You are on page 1of 11

1

VAMPR
Vikipedi, zgr ansiklopedi Vampir, gnbatm ile afak arasnda dirilerek mezarndan ktna, insanlara saldrp kanlarn emdiine inanlan canavardr.

Tarihe
Vampir kltr Babilden kalan rneklere dayanr ve yzyllar boyunca deiimini inceleyen kapsaml folklorik tarihsel aratrmalara konu tekil eder. Kan emme ve ldkten sonra dirilme efsaneleri Orta ada yayld. 1200lerde ngilterede Galli bir din adam olan Walter Map bir vampirin btn bir ky ahalisinin kanlarn emmek suretiyle ldrdn iddia etti. Mapn iddasna gre kyde sa kalan son kii klcn ekip kana susam cehennem yaratnnkafasn ensesine kadar ikiye blm ve tehlikeyi sona erdirmiti. Vampir varlna inanan bilim adamlar vampirlerin kendilerince belirlenen zelliklerini yle zetlemilerdir ; Acy en az dzeyde hissederler, vcutlarnda zelliklede yzlerinde re dayal hafif ukurluklar ve izler bulunur, gz renkleri srekli deiim iindedir ve iki gz asla ayn renkte bulunmaz. Beklenmedik zamanda, fark edemeyeceiniz kadar hzl ve bir o kadarda gl tepkiler verebilirler. Ten slar srekli deiiklik iindedir. Gn ndan etkilenmezler.(Vampirlerin gne nda yok olduu fikri Friederich Wilhelm Murnau'nun Nosferatu, Bir Dehet Senfonisi filminde ortaya atlm, Popler kltr 'e ait modern bir dncedir.)Dnce okuyabilirler bu nedenle onlara kars koymak imknsz gibidir. Zekalarn ve glerini asla bir kitlenin anlayca bir ekilde darya vurmazlar. Bahsedildii gibi kpek dileri ilgi ekici byklkte deildir. Sadece Hristiyan Avrupada deil eitli toplumlarda vampir efsaneleri yaratld. Hindistanda kimi kadnlar , uyurken kana susam cinlerin saldrsna uradklarna inanrlar. M.. 700 yllar civarnda yazld tahmin edilen, orjinali Sanskriteden pek ok dile ve yerel leheye evrilen bir yk ve efsane koleksiyonu olan Vikram ve Vampir bu inana rnektir. 1001 Gece Masallarnda dii vampirlerle ilgili ykler yer almaktadr. Yeni Ginenin Camma kabilesinde Ovengua cini ya da Borneo adasndaki Dayak kabilesinde Buau adl varlk da benzer inanlara dayanan yaratklardr. Tarihiler vampir kelimesinin Srpa, Lehe ya da Trkeden tretildiini ne srer. Bu efsanenin ayyuka kt ve vampir avlarnn dzenlendii 1730lu yllarda Aydnlanmann nl filozofu Voltaire konuya yle bir yorum getirir:

2
Gerek kan emiciler mezarlarda deil, aramzda. Borsa speklatrleri, tccarlar ve iadamlar halkn kann hergn emmekteler. Bunlar kesinlikle lmyor ama yaarken ryor. Karl Marxn konuya yaklam ise u ekildedir: Sermaye l emektir. Ancak canl emein emilmesi ile vampirlere zg biimde hayat bulur. Ne kadar emerse o kadar hayat bulur. 1820lerde bir eletirmen Vampiri olmayan tiyatro yok diye veryansn etmitir. Yazar Sheridan Lefanunun 1872de yazd Carmilla adl ykyle vampirler, aralarna ilk kez bir kadn almlar buradan da vamp szcn tretmilerdir. rlandal yazar Bram Stoker, 1897de yazd Drakula adl eserinde trn btn mitlerini toparlad ve bu konudaki en iyi klasii meydana getirdi. Bu kitap vampir efsansinin sinemaya da atlamasna neden oldu. Alman davurumcu ynetmen Murnau , 1922deki nl klasii Nosferatu ile sinema tarihindeki ilk vampir filmini evirdi. 1930lu yllarda Hollywoodun en gzde konularndan biri vampirlerdi. Sinemann en tannm vampir oyuncusu ise Christopher Lee'ydi. Zaman iinde vampirler pusuya yatm canavar grnmnden kurtulup k, batan kartc , gzel yaratklar haline geldi. Francis Ford Coppola ise Bram Stokern romanndan yapt zgn uyarlama ile vampirlerin hayatn bir trajedi olarak yorumlad.Stephenie Meyer 'n 2005 ylnda yazmaya balad Alacakaranlk roman serisi (ve 2008'de balayan film uyarlamalaryla) vampirler canavarlktan kahramanla terfi ettiler.

Bilim Asndan Vampirlik


Kaliforniya niversitesi aratrmaclarndan kimya profesr Wayne Tikkanenin yapt aratrmaya gre vampirliin asl sebebinin Porfiria hastal olduu tespit edilmitir. 1700l yllarda hastalk hakknda bilgisi olmayan Avrupallar, hastalar vampir olarak niteleyerek lanetlemekteydiler. Bir eit kan zehirlenmesi olan Porfirya hastalnn ilerlemesiyle derinin kzltesi nlara kar zayflad ve bu nedenle karardn aklayan Tikkanen, Hastada anormal kllanma grlr. Dudaklar kuruyup ekildii iin diler ortaya kar. Hasta ok ac eker. Sonunda ldrr. diyerek hastal aklamtr. Bu hastalarn derilerinin hassasl nedeniyle sadece geceleri kabildiklerini ve tedavi amacylada hayvan kan itiklerini belirten Tikkanen Hikayelerde vampirlerin neden gece dar kp kan itiklerinin yant ite bu. demitir. Ancak dier bilimsel kaynaklar, porfiria hastalnn vampir efsanesini douruu iddiasna pheyle yaklamaktadr. Porfiria hastal ve vampirlik Trke Hastalkla anlatlan efsaneler arasndaki baz uyumazlklar vardr. ncelikle portifia'nn bir ok eidi bulunmaktadr va bunlardan sadece en az rastlanan

3
deri bozukluklarna yol amaktadr. Ki bu bozukluklar sadece di etinin ekilmesi deildir,yz derisinde atlamalar, burnun veya parmaklarn dmesi gibi belirtiler de vardr. Orta ada mezarlklarndan karlan kiilerin bu kadar ar grnt bozukluklarna sahip olduklarndan bahsedilmemitir. Ayrca bu gne kadar kaytl olan 200 hastalk vakas vardr, ki bu da bylesine byk bir efsaneye yol aabilecek byklkte bir say deildir. Vampirlerin gn na kamadklar ilk defa roman yazarlar tarafndan sylenmitir. Oysa 18 ve 19 yy. vampirlerine gndzleri de rastlandna dair sylentiler vardr. Ayrca Drakula her ne kadar bembeyaz bir cilde sahipse de, balkanlarda "al yanakl" tasvir edilen vampir efsaneleri vardr. Queen Of The Damned filmindeki Akasha esmerdir. nsan vcudu, sindirim sistemine giren her besini en kk yap tana ayrp, bundan kendi molekllerini yapar.Portifia hastalarnn ihtiya duyulan o karmak molekl kan ierek salayamaz. Ayrca sarmsakta portifinn etkilerini arttracak maddelerin varl kesin olarak kantlanamamtr. Orta ada daha yaygn olan bir hastaln daha bu inanlarn kayna olabilecei dnlmektedir. Bu hastalkta kii uzun bir sreliine baylr. Bilinci yerindedir ancak vcudunu kontrol edememektedir. Bir sre sonra hasta, byk ihtimalle bir tabutta, aylr/uyanr. Bu hastalk nadir de olsa gnmzde de grlmektedir. Discovery Channel'da bir kadn, defa morgda uyandn anlatmtr. Belki de bu mitin aklamasn bu kadar uzakta aramaya gerek yoktur. Anahtarn efsanelerin ana kahramanlar ller olma olasl da vardr.llerin cildi zaten daha soluk olur. Basntan dolay genelde azn kenarlarnda patlayan damarlar, insanlara lnn kan emdii izlenimini verir. lmden sonra derinin ekilmesiyle salar ve trnaklar uzamaya devam edermi gibi grnr , bu da kiinin hala yayor sanlmasna neden olur.

Trklerdeki Vampir nanlar


Trk folklorunda sk karlalmasa da Batnn literatrlerine girmi kaytlar mevcuttur (Vampir-cad balants ve kriminoloji kaytlarna girmi olan 1970li yllarda Cihangir vampiri gibi olaylar da yaanmtr) 1884te Budapete niversitesi retim yelerinden ve arkiyat akademisinin kurucusu Profesr Arminius Vambery, zyaamsal kitab Arminius Vambery : Yaam ve Maceralarnda Trkler'deki baz vampir inanlarna da deinmektedir. Macar dilinin kklerini aratrmak amac ile Orta Asyaya kadar dervi klnda yolculuk eden Vamberye gre: Osmanllarda yaygn bir inana gre vampirler aa kovuklarnda gizlenirler ve oralarda avlanrlarm.

4
Ele geirilen vampirler kelleleri kesildikten sonra bir uvala konup denize atlrm. Cadlar hortlayan llerdir diye aklar Prof. Pertev Naili Boratav ve ekler okluk kadnlarn cad olduuna inanlr, ama erkeklerden de cadlaanlarn bulunduuna kant belgeler vardr. Trk geleneindeki cad aa yukar Bat inanlarndaki vampiri karlar . Cadlar mezardaki taze lleri kartp cierlerini yerlermi. Bir Rumeli anlatmasndan rendiimize gre eskiden cadlar zararsz hale sokan uzman cadclar olurmu. Borotavn vurgulad cad vampir ilikisini ve cadclar kantlayan ilgin bir belgeyi Mehmet Seyda sunmaktadr: Aadaki yaz 1833 ylnda Trnova kads Ahmet kr Efendi tarafndan hkmet merkezine gnderilmi ve Takvim-i Vekayi gazetesinin 69. saysnda yaynlanmtr: Trnovada cadlar tredi. Gn battktan sonra evlere dadanmaya balad. Zahir'e dair un, ya, bal gibi eyleri birbirine katar ve bazen ilerine toprak kartrr. Yklklerde bulduu yastk, yorgan, ilte ve bohalar didikler, aar, datr insanlarn zerine ta, toprak, anak ve mlek atar, hi kimse bir ey gremez. Birka kadn ve erkein zerine saldrm. Bunlar arld, soruldu: zerimize sanki manda km sandk dediler. Bu yzden mahalle halk evlerini baka yana tamlardr. Kasaba halk bunlarn cad denilen habis ruhlarn eseri olduunda ittifak etti. slimye kasabasnda cadclk ile tannm Nikola adndaki adam getirildi ve kendisiyle 800 kurua pazarlk edildi. Bu adamn elinde resimli bir tahta vard. Mezarla gider, tahtay parmann zerinde evirir resim hangi mezara bakarsa cad o mezardaki habis ruh imi. Byk bir kalabalkla mezarla gidildi. Resimli tahtay parmanda evirmeye balaynca resim salklarnda yenieri ocann kanl zorbalarndan Tekinolu Ali Alemdar ile Apti Alemdar denilen iki akinin mezarna kar durdu. Mezarlar ald. Cesetler yarm misli bym, kllar ve trnaklar da er drder uzam bulundu. Gzlerini kan brm, gayet korkun idi. Mezarlktaki btn kalabalk bunu grd. Bu adamlar salklarnda her trl pis irkin ii yapm, rza, namusa, mala saldrm, adam ldrm Yenieri ocaklar kaldrld zaman her naslsa yalarna baklarak cellada verilmemi ecelleri ile lm kiilerdi. Salklarnda yaptklar yetmezmi gibi imdi de halka habis ruh olarak tebelle olmulard. Cadc Nikolann tanmna gre , bu gibi habis ruhlar defetmek iin cesetlerin gbeine birer aa kazk aklr ve yrekleri kaynar su ile halanrm. Ali Alemdar ile Apti Alemdarn cesetleri mezardan karld. Gbeklerine birer aa kazk akld ve yrekleri bir kazan kaynar su ile haland. Fakat hi tesir etmedi. Cadc bu

5
cesetleri yakmak gerek dedi. Bu hususda eran da izin verildi ve iki yenierinin mezardan karlan cesetleri mezarlkta yakld. ok kr kasabamz da cad errinden kurtuldu. Trnova kadsnn naklettii olay trn literatrne uygun bir vampir olaydr. Arada kk farklar olsa da klasik cadclk yntemlerini izlemektedir. rnein kazk gbee deilde kalbin hizasna aklr yrekleri kaynatmak kadar cesetlerin kellelerini uurmak da gelenee gre etkin bir aredir. Bu tr aslsz sylentilerin halk disiplinsiz yenierilere kar harekete geirmek iin ortaya atld sanlmaktadr. [1]

Mekey
Mekey - Trk, Anadolu ve Altay halk inannda, bat dillerindeki karl ile birebir rten bir anlamla vampir demektir. Meik de denir. Trk halk kltrnde ve halk inancnda kendine zg bir vampir trdr. Baz ynleri btnyle Trk kltrne zg olsa da Bat toplumlarnn inanlarna ok benzeyen baz zellikleri de mevcuttur. rnein tpk Nosferatu'da olduu gibi, "taun" (yani veba) hastal tadna inanlr. nsanlarn kann emer, ilerinde byr. lm saan kambur bir yal kadn (veya bazen yal bir erkek) eklinde dnlr. Szck, bimek (kesmek) fiili ile alakaldr. Me Moolcada maymun, Mes ise silah demektir. Trklerde masal ve sylencelerde maymuna benzer varlklara sklkla rastlanr.[2]

Uzak Dou Vampir nanlar


Asya'nn gney dousunda genellikle hortlak benzeri yaratklara ait inanlar bulunuyor. Bunlarn da ani ve korkun lmler sonucu lenlere ait ruhlar olduklar syleniyor. Uzak dou kaynakl korku filmlerinde bunlar gibi bir travma sonucu len, lmlerini kabul etmek istemeyen ve yaayanlardan intikam almaya alanhortlaklar konu ediliyor. Bali, Malezya, Endonezya, Filipinler ve Kamboya'da dii vampir benzeri (Trk folklorundaki lohusa kadnlara musallat olduu sylenen "al kars" benzeri ) baz yaratklara inanlyor ama bunlar bilinen vampir stereotipinin epeyce dnda kalyorlar. Daha ok hortlak ve cad benzeri yaratklar olarak tannyorlar. Sadece kan imiyor, i organlarla da besleniyorlar. Vcutlarn paralayarak blnebilme, yarasa kanatlaryla uabilme, uzun dilleriyle kan emebilme vb. zellikleri var. Genellikle de gen ve gzel kadnlarn intihar ya da doum srasnda lmleri nedeniyle ortaya ktklar syleniyor. zellikle Japon kltrnde hibir vampir inan bulunmuyor. Japon kkenli vampirler sadece mangalar ve sinemada bulunuyor. in'de ise zombi benzeri kara byyle yeniden diriltilen cesetler olduuna inanlyor ama bunlarn da yaayan ller olmalar, uzun sa ve trnaklar dnda vampirlikle pek bir alakalar bulunmuyor.

6
Vampire: The Masquerade
White Wolf tarafndan kurgulanm popler RYO'lardan biridir. Oyun vampir faliyetlerini insanlara belli etmeden yaamanz gerektiren bir dnyada geer. nsanlarn vampirlerin varln bilmesi gizlenmelidir. Ayrntl bilgi iin bkz. Vampire: The Masquerade.

Delphi Yaztlar: Ay Tanras Selene


Gizemcilikle ilgilenenler arasnda Vampir ncili olarak da bilinen Delphi Yaztlarnn Yunan mitolojisinin efsanevi Delphi kahinine ait olup olmad ya da tarihsel bir deer tayp tamad bilinmiyor. Yaztlarn iinde yer alan bir blm, zellikle vampirlerin mitolojik kkenine ve nasl ortaya ktklarna k tutan bir ak hikayesinden oluuyor. Tanra Selenenin antik Yunan mitolojisindeki hikayesinden farkl bir izgide ilerleyen bu hikayeye gre, ilk vampir ay ve av tanras Artemis tarafndan yaratlyor. Metnin tamamna ulamak iin bknz.Delphi Yaztlar: Ay tanras Selene

Carl Gustav Jung ve Vampirlerin Kayna


Psikiyatrinin babas Carl Gustav Jung, kolektif bilinalt kuramnda insanln ortak bir ruh alannda veya frekansnda bir btn olduunu veya iletiimde olduunu savunur. Kolektif bilinalt zamann balangcndan beri insanlk tarafndan paylalmakta, ilkel anlar ve rnek tavrlar yani arketipleri iermektedir. te bu rnekler, insanlar eitli biimde etkiler: Hayallerde, ryalarda, dini inanlarda, mitlerde, sanatta ve folklrde belirir. Jung'un bu kuramna gre, vampirler de kolektif bilinaltndaki arketiplerden biri olarak yorumlanabilir. [kaynak belirtilmeli]

Efsane : dem ile Havva'nn ocuu Kain


Ve Tanrnn kendisi, Uriel'n azndan Kain'e son ve en byk lanetini verdi: "Sen ve senin ocuklarn, bu diyarda gezdii srece karanla tutunacaklar. Sadece kan iecekler. Sadece kl yiyecekler. Bir l gibi yaayacaklar, fakat lmeyecekler. Son gnlere kadar dokunduunuz her ey yok olacak!" Bu lanetle Kain ac bir lk att, gzlerinden kan geliyordu. Kan bir kabn iine doldurdu ve iti. Kafasn kaldrdnda Cebrail karsnda duruyordu. Frtna sonras sessizliinin verdii yankyla: "dem'in olu, Havva'nn olu; babamn balaycl sandndan ok daha byk. imdi bile affedilmeye bir yol ald. Bu yola "Golconda" diyeceksin. ocuklarna ondan bahset, nk sadece bu yolla yeniden kta yryebileceksiniz."

7
Smer mitolojisinde yer alan Eme-Enten ve Lahar-Atan hikayesinin bir benzeri olarak, Adem ve Havvann ilk oullar olan Habil (Abel) ve Kabilin (Cain) hikayesi ncilin ilk blmn oluturan Eski Ahitte yer alyor. Hikayeye gre Tanrya adak adayan iki kardeten yalnzca Habilin ada kabul grr, bunun zerine Kabil duyduu kskanlkla kardei Habili ldrerek lanetlenir ve kyamet gnne dek durmadan yeryzn dolamak zorunda kalr. Kabil kardeini ldrdn anlayan insanlarn onu da ldreceini syleyince Tanr onun bedeninde lanetli olduunu gsteren bir iz brakarak yle buyurur: "Her kim Kabil'i ldrrse, intikam yedi kat fazlasyla onun zerine olsun". Bylece Kabil ilk katil ve ilk lmsz olarak dnyay dolar. ncilde bahsedildiine gre Kabilin ocuklar da olur, bir ehir kurarak ona olu Hanokun adn verir. Gnmzde bu ehrin Urfa olduuna inanlyor. Kuranda da ayrca Maide suresi iinde isimleri belirtilmeksizin Ademin ilk oullar arasnda geen bu hikayeye yer verilmitir. Kabilin hikayesinin geri kalanna kutsal kitaplarda deil ama Lilith ya da Enochun kitab gibi doruluu kilise tarafndan kabul edilmeyen kimi eski kitaplarda yer verilmi. Bu kaynaklara gre, Kabilin yaptklarnn cezasn ekmesi iin tad lml ruhundan mahrum brakld ve dier lmller gibi dnya nimetlerinden yiyemedii anlatlyor. Kabilin daha sonra Ademin ona boyun emeyi reddettii iin srgn edilen ilk kars Lilith ile birletii ve Kzldeniz civarnda Nod adnda bir kente yerletii belirtiliyor. brani mitolojisinde kabuslarn kraliesi ve tm iblislerin anas olan Lilithin hibir ey yiyemeyen Kabili hayatta tutmak iin ona kendi kanndan verdii ve bylece kendi soylarnn ilk vampirleri oluturduuna inanlyor. Gnmzde de pek ok vampir yksnn temelinde Kabil veya Lilithe gndermeler yaplmaktadr.

Dini Metinlerde Vampirlik: Yehuda'nn haneti


Judas scariot, (scariot latince katil anlamna gelmektedir) olarak bilinen Yehudann da ncilde ad geen ilk vampir olabileceine inanlyor. Geleneksel vampir inanna gre vampirlerin ha ve gme kar hassasiyet gstermelerinin nedeninin de bu hikayeye dayand dnlyor. Yehuda, geleneksel Hristiyan inancna gre sa peygambere ihanet ederek onu otuz gm sikke karlnda ele veren bir havarisidir. Yehudann nasl ldne dair ok farkl inanlar bulunmakla birlikte, bunlar iinde en bilineni Yehudann say armhta grerek duyduu vicdan azab ve korkuyla kendini asarak intihar etmesidir. te yandan ncilde ya da dier kutsal kitaplarda vampir szc hi kullanlmamtr. Farkl kltr ve inanlardaki vampir inanlar iin bknz.Vampir Tanrlar

Vlad Tepes Portresi

Kaza oturtulan insanlar

Vlad Tepes
III:Vlad nam dier Kont Drakula,1444'te, 13 yandayken kardei Radu ile beraber, devirme olmas amacyla Edirne'ye getirilmitir. 1447'de babas II. Vlad Dracul ve aabeyi Mircea'nn Macarlar'la sava srasnda lmesinin ardndan; Macarlar tarafndan Eflak'n bana getirilen II. Vladislav' devirmesi iin 1448'de yanna bir de ordu verilerek salverilir. Kardei Radu Osmanllarla kalmay tercih eder. Vlad, kraliyet ailesinin dman kolundan olan II. Vladislav' devirir ama tahttaki ikinci aynda yine Macarlar tarafndan Bodan'a srlr, II. Vladislav tekrar baa geer. sene sonra, 1451'de Bodan prensi Bogdan'n ldrlmesini frsat bilerek Eflak'a dner. Geen sre zarfnda II. Vladislav Macar komutan Jnos Hunyadi'ye ihanet ederek Osmanl tarafna gemitir. Dracula'ya da Macarlar'n tarafna gemek der. 1456'da Jnos Hunyadi ikinci Srbistan seferine karken Vlad da ikinci Eflak seferine kar, II. Vladislav' ldrr ve baa geer. Bu olaydan sonra mehur ikenceleri balar. Tahta geer gemez ilk yapt ilerden birinin lkesinde yoksul insan kalmasn diye dilencileri ve yoksullar toplayp bir yemek vermek, ardndan da hepsini diri diri yakmak olduu sylenir. 1456'dan 1462'ye kadar sren alt senelik hkmdarl srasnda kadn, ocuk demeden; kimi kaynaklara gre 40 binden kimilerine greyse 100 binden fazla insan ldrtmtr. 1462'de Osmanl mparatorluu'nun Eflak' topraklarna katmas zerine kamak zorunda kalr, yardm bekledii Macar Kral kendisini zindana atar. Osmanllar, Eflak'n bana Vlad Tepes'in kardei Radu'yu getirir. Radu 1473'e kadar tahtta kalr. 1475'teki lmne kadar geen iki senelik srede ise, rakip aile Danestiler'den yal Baarab ile Radu arasnda tam alt kere el deitirir . Radu'nun lmnden sonra bir buuk sene kadar aralksz tahtta kalan Basarab'n saltanat, Macar krallnn desteini almay basarp 3. Eflak seferine km olan Vlad Tepes tarafndan bozulur. Kazkl, Moldova ve Transilvanya ordularnn da desteiyle 3. kez, ancak ilki gibi yine yalnzca iki aylna tahta kar. Ordularn Transilvanya'ya hareketini frsat bilen Osmanllar, Kazkl'y devirir. Rivayete gre ldrlp ba stanbul'a getirilmi, vcudu Snagov'da bir manastra gmlmtr. Ancak

9
manastrda 1931'de yaplan kazlarda mezarn bo olduu grlmtr. 1897 ylnda Bram Stoker lmsz eseri Dracula'da Kazkl'y Kont Drakula adyla diriltmitir.

Elizabeth Bathory
Macaristan Krallnn en nl soylu ailelerinden biri olan Bathory ailesinden gelen Kontes Elizabeth Bathory, tarihin en kt hretli kadnlar listesinde kukusuz ilk sralarda yer alyor. Bathory, 54 yllk yaam boyunca iledii korkun cinayetler nedeniyle de dnyann en nl kadn seri katili nvann tayor. 15 yandayken evlendirildii kocas Ferenc Ndasdynin lmnden sonra su orta hizmetileriyle birlikte yzlerce (sylentiye gre 650) gen kzn iknce edilerek ldrlmesinden sorumlu tutulan Bathory, mrnn kalan 4 yln kendi atosu olan Csejtede kk bir odaya hapsolmu bir ekilde geirdi. Cinayetleri bizzat ilettii yardmclar korkun cezalar alrken Bathory bir soylu olduu iin ne yarg nne kartlm ne de sz konusu sulardan hkm giymitir. te yandan Csejte atosunda kaps tulalara rlen bir odada unutulmaya terk edilen kontesin adn anmak bile yasaklanmtr. Bathorynin genliini koruyabilmek amacyla bakire kzlarn kanlaryla banyo yapt sylentileri onun uzak bir akrabas saylabilecek Wallachia prensi Vlad Tepe gibi bir vampir olduuna inanlmasna yol amtr. Macarca ismiyle Erzsbeth Bthory, 1560 ylnda dodu ve ocukluunu Ecsed atosunda geirdi. Macaristann Osmanllar ve Avusturyallarla gerekletirdii savalarn yaand bu dnemde Bathory Latince, Almanca ve Yunanca dillerini iyi derecede bilen bir Protestan gen kz olarak yetitirilmiti. Acmaszlyla hret kazanan kuzeni Transilvanya prensi Stephen gibi Elizabeth de ocukluundan itibaren ani fke nbetleri geirmekteydi. Aratrmaclar bunun aileden gelen genetik bir bozukluk olduuna ve Bathorynin epilepsi hastas olma ihtimaline inanyor. Gnmzdeki tarih uzmanlar ve psikiyatrlar Bathorynin ayn zamanda cinsel kimlik bozukluuna da sahip olduunu belirtiyorlar. Henz 14 yandayken hamile kalan Elizabeth, sylenene gre kadn ya da erkek istedii herkesle birlikte olabilmekteydi. te yandan Bathorynin kimi akrabalarnn da sicili pek parlak deildi. Halasnn lezbiyen bir cad, amcasnn eytana tapan bir simyac ve erkek kardeinin ise birlikte yalnz kalnmaktan korkulan bir cinsi sapk olarak tannmas Bathorynin evresinde yknecei yeterince kt rnek olduunu gsteriyor. te yandan ocukluundan beri Elizabethle ilgilenen bakcsnn da kara byyle uraan ve ayinlerinde kk ocuklar kurban etmekten ekinmeyen biri olduunu da eklersek Bathorynin bu durumda bir seri katile dnmemesi neredeyse imkanszd. Elizabeth, evlendikten sonra kocasnn evlilik hediyesi olan Csejte atosuna yerleti. ato etrafndaki birbirine bitiik 17 ky ve tarm

10
arazileriyle evriliydi ve Kk Karpat dalarnn kayalklar zerinde ykseliyordu. Kocasnn srekli savata ve evden uzakta oluu Bathoryi ticari ve politik konularla ilgilenmek zorunda brakmt. Tarihilere gre Bathory bu konuda da olduka baarlyd. te yandan Bathory gzelliiyle vnmek, aynalar karsnda zaman geirmek ve gnde neredeyse be defa kyafet deitirmekten de geri kalmyordu. Bathorynin babasndan ve kocasndan rendii acmaszl sarayndaki hizmetilere gstermesi ise en sradan urayd. Yalanmaya baladn dnd andan itibaren cildini yenileyebilmek iin kendini farkl bylerle uramaya verdii de biliniyor. te yandan Bathorynin blgedeki savata aresiz kadnlarn koruyuculuunu stelendii sylentileri de var. rnein Bathory, kocas Osmanllarn eline esir den bir kadn ya da kz tecavze urayp hamile braklan bir kadn iin politik hnerlerini sergilemekten ekinmemiti. Dier yandan atosunun bir blmnde istemeden hamile kadnlarn ocuklarnn drld de biliniyor. Bathory bunlar kukusuz daha fazla gen kz ldrebilmek iin yapt dnlyor. nceleri sadece kyl kzlarn katlederken kocasnn lmnden sonra artan kan arzusu bu seri katilin soylularn kzlarna da gz dikmesini salyor. Bylece grg ve terbiye renmeleri iin sarayna kabul ettii kzlarn tamam srra kadem basyor. te yandan blgedeki kz karma olaylar da artyor. Saray evresindeki dedikodular ayyuka ktnda kraln emriyle grevlendirilen Gyrgy Thurz atoya incelemeye geliyor ve yaklak 300 kiilik bir tank ordusu dinlendikten sonra korkun gerekle yzleiyor. Kraln Bathroynin kocasna olan borcu nedeniyle eyleme getii ve bylece Bathoryden kurtulmak istedii de bir baka korkun gerekti. Bugne dek Elizabethin susuzluunu savunanlar krallk tarafndan gerekletirilen bir komploya kurban gittii ve bir Protestan olmann cezasn ektiini ne sryor. Elizabeth Bathory, zellikle kocasnn lmnn ardndan ikence yntemlerini giderek artrmt. Psikologlar Bathorynin yalandka artan akl hastalnn bu dnemde iyice ktletiini iddia ediyorlar. yi deme vaatleriyle kandrlan ya da karlan gen kzlar mahzene kapatlyor ve bedenleri tannmaz hale gelene dek dvlyor, sonra da yaklyor ya da paralanyordu. Kurbanlarn lesiye dvld, ala terk edildii, canl olarak yakld, inelerle ikenceye urad, kn darda zerlerine su dklerek donmaya brakld, yzlerinin, kollarnn ve cinsel organlarnn srld ve cinsel anlamda tacize uradklar da biliniyor. Bathorynin bu korkun ikencelerini 1585 ylndan 1610a kadar sahip olduu tm atolarda gerekletirdii ortaya kmtr. 650 kiilik kurban saysna Bathorynin hala hkmet arivlerinde sakl olduuna inanlan gnlk ve mektuplarndan ulalmtr. Bathory, bir seri katil olarak ok da becerikli saylmazd, bir asil olmasnn avantajlarn sonuna kadar kullanm fakat iledii cinayetlerin zerini rtmek konusunda da yeterince titiz davranmamtr. Tm bu imtiyaz ona sadece mahkeme aamasnda yaramtr, yarglanmadan doruca

11
kendi atosunda mebbet hapse konulmutur. te yandan kraln Bathory'e borcunu demesine gerek kalmad hkmne de varlmtr. Bathory, Csejte atosunda l bulunduunda odasnda el srlmemi pek ok kap yemek bulunuyordu, bu nedenle tam lm tarihi bilinemiyor. nce Csejte kilisesinin bahesine gmlen cesedi Csejteli kyllerin ayaklanmas sonucu Ecseddeki Bathory aile kabristanna defnedilmek zere buradan tanmtr. Kontes Bathory denince aklmza gelen kan banyosunun bu efsaneye sonradan eklendiini de belirtelim. Bathory aleyhine ifade veren tanklardan hibiri bir kan banyosundan sz etmedii ve bunun sadece Transilvanya vampir inanyla alakal olarak uydurulmu olduu bilinmektedir. Bathorynin hikayesi farkl perspektifler ya da kurgusal olaylar ieren pek ok filme de konu olmasnn yansra sulandrlarak Kontes Dracula ve benzeri filmlerin yaplmasna da esin kayna olmutur.

Kaynaklar

stanbul Gizemleri (kitap) , Giovanni Scognamillo , Mart 1993 basks Altn Kitaplar yaynevi Fenomen (dergi) , Ekim 1996, 7.says Focus (dergi) , Ekim 1998 says StreetPoet.Stories, vampir temal blog. Film kapa : Bram Stoker'dan Dracula 1992 Columbia Industries Inc, 1993 Columbia Tristar Home video , Trkiyedeki datm hakk Palermo filmcilik Sayfada kullanlan (Drakula film kapa hari) resimler ve yazlarn bir ksm halka ak internet sitelerinden toparlanmtr.

Dipnotlar
1.^ lber Ortayl, mparatorluun En Uzun Yzyl, 25. Bask, Sayfa 38 2.^ Trk Sylence Szl, Deniz Karakurt

D balantlar

http://www.vampirokbalja.com Jim Steinman-Michael Kunze: "Dance of the Vampires" musical (2007 Budapest) http://www.dracula-museum.de/ http://www.bathory.org/ Yukardaki yazlarn bir ksm ngilizce orijinalinden alnp Trkeye evrilmitir. Yazan : Adrian Nicholas McGrath eviren : Kristin Demirci