazır haritaların onanmasından sonra imar planı ön çalışmalarına başlanılmakta. koruma ve kısıtlama kararları ile kesin. yoğunlukları.ormanlık ve meralık alanları içerir. Bölge. Sınırları belirlenen. tüm yerleşme. makro düzeyden mikro düzeye doğru hiyerarşik olarak aşağıdaki şekilde sıralanırlar: a) Ülke ölçeğinde planlar b) Bölge ölçeğinde planlar c) Kent ölçeğinde planlar. sürekli gelişmeyi yönlendiren. Demiryolu geçişleri. alan büyüklüğü. varsa orman alanları sının. düzenli şehirleşme ve dengeli nüfus dağılımını sağlayarak. kentsel ve onunla bütünleşen veya çevreleyen alanlarda uygulamaya yönelik ayrıntılı kararları getiren. Bölge Ölçeğinde Planlar Sınırları belirlenen Bölge planları. alt bölge planlama sınırları. zamanlama ve öncelikleri yanı sıra mekan boyutu da getirerek. çevresel bütünlüğü olan alanlarda düzenlenen çevre düzeni planları. yaşayan ve kendini sürekli yenileyen bir üst düzey planlamasıdır.

fiziki. İmar planı yapılan her yerleşim için hazırlanan Araştırma Değerlendirme Çalışmaları bir cilbent içinde ilgili müdürlüğe teslim edilir. aynı veriler. sosyal. iklim. . Özellikle. planlamanın cinsine ve yerleşmenin büyüklüğüne göre farklılık gösterir. koruma planlaması ilke ve kararlarını içeren sosyo ekonomik veriler sentezi ile plan kararlarının özellikle nazım plan aşamasında karşılaştırmalı değerlendirilmesi yapılır. kişi çıkarından çok toplumun yararlanması ilkesine uyumlu olmasına gayret edilir. b) Planlama Çalışmaları îmar planları. metropoliten bölge ve çevre düzeni ölçeğindeki plan kararlarına uygunluğu incelenir. bölge. işgücü. planlama döneminde verilerin ulaşacağı değerlerin bulunması için projeksiyon hesapları yapılır. Mevcut bilgi ve yorumların ışığında. Araştırma konuları. Plan kararlarının "kamu yararı" gözetmesi. çalışmalar incelenir eksik hususlar varsa tamamlatılır ve imar planı incelemesine geçilir. dinlenme. Bankamız teknik elemanları tarafından mahallinde ve büroda incelemeye tabi tutulurlar. • Topografya. gürültü gibi yaratma durumları irdelenir. planlamaya dönük ve planlamanın amacına hizmet eder nitelik ve yeterlilikte olacağından. Ülkeye ve topluma maliyeti pahalı çözümlere yönelmemesi. oturma. • Kentin çevreye yayılmasında. çevre ve kent verileri dikkate alınarak. jeoloji. arazi mülkiyetleri. Bu anlayış içinde. • Uygulama plan aşamasında.büroda inceleyerek eleştirilerini ortaya koyan Bankamız teknik elemanlarının titiz. 2) Doğal Verilere Göre Olabilirlik • Planlamaya esas teşkil eden araştırma ve ön çalışmaların eksiksiz. 3) Sosyo . sonuçlar değerlendirilir ve Plan Kararları belirlenerek planlamaya geçilir.Ekonomik Verilere Göre Olabilirlik • Planlamaya esas olacak Sosyo-ekonomik veriler sentezinin eksiksiz. çalışma. düzenlenen imar planlan. ekonomik yapı ve eğilimler ile karşılaştırmalı değerlendirilmesi nazım plan aşamasında yapılır. alt bölge. yerleşme ve alan kullanımı kararları ile kentsel altyapının çevre sorunları (kirlenme. demografik (nüfus yapısal. a) Araştırma . arazi birim fiyatları.Değerlendirme Çalışmaları Kentin plan yapım. İmar planlarının inceleme ve değerlendirilmesi sırasında uyulması gereken kriterler aşağıda sıralanmıştır. Bölgeden Yaklaşım. özverili çalışmalarının neticesidir. çalışma alanlarına göre projeksiyonlar. • Yeni kentsel yerleşme ve gelişme alanlarında yer seçimi kararlarının. bölge. eğlenme ve bu fonksiyonlar arasında ulaşımı en iyi şekilde çözecek düzenlemeyi getirmek amacı ile hazırlanmaktadır. yılındaki durumunu ortaya koymak üzere. İnceleme ve Değerlendirme Kriterleri 1) Üst Plan Kararları. • Planlamaya geçişte belirlenen "amaç" ve "hedeflere" uyumluluğu araştırılır. Toplanan bilgilerin birbirleriyle ilişkisini ortaya koyacak şekilde birleştirilmesi ile sentez işlemleri tamamlanır ve yoruma geçilir. toprak ve su durumu ile doğal örtü gibi doğal veriler sentezi ile plan kararlarının özellikle nazım plan aşamasında değerlendirilmesi yapılır. tarafsız. planlamaya yeterli ve gerekli ölçüde olup olmadığı incelenir. ülke. eğim. yeterli ve gerekli ölçüde oluşu araştırılır. ayrıntıda getirilen önlem ve kararlarla yeniden test edilir. • Nüfus. sosyal ve kültürel ihtiyaçlar. tarım potansiyelinin tarihsel arkeolojik değerlerin ve su kaynaklarının yitirilmemesi ilkesi dikkatle gözetilir. Çevre İle İlişkiler Amaç ve Hedeflerde Tutarlılık • Ülke. sosyo-ekonomik ve alt yapı bilgileri mahalli çalışmalar safhasında toplanır ve gerekli Analizler yapılır.

• Planın sosyo ekonomik ve fiziksel yapıya ne ölçüde uyum gösterdiği ve gelişme eğilimlerine ne ölçüde yön verdiği irdelenir. 5) Kentsel Altyapı ve Donanım • Kentsel sosyal donanım ve teknik altyapıya ilişkin çözümlerde. • Okullar.4) Arazi Kullanma . Kamu mülkiyetindeki alanlarda getirilen kullanışlara ne amaçlandığı araştırılır. 2) 1/25. tarihsel çevre ve ticaret alanlarında otopark ve yaya ulaşımı ile ilgili sistem çözümleri aranır. 6) Planın Gerçekleşme Olanağı ve İmar Açısından Uygulanabilirlik. • Büyük kentlerde yada özelliği olan yerleşmelerde özellikle "merkezi iş alanları"nda.depolama alanları gibi). maddesi uyarınca çevre düzeni planlan Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca onanmaktadır. planlamada bölgeleme ve kentsel alan kullanımına ilişkin ilke kararlarının kendi iç tutarlılıkları. gerek görülüyorsa yeni hükümler ve koşullar eklenir. 1) Planların elde edilmesi sürecinde. Yukarıda maddeler halinde sıralanan kriterlere göre incelenen imar planı ve araştırmaları eksikler varsa düzeltilmek üzere iade edilir. • Plan üzerinde ve özel işaretlerde getirilen "uygulaması gerekli plan hükümleri" ve özel "plan koşulları"nın yeterliliği ve gerekliliği araştırılır. • Genelde nüfus ve yapı yoğunlukları ile ilgili tüm testler yapılır. kıyı kesimlerinde. gerekli hesaplamalar da yapılarak irdelenir (ticaret bölgeleri. yeterlilik ve rasyonellik plan kararları içeriğinde aranır. • Yerleşmenin büyüklüğü gereğince "toplu taşımın" su yolu ve raylı ulaşımın rasyonel kullanımı çözümleri araştırılır. yapı düzeni kararları irdelenir. yapılaşmalar ve ifrazlarla tutarlılığına bakılır. bölünme (ifraz) ve yapılanma koşullarında uygulanabilir ilkeleri gözetilir. yola bağımlı diğer teknik altyapının olabilirliği ve maliyet boyutu irdelenir. • Tüm resmi ve idari yeni yapılar ile kentsel donanım alanlarının yer seçimi ve gerçekleştirilmelerinde ilgili kurumların görüşlerinin alınmasına çalışılır. Yerleşmenin daha önceki planlama ve imar uygulaması süreci incelenir. sağlık. 3) 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu uyarınca Bakanlar kurulu Kararı ile ilan edilen Turizm . bugünkü mülkiyet durumu. istasyon. Mülkiyetlere olabildiğince uyumluluk. büyüklükleri ve bu bölgelerde uygulanacak özel yapılanma koşulları. çevresi yol sisteminde. kentin ana fonksiyonları arasındaki ilişkiler sistemindeki gerçekçilik ve rasyonellik aranır.Bölgeleme ve Yerleşme Düzeni • Nazım plan aşamasında.000 ölçekli Çevre Düzeni Plan kararlarında bütünlük ve devamlılık sağlanması için İmar Kanununun 9. • Kent içi ve yakın. İmar Kanunu ve Yönetmelikleri ile şehircilik ilkelerine uygun olarak düzenlenen planlar. endüstri. Bu konuda da kısa bilgi vermek yararlı olacaktır. rant yerine toplum yararına kullanış getirilmesine çalışılır. spor donanımı ile yeşil alanların standartlara uygunluğu. • Farklı kentsel fonksiyonlar yükümlenen kent bölgelerinin yer seçimi yanı sıra. Terminal. gereğinde alternatif çözümler araştırılır. kent bölgelerinde yoğunluk ve. c) Onama Mutlak bilinmesi gerekli hususlardan birisi de planların hangi idare tarafından onanacağıdır. iskele yer seçimlerinde isabet derecesi kentsel fonksiyonlar ve ilişkiler sistemi çerçevesinde araştırılır. belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalıyorsa belediye meclisleri. • Uygulama planı ölçeğinde ayrıntıda. • Kent toprağının ekonomik değeri ile önerilen kullanış arasındaki ilişki araştırılır.yeterliliği ve kent mekanında uygun dağılımları test edilir. • Plan kararlarının. Düzeltilip teslim edilen planlar tekrar incelenir ve uygun görülmesi halinde onanmak üzere ilgili idareye gönderilir. Varsa önceki planların uygulamadaki yönlendirme ve başarı durumu ile planların ömürleri incelenir. kademelerime ve yolların düşünülen kapasitelerine göre profil verilmesi. belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalıyorsa İl İdare Kurulu Kararları ile onanarak yürürlüğe girerler.

her ölçekteki planları revize etmek ve re'sen onaylamak yetkisi 383 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Başbakanlık Özel Çevre Koruma Kurulu Başkanlığına verilmiştir. Bu konuda da kısaca bilgi vermek yararlı olacaktır. bu şekilde onanan nazım planlara göre hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planları. ilgili ise istenilen ayrıntılara sahip olup olmadığı veya afete maruz Bölge kararının bulunup bulunmadığının araştırılmasıdır. Bakanlığımızın bu genelgesine göre: Özel Büro ve Üniversite Döner sermayeleri tarafından hazırlanan jeolojik etüd raporlarının geçerli olabilmesi için. eleman ve iş durumuna göre Genel Müdürlüğümüz veya Bölge Müdürlüklerimizce kontrol edilip onaylanmaktadır. ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin. İmar planına esas olacak bu jeolojik raporların aracı. Afet İşleri Genel Müdürlüğü ile ortaklaşa hazırlanan raporlarda şekil-içerik birlikteliği sağlamak amacıyla düzenlenmiş rapor formu. Burada amaç. belediyelerde . bölgeleme.09. inceleme ve onama işlemleri ile ilgili uyulması gereken kurallar ve alınacak kontrol ücreti ile bilgiler Bölge Müdürlüklerimize bildirilmiştir. bölge kapsamındaki illerde nazım ve uygulama imar planları ile bunlar üzerinde yapılacak revizyon ve değişiklikleri yapmak. yaptırmak. Herhangi bir belediyenin mücavir alan sınırları içinde kalan alanlarla ilgili tüm özel jeolojik etüd raporları önce Genel Müdürlüğümüze verilmektedir. çeşitli kullanım. özel jeolojik etüd raporlarının kontrol ve onaylama işlemlerini en kısa sürede ve yerinde çözülebilmesi amacıyla. Belediye veya Valilikçe onanmaktadır. b) Turizm dışı. Bu amaçla yerleşime koşullu veya koşulsuz uygun ile uygun olmayan alanları belirlemektir. Bu araştırmadan sonra raporlar. Bankamızca hazırlanmış jeolojik raporların bazı özel büro ve Üniversite Döner Sermayelerince değiştirildiği ve heyelanlı alanların yerleşime açıldığı belirlendiğinden. bu hizmetleri Bölge Müdürlükleri bazında da yürütmeye başlamış ve bu amaçla çeşitli tarihlerde 4 ayrı genelge yayınlanmıştır. Belediye mücavir alanları dışında kalan jeolojik etüd raporları ise doğrudan Bölge Müdürlüklerimize verilmekte ve tüm işlemler ilgili Bölgelerden yürütülmektedir. Söz konusu genelgelerle.000 ve 1/5.1987 gün ve B. 6) 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 3386 sayılı Kanunla değiştirilen 17. 7) Belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan. raporların Bankamız veya Afet İşleri Genel Müdürlüğü tarafından incelenmiş bir saha ile ilgili olup olmadığı. 5) 388 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığına. Ancak onaylanan raporlarla uygulanması istenen teknik koşulların.kararları içeren bölümleri ise Turizm Bakanlığı'nın görüşü alındıktan sonra ilgili idare tarafından onanmaktadır. imar planı yapmak. a) Turizm amaçlı kullanım kararlan içeriyorsa Turizm Bakanlığı tarafından.000 ölçekli nazım imar planlan ve değişikliklerinin onama işlemleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca. yaptırmak ve onamak yetkileri verilmiştir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 17. mevzii imar planlarını yapma ve onama yetkisi 4046 sayılı kanunla "Özelleştirme Yüksek Kuruluna" verilmiştir. Bankamız. maddesi uyarınca "Özel Çevre Koruma Bölgesi" olarak ilan edilen alanlarda. imar planı uygulaması durdurulmakta. koruma kurullarınca SİT alanı ilan edilen.Bölge. Merkez ve Alanları'nda 1/25.8.1634 sayılı genelgesi yayınlanmıştır. maddesine göre. yerleşim açısından zeminleri değerlendirmek. koruma kurullarınca uygun görüldükten sonra. koruma amaçlı imar planı yapılıp. İller Bankası veya Afet İşleri Genel Müdürlüğünce kontrol edilip onaylanması şartı getirilmiştir. Bilindiği üzere Daire Başkanlığımızda ve Bölge Müdürlüklerimizde imar planlarına esas teşkil edecek jeolojik raporların düzenlenmesi yanı sıra üniversite döner sermayeleri ve özel jeoloji büroları tarafından hazırlanan jeolojik etütler de incelenmekte ve uygun görülmesi durumunda onanmaktadır. Bankamıza ulaşan raporlarda etkin bir kontrol hizmeti sürdürülmektedir. 4) 2782 sayılı Çevre Kanunu'nun 9.

zaman zaman istenilen şekilde yerine getirilmediğine tanık olmaktayız. Bu nedenle Bölge Müdürlüklerimizde Jeoloji Mühendislerinin sayılarının artırılması durumunda. Bayındırlık ve İskan Bakanlığının genelgesine rağmen. Harita Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler . jeolojik etüd raporu olmadan yapılar inşa edilmekte veya onaylanmadan işleme koyulan jeolojik etüd raporları da bulunmaktadır. teknik koşulların uygulanma aşamasında da. Bankamız kontrol hizmeti verebilecektir.yeterli sayıda ve nitelikte teknik eleman olmaması nedeniyle. İlgili Belediyelerin teknik konularda sürekli bilgilenmelerinin sağlanması sağlıklı kentler oluşturmakta atılan adımlardan önemli birisini oluşturacaktır. Ayrıca gerek Belediyelerin sorumlu olduğu mücavir alan sınırları içinde. gerekse Valiliklerin sorumlu olduğu mücavir alan sınırları dışında.

Daire Başkanı Harita mühendisliği. harita mühendisliğinin yoğun bir işlevi vardır. Bu güveni sıkı bir şekilde kendi kendine kontrol eden disiplinli bir mekanizma ile sağlayabiliriz. Bu sistemin bankamıza kazandırılması yönünde çalışmalarımız devam etmektedir. ödenek öngörülmüştür. Bu gelişmeler ışığında sayısal harita üretimine olanak sağlayan birim fiyatlar ve şartnameler hazırlanarak uygulamaya konmuştur. kanalizasyon ve diğer altyapı hizmetlerini yapmak mümkün değildir. 1970'li yılların ikinci yansından itibaren mikro elektronik teknolojide hızlı gelişmeler olmuş ve bu gelişmelere paralel bilgisayarların sağladığı olanaklarla da artmıştır. belediye teknik hizmetlerinin (yol-sukanalizasyon vb. Haritası ve imar planı olmayan yerde. Bölge Müdürlüklerimizce yapılan harita keşif bedelleri. Sözgelimi kent planlaması ve imar planlan için gerekli kent haritaları. İmar hareketlerinin giriş kapısı harita hizmetleridir. grafik görüntü ekranları ve sayısal çıkış veren yada otomatik kayıt yaparı veri derleme donanımları yoğun olarak kullanılmaktadır. bilgisayar destekli sayısal harita üretimine geçilmiştir. kadastro haritaları. demiryolu. 1997 yılı programında devam eden ve yeni projelerimiz için 700 Milyar TL. talepler bir sonraki yıllara devredilerek. 1996 yılının ikinci yarısından itibaren Başkanlığımızca yaptırılan tüm haritalar sayısal olarak üretilmektedir. Halihazır harita için ayrılan ödeneklerin sınırlı olması ve halihazır harita taleplerinin de çok fazla olması nedeniyle gerçekleşmeler çoğunlukla yüzde yüzleri aşmaktadır. içmesuyu. Bugün artık harita mühendisliğinde de bilgisayar. sulama. arazi toplulaştırma planlan. Bu nedenle keşif bedellerinin . yine de belediyelerin bütün talepleri değerlendirilememekte. Karayolu. araziye ilişkin küçük. yoğunluğunun tahmini tespitleriyle elde edilmektedir. harita sahasının sınırlarının tespiti ve tahdit krokisiyle keşif hesaplarının hazırlanması Bölge Müdürlüklerimizce yapılmaktadır. Harita verileri her zaman altyapının temelini oluşturduğundan tartışmasız doğru olarak kabul edilebilir olmalıdır. Sağlıklı bir çevre oluşturulabilmesi. imar planı uygulamaları.) proje yapımlarında. parselasyon planlan. Bu projelerin hazırlanabilmesi için harita ve imar planı hizmetlerinin tamamlanması gerekmektedir. İlave. tünel ve benzeri mühendislik projelerinin etütlerinde projelendirmelerinde. yine ödenek dahilinde karşılanmaya çalışılmaktadır. Bilgi ve teknolojideki bu gelişmeler bilgisayarların üretim içinde yoğun kullanımım getirmiş ve bu değişim tüm mühendislik dallarını etkilemiştir. Şöyle ki: Harita ve harita mühendislik hizmetleri tüm yatırım ve mühendislik hizmetlerinin altyapısını oluşturur. bu projelerin araziye uygulanması. ülkenin gereksinim duyduğu her ölçekteki haritaların üretimini. maden haritaları. kamulaştırma planlan. Yerleşim yerlerinin ve belediyelerin imar ve altyapı gereksinmelerini karşılamak için ilk adım olarak halihazır haritalarının yapılması gerekmektedir. Bunun için her yıl yatırım yönünden çok zorda kalınmakta. Dolayısıyla önceki yıllardan sonraki yıllara yoğun bir talep birikmesi olmaktadır (Çözüm için de daha çok ödeneğe ihtiyaç duyulmaktadır). yöre ihtiyaçlarını iyi gözeten projeler üretilmesiyle mümkündür. vergilendirmeye esas değerleme haritaları. ek ödenek imkanları aranmaktadır Ancak. Bankamız Harita Daire Başkanlığı belediyelerin bu harita taleplerini toplayarak ayrılan ödenek miktarına göre harita yatırımlarını gerçekleştirmekte ve halihazır harita üretimi konusunda belediyelerin ihtiyaçlarına cevap vermektedir. haritası yapılacak mevcut detayların. harita mühendislerinin yönetim ve denetiminde üretilmektedir. Bugüne kadar klasik yöntemlerle yapılan çizgisel haritada. otomatik çizim sistemleri. yenileme ve revizyon şeklinde yaptırılan halihazır harita işlerinde. büyük tüm projelerin etüd ve uygulamalarını gerçekleştiren meslek dalıdır. Ayrıca 1995'den itibaren uydu Jeodezisindeki gelişmeler dikkate alınarak GPS teknolojisinden yararlanmaya başlanmıştır.HARİTA VE PROJELERİN YAPIMINDA UYGULANAN KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLİĞİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HARİTA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Veysel ÇELİK .

Güç arazi koşullarında nirengi ölçü ve hesaplamalarına çok büyük katkı sağlayan GPS teknolojisini bir kısım yüklenicilerimiz tarafından kullanmaya başlamıştır. işlerin kontrollerinin yapılmasını daha etkin hale getirecektir. İlave ve revizyon harita alımları için hazırlanan tahdit krokilerinde. 7. ağın yeterli ülke nirengisine bağlantı yapılması sağlanmalıdır. röperli noktalar.) 8. yarısından itibaren sayısal harita üretimine tamamen geçilmiştir. 2. hem de işin sonunda kesin hesap sırasında keşif bedeli ile büyük farkların meydana gelmesine sebep olmaktadır. Bu nedenle. 4. Ayrıca. halihazır harita alımı işlerinde. mevcut haritanın 1/1000 ölçekli pafta lejantı yapılmalı. arazi ve büro kontrolleri Bölge Müdürlüklerimiz ile Merkezde Başkanlığımızın müşterek çalışmasıyla yürütülmektedir.kesin hesap değerlerine yaklaşık çıkabilmesi ancak bölge kontrol mühendislerinin yapacağı titiz çalışmalara bağlıdır. Bu nedenle eğer meskun alandaki bina sayısı hatalı tespit edilirse. maddesine göre hazırlanmış olan arazi kontrol raporlarının harita kontrol mühendisleri tarafından sıhhatli bir şekilde doldurulması ile mümkün olmaktadır. 5. (Meskun saha sınır noktalan muhakkak ölçülerek tahdit krokisine işlenmeli ve meskun alandaki bina sayısı gerçeğe çok yakın olarak tespit edilmelidir. Tüm arazi ölçümleri kayıt üniteli elektronik ölçü aletleri ile yapılmaktadır. 1. İşin arazi çalışmalarında kontrol hizmetlerinin etkinliğinin arttırılması için Bölge Müdürlüklerimizde ki kontrol mühendislerinin aşağıdaki husus/ara dikkat etmeleri gerekmektedir. Bu sistem Harita Mühendisliğine büyük kolaylıklar sağlamaktadır. yani bu noktaların yükleniciye yer teslimi sırasında kolaylıkla gösterilebilecek noktalar olmalıdır) 3. Meskun saha sınırlarının ve bina adetlerinin daha doğru olarak tespit edilmesi. 6. Tahdit sınırlarının ve köşe noktalarının daha belirgin ve doğal noktalardan olmasına dikkat etmeleri (Tahdit krokisinin dış hudutlarını belirleyen sınır kırık noktalan. mahalli kontrollerinde işin büyüklüğüne göre ve her kademede o kademenin tümü üzerinde doğruluk kanaati gelinceye kadar arazi ve büro kontrolü yapılarak (kontrol sisteminde merkez ile tüm bölgelerin ortak hareket edebilmesi için) közleşme eki özel şartnamenin 8. ihale suretiyle yaptırılan halihazır haritaların. Kontrol mühendislerimizin GPS ölçüm yöntemini ve kontrolünü ilgili yayınlardan takip ederek kendilerini yetiştirmeleri gerekmektedir. Yönetim Kurulunca uygun görülmesi halinde S adet GPS ölçü aleti satın alacaktır. Günümüzde teknoloji çok hızlı bir şekilde gelişmektedir. GPS teknolojisi de halihazır harita işlerinde kullanılmaya başlanmış. İşlerin daha sağlıklı yürütülebilmesi için sözleşme gereği işin devamı süresince iş başında bulunması gereken şantiye mühendisi hakkında her arazi kontrolünde tutanak tutulmalı ve bir nüshası Başkanlığımıza gönderilmelidir. bu durum hem ara istihkak ödemelerinin gerçeğe uygun yapılmamasını. Nirengi istikşaf kanavalarının hazırlanmasında 10 km civarındaki bütün ülke nirengilerinin araştırılmadığı dolayısıyla nirengi ağının yeterli ülke nirengisine bağlanılmadığı görülmekte olup bütün ülke nirengilerinin araştırılarak bulunamayanlara rapor düzenlenmeli. hektara düşen bina sayısına göre tespit edilmektedir.) bu bina sayısı tespitinde çok dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu hizmetlerin kontrollüğünün daha etkin bir şekilde yürütülebilmesi için İçmesuyu ve Kanalizasyon Dairesi Başkanlıklarının Harita Dairesi Başkanlığı ile koordineli bir şekilde çalışma içine girerek harita . Düzenlenen kontrol raporlan ve hakediş raporlarının Başkanlığımıza geciktirilmeden ulaştırılması. Çünkü harita alımında meskun sahaya tesis edilecek poligon sayısı. Bankamızca ihale yoluyla yaptırılan. Bilindiği gibi 1996 yılının 2. Bilindiği gibi İçmesuyu ve Kanalizasyon işlerinde verilen harita hizmetlerinin kontrollüğü de Bölge Müdürlüklerimizde harita mühendisleri tarafından yapılmaktadır. eğer mevcut haritanın tamamı tahdit krokisinde. yine yönetim kurulunca uygun görmesi halinde Bölge Müdürlüklerimiz için 18 adet kayıt üniteli Elektronik Takeometre ve 18 adet nivo aleti satın alınacaktır. Tahdit ve keşif hazırlanırken mevcut haritanın revizyon veya çürütülerek yeniden yapılması konusunda daha dikkatli karar vermeleri. gösterilemiyor ise ilave saha ile kenarlaşan kısmın muhakkak 1 / 1000 ölçekli pafta lejantı yapılmalıdır. Tutanakta şantiye mühendisinin arazide bulunmadığı günler ayrıntılı bir şekilde belirtilmelidir. (Bu sistem için gerekli olan alet ve donanımların alınması hususu yönetim kuruluna sunulmuştur. Yükleniciler tarafından teslim edilen disketlerin bozuk olup olmadığına bakabilmek için şantiyelerde bilgisayar istenmelidir.

mühendisliğindeki yeniliklerin bu sektörlere de yansıması sağlanmalı. teknik yönetmelik ve özel şartname hükümlerine uygun olarak sorunsuz bir şekilde yapılabilmesi. . sözleşme. Başkanlığımız ve bölgelerimizin bu teknoloji ile ilgili. Harita yapım tekniği teknolojik gelişmelere bağlı olarak değişmektedir. ve her bölgede eşdeğer şekilde kontrol edilebilmesi. Günümüz teknolojisiyle yapıları ölçüler bilgisayar ortamında değerlendirilip otomatik çizimlerle elde edildiğinden bölgelerimizde eksik olan bilgisayar yazılım ve donanımlarının tamamlanması gerekmektedir. bölge kontrol mühendislerinin titiz çalışması ve teknolojik gelişmeleri izleyerek kendilerini hazırlamaları ile mümkün olacaktır. Harita Mühendisi imzası aranmalı ve işin başlangıcından sonuna dek Bölge Müdürlüklerimizin denetiminde olmalıdır. İşlerin. takeometre ve nivelman ölçülerinde hata ve noksanlar. Proje arazi işleri başlandığında ve bitirildiğinde arazi çalışmalarım yaparı ekip iş mahallinden ayrılmadan Bölge Müdürlüğüne bilgi vermeli ve gerekli ara kontroller yapılabilmelidir. bilgi birikimi ve deneyimlerine büyük katkı sağlayacaktır. Daha sonra yersel tetkik aşamasında güzergahın hatalı olduğu tespit edildiğinde bu güzergahın değiştirilerek yenilenmesi sıkıntı yaratmaktadır. Bu konuda yeterli bilgi birikimi ve deneyimin oluşmasıyla şartname ve birim fiyat hazırlama çalışmalarına başlanılacaktır. (Bu konularda daha etkin kontrolün yapılabilmesi için Bölge Müdürlüklerimizden aldığımız uyarılar doğrultusunda aşağıdaki hususların yeniden ele alınarak açıklığa kavuşturulması gerekmektedir). bu hizmetlerin proje yapımı için faydalanılan yönetmeliklerin son gelişmeleri de içine alacak şekilde değiştirilmesi uygun olacaktır. Yeni bir teknoloji olan GPS teknolojisi de harita işlerinde kullanılmaya başlanılmıştır. şehir haritalarına bağlanılmaması. haritanın yeterli boyutta alınmaması. • Halihazır harita içerisinde kalan plankotelerde arazinin topoğrafık yapısı değişmemiş ise yeni plankote yapılıp. yeterli sıklıkta RS atılmaması gibi temel esaslarla genellikle karşılaşıldığı. Projelerin yersel tetkik ve kontrolünde harita mühendisi imzası şartı olmasına rağmen harita içi yapanın harita mühendisi olması ve imzası aranmamaktadır. Bu nedenle haritalar sorumlu kişilere yaptırılmalı. Ayrıca tetkikler neticesinde yapılan haritalarda alım noktası noksanlığı. Genel Müdürlüğümüzce satın alınmakta olan GPS sistemi. Bu durumun ise yapılan haritanın tekrar ele alınmasına ve zaman kaybına sebep olmaktadır. • Yükleniciye ihale edilen proje işlerinde genellikle yükleniciler arazi işlerini bir topoğrafa vermekte ve güzergah da o eleman tarafından tespit edilmektedir. detay noksanlığı. poligon ve some noktalarının betonlanmaması. Bunun önlenebilmesi için güzergah tespitinde işin yüklenicisi ile birlikte bir harita mühendisinin mahallinde güzergahı tespit etmesi ve Bölge Müdürlüğüne bu aşamada bilgi vermesi daha sağlıklı bir çalışmayı sağlaması açısından çok önemlidir. yapılmama konusu açıklığa kavuşturulmalıdır. röperlenmemesi.

Genel Müdür Yardımcılarım ve Değerli Arkadaşlarım.Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığı Faaliyet Alanı ile İlgili Bildiriler İÇMESUYU AMAÇLI SONDAJ KUYULARININ AÇIMI VE İNŞAASINDA UYGULANAN KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ETKİNLİĞİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MAKİNE SONDAJ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Yusuf ŞİMŞEK Daire Başkan Vekili Sayın Genel Müdürüm. Ülkemizin nüfusu sürekli artmasına rağmen akarsu. su kalite sorunu ve sondaj ekiplerimizin makine ve teçhizat durumları düşünülerek -gruplandırmaları yapıldıktan sonra emanet veya ihale yöntemi ile açılacağı belirlenmektedir. göl. kaynak ve yeraltı sularımız sürekli kirletilmekte. Bu nedenle seminer konumu iki ana başlıkta toplayarak özetlemek istiyorum. Mevcut kaynak sularının çoğu sulama suyu olarak kullanılmaları. . aciliyet. debilerinde azalmalar görülmektedir. Bu talebin karşılanmasının bir çözümü de içmesuyu sondajları yardımıyla önceden varlığı tespit edilemeyen yeni içilebilir yeraltı suyu bulunduran havzaların tespit edilmesiyle mümkündür. özellikle nüfus artışı ve göçler nedeniyle Marmara. Bunlardan birincisi "Emanet yöntemi ile yapılan sondaj çalışmaları ve kontrollük hizmetlerinin yürütülmesi" ikincisi ise "İhale yöntemi ile yapılan sondaj çalışmaları ve kontrollük hizmetlerinin yürütülmesi" dir. Ben de sizlere Makine ve Sondaj Dairesi Başkanlığınca yapılmakta olan İçmesuyu Sondaj kuyularının açılması ve inşasında uygulanan kontrollük hizmetlerinin etkinlikleri hakkında bilgi sunmaya çalışacağım. Ege ve Akdeniz bölgelerindeki beldeler ile Anadolu'nun bazı yerlerinde görülen nüfus fazlalaşmasından dolayı belediyelerin içmesuyu talebi artmaktadır. Makine ve Sondaj Daire Başkanlığımızdan açılması istenen içmesuyu sondaj kuyularının. formasyon zorluğu. açılacak olan kuyunun bulunduğu bölge.

2.Makina ve araçların çalışır halde bulundurulması için tamir ve bakımlarının zamanında yapılması. 1.02. Sondaj ve su tecrübe şantiyelerimizde görev yapan. formasyon zorluğu bulunan.Sondaj kuyularının çap ve derinliklerinin istenen çap ve derinlikte olmasının sağlanması.Yıkama ve çakıllamanın sondaj tekniğine uygun olarak yaptırılması.Şilt sürmesi gözlenen havzalarda gerekli tedbirlerin alınması.Yapılan harcamalara karşılık alman faturaların denetlenmesi. su kalitesi kötü olabilecek. geçici işçilerimizin ve şantiyede bulunan araç.Sondaj kuyusuna indirilecek teçhiz borusunun çapının ve tipinin seçilmesi.a) Emanet Yöntemi İle Yapılan Sondaj Çalışmaları Ve Kontrollük Hizmetlerinin Yürütülmesi Emanet yöntemi ile açılacak içmesuyu sondaj kuyuları ve daha önce açılmış olan kuyuların temizliği su tecrübelerinin yapılarak kuyulardan su numunelerinin alınması için oluşturulan sondaj ve su tecrübe emanet komisyonlarının kontrollük hizmetleri Yönetim Kurulu'nun 16. zaman ve para kaybına sebep olan bu problemin asgariye indirilmesi için gerekli girişimde bulunulmaktadır. formların hazırlatılması. hidrojeolojik ve jeofizik etütler daha da önem kazanmaktadır. İş verimini azaltan. Kuyu lokasyonunun bulunduğu yerin coğrafi şartlan. teknik üye olarak görevlendirilen kadrolu sondörler. yol durumu ile kuyu yerine taşınması gereken malzeme. İçmesuyu çalışmalarından alman olumlu sonuçların arttırılması. 10-İnkişaf ve su tecrübe çalışmalarının sondaj tekniğine uygun olarak yaptırılması. 4. araç ve taşıtların karşılaşacağı problemlerde iş verimini azaltan sebeplerdir. muvafakat problemi olan. 7. 5. makina ve ekipmanlarının onarım ve bakımlarının rantabl bir şekilde yapılmasını sağlamak amacıyla kadrolu usta ve yardımcıları ile takviyesinin sağlanması için gerekli çalışmalar sürdürülmekte ve ekiplerde görev alan personelimizin bilgi ve tecrübelerinin arttırılması için eğitim seminerleri ve kurslar düzenlenerek en iyi şekilde yetiştirilmelerine sürekli gayret sarf edilmektedir. 8. aciliyet arz eden.Formasyona uygun sondaj kuyu çalışmalarının yapılması. 3. Beldelerin içme suyu sondajlarının yapılması için giden sondaj ekipleri arazi sahipleri ve köylülerin direnişi ile karşılaşmakta bazen günlerce sondaj ekibi bekletildikten sonra kuyular açılamadan sondaj ekibi başka yere nakledilmektedir. Emanet ve ihale yöntemi ile yapılan içme suyu sondaj çalışmalarını olumsuz yönde etkileyen problemlerin biri de kuyu yeri muvafakat sorunudur. genelge. talimat ve emirlere göre yürütülmektedir.K. Türkiye'miz genelinde içmesuyu ihtiyacını yeraltı sularından karşılayan belediyelerimizin içmesuyu için gerekli derin kuyu sondaj taleplerini yerine getirebilmek için 1997 yılı itibarıyla sondaj çalışmaları 11 adet sondaj ve 3 adet su tecrübe ekibince yürütülmektedir. sondaj sırasında ilerlemede problem çıkabilecek içmesuyu sondaj kuyuları açılarak şu hizmetlerin kontrolü yapılmaktadır.Geçici işçilerin S. kuru kuyu sayısının minimuma düşürülmesinde tespit edilen sondaj lokasyonlarının önemi çok büyük olup bu maksatla yapılan jeolojik. işgücü. 9. tüzük. . yönetmelik. komisyon başkanı olarak görev yapan jeoloji mühendisi elemanlarımızın önerileri ve değerlendirmeleri ışığı altında yapılan çalışmalardan da son derece olumlu sonuçlar alındığı gözlenmektedir.Her geçen gün artan talebin karşılanması ve verimin yükseltilmesi için kapasitesi daha yüksek kombine tip sondaj makinalarına ihtiyaç duyulmakta olup ihtiyaca paralel olarak bu makine ve ekipmanların temini sağlanmaktadır.1990 tarih ve 7199 sayılı kararlarıyla kabul edilen Çalışma Yönetmeliği ve 1984 yılı sondaj ve su tecrübe emanet komisyonu çalışmalarında uyulması gereken esaslar çerçevesinde yürürlükteki kanun. Tüm arazi zorluklarına karşın jeoloji mühendislerinin komisyon başkanı olarak görevlendirildikleri ve kontrollük hizmetlerinin merkezle birlikte yürütüldüğü emanet yöntemi ile. kadrolu şoförler.K. ve Bölge Çalışma işlemlerinin eksiksiz tamamlanması. başta komisyon başkanı jeoloji mühendisleri. Sondaj çalışmalarında ve lokasyon tespitlerinde.Su kalitesini bozabilecek seviyelerin tecrit ettirilmesi. 6.

Sondaj kuyusu inşasına başlanıldığında işin tümü ile tamamlanması gerekmekte ve süreklilik arz etmektedir. Hazırlanan sözleşme dosyası. Bu süreç içersinde meydana gelecek kesintiler kuyuda yıkılmalara neden olabilir ve işin yenilenmesi zorunluluğu ortaya çıkabilir. Bankamız Yapım İşleri Tip Sözleşme ve Teklif Şartnamesi ile İller Bankası Yapım İşleri Genel Şartnamesi. atık su boşalım kuyuları ve jeoteknik çalışmalar gibi ihtiyaç duyulan çalışmaların programlanması ve yürütülmesi için Yapı İşleri ve Kanalizasyon Daire Başkanlıkları ile ortak çalışmalarda kontrollük hizmetleri merkez sondaj birimleri ile görevlendirilen komisyon başkanlıklarınca ortak olarak yürütülerek yapılan çalışmaların sonuçları ile ilgili bilgiler birlikte çalışılan Daire Başkanlıklarına gönderilmektedir. İhale yoluyla yaptırılacak sondaj işleri Bankamız İhale Yönetmeliğine göre ve Bankamız genelinde uygulanan yöntemler kullanılarak ihaleye çıkarılmaktadır. Birim Fiyat Cetveli ve ek olarak da DSİ Teknik Şartnamelerinden oluşmaktadır. 14-Kuyu loğlarının ve sondaj bilgilerinin en doğru ve tekniğine uygun olarak hazırlanması. çıkacak sorunların çözülmesi. tasdikli iş programında belirtilen süreler içerisinde işlerin tamamlanmasının sağlanması. 17-Sondaj şantiyelerinin çalışma düzeninin sağlanması gibi çok çeşitli kontrollük hizmetleri emanet yöntemi ile ülkemiz genelinde başarı ile yürütülmektedir. Belediyelerin içme suyu ihtiyacının karşılanması için evvelki yıllarda açılan kuyularda görülen malzeme dolması ve verim düşmesi gibi nedenlerle Başkanlığımızdan istenen kuyuların temizlenmesi ve su tecrübe deneylerinin yapılarak tahlil için su numunelerinin alınması çalışmaları. tamamen zaman sınırlaması olmadan takibi ve kontrolü gerektiren işler arasında değerlendirilmelidir. 16-Kuru çıkan kuyudan sonra açılacak diğer kuyuların kuru çıkmasının önlenmesi gerekirse havza değişikliği önerilmesi. oluşturulan üç adet su tecrübe emanet komisyon başkanlığı ile yürütülerek elde edilen bilgiler hazırlanarak ilgili yerlere ulaştırılmaktadır. eğer sondaj lokasyonlarındaki jeolojik yapılanma ve jeolojik istifin akifer özelliğine göre avan projeye göre değişiklik gerekiyorsa kontrollüğün yetkisini kullanarak verilecek olan yazılı emirle değişiklik yapılarak sağlıklı sonucun alınmasının sağlanması. eğer alınan kırıntı numunelerinden akifer özelliği gösteren seviyelerin tespitinde tereddüde düşülüyorsa kuyuda jeofizik test yaptırılması. kuyunun delme işi tamamlandıktan sonra kuyunun inşası için gerekecek olan teçhiz borularının tipleri. İnşaat Tesisat İşleri Kabul Yönetmeliği ayrıca İller Bankası Yeraltı suyu Derin Sondaj Kuyusu İnşasına Ait Teknik Şartname. Kuyunun sağlıklı bir şekilde açılıp inşasının yapılabilmesi için sözleşme eki olan İller Bankası Teknik Şartnamesi ve şartname ile ilintili olan DSİ Yeraltı suları Teknik Yönetmeliği ve DSİ Yeraltı suları Teknik Şartnamesine uygun olarak inşaa edilmesi gerekmektedir.11. Başkanlığımızca emanet yöntemi ile yeraltı sulan dışında zemin sondajları. sözleşme dosyası içerisinde bulunan kuyu avan projesine uygunluğunun sağlanması. Birim Fiyat Tarifleri.Su verimi düşük veya kuru kuyulara boş yere teçhiz borularının indirilmemesi. 15.Fiziksel ve kimyasal ile bakteriyolojik su numunelerinin usulüne uygun olarak alınması. Bu nedenle. kuyudaki ilerleme esnasında her metrede alınan kırıntı numunelerin sağlıklı bir şekilde alınması ve kayıtlara geçirilmesi. çapları ve boyları belirtilerek verilen . 13-Yapılan sondaj çalışmaları sonunda elde edilen bilgilerin süratli ve doğru bir şekilde ulaştırılması. Birim Fiyat Analizleri. 12-Çıkabilecek sondaj güçlükleri ve sondaj kazalarının önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması. sondaj kuyularının jeolojik etüt sonucu oluşturulan rapor ve ekindeki sondaj talimatında belirtilen lokasyonlarda açılmasının sağlanması. b) İhale Yöntemi İle Yapılan Sondaj Çalışmaları Ve Kontrollük Hizmetlerinin Yürütülmesi Başkanlığımızca ihale yöntemi ile yaptırılmakta olan sondaj işleri ise genellikle coğrafi yönden birbirlerine yakın olan ve aynı Bölge Müdürlüğünün çalışma alanında bulunan işyerleri gruplandırılarak ihale edilmekte ve çalışmalar sürdürülmektedir. Bu nedenle sondaj işleri.

İlerleme sırasında geçilen formasyonun akifer özelliğinin devam etmesi halinde avan projede belirtilen koşullarda kuyu derinlikleri arttırılmalı ve akifer formasyon tabanına kuyu delinmelidir. Sondaj Çalışmaları Sırasında Karşılaşılan Problemler ve Çözümler Yapılan kontrollüklerin sonucunda. 5.Kuyular tekniğine uygun olarak teçhiz edilmeli ve yıkama-çakıllaması teknik şartnameye uygun şekilde özenli olarak yapılmalıdır. mutlaka maksimum debi üzerinden 72 saat ölçüm alınarak yaptırılmalı.fiziksel-kimyasal ve bakteriyolojik analizlerin sonuçlarının sağlıklı olabilmesi için su numuneleri şartnamelere ve tekniğine uygun olarak alınmalıdır. 4. teçhiz şeması verildikten sonra yapılacak olan borulama işleminin verilen talimata ve sondaj tekniğine uygun olarak kuyuya inilmesinin temini.emirler doğrultusunda kuyunun inşasının sağlanması. 2. Bunun yanı sıra kuyuların sağlıklı açılabilmesi için gerekli olan ekip ve ekipmanlar ile personel sayısı ve niteliğinin yeterli olup olmadığı.Sondaj kuyularındaki litolojik korelasyonun doğru yapılabilmesi için kırıntı numunelerin litolojik tanımlamaları sirkülasyon sıvısının kuyu içerisindeki yükselme hızı da göz önüne alınarak yapılmalıdır. Yukarıda bahse konu işlemler ve kuyu açımı ve inşası sırasında oluşan işlemlerin. kuyu durumu ve kullanılan teçhizat formlarının. ayrıca yüklenici firmanın kuyunun delme aşamasından başlayarak tüm işlemleri tamamlayana kadar işin başında sondaj işlerinden anlayan deneyimli jeoloji mühendisinin ve sondörün bulunmasının sağlanmasında da kontrollüğün yetkilerinin etkin olarak kullanılması gerekmektedir.Kuyu geliştirme işleminin su berrak hale gelinceye kadar yapılmasına özen gösterilmelidir.Açılan kuyulardan yeterli verim elde edilememesi sonucu harcanan emek ve para boşa gitmektedir. 3. kuyuların su verim deneyleri esnasında alman tüm ölçümlerin sağlıklı bir şekilde yazılmasının sağlanması da önemlidir. 10-Kuyularda su tecrübe çalışmaları. 1. 6. 11-Su tecrübe çalışmaları tamamlandıktan sonra teknik şartnamelere uygun olarak kuyu ağzı kaynakla kapatılmalı ve ağız betonu atılmalıdır. Yukarıda bahsedilen konular ve işin yapılması esnasında tutulan tutanak ve poz tespitleri sağlıklı yapılarak İller Bankası İçme ve Kullanma Suyu Sondaj İşleri Birim Fiyat Tarifleri ve İller Bankası İçme ve Kullanma Suyu Sondaj İşleri Birim Fiyat Cetveline göre istihkak düzenleyip ödeme yapılmasına kadar etkin ve özenli kontrollük çalışmaları gerekmektedir. . 9. Bu nedenle kuru kuyu sayısının azaltılabilmesi için jeolojik ve hidrojeolojik etütlerin çok iyi yapılması gerekmektedir. sondajda karşılaşılan güçlükler belirtilmelidir. işletme esnasında gelebilecek olumsuzlukların veya problemlerin giderilmesinde yararlanılmasını teminen yazılı belgeler şeklinde kalması için sondaj vardiya defterlerinin. 7. 12-Kuyu logları standartlara uygun olarak hazırlanmalı. akiferlerin değişken özellikleri nedeniyle gerektiğinde ek sürelerle kuyu geliştirme ve pompaj işlemlerinin yapılmasının sağlanmasında kontrollük hizmetlerinin önemli katkıları ve etkin denetimi gerekmektedir. 8.Grubun parasal takibinin yapılabilmesi için hazırlanıp onaylanarak tahakkuka bağlanan hakedişlerin bir nüshası en kısa sürede Başkanlığımıza gönderilmelidir.İnşası tamamlanan kuyulara ait devir-teslim tutanakları değerlendirilmek üzere İçmesuyu Dairesi Başkanlığına biran önce ulaştırılması için en kısa sürede Başkanlığımıza gönderilmelidir.İş bitiminde hazırlanacak kuyu loğları kısa sürede Başkanlığımıza ulaştırılmalıdır.Kesin hesapların Bankamız ilgili genelgelerine göre kısa sürede tamamlanarak birer nüshasının Başkanlığımıza ulaştırılması gerekmektedir. çamur kaçağı seviyeleri. teçhiz işleminden sonra usulüne uygun ve belirtilen ve gereken süreler içerisinde kuyunun yıkanıp çakıllama işleminin yapılması ve ardından kuyu inkişafı ve pompaj deneylerinin zaman geçirmeden ve süreleri içerisinde tamamlanmasının sağlanması.

Bu bakımdan bu hususa gereken önem verilmelidir. söz konusu faturalar istihkak tetkik grubunca yükleniciden istenilmekte. fiyat farklarını. 2. cevaplı tenkit raporlarının genel hususlar başlığı altında toplanan ve ilgili Daire Başkanlıklarına intikal ettirilen konuların büyük bir çoğunluğu birçok konuşmacı tarafından dile getirilmiş vb bu hususlarda alınması gerekli tedbirler. işlerin kapsamındaki çeşitli binalara ait çatılar kullanılmış kereste ile teşkil edildiği halde yeni kereste ile çatı yapılması pozundan ödeme yapılması gibi hiçbir zaman hoş karşılanmayacak fazla ödemelere sebebiyet verildiği hususlarına sıkça rastlanılmaktadır. Ayrıca .Müfettiş Bölge Müdürlüklerimizin teknik teftişlerinde tespit edilerek. Bu bakımdan kontrol mühendislerince istihkaklar tetkike verilmeden fatura asılları temin edilerek istihkak tetkik grubuna verilmesi gerekli görülmektedir. Yine poliçelere konulan diğer notlarda ise taksitlerin zamanında ödenmemesi halinde sigortanın geçersiz olacağı hükümleri bulunmaktadır. istihkak arkasından bir önceki istihkak yerine iki önceki istihkakın düşülmesi veya fiyat farkı hesabında bir önceki istihkak fiyat farkı tutarı yerine iki önceki istihkak fiyat farkı tutarının düşülmesi durumları en aza inmiş olmakla birlikte bazı Bölgelerimizde hâlâ rastlanmaktadır. Yine sigorta konusu ile ilgili olarak tespit edildiği üzere. Diğer bir husus ise sigorta konusudur. Halbuki sigorta mecburiyeti 1993 öncesi tip sözleşmelerde mevcuttur. 4. 3. kontrol mühendislerince çeşitli malzemelere ait malzeme bedel farkı hesapları yapıldığı halde. düzeltilmesi vb tekrarlanmaması gereken durumlardan bahsedildiğinden aynı konulardan tekrar söz etmek istemiyorum. bunun yanında bazı işlerde şantiyede bulunmayan ihzarata. fiyat farkı kararnameleri ve sözleşme hükümlerine göre istenilmesi gereken ilgili fatura asılları yükleniciden alınmakta ve tetkik grubuna verilmemekte olup.000$ gibi çok yüksek tespit edildiğidir. Bu bakımdan sözleşme gereğince hakedişlerle birlikte bulundurulması gereken sigorta poliçeleri ile birlikte. hala bazı Bölge Müdürlüklerinde bu hususa gereken önem henüz verilmemiş bulunmaktadır. İstihkakların bir kısmı bu grubun tetkikinden geçerken bir kısmı bu grup dışındaki kontrol mühendislerine tetkik ettirilmekte ve imzalattırılmaktadır. Çeşitli Bölgelere ait teknik teftişlerde tespit edildiği üzere istihkak tetkik grupları teşkil edilmiş ve faal olarak çalıştırılmakla birlikte. Belirtildiği şekildeki.KONTROLLÜK HİZMETLERİNİN ÖNEMİ İLLER BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEFTİŞ KURULU BAŞKANLIĞI Hasan ÖZTÜRK . Bu durum ise yanlışlıkların artmasına sebebiyet vermekte ve istenmeyen fazla ödemelere neden olmaktadır. ihzarat bedeli ödenmesi. Tüm Bölge Müdürlüklerince bu hususa gereken önem verilmelidir. genelde sigorta poliçeleri ve zeyilnameler üzerine konulan notlardan sigorta bedellerinin taksitle ödendiği anlaşılmaktadır. istenmeyen durumların önüne geçilebilmesi bakımından tecrübeli bir başmühendisin başında bulunduğu ihtisaslaşmış istihkak tetkik grubunun oluşturularak içmesuyu.Sigorta poliçelerinde tespit edilen diğer bir husus ise.500$. Yine bazı Bölge Müdürlüklerinde tespit edildiği üzere. Bankaca verilmiş malzemeyi ve ihzaratı da kapsamak üzere yapılması gereken "ali risk" sigorta işlemleri genelde 1993 yılı baskılı ve müteakip yıl sözleşmeleri ile ihale edilen işlerde istenilmekle birlikte . işin bütün kısımlarını hakediş tutarları üzerinden. Kontrol teşkilatınca gerekli hassasiyetin gösterilmesi durumunda bu tür hataların önüne mutlaka geçilebilecektir. ancak önemli gördüğüm aşağıdaki hususlara değinmek istiyorum. muafiyet sınırlarının 7. kanalizasyon ye yapı sektörüne ait tüm istihkakların bu grubun tetkikinden geçirilmesi gerekli görülmektedir. 10. ya da faturasız olarak muhasebeleştirilerek tenkitlere mahal verilmektedir. 1993 ve sonrasına ait tip sözleşmelerde daha da netlik kazandırılan. poliçe taksitlerine ait ödeme makbuzlarının da bulundurulması ve kontrollükçe takibi gerekli görülmektedir. dolayısı ile faturaların geç verilmesi nedeni ile ya istihkak gecikmeli olarak tasdik edilmekte. 1993 yılı öncesi tip sözleşmelerde de bulunduğu halde. 1993 yılı öncesine ait sözleşmelerle ihale edilen işlerde istenilmemektedir. Teftişe başladığımız 1985 yılı ve müteakip yıllarda sıkça rastladığımız. 1.

bazı işlerde de ödeneğin tamamlanması nedeni ile yıl sonundan birkaç ay önce istihkak düzenlenmesine son verilmekte. Bölge Müdürlüklerinden birinde rastladığımız üzere.maddesinde de belirtildiği üzere "ali risk" sigorta işlemlerinin asgari muafiyet esasına göre yaptırılmış ve sel. Sözleşme ve şartnamelerde gerekli açıklamaların bulunmadığı ve Bankamız uygulama ve teamüllerinde olmayan bu gibi durumların Genel Müdürlük görüşü alındıktan sonra neticelendirilmesi uygun ve gerekli görülmektedir. 6. daha sonra yeni yılın ilk ayında büyük meblağlara ulaşan istihkak bulunulmaktadır. sözleşme ve şartnameler esaslarına göre yürütmeye çalıştıkları inancında olduğumu belirtir. Poliçeler üzerine konulan bu şekildeki notlar nedeniyle yukarıda sayılan durumlarda sigorta şirketlerince hiçbir zarar ziyan bedeli ödenmeyecektir. tüm dinleyenlere teşekkürlerimi sunarım. Bazı işlerde yıl sonuna kadar işe devam edildiği ve istihkak tanzim edildiği halde. . Önemli gördüğümüz diğer bir husus ise yıl sonu tespit istihkakları veya yıl sonu tespit tutanaklarıdır. Kontrollük hizmetlerini yürüten tüm arkadaşların büyük bir özveri ile işleri Yönetmelikler. Bazen bu talepler milyarlar mertebesine de ulaşabilmektedir. deprem gibi hasarlar ile açık hendek uzunluklarına sınır ve ön şart getirilmeden yapılmış olmasına gerekli dikkat gösterilmelidir. bazı yüklenicilerin Bankamız teamüllerine aykırı şekilde talepleri olabilmektedir. Bu bakımdan ileride istenmeyen durumlarla karşılaşılmaması için yıl sonu tespitlerinin mutlaka şantiyedeki fiili duruma göre her ünitede gerekli tespitler yapılarak. tutanağa bağlanmasına gereken önem verilmelidir. Bu durumların dikkate alınarak Bankamız yapım işleri genel şartnamesinin 5. işlerin yapımı ve ödemelerle ilgili hususlar mümkün olduğu kadar açıklanmışsa da. 5. Bu durum yıl sonu tespitlerinin sıhhatli yapılıp yapılmadığı kuşkusunu uyandırmaktadır. deprem gibi hasarların sigorta kapsamı dışında tutulduğu. İşlerin yapımı ile ilgili sözleşme ve şartnamelerde. Örneğin. veya hasarın gerekli tedbirlerin alındığının tespiti halinde ödeneceği gibi notlardır. krings tipi çelik pano iksalar ve palplanş türü çelik iksalar için demir bedel farkı ödenmesi talep edilmiş ve ödenmiştir.sel.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful