DEVLET K‹TAPLARI

ÜÇÜNCÜ BASKI
........................, 2012

M‹LLÎ E⁄‹T‹M BAKANLI⁄I YAYINLARI ..........................................................................: 4889
DERS K‹TAPLARI D‹Z‹S‹ ................................................................................................: 1473
12.?.Y.0002.4030
Her hakk› sakl›d›r ve Millî E¤itim Bakanl›¤›na aittir. Kitab›n metin, etkinlik, soru ve
flekilleri k›smen de olsa hiçbir surette al›n›p yay›mlanamaz.

ED‹TÖR
Doç. Dr. ‹smail Hakk› DEM‹RC‹O⁄LU
PROGRAM GEL‹fiT‹RME UZMANI
Meryem ERASLAN
D‹L UZMANI
Nazl› YILDIZ
ÖLÇME DE⁄ERLEND‹RME UZMANI
Dr. Nurcan ATEfiOK DEVEC‹
GÖRSEL TASARIM
Hatice C‹VC‹R
‹hsan TÜRK
Nuri Özgür ÜNAL
REHBERL‹K UZMANI
Nurten ÖZBAN

ISBN 978-975-11-3420-2

Millî E¤itim Bakanl›¤› ‹lkö¤retim Genel Müdürlü¤ü taraf›ndan haz›rlanm›fl, Talim ve Terbiye Kurulunun
18.12.2009 gün ve 292 say›l› karar› ile ders kitab› olarak kabul edilmifl, Destek Hizmetleri Genel
Müdürlü¤ünün 19.03.2012 gün ve 3398 say›l› yaz›lar› ile üçüncü defa 219.873 adet bas›lm›flt›r.

.

.

.

DERS K‹TABI .

.......................................................... 26 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ............................................................................ 56 8 .................................................. 44 KURTULUfiTAN KURULUfiA .. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? ...... ÜN‹TE: GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM .................................... 30 2...................... 42 KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z .......‹Ç‹NDEK‹LER SAYFA ‹Ç‹NDEK‹LER ............................................................... 10 1.......................................................................... 14 DUYGULARIMLA........................................................... DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM .......... 24 ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM ....... ÜN‹TE: KEND‹M‹ TANIYORUM ..................................................... 16 DUYGULARIMI....................................... 32 A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM .......................................................... 12 BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M ............................. 20 YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM ...................................... 46 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ..................................................................................................................................................................................................................................... 38 HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? ..................... 34 KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z ...................................................................................................................................................................................................................................................... 8 DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI ......................... 18 BAfiKALARINA SAYGILIYIM ......................................

....... 100 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ...................................................................................................... ÜN‹TE: ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME ...................................................................................................................................................... 96 B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR ........... 80 4.................................................. 90 B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? ........................ DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI .................................................................................... 102 9 ........................................ 76 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ............................................. 82 ‹HT‹YAÇ MI....................................................................................................................................... ‹STEK M‹? ......... 74 GÜVENL‹ YAfiAM .................. 58 ‹ZC‹ KAMPINDAYIZ ....................................................................................................................... 60 KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ ................................................‹Ç‹NDEK‹LER 3.. 64 HAVA NASIL ORALARDA? ............. 66 ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z .................................................... 92 ÜRET‹M.............................................. 70 EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER .................................................................................... 86 ALIfiVER‹fiTEY‹M ...................................................................................................................................................................................... 84 KAYNA⁄IM NE? ..... ÜN‹TE: YAfiADI⁄IMIZ YER .................................................

Konuyla ilgili görseller ve açıklamaları yer alır.DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI Konuya içeriğini yansıtan başlık verilmiştir. Konuyla ilgili gazete haberleri yer alır. Konuyla ilgili kitap. Konuyla ve görsellerle ilgili sorulara bu bölümde yer verilmiştir. dergi gibi kaynaklardan alınan bilgiler bu bölümdedir. Konuyla ilgili yeni ve açıklayıcı bilgilere bu bölümde yer verilmiştir. Kavramlar. Konu ile ilgili bilgilerinizi kontrol etmek ve konuya ilginizi çekmek için hazırlanmıştır. konunun daha iyi anlaşılması için kullanılan kelimelerdir. Ünite sıra numarasını gösterir. 10 .

11 . konuyla ilgili etkinliğin çalışma kitabındaki sayfa numarasını gösterir. Konuyla ilgili Anayasa maddeleri bu bölüm içinde verilmiştir. Bu işaret.DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI Ünite ile ilgili sorulara bu bölümde yer verilmiştir. Konuyla ilgili internet haberleri yer alır.

12 .

Kimlik belgenizde hangi bilgilerin bulundu¤unu inceleyiniz. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? • BAfiKALARINA SAYGILIYIM • YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM • ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar Benzerlik ve farkl›l›k Davran›fl Duygu Düflünce Hoflgörü Kan›t Kimlik Kronoloji Sorumluluk HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. Geçen bir y›l içinde yaflad›¤›n›z önemli olaylar› gün. “Baflkalar›n›n duygu ve düflüncelerine sayg› duymal›y›z. ay ve y›l belirterek s›raya koyunuz. Bu olayla ilgili duygu ve düflüncelerinizi söyleyiniz.1. Haberleri ve bu haberlerle ilgili duygu ve düflüncelerinizi arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. Sizin için önemli bir olay› anlat›n›z.” denilince ne anl›yorsunuz? Örnek veriniz. Onunla benzer ve farkl› yönleriniz nelerdir? 2. 4. Duygu ve düflünceleriniz aras›nda nas›l bir iliflki vardır? 3. 6. Kendinizi ve en yak›n arkadafl›n›z› tan›t›n›z. DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM • DUYGULARIMI. 13 . ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM KONULAR • BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M • DUYGULARIMLA. 5. Televizyonda bir haber bülteni izleyiniz. Sizde farkl› duygu ve düflünceler oluflturan haberleri tespit ediniz.

Çok istedi¤im hâlde futbol oynayam›yorum ama iyi bir futbol izleyicisiyim. Bofl zamanlar›nda her ikisi de bulmaca çözer. Murat satranç oynamay›. Murat’›n siyah gözleri var. esmer tenli ve düz saçl›y›m. ‹nsanlar aras›nda ne kadar benzer yön olsa da herkesin kendine özgü özellikleri vard›r. bulmaca çözerim. her iki taraf›n da hofllanaca¤› bir etkinli¤e karar vermek gerekebilir. Kardefller hatta ikizler bile birbirine t›pat›p benzemez. Küçükken geçirdi¤im bir trafik kazas›nda sa¤ baca¤›m k›r›ld›. farkl› etkinlikler yapmaktan hofllanabilir. Hayvanlar› çok severim. F›rat resim yapmay› sever. Peki. sar› saçl› ve beyaz tenliyim. Murat ile F›rat’›n benzer ve farkl› özellikleri nelerdir? F›rat’›n ela. Çal›flma Kitab› 14 13 . Ela gözlü. Hatta her birey bofl zamanlar›n› de¤iflik faaliyetlerle de¤erlendirmek isteyebilir.BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M Kendinizi baflkalar›na nas›l tan›t›rs›n›z? Ben Murat. renk bak›m›ndan farkl›l›k gösterirler. Bofl zamanlar›mda arkadafllar›mla futbol. Özellikle grup hâlinde bir etkinlik yap›lacaksa ortak noktada buluflmak. satranç oynar›m. Bütün insanlar boy. Bir y›l sonra sa¤l›¤›ma kavufltum ama baz› hareketleri tam olarak yapam›yorum. Çekingen biriyim. zevkleri ve yetenekleri de farkl› olabilir. bulmaca çözerim. bireyler sadece gözle görülen özellikleriyle mi birbirlerinden ayr›l›rlar? Bireylerin be¤enileri. Benzerlik ve farkl›l›k Ben F›rat. Boyum yafl›tlar›mdan daha uzun. Çok çabuk arkadafl edinirim. 10 yafl›nday›m. Bofl zamanlar›mda resim yapar›m. 10 yafl›nday›m. Kalabalık ortamlarda rahat edemem. Siyah gözlü. a¤›rl›k. Arkadafl canlısı biriyim. Evde evcil hayvan besliyorum.

Futbol oynayaca¤›z. Sen de
tak›mda olmak ister misin?
‹sterim ama ben futbol
oynayam›yorum.
Özür dilerim, unutmuflum. Ben
de baflka zaman oynar›m. ‹stersen
sana satranç ö¤reteyim.

Çok sevinirim.

Siz Fırat ya da Murat’ın yerinde olsaydınız nasıl davranırdınız? Neden?
Baflkalar›n›n bizden farkl› özelliklerine ve tercihlerine sayg› göstermeliyiz. Çünkü birbirimize
benzeyen yönlerimiz oldu¤u kadar benzemeyen yönlerimiz de vard›r. Bireyin kendine özgü,
baflkalar›nda olmayan özelliklerine bireysel özellik denir. Bireysel özellikler fiziksel, duygusal
ve zihinsel olmak üzere üçe ayr›l›r. Fiziksel özellikleri d›fl görünüfle bakarak anlayabiliriz.
Ya duygusal ve zihinsel özellikleri nas›l anlayaca¤›z?

Foto¤raf› inceleyerek ö¤rencilerin hangi özelliklerini ö¤renebilirsiniz? Örnekler veriniz.
Çal›flma
Kitab›

15

14

15

1. ÜN‹TE

Ayn› s›n›fta okuyan F›rat’la Murat hafta sonlar› zaman zaman birlikte ders çal›fl›rlar,
bazen de bulmaca çözerler. Bu hafta sonu Murat’›n farkl› bir önerisi vard›r:

DUYGULARIMLA, DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM

Okulunuzun aç›ld›¤› gün yaflad›¤›n›z duygular› anlat›n›z.

Duygu
Düflünce

Olcay ve ailesi akflam yeme¤ine oturmufllard›. Televizyonda da ana haber bülteni
vard›. Annesi, “Çorban› bitirdiysen taba¤›n› ver de ›spanak yeme¤i koyay›m.” dedi.
Ispanak yemek istemeyen Olcay, baflka ne yemek oldu¤unu sordu. Sofradaki yemeklerin
hiçbirini sevmiyordu. O s›rada televizyon ekran›na gözü iliflti. Afrikal› çocuklar s›raya
girmifller, ellerindeki bofl tabaklar› uzatm›fllar, bir lokma yiyecek konmas›n› bekliyorlard›.
Olcay bo¤az›na bir fleylerin dü¤ümlendi¤ini hissetti. K›s›k sesle “Biraz ›spanak alabilir
miyim?” dedi. Yeme¤ini yemeye çal›fl›yordu ama lokmalar› bir türlü yutam›yordu.
“Benim be¤enmedi¤im yemeklerin onlar belki tad›n› bile bilmiyorlar. Ben çok flansl›y›m.
Onlar aç, ben yemek be¤enmiyorum.” diye akl›ndan geçirdi.
Yerinden kalkt›, lavaboya gitti. Aynaya bakt›. Gözünden akan bir damla yafl› sildi.
Ellerini, yüzünü y›kad›. Daha sonra yemek masas›ndaki yerine oturdu. Ispanak
yeme¤inden bir lokma daha ald›. Ispana¤›n tad› ona her zamankinden lezzetli geldi.
Olcay hangi duygular içindedir? Olcay’›n duygular›yla düflünceleri aras›nda nas›l
bir iliflki var?
16

Duygularımla düflüncelerim aras›nda
bir iliflki var.

Durumlar

Duygum

Düflüncem

K›zg›nl›k

Arkadafl›m benden izin almal›yd›.

Mutluluk

Yak›nda a¤abeyime kavuflaca¤›m.

* Afrika’da çocuklar yetersiz
besleniyorlar.

Üzüntü

Yeterli ve dengeli beslenmek onlar›n
da hakk›d›r.

* Asansörde kapal› kald›m.

Korku

Havas›zl›ktan bay›labilirdim.

* Arkadafl›m silgimi benden izinsiz
alm›fl.
* Hafta sonu a¤abeyim askerden
dönecek.

Siz aynı durumları yaflasaydınız, hangi duygu ve düflünceler içinde olurdunuz?
Bir olay ya da durum karflısında farklı duygu ve düflünceler yafladı¤ınız oldu mu?
Neden?
Okulun basketbol tak›m›na seçilemedim. Çok üzgünüm. Seçmeler s›ras›nda üst üste hatalar yapt›m. Boyum
biraz daha uzun olsayd› daha iyi oynard›m, diye düflünüyorum. Basketbol oyuncusu olmak istiyorum. Ama çok korkuyorum. Çünkü boyum üç y›la kadar 10
cm uzamazsa basketbolcu olamam.

Ö¤retmenim duvar gazetesi ç›karmak için beni görevlendirdi. Çok sevindim. Zaten yazmay›, okumay› çok seviyorum. ‹leride gazeteci olmak istiyorum.
Bir gazeteci olarak k›z arkadafllar›m›n
okula devam etmeleri için mücadele
edece¤im. Gazetemde, okula gitmek
isteyen arkadafllar›m›n sesi olaca¤›m.

Konuflma balonlar›nda yer
alan, birbirleriyle iliflkili duygu
ve düflünce ifade eden cümlelerin alt›n› farkl› renkteki kalemlerle çiziniz.
Çal›flma
Kitab›

17

16

1. ÜN‹TE

Yaflad›klar›m›z, gördüklerimiz bize öfke, korku, sevgi, i¤renme, üzüntü, zevk, flaflk›nl›k,
utanç ve mutluluk gibi duygular› yaflat›r. Yaflad›¤›m›z duygular akl›m›zdan geçenleri yani
düflüncelerimizi etkiler. Bazen de düflüncelerimiz bize farkl› duygular yaflat›r. 4. s›n›f
ö¤rencisi Sema’n›n bu konuda söylediklerini okuyunuz.

DUYGULARIMI. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? Çok sevdi¤iniz bir eflyan›z› kaybetseniz hangi duyguyu yaflars›n›z? Yaflad›¤›n›z durumla ilgili düflüncelerinizi nas›l anlat›rs›n›z? Davran›fl Ya¤murlu bir havada kendinizi nasıl hissedersiniz. Ormanlar›m›z bizim akci¤erlerimiz. Çok sevimliler. Orman yang›n› görünce çok üzülüyorum. Umar›m evin içinde kimse yoktur. ormanda yaflayan canl›lar›n ölmesine de sebep oluyor. Belli ki bu tak›m yapt›klar› maç› kazanm›fl. 18 . Ben bu evin içinde olsam çok korkard›m. Kedileri ben de seviyorum. Yang›n. Bu nedenle ormanda asla atefl yakmamal›y›z. ne düflürsünüz? Ya güneflli havada? Yaflad›¤›m›z ve karflılafltı¤ımız olaylar bize farkl› duygular yaflat›r. s›n›f ö¤rencisi Ömer’in sayfada yer alan foto¤raflarla ilgili duygu ve düflüncelerini ifade etti¤i cümleleri okuyunuz. Siz de foto¤rafla ilgili duygu ve düflüncelerinizi söyleyiniz. Evde kedi beslemeyi çok isterim. oyuncular çok mutlular. Peki. zihnimizde farkl› düflünceler oluflturur. duygu ve düflüncelerimizi nas›l ifade ederiz? 4.

düflünce ve davranıfllarımız arasında nasıl bir iliflki vardır? DURUM DÜfiÜNCE S›navday›m. Yüz ifadelerimiz. ne düflünür. Kayg› Sorular› do¤ru S›k›nt› dürüst okumadan E¤er düflük not al›rsam Umutsuzluk cevaplamaya çasonra düzeltemem. Kendimizi baflkalar›na do¤ru ifade edebilmek için duygu ve düflüncelerimizle davran›fllar›m›z›n uyumlu olmas› gerekir. l›flmak Çal›flma Kitab› 17 Siz yukar›daki durumda olsan›z hangi duyguyu yaflar. S›nav kayg›s› yafl›yo.Rahatlama Sorular› daha rum. DUYGU DUYGU DAVRANIfi DAVRANIfi Hata yapmamal›y›m. Hata yapmam hiçbir fley yapamayaca¤›m anlam›na gelmiyor. nas›l davran›rs›n›z? 19 . DURUM DÜfiÜNCE S›navday›m. Düflünce Duygu Davran›fl Yandaki flekli ve afla¤ıdaki tabloları inceleyiniz. Ancak bunun do¤al dikkatli okuyup cevaplamaya çabir duygu oldu¤unu biliyol›flmak rum. Duygu.1. Asl›nda bunlar›n hepsi bizim baflkalar› taraf›ndan gözlenebilecek eylemlerimiz. el kol hareketlerimizle de duygu ve düflüncelerimizi anlatabiliriz. ÜN‹TE Yukar›daki yüz ifadeleri hangi duygular› yans›t›yor? Duygu ve düflüncelerimizi sadece konuflarak ya da yazarak ifade etmeyiz. yani davran›fllar›m›zd›r. ses tonumuz. Yapt›¤›m fleyi önemsedi¤imi gösteriyor. beden duruflumuz.

Sina teneffüste toplanırlar ve bafllarlar neler yapabileceklerini konuflmaya (Konuflmalar› numara s›ras›na göre okuyunuz. Arkadafllar›n›z›n sizin düflüncenize kat›lmad›klar›n› nas›l ifade etmelerini isterdiniz? Hoflgörü Sorumluluk Selma Ö¤retmen Cumhuriyet Bayramı kutlamaları için bir gösteri hazırlamak ister.BAfiKALARINA SAYGILIYIM Ö¤retmeniniz size bir soru sordu.” der. Oya. Bu düflüncesini ö¤rencilerine açar. Di¤er dekorları nereden bulaca¤ız? 20 . diyelim. Kıvanç. Tam bu sırada teneffüs zili çalar. ‹çinde ne oldu¤u belli olmaz. Hikâyeyi hep beraber okuyalım. 6 Hatice: Kastamonulu fierife Bac›’n›n mücadelesinin anlat›ld›¤› hikâye kütüphanemizde vardı. Ö¤rencilerin ço¤unun parmakları havadadır. gelecek derste içlerinden birini seçelim. Selma Ö¤retmen. Hilal. Bence bu hikâyedeki olay› canland›rabiliriz. Hatice. 8 Sina: Hadi mermiyi sarıp sarmaladık. Arda. Arkadafllar›n›z›n baz›lar› soruya verdi¤iniz cevab› be¤enmedi. Ka¤nıyı da Belediye Müzesinden ald›k.). Sınıftan “Yaflasın!” sesleri yükselir. “Siz teneffüste ne tür gösteriler hazırlayabilece¤inizi düflünün.

Millî Mücadele’nin birçok kahramanı var. sorumluluklar› yerine getirirsek hiç de zor olmaz. be¤enmezsen sen de yeni bir öneri sunarsın. Aram›zda ifl bölümü yapar›z. Hepimiz üzerimize düflen görevleri. O bize bu konuda yardım eder. Ama sen dinlemeden itiraz ediyorsun. Bunlardan biri de Kastamonulu fierife Bac›. 2 Arda: Ne harika bir fikir! fiimdiden çok yoruldum. Ka¤n›y› nereden bulacaks›n›z? 7 Oya: Kastamonulu fierife Bac›’n›n hikâyesini babaannemden dinlemifltim. Belediye Müzesinde ka¤nı var. 5 Hilal: Arda lütfen hevesimizi kırma. Ben bir seçenek söyledim. ÜN‹TE 1 Hilal: Kısa bir tiyatro oyunu hazırlayalım. Daha kolay bir gösteri bulamaz mıydınız? 4 Arda: Bu oyunun dekorlar›n› haz›rlamak da zor. kahraman bir Türk kadını. Mermiler ıslanmasın diye bebe¤inin battaniyesini mermilere sarmıfl. yapılan fedakârlıkları anlatalım. . Beni saygıyla dinlersin.3 Kıvanç: Ben Hilal arkadafl›m›n görüflüne kat›l›yorum. Ama oyunda hepimize rol düfler mi? Tek kiflilik bir oyun olmasın. Ö¤retmenimizle konufluruz. Millî Mücadele sırasında yaflanan güçlükleri. O. 21 1.

Bu ne büyük sevgi! Bence bu oyunun en baflar›l› oyuncusu sen olursun.11 Hatice: K›vanç. 17 Kıvanç: Tamam tamam. Size de hiç flaka yap›lm›yor. Sana. 22 . Arda’yla mı yarıflıyorsun? Oya’nın morali bozuk. Bence Oya. ka¤nıya yatıralım. Üzgün rolünü çok iyi oynuyorsun. Kundaklayalım. sen de gerçekten bazen çok kırıcı oluyorsun. Arkadafl›m›z›n üzüntüsünü paylaflmam›z gerekir. 18 Hatice: Sorun ne biliyor musun? Baflkalarının duygu ve düflüncelerine saygı göstermemek. Sana yapılmas›ndan hofllanmadı¤ın bir davranıflı baflkalarına yapıyorsun. 10 Kıvanç: Oya’nın uykusu gelmifl. 16 Sina: Kıvanç. fierife Bac›’n›n bebe¤i olsun. babaannesi rahatsızmıfl. Biraz hoflgörülü olamaz m›s›n›z? 19 Kıvanç: ………….. Oya’ya davrandı¤ın gibi davran›lsa ne yaparsın? 13 K›vanç: Gözlerim yaflard›.

Ben sadece seni neflelendirmek istemifltim.. ÜN‹TE 15 Hilal : Üzülme.20 Hilal : Evet. 14 Arda: Geçmifl olsun Oya. Durgun ve üzgün görünüyordun. 21 Arda: ………………. birbirimize karfl› hoflgörülü olmal›y›z. ka¤nıyı çekecek öküzleri bulun da görelim. 9 Arda: Hadi bakal›m. Ancak baz› durumlarda davran›fllar›m›z›n anlay›flla karfl›lanmas›n›n veya görmezden gelinmesinin güç olaca¤›n› da unutmamal›y›z. Kıvanç ve Arda’nın yerinde olsanız ne söylerdiniz? Çal›flma Kitab› 23 18 1. dengesini kaybedip düfltü¤ü bile oldu. Babam onu bugün doktora götürdü. Hem böylece uykuyu çok seven bazı arkadafllarımıza da iyilik yapmıfl oluruz. umar›m bir fleyi yoktur. 12 Oya: Aklım babaannemde. Sürekli baflı dönüyor. . Ben size kolay bir gösteri yapalım demifltim.

Babaannem sen o zamanlar inci tanesi gibi difller ç›kar›yordun. Bu örnekte oldu¤u gibi yafladı¤ımız tüm olaylar belirli bir sırayla gerçekleflir. Y›l 2000 26 Eylülde do¤muflum. Bu do¤um günü kutlamas› da beni krefle al›flt›rma çal›flmalar›ndan biriydi. s›n›ftan bafllad›n›z. Elime geçirdi¤im her fleyi a¤z›ma götürüyormuflum. Semih Ünal’›n yaflam›ndaki önemli olaylar› kronolojik s›rayla anlatt›¤› metni okuyal›m. Kreflte çok e¤lenceli bir do¤um günü kutlamas› yaptık.YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM Sabah kalk›nca yapman›z gerekenleri s›rayla anlat›n›z. Y›l 2004 4 yafl›ndayken krefle bafllad›¤›m› hat›rl›yorum. Kronoloji ‹lkö¤retime 1. 24 15 Eylül 2004 Semih krefle bafllad›. Henüz foto¤raf çektirmeye al›flamam›fl›m. beflik gibi eflyalar alarak haz›rl›k yapm›fllar. s›n›ftas›n›z. s›n›f. Afla¤›da. ‹lk gün annemin arkas›ndan çok a¤lad›m. Annemle babam benim do¤umumu dört gözle beklemifller. Y›l 2001 Do¤duktan befl ay sonra oturmaya bafllam›fl›m. Yaflad›¤›m›z olaylar› gerçekleflme tarihlerine göre s›ralarsak kronoloji yapm›fl oluruz. Sonra 2. diyor. Görüldü¤ü gibi çok flaflk›n bir hâlim var. 3. 2000 26 Eylül 2000 Semih do¤du. . Emel Ö¤retmen beni krefle al›flt›rmak için çok u¤raflt›. 26 fiubat 2001 Semih difl ç›karmaya bafllad›. Benim için giysi. s›n›f ve flimdi 4. Krefle bafllad›ktan bir hafta sonra do¤um günümdü. Foto¤raftaki tulumumu daha sonra annem ihtiyac› olan bir yak›n›m›za vermifl ama patiklerim hâlâ duruyor.

1. ö¤retmenimi ve arkadafllar›m› çok seviyorum. ÜN‹TE Y›l 2005 Ana s›n›f›na bafllam›flt›m. 24 Eylül 2010 19 20 2012 Semih 4. Y›l 2007 Ö¤retmenimin elinden ilk karnemi ald›¤›m gündü. ay. Yafl›t›m birçok arkadafl›m olmufltu. Y›l 2010 4. Masallardaki krallar gibiydim.” demifltim. Siz de kendi yaflam›n›zdaki önemli birkaç olay› gün. Okuldaki sosyal faaliyetlere kat›l›yorum. Semih’in yaflam›ndaki önemli olaylar ve tarihlerini okuyunuz.” demesine çok k›zm›flt›m. 25 .” dedi¤imde ö¤retmenimin “Yemek yemezsen oyun oynayacak gücün olmaz.” dedi¤ini hiç unutmad›m. Arabalarla flehir turu yapt›k. Art›k okuyup yazabiliyordum. Eve döndü¤ümde ona karnemi gösterdim. Bafl›ma flapkam› giydim. “Aferin aslano¤lum.” demiflti. Okuma yazma ö¤renmeme benim kadar sevinen bir kifli daha vard›: hiç okula gidememifl olan babaannem. 29 Ocak 2007 Semih ilk karnesini ald›. Asl›nda karne heyecan›m karne gününden tam bir hafta önce bafllam›flt›. Okulumu. ‹lk gün tam oyuna dalm›flken ö¤retmenimin “Haydi yemek vakti. Çal›flma Kitab› 18 Eylül 2005 Semih ana s›n›f›na bafllad›. s›n›f ö¤rencisiyim. y›l belirterek anlat›n›z. Bu nedenle yeni enerji kaynaklar› keflfetmek için bilim insan› olmak istiyorum. daha oynamaya yeni bafllad›k.“ Ama ö¤retmenim. Asam› da elime ald›m. Ben de “Öyleyse hemen yemek yiyelim. Yak›n bir gelecekte yeni enerji kaynaklar›na ihtiyac›m›z›n olaca¤›n› biliyorum. Y›l 2008 Sünnet k›yafetimi giyerken çok heyecanland›¤›m›. biraz da korktu¤umu hat›rl›yorum. s›n›fa devam ediyor. Do¤al çevreyi korumak için faaliyetler yap›yoruz. 19 Temmuz 2008 Semih sünnet oldu. ‹zcilik kulübüne üyeyim. Süslenmifl yata¤›mda bir sürü oyuncak görmek beni çok mutlu etmiflti. O gün babannem benim en çok sevdi¤im tatl›y› yapm›flt›. Pelerinimi omzuma ald›m. Biraz rahatlam›flt›m.

ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM

Kaç tane kimlik belgeniz var? Onlar› hangi amaçla
kullan›yorsunuz?

Kimlik
Kan›t

Seda, yaflad›¤› ilçedeki halk
kütüphanesinde ö¤retmeninin verdi¤i
bir araflt›rma ödevi için kaynaklar› inceliyor. Kaynak incelemeye bafllamadan önce dikkatini çeken bir
hikâye kitab›n› ödünç al›p evde
okumak istiyor. Ancak kütüphane
görevlisi üye olmad›¤› için kendisine
ödünç kitap verilemeyece¤ini
söylüyor.
Sizce Seda’n›n kütüphaneye
üye olmak için ne yapmas› gerekiyor?
Sadece kütüphanede de¤il, sa¤lık kurulufllarındaki ifllemler, okul kaydı vb. ifller için de
kimlik belgesine ihtiyac›m›z var. Bu nedenle hepimiz bir hatta birden fazla kimlik kart›na
sahibiz. Nüfus cüzdan›, ö¤renci kimli¤i, spor kulübü kimli¤i ve kütüphane kimli¤i gibi.
Kimlik belgeleri içinde en önemlisi ve herkesin sahip oldu¤u belge nüfus cüzdan›d›r. Nüfus
cüzdan›nda sahibini tan›tan birçok bilgi yer al›r. Anne-baba adın›, medeni hâli, do¤um yeri
ve tarihini, kan grubunu nüfus cüzdan›ndan ö¤renebiliriz.

Nüfus cüzdan›n›z› inceledi¤inizde kendinizle ilgili hangi bilgileri edinebilirsiniz?
26

Nüfus cüzdan›mda ülkemin ad› yaz›yor. Ben
do¤unca babam beni nüfusa kaydettirmifl ve nüfus
cüzdan›m› alm›fl. Bu kimlik benim Türkiye Cumhuriyeti
Devleti’nin vatandafl› oldu¤umun kan›t›d›r.
On befl yafl›ma geldi¤imde
buraya foto¤raf›m yap›flt›r›lacak.

Nüfus cüzdan belgesinin s›ra
numaras›d›r. Nüfus cüzdan›m
de¤iflirse seri numaras› da
de¤iflir.

11 rakamdan oluflan T.C.
kimlik numaram hiç de¤iflmeyecek. Bu numara olmadan
devlet kurumlar›nda ve bankalarda ifllem yapamam.

Nüfus cüzdan›mda t›pk› bayra¤›m›zdaki gibi ay y›ld›z var.

Nüfus cüzdan›m›n ön yüzünde soyad›, ad›, baba ad›, anne
ad›, do¤um yeri ve tarihi gibi
bilgiler yer al›r.

Bu bölüm nüfusa kay›tl›
oldu¤um yeri gösterir.
Acil olarak kana ihtiyac›m›n
olaca¤› bir durumda kalabilirim.
Kan grubumun bilinmesi, kan
ihtiyac›m›n k›sa sürede giderilmesinde kolayl›k sa¤lar.

Bu bölümde, nüfus müdürlü¤ünde kimli¤imi veren yetkili
kiflilerin imza ve mühürleri
vard›r.

Çal›flma
Kitab›

21

Annenizin, baban›zın ve sizin nüfus cüzdanların›zda hangi bilgiler ortak olabilir?
Tahminlerinizi söyleyiniz.
27

1. ÜN‹TE

Ülkemizde kad›n ve erkek bütün vatandafllara birer nüfus cüzdan› verilir.
Sayfada, Özge Gürol’a ait nüfus cüzdan›n›n ön ve arka yüzü yer almaktad›r. Özge
Gürol’un nüfus cüzdan›nda yer alan bölümlerle ilgili aç›klamalar›n› okuyunuz.

‹çimizden Biri Atatürk

Bugünümüzü borçlu oldu¤umuz Atatürk’e
Soyad› Kanunu’ndan sonra yanda gördü¤ünüz nüfus cüzdan› verildi.
Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› inceledi¤inizde
onunla ilgili hangi bilgilere ulaflabilirsiniz?
Atatürk kiflisel özellikleriyle hayranl›k duyulan
bir insand›. O, vatan›n› ve milletini çok seven
bir önder, iyi bir komutan ve yönetici, çok yönlü
bir liderdi.
O, Kurtulufl Savafl›’nda ayn› amaç etraf›nda
birlefltirdi¤i halk›yla yurdumuzu düflman
iflgalinden kurtardı. Onun kararl›l›¤› ve mücadele
azmi bu savafl›n kazan›lmas›n› sa¤ladı.

Mondros Ateflkes Anlaflmas›’n›n imzalanmas›ndan sonra Mustafa Kemal ‹stanbul’a ça¤r›ld›.
Adana’dan tren yolculu¤uyla ‹stanbul’a gelen Mustafa Kemal’i yaveri Cevat Abbas karfl›lad›.
Cevat Abbas aralar›nda geçen konuflmay› flöyle anlat›yor: “fiehir ac›nacak hâldeydi. ‹stanbul,
düflman donanmalar›n›n limana girmelerinin yas›n› tutuyor, yas›na Mustafa Kemal’i de ortak
ediyordu. Mustafa Kemal ve ben motor ile denizin ortas›nda bulunan düflman donanmas›n›n
yak›n›ndan geçiyorduk. Mustafa Kemal’in dudaklar›ndan “Geldikleri gibi giderler.” cümlesini
iflitince anlaflman›n yaratt›¤› derin üzüntü ve umutsuzlu¤u unutmufltum. “Size nasip olacak,
siz bunlar› kovacaks›n›z Pafla’m!” dedim. Gülümsedi, kafas›nda biçimlenmeye bafllayan yurdu
kurtarma planlar›n› içinden geçiriyor gibi dald›, sonra “Bakal›m.” dedi.
Özer Ozankaya, Cumhuriyet Ç›nar›, s.120 (Düzenlenmifltir.)

Atatürk’ün “Geldikleri gibi giderler.” sözü onun hangi kiflilik özelliklerini göstermektedir?
Kurtulufl Savafl›’n› Atatürk’ün önderli¤inde
kazanan Türk milleti, savafl sonras›nda da onu
Türkiye Cumhuriyeti’nin yöneticisi olarak
benimsemifltir. Atatürk’ün gösterdi¤i hedefler
do¤rultusunda birçok yenilik gerçeklefltirilmifltir.
Yanda, “Baflö¤retmen” Atatürk’ü tahta bafl›nda
yeni Türk harflerini tan›t›rken görüyorsunuz.
Bu foto¤raf Atatürk’ün hangi özelli¤iyle iliflkilendirilebilir?
Hayat› savafl alanlar›nda geçmifl, büyük bir
mücadele vererek ülkemizin ba¤›ms›zl›¤›n›
sa¤lam›fl Atatürk ile ilgili afla¤›daki an›y› okuyunuz.
Gazi Mustafa Kemal bize kat›ld›¤› savafllardan
birini anlat›yor:
— Görüyorsunuz ya dedi. Birçok zaferler
kazand›m. Fakat bunlar›n en büyü¤ünden sonra bile
her akflam, savafl alanlar›nda kaybedilen bütün
askerleri düflünerek derin bir ac› duydum.
George BENNEB’in an›s›
Kemal Ar›burnu, Atatürk’ten An›lar, s. 85 (Düzenlenmifltir.).

28

.
Bu an›da
Atatürk’ün hangi kiflilik
özelli¤ini görmektesiniz?

— Tek ine¤imin sütünden kendi ellerimle yaptım Gazi Pafla. Sabiha Gökçen. yoksa bekçisi mi? Pafla gülümsedi. Seversen gene yapıp getiririm. Buralara bir defa yüzünü görmek. Atatürk’le Bir Ömür.Yafll› Kad›n ve Gazi Gazi Çiftli¤inde dolaflırken oldukça yafllı bir kadına rastladık. Elindeki de¤ne¤i yere fırlatıp Atatürk’ün ellerine sarıldı.149-150-151 (Düzenlenmifltir. Yafllı kadının elini tuttum. Otun güç bitti¤i. diye hep dua ettim durdum. Köylü kadın bu sözleri duyunca flaflkına döndü. Memleketi kurtaran kifliyi bir kez göreyim. — Ne sahibiyim ne de bekçisiyim. Pafla hemen orada bezi açıp peyniri yedi. Ankara’ya geceleyin geldim. — Neden sordun. — Tabi söyleyece¤im. — Merhaba nine. Atatürk’ün gözleri dolu dolu olmufltu. Bu topraklar Türk milletinin malıdır. iflte karflında duruyor. dedi. trene bindirdi.. Yafll› kad›n Ata’nın yüzüne bakarak k›s›k bir sesle. Sonra birlikte köflke kadar gittik. — Gazi Pafla’dan baflka bir iste¤in var mı? Kadının birden yüzü sertleflti. Sen efendi bir adama benziyorsun. Daha do¤rusu beze sarılmıfl bir köy peyniri. Bu an›dan Atatürk ve Türk halk›n›n hangi özelliklerine ulafl›labilir? 29 Çal›flma Kitab› 22 1. ona “Sa¤ ol Pafla’m!” demek için yola düfltüm. ÜN‹TE Atatürk’ün manevi k›z› Sabiha Gökçen’in afla¤›daki an›s›ndan Ata’m›zı daha yakından tan›yal›m. s. Çok duygulandı¤ı her hâlinden belliydi. O bizim vatanımızı kurtardı... — Muhtar niçin Ankara’ya gönderdi seni? — Gazi Pafla’mızı görmem için.. Atatürk attan inerek kadının yanına sokuldu. atın geç yetiflti¤i kavruk köylerinden birindeyim. Sonra köyüne götürün. Buranın bekçisi de Türk milletinin kendisidir. nereden gelip nereye gidiyorsun? dedi. Bunu Atatürk’e uzattı. iflte bu bizim insanımızdır. — Anacı¤ım. — Daha ne isteyebilirim ki. Giderken de kendisine benim bütçemden üç inek verin. bunu sana hediye getirdim. Ankara’ya geldim. Oradakilere flu emri verdi: — Bu anamızı alın. Bana dönerek flöyle dedi: — Görüyorsun ya Gökçen. seni buralara kadar koflturan Gazi Pafla yani Atatürk. Buraların sahibi misin. Yolu bilemedi¤imden akflamdan beri böyle kendimi oradan oraya vurup duruyorum. dedi. Benim köylüm. Attan indim. Gazi Pafla’yı bulaca¤ım yeri deyiver. Kadın flöyle bir duraklayıp. benim vefalı Türk anamdır bu. ‹kisi de a¤lıyordu. Ben Sincan’ın köylerindenim.). Çok be¤endi¤ini söyledi. . Sonra heybesinden küçük bir paket çıkarttı. Benim iki o¤lum savaflta flehit düfltü. burada iki gün konuk edin. fiimdi nereden gelip nereye gitti¤ini söyleyecek misin? Kadın baflını salladı. arma¤anım olsun. — Merhaba. Baflını pek a¤rıttım da. Bizim muhtar bana bilet aldı.

sa¤ yana¤›mda gamzem var. ………………………………………………………………………………………… ( ) 2. Üzgün bir kiflinin karfl›s›nda gülersek onun duygular›na sayg› göstermifl oluruz. Kedi sütü fl›p›r fl›p›r içerken arada bir Ayfle'ye bakar…” Ayfle’nin davran›fl›na neden olan duygu hangisidir? A) Endifle B) Ac›ma C) Suçluluk D) Öfke 30 . Süt alacak kadar paras› vard›r. Yanl›fl olan cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z. ……………………………………………………………………………………….C. “Arkadafl›m kalemimi benden izinsiz ald›¤›nda ………………………. yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” harflerini koyunuz.. ( ) 1.sevinç 6. Cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”.KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A.” Bu cümle afla¤›daki seçeneklerden hangisiyle tamamlanmal›d›r? A) pembe renkli B) foto¤rafl› C) mavi renkli D) so¤uk damgal› 4. ………………………………………………………………………………………… ( ) 3. Kedinin zay›fl›ktan karn› yap›flm›fl gibidir.” Buna göre afla¤›daki seçeneklerde verilen davran›fl-duygu efllefltirmelerinden hangisi yanl›flt›r? A) A¤lamak-üzüntü B) Ba¤›rmak-öfke C) Gülmek-mutluluk D) Kafl çatmak . “Sar›. “‹nsanlar›n davran›fllar›na bakarak duygular›n› anlayabiliriz. “Telefon çald›¤›nda …………………… kalbi küt küt atmaya bafllad›. Küçük bir kutu süt al›r. kedinin önüne koyar. kimlik numaras› D) Verildi¤i nüfus müdürlü¤ü 3. C) sinirlenirim. Afla¤›daki sorular› dikkatle okuyunuz. Olaylar›n olufl tarihine göre s›ralanmas›na kronoloji denir.” 2. B) k›r›l›r›m. 1. “ 15 yafl›m›za geldi¤imizde nüfus cüzdan›m›z ……………………. D) üzülürüm.baba ad›. k›v›rc›k saçl› ve mavi gözlüyüm. Yukar›daki aç›klamaya göre nüfus cüzdan›nda baflkalar›yla ayn› olmayacak bölüm hangisidir? A) Do¤um günü ve ay› B) Nüfusa kay›tl› oldu¤u yer C) T.” cümlesini tamamlamak için hangi ifade kullanılamaz? A) sevinçten B) heyecandan C) korkudan D) üzüntüden 5. olacakt›r. do¤um yeri gibi bilgiler baflkalar›yla ayn› olabilir.” cümlesi afla¤›daki ifadelerden hangisiyle tamamlanamaz? A) utan›r›m. Cebindeki paraya bakar. B. Ancak ad›.” Kendini bu flekilde tan›mlayan kifli hangi özelliklerini söylemifltir? A) Zihinsel B) Duygusal C) Fiziksel D) Bireysel 7. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. soyad›. Afla¤›daki cümleleri okuyunuz. ana. “Nüfus cüzdan› kifliye özel bir kimliktir. H›zl› okuma duygusal bir özelliktir. Kedi sütü içinceye kadar bekler. “Ayfle çocuk park›nda oynarken topallayarak yürüyen bir kedi görür.

............ ................ Mutluluk 8.................... Yukar›daki tabloda bofllu¤a gelebilecek düflünce ifadesi hangisi olamaz? A) Can›m babaannem benim için yoruluyor......................................................... ...... 2............................................................................................................ Yukar›daki durumlarla ilgili duygu ifadeleri hangileridir? A) fiaflk›nl›k-k›rg›nl›k B) Üzüntü-sevinç C) Utanç-sevinç D) Mutluluk-k›skançl›k 11................................................... olay vb........................................................................................ Kronolojide do¤ru yerde bulunmayan kifli hangisidir? 1950 Kemal Eren (dede) 1971 1975 Fatih Zehra Eren Eren (baba) (anne) 1952 Nuriye Eren (babaanne) 1998 Burak Eren (a¤abey) 2000 Asl› Eren (..................Duygu 1.................... Yukar›daki düflünceyi ifade eden kifli hangi duyguyu yafl›yor olabilir? A) Endifle B) Sevinç C) Cesaret D) Heyecan Arkadafl›m trafik kazas› geçirmifl....................................... ‹nsanlar do¤al çevreyi korumak için yeterince duyarl› davranm›yorlar......... “Filiz........................ “Baflkalar›n›n duygu ve düflüncelerine sayg› göstermeliyiz........... ................................................. 9..................................... ....................................................... C) Üzülme.. Duygu ve düflüncelerimiz birbirini etkiler................. Afla¤›da Asl› Eren’in sosyal bilgiler dersinde haz›rlad›¤› kronoloji yer almaktad›r.................................... bulan getirir........ Çok üzülür çünkü kalemi do¤um gününde halas› arma¤an etmifltir........... 1.........) A) Burak Eren B) Zehra Eren C) Nuriye Eren D) Fatih Eren C.....................” ifadesini destekleyen bir durum......................................... görevliler temizlik yaparken bulurlar........................ B) Kalemi belki de evde unutmuflsundur.................................................................... ................................. D) Ayfle’nin babaannesinin ördü¤ü kazak daha güzel.. yaz›n›z................................... C) Babaannem beni çok seviyor............. D) Ne de k›ymetli kalemin varm›fl! 12..................... 31 ................................................................................. ............................................................... S›navdan yüksek not ald›m............................................................ 10............ B) Ben de ona hediye olarak terlik alay›m............................. Bu tepkilerden hangisi Filiz’in duygu ve düflüncelerinin sayg›yla karfl›lanmad›¤›na örnek olarak gösterilebilir? A) Okulun ilan tahtas›na yazal›m... ............................................ Aramas›na ra¤men bulamaz................... Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z...... ÜN‹TE Durum Düflünce Babaannem bana kazak örüyor................................ ........................ .................................... spor salonunda kalemini düflürür.. Bu duruma örnek olabilecek bir olayı afla¤ıdaki noktalı yerlere yazınız.........” S›n›f arkadafllar› bu duruma farkl› tepkiler gösterirler..........

32 .

2. ÜN‹TE
GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM
KONULAR
• A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM
• KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z
• HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ?
• KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z
• KURTULUfiTAN KURULUfiA
KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM

Kavramlar
Aile
Akrabal›k
Bar›fl
Cumhuriyet
De¤er
De¤iflim ve süreklilik
Devlet
Dil
Din

Gelenek
Giyim
Güç
Kültür
Kültürel öge
Liderlik
Millî kültür
Savafl
Sanat
Vatan
Dayan›flma

HAZIRLIK ÇALIfiMALARI
1. Ailenizin tarihi ile ilgili bilgilere nas›l ulafl›rs›n›z? Aç›klay›n›z.
2. Çevrenizde tarihî ve kültürel de¤eri olan bir mimari eser, sanat
eseri, eflya veya nesneler var m›? Araflt›r›p özelliklerini k›saca
yaz›n›z.
3. Aile büyüklerinize çocukken hangi oyunlar› oynad›klar›n› sorunuz.
Oyunlar›n nas›l oynand›¤› ile ilgili bilgiler vermelerini isteyiniz.
4. Geleneksel k›yafetlerimizin günümüzdeki kullan›m› ile ilgili neler
söyleyebilirsiniz?
5. Çevrenizde Millî Mücadele s›ras›nda yaflananlar› büyüklerinizden
yard›m alarak araflt›r›n›z.
6. Millî Mücadele’nin kazan›lmas›nda Atatürk’ün rolünü araflt›r›n›z.
33

A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM
Aile büyüklerinizden hayat hikâyelerini dinlediniz
mi? Bu hikâyelerden neler ö¤rendiniz?

Aile
Akrabal›k

De¤er

Ben Asl› Çiftçi, 4. s›n›f ö¤rencisiyim. Ö¤retmenimiz sözlü tarih çal›flmas› ödevi verdi.
Ben de bu ödevi anneannemle yapma karar› ald›m. Bu kararda anneannemin bize
anlatt›¤› an›lar ve evindeki baz› eflyalar etkili oldu. Örne¤in; oyma ahflap kutuda özenle
saklad›¤› siyah beyaz nikâh foto¤raf›, ifllemeli bohçadaki cepken ve çinkan, babas›ndan
kendisine kalan köstekli saat gibi. Ona soraca¤›m sorular› haz›rlad›m ve telefonla arayarak
ödev hakk›nda bilgi verdim. Uygun olup olmad›¤›n› sordum. Beni bekledi¤ini söyleyince
ses kay›t cihaz›m› da yan›ma alarak anneannemin kap›s›n› çald›m. Çok güzel bir sohbet
ortam›nda sorular›m› sordum. Tüm konuflmalar› kaydettim. Bu kay›tlar›n tamam›n› yaz›l›
hâle getirdim. Önemli gördü¤üm yerlerin alt›n› çizdim. Sonunda kay›tlar› düzenleyerek
yazd›m.

Sözlü tarih yöntemi, temelini kiflilerin
anlat›mlar›n›n oluflturdu¤u bir yöntemdir.
Bu yöntem, hayat›, yaflanm›fl olaylar›
tarihin içine katar. Bir olay veya bir
dönemi yaflam›fl kiflilerle yap›lan
görüflmede, konuflmalar kay›t alt›na al›n›r.
Daha sonra edinilen bilgiler düzenlenir.
Sözlü tarih yöntemiyle yap›lan aile tarihi
yazma çal›flmas›nda ailedeki yafll› kiflilerin
hayat hikâyesinden ve anlat›m›ndan
hareketle toplumdaki;
1. Çocuk yetifltirme usulleri,
2. Göçlerin nasıl gerçekleflti¤i,
3. Göç edilen yerdeki yaflam,
4. Evlenme gelenekleri,
5. Ekonomik faaliyetler,
6. Aile ve akrabal›k iliflkileri,
7. De¤er ve zevklerin de¤iflimi
konular›yla ilgili bilgi edinilebilir.

SORULAR
1. Ad›n›z soyad›n›z?
2. K›saca kendinizi tan›t›r m›s›n›z?
3. Aileniz neden Makedonya’dan göç etmifl?
4.Aileniz bu soyad›n› neden alm›fl? Bir hikâyesi var m›?
5. Memleketinizdeki yaflam ile ilgili neler biliyorsunuz?
6. Eflinizle ne zaman ve nas›l evlendiniz?
7. Dü¤ününüzde nas›l bir k›yafet giydiniz?
8. Sizin için manevi de¤eri olan ve size geçmifli hat›rlatan
herhangi bir eflya var m›? Bu eflya ile ilgili neler anlatabilirsiniz?

www.sabanci.edu.tr (Düzenlenmifltir.)

34

35

2. ÜN‹TE

Anneannem Nezihe fiefkatli, 1938 y›l›nda Bursa’n›n ‹negöl ilçesinde do¤mufl. Y›llarca
dikifl atölyesi iflletmifl. Üçü k›z, biri erkek dört çocu¤u ve sekiz torunu var. K›zlar›n›n
üçünün de ö¤retmen olmas›ndan gurur duyuyor. O¤lu kendi iflini kurmufl.
Anneannemin ailesi 1936 y›l›n›n Aral›k ay›nda Makedonya’dan Türkiye’ye göç etmifller.
Annesinden dinledi¤ine göre göç için yola ç›kt›klar›nda kar bellerine kadarm›fl. Karlara
bata ç›ka Urapishta (Rapista) köyünden atlarla Gostivar’a, Gostivar’dan trenle ‹stanbul’a
varl›kl› bir akrabalar›n›n yan›na gelmifller. On gün sonra Ankara’ya göç etmifller. Göç
s›ras›nda anneannem henüz
do¤mam›fl. Babas›, at arabas›yla o zaman yap›lmakta olan
Ankara Gençlik Park› ve
Konservatuvar için malzeme
tafl›rm›fl. Bu konservatuvarda gençlere memleket türküleri ö¤retilecekmifl.
Balkanlarda yaflayan
Türklerin en büyük hayali
günün birinde ana vatan
Türkiye’ye göç etmekmifl.
Anneannemin babas› Türkiye’de asker olmay› çok istiyormufl. Bu iste¤i gerçek olmufl.
Anneannem torunlar› Emre (9), Elifnur (8) ve Yusuf (14) ile
birlikte görülüyor.
“Anneanneci¤im soyad›n›z
çok anlaml›. Aileniz neden bu soyad›n› seçmifl?” dedi¤imde “Ailemin soyad› ‘Güvenlio¤lu’. Benim flimdiki soyad›m olan ‘fiefkatli’ eflimin ailesinin soyad›d›r. ‘Yüre¤i sevgi ve
merhamet dolu.’ anlam›na gelmektedir. Babam ‘Güvenlio¤lu’ soyad›n› Türkiye’ye gelince
kendisi seçmifl. Babam için güvenilir insan olmak çok önemliymifl.” dedi.
Annesinin anlatt›¤›na göre anneannemin babas› ve annesi kalabal›k
Eskiden kol saati yerine cep
aileler içinde büyümüfller. Memleketsaati kullanıl›rm›fl. Cep saatinin
lerinde evler çok genifl ve bahçeli
zinciri yelek dü¤mesine takılır,
olurmufl. Her bahçeden bizim “ark”
saat de yele¤in cebine konurolarak bildi¤imiz, orada ise “brazda”
mufl.
olarak bilinen temiz su kanallar› geçerAnneannem, büyük babasınmifl.
dan kalan köstekli saati oturma
odasının duvarına asm›fl. Onun
Sizin evinizde manevi de¤eri olan
için bu saatin manevi de¤eri
hangi eflyalar var?
büyükmüfl.

Çinkan. çiçekler örnek al›narak yap›lan. oyalar yaparbelgeleyen siyah beyaz foto¤raf m›fl. Annesi Tarih: 25 Kasım 1961 Hanife Han›m ev han›m›ym›fl. Anneannem ve dedem birbirlerini görmüfller. Genç k›zlar ve gelinler bu tür iflleri yapmazlarm›fl. pililer oluflturacak flekilde Foto¤rafta Nezihe fiefkatli’nin k›na gecesinde giydi¤i çinkan› ye¤eninin üzerinde toplanarak kuflakla beline ba¤lanm›fl. Kalabal›k bir grup hâlinde onu istemeye ve söz almaya gelmifller. 36 . kendi dikti¤i gelinli¤i giymifl. Önce belediyede resmî nikâh k›ym›fllar. Çiftçilikten yeterli kazanç sa¤layamad›klar› için babas› Ramazan Bey k›fllar› Çekoslovakya’ya.Erkekler çiftçilik yapar. görüyorsunuz. Bu yüzden alt› dil bilirmifl. “Giysilerin hepsi çok güzeldi. ‹¤ne oyal› ipek örtüler. beyaz ipek gömlek. Anneannem. kenarlar› i¤ne oyal› ipek örtü tak›lm›fl. Anneannemin annesi de “ Bu ifle ne dersin?” diye sormufl. nemli gözlerini silerek. “k›vrak” dedikleri. Arkadafl›n›n k›na gecesinde dedemin annesi kendisini çok be¤enmifl. k›na gecesinde geleneksel giysi “çinkan”› giymifl. Genifl ipek flalvar. Çinkan’› oluflturan parçalar› foto¤raf› Anneannem evde yapılan yemekli dü¤ünde inceleyerek söyleyiniz. hâlâ gözümün önünde canlan›yor. daha do¤rusu nikâhlanm›fl. Hayvanlar erkekler taraf›ndan bak›l›r. Anneannem niflan bohças›n› gözleri uzaklara dalarak anlatt›. meyve yetifltirilirmifl. s›rma cepken ve flalvardan olufluyormufl. Aile büyükleri anneannemin babas›n› ikna etmifller. ‹¤ne oyalar› ve alt›n dizilmifl bir iple saçlar› örülmüfl. Bafl›na. sebze. Anneannemin çok samimi bir arkadafl› dedemin abisi ile niflanl›ym›fl. Annesi anneannemin evin tek k›z› oldu¤unu ö¤renince istemeye cesaret edememifl. Günümüzdeki nikâhlarla bu nikâh töreni arasında hangi farklar var? Anneannem. Dedem ve ailesi Makedonya’dan 1956 y›l›nda Türkiye’ye göç etmifller. bu¤day. Hanife Nezihe Güvenlio¤lu ile Sami fiefkatli’nin nikâh törenini nine çok güzel ifllemeler. kad›nlar ise daha çok ev iflleriyle u¤rafl›rlarm›fl. Makedonya’da tütün. Nikâhtan befl hafta sonra dü¤ün yap›lm›fl. Pastanede çal›fl›rm›fl. dedem Sami fiefkatli ile 25 Kas›m 1961 tarihinde evlenmifl. Daha sonra niflan. Macaristan’a çal›flmaya gidermifl.” dedi. dedemle evlenmek istiyormufl ama babas›n›n bu ifle evet demesini beklemifl. k›na gecesi ve dü¤ün yapm›fllar. O. m›s›r. evin annesi de inekleri sa¤arm›fl.

Ev ifllerini evin genç k›zlar›. kardeflinin han›m› ve bir k›z›. Anneannem memleketinde çok yaygın olarak yapılan ve sevilen “büryan” yeme¤ini bizim için yaptı. Zeynel ve Necati çok a¤lam›fllar. Gelin yeme¤ine “ pirviçe” derlermifl. Sizin evde de özenle saklanan aile yadigâr› hangi eflyalar var? Do¤um. annesinden kalan ifllemeli cepkeni özenle sakl›yor. Çal›flma Kitab› 37 26 27 2. Anneannemin yeni evi çok kalabal›km›fl. hikâyeler anlat›l›rm›fl. Uzun k›fl geceleri evlerde toplan›lırm›fl. han›mannem (eflimin annesi). Ders kitab›n›n 34. eflimin erkek kardefli. Evdeki yaflam› kendi dilinden dinlemeye ne dersiniz? “Efendibabam (eflimin babas›). masallar. Bir süre sonra bekâr erkek kardefl evlenince say› dokuza ç›kt›. Demek ki evin nüfusu on bire kadar ç›km›fl. O. ölüm. arkadafllar ve dostlar bile misafirli¤e yat›l› olarak gelirlermifl. Büryan. Bugün de bu yemekleri anneannem ayn› lezzette yapar. Yüzük. Genç k›zken pencereden. Soban›n üzerinde piflirilen kestane ve bal kaba¤› misafirlere gül flerbeti eflli¤inde ikram edilirmifl. Babas› ve erkek kardeflleri Veli. baklava. sokaktan geçenlere bakarm›fl. komflular› taraf›ndan yeme¤e davet edilirmifl. Üçüncü çocu¤umun do¤umuna yak›n. Efendibabas› misafiri çok severmifl. hastal›k. flekerpare. sayfas›ndaki sözlü tarih bilgi kutusunda yer alan maddeleri tekrar gözden geçiriniz. yat›l› çok misafirleri olurmufl. için ziyaretler yap›l›rm›fl. yine eflimin bekâr erkek kardefli toplam sekiz kifliydik. gelinleri yaparm›fl. Okudu¤unuz metinden hangi maddelerle ilgili bilgilere ulaflabilirsiniz? Örnekler veriniz. Ayn› flehirde yaflayan akrabalar. alt› ay boyunca akrabalar›. Yeni evine girerken eline yanan mum ve ekmek vermifller.” . ÜN‹TE Baba oca¤›ndan ayr›lmak çok zor olmufl. Dü¤ünden birkaç gün sonra ailesi onu yeme¤e davet etmifl. onlar›n evleri kalabal›kt›r. sünnet vb. bu kalabal›ktan hiç s›k›lmam›fl. Elinde çok ekmek olanlara imrenirmifl. ayr› eve ç›kt›k. Ev iflleri çok zaman almas›na ra¤men konu komflu ziyaretine de ay›racak zaman kal›rm›fl. Arnavut böre¤i. Yemekli. fincan oyunlar› gibi oyunlar oynan›r. dü¤ün. Gelin befl.Anneannem. kuru fasulye onun memleketinde de yayg›n olarak yap›l›rm›fl. flenliklidir diye. Bafl›ndan afla¤› bu¤day saçm›fllar.

mimari eserler. O. bazen de para verirler. Millî bayramlar da çoflkuyla kutladı¤ımız günlerdir. Yemek sonrası hiçbir tat onun yerini doldurmaz.. Gelenekler. yeme¤in lezzeti üzerine nefis bir tat. lokum. Bayramlarda büyüklerin elleri öpülür. keyifli sohbetlere hofl bir vesile.. soluklanmak için bir mola. Bayramlar dinî ve millî de¤erlerimizdendir. O. ev eflyalar›.KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z Evinizde millî kültürümüzü yans›tan hangi nesneler var? Afla¤›daki foto¤rafta Tuana ve Ahmet’in bayraml›k k›yafetlerini giyip dedelerini ziyaret ettiklerini görüyorsunuz. din. asırlard›r vazgeçemedi¤imiz alıflkanlı¤ımız. Akrabal›k ve dostluk ba¤lar› bayramlar sayesinde güçlenir. Millî bayramlar birlik ve beraberlik duygumuzu güçlendirir. Ramazan Bingöl. halk oyunlar›. Kültür toplumlara özgüdür. Gelenek De¤er Din Dil Kültür Kültürel öge Giyim Millî kültür Sanat Bir toplumun geçmiflten günümüze aktard›¤› ortak de¤erlere kültür denir.. Darg›nlar bar›fl›r. giyim kuflam. Yukar›daki foto¤rafta millî kültürümüze ait hangi ögeleri görüyorsunuz? Bir k›na yakma gelene¤inde neler yap›l›yor olabilir? 38 . fleker. dil. Kültür çeflitli ögelerden oluflur.2007 tarihli bir köfle yaz›s›ndan (Düzenlenmifltir. Onlar da çocuklara mendil. Bir toplumda görülen kültürel öge aynı flekilde baflka bir toplumda görülmeyebilir. Dünyaya arma¤anımız olan. sıcak bir içecekten ziyade örf ve âdetlerimiz içine yerleflen bir kültürdür. Dü¤ünden bir gün önce k›z evinde geline ve damada k›na yak›l›r. yemekler millî kültür ögelerindendir. bir ögesidir. Türk kahvemizdir. Türk kahvesi gibi ikramlarda bulunulur? Bayramlarda büyükleri ziyaret etmek de misafirlere çeflitli ikramlarda bulunmak da millî kültürümüzün bir parças›.08. 01. Peki millî kültür nedir? Yukar›daki bilgi kutusunu okuyarak ö¤renelim. Dinî bayramlarda ziyaretler yapılır. Geleneksel Türk kültürünün en güzel ve en özel alıflkanlıklarından biridir..) Geline k›na yakmak ülkemizin her köflesinde yaflat›lan bir gelenektir. Bayramlarda neden büyükler ziyaret edilir? Bu ziyaretlerde niçin fleker. edebiyat ürünleri.

ÜN‹TE Gördü¤ünüz “çevre”ler eskiden mendil olarak kullanılırmıfl. koyulaflt›r›c› madde kat›l›r. Ebru bir süsleme sanat›d›r. Suyun üzerine özel boyalar damlat›l›r ve dikkatle da¤›t›l›r. desenler de¤iflik renklerle hayat bulur. Edirne ilimizdeki Selimiye Camii’nin iç Çinicilik geçmifli yüzy›llar öncesine dayanan el süslemeleri millî kültürümüzü yans›tan güzel sanatlar›m›zdand›r. Kitap kapaklar›n› ve tablo olarak duvarlar› süsler. Bir baflka millî kültür ögemiz de ebru sanat›d›r. Gözleme ço¤umuzun bildi¤i geleneksel bir lezzettir. Genifl ve düz bir kap içindeki suya. Bu sanata “ebru sanat›” ad› verilir. 39 Çal›flma Kitab› 28 .2. Su üzerine istenilen büyüklükte genellikle kaba uygun k⤛t yerlefltirilir. Kad›n ve erkek çevrelerinin ifllemeleri ve desenleri farkl› olurmufl. Böylece boyalar›n su yüzeyinde meydana getirdi¤i flekiller k⤛da geçirilmifl olur. ‹nce bir el iflçili¤i ile ifllenen örneklerdendir.

Gencin ailesi de kurban keserek etinden yapılan yemekleri misafirlere ikram eder. Gencin askere gitmesine birkaç gün kala eline kına yakılır. askere gitmeden on. Anadolu’da asker adayının yolcu edilmesi bir gelenektir. Köylerde. Erman Artun www. .) Ankara’n›n K›z›lcahamam ilçesinde yapılan bir asker kınası töreni. Türklerin dünyaya arma¤an etti¤i ayran. Çevrenizdeki askere u¤urlama etkinliklerinde neler yap›l›yor? 40 Deri cüzdanlar›n olmad›¤› ve madenî paralar›n kullan›ld›¤› dönemlerde atalar›m›z nak›fll› torbalar› “para kesesi” olarak kullan›rlarm›fl. gezer.tr (Düzenlenmifltir.Türkler askerli¤i kutsal bir görev sayar.edu. “yay›k” olarak adland›r›lan kab›n içinde yap›l›rm›fl. Kınada davul zurna eflli¤inde akrabalar. e¤lenir. yakın dostlar ve köyün gençleri e¤lenir.cu. gelin arabas› gibi süslenen arabaya bindirilir. eskiden yukar›da gördü¤ünüz. Yak›nlar›yla vedalaflırken gencin cebine para veya mendil konur. Günümüzde yay›k ayran› haz›rlamak için yay›¤›n içine yo¤urt konur ve yay›k sallan›r. on befl gün önce bütün ifllerden el çeker. Dinlenir. Bu yöntemle hem tereya¤› hem de ayran elde edilmifl olur. askerlik ça¤›ndaki genç. asker oca¤ın› bir e¤itim yuvası olarak görür. akrabalarını ve yakın dostlarını ziyaret eder. Koluna k›rm›z› kurdele ba¤lanan genç ertesi günün akflamüstü.

uygulamalar› ve direktifleriyle millî kültürümüzü ça¤dafl uygarl›k düzeyinin üstüne ç›karmay› hedeflemiflti. . Beraber gidelim. 1932 y›l›nda Türk Dil Kurumu kurulmufltur. Birlikte yürüyelim mi? Gölge oyunu geleneksel seyirlik oyunların içinde önemli bir yere sahiptir. Yukar›daki sözlerden de anlafl›laca¤› gibi Atatürk. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. • Atatürk. sevgi insan› Mevlana akla gelir. Millî kültürümüzü. Hangi berbere gidelim? Hacivat Karagöz Konya denilince Türk kültürünü tüm dünyaya tan›tan ünlü düflünür. kültürel zenginli¤imizi art›rmak için folklor araflt›rmalar›yla ilgilenmek üzere enstitüler açm›flt›r. Bunlardan biri de Ankara’daki Etnografya Müzesidir. Bu çal›flmalardan baz›lar› afla¤›da verilmifltir: • Atatürk Türk dilinin. Her y›l 17 Aral›k tarihinde yap›lan Mevlana’y› anma törenlerini ve sema gösterilerini izlemek için yurt içinden ve d›fl›ndan çok say›da insan Konya’y› ziyaret eder. • Atatürk her yafltan insan›n okuma yazma ö¤renmesi için okuma yazma seferberli¤i bafllatm›flt›r. • Atatürk’ün direktifleriyle 1931 y›l›nda Türk Tarih Kurumu. Millî kültürümüzün gelecek nesillere aktar›lmas› neden önemlidir? Millî kültürümüzü korumak ve gelifltirmek için sizlere düflen görevler nelerdir? Çal›flma 41 Kitab› 29 2. ÜN‹TE U¤urlar olsun Karagöz’üm. 246-247. ça¤dafl uygarl›k düzeyinin üstüne ç›karaca¤›z. Utkan Kocatürk. O. Bu amaçla birçok alanda bizzat kendisi çal›flmalar yapm›fl ya da direktifleriyle çal›flmalar yap›lmas›na öncülük etmifltir. Karagöz ve Hacivat oyunlar› taklide ve at›flmaya dayan›r. Dükkân›ma gidiyorum. Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür. Yandaki konuflma balonlar›nda geçen konuflmalar› okuyal›m. s.Birlikte yün mü yiyelim? Ne yün yemesi can›m. Gölge oyunu denilince akla Karagöz ve Hacivat gelir. millî kültürün korunmas› ve gelifltirilmesine büyük önem veriyordu. Karagöz hep Hacivat’› yanl›fl anlar. • Atatürk millî kültürümüze ait eserlerin korunmas› ve yeni kuflaklara aktar›lmas› için birçok müzenin kurulmas›n› sa¤lam›flt›r. bilim ve kültürünün geliflmesi için Harf ‹nk›lab› yapm›flt›r.

Yoksa kurayla ebe belirlenir. bulaca¤›na. Sonra her iki gruptaki çocuklar birbirlerinin belinden sıkıca tutarlar. bal satar›m. Tek sıra hâlinde dizilmifl di¤er çocuklar görselin üstündeki tekerlemeyi söyleyerek iki çocu¤un aras›ndan geçerler. Aç Kap›y› Bezirgânbaflı Kapı hakkın ne verirsin. aralarından iki kifli seçerler. Ya¤ Satar›m. ‹ki çocuk yüz yüze durur ve el ele tutuflup ellerini havaya kaldırır. Arkas›na mendil b›rak›lan kifli ebeyi yakalamaya çal›fl›r. altın bilezik mi?” diye sorulur. Ya¤ satar›m. Bu oyun en az befl kifli ile oynan›r. Ebe ise kendini yakalamaya çal›flan kiflinin yerine geçmek için koflar. Eskisi kadar yaygın olmasa da çocuklar okul bahçelerinde. Yukar›daki oyunlar› siz de oynuyor musunuz? Oynuyorsan›z sizin oynad›¤›n›z oyunlarla yukar›da anlat›lan oyunlar aras›ndaki benzerlik ve farkl›l›klar nelerdir? 42 . Ustam öldü. Gönüllü varsa ebe olur. Verdi¤i cevaba göre çocuk soruyu soranlardan birinin arkasına geçer. Ustam›n kürkü sar›d›r. Aç kapıyı bezirgânbaflı. Ebe. Yar›n sabah bayram. dairenin etraf›nda tempoya ayak uydurarak dolafl›r. mahallelerde hâlâ oyunlar oynamaktadır. ben satar›m. Bu ifllem tüm çocuklar iki gruba ayrılıncaya kadar sürer. Ustam ölmüfl. Bir de mendile ihtiyaç vard›r. Alaca¤›na. ben satar›m. ne verirsin? Oyun en az on kifliyle oynanır. çelik çomak. Bir kafl›k ayran. Bir daire oluflturan çocuklar el ç›rparak yukar›daki tekerlemeyi söylerler. Gelin bu oyunlardan baz›lar›n› birlikte tan›yal›m. birdirbir. S›ran›n sonundaki çocuk geçerken kula¤ına “Altın saat mi istersin. Çizgiyi geçen grup oyunu kaybeder. yadigâr olsun. cular. Örne¤in. Bu arada birinin arkas›na gizlice mendili b›rak›p kaçmaya bafllar. Zam-bak zum-bak Dön arkana iyi bak. bal satar›m.HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? Arkadafllar›n›zla hangi oyunlar› oynuyorsunuz? Bu oyunlardan hangisini oynarken daha çok keyif al›yorsunuz? Günümüzde e¤lence araçlarının de¤iflmesi ve iletiflim araçlarının geliflmesi çocuk oyunlarını fazlas›yla etkilemektedir. bezirgânbaflı. Satsam 15 lirad›r. Orta yere çizilen çizginin iki tarafında yer alan gruplar birbirlerini kendi taraflar›na çekmeye çalıflırlar. OyunArkamdaki yadigâr olsun. Birine “altın saat” di¤erine “altın bilezik” adın› verirler. Bal Satar›m Ya¤ satar›m. saklambaç. Grup oyunları oynamak tek baflına oynamaktan daha keyiflidir. Bu oyunlar günümüzde oldu¤u gibi geçmiflte de büyük bir keyifle oynanm›flt›r. bezirgânbaflı çocuklar›n hep birlikte oynad›klar› oyunlardand›r.

Cirit. 35 dakikal›k iki devre hâlinde. Bu oyun sadece memleketim Erzurum’da de¤il Sö¤üt. Yaflad›¤›n›z çevrede geçmiflte de yayg›n olarak oynanan hangi oyunlar vard›r? 43 Çal›flma Kitab› 30 31 2. Pehlivanlar yani güreflçiler kilolar›na göre de¤il ustal›klar›na göre gruplara ayr›l›rlar. toplam 70 dakika oynan›r. Kars ve Bayburt’ta da köy dü¤ünlerinin ve bayramlar›n vazgeçilmez oyunlar›ndand›r. Erler ç›kt› meydana! Biri birinden merdane! Biri ak biri kara! Mevla’m her birine kuvvet vere! Pehlivanlar peflrev çekiyorlar. Güreflçiler gürefle bafllarken peflrev çekerek gürefle ahenk katarlar. Günümüzde ya¤l› gürefl. oyuncular vücutlar›na ya¤ sürerek güreflirler. ÜN‹TE Cirit Oyunu . Ciridi isabet ettiren say›y› al›r. Ya¤ nedeniyle güreflçilerin birbirlerini tutmalar› zor oldu¤undan bu spor ustal›k gerektirir. Oyun s›ras›nda meydanda toplanan halk› coflturmak ve heyecan› art›rmak için davul zurna çal›n›r.Atalar›m›z cirit oyununu yüzy›llarca oynam›fllar. Bakal›m bizim oyunda ilk say›y› kim alacak? Ata Sporumuz Ya¤l› Gürefl Geleneksel bir Türk sporu olan ya¤l› güreflte. atl› iki tak›mla. Her y›l haziran ay›nda Edirne Sarayiçi’nde tarihî “K›rkp›nar Ya¤l› Güreflleri” yap›l›r. Cazg›rlar çeflitli maniler söyleyerek güreflçilere cesaret verirken izleyicileri de cofltururlar. fiimdi biz de bu miras› yaflat›yoruz. festivallerin en önemli e¤lencelerindendir.

Yandaki kilimde yer alan desen ve motifleri baflka nerelerde görebilirsiniz? Örnek veriniz. Bu durum insanlar›n büyük ço¤unlu¤unun kentlerde yaflamas›ndan ve teknolojik geliflmelerden kaynaklanmaktad›r. Kültür ögelerimiz. Hatta heybe örnek al›narak yap›lm›fl bir çantay› bir genç k›z›n omzunda görebilirsiniz. Heybe de çoraplar da hâlâ varl›klar›n› sürdürüyorlar. heybe de omzundayd›. duvara bir çift yün çorap ve bir heybe as›lm›fl oldu¤unu görüyorsunuz. Çoraplar delikanl›y› so¤uktan koruyor. Önceleri evlerimizin vazgeçilmez bir eflyas› olan kilimler günümüzde daha çok ev ve ifl yeri dekorasyonunda kullan›lmaktad›r. Bu kaplar günümüzde daha çok dekoratif amaçl› kullan›lmaktad›r. Afyon’un Bayat ilçesinde dokunan bir Bayat kilimi 44 . Sa¤daki görselde ise yer sofras›n›n üzerinde bak›r kaplar görüyorsunuz. Yer sofras›nda yemek yeme gelene¤i ise ülkemizin baz› yörelerinde hâlâ varl›¤›n› sürdürmektedir. Heybe ve çoraplar›n üzerindeki desenlere ise bir kaza¤›n üzerinde rastlayabilirsiniz. odalar›n duvarlar›n› süsleyerek. Bir zamanlar çorap bir delikanl›n›n aya¤›nda. kullan›m amaçlar› de¤iflse de varl›klar›n› sürdürmektedir. Bu faktörler kültür ögelerimizi de etkilemektedir. De¤iflim ve süreklilik Günlük hayatta de¤iflimin ve geliflimin olmas› kaç›n›lmazd›r.KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z Evinizdeki eflyalardan geçmiflte ve günümüzde farkl› amaçla kullan›lanlara örnek veriniz. heybenin içine yiyecek ve içecek konuyordu. Örne¤in. soldaki görselde.

kuflaktan kufla¤a varl›klar›n› sürdürecektir. sehpa örtüleri yap›lan alaca kumafllardan art›k elbise hatta gelinlik bile yap›l›yor. Ancak bu eflyalar. zaman›n›n mimari özelliklerini yans›tacak flekilde ve o dönemin aile yap›s›na göre yap›lm›fl bir evdir. . Genifl bir ailenin yaflayabilece¤i bu ev Kütahya’da bulunmaktad›r. seccade. Çal›flma Kitab› 32 33 45 Evinizde flu anda kulland›¤›n›z bir kültürel öge gelecekte hangi amaçlarla kullan›labilir? Düflüncelerinizi aç›klay›n›z. Yatak. ÜN‹TE Yandaki görselde Marafl ifli bir bindall› görüyorsunuz.Yukar›daki görselde görülen tarihî ev. K›na gecelerinin ve özel günlerin vazgeçilmez giysisi olan bindall› eskiden günlük yaflamda giyilirmifl. geliflerek yaflamaktad›r. Bindall›n›n üzerinde kültür ögelerimizi yans›tan nak›fl ve ifllemeler vard›r. 2. Ancak bu giysiyi varl›kl› ailelerin k›zlar› ve gelinleri giyermifl. Örneklerde de gördü¤ünüz gibi millî kültür ögeleri zaman içinde de¤iflerek. Bugün bizim kulland›¤›m›z birçok eflya. gelecekte de belki farkl› amaçlarla kullan›lacakt›r. çanta gibi eflyalar›n üzerinde rastlayabilirsiniz. Sizce böyle bir evin eflyalar› nas›l olabilir? Alaca dokumac›l›¤› Burdur’un en eski el sanatlar›ndand›r. masa. cüzdan. yast›k. Günümüzde bu nak›fl ve ifllemelere sehpa örtüsü.

flu madalyay› fiam’da göstermifl oldu¤u üstün hizmetlerden dolay› 1906 y›l›nda alm›fl. Selanik Askerî Rüfltiyesi. Bu nedenle askerî rüfltiye sınavlarına girdi ve kazandı. O daha çocuk yafllarda zekâsıyla herkesin dikkatini çekiyordu. Aralarında flu konuflmalar geçer: Gülay Han›m: Melikeci¤im. Aynı bölümde sergilenen madalyalar Melike’nin dikkatini çeker. Bu müzenin giriflinde Atatürk’ün özel eflyaları sergilenmektedir. bildi¤in gibi Millî Mücadele’mizin lideri Atatürk o yıllarda Osmanlı topra¤ı olan Selanik’te. Ankara Melike Ankara’ya. Annesi Zübeyde Hanım ve babası Ali Rıza Efendi Mustafa Kemal’in e¤itimine büyük önem veriyorlardı. daha sonra buradan alınarak modern bir okul olan fiemsi Efendi Mektebine verildi. Bir y›l bu cephede savafl›r. yurduna ve milletine hizmet etmek için yeni bir olanak sa¤lar. emekli ö¤retmen olan teyzesi Gülay Han›m’› ziyarete gelir. Mustafa Kemal’in ilk görev yeri fiam’dayd›. Melikeci¤im. iyi yetiflmifl ö¤retmenlerden e¤itim aldı. Atatürk ve Kurtulufl Savaflı Müzesini de gezerler. Bak. Hafta sonu birlikte An›tkabir’e giderler. Gönüllü olarak Trablusgarp’a gider. Mustafa Kemal asker olmayı çok istiyordu. Bu olay Mustafa Kemal’e. ‹talyanlar Trablusgarp’› iflgal ederler. Bu baflar› onun askerlik yetene¤inin ilk kan›t›d›r. Yerli halktan oluflturdu¤u orduyla Derne ve Tobruk’ta ‹talyanlar› durdurmay› baflar›r. Okul ça¤ına gelince önce mahalle mektebine baflladı. y›l 1911. Atatürk’ün anne ve babasına ait foto¤rafların önüne gelirler. 46 Çal›flma Kitab› 34 . Bugünkü Libya Devleti. ‹stanbul Harp Okulu ve ‹stanbul Harp Akademisini bitirdi. Manastır Askerî ‹dadisi. o dönemdeki ismiyle Trablusgarp Osmanl› topra¤›d›r. 1881’de do¤du. Melike: Bu madalyalar Atatürk’e neden verilmifl? Gülay Han›m: Göstermifl oldu¤u üstün hizmetlerden dolay› verilmifl. Mustafa Kemal daha ö¤rencilik yıllarında ülke sorunlarıyla ilgilenmeye baflladı.KURTULUfiTAN KURULUfiA Millî Mücadele ifadesinden ne anl›yorsunuz? Liderlik Bar›fl Cumhuriyet Dayan›flma Devlet Vatan Güç Savafl An›tkabir. Dönemin en iyi okullarında. 1905’te kurmay yüzbaflı olarak orduya katıldı.

Melike: Peki teyze. Bu görevi s›ras›nda bölgeyi yak›ndan tan›d›.2. Savafl sahnelerinin bulundu¤u bu bölüm Melike’nin çok ilgisini çekmiflti. Mustafa Kemal Çanakkale Bo¤az›’n› savunmakla görevli Bolay›r Kolordusunda görevlendirildi. Bu s›rada Balkan Savafllar›n›n bafllamas› üzerine Osmanl› Devleti ‹talya ile Ufli Antlaflmas›’n› imzalayarak Trablusgarp Cephesi’ni kapatt›. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesini gezmeye devam eden Melike ve teyzesi. müzenin ikinci bölümüne geçtiler. Mustafa Kemal’e ait madalya ve niflanlardan baz›lar› (Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi) Melike. Bu durum. gelecekte Çanakkale Savafllar›nda kendisine büyük yararlar sa¤lad›. Trablusgarp ve Bingazi ‹talyanlara b›rak›ld›. 47 . bir taraftan Atatürk’e hediye edilen özel eflyalar› incelerken bir taraftan da teyzesine sorular sormaya devam eder. Trablusgarp Savafl›’n›n sonucu ne oldu? Gülay Han›m: Trablusgarp’taki direnifl karfl›s›nda baflar›l› olamayan ‹talya Osmanl› Devleti’ni bask› alt›na almak için Oniki Ada ve Çanakkale Bo¤az›’na sald›rd›. ÜN‹TE Mustafa Kemal Trablusgarp’ta.

Melikeci¤im. Fransa ve Rusya’dan oluflan ‹tilaf Devletlerine karfl› savafla girdi. Bu hatt›n güçlendirilmesine çal›flt›. ‹tilaf güçleri 25 Nisan 1915 sabah› Mustafa Kemal’in öngördü¤ü noktadan sald›r›ya geçtiler. ölmeyi emrediyorum. Melike: Neden ‹stanbul’u ele geçirmek istediler? Gülay Han›m: Çünkü ‹stanbul. Verdi¤i flu tarihî emir Çanakkale Savaflların›n kaderini belirledi: “Size ben taarruz emretmiyorum. Çanakkale’de savaflan kahraman askerlerimizin çok az› evlerine geri dönebilmifltir. Conkbay›r› ve Anafartalar’da ‹tilaf güçlerine karfl› büyük baflar›lar elde etti. Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimize baflka kuvvetler ve komutanlar gelebilir. Mustafa Kemal ‹tilaf Devletlerinin Conkbay›r› hatt›n› aflarak ilerleyece¤ini tahmin ediyordu. Ar›burnu. Hatta o y›llarda baz› liselerimiz.Bir Destand›r Çanakkale Gülay Han›m: Melike. Anafartalar Savafl›’nda düflman›n att›¤› bir bombadan s›çrayan flarapnel parças› Mustafa Kemal’in gö¤süne isabet etti. ‹stanbul’u iflgal ederek Osmanl› Devleti’ni savafl d›fl› b›rakm›fl olacaklard›. ö¤rencileri gönüllü olarak Çanakkale Cephesi’ne gitti¤i için mezun verememifltir. Türk askerinin bu kadar cesur ve kararl› olmas›n›n sebebi sizce ne olabilir? 48 . 1915 y›l›nda ‹ngiltere ve Fransa deniz yoluyla Çanakkale Bo¤az›’n› geçerek ‹stanbul’u ele geçirmek için sald›r›ya geçtiler. Osmanl› Devleti’nin baflkentiydi. Siperler aras› uzakl›k sekiz-on metre kadard›. Melike: Peki. fiehit düflenlerin yeri hemen dolduruluyordu. bak buras› da Çanakkale Savafllar›n›n canland›r›ld›¤› bölüm. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Melike: Çanakkale’de neler yafland› teyze? Gülay Han›m: Avrupa’daki büyük devletler birbirine düflman iki gruba ayr›lm›fllard›. Osmanl› Devleti ise Almanya ile Avusturya-Macaristan ‹mparatorlu¤u’nun yan›nda ‹ngiltere. amaçlar›na ulaflabildiler mi teyze? Gülay Han›m: 18 Mart 1915’te Çanakkale’den geçip ‹stanbul’u almak isteyen ‹tilaf donanmalar› Türklerin direnifli karfl›s›nda geri çekildi.” Böylece tarihin en büyük siper savafl› bafllam›flt›. Denizlerde baflar›l› olamayan ‹ngilizler ve Fransızlar amaçlar›na ulaflmak için karadan sald›r›ya geçtiler. 1914 y›l›n›n Temmuz ay›nda bu iki grup aras›nda Birinci Dünya Savafl› bafllad›. Türk siperlerinden hiçbir asker ayr›lm›yordu. Mustafa Kemal. Ancak cebinde bulunan saate çarpt›¤›ndan Mustafa Kemal yara almad› ve yan›ndakileri telaflland›rmadan savafla devam etti.

11 ve 10. Çanakkale. Destankale.. Melike ile teyzesi müze gezilerine devam ederken arka fonda bu büyük savafl› anlatan o meflhur türkü çal›yordu. Canlar›n› vatanımız için feda etmifl bu gençlere ne söylemek istersiniz? Melike: Peki teyze. Komutas›nda bulunan 67 askeriyle ‹ngilizlerin uzun süre sahile ç›karma yapmalar›n› engellemifltir. 25 Nisan 1915 günü Gelibolu Yar›madas›’ndan Ertu¤rul Koyu’na ç›karma yapan 3000 kiflilik ‹ngiliz kuvvetlerine karfl› savaflm›flt›r. I.. fiehitkale.109. s. s›n›flar›nda talebe bulunmad›¤›ndan s›n›flar 9. Çanakkale Savafl›’n›n sonucu ne oldu? Gülay Han›m: ‹tilaf Devletleri Çanakkale’yi geçme amac›na ulaflamad›.2. Son Kale. ‹ngilizler karfl›lar›nda büyük bir tümen oldu¤unu sanm›fllard›r. Ezineli Yahya Çavufl Yahya Çavufl. Ana ben gidiyom düflmana karfl›. Çal›flma Kitab› Yahya Çavufl Anıtı. Türk milletinin cesareti ve azmi sayesinde düflman›n geri çekilmesi sa¤land›. “Çanakkale içinde aynal› çarfl›.” Bal›kesir Lisesi ö¤retmen ve ö¤rencileri Ertu¤rul Efekan. s›n›fla bafll›yor. Çanakkale 49 35 . ÜN‹TE Bal›kesir Lisesinin 1916-1917 kay›tlar›nda flöyle bir ibare bulunmaktad›r: “Bu ders y›l›. Mustafa Kemal’in üstün komutanl›k yetene¤i. Dünya Savafl› münasebetiyle mektebin 12.” Çanakkale’de düflmana karfl› vatan›n› canla baflla savunan binlerce Türk askerinden biri de Yahya Çavufl’tur.

16 May›s 1919 günü bir grup arkadafl›yla birlikte Band›rma Vapuru ile Gazete haberi. Bu anlaflmaya göre Türk ordusunun büyük bölümü da¤›t›ld›. ‹tilaf donanmas›yla karfl›laflt›. Mondros Ateflkes Anlaflmas›’na göre Türk ordusunun da¤›t›lmas›n›n ve silahlar›na el konulmas›n›n amac› sizce ne olabilir? Melike: Teyze. Anadolu’ya geçecek ve Millî Mücadele’yi bafllatacakt›. Bulgaristan. Yunanl›lar ‹zmir ve çevresini iflgal ettiler. ‹stanbul’da kald›¤› alt› ay süresince arkadafllar›yla toplant›lar yap›yor. Marafl’ta Sütçü ‹mam öncülü¤ünde Frans›zlara karfl› kahramanca bir mücadele verildi. Frans›zlar 12 fiubat 1920’de Marafl’›.‹flgaller Bafll›yor Melike: Peki teyzeci¤im.” dedi.) iflgale bafllad›lar. Bu söz onun düflman› yurttan atma kararl›l›¤›n›n bir göstergesiydi. 16 May›s 1919. 11 Nisan 1920’de Urfa’y› terk etmek zorunda kald›lar. Amac› millî egemenli¤e dayanan kay›ts›z ve flarts›z tam ba¤›ms›z bir Türk devleti kurmakt›. bölgesel direnifl hareketleri bafllad›. Bekledi¤i f›rsat do¤du ve 9. Örne¤in ‹zmir’de Hasan Tahsin Yunanl›lara ilk kurflunu att›.Vatan›m›z›n iflgale u¤rayan di¤er bölgelerinde de benzer mücadeleler yafland›. ‹stanbul düflman kuvvetlerinin denetimi alt›nda oldu¤undan burada pek fazla bir fley yap›lamazd›. Antep. 19 May›s 1919 ‹stanbul’dan yola ç›kt›. ‹ngilizler Musul’u. Merzifon ve Batum’a asker ç›kard›lar. ülkenin içinde bulundu¤u zor duruma çareler ar›yordu. Hemen ard›ndan düflmanlar vatan›m›z› (Düzenlenmifltir. Frans›zlar Adana. Melike: Peki. Ancak vatan›n tamam›n›n kurtuluflu için bölgesel direnifl hareketleri yeterli de¤ildi. ‹talyanlar Antalya ve Konya’y› iflgal ettiler. Antep’te fiahin Bey. konuldu. Ordu Müfettifli olarak Samsun’da inceleme yapmak üzere görevlendirildi. Sonunda karar›n› verdi. Yan›nda bulunan yaverine dönerek “Geldikleri gibi giderler. Marafl ve Urfa’y›. Herkes umutsuzdu ama o her fleyin sona erdi¤ine inanm›yordu.). Kuvayımilliye birlikleri kuruldu. insan ve malzeme yetersizli¤i nedeniyle zor durumda kald›k. ‹çinde bulundu¤umuz grup savafl› kaybetti. Birinci Dünya Savafl›’n›n sonucunda ne oldu? Gülay Han›m: Savafl›n uzamas›. geldi. Ayr›ca ‹ngilizler ‹zmit. Türk halk›n›n millî birlik ve beraberlik içinde hep birlikte mücadele vermesi gerekiyordu. Türk halk› iflgallere karfl› direnifle geçti. Afyon. o y›llarda yurdumuzun nereleri iflgal edildi? Gülay Han›m: 13 Kas›m 1918’de ‹tilaf Devletlerine ait donanma ‹stanbul Liman›’na girdi. Eskiflehir. Osmanl› Devleti de 30 Ekim 1918 tarihinde çok a¤›r flartlar tafl›yan Mondros Ateflkes Anlaflmas›’n› imzalamak zorunda kald›. 19 May›s 1919’da Samsun’a (Düzenlenmifltir. silahlar›na el Gazete haberi. bu s›rada Mustafa Kemal Pafla nerede bulunuyordu? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla 13 Kas›m 1918 tarihinde ‹stanbul’a geldi. Mustafa Kemal Pafla’n›n olumsuz koflullara ra¤men umutsuzlu¤a düflmemesinin sebebi sizce ne olabilir? 50 . Samsun. Almanya ve Avusturya-Macaristan ‹mparatorlu¤u ateflkes isteyerek savafltan çekildiler.

54. s.Mustafa Kemal. Bu kongrelerde Mustafa Kemal’in baflkanl›¤›nda yurdun kurtuluflu için ortak kararlar al›nd›. Mustafa Kemal Pafla’n›n bu çal›flmalar› k›sa sürede etkisini gösterdi. 53. Amasya Genelgesi’yle ça¤rısı yapılan Sivas Kongresi 4-11 Eylül 1919 tarihleri arasında düzenlendi. (Düzenlenmifltir. ÜN‹TE Kurtulufl Savafl› Bafll›yor Melike: Mustafa Kemal Pafla Samsun’a geldikten sonra neler yapt›? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla. 30 May›s 1919. Sivas Kongresi’ne kat›lan üyeler Mustafa Kemal’in bu çal›flmalar› Kurtulufl Savafl›’n›n sürecini nas›l etkilemifl olabilir? 51 2.) mitingler düzenlemeleri istendi. Amasya Genelgesi’nde (22 Haziran 1919) ülkenin içinde bulundu¤u durumdan ve neler yapılabilece¤inden söz edildi. Atatürk ve An›lar›. Mustafa Kemal Pafla 3 Temmuz 1919 günü Erzurum’a geldi. 27 Aral›k 1919’da Mustafa Kemal çal›flma arkadafllar›yla Ankara’ya geldi ve Millî Mücadele’yi buradan yönetti. millî birlik ve beraberli¤i sa¤lamak gerekiyordu. Bu genelge Millî Mücadele için atılmıfl ilk önemli adımdı. Geldim ki göreyim bu adamlar kimin mal›n› kime veriyorlar.” der. iflgalleri protesto için Gazete haberi. Yurdun dört bir yan›nda iflgaller mitinglerle protesto edildi. 19 May›s 1919’da Millî Mücadele’yi Samsun’da bafllatt›. Mevlüt A¤a’ya sorar: – Çukurova gibi verimli bir memleketten niye döndün? Yoksa geçinemedin mi? Mevlüt A¤a derhâl cevap verir: – Hay›r Pafla’m. ‹llerdeki asker ve sivil idarecilere gizlice gönderilen Havza Genelgesi’nde (28 May›s 1919) onlardan halk› iflgaller konusunda bilgilendirmeleri. gözlerini yaflartm›flt›r. milletle beraber millet için çal›flmak üzere Erzurum’a gelen Mustafa Kemal Pafla’y› çok duyguland›rm›fl. Aralar›nda flu konuflma geçti: . Öncelikle millî bilinci uyand›rmak. Il›ca önlerinde Erzurumlular taraf›ndan coflkulu flekilde karfl›land›¤› s›rada Çukurova’dan Erzurum’a dönen Mevlüt A¤a ile Erzurum Kongresi’nin yap›ld›¤› bina karfl›laflt›. Millî Mücadele’nin ancak milletçe kazanılabilece¤i vurgulandı. Bu amaçla Havza ve Amasya’da genelgeler yay›mlad›.) Melike: Bu olaydan sonra ne oldu? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla 23 Temmuz-7 A¤ustos 1919 tarihleri aras›nda bir okul binas›nda toplanan Erzurum Kongresi’ne kat›ld›. Bu sözler. Faruk Çil. Daha sonra Pafla etraf›ndakilere döner ve “Bu milletle neler yap›lmaz. Mustafa Kemal daha sonra bu kararların Misakımillî adıyla Osmanlı Mebusan Meclisinde kabul edilmesini sa¤layacaktı. Son günlerde iflittim ki ‹stanbul’dakiler Erzurum’u Ermenilere vereceklermifl. (Düzenlenmifltir. geçimimiz çok rahatt›.

Bu antlaflma Türk milletine yaflama hakkı tanımayan ve Türk vatanının parçalanmasını öngören bir belgeydi.1 Nisan 1921) savafllar›yla geri püskürttü. 52 .Meclis Aç›l›yor Melike: Mustafa Kemal Pafla Ankara’ya geldikten sonra neler yapt›? Gülay Han›m: ‹lk ifl olarak Büyük Millet Meclisinin (BMM) aç›lmas›n› sa¤lad›. Frans›zlar Türk halk›n›n verdi¤i kahramanca mücadele karfl›s›nda bölgeyi tamamen terk etmek zorunda kald›. ‹nönü (27 Mart . 28 Ocak 1920’de Misakımillîyi kabul eden Osmanl› Mebusan Meclisi da¤›t›lm›flt›. Yunanlılar ‹ngilizlerden ald›klar› destekle Ankara’y› ele geçirmek ve BMM’ni da¤›tmak üzere harekete geçti. Albay ‹smet Bey komutasındaki düzenli ordularımız Yunanl›lar› I. Gülay Han›m. Mustafa Kemal Ankara’da yeni bir meclisin toplanmas› için çal›flmalara bafllad›. flimdi de flu tabloyu inceleyelim. BMM ne gibi çal›flmalar yapt›? Gülay Han›m: Ba¤›ms›zl›¤›m›z›n sa¤lanmas› için önemli kararlar› uygulamaya koydu. Bu nedenle milletin haklarını koruyacak ve millet ad›na karar verecek bir meclisin aç›lmas› ihtiyac› ortaya ç›km›flt›. daha sonraki yıllarda da Marafl’a “Kahraman”. Bölge halk› büyük fedakârl›klarla düflmana karfl› mücadele veriyordu. Seçimler yap›ld›. Melike: Büyük Millet Meclisi neden Ankara’da aç›ld›? Gülay Han›m: Çünkü 16 Mart 1920’de ‹stanbul ‹tilaf Devletleri taraf›ndan resmî olarak iflgal edilmiflti. Kaz›m Karabekir komutas›ndaki ordumuz Kars ve çevresini alarak do¤u illerimizi Ermeni iflgalinden kurtard›. eldeki imkânlarla bir ordu kurdu. Fakat düflman› tamamen yurttan ç›karmak için düzenli bir orduya ihtiyaç vard›. BMM bu antlaflmayı kabul etmedi. Urfa’ya “fianl›” unvan›n› verdi. Güney illerimizdeki direnifl hareketini düzenli hâle getirmek ve güçlendirmek için bölgeye subaylar ve savafl malzemesi gönderdi. “Bak. BMM bu onurlu mücadeleyi takdir etmek amac›yla Antep’e “Gazi”. ‹nönü (6-10 Ocak 1921) ve II. Bu arada 10 A¤ustos 1920 tarihinde ‹tilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında Sevr Barıfl Antlaflması imzalandı. Do¤u Cephesi’ni oluflturdu. Büyük Millet Meclisinin aç›lmas›yla yeni bir Türk devletinin temelleri de at›lm›fl oldu. Yeni ve düzenli ordu kurma çalıflmalarına hız verdi. 23 Nisan 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisi aç›ld› ve baflkanl›¤›na Mustafa Kemal seçildi. Bat› Cephesi’nde ise Yunanl›lar iflgallerini h›zland›rm›fllard›.” diyerek Tekâlif-i Milliye (Millî Yükümlülükler) tablosu önünde durur ve birlikte tabloyu incelemeye bafllarlar. Büyük Millet Meclisinin aç›l›fl› Melike: Peki teyze. Melike ve teyzesi müze gezilerine devam ederler.

Türk milleti ordusunun ihtiyaçlar›n› karfl›lamak için seferber oldu. Düflünebiliyor musun Melike. Müzede yer alan bir baflka tablo Melike’nin dikkatini çeker. Erkekler düflmanla çarp›fl›rken kad›nlar ve çocuklar da bofl durmam›fl. demir yolu yap›m›nda çal›flm›fllar. s. Arka arkaya yaflanan savafllar zaten yetersiz olan ülke ekonomisini olumsuz etkilemiflti. (1919) Utkan Kocatürk. tablodaki bu kad›nlar ve çocuklar ne yap›yorlar? Gülay Han›m: Toplumda ifl bölümü ve dayan›flman›n en güzel örne¤i bu tabloda anlat›lm›fl. Öncelikle ordunun ihtiyaçlar›n›n karfl›lanmas› gerekiyordu.129. Türk milletini ortak bir amaç etraf›nda birlefltirerek bu dayan›flma ruhunun oluflmas›n› sa¤lam›flt›r. daima da¤›n›k bir milleti istila etmek gibi kolay de¤ildir. Ayr›ca tüccar›n ve halk›n elinde bulunan çeflitli malzeme ve g›da maddesinin yüzde k›rk›n›n. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Gülay Han›m devam eder: – Melikeci¤im. halk›n elinde bulunan tüm silah ve mermiler üç gün içinde orduya teslim edilecekti. Mustafa Kemal Pafla. Bu konuda flöyle der: Toplu bir milleti istila etmek. Melike: Teyze. Türk milletinin Millî Mücadele y›llar›nda verdi¤i önemli bir dayan›flma örne¤idir. Bunlar›n bedeli sonra ödenecekti. askerlerimizin bir çift çoraba bile ihtiyaçlar› vard›. ordunun ihtiyac› için teslim edilmesi istendi. Mustafa Kemal Pafla Büyük Millet Meclisi taraf›ndan baflkomutan seçildi. Siz o dönemde yaflasayd›n›z ordumuza nas›l yard›m etmek isterdiniz? 53 Çal›flma Kitab› 36 37 . Buna karfl›l›k Yunanl›lar ‹ngilizlerden ald›klar› destekle modern silahlarla donat›lm›fl ve asker say›s› bak›m›ndan üstündüler.2. ÜN‹TE Tekâlif-i Milliye tablosu. Mustafa Kemal Pafla öncelikle ordunun ihtiyaçlar›n›n karfl›lanabilmesi için Tekâlif-i Milliye Emirlerini yay›mlad›. bir çift çorap ve çar›k yard›m› yapmalar› istendi. Halk yoksul ve yorgundu. Melike: Tekâlif-i Milliye Emirleri nelerdir teyze? Gülay Han›m: Her aileden birer tak›m çamafl›r. Mermi imalat›nda. ordunun elinde karfl›s›ndaki düflmanla savaflabilece¤i modern silahlar yoktu. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. Elinde tafl›t› olan herkes ayda bir kez savafl araçlar›n› tafl›yacak. Tekâlif-i Milliye Emirlerinin uygulan›fl›. K›sa sürede ordunun eksikleri tamamland›.

Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosunun önüne gelirler. Hedefleri Ankara’y› ele geçirmekti. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi 54 düflündürüyor? . Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› Melike ve Gülay Han›m. Ordunun bafl›na geçen Mustafa Kemal Pafla “Hatt› müdafaa yoktur. Gülay Han›m: Buras› da Kurtulufl Savafl›’n›n son cephesi. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl›’n›n canland›r›ld›¤› bölüm.Sakarya Savafl› An›tkabir’i. Sakarya Savafl›’n›n Millî Mücadele’de ayr› bir yeri vard›r. Eskiflehir ve Kütahya’y› iflgal ettiler. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Yukar›daki tabloyu inceleyiniz. bayrak kutsal de¤erlerimizden biridir. Türk ordusunun toparlanmas›na f›rsat vermeden sald›r›ya geçtiler.” emriyle askerleri yüreklendirdi. Vatan›n her kar›fl topra¤› vatandafl›n kan›yla ›slanmad›kça terk edilemez. ‹nönü Savafllar›nda yenilen Yunanl›lar. Savafl sonucunda Türkiye Büyük Millet Meclisi taraf›ndan Mustafa Kemal’e “gazi” unvan› ve “mareflal” rütbesi verildi. Bu arada Mustafa Kemal Pafla. O sat›h bütün vatand›r. Sakarya Savafl› tablosu. yaral› oldu¤u hâlde bayra¤›m›z› elinden b›rakmam›fl. Sizce Sakarya Savafl› hangi flartlarda yap›lm›flt›r? Gülay Han›m: Melikeci¤im. Gülay Han›m: Evet k›z›m. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesini gezmeye devam eden Melike ve teyzesi. Türk milletinin vatan sevgisi ve Mustafa Kemal’in üstün komutanl›¤›yla kazan›ldı. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosu size neler Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosu. bu savafl ne kadar devam etti ve sonucu ne oldu? Gülay Han›m: 23 A¤ustos 1921’de bafllayan savafl 22 gün sürdü. Melike: Teyze flu Türk askerine bak. sath› müdafaa vard›r. Melike: Teyze. Sakarya Savafl›’n›n canland›r›ld›¤› bölüme gelirler. I ve II. Meclis taraf›ndan baflkumandan olarak görevlendirildi.

Bu antlaflma ile tüm dünya yeni kurulan Türk devletinin varl›¤›n› ve ba¤›ms›zl›¤›n› tan›d›. Bu tasar›. Melike: Atatürk’ün ne kadar çok kitab› varm›fl. . Böylece Mustafa Kemal Pafla’n›n önderli¤inde cumhuriyet ilan edildi. 9 Eylül 1922’de ‹zmir’e girerek buray› düflman iflgalinden kurtard›. 28 Ekim gecesi Çankaya Köflkü’nde yak›n arkadafllar›yla bir toplant› yapt›. Mustafa Kemal Türkiye Cumhuriyeti’nin güçlenip kalk›nmas› için yenilikler yapt›. Türk milletine en uygun yönetim biçiminin cumhuriyet oldu¤una inan›yordu. Ordumuzun bask›n tarz›ndaki sald›r›s› karfl›s›nda tutunamayan Yunan askerleri geri çekilmek zorunda kald›.Siz olsayd›n›z bu deftere ne yazmak isterdiniz? 55 Çal›flma Kitab› 38 2. Müze gezilerine devam eden Melike ve teyzesi Mustafa Kemal’in kütüphanesinin bulundu¤u bölüme geldiler. baz› sat›rlar›n da alt›n› çizmifl. Bugünlere ulaflmam›z› sa¤layan ulu önder Atatürk’e minnettar›m. 29 Ekim 1923 günü Türkiye Büyük Millet Meclisine sunuldu ve ayn› gün kabul edildi. 24 Temmuz 1923’te de Lozan Bar›fl Antlaflmas›’n› imzalad›k. Melike: Teyze bak. Bugün benim için çok güzel geçti. bu kütüphanede ona ait 3123 kitap var. ‹zmir’de Türk ordusunu karfl›layan çocuklardan biri siz olsayd›n›z Mustafa Kemal Pafla’ya ne söylemek isterdiniz? Melike: Peki. Melike: Teflekkür ederim teyzeci¤im. Gülay Han›m: Evet Melikeci¤im. Atatürk çok okuyan bir liderdi. O gece cumhuriyet yönetimine iliflkin yasa tasar›s› haz›rland›. ‹leri!” emriyle taarruza devam eden Türk ordusu. Büyük Taarruz 26 A¤ustos 1922’de bafllad›. Böylece anlaflma gere¤i ‹stanbul. okudu¤u sayfalara kendi el yaz›s›yla notlar yazm›fl. ziyaretçilerin duygular›n› yazd›¤› An›tkabir Özel Defteri’nin önünde Melike de s›raya girer. sonra ne oldu teyze? Gülay Han›m: 11 Ekim 1922’de Mudanya Ateflkes Anlaflmas›’n› imzalad›k. Gezi sonunda. Mustafa Kemal’in. 18 Eylül 1922’de ise Bat› Anadolu’nun tamam› düflman iflgalinden kurtar›ld›. Türkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal Pafla’y› Cumhurbaflkan› seçti. 30 A¤ustos 1922’de Mustafa Kemal Pafla’n›n yönetti¤i Baflkumandan Meydan Savafl›’yla Türk ordusu kesin zafere ulaflt›. “en büyük eserim” dedi¤i cumhuriyeti yaflatmak hepimizin en önemli görevidir. Bize b›rakt›¤› emanetlere sahip ç›kaca¤›m. Melike: Mustafa Kemal daha sonra ne gibi çal›flmalar yapt›? Türk ordusunun ‹zmir’e girifli. Gülay Han›m: Evet. ilk hedefiniz Akdeniz’dir. Mustafa Kemal’in “Ordular. Melike bu geziden çok etkilenir. Deftere An›tkabir gezisi ile ilgili duygu ve düflüncelerini yazar. Atatürk hakk›nda sana anlatmak istedi¤im çok fley var ancak flu anda müze ziyaretimiz sona erdi. Bo¤azlar ve Do¤u Trakya’y› savafl yapmadan geri ald›k. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Gülay Han›m: Mustafa Kemal Müzesi Pafla. ÜN‹TE Gülay Han›m: Melikeci¤im.

. ………………………………………………………………………………...... “Difl hedi¤i” gelene¤i günümüzde unutulmufl bir millî kültür ögesidir..Afla¤›daki sorular› okuyunuz. Millî kültür ögeleri varl›klar›n› yüzy›llarca de¤iflmeden korurlar. Bunlar› gelecek kuflaklara tafl›mal›y›z.. B.. Afla¤›daki cümleleri okuyunuz....... gösterdi¤i baflar›dan dolay› Türkiye Büyük Millet Meclisi taraf›ndan gazi unvan› ve mareflal rütbesi verilmifltir........ tarihinde ……………………aç›lm›flt›r. geçmiflten günümüze tafl›nan millî kültür ögelerindendir..... Mustafa Kemal'e ………………….. Çanakkale Cephesi. Afla¤›daki noktal› yerlere uygun olanlar› yazarak cümleleri anlaml› olacak flekilde tamamlay›n›z............ ( ) 5.. ( ) 3..KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A.. Cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”. 1.. ( ) 4. ( ) 2. ………………………………………………………………………………............... 3..... C.. Kurtulufl Savafl›’nda aç›lan bir cephedir. denir.. Mustafa Kemal 19 May›s 1919 tarihinde Samsun'a ç›kt›.... “Ülkemin kültürünü yans›tan her nesne benim için çok de¤erlidir........ ( ) 1.. Cumhuriyet ………………………......... ………………………………………………………………………………......... tarihinde ilan edilmifltir.” sözü hangi de¤erle ilgili de¤ildir? A) Duyarl›l›k B) Vatanseverlik C) Yard›mseverlik 56 D) Sorumluluk . 4. Büyük Millet Meclisi …………………….... ……………………………………………………………………………….. sözlü tarih Ankara Baflkumandan Meydan Savafl›nda 29 Ekim 1923 23 Nisan 1920 Sakarya 24 Temmuz 1923 kan›t 1.... Yanl›fl olan cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z...... Kiflilerin yaflamlar›yla ilgili anlatt›klar›n› sesli ya da yaz›l› kay›t alt›na alarak yap›lan araflt›rma yöntemine …………………….... 2.. ………………………………………………………………………………. Kutucuklarda verilen sözcük ve tarihleri inceleyiniz. Hacivat ve Karagöz oyunlar›.. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz..... yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” harflerini koyunuz.............

. Yak›n çevrenizde geçmiflte de günümüzde de oynanan bir çocuk oyunu belirleyerek oyunun nas›l oynand›¤›n› aç›klay›n›z. “Edebiyat eserleri millî kültür ögelerindendir. …………………………………………………………………………………………. 1. Sözlü tarih çal›flmas› yapmak için hangi konuyu seçerdiniz? Nedenleriyle aç›klay›n›z. “Her ülke kendine ait bir yemek kültürüne sahiptir. Millî kültür ögesi denilince akl›n›za neler geliyor? Örneklerle aç›klay›n›z. Atatürk’ün Samsun’a ç›k›fl› Cumhuriyetin ilan› Sakarya Meydan Savafl› Büyük Millet Meclisinin aç›l›fl› Sivas Kongresi’nin yap›lmas› Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› ( ( ( ( ( ( ) ) ) ) ) ) D. Afla¤›da Mondros Ateflkes Anlaflmas›’ndan sonra yurdumuzda yaflanan olaylar kar›fl›k olarak verilmifltir.” diyen bir kifli hangi millî kültür ögesine örnek vermektedir? B) Seyirlik oyunlar C) Millî bayramlar D) Festivaller 3. ……………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………….“Bizim kültürümüzde küçükler büyüklerin elini öper. Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.. 57 2. ………………………………………………………………………………………..” Afla¤›dakilerden hangisi bu aç›klamaya örnek olamaz? A) Nasrettin Hoca f›kralar› C) Halk hikâyeleri B) Yunus Emre fliirleri D) Millî bayramlar 5. 2.. ……………………………………………………………………………………….... Bu olaylar› olufl s›ras›na göre s›ralay›n›z. ÜN‹TE A) Gelenekler . 3.2.. ………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………….. Afla¤›daki efllefltirmeyi do¤ru bir flekilde yapt›¤›n›zda “mimari eser” söz grubu hangi sözcükle eflleflir? Cirit Sünnet dü¤ünü Türkü An›tkabir Mimari eser Müzik eseri Gelenek Oyun A) Cirit B) An›tkabir C) Sünnet dü¤ünü D) Türkü Ç.” Bu aç›klama do¤rultusunda afla¤›dakilerden hangisi ülkemiz mutfa¤›na ait bir yemek de¤ildir? A) Mant› B) Gözleme C) Hamburger D) Yaprak sarması 4.

58 .

Yaflad›¤›n›z çevrede insanlar taraf›ndan yap›lm›fl ve do¤al olarak oluflmufl unsurlara örnekler veriniz. Yüksekçe bir yere ç›k›n›z ve afla¤›y› gözlemleyiniz. 6. ‹lk kez gitti¤iniz bir yerde yönleri bulmada hangi yöntemleri kullan›rs›n›z? 2. Yaflad›¤›n›z yerdeki hava olaylar›n› bir hafta boyunca gözlemleyerek kaydediniz. Do¤al afetlere karfl› korunma yollar› nelerdir? 59 . Gördüklerinizi bir k⤛da çiziniz.3. 5. Yaflad›¤›n›z yerin yeryüzü flekillerini araflt›r›n›z. ÜN‹TE YAfiADI⁄IMIZ YER KONULAR • ‹ZC‹ KAMPINDAYIZ • KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ • HAVA NASIL ORALARDA? • ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z • EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER • GÜVENL‹ YAfiAM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar Afet Beflerî ortam Bölge Çevre Çevre kirlili¤i Do¤al ortam Hava durumu Hava olay› ‹klim Yer Yerleflme Yön HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. 3. 4.

Kamp kurallarını anlattı. Fark ettiyseniz “Günefl batıyor. ‹flte do¤u. Söyledi¤in gibi güneflin do¤du¤u taraf do¤u yönüdür. Do¤u ve batı yönlerini sizlere bir de çizerek göstereyim.” dedim. günefl batmak üzere. Zafer: — Biz kamp atefli için çalı çırpı toplamaya gidece¤iz. Bakın günefli görüyor musunuz. flimdi yön bulmayla ilgili anlatacaklarımı çok iyi dinleyin. Güneflin battı¤ı taraf batı yönüdür. Kamp çadırlar›n› kurdular ve herkes çadırına yerleflti.‹ZC‹ KAMPINDAYIZ Daha önce hiç gitmedi¤iniz bir yeri nasıl bulursunuz? Bir kifli size bir yer soracak olursa bu kifliye o yeri nasıl tarif edersiniz? Zafer ve arkadaflları Çamlıdere’ye izcilik kampına gittiler. ‹zcileri kamp yerinden uzaklaflmamaları konusunda uyard›. O zaman kampa nasıl geri dönece¤iz? ‹zci lideri: — Peki. Bunun için de kamp yerinden uzaklaflmamız gerekebilir. izciler arasında görev da¤ılımı yaptı. 60 . ‹zci lideri. iflte batı. Zafer: — O zaman güneflin do¤du¤u taraf da do¤u yönü mü olur? ‹zci lideri: — Aferin Zafer.

15-20 dakika bekledikten sonra çubu¤un gölgesinin ucunu ikinci kez iflaretleriz. ‹zci lideri: — Do¤ru Ayflegül. kuzey. batı. Bunlar kuzeydo¤u. toplam kaç yönümüz var? Ayflegül: — Do¤u.Çal›flma Kitab› ‹zci lideri: — Ayflegül. flu an masa senin konumuna göre hangi yönde duruyor? Ayflegül: — Bat›da duruyor. fiimdi de bu yönleri çizelim. güneybatıd›r. ‹zci lideri: — Evet. ‹lk iflaretledi¤imiz nokta batı yönünü. güneydo¤u. Dört tane de ara yön vardır. Bu durumdayken ön tarafın kuzey yönünü. ikinci iflaretledi¤imiz nokta da do¤u yönünü gösterir. 61 y) (K e uz 42 3. Peki. Peki. güney olmak üzere dört yönümüz var. Bunlar ana yönlerdir. arka tarafın da güney yönünü gösterir. Sol kolumuzu batı yönüne. sa¤ kolumuzu da do¤u yönüne uzattı¤ımızda ön tarafımız kuzey. ÜN‹TE Ayflegül: — Baflka yönler var mı? ‹zci lideri: — Ayflegül. do¤ru. sol kolunu da batı yönüne gelecek flekilde uzat. . kuzeybatı. arka tarafımız da güney yönünü gösterir. gölgeye göre de yönümüzü bulabilece¤imizi biliyor muydunuz? Bunu da size açıklayayım: Yere bir çubuk dikeriz ve gölgesinin ucunu iflaretleriz. yanıma gelir misin? Sa¤ kolunu do¤u yönüne.

Yuvalarının girifli ise güneye bakar. fiule: — Yönleri sadece günefl yardımıyla mı buluruz? ‹zci lideri: — Pek çok yön bulma yöntemi vardır. hava kararacak. Saati. akrep günefli gösterecek flekilde yere paralel tutarız. Karanlıkta yönümüzü nasıl bulaca¤ız? ‹zci lideri: — Geceleyin de Kutup Yıldızı yardımıyla yönümüzü bulabiliriz. Bu takım yıldızının son iki yıldızı arasındaki mesafenin yaklaflık befl katı uza¤ında parlayan yıldız Kutup Yıldızı’dır. Karıncalar yuvalarından çıkardıkları toprakları yuvanın kuzeyine yı¤arlar. Büyükayı Takım Yıldızı kabaca. Mesela.3 2 6 10 11 5 4 12 1 GÜNEY 8 7 9 ‹zci lideri: — Güneflten yararlanarak ve saatimizi kullanarak da yönümüzü bulabiliriz. güney yönünü gösterir. cezveye benzer. fiekle göre güney dıflındaki di¤er yönleri nasıl tespit edebiliriz? KUZEY KUZEY KUZEY Zafer: — Birazdan günefl batacak. a¤aç ve taflların yosunlu tarafı kuzeyi gösterir. Kutup Yıldızı her zaman kuzey yönünü gösterir. Yıldızların rahat göründü¤ü bir gecede yedi yıldızdan oluflan “Büyükayı Takım Yıldızı”nı buluruz. Akrep ile 12 sayısının tam ortasından geçen do¤ru. Kutup Y›ld›z› 5xa a 62 .

pusulayı yere paralel tutmalıyız. Ancak yönümüzü en kolay pusula kullanarak buluruz. Sizce izciler kampa nas›l geri dönerler? Aç›klay›n›z. Artık kaybolmayız.Çal›flma Kitab› 43 44 Ertesi gün izciler çal› ç›rp› toplamak için kamp›n güneyine do¤ru gittiler. . pusulayı nasıl kullanaca¤ız? ‹zci lideri: — Öncelikle. ÜN‹TE Ayflegül: — Yön bulmada kullanılabilecek ne kadar da çok yöntem varmıfl! ‹zci lideri: — Evet. gerçekten çok yöntem var. di¤er ucu da güney yönünü gösterir. Mustafa: — Yönümüzü nasıl bulaca¤ımızı ö¤rendik. Pusula ibresinin kırmızı renkli ucu kuzey yönünü. çevremizdeki herhangi bir yerin bize göre bulundu¤u yönü tespit etmede en güvenilir araçt›r. Öteki yönleri de buna göre kolayca bulabiliriz. Ayflegül: — Peki. 63 3. Pusula.

Evinizin yerini arkadaflınıza nasıl tarif edersiniz? Yer Yön Berkin ve ablası Ankara’daki amcalarını ziyarete gelmifllerdi. Binalar. Ancak sabah olunca amcalarının bir ifli çıktı. Krokide çeflitli flekil ve flemalardan oluflan semboller kullanılmıfltı. Bu sembollerin ne anlama geldi¤inin açıklandı¤ı ve yön okunun yer aldı¤ı bir bölüm de vardı. ablası ve amcalar› güzel bir gezintiden sonra eve döndüler. Berkin. Berkin. Bunun üzerine amcalar› onlara. yollar. ertesi gün yapacakları Anıtkabir gezisini planlamaya koyuldular. ablası ve amcası saat 14. insanlar yüksekten ve tam tepeden bak›nca ne kadar da küçüklerdi! Kufl bakıflı ne demektir? Açıklayınız. 64 . k›rk milimetre civar›ndayd›. bir yerin kufl bakıflı görünümünün kabataslak çizimi oldu¤unu söyledi. Bu kroki evden Anıtkabir’e gidifl yolunu gösteriyordu. a¤açlar. Amcalar›n›n evi An›tkabir’e birkaç kilometre uzaktayd›. arabalar. Bu ziyaretle hem amcalarına olan özlemlerini giderecekler hem de Ankara’yı gezeceklerdi. Anıtkabir’e gidifllerini kolaylafltırmak için bir kroki verdi.00’da Anıtkabir’in giriflinde buluflacaklardı. Amcaları krokinin.KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ Bir arkadaflınız evinize gelmek istiyor. Keçiören kufl bak›fl› ne kadar da hofl görünüyordu. Bu uyarılara dikkat ettikleri takdirde yarın kolayca Anıtkabir’e gidebileceklerini söyledi. Amcaları bu bölüme ve krokide gösterilen cadde ve sokaklar ile önemli yapılara dikkat etmeleri konusunda onları uyardı. Akflam. Ama krokide bu uzakl›k kufl uçuflu otuz befl. Amcaları onları ilk olarak Keçiören’deki teleferi¤e bindirdi.

Onlar da amcaları kendilerini ziyarete geldi¤inde Kufladas›ndaki evlerini kolayca bulabilmesi için afla¤ıdaki krokiyi çizdiler. Berkin ve ablasının Anıtkabir’e giderken kullanacakları krokiyi inceleyiniz. 65 Çal›flma Kitab› 45 . krokinin hayatımızda ne kadar önemli oldu¤unu anladılar. Ertesi gün Berkin ve ablas› An›tkabir’e gitmek üzere yola ç›kt›lar. Berkin ve ablası. Ne zaman yollar›n› flafl›racak olsalar krokiye bakt›lar.3. ÜN‹TE Afla¤ıda yer alan. Kroki sayesinde kolayca An›tkabir’e gittiler.

Ya¤ıflların kıyı kesimlerde ya¤mur. Do¤u Karadeniz ile Ardahan ve Ordu çevrelerinin aralıklı ya¤ıfllı.HAVA NASIL ORALARDA? Yandaki foto¤raf hangi hava olay›yla ilgilidir? Neden? Hava durumu Hava olay› ‹klim Nazl›’n›n ö¤retmeni. havan›n ›s›nmaya bafllad›¤›n›n göstergesiymifl. Eskiden böyle de¤ilmifl. teknoloji çok ilerledi. yarın hava nasıl olacakmıfl? Yurdun kuzeydo¤u kesimlerinin çok bulutlu. ya¤ıfl alan di¤er yerlerde ise kar fleklinde olması bekleniyor. ertesi günün daha s›cak olaca¤›n› haber veriyormufl. kapal› çam kozala¤› ise fazlal›¤›n› gösteriyormufl. di¤er yerlerin ise parçalı ve az bulutlu olaca¤› tahmin ediliyor. Babas›: — Kızım. Akflam olunca Nazl›. Bakalım. Nazl›’n›n bu davranıflı babasının dikkatini çekti. Nazl›: — Eskiden rüzgâr. Gece ve sabah saatlerinde yurdun iç ve do¤u bölgelerinde kuvvetli buzlanma ve don ile birlikte sis görülece¤i tahmin ediliyor. Atalar›m›z çevrelerinde sürekli de¤iflen do¤ayı. ya¤ıfl gibi hava olaylarının ne zaman meydana gelece¤i önceden tahmin edilemiyordu de¤il mi? Çal›flma Kitab› 66 46 . sen hava durumu haberini pek izlemezdin? Nazl›: — Bununla ilgili bir çalıflma yapmam gerekiyor baba. Örne¤in. televizyonda hava durumu haberlerini izlemelerini ve yaflad›klar› yerin hava olaylarını bir hafta süresince gözlemlemelerini istemiflti. Meteoroloji uzmanlar› yarın hatta daha sonraki günlerde havanın nasıl olaca¤ını tahmin edebiliyorlar. Çekirgelerin çok ses ç›karmas›. Gözlemlerle elde ettikleri bilgilerden yararlanarak hava durumunu tahmin ediyorlarm›fl. hava durumu haberini izlemek için televizyon karflısına geçti. aç›lm›fl çam kozala¤› havadaki nemin azl›¤›n›. Nazl› yapt›¤› gözlem sonucunda resimli bir grafik ve rapor hazırlayacaktı. bitki ve hayvanların durumlarını gözlemliyorlarm›fl. Babası: — Hayırdır kızım. At kestanesi a¤açlar›n›n çiçeklenmesi.

. Gördü¤ün gibi burada hava sıcaklı¤› tahminleri hem sayı ile hem de sembollerle gösterilmifl. Bu hava durumu tahminleri ülkemizde Devlet Meteoroloji ‹flleri Genel Müdürlü¤ünce yapılmaktadır. Nazl›: — Tamam baba. Uzun yıllar yapılan gözlem sonuçları iklimi. Bu gözlemler sonucunda o yerin ortalama hava flartlarını yani iklimini belirlemifller. bir bakalım. gelecek günlerde havanın nasıl olaca¤ını kolayca ö¤reniyoruz. 67 . hemen bilgisayar baflına. Bak flu gazetenin sayfasına.. Buradaki bilgiye göre uzmanlar genifl bir alanda uzun yıllar gözlemler yapmıfllar. Babası: — Ülke genelinde befl gün boyunca hava durumu tahmini nasılmıfl. Ama günümüzde basın ve yayın organlarından. ÜN‹TE Babası: — Do¤ru k›z›m. Babası: — Bak. burada da hava durumu hakkında haber verilmifl. birkaç günlük gözlem ise hava durumunu gösteriyormufl. bu ‹nternet sitesi çok ifline yarayacak.3. Seninle bu kurumun internet sitesine girerek daha fazla bilgi edinebiliriz. Haydi.

68 . www.Afla¤ıdaki internet sayfasını inceleyiniz.gov.) Nazl›: — Baba. buradan illerin günlük ve befl günlük hava tahminini de ö¤renebilirmifliz.meteor. Tahminî bir günlük hava durumu haritasına göre kuvvetli ya¤›fl›n görülece¤i iller hangileridir? Defterinize yazarak arkadafllarınızla paylaflınız.tr (Düzenlenmifltir. Babası: — Elbette ö¤renebiliriz. Ankara’da hava yar›n nasıl olacakmıfl. bakalım. Nazl›: — Hafif kar ya¤›fll› olacakmıfl.

gov. Gün Pazartesi Ö¤leden Güneflli Hava önce Olayı Ö¤leden Rüzgârl› sonra Hava Olayı Sembol Sal› Çarflamba Perflembe Cuma Cumartesi Pazar Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Bulutlu Rüzgârl› Sisli Güneflli Güneflli Karl› Rüzgârl› Rüzgârl› Toplam Say› Güneflli 3 4 Bulutlu 2 3 Ya¤murlu 1 2 Sisli s 2 Rüzgârlı R 4 Karlı 2 1 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Sisli Rüzgârl› Karl› Yukar›daki tablolar› ve resimli grafi¤i inceleyiniz. Havan›n durumuna göre haz›rl›kl› gideyim.tr fiimdi Nazl› ve babası ile birlikte Rize iline ait hava durumu tahminini inceleyelim. fiimdi de Rize’nin ayr›nt›l› hava durumu tahminini inceleyelim. Nazl›. Bu sonuçlardan faydalanarak afla¤ıdaki tablolar ile resimli grafi¤i hazırladı. Gözlem sonuçlarını defterine not etti.meteor.3. www. ÜN‹TE Babas›: — Ben iki gün sonra Rize’ye gidece¤im. edindi¤i bu bilgilerden sonra bir hafta boyunca yafladı¤ı yerin hava olaylarını gözlemledi. Bu tahmine göre befl gün boyunca Rize’ de hava nasıl olacaktır? Nazl›’n›n babasına ne tür hazırlıklar yapmasını tavsiye edersiniz? Açıklayınız. Nazl›’n›n yaflad›¤› yerde en s›k ve en seyrek olarak hangi hava olaylar› görülmektedir? 69 Çal›flma Kitab› 47 Hava Olay› .

Beflerî ortam Çevre Yerleflme Do¤al ortam Çevre kirlili¤i Televizyonda do¤a belgeseli izlediniz mi? Bu tür belgesellerde bazen balta girmemifl ormanlar› bazen de vahfli hayvanlar›n yaflad›¤› do¤al ortamlar› görürüz.ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z Evden okula gelene kadar çevrenizde neler görüyorsunuz? Gördüklerinizi arkadafllarınızla paylaflınız. Peki. ‹nsanlar›n ihtiyaç ve yaflamlar›na göre düzenledi¤i beflerî bir ortama dönüflmüfltür. Her geçen gün bu dönüflümle birlikte insan yerleflmeleri artt›¤› için beflerî ortam da genifllemektedir. Resimde gördüklerinizin hangileri do¤al olarak hangileri insan etkisiyle oluflmufltur? Aç›klay›n›z. ‹nsan eli de¤meden kendili¤inden oluflan bu do¤al ortamlara hayran kal›r›z. 70 Çal›flma Kitab› 48 49 . yaflad›¤›m›z yerdeki do¤al ortam ne durumda? Ço¤unlukla yaflad›¤›m›z yerdeki do¤al ortam insan eliyle bozulmufltur. Afla¤ıdaki resmi inceleyiniz.

akarsu. Da¤. Afla¤ıdaki foto¤raflarda bazı do¤al unsurlar görülmektedir. deniz. göl. Çevremize baktı¤ımızda do¤ayla nasıl iç içe oldu¤umuzu görebiliriz. ÜN‹TE ‹nsanlar ve di¤er bütün canlılar do¤ada yaflarlar. Ada Da¤ Akarsu Göl Vadi Ova fielale Toprak Yak›n çevrenizde yaflayan canl›lar hangileridir? Bu canl›lar›n yaflam koflullar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? 71 . orman… Hepsi birer do¤al unsurdur. Çünkü hepsi de insan etkisi olmaksızın do¤al olarak oluflmufltur. plato.3. Varlıklarını do¤ada sürdürürler. ova. Do¤a ile bütün canlılar iç içedir.

gereç ve eflyayı yapabilmek için do¤adaki ham maddelerden yararlanılır. yerleflim yerleri kurulur. Arabalar. içme ve kullanma suyu sa¤lamak için akarsu önlerine barajlar infla edilir. Tarla Baraj Oyun park› Binalar Havaalan› Köprü Tünel Demir yolu Yafladı¤ınız yerdeki beflerî unsurları defterinize yazın›z ve arkadafllarınızla paylaflınız. Bunların hepsi birer beflerî unsurdur.‹nsanlar ihtiyaçlarını karflılamak için do¤adan faydalanırlar. Binalar yap›l›r. ‹nsanlar. fabrikalar. tüneller yapılır. Afla¤ıdaki foto¤raflarda bazı beflerî unsurlar görülmektedir. gemiler. Çünkü hepsi de insan etkisiyle oluflmufltur. 72 . Topra¤ı iflleyerek ekim ve dikim yapılır. bunları yaparken do¤ayı etkiler ve de¤ifltirir. Elektrik üretmek. uçaklar. Ulaflım ve taflımacılık için yollar. trenler üretilir. Her türlü araç.

Hemencecik dikerdim. ÜN‹TE Kocaman f›rçam olsa. Kocaman kürek olsa. Bu çöpler sadece do¤al çevreyi de¤il do¤al kaynaklar› da kirletir. Çölleflen dünyam›z›. Hava. Do¤ay› korumak için sizce neler yap›lmal›d›r? 73 Çal›flma Kitab› 50 51 . Bafltan bafla dünyay›. Gerekmez f›rça boya.Çevremize bakt›¤›m›zda beflerî unsurlar›n giderek artt›¤›n› görürüz. Yeflil renge boyasam. Gazete haberi. Bir de çal› süpürgem. suyun hatta havan›n kirlenmesiyle de¤iflen do¤al ortam gelecekte yaflanmaz bir hâle gelebilir. s.15. Bir güzelce süpürsem. Kocaman i¤nem olsa. Kufllarla Uyanmak. toprak ve su yaflam için neden önemlidir? Aç›klay›n›z. Ozondaki deli¤i. Örne¤in sanayileflmifl bir ülkede yaflayan dört kiflilik bir ailenin bir y›lda üretti¤i çöp miktar› bir tonu geçer. 12 Haziran 2005. Bir de bitmeyen boyam. KOCAMAN HAYALLER 3. Bu çöplerin büyük bir miktar› topra¤a ve suya kar›fl›r. Kirletmezsek çevreyi. Böylece topra¤›n. Yemyeflil olur dünya. Tak›versem ipli¤i. Bu de¤iflim bazen do¤al dengeyi olumsuz etkilemektedir. Temiz olur dört bir yan. Çünkü insanlar do¤al ortam› h›zla de¤ifltirmektedir. Mustafa Ökkefl Evren.

ad› gibi bembeyaz bir bölgedir. S›cak. Denize bak›p bak›p. kaybolmufl gitmifl.derler. küçülmüfl. suyun kaynas›n!. gazl› sular›n içindeki kireçle oluflan bembeyaz Pamukkale. PAMUKKALE Pamukkale. bir anan›n feryad› kadar yak›c›d›r..). Bir zamanlar Anadolu'da bir iç deniz varm›fl. a¤lar›n› oltas›n› haz›rlam›fl. buharlar ç›kmaya bafllam›fl. toprak alt›na çekilmifl. 35 (Düzenlenmifltir. büyümüfl. Alt›n atefl Olas›n deniz… Ateflle tafl aras›nda Kalas›n deniz…” diye feryat etmifl. Bir daha ne sandal› ne de bal›kç›y› gören olmufl. gök gürlemifl. bölgenin en ünlü yeridir. “Üstün da¤. Toprak üstünden yer yer sular kaynamaya. A¤r›’dan Zelve’ye Anadolu Anlat›yor. dalgalar› büyümüfl. Bal›kç› her gün bal›¤a ç›kar. eskiden bir denizin oldu¤u yerdir. Gene bir sabah bal›kç›.” diye ba¤›rm›fl. “Senin yüre¤in de benim gibi yans›n. annesi de gözü denizde. s. Her yerin bir ya da birkaç efsanesi vard›r. buharlar ç›kar. Beyaz kayalar aras›nda flifal› sular kaynar. f›rt›na bafllam›fl. Deniz dalgalanm›fl. Duman›n ç›ks›n. Yer Anadolu bafltan bafla efsanedir. Yukar›da okudu¤unuz efsanede hangi co¤rafi özellikler yer almaktad›r? 74 . Serpil Ural. fiimdi bu bölge flifal› sular›yla tan›n›r. o¤lunun dönmesini beklermifl. Bal›kç›n›n annesi üzüntüsünden a¤lay›p dövünmüfl.EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER Do¤al ve beflerî unsurlardan bahseden bir türkü ya da hikâye biliyor musunuz? Arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. Buradaki kaynar sulu kapl›calar. Koca deniz küçülmüfl. ‹flte o anda sular çekilmeye bafllam›fl. Sandal›na binip denize aç›lm›fl. Az sonra hava kararm›fl. Bu denizin k›y›s›ndaki kulübede fakir bir bal›kç› ve annesi yaflarm›fl. Bal›kç›n›n küçücük sandal› bu dalgalarla devrilmifl. tafl. Derler ki buras›. Bunlardan biri de afla¤›da okuyaca¤›n›z Pamukkale efsanesidir.

Tepelerin ardından Serin serin akardı. defterinize yaz›n›z ve arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. Koflardık hemencecik Masal yüklü yuvamıza. fliirler yaz›lan pek çok yer vard›r. Alırdık soframıza Bütün güzellikleri. yine bir gün. Affet bizi yaylamız. fiimdi uzaklardayız. Ve bir gün. Kekik kokan kuca¤ında Yaslanırdık. Irma¤ımız. Ça¤ırırdı da¤lar sonra Yaz gelince buca¤ına. sazımız. Ninnilerin arasında. 56-58. destan. Evvel zaman içinde Ya¤mur inerdi güne. Her Masal Yarım. Yukar›daki fliirde hangi kültürel ögeler vard›r? Çal›flma Kitab› 75 52 . öykü. Da¤ çayının arasında Çökelek. nane. fiiirdeki co¤rafi özellikler ile yaflad›¤›n›z yerin co¤rafi özelliklerini karfl›laflt›rarak . Irma¤ın türküleri Yine hep aynıydı. Günler yeni güne gebe. Uçuverince Keltepe'ye Küçülürdü yaylamız. Horozların sesiyle Pınara kofltururduk. Afla¤›da Osmaniye’deki Zorkun Yaylas› için yaz›lm›fl fliir yer almaktad›r. Oynardık günden güne.Ülkemizde. türkü ve fliirlerde bir yerin co¤rafi özelliklerinin yan›nda kültürel ögelerden de bahsedilebilir. ÜN‹TE MASAL OLDU YAYLAMIZ Ça¤rı Gürel. Gelip gitti her gün… Ça¤ırdı yine da¤lar. Efsane. yufka… Azı¤ı doldururduk. uyurduk. 3. s. hakk›nda efsaneler anlat›lan. Hiç yolundan flaflmazdı.

Afla¤ıdaki bölümü inceleyiniz. Bu haberler ço¤u zaman da üzücüdür. benim adım Sismail. “Sel bastı. “Heyelan oldu. “Çı¤ düfltü. Seli önlemek için barajlar. Aynı zamanda bir hacıyatmazım. E¤imli yerler a¤açland›r›lmal›d›r. üzerindekilerle birlikte afla¤›ya do¤ru kayar.”.”. Do¤al afetlerden biri olan depremle yaflamayı ve depreme karflı yapılması gerekenleri ö¤renmek için de Sismail’i dinleyelim: Merhaba. Yamaçlara a¤aç dikilmelidir ve yamaçlar basamakland›r›lmal›d›r.”. Do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. Böyle yerlere destek duvarlar› yap›lmal›d›r. Ayr›ca 盤 düflebilecek yerlere yerleflme yap›lmamal›d›r. sarsıntıları zarar görmeden atlatırım. Depremden koruma kültürü yerlefltirecek ve bu konuda toplumsal duyarlılı¤ı gelifltirecek etkinliklere katılıyorum. internette do¤al afet haberlerine rastlamıflsınızdır.GÜVENL‹ YAfiAM Do¤al afet deyince aklınıza neler geliyor? Yafladı¤ınız bölgede hangi do¤al afetler olmufltur? Afet Bölge Televizyon kanallarında. 76 www. Ç›¤› önlemek için do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. Ancak alınacak tedbirlerle verdi¤i zararlar engellenebilir ya da azaltılabilir. Heyelan› önlemek için do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r.depremeduyarliyiz.org (Düzenlenmifltir. • Sel Afl›r› ya¤an ya¤murlardan sonra veya karlar›n birden erimesi sonucu oluflur.) . • Heyelan ( Toprak Kaymas›) E¤imli yerlerde toprak. gazetelerde. Akarsu kenarlar›na yerleflme yap›lmamal›d›r. “Deprem oldu. Do¤al afetlerin meydana gelmesi engellenemez.” bu haberlerden bazılarıd›r. su kanallar› ve a¤açland›rma yap›lmal›d›r. Deprem dalgalarını simgeleyen kulaklarım dünyanın sürekli hareket hâlinde oldu¤unu hatırlatır. Çünkü do¤al afetler can ve mal kaybına neden olur. • Ç›¤ Çok kar ya¤an ve e¤imin fazla oldu¤u yerlerde büyük kar kütleleri afla¤›ya yuvarlan›r.

Binaların depreme dayanıklılı¤ı kontrol edilmelidir. • Deprem çantası hazırlanmalıdır. 53 Çal›flma Kitab› 77 . Özellikle düflerek veya devrilerek zarar verebilecek ev eflyalar› duvara sabitlenmelidir. ÜN‹TE Ülkemizin hemen her yerinde depremler olmaktadır. Deprem sonrasında aile bireylerinin buluflaca¤ı güvenli yerler belirlenmelidir. Türkiye bir deprem ülkesidir. Yandaki haritada görüldü¤ü gibi Türkiye topraklarının büyük bir k›sm› deprem kuflakları içinde yer almaktadır. Binadan ç›kt›ktan sonra karflılaflılabilecek tehlikeler tespit edilmelidir. Depremin neden oldu¤u zararları azaltmak için önceden önlem almalıyız.3. Yıkıntılar. güvenli yapı kurallarına uygun yap›lmal›d›r. Bu yüzden depremle yaflamayı ö¤renmeliyiz. Sizden. sınıfınız için bir tahliye çantası hazırlamanız istenseydi bu çantaya neler koyardınız? Deprem an›nda gerekli ve gereksiz olan malzemeler nelerdir? Örnekler vererek aç›klay›n›z. deprem çantasına konulabilecek baz› malzemeler görülmektedir. Afla¤ıdaki foto¤rafta. Deprem çantasına özellikle insanların hayatlarını sürdürebilmeleri için ihtiyaç duydukları malzemeler konulmalıdır. cam kırıkları gibi tehlikeler karflısında neler yapılabilece¤i konuflulmalıdır. Deprem Öncesinde • Binalar. • Aile afet planı hazırlanmalıdır. Deprem öncesinde neler yapılabilece¤ini biliyor musunuz? Bunu ö¤renmek için afla¤ıdaki bölümü inceleyelim. Deprem sonrasında binadan çıkıfl yolları belirlenmelidir.

Yere çökün ve kapanarak baflınızı kollarınızla koruyun.Deprem sırasında neler yapmalıyız? Bunu ö¤renmek için afla¤ıdaki bölümü birlikte inceleyelim. 1 2 3 • E¤er sınıftaysan›z afla¤ıdaki birinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi çökün ve baflınızı kollarınızın arasına alarak koruyun. Varsa afla¤ıdaki birinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi sa¤lam bir eflyanın yanına çökün. • Ayakta durmaya çalıflmayın. Bu arada üçüncü foto¤rafta görüldü¤ü gibi sa¤lam bir eflyaya tutunabilirsiniz. • Balkona çıkmayın. Telafllanmay›n. Sa¤a sola koflmayın. Daha sonra ikinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi baflınızı kollarınızın arasına alarak kapanın. ‹kinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi sarsıntı geçene kadar açık bir alanda bekleyin. enerji nakil hatlarından ve trafik ıflıklarından uzak olmalıdır. • Evinizdeyseniz pencere ve kapılardan uzak durun. 1 2 78 33 . Üzerinize düflebilecek eflyalardan uzakta durmaya çalıflın. Böylece baflınızı tehlikelere karflı koruyun. Durdu¤unuz yer köprülerden. a¤açlardan. Açık bir alandaysan›z binalardan. • Merdivenleri kullanmaya çalıflmayın. elektrik direkleri gibi tehlikeli olabilecek yerlerden uzak durun. • Asansöre binmeyin. Deprem Sırasında • Depremi hissetti¤inizde sakin olun. Araç içindeyseniz üçüncü foto¤rafta görüldü¤ü gibi arac›n›z› uygun bir yere çekerek durdurun.

açık bir alanda bekleyin. fiimdi. su ve gaz vanalarını kapatın veya büyüklerinize bunu hatırlatın. . Toplumu deprem konusunda bilinçlendirmek için bize destek olun. Farklı mekânlarda deprem sırasında ne yapılması gerekti¤ini belirleyin. • Yangın tehlikesine karflı aydınlatma için sadece pilli el feneri veya ıflıldak kullanın. • Depremden sonra artçı sarsıntılara hazırlıklı olun. sarsıntı kısa sürede sona erecektir. • Binalardan uzak. • Telefonları meflgul etmeyin.Deprem Sonrasında • Sakin olun ve telafllanmay›n. Bilgi almak için radyo dinleyin veya mümkünse televizyon izleyin. • E¤er evdeyseniz elektrik sigortası. Artçı sarsıntılar tehlikelidir. Kendinize ve çevrenizdekilere ancak bu flekilde yardım edebilirsiniz. 79 54 3. • Deprem çantanızı yanınıza alın. sadece acil durumlarda kullanın. Depremler korkutucu olabilir ama unutmayın. • Depremden sonra binadan çıkarken karflılaflabilece¤iniz tehlikelere karflı dikkatli olun. deprem sonrasında yapacaklarımızı birlikte gözden geçirelim. sırası ve sonrasında yapılabilecekler hakkında bilgi verdim. Bunun için bir poster hazırlayın. Lütfen depreme karfl› duyarlı olun. Çünkü ilk deprem sırasında hasar görmüfl binaların yıkılmasına neden olabilir. ÜN‹TE Deprem sırasında sakin olmalısınız. Aile afet planınızda belirledi¤iniz çıkıfl yollarını kullanın. • E¤er kalabalık ve halka açık bir yerdeyseniz kapılara ulaflmak için acele etmeyin. Çal›flma Kitab› Size deprem öncesi. Özellikle deprem sırasında yapılması gerekenleri deprem tatbikatlarında uygulamal›s›n›z.

.......................................................................................... 80 .................................................. mavi araban›n kuzeybat›s›ndad›r... 3...................................... .................................................. Cami.. Irmak..... ........................................... yanl›fl oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin karfl›s›ndaki kutuya “Y” yaz›n›z..................................................KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A.......... Resimde gördü¤ünüz do¤al ve beflerî unsurlar› tablodaki ilgili yerlere yaz›n›z.. 3....... 5......... .............................................. Okul........................ kuzeybat› yönünde ilerlemektedir.. ........................ Resmi inceleyiniz.................................... 2................................................ 4......... 5................................................ D/Y 1......................... ................................... Yanl›fl oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin do¤rusunu altlar›ndaki noktal› yerlere yaz›n›z.. ..... .............................................................................................. Bu resimde güneflin yeni do¤du¤unu dikkate al›n›z......... ....... ....................... köprünün kuzeyindedir.. k›rm›z› araban›n bat›s›ndad›r...................................... 4........ 2............................. Do¤ru oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin karfl›s›ndaki kutuya “D”. 2................... ............................... ........................................... 4............................. Afla¤›da resimle iliflkili cümleler verilmifltir................ Tekne..... ............................................................................ 3..................................................... 5....... kuzeydo¤udan güneybat› yönüne do¤ru akmaktad›r.. . .......................................... ...................... B........................................................... Do¤al Unsurlar Beflerî Unsurlar 1............... 1.......... Mavi araba...........

do¤usunda postane ve cami var. güneyinde evler var. Afla¤›da. afla¤›dakilerden hangisidir? Baharda yeryüzünde. Ilgaz fliirinden al›nan yandaki iki dizeyi okuyunuz. Gün Hava Ö¤leden önce Olay› Ö¤leden sonra Çarflamba Perflembe Cuma Pazartesi Sal› Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Bulutlu Güneflli Ya¤murlu Karl› Ya¤murlu Güneflli Tablodaki verileri kullanarak bir grafik çizmeniz istenseydi çizdi¤iniz grafik afla¤›dakilerden hangisi olurdu? A) B) C) D) Say› Say› Say› Say› 4 4 4 4 3 3 3 3 2 2 2 2 1 1 1 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› 1 0 Hava Olay› Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 2. ÜN‹TE i Atatürk Caddesi s de ad Fatih Caddesi E Asl›han’›n bulundu¤u yer Evler Okul Kütüphane Market / Pazar Cami Postane Çocuk park› Yeflil alan E Eczane Hastane KUZEY Ç. 1.” A) Anadolu B) Ba¤ C) Bahar D) Da¤ 3.C. Asl›han’›n krokide bulundu¤u yer tarif edilmifltir. güneydo¤usunda spor alan›. Buna göre. Do¤ru krokiyi. Tabloyu inceleyiniz.” n ta Va C 3. yan›nda b›rak›lan bofl kutuya çiziniz. Bu dizelerde geçen do¤al unsur “Ilgaz. Anadolu’nun sen yüce bir da¤›s›n. kuzeydo¤usunda market ve hastane var. o cennetin ba¤›s›n. A) B) C) D) 81 . “Asl›han’›n bat›s›nda okul ve kütüphane. Kuzeyinde çocuk park› ve pazar yeri. Deprem s›ras›nda yap›lmas› gereken do¤ru davran›fl› gösteren foto¤raf› iflaretleyiniz. Sorular› okuyunuz ve do¤ru cevab›n bulundu¤u seçene¤i iflaretleyiniz. verilen krokideki hatalar› bulunuz. Afla¤›daki foto¤raflar› inceleyiniz. Kuzeybat›s›nda Vatan Caddesi.

82 .

üç de istek olabilecek ürün söyleyiniz. Yak›n çevrenizde en çok hangi meslek çal›flanlar› var? Bu meslekleri çal›flma alanlar›na göre gruplay›n›z. ÜN‹TE ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME KONULAR • ‹HT‹YAÇ MI. Çok kulland›¤›n›z bir ürün belirleyiniz. 83 . ‹STEK M‹? • KAYNA⁄IM NE? • ALIfiVER‹fiTEY‹M • B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? • ÜRET‹M. Yaflam›n›z› sürdürmeniz için karfl›laman›z gereken zorunlu ihtiyaçlar›n›z nelerdir? 3.” atasözünden ne anl›yorsunuz? 4.4. DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI • B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar ‹stek ve ihtiyaçlar Kaynak Bütçe Ücret Tasarruf Gelir ve gider Ürün Ekonomi Ekonomik faaliyet ‹sraf ‹fl bölümü Üretim Da¤›t›m Tüketim Ticaret Meslek Emek HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. Sat›n ald›¤›n›z bir ürün ile ilgili sorun yaflarsan›z ne yapars›n›z? 6. Bu ürünün siz sat›n al›ncaya kadar geçirdi¤i aflamalar› araflt›r›n›z. 2. Kendiniz için üç ihtiyaç. 5. TSE k›saltmas›n›n anlam›n› araflt›r›n›z. 7. Örneklerden hareketle ihtiyaçlar›n›zla istekleriniz aras›ndaki farklar› yaz›n›z. “Aya¤›n› yorgan›na göre uzat.

Örne¤in yiyecek hem ihtiyaç hem de bir istek olabilir. onlara sahip olmasak da yaflam›m›z› sürdürebiliriz. Örne¤in. Çok fazla yiyece¤e ihtiyaç duymayabiliriz ama yemek yemeden yaflam›m›z› sürdürmemiz mümkün de¤ildir. bilgisayarda oyun oynamak. Yaflamak için gerçekten bunlar› yemeye ihtiyac›m›z yoktur. giyecek ve bar›nma temel ihtiyaçlar›m›zd›r. Örne¤in bisiklet. Giysilerimiz ya da bizi güneflten ve so¤uktan koruyan bar›nacak bir yerimiz olmadan da hayat›m›z› sürdüremeyiz.. 84 . asitli içecekler içmek. Kahvaltı yapmak.. yiyecekler ihtiyaçlar›m›z aras›ndad›r. so¤uk havada kalın giysiler giymek. yo¤urt. yumurta. Yiyecek. Dondurma gibi yiyecekler ise kiflilerin tercihine ba¤l›d›r. Bebe¤in yaflayabilmek için nelere ihtiyac› vard›r? ‹stek ve ihtiyaçlar Kahvaltı yapmak. bunlardan hangileri yaflamımızı sürdürmemiz için gereklidir? Yukar›dakilerden hangileri sizin ihtiyacınızdır? Neden? Yaflam›m›z› sürdürmek için olmas› gereken her fley ihtiyaçt›r. Bunlar›n d›fl›nda e¤lenmek. ‹steklerimiz ise yaflamımızı sürdürmek için gerekli de¤ildir ama onlara sahip olmak bizi mutlu eder. Mutlu ve sa¤l›kl› bir yaflam sürdürmek için önce temel ihtiyaçlar›m›z› sonra da di¤er ihtiyaçlar›m›zla isteklerimizi karfl›lamam›z gerekir. dengeli ve sa¤l›kl› beslenmek. Et. taze meyve ve sebze yemek. Sa¤l›k ve e¤itim de ihtiyaçlar›m›z aras›ndad›r. vücudumuz için ihtiyaçtır.‹HT‹YAÇ MI. dinlenmek gibi faaliyetler de sosyal ihtiyaçlar›m›zd›r. Düflünün bakalım. güvenli bir ortamda barınmak. bilgisayar oyunları ve televizyon istektir. ‹STEK M‹? Yeni do¤an bir bebe¤i düflününüz. meyve ve sebze gibi çeflitli temel g›dalar ihtiyac›m›zd›r.

Elif’in sa¤lıklı yaflaması ve geliflmesi için yiyece¤e ihtiyac› var.Temel ihtiyaçlar dıflındaki ihtiyaç ve istekler kifliden kifliye de¤iflebilir. Giysilerinin renklerinin birbirleriyle uyumlu olmas›na özen gösterir. Ankara Bekir Yılmaz ‹lkö¤retim Okulu ö¤rencisi Elif’in ihtiyaç ve isteklerini anlatan metin ve foto¤raflar yer almaktadır. so¤uk bir havada montunu. Ayr›ca zaman zaman. Meyveleri taze tüketir. Çal›flma Kitab› Elif’in ihtayaç ve isteklerini anlatan metinden yola çıkarak temel ihtiyaç. Dedesi bu evi genifl bir ailenin yaflayabilece¤i flekilde yaptırmıfltır. Ama Elif flehir merkezinde yaflamay› istemektedir. sıcak havada da yazlık giysilerini giyer. Elif. Ankara’n›n bir ilçesinde bahçeli bir evde yaflamaktad›r. O. Elif’in annesi ve babası onun. Meyveli pasta da Elif’in sevdi¤i yiyeceklerdendir. iyi bir gelece¤e sahip olmak. ihtiyaç ve istek olabilecek örnekler veriniz. f›rsat buldukça yak›n arkadafl› Buse’yle satranç oynamaktad›r. Ya da hem ihtiyaçlar hem de istekler farkl› farkl› olabilir. Afla¤ıda. ülkesine yararlı bir kifli olmak için e¤itim görmekte ve derslerine önem vermektedir. y›kamadan asla yemez. Elif’in ailesi içtikleri ve kullandıkları suyun temiz olmasına dikkat etmektedir. 85 58 4. hafta sonlar› ailesiyle ya da arkadafllar›yla gezmekte ve e¤lenmektedir. Elif. mevsimine göre giyinmesine dikkat etmektedir. Bizim için ihtiyaç olan baflkas› için istek olabilir. ÜN‹TE Su tüm canlıların temel ihtiyacıdır. . Elif. Dengeli ve yeterli beslenen Elif meyveyi çok sever.

Harman (1928) Ekmek örne¤inde oldu¤u gibi ihtiyaçlarımızı karflılamak için çeflitli kaynaklardan yararlanırız. . maafl. bir ürün hâline gelmesi için elveriflli topra¤a. su. tüccar.. su ve maya ile yo¤rularak hamur yapılıp flekil verildikten sonra fırınlarda piflirilir. Dikkat ettiniz mi. ö¤retmen.. sonra da olgunlaflınca toplayacak çiftçinin eme¤i de gereklidir. yafladı¤ımız çevreye ve mesle¤imize göre çeflitlilik ve de¤ifliklik gösterir. Fabrika ya da de¤irmenlere do¤ru yola çıkar. f›r›nc›. toprak.. Fırıncıların satın aldı¤ı un.. madenler. Bu¤day biçilip saplar›ndan ayr›ld›ktan sonra kamyonlara yüklenir. Bu¤day örne¤inden hareketle yararlandı¤ımız kaynakları flu flekilde sınıflandırabiliriz: KAYNAKLAR Do¤al Kaynaklar Tohum. bu¤dayı yetifltirmek için do¤al kaynaklara.KAYNA⁄IM NE? ‹htiyaç ve isteklerinizi karfl›lamak için neler yap›yorsunuz? Kaynak Ücret Gelir ve gider ‹sraf Bütçe Para Tasarruf Her ö¤ün soframızdan eksik etmedi¤imiz ekme¤in bize nas›l ulaflt›¤›n› hiç merak ettiniz mi? En önemli besin maddelerimizden biri olan ekme¤i elde etmek için hangi kaynakları kullanıyoruz? Ekme¤in ham maddesi olan bu¤dayın yeflerip büyümesi. Fırıncı da ekmekleri tüketiciye ulafltırmak üzere bakkal ve marketlere satar. suya. ‹brahim Çallı. Tabi öncelikle onu topra¤a ekecek. hayvanlar. doktor. Kullandı¤ımız kaynaklar. 86 Para Çal›flma karfl›l›¤› al›nan ücret. ‹nsan Kaynaklar› Çiftçi.. bu¤daydan ekmek elde edinceye kadar geçen süreçte de çeflitli meslekten kiflilerin eme¤ine ve paraya ihtiyaç vardır. hava. gübreye ve havaya ihtiyacı vardır. Buralarda yıkanıp temizlendikten sonra un hâline getirilir. kira geliri..

Son zamanlarda birçok gazete ve televizyonda bu tür haberlere rastlamıflsınızdır.tr (Düzenlenmifltir. Lütfen Bofla Ak›tmayal›m. Su Hayatt›r. do¤al kaynaklardan biri olan su ile ilgili birkaç haber bafll›¤›na yer verilmifltir. Dergi haberi. “suyu tasarruflu kullanma” konulu bir yarıflmada dereceye girmifltir.gov. Dünya Su Günü Resim Yarıflması. Gazete haberi. Dolayısıyla kaynaklarımızı kullanırken dikkatli davranmalı ve gereksiz harcamalardan kaç›nmal›y›z. Türkiye Birincisi Afla¤›daki bölümde. “Su Hayatt›r. 7 Ekim 2008.Kaynaklar›m›z S›n›rs›z m›? Sahip oldu¤umuz kaynaklar sınırsız mıdır? Örne¤in. Sizce bu resimde ne anlatılmak istenmektedir? fiizen Akansel. dünyada sınırsız miktarda mevcut mudur? Afla¤ıda. Yandaki resim.) Do¤al bir kaynak olan suyu do¤ru kullanma konusunda size düflen sorumluluklar nelerdir? 87 Çal›flma Kitab› 59 4. Lütfen Bofla Ak›tmayal›m www. do¤al bir kaynak olan su. 31 May›s 2008. Bu durum bize kaynaklarımızın sınırlı oldu¤unu göstermektedir. Yani yaflamımız için gerekli olan kaynaklardan biri olan su tükenmektedir. Haberlerde de gördü¤ünüz gibi dünyada içme ve kullanma suyu sıkıntısı yaflanmakta ve özellikle büyük flehirlerimizde barajlardaki su miktarı günden güne azalmaktadır. ÜN‹TE Bu haberlerden hareketle ihtiyaçlarımızı karflılarken kulland›¤›m›z kaynaklarla ilgili hangi sonuca ulaflabiliriz? .” bafll›¤› alt›nda su israf›n› önlemeyle ilgili baz› öneriler yer almaktad›r.meb.

sa¤lıklı ve mutlu bir yaflam sürdürmek için çalıflırlar. ‹nsanlar.) Yukar›daki grafi¤e göre Karaca ailesinin ayl›k geliri yaklafl›k ne olabilir? Çal›flma Kitab› 88 60 . + Ulup›nar ailesinin ocak ay› bütçesi Sizin ailenizde de ayl›k bütçe haz›rlan›yor mu? Ailenizde yap›lan bütçe ile Ulup›nar ailesinin yapt›¤› bütçe aras›ndaki benzerlik ve farkl›l›klar nelerdir? Afla¤›da. Her ikisi de her ay düzenli olarak maafl al›rlar. Zaman zaman da tasarruf yapmaya çal›fl›rlar. Bu plan.Hesapl› Yafl›yoruz ‹nsanların yaflamlarını sürdürmesinde do¤al kaynakların yanında insan kaynaklarına ve paraya da ihtiyaçları vardır. Maafllarını aynı tarihlerde alan Asl› ve Serkan Ulupınar gelirlerini öncelikle ailelerinin ihtiyaçlarını ve bazı isteklerini karflılamaya ayırırlar. Ahmet Ulup›nar’›n annesi bir ma¤azada satıfl elemanı. Üç kifliden oluflan Ulupınar ailesinin bireyleri gelirlerini yani ellerindeki kayna¤ı en verimli flekilde kullanmak için plan yaparlar. isteklerine yönelik harcamalar yaparlar. Bu çalıflmalarının karflılı¤ı olarak da ücret alırlar. su vb. bütçe denilen bir gelirgider planıdır. Ulup›nar ailesinin komflular› olan Karaca ailesinin mart ay› bütçe grafi¤i verilmifltir. Harcama Miktar› (TL) 500 400 300 200 100 0 yiyecek giyecek fatura kira ulafl›m e¤itim e¤lence tasarruf Harcama Çeflitleri (elektrik. Öncelikle zorunlu ihtiyaçlar için yap›lacak harcamaları belirlerler. Ardından geriye kalan paradan. babası ise itfaiyecidir.

Beyza’n›n günlü¤ünde bahsetti¤i kaynaklar nelerdir? Kaynaklarla ihtiyaçlar aras›nda nas›l bir iliflki vard›r? 89 . Beyza 4. Burak ise 8. ÜN‹TE fiimdi Ne Olacak? Beyza on. hayallerini. Afla¤›da Beyza’n›n günlü¤ünden. s›n›f ö¤rencisidir. s›n›f. Beyza yaflad›klar›n›.4. a¤abeyi Burak ise on dört yafl›ndad›r. farkl› tarihlerde yazm›fl oldu¤u bölümleri okuyacaks›n›z. umutlar›n› günlü¤üne kaydetmektedir.

Hemen bir alıflverifl listesi hazırladı ve gerekli parayı da ayırdı. Konservede oldu¤u gibi paketlenmifl sütü de üzerindeki üretim ve son kullanma tarihine bakarak aldılar. 90 Ürün . Beyaz önlüklü satıcı da tavu¤u tartarak üzerine fiyat etiketi yapıfltırdı. okula gitmek için evden ayrılırken annesine. Özge ve Murat. Özge de alıflverifle a¤abeyi Murat ile gitmek istedi¤ini söyledi. Annesi biraz telafllandı. Bu bölümde görevli kifli. Bu marketi. Gün içinde yapaca¤ı bazı iflleri vardı ve alıflverifle de vakti yoktu. Akflamüstü Özge ve a¤abeyi beraber alıflverifl yapmak için evlerinin yakınında bulunan markete gittiler. akflam iki arkadaflının evlerine yeme¤e gelece¤ini söyledi. Özge ve Murat tavu¤u sepete koyup biraz ilerideki konserve bölümüne yöneldiler. Konserve alırken kapaklarına dikkat edilmesi gerekiyordu. kaliteli ve ucuz ürün sattı¤ı için tercih ediyorlard›. tavuk ve sütlü bir tatlı yapmaya karar verdi. cam kavanozda yar›m kg’lık konserve bezelye seçtiler. bezelyeli pirinç pilavı. poflete koydu. tarttı¤ı tavu¤un a¤ırlı¤ı ve ne kadar tuttu¤u yazılıydı. Temiz. Kapakları fliflkin. Özge ve Murat bir alıflverifl sepeti al›p ilk önce et bölümüne geçtiler. Özge daha önce gazetede okuduklarını hatırladı. pofletin üzerine fiyat etiketini yapıfltırdı.ALIfiVER‹fiTEY‹M Bir ürünü sat›n al›rken nelere dikkat edersiniz? Bir örnekle aç›klay›n›z. Buzdolabına göz attı ve neler yapabilece¤ini düflündü. Etikette 1 kg tavuk etinin fiyatı. Ancak alıflverifl yapılması gerekiyordu. tarttırdı. Murat sebze bölümüne geçerek parlak ve k›zarm›fl domatesleri seçti. fleffaf pofletler içindeki tavuklardan birini son kullanma tarihine dikkat ederek seçtiler. kutusunda sızıntı ya da pas olanları almak do¤ru de¤ildi. Alıflverifle kendisi gidemeyece¤i için kızı Özge’den yardım istedi. Domates çorbası. Murat. Ayrıca cam kavanoz tercih edilmeliydi.

Özge ve Murat gerekli ödemeyi yaptılar. para üstünü ve fifli uzattı. Kasa görevlisi. Kasa görevlisi de tek tek ürünleri makine önünden geçirerek fiyatlarını fifle yazdırdı. Özge ile Murat. Aldıklarını kasa görevlisine uzattılar. Murat. Anlaflılan yolda düflmüfltü. ÜN‹TE Bir ürünün üzerinde TSE damgası olması neden önemlidir? Aç›klay›n›z. 1954 y›l›nda Odalar ve Borsalar Birli¤i bünyesinde kurulmufltur. sepettekileri kontrol ettiler. “Türk Standartları Enstitüsü” adındaki kurulufl. sonra da para üstünü sayd›lar. Çal›flma Kitab› 61 TSE. Özge ile Murat’›n unuttuklar› ürünlerin hangileri oldu¤unu bulunuz. Ancak alıflverifl listesini bulamadılar. Türk Standartları Enstitüsü. TSE damgası da bu ürünlerin standartlara uygun oldu¤unu gösteriyordu. ürünleri alırken üzerlerinde TSE damgası olmasına da dikkat ediyorlard›. Bir fleyler eksik gibiydi.Özge ve Murat. Onlar da fifle bakarak ürünlerin fiyat ve miktarlarını kontrol ettiler. internette bir arafltırma yaparken TSE ile ilgili bilgi edinmiflti. 4. her türlü ürünün hangi kalitede ve nitelikte olaca¤ını belirlemek amacıyla kurulmufltur. Kısa adı TSE’dir. Kasaya geçtiler. Ürünlerin toplam fiyatını söyledi. her ürünün hangi özellikleri taflıması gerekti¤ini belirliyordu. Yalnız Türk Standartları Enstitüsü tarafından kabul edilen ürünlere TSE damgas› vurulabilir. Özge ile Murat bu ürünleri sat›n al›rken nelere dikkat etmelidir? Çal›flma Kitab› 91 62 63 .

Yeniden flansını denemek üzere botu satın aldı¤ı ma¤azaya ve üretici firmaya aynı flekilde birer mektup yazdı. Gülden Hanım. Sorun. Gülden Hanım’ın ald›¤› botları de¤ifltirmek için gösterdi¤i çabalar adım adım yer almaktadır. yapılan hata düzeltilmezse haklarını yasal yollardan arayaca¤ını belirtti. botun hakiki deri oldu¤unu. Ancak meyve suyunu içti¤inizde tadında bir tuhaflık fark ettiniz. Sorunun kullanımdan kaynaklandı¤ını ifade etti. 92 . botu satın aldıktan birkaç gün sonra ya¤murlu bir havada giydi. üründen çok memnun kalaca¤ını söyledi. Satıcıyla aralar›nda yaflananlar› ve kendi taleplerini dile getirdi. Gülden Hanım. Ne yaparsınız? Ekonomi Çal›flma Kitab› 64 Gülden Hanım. Satıcı. Afla¤ıda. Ancak botun üreticisi olan firmadan da herhangi bir cevap alamadı. Ma¤aza. bir ayakkabı ma¤azasından siyah bir bot satın aldı. Satın alırken kendisine söylendi¤i flekilde botların de¤ifltirilmesini ya da parasının iade edilmesini istedi. Ancak yine her iki taraftan da olumlu bir cevap alamadı. sorunu ayakkabı üreticisi firmaya bir mektupla bildirdi. Gülden Hanım’ın yafladı¤ı duruma benzer bir durumla karflılafltınız mı? Arkadafllarınıza anlatınız.B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? Marketten bir paket meyve suyu aldınız. Bu derneklerden birine baflvurdu. Herhangi bir sorun yaflarsa da botun yenisiyle de¤ifltirilece¤ini belirtti. satın aldı¤ı ma¤azanın ve üretici firmanın isimlerini verdi. zaman geçirmeden fiflini de yanına alarak botları satın aldı¤ı ma¤azaya gitti. Gülden Hanım. Meyve suyu paketinin üzerindeki üretim ve son kullanma tarihine de dikkat ettiniz. yasal yollardan ücretsiz bir flekilde çözümlendi. tüketici haklarıyla ilgili bir arafltırma yaptı. Ancak satıcı olumlu bir cevap vermedi. Botu kaliteli iyi bir boyayla boyamas›n› da tavsiye etti. Botların fiflini. Gülden Hanım. Gülden Hanım’a parasını geri ödedi. Mektupta. Tüketici haklarını koruyan resmî ve gönüllü kurulufllar oldu¤unu ö¤rendi. Yafladı¤ı sorunu kibarca anlattı. ‹lk gün bir sorun yaflamadı ancak ertesi gün botun su aldı¤ını fark etti.

Yiyecek satın alırken üretim ve son kullanma tarihlerine dikkat etmemiz gerekir. Ürünle ilgili bir sorun ç›kt›¤›nda garanti belgesine ihtiyac›m›z olacakt›r. 27 fiubat 2009. Kuru temizleme yap›lmaz. 30 C’ta makinede tersinden y›kay›n›z. Talimata uymad›n›z ve ürününüz bozuldu. Renk: Hâki Garanti belgesi neden gereklidir? Al›flverifl yapmadan önce afla¤›daki ad›mlar› izlersek ald›¤›m›z ürünlerle ilgili daha az sorun yaflar›z. ÜN‹TE So¤uk ütü yap›n›z. 93 ‹nternet haberi. 4. A¤art›c› kullan›lmaz. Satın aldı¤ımız ürünün fifl veya faturas›n› almak en baflta gelen sorumluluklarımızdandır. . Üzerinde sa¤daki gibi aç›klama bulunan bir ürün sat›n ald›n›z. Sizce ürünü de¤ifltirme hakk›na sahip misiniz? Aç›klay›n›z. Dayanıklı tüketim malları alırken de garanti belgesi ve kullanım kılavuzunu mutlaka almalıyız.Tüketici olarak haklarımız oldu¤u gibi sorumluluklarımız da vardır. Kullan›m k›lavuzu da bizim ürünü do¤ru kullanmamıza yardımcı olmak üzere hazırlanmıfltır.

ALO TÜKET‹C‹ 177 Tüketicinin Korunmas› Hakk›ndaki Kanun’un amaçlar›.tr.ibb. Çünkü ülkemizde tüketici haklar› yasalarla güvence alt›na al›nm›flt›r. • Tüketicilerin kendilerini koruyucu giriflimlerini özendirmek. zararlar›n› giderici önlem almak. Ayr›ca tüketici dernekleri de yasalara uygun olarak tüketici haklar›n›n korunmas›na yönelik çal›flmalar yapmaktad›r. www. 2 Mart 2009. Baz› Tüketici Dernekleri Tüketici Dernekleri Federasyonu (TÜDEF) Tüketiciyi Koruma Derne¤i (TÜKODER) Tüketiciler Derne¤i (TÜDER) Tüketici Bilincini Gelifltirme Derne¤i (TÜB‹DER) Avrupa Tüketicileri Koruma Derne¤i (ATUKODER) Tüketici Haklar› Merkezi (TÜMER) Tüketiciler Birli¤i Tüketiciyi Koruma ve Dayan›flma Birli¤i Derne¤i (TÜKO-B‹R) Tüketici Haklar› Derne¤i (THD) Tüm Tüketicileri Koruma Derne¤i (TTKD) Çevre ve Tüketici Haklar›n› Koruma Derne¤i (ÇETKODER) Belediyeler de tüketici sorunlar›yla yak›ndan ilgilenmektedir. ayd›nlat›c›. Çal›flma Kitab› 94 65 . Tüketiciler tüm dikkatlerine ra¤men ald›klar› ürünle ilgili sorun yaflad›klar›nda haklar›n› aramal›d›rlar. güvenlik ve ekonomik ç›karlar›n› koruyucu. Tüketici haklar›yla ilgili bir yasan›n olmas› önemli midir? Neden? Tüketicinin Korunmas› Hakk›ndaki Kanun gere¤i.gov. e¤itici. il ve ilçelerde tüketici haklar›ndan sorumlu hakem heyetleri bulunmaktad›r. • Gönüllü kurulufllar› teflvik etmeye iliflkin konular› düzenlemektir. • Tüketicinin sa¤l›k.Tüketicilerin al›flverifllerinde bilinçli davranmalar› kendilerinin ve ülkelerinin ekonomik kay›plar›n› en aza indirecektir.

Geleneksel Tüketici Ödülleri” sahiplerini buldu. Sö¤üt’ün takip etti¤i yasal hak arama süreci sonucunda. Demet Han›m ad›n›. Demet Han›m. Görevli taraf›ndan tedavi sandalyesine oturtuldu. Bununla da yetinmeyerek durumu Sa¤l›k Bakanl›¤› yetkililerine yaz›l› olarak bildirdi. istemedi¤i biçimde k›sa ve yanl›fl kesti¤i. Sanayi ve Teknoloji Bakanl›¤›n›n “11. 22 A¤ustos 2008. 18 Nisan 2008. para ödemeden ayr›ld›. ÜN‹TE Afla¤›da bilinçli tüketici haberleri yer almaktad›r. Gazete haberi.) “Bilinçli tüketici” ne demektir? Kendinizden ya da yak›n çevrenizden bir örnek Çal›flma vererek aç›klay›n›z. 4. Muayenehanenin gere¤i gibi temiz olmad›¤›n› gördü.) Gazete haberi. kullanmakta oldu¤u kredi kart›ndan her y›l kesilen “Kredi Kart› Üyelik Ücreti”ni geriye dönük olarak almak için Tüketici Sorunlar› Hakem Heyetine baflvuran Hüsamettin Sö¤üt’e verildi.Afla¤›da. Bilim. Saç›n›. Duvarda as›l› diploman›n diflini dolduran kifliye ait olmad›¤›n› fark etti. K›l›¤› pek de doktora benzemeyen biri. (Düzenlenmifltir.128. hangi diflinin a¤r›d›¤›n› sorarak tedaviye bafllad›. Gazete haberi. ilk flaflk›nl›¤› geçtikten sonra etrafa bir göz atabildi. s. Bilim. kullan›lan aletlerin dezenfekte edilmemifl oldu¤unu düflündü. Sabah› bekleyecek sabr› kalmad› ve mahallelerindeki poliklini¤e gitti. Yavafl yavafl a¤r›s› da artmaya bafllam›flt›. Yurttafl Olmak ‹çin. ‹pek Gürkaynak. bugüne kadar hiçbir problem yaflamad›klar›n› söylüyordu. muayenehanenin temizli¤inin yeterli oldu¤unu. 1 Aralık 2005. Siz Demet Han›m’›n yerinde olsan›z nas›l davran›rd›n›z? Aç›klay›n›z. Difline dolgu yapan kifli tedaviye bafllamadan önce elini de y›kamam›flt›. (Düzenlenmifltir. bu nedenle saç›na kaynak yapt›rmak sorunda kald›¤› gerekçesiyle kuaförü hakk›nda dava açan ve kazanan Solmaz Gülmez de bu çabas›yla bilinçli tüketici ödülüne lay›k görüldü. Bilinçli Tüketici dal›nda. Sanayi ve Teknoloji Bakanl›¤› Kayseri ‹l Müdürlü¤ü Tüketici Masas›na 2 bin 278 olmak üzere 2 bin 820 flikâyet yap›ld›. adresini b›rakt›. Ayn› kifli. Ertesi gün poliklinik sahibi ile görüflerek flikâyetini iletti. ilgili bankadan 8 y›ll›k kredi kart› üyelik ücretini geri ald›¤› belirtildi. Temizlik ve hijyen konusunda birkaç sorudan sonra konuflmalar› neredeyse kavgaya dönüfltü. bir tüketicinin karfl›laflt›¤› sorun anlat›lmaktad›r. Kitab› 95 66 . Bir pazar günü akflamüzeri Demet Han›m diflinin dolgusunun düfltü¤ünü fark etti.

eritme gibi farkl› ifllemlerden geçirilerek elde edilen maddelere ifllenmifl madde denir. DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI Okul çantan›z›n sizin elinize gelinceye kadar üretim ve da¤›t›m aflamalar› hakk›nda neler biliyorsunuz? Ekonomik faaliyet Da¤›t›m ‹fl bölümü Pazar Ticaret Tüketim Üretim Bir ürünün insanlar›n kullanaca¤› hâle gelinceye kadar uzun bir süreçten geçti¤ini tahmin edebilirsiniz. ürünleri her zaman do¤adan elde etti¤imiz hâlleriyle kullanm›yoruz. pastörize süt Süt tozu süt Gördü¤ünüz gibi. Çiftlikte sütün macerası kısa sürüyor gibi görünse de iflimiz çok zor. sofralarımıza gelene kadar nasıl bir yol izliyor? Peynirin üretim. Örne¤in. temiz kaplara dolduruluyor. Peki bir ürünün yapay olmas› ne anlama gelir? Yapay olmayan ürünler de var m›? Afla¤›daki aç›klamalar› okuyunuz. “Bu çanta yapay deriden yap›lm›fl. ülkemizde onlarca çeflidi üretilen peynir. fermuar gibi malzemelerin bir araya getirilmesiyle üretilir. hayvanlara yem ve su veriliyor. Ürünler tüketime hazır hâle gelinceye kadar birçok aflamadan geçiyor. Do¤al maddelerin yap›s›n›n de¤ifltirilerek veya yapay maddelerle bir araya getirilerek elde edilen farkl› yap›daki maddelere yapay madde denir.” 96 . Her gün saat yedi civarında fabrikanın süt toplama aracı gelerek sütü topluyor.” der. Do¤al maddelerin kullan›labilmesi için kesme. Çiftlikte temizlik çok önemli çünkü kısa süre içinde sütte zararl› bakteriler üreyebiliyor. Siz de anne baban›zla ma¤azaya girdi¤inizde çeflit çeflit çantalar görürsünüz. Çantan›z deri. hayvan bakımı vs. Do¤al Madde Yapay Madde ‹fllenmifl Madde Do¤ada kendili¤inden oluflan.ÜRET‹M. süt sa¤ımı. Süt veren hayvanlara makineler takılarak sa¤ım ifllemi gerçeklefltiriliyor. Toplanan süt büyük. ma¤azalara gönderilir. insanlar taraf›ndan yap›lmayan maddelere do¤al maddeler denir. da¤ıtım ve tüketim aflamalarını farklı mesleklerden kiflilerin a¤zından dinleyelim: Mehmet Ifl›kl› (34 Yafl›nda. sürekli dikkat edilmesi ve zaman ayrılması gereken ifller. Çiftlik Çal›flan›) “Bizim çiftlikte gün çok erken saatlerde bafllıyor. Okul çantan›z› ele alal›m. Anneniz be¤endi¤iniz bir çantay› iyice inceler. astar. Çantan›zda üretimden da¤›t›ma kadar birçok kiflinin eme¤i vard›r. Sık sık veterinerler gelerek çiftlik flartlarını ve hayvanları kontrol ediyorlar. Bazen yem bazen ise para karflılı¤ında sütü satıyoruz. Öncelikle ahırların günlük temizli¤i yapılıyor. Çiftli¤in temizli¤i.

Sonra süte maya katarak pıhtılaflmasını sa¤lıyoruz.” Necla Acar (42 Yafl›nda. Bu ifllem sa¤lıklı bir peynir üretimi için en önemli aflamadır. Fabrikadaki son ifllemde ise peynirler ambalajlanarak so¤uk hava depolarında depolanıyor. fioför) “Ben on befl yıldır bir süt ve süt ürünleri firmasının elemanıyım.” Peynirin sofranıza gelene kadar izledi¤i üretim. Peynirin ham maddesi olan sütün fabrikamıza gelmesinden peynir olana kadar geçirdi¤i aflamaları titizlikle izliyorum. G›da Mühendisi) “Konya’da süt ve süt ürünleri fabrikasında çalıflıyorum. Her gün ö¤leden sonra bakkal ve marketlerden ürün siparifllerini alıyorum. Ardından market ve bakkallara giderek ürünlerin da¤ıtımını yapıyorum. ‘Pastörizasyon’ dedi¤imiz o ifllemde ise sütü özel aletlerle 75 C’ a kadar ›s›t›p h›zl› bir flekilde so¤utuyoruz. Ertesi gün. Ayn› zamanda tam bir protein ve kalsiyum deposu. ÜN‹TE Ahmet Koç (29 Yafl›nda. Peynir. Daha kaliteli ve sa¤lıklı ürünler hazırlamak üzere arafltırmalar yapan ekipte görevliyim. Ayr›ca ürünlerin sa¤lıklı ve kaliteli olup olmadı¤ını kontrol etmek de görevlerim aras›ndad›r. Erzincan tulum peyniri. Erzurum civil peyniri. Sipariflleri arabaya yüklüyorum. beslenme ça¤ındaki çocukların mutlaka tüketmesi gereken bir ürün. Örne¤in. öncelikle sütün taze olmasına dikkat ediyoruz. Van otlu peyniri… Peyniri satın alırken taze olmasına dikkat ediyorum. Difl Hekimi) “Hem bir anne hem de bir hekim olarak peynir her zaman satın aldı¤ım bir ürün. sabah erken saatlerde firmanın ana deposuna gidiyorum. Çünkü peynirin enerji de¤eri yüksek.” . Kocaman so¤uk hava deposu fleklinde bölümü olan araç kullanıyorum. Pıhtılaflma istedi¤imiz ölçüye ulafltı¤ında peyniri parçalar hâlinde keserek dinlenmeye b›rak›yoruz. Hangi birini saysam? Ezine peyniri.Emre Dalg›ç (40 Yafl›nda. da¤ıtım ve tüketim aflamaları nelerdir? 97 4. Sonra sütü pastörize ediyoruz. Ülkemizin dört bir yanında birbirinden lezzetli ve çeflitli peynirler var. Kars kafları.

Otomobil üretiminde demir. otomobillerin geçmiflten günümüze nasıl geliflti¤ini foto¤raflarla anlattı. Sonra yapt›¤› tasar›ma göre a¤aç. Burak’ın babasının gösterdi¤i. Yüzlerce parçadan oluflan otomobillerin üretiminde tek çeflit madde kullanılmamaktadır. deri gibi ifllenmifl ve yapay maddelerde kullan›l›r.Otomobil Fabrikas›nday›z Hayatımızı kolaylafltıran araçlardan biri de otomobildir. Sizce bir otomobil hangi aflamalardan geçerek tüketicinin hizmetine sunulur? Burak’ın babası bir otomobil firması için bilgisayarda araba modelleri tasarl›yor. Fabrikaya gitmeden önce babası ona. Burak bir gün babasından kendisini çal›flt›¤› fabrikaya götürmesini istedi. plastik ya da alçıdan küçük maketler yapıyor. Tasarladı¤ı modeller be¤enilirse fabrikada ilk örnek (prototip) üretilip çeflitli testlerden geçiriliyor.2007 yılları arasına ait otomobil foto¤raflarını siz de kitabınızın sayfalarında görebilirsiniz. alüminyum. 1770. Burak’ın yazısında otomobil yap›m›n›n hangi aflamaları yer almaktadır? 98 . plastik. kâ¤ıt. Burak’ın otomobil fabrikas›na yapt›¤› geziyi anlattı¤ı yazı yer almaktadır. Afla¤ıda.

lastikleri yapan iflçiler olmasaydı neler olurdu? Bir ürünün üretimden tüketime sunulması sürecinde pek çok insan çalıflır. bir ürünün benzerleri arasında daha çok tercih edilmesi için yapılır. Reklamlar. Bu aflamalar›n neler oldu¤unu görsellerden yararlanarak sırasıyla anlatınız. Çal›flma Kitab› 99 67 68 .Tüketime hazır hâle gelen otomobiller ulaflım araçlarıyla satıfl yerlerine da¤ıtıl›r. otomobilin üreticiden tüketiciye sunuluncaya kadar geçirdi¤i aflamalar gösterilmifltir. ticaret. do¤ru tanıtımlarla kârl› bir pazar oluflturur. Afla¤ıda. Satıfla sunulan otomobillerin tanıtımı için reklam hazırlanır. Tar›m. hayvanc›l›k. 1 2 3 4 5 Otomobilin tüketici kullan›m›na kadar geçirdi¤i macerada birçok kimsenin eme¤i oldu¤unu fark ettiniz mi? Bu süreçte örne¤in. ‹flte bu çalıflanlar arasındaki ifl bölümüyle ürün son hâlini alarak tüketime sunulur. Otomobil üretimi ülkemiz ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. turizm gibi di¤er ekonomik faaliyetlerde de ifl bölümü vardır. Kaliteli ürünler. Otomobillerin tüketiciye ulafl›ncaya kadar el de¤ifltirmesiyle ticaret gerçekleflir.

‹nsanlar genelde hastal›klar› ilerleyince bize gelirler. güvenli ve güzel bir hâle geliyor.B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR Soka¤ınızdaki çöplerin iki hafta toplanmadı¤›n› ya da su tesisatındaki arızan›n bir aydır giderilemedi¤ini düflünün. oyun oynadı¤ınız parkları temizleyenler… Bu örneklere siz baflkalar›n› da ekleyebilirsiniz. Uzun yıllar süren zor bir e¤itimden geçtim. Bir gününüzü düflünün. Evlerin. Bir kimsenin geçimini sa¤lamak için yaptı¤ı sürekli ifl onun mesle¤idir. hostes. Sa¤lık sektöründe benden baflka kimler çalıflıyor olabilir?” “Dedem de babam da ö¤retmendi. Benden önce bir binan›n yap›m›nda birçok kifli çal›fl›yor ama benim yapt›¤›m s›vayla binalar daha sa¤l›kl›. Ö¤retmenlik özveri gerektiren bir meslek. Neler yaflars›n›z? Meslek Emek Hayatımızı tek baflımıza devam ettiremeyiz. taksi floförü. Bu kimselerden biri. Çocuklar› çok sevmek gerekiyor. Ben de onlara özenerek ö¤retmen oldum. bilgisayar operatörü. defterlerinizi imal edenler. Asl›nda geçimini sa¤lamak için çal›flan. Merakl› gözlere bir fleyler ö¤retmek beni çok mutlu ediyor. Veteriner.” 100 . semerci… Bir anda aklınıza onlarca meslek gelebilir. Bir gün içinde sizin için kimler çalıflıyor? Yiyeceklerimizi üretenler. Aslında bilim günden güne geliflti¤i için e¤itim sürecim hiçbir zaman sona ermedi. okulunuzu infla edenler. emek harcayan kimse baflka insanlar›n ihtiyaç ve isteklerini de karfl›lamaktad›r. ayakkabı tamircisi. gazeteci. nakliyeci. Uzmanlık alanım çocuk hastalıkları.” “Ben doktorum. Mesle¤e Elâz›¤’›n bir köyünde bafllad›m. onları ma¤azalarda satanlar. sevdi¤iniz çizgi filmi yapanlar. elektrik mühendisi. 15 y›l boyunca ülkemin farkl› yerlerinde çal›flt›m. sizin güvenli¤inizi sa¤layanlar. kitaplarınızı. iflini yapmadı¤ında neler olabilece¤ini tahmin edebilirsiniz. Dünyaya bir daha gelsem yine ö¤retmen olurdum. fiimdi çeflitli meslek alanlar›nda bizim için çal›flan kiflilerden baz›lar›n›n neler yapt›¤›na bir göz atal›m: “‹nflaatlarda s›vac› olarak çal›fl›yorum. Binalar›n yap›m›nda benden baflka kimler çal›fl›yor olabilir? Örnekler veriniz. hastanelerin yap›m›nda çal›fl›yorum. okullar›n. giysilerimizi dikenler. Çalıflma koflullarımız zor olsa da insanların dertlerine çare bulmaya çalıfltı¤ım için mesle¤imi seviyorum. evinizi. Oysa düzenli sa¤lık kontrolleri yaptırıp kendilerine dikkat etseler daha sa¤lıklı bir toplum oluruz. Mesle¤imi uzun süredir yan›nda çal›flt›¤›m ustamdan ö¤rendim.

. fiimdilerde ulaflım ve taflımada hayvanlardan fazla yararlanılmadı¤ı için bizim meslek de geçmiflte kalan meslekler arasına girdi. Babam da beni bir zanaat ö¤reneyim diye semerci Ali Usta’nın yanına çırak verdi. siz bize nasıl ulaflabilece¤inizi biliyor musunuz?” “Isparta’nın Yalvaç ilçesinde semercilik yapan birkaç ustadan biriyim. Örne¤in. Semer. Günümüzde en çok ihtiyaç duyulan meslekler hangileridir? Neden?” Siz de yakınlarınızdan biriyle röportaj yaparak mesle¤iyle ilgili bilgi edininiz. Bilgi ça¤ında yaflıyoruz ve bilgisayar dünyası o kadar hızlı gelifliyor ki biz bile hızına zor yetifliyoruz. ÜN‹TE Meslekler insanların ihtiyaçlarından do¤mufltur. Peki. üzerine yük ba¤lanan ya da binilen. Bu ifle alınırken fiziksel gücümüzü de ölçecek zorlu bir sınavdan geçtik. yüz yıl önce bilgisayar mühendisli¤inden bahsedilmezken günümüzde en çok ihtiyaç duyulan mesleklerdendir. Benim çocuklu¤umda ilçemizde semercilik önemli mesleklerdendi. Anne ve babam bilgisayar baflında çok vakit harcamamdan zaman zaman flikâyet etseler de meslek seçimimde bana destek oldular. hayvanlar›n s›rt›na yerlefltirilen. Çünkü kaybedece¤imiz her dakika bir can kaybına neden olabilir. Çal›flma Kitab› 101 69 70 4. ‹htiyaçlar de¤ifltikçe ya da yeni ihtiyaçlar ortaya çıktıkça mesleklerde de de¤iflimler görülmektedir. iskeleti a¤açtan olan bir araçt›r. Bu yüzden sık sık tatbikatlar yapıyoruz. Üniversiteden mezun olduktan sonra kısa sürede ifl buldum ve iki yıldır bir bilgisayar yazılım flirketinde çalıflıyorum. Yine yüz yıl önce birçok yerde sık sık karflımıza çıkan semerciler günümüzde parmakla sayılacak kadar azalmıfltır. Sadece yangınlara müdahale etmek de¤il herhangi bir yerde mahsur kalmıfl insan ve hayvanları kurtarmak da ifllerimiz arasında. Yafladı¤ınız çevrede eskiden çok ihtiyaç duyulan ama flimdilerde çok az rastlanan mesleklere neleri örnek verirsiniz?” “Ben bilgisayar mühendisiyim. Ben bilgisayarla küçük yafllarda tanıfltım.“On yılı aflkın süredir Çankırı Belediyesinde çalıflıyorum. Bir yangın haberi aldı¤ımızda en kısa sürede hazırlanıp gitmemiz çok önemli.

..... .............. Afla¤›daki sorular› okuyunuz.................... Temel ihtiyaçlar›m›z› erteleyebiliriz............................................. ‹pler kurutulduktan sonra kumafllar dokunur...................................................... . ( ) 9...................... ( ) 1... Yanl›fl cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z...... Alt› çizili sözcüklerden hangi ikisi bir ürünün üretim yeridir? A) Ma¤aza-kumafl B) Giysi-vitrin C) Tarla-fabrika D) Ma¤aza-vitrin 102 ...... Alıflveriflte isteklerimizi ön planda tutmalıyız.................... yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” yaz›n›z.......... ( ) 4..................... Pamuk tarlada yetiflir...................................... Yukar›daki metni okuyunuz.............. .................................................. fabrikada ip hâline getirilir....................................................... ........... ( ) 2..... 1.......................... ............................. ihtiyaçlar 4........ Bazen de bu giysilere tan›d›klar›n›z›n üzerinde rastlars›n›z................. Reklam› yap›lan bütün ürünler kalitelidir........... Ma¤azalara gönderilen giysileri vitrinlerde görürsünüz..................... Tasarruf hiçbir fleyin gereksiz yere harcanmamas› demektir...................................... ...................... Standartlara uygun kalitedeki ürünlere TSE damgas› vurulur..................KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A... ............................................... ( ) 3......... ( ) 7............ Afla¤›da verilenlerle bir grup oluflturulsa hangisi grubun d›fl›nda kal›r? ayakkab› A) Ayakkab› ekmek B) Cep telefonu cep telefonu C) Su su ev D) Ev 2....................... B....................... Al›flveriflten sonra fifl-fatura almal›y›z................ Bu kumafllardan giysiler dikilir...................................................... .... istekler D) ‹stekler..................................... ( ) 5.. Ozan’›n bir haftal›k harçl›¤› 30 TL’dir. Bu ipler renk renk boyan›r................................ ( ) 8. temel ihtiyaçlar........................ ............................................................................................... istekler B) ‹stekler... ihtiyaçlar........ Ald›¤›m›z bir ürün bozuk ç›karsa atmal›y›z........ Ozan bir hafta boyunca hangi s›ralamaya göre harcama yapmal›d›r? A) Temel ihtiyaçlar.................................... Do¤ru cevab› iflaretleyiniz... Sat›n ald›¤›m›z dayan›kl› ürünler için garanti belgesi istemeliyiz.................................................................... Bütçemize uygun al›flverifl yapmal›y›z............................. Afla¤›daki cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”....................................... temel ihtiyaçlar........................................ Afla¤›da efllefltirilen meslekler ve çal›flma alanlar›ndan hangisi yanl›flt›r? A) Doktor-sa¤l›k B) Ö¤retmen-e¤itim C) fioför-ulafl›m D) Terzi-iletiflim 3.... ihtiyaçlar. ( ) 6..... temel ihtiyaçlar C) ‹htiyaçlar..................

............................................................................................................... ................. TSE belgesinin olmas›na IV.. D) Ulafl›m ve yiyecek gideri 30 TL’dir.................................... Tak›m elbiseyi ma¤azaya götürdü..... yeni bir bilgisayar sat›n almak istiyor....................... yaflam›m›z› sürdürmek için gerekli olmayan ama sahip olmaktan hoflland›¤›m›z fleylerdir..... bir tüketici olarak al›flverifl s›ras›nda do¤ru mu davranm›flt›r? Neden? ....... B) Haftada 6 TL tasarruf etmektedir.................... Ancak sat›c› iadeyi kabul etmedi......................... 1........................................................ 2....... Mustafa Bey.................................... .. Mustafa Bey........... Sat›c›dan biraz daha indirim yapmas› karfl›l›¤›nda fifl ya da fatura almad›......................... ................. bilinçli bir tüketici olarak afla¤›dakilerden hangisine ya da hangilerine dikkat etmelidir? I. .... Afla¤›daki sorular› bu olaydan yola ç›karak cevaplay›n›z............................................................................................................. 4........ Kullan›m k›lavuzunun olmas›na II......... Mithat. C) Yiyece¤e ulafl›mdan fazla harcamaktad›r.... Ambalaj içinde olmas›na A) I ve II B) I ve III C) I............... Mithat.................................... ‹stek.................................5........................................................ ÜN‹TE A) Ulafl›m gideri 10 TL’dir............. Afla¤›da Leyla’n›n bir haftal›k harcamalar›n› ve tasarrufunu gösteren grafik verilmifltir........... ..................... 3..................................... Mustafa Bey’in sorununu çözmek için ne tavsiye edersiniz? ........ Ancak eve geldi¤inde pantolonda delik oldu¤unu fark etti.... Garanti belgesinin olmas›na III.............................................................................. 103 4............................................................................................................................ harcamalar›n› haftal›k olarak planlamaktad›r........ Afla¤›dakilerden hangisi iste¤e bir örnektir? A) Ayfle’nin so¤uk havada palto giymesi B) Mehmet’in her gün çikolata yemesi C) Ahmet’in düzenli ders çal›flmas› D) Fatma’n›n günde iki kez difllerini f›rçalamas› 6................ Mustafa Bey’in yerinde siz olsayd›n›z nas›l davran›rd›n›z? . indirim sezonunda bir tak›m elbise sat›n ald›................................... Leyla...................... Sat›c› hakl› m›d›r? Neden? .................. Grafi¤e göre Leyla için afla¤›daki yarg›lardan hangisine ulafl›lamaz? Harcama Miktar› (TL) 15 12 10 8 6 5 2 0 Ulafl›m Yiyecek Tasarruf Harcama Çeflitleri 7........... II ve III D) Hepsi C..................................

.

4 .

............................... 37 M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ ................................................................................................................................ 28 M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z ......................................................................................................................................................... 34 ÇANAKKALE .................................................... 38 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ...................................................................................................................................... 32 GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z ............................................... 30 OYUNLARI BULALIM .................................................... 15 DUYGU TORBASI ............................................................... 31 KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ .. 26 EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS ....................................................................................................................................................................................................................................................... 29 OYUNLARIMIZ ............ 17 NE KADAR SAYGILIYIZ? ......... 39 8 ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 20 K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 33 MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM ............. ÜN‹TE: GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM ........................................................................................................................................................................ 35 M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR ........... 23 2........ 16 DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M .......................................................................................................... 21 ONUN H‹KÂYES‹ ..... 10 1................................................ 12 KEND‹M‹ TANIYORUM ......................................................................................................... 19 A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ ........ 18 YAfiAMIMDAN KES‹TLER ................. 22 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ .................................................................................................... 25 PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR ................................ .............. 14 ÖZEL ÇOCUKLAR ........................................................ 13 B‹REYSEL ÖZELL‹KLER ..................................... 27 KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ ............. ÜN‹TE: KEND‹M‹ TANIYORUM ...................... 8 Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI ................................................................................................‹Ç‹NDEK‹LER SAYFA ‹Ç‹NDEK‹LER ................................. 36 M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI .....................................................................

.................................. 53 DEPREM .................................... 52 A‹LE AFET PLANI .......................................... 66 ÜRET‹M........................................ 60 AMBLEMLER .................. DA⁄ITIM VE TÜKET‹M ................... 58 KAYNAKLARIMIZ ........................................................................ 67 TABLO VE GRAF‹K OKUYORUM ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 68 ‹HT‹YAÇLAR VE MESLEKLER ...................................................... 70 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 45 HAVA OLAYLARI VE YAfiAM ........................ 78 TÜRK‹YE HAR‹TASI ................................................... 43 KROK‹ Ç‹Z‹YORUM ....................................................................................................................................................................................................................... 59 KEND‹ BÜTÇEM‹ HAZIRLIYORUM .................... 55 4.................................................................................................................... 69 B‹Z K‹M‹Z? .............................................................................................................................................................................. 61 ALIfiVER‹fi YAPIYORUZ ...................................................................................................... 42 YAfiASIN PUSULA .................................................................................................. 46 GÖZLEM YAPIYORUM ......... 57 ‹HT‹YAÇ VE ‹STEKLER‹M ....................... ÜN‹TE: ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME .. 65 B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ .......... 47 DO⁄AL MI............................................................................................................. 41 EVDEN OKULA ................... 48 DO⁄A SEVG‹S‹ ............. 51 CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER .............................................................................................................................................................................................................................................. 54 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ .................................................................................... 71 SÖZLÜK .......................................................................................................................................................................... 82 9 ...................................................................................................................................................................................................... 62 PAZARA G‹DEL‹M .................................................................... 50 GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK? ....................................‹Ç‹NDEK‹LER 3.............. 64 AF‹fi HAZIRLIYORUM ................................................................................................................... ÜN‹TE: YAfiADI⁄IMIZ YER .................................. 81 TÜRK DÜNYASI HAR‹TASI ........................................... BEfiERÎ M‹? ........................................................................................ 73 KRONOLOJ‹ ................................................................................................. 76 KAYNAKÇA ......................

Etkinlikle ilgili görseller ve açıklamaları yer almaktadır. Etkinlikle ilgili kitap. 10 . Ünite ile ilgili konuları ve etkinlik adlarını gösterir.Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI Ünitenin sıra numarasını gösterir. Etkinliğin nasıl yapılması gerektiği burada yazılıdır. dergi gibi kaynaklardan yapılan alıntılar yer almaktadır. ortasında ve sonunda üniteyle ilgili değerlendirmelerinizi kaydedeciğiniz formlara yer verilmiştir. Etkinliğin adını gösterir. Ünitenin başında.

Etkinlikleriniz sırasında zaman zaman çalışmalarınızı değerlendirebileceğiniz değerlendirme formlarına bu bölümde yer verilmiştir.Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI Konu içeriğini destekleyen gazete haberleri yer almaktadır. Ü ni te ve öğre ndik le r inizle ilgili değerlendirme sorularına bu bölümde yer verilmiştir. 11 1TL . Konu içeriğini destekleyen internet haberleri yer almaktadır.

............................................................................................................. görsellere ve içindekiler k›sm›na göz at›n›z......................... 12 ..... ............................. DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM • DUYGU TORBASI DUYGULARIMI............................................................................................................. ........................................................................................................ Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z................................................................................................................................ ............................................................................ 2.............................. 1............ ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM KONULAR ETK‹NL‹KLER • KEND‹M‹ TANIYORUM BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M • B‹REYSEL ÖZELL‹KLER • ÖZEL ÇOCUKLAR DUYGULARIMLA....................................................................................... ....................... Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz? ......... DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? • DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M BAfiKALARINA SAYGILIYIM • NE KADAR SAYGILIYIZ? YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM • YAfiAMIMDAN KES‹TLER • A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ • K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM • ONUN H‹KÂYES‹ ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ NELER Ö⁄RENECE⁄‹M? Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na................ Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden? ...............................................1..........

............................ ........................ ...............................................................................Bireysel özelliklerinizi dikkate alarak afla¤›daki cümleleri tamamlay›n›z..................................... ......................... En k›zd›¤›m davran›fl .............................................................................................................................................................................. En çok de¤ifltirmek istedi¤im fley ............................................................................................................................................................................................................................................ Gerçekleflmesini en çok istedi¤im hayalim ........................................................... .................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................................... En nefret etti¤im davran›fl ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... .................. Benim için katlanmas› en zor durum .................. En mutlu anlar›m .................................................. ......................................................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................... ................... En büyük sorunum ..... ............... Yaflam›mdaki en özel insan .................... .............................. ........................... Anlayamad›¤›m tek durum ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ .................. Geçmiflle ilgili hat›rlad›¤›m en kötü olay ................................................................................................................................... ........ ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM ........................................................................... En büyük korkum ............................................................................................................... En hoflland›¤›m yönüm .............................................................................. 13 1.... En çok ihtiyaç duydu¤um insan ................................................................ En hofllanmad›¤›m yönüm .....................................................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................... Bu özelli¤e sahip kiflilere sayg› gösterdi¤inize dair bir cümle yaz›n›z................ Tablodan bir duygusal özellik seçiniz.......................... ...................................................................................... hangisinin zihinsel özellik oldu¤unu karfl›lar›n› ile iflaretleyerek belirleyiniz............................... hangisinin duygusal.................................................................... Bu özelliklerden hangileri sizin...................................................................................................................... Tabloyu inceleyerek hangisinin fiziksel.................................................................... Özellikler Fiziksel Duygusal Zihinsel Yufka yüreklilik Güzel konuflma K›v›rc›k saç Resim yapma Uzun boy fiiflmanl›k Gitar çalma Sevecenlik Yard›mseverlik Utangaçl›k Hayvanlar› sevme Kitap okuma Cesaret Mavi göz Düflüncelerini rahatça ifade etme Gözlük kullanma Sinirlilik Zay›fl›k 2............................................... 3. 4............................................................................................. ........................................................ Bu özelli¤i tafl›yan kiflileri yans›tan bir cümle yaz›n›z........................... .............. hangileri arkadafllarınızın özellikleridir? ............................... ..B‹REYSEL ÖZELL‹KLER 1.............................................................................................................................................................................. Tablodan sizde olmas›n› istemedi¤iniz bir özellik seçiniz............... 14 ..................... ............ ..

........... (Düzenlenmifltir............................ “Do¤um tarihim 10...................................................................................... 2...............................................................07. Burak’›n cevap verdi¤i süreden daha uzun bir sürede cep telefonumun takviminden do¤um günüme bak›yorum.. El ele tutuflmufl................................................ ...Afla¤›daki internet haberini okuyarak sorular› cevaplay›n›z............................................................................................................... Ortalar›nda tekerlekli sandalyede................................................................................................ Çocuklar›m›z çok ilginç ve çeflitli yeteneklere sahip......... Farkl› özelliklerimiz: ....... Hiç düflünmeden cuma diyor...................................................... ................. Burak’›n size ilginç gelen bir özelli¤i var m›? Aç›klay›n›z........... 3.............................. elinde bal›k maketiyle gülümseyen arkadafllar›na sesleniyorlar: “Bal›kç› Hasan geliyor.... .................................. fiark›lar›n›n sözlerini tam olarak telaffuz edemiyorlar................... ÖZEL ÇOCUKLAR TAKS‹M’DE OLACAK................. ‹nternet haberi................................ Kartondan bal›k maketlerini üzerlerine geçirmifl...................................................................................................................................................... flark› söylüyorlar.................................................................................................................................................................. Metinden Burak’›n hangi bireysel özelliklerini ç›karabilirsiniz? ........................................................................................................................................................................... “Dokuz kitap Burak’›n ezberinde............................... 11 yafl›ndaki Burak’›n bir haf›zas› var ki do¤um tarihinizi söyledi¤inizde gününü an›nda söyleyebiliyor. ................................. 4..................... Burak ile sizin benzer ve farkl› yönleriniz nelerdir? Benzer özelliklerimiz: .......... Taksim gösterimizde bunlardan baz›lar›n› sergileyece¤iz................. Burak’la ayn› bireysel özellikleri tafl›sayd›n›z baflkalar›n›n size nas›l davranmas›n› isterdiniz? ...................... ........................... ............................. 2 Aral›k 2008........) 1................................................................................................................................................ ............................................... Sayfas›n› söyleyin cümle cümle anlats›n............. tüm engellere ra¤men hayata ba¤l› olduklar›n› gösteriyorlar.............................. kaç!” diye...................................................... Yine de yüzleri gülüyor...................................... YA S‹Z? 3 Aral›k Dünya Engelliler Günü’nde seslerini duyurmaya haz›rlanan engelli çocuklar›n Taksim Meydan›’ndaki gösteriler için yapt›klar› provalar› izliyoruz... Ö¤retmeni............................................................................................ Hangi gün do¤muflum?” diye soruyorum..................................... .......................................................................................................... durakl›yorum flaflk›nl›ktan......................... 15 1...............1981...........................” diyor..... halka olmufllar..... ................ oluflturduklar› halka hoplaya z›playa dönmüyor........................................................ .......................................... ÜN‹TE ÖZEL ÇOCUKLAR .................................................... .........................................................

......................... hissederim........................................................................ Çok çal›flmakla iyi yapm›fl›m diye düflünürüm............... hissederim............................................... hissederim...................... ............................................................... ............................................................................. • Bana verilen sözler tutulmad›¤›nda kendimi .............................................................................. • Evde bombofl oturdu¤um zaman kendimi ..................................................................................... • Anneme ev ifllerinde yardım edemedi¤im zaman kendimi ................................. ................................................................... • Bayram tatili geldi¤inde kendimi ......................................................... hissederim.....hissederim.......... hissederim.... 16 ..... • Uzaktaki day›m geldi¤inde kendimi ...............................................................DUYGU TORBASI Afla¤›daki durumlarda hangi duygular› yaflayaca¤›n›z› belirleyerek eksik cümleleri yandaki duygu torbas›ndan ald›¤›n›z duygu ifadeleriyle tamamlay›n›z.............................................. sevinçli k›zg›n s›k›nt›l› suçlu mutlu rahat sinirli üzgün heyecanl› k›rg›n yaln›z nefleli • Çok zor bir s›navdan yüksek bir not ald›¤›mda kendimi......................................................... ......................................................................................... hissederim ........................................................................................... Örnekteki gibi noktal› yerlere bu duyguyla ilgili düflüncenizi anlatan bir cümle yaz›n›z....................................................... • Arkadafl edinemedi¤imde kendimi.........................................hissederim...... • Kardeflim gece birden rahats›zland›¤›nda kendimi.................. ...

.............. siz ders çal›fl›rken sizinle oyun oynamak istiyor................ ...................................................... . fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? ................. 17 1................................... ÜN‹TE DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M ..... Ödevinizi yapmay› unuttunuz............................................. düflünce ve davran›fllar›n›z› tabloya yaz›n›z................. fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z................. Duygum Durumlar Düflüncem Davran›fl›m Arkadafl›n›z sizinle konuflmuyor........... NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k. Okula geç kald›n›z........................................... Kardefliniz..................... Oyunda yenildiniz................... 1......................................................... 3......................... En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ....Afla¤›daki durumlarla ilgili duygu................................................ Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z............. Arkadafl›n›z sizden izinsiz kaleminizi ald›............................... Anneniz size çok sevece¤iniz bir k›yafet ald›.................................................................................................................. 2............................................................... ............................................................................ Okullar tatil oldu............ ......... Ö¤retmeniniz ailenizi okula ça¤›rd›........

S›n›ftaki arkadafllar›m benim oynamak istedi¤im oyunu oynamak istemezlerse onlara k›zar›m. Arkadafllar›m›n düflüncelerini önce dinler sonra kendi düflüncemi söylerim.NE KADAR SAYGILIYIZ? Afla¤›daki cümlelerle ilgili görüfllerinizi “Evet” veya “Hay›r” olarak iflaretleyiniz. Yüksek sesle müzik dinlemeyi sak›ncal› bulmam. Annem soka¤a ç›kmama izin vermezse hakl› bir nedeni olabilece¤ini düflünürüm. Düflük not alan arkadafllar›mla dalga geçerim. üzüntüler paylafl›ld›kça azal›r. Bir arkadafl›m hasta oldu¤unda gürültü yapan arkadafllar›m› uyar›r›m. Sevinçler paylafl›ld›kça ço¤al›r. 18 Hay›r Aç›klama . Ö¤retmenim bana k›zd›¤›nda kibarca nedenini sorar›m. Baflkalar› gibi hissetmesem veya düflünmesem bile onlar›n duygu ve düflüncelerine sayg› gösteririm. Komflular›m›z›n mutlu olaylar› bizi de mutlu eder. Benimle ayn› fikirde olmayan biriyle arkadafll›k etmem. ‹flaretledi¤iniz seçene¤in nedenini “ Aç›klamalar” sütununa k›saca yaz›n›z. Cümleler Evet Üzgün bir arkadafl›m› gördü¤ümde onu teselli ederim.

.........................................................................................................yafl›ndayken ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... .............................................. ............................................................................................................................................... ......... .................................................................................................................................................................................... ............... Ben............ .............................. Ben............................................................................ ...................................... .................... ........................ Ben............................................................................. Ben............. ....................................................................................................................................................................Yaflam›n›zdaki dört önemli olay› s›ras›yla......... ........................................ ............................................................................................................................................................ ...............................................yafl›ndayken ...... ................................................ ....................... .... ................” sözleriyle bafllayan bölümlere yaz›n›z................. ......................................................................................................... ......................................................................yafl›ndayken ........................................................................................................................... afla¤›da “Ben.......................................... .............................................................................. Kutulara da olaylarla ilgili foto¤raf yap›flt›rabilirsiniz....................... Y›l: ..................... ....................... ÜN‹TE YAfiAMIMDAN KES‹TLER .......................................................................................................................................... .. 19 1............................................................... ....................................................... ...................................................................................................yafl›ndayken ............................................................... Y›l: ......................... .............................................................. ........... Y›l: ......................................................... .................... ......................... Y›l: ..

......................... ..................................................... ...... .. ....................................................................... .................................... ........................... A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ .. .................................................................... Do¤runun alt›na da aile bireylerinizle ilgili k›sa notlar yaz›n›z (ad›........... 2011 Afla¤›daki do¤ru üzerine örnekteki gibi................................. ...............20 ............................. .............. en yafll› aile büyü¤ünüzden bafllayarak tarih s›ras›na göre do¤um tarihlerinizi iflaretleyiniz........... 1923 Cumhuriyet ilan edildi..... ......... Do¤runun üzerine aile bireylerinizin foto¤raflar›n› yap›flt›rabilirsiniz... ............................................ soyad›.................... .. size olan yak›nl›¤›................ onun ilginç bir özelli¤i gibi). ............ mesle¤i.................

...................................... 5.............................................................. ..........................................................................................................................................................................................C............. Nüfus cüzdan›n›z› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z....... .................. ........................................................................................................... .......................... Nüfus cüzdan›n›zda neden foto¤raf yok? ................................................... 21 1.............................. Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? ..... 1...................................................................................................................... Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z.................................................................................... 3...................... 5............................................................................................................................. 6.................................... 3............................................................................................................................................... Nüfus cüzdan›n›z hangi renktedir? Neden? .. 4. ............................................................................................................. farkl› m›? Nedenini aç›klay›n›z................... ............................................. Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.................. 2.................................................................................................................................................. kimlik numaran›z›n verilifl amac› nedir? ........................... 2....................................... 1.................. Do¤um yeriniz ile nüfusa kay›tl› oldu¤unuz yer ayn› m›.............................. NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k......................................... Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z........................................................................................... nas›l yard›m ald›n›z? ................................................................................................................................................................. En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ................... Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden............ 4...............................................Nüfus cüzdan›n›z›n ön ve arka yüzünün fotokopisini afla¤›da ayr›lan yerlere yap›flt›r›n›z............................................... ÜN‹TE K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM ........................................................................................................................................... Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? .................................................................... T............................................................................................................. Nüfus cüzdan›n›z neyin kan›t›d›r? .... ......................... ......................................................................................................

..................ONUN H‹KÂYES‹ Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z... ................................................................................................................................ Mustafa Kemal’e................................................................................................................................. Kendi nüfus cüzdan›n›zla Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› karfl›laflt›r›n›z.... Nüfus cüzdan›ndaki bilgilerden yararlanarak Atatürk’ü tan›tan bir yaz› yaz›n›z....................................... ............................................................................................................................................................................................................... Benzer ve farkl› olan bilgiler hangileridir? Aç›klay›n›z....... ....................................................................... 1........ Atatürk soyad›n›n verilme sebepleri hakk›ndaki düflünceleriniz nelerdir? ................................................................................. ................................................................... 22 .................... ............................................................................................................................................................................. ............................................................... 2................................. .................................................................................................................................................................... ...................................................................... 3........................................................ ......................................................................................................................................................................................... ........

.... tebeflirle s›ram çizildi¤i zaman çok rahats›z oluyorum. 1. O gün sabah Sedat. ÜN‹TE ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ . Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. 2.Afla¤›daki sorular› okuyunuz. Ahmet yeni tan›flt›¤› Hüseyin'in fiziksel. B) Uzun boyluyum.. Nerede bir köpek görsem kendimi .. Duygu ve düflüncelerimi yaz›l› olarak ifade etmek bana daha kolay geliyor. Bazen de yanl›fl cevap verirsem arkadafllar›m›n bana gülece¤ini düflünerek konuflmak istemiyorum.” dedi. Köpe¤ine boncuklu bir tasma takarm›fl. Bu yüzden yaz›l› s›navlarda daha baflar›l›y›m. C) Satranç oynarım. tozlar bo¤az›ma kaç›yor.. Hayvan o kadar sevimliymifl ki bir bakan bir daha bakarm›fl. Afla¤›dakilerden hangisi.. cümlesini afla¤›dakilerden hangisiyle tamamlam›flt›r? A) mutlu B) nefleli C) flaflk›n D) suçlu 3...” Nilgün Han›m. Merve'nin s›ras›n› tebeflirle çizmiflti. Nilgün Han›m’›n çocukken çok sevdi¤i bir köpe¤i varm›fl. Bu olayla ilgili olarak Nilgün Han›m duygular›n› flöyle ifade etmektedir: “Bu olay›n üzerinden neredeyse 20 y›l geçti.... Bu durumda Merve hangi duyguyu yaflam›flt›r? A) K›zg›nl›k B) K›skançl›k C) Suçluluk D) Piflmanl›k 5... hissediyorum. Sedat ve Merve ayn› s›n›ftalar. sabah s›n›fa girdi¤inde yine s›ras›n›n çizildi¤ini gördü. duygusal ve zihinsel özelliklerini ö¤renmek için ona çeflitli sorular sorar. “Zihinsel özelliklerinize örnek veriniz?” sorusuna cevap olarak verilebilir? A) Kufllar› severim.. D) Gözlük kullan›yorum.. “Ö¤retmenim bana söz verdi¤inde ne söyleyece¤imi unutuyorum.. Ertesi gün Merve. Nilgün Han›m’›n köpek kulübesinin kap›s›n› kilitlemeyi unuttu¤u bir gece köpek kaybolmufl. Afla¤›dakilerden hangisi Ahmet’in sorular›ndan biri olamaz? A) Bofl vakitlerinde neler yapars›n? B) Futbol oynamay› sever misin? C) Kaç kardeflin var? D) Kaç numara ayakkab› giyiyorsun? 4. Merve s›ras›n› tozlu görünce “ Sedat....” Yukar›daki cümlelerle kendini tan›tan kifli için hangisi söylenemez? A)Utangaç B) Çekingen C) At›lgan 23 D) Sessiz 1.

Afla¤›daki cümlelerden hangisi duygu ifade etmektedir? A) Neredeyse mutluluktan uçaca¤›m. Afla¤›daki belgelerden hangisi kimlik belgesi olarak kabul edilmez? A) Ö¤renci pasosu B) Nüfus cüzdan› C) Sporcu kimlik belgesi D) Ö¤renci kimlik belgesi 24 . Kiflinin zihninden geçirdi¤i düflünceleri ise sözle anlatmas› ya da davran›fllar›yla belli etmesi gerekir. C) Ayd›n. 7. B) Sevgi. a¤layan arkadafl›n› teselli etti. Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayram› (19 May›s 1919) IV. arkadafl›n›n kedileri çok sevmesine flafl›rd›¤›n› söyledi.6. kafllar›n›n çat›ld›¤›n› görmüflsünüzdür. Afla¤ıdaki seçeneklerden hangisinde duygu ve düflüncelere sayg›dan söz edilemez? A) Ahmet. as›ld›¤›n›. Ço¤u zaman yaflad›¤› duygular kiflinin yüzünden anlafl›l›r. Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayram› (23 Nisan 1920) Yukar›da verilen millî bayramlar› çizgi üzerine tarih s›ras›na göre iflaretledi¤inizde hangisi (soldan) 3. 9. Cumhuriyet Bayram› (29 Ekim 1923) II. arkadafl›n›n konuflmas›n› sonuna kadar dinledi. Afla¤›daki eylemlerden hangisi nüfus cüzdan› olmadan yap›lamaz? A) Al›flverifl yapmak B) Tiyatroya gitmek C) Okula kay›t olmak D) Kütüphaneye girmek 11. C) Derslerime daha çok çal›flmal›y›m. D) Oysa ne çal›flkan bir çocukmufl. Sinirlenen kiflinin yüzünün k›zard›¤›n›. arkadafl›n›n elefltirilerini sakin sakin cevaplad›. dokunsan›z a¤layacak gibiydi. s›rada yer al›r? A) I B) II C) III D) IV 10. Yukar›daki aç›klamaya göre hangi cümlede “düflünce” ifade edilmektedir? A) Kardeflini çok sevdi¤i yüzünden belli oluyordu. D) Merve. B) Param› gereksiz yere harcamamal›y›m. D) Yafll› kimselere otobüste yer vermeliyim. I. Zafer Bayram› (30 A¤ustos 1922) III. B) Askerden dönen o¤lunu hasretle kucaklad›. 8. C) Gözleri dolu doluydu.

.................................................................................... .................. 2....................................................... ....... Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden? .............................................. ................................. .................... Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz? .................................................................................................................................................................................2........................................................................................................................................................................................................... Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z...................... görsellere ve içindekiler k›sm›na göz at›n›z........................ 25 ............................................................................................ ÜN‹TE GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM KONULAR ETK‹NL‹KLER A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM • PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR • EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z • KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ • M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? • OYUNLARIMIZ • OYUNLARI BULALIM KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z • KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ • GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z KURTULUfiTAN KURULUfiA • MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM • ÇANAKKALE • M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR • M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI • M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ NELER Ö⁄RENECE⁄‹M? Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na.......................... 1..........

....................................................................................... Sözlü tarih yöntemi kullanarak papatyan›n ortas›na en az üç yapraktaki ifadelerle ilgili bilgiye ulafl›labilecek k›sa bir aile tarihi yaz›n›z....................... usulleri Ekonomik faaliyetler Göç edilen yerlerdeki yaflam 26 Aile ve akrabal›k iliflkileri .................................................... ........................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................... ....................... Papatyan›n bofl b›rak›lan yapra¤›na bir konu da siz yaz›n›z................................................................... .......................... yetifltirme......................................................................................................................................................................................................................................... ............ Göçlerin .................................................................. ..... Toplumsal de¤er ve zevklerin de¤iflimi ........................................................................................... .......................................................................... Çocuk ................................................................... nas›l ......................... ......................................................... ................ gerçekleflti¤i ................ ...................................................................................................................................................... ................................................................................................... ............................................. .................................................................................................................... .PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR Afla¤›daki papatyan›n yapraklar›nda sözlü tarih çal›flmas› sonucu ulafl›labilecek konular yer almaktad›r....

Nesne bu kiflilere nas›l ulaflm›flt›r? ………………………………….. 6.... ……………………………………………………………………………………………….......... ………………………………………………………………………………………………....... ………………………………………………………………………………………………. Bu ve buna benzer nesneler aile tarihiniz ile ilgili hangi bilgileri veriyor? ………………………………………………………………………………………………..EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS 1... ………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………….. …………………………………... ……………………………………………………………………………………………….. …………………………………............ ………………………………………………………………………………………………... …………………………………..... 27 2. Bu nesne flu anda hangi amaçla kullan›lmaktad›r? ………………………………………………………………………………………………...... ………………………………….. …………………………………... 7.. ………………………………………………………………………………………………. Bu nesne geçmiflte hangi amaçla kullan›lm›flt›r? ……………………………………………………………………………………………….......... 3... Nesneyi önemli yapan nedir? ………………………………………………………………………………………………... Ailenizin en yafll› üyesinden yard›m alarak görsel ile ilgili sorular› cevaplay›n›z............ ………………………………………………………………………………………………. …………………………………... Bu nesne hangi aile büyü¤ünüzden kalm›flt›r? ………………………………….... 2..... ………………………………………………………………………………………………... 4... ..... Bu nesneyi kimler kullanm›flt›r? …………………………………... ……………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………….... …………………………………...... ÜN‹TE Afla¤›da bofl b›rak›lan alana ailenize geçmiflten kalan bir nesnenin foto¤raf›n› yap›flt›r›n›z ya da resmini çiziniz.. ………………………………………………………………………………………………...... ………………………………….. ……………………………………………………………………………………………….................. 5........................... ……………………………………………………………………………………………….........................

........................... Görselde geleneksel lezzetlerimizden turflu yer almaktad›r...................................................... Bu millî kültür ögesini............................................................................................................................................... kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak nas›l anlat›rs›n›z? ......................................... ... .......... .................................................................................................................................................................................................................................................................... ........KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ Foto¤raflar› inceleyerek yanlar›ndaki sorular› cevaplay›n›z....................... ............................. ................................................................... Bu millî kültür ögesini...................... .... ........................ .................................................................... Görselde “difl hedi¤i” kutlamas›ndan bir kesit görüyorsunuz............................................. ........................... 28 ............................... ..................... kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak nas›l anlat›rs›n›z? ...................................................................... .................................................................................................................... .... Görselde k›na yakma gelene¤ini görüyorsunuz.................. .......................... Kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak bu millî kültür ögesinin nas›l yap›ld›¤›n› anlat›n›z.................................................................. ....................... .................................................................

....................................................... ........................ ...... .................................. ..................................... ........................... Bu kültürel ögelerle karfl›lar›nda yer alan kelime grubunu efllefltiriniz................................ .... ................................................................................ ............................................................................ . .................. Bu ögelerin özelliklerini k›saca kelime grubunun alt›na yaz›p örnekler veriniz........................................................ ............................... ...................................................... ............................................................................................................ 29 2.................................................................................................................................................................................. Edebiyat .............................................................................. ......................................... ................................................................................................................... Efllefltirilmeyen kelime grubu ile ilgili bir görsel bulup bofl b›rak›lan alana yap›flt›r›n›z.................. ................................. ÜN‹TE M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z ....................... Mimari eserler ... Halk oyunlar› ....................................................... .......... Ev eflyalar› ........ .............. ...................................................... ...................................................................................Afla¤›da çeflitli millî kültür ögelerini görmektesiniz..................

Çocuklu¤unuzda en çok hangi oyunlar› oynard›n›z? …………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Geçmiflte oynanan hangi oyunlar günümüzde de oynanmaktad›r? Bu oyunlar› izlerken geçmiflte ald›¤›n›z keyfi al›yor musunuz? Niçin? ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Kendinizin ya da büyüklerinizin yapt›¤› bir oyunca¤›n nas›l yap›ld›¤›n› anlat›r m›s›n›z? ……………………………………………………………………………………………….OYUNLARIMIZ Bu etkinlikte. 30 . ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Sözlü tarih çal›flmas› için soraca¤›n›z sorular afla¤›dad›r. 2. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Bu oyunlardan birini k›saca anlat›n›z. Bu sorulara kendiniz de ekleme yapabilirsiniz. ………………………………………………………………………………………………. 5. 6. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. 1. Ald›¤›n›z cevaplar› afla¤›ya k›saca yaz›n›z. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Oynad›¤›n›z oyunlar oyuncak gerektiren oyunlar m›yd›? Gerektiriyorsa oyuncaklar› nas›l elde ediyordunuz? ………………………………………………………………………………………………. 3. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Etkinli¤in konusu sözlü tarih çal›flmas› yapaca¤›n›z kiflinin çocuklu¤unda oynad›¤› oyunlar ile ilgilidir. ………………………………………………………………………………………………. Mevsimlere göre oyunlar›n›zda farkl›l›k oluyor muydu? Niçin? ………………………………………………………………………………………………. 4. çevrenizde en az elli yafl›n›n üstünde olan birisiyle sözlü tarih çal›flmas› yapacaks›n›z.

..... Bulmacada yer alan oyunlardan hangilerini oynuyorsunuz? ……………………………………………………………………………………….......................... Oynad›¤›n›z bu oyunlardan en çok hangisini seviyorsunuz? Niçin? …………………………………………………………………………………………......................... geçmiflte ve günümüzde oynanan baz› oyunlar›n adlar› yer almaktad›r........................ Bu oyunlardan birini seçerek nas›l oynand›¤›n› anlat›n›z.. .. ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… 31 2..OYUNLARI BULALIM OKÇULUK ÇEL‹K ÇOMAK C‹R‹T B B‹RD‹RB‹R MEND‹L KAPMACA SEKSEK BEZ‹RGÂNBAfiI B‹N‹C‹L‹K KÖREBE B ‹ N ‹ C ‹ L ‹ K V V K B C D P R O K Ç U L U K U Ö ‹ Z F N C T J P Z B Z Z R R B E Z ‹ R G  I E Ç G M R V fi D Ç E L ‹ K Ç D ⁄ L T Y M E N D F K Z J R N P B K A fi D C Y M B ‹ O M A K ⁄ N E R S T S D Ç G P C B ‹ L K A P M A C A ‹ S E K S E F R B R K 1.... .. Bu oyunlar›n adlar›n› bulmacadan bularak renkli kalemle boyay›n›z.............................. ÜN‹TE Afla¤›da... Bulmacadaki oyunlardan hangileri daha çok spor amaçl› oynanmaktad›r? …………………………………………………………………………………………...... ………………………………………………………………………………………............................. ......................................................................... 4................................................. ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… 2..... 3............................................. Sayfadaki sorular› cevaplay›n›z.............................

......................................................................................................... .............. .................... geçmiflte ve günümüzde kullan›lan çeflitli eflyalar›n foto¤raflar› verilmifltir......................................................... ................................................. .................................................... Bunlar› inceleyiniz.. .. ............. ......................................... ............ .................... ....... ................ ...... .......... .................... ........................................................... 32 ....................... .......................... ......................KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ Afla¤›da.................. ........................................ . ....................................... ....................... ............. ................................................................................. ........................... “Geçmiflte” ve “Günümüzde” bölümlerine bu eflyalar›n kullan›m› ile ilgili görüfllerinizi yaz›n›z........................ ......................................................................................................................................................................................................................... ............. ..................... ................................................................................................................................................................. ................................................ Geçmiflte Eflyalar Günümüzde ............... .............................. ............ ................................. .................. ............................ ........... ...... .... ....... ................................................. ............................ ..................................................... .... ........... ........ ........................................ .................................................................................................................................... ... .................... ............................... ..................... ........................................................ ............ ............................................................................................. ................ .......... ........................................................ ............... ............ ...................

............................................................... 3................................................................................................... 33 ............................................................................................................................. ........................................................................................................ Odadaki eflyalardan sizin evinizde farkl› amaçlarla kullan›lanlar var m›? Varsa hangileri......................................................................................................................................... Sinop Etnografya Müzesindeki bir odan›n foto¤raf›n› görüyorsunuz.................................... 2..................... ............................................... ................................................................................................................ .......GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z 2............................................................... ne amaçla kullan›l›yor? ........................................................................................................................................... fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? . 2............................................................ . 3..... ÜN‹TE Afla¤›da............................................... 1............................................................. NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k.................................................................. ................................................................. Odadaki eflyalardan hangileri sizin evinizde var? .......................................................................................................................................................................... En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ................................................................................................................................................................ Müze yetkilileri neden böyle bir oda haz›rlam›fl olabilirler? ...................... Odadaki eflyalar› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z............................................... Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z........... fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z........................................................................ .................... ............................ ............................................. ............................................................. 1.........................................................................

......................................... Annem........... ....... ................................ ................................................ ........................................ ........................................ Mustafa Kemal nas›l bir aile ortam›nda yetiflmifltir? .. .... Mustafa Kemal çocuklu¤una ait an›lar›n› flöyle anlat›yor: “Çocuklu¤uma ait hat›rlad›¤›m ilk fley........................... ............................................. Bulgarlar ve Yunanl›lar s›k s›k ayaklan›yorlard›...................................................................................... Fazla e¤itim görmemiflti ancak kendini iyi yetifltirmiflti................................ ilahilerle okula bafllamam› ve mahalle mektebine gitmemi istiyordu.. ...................................................................................... okula gitme meselesine aittir............. Memur olan babam............. ..................................................... 3...................................................... Mustafa Kemal’in ö¤renim gördü¤ü okullar›n onun yetiflmesindeki etkisi ne olabilir? ............................... ............................... .................................MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM Afla¤›daki metinleri okuyunuz..................................................................................................... Zengin bir aile de¤illerdi fakat mutlu ve düzenli bir aile hayatlar› vard›......................................................... Birkaç gün sonra da mahalle mektebinden ç›karak fiemsi Efendi Mektebine girdim. Mustafa Kemal’in çocuklu¤u ve gençli¤i Osmanl› Devleti’nin en bunal›ml› y›llar›na rastlar......... ................................................... 34 .......... 2............. ................................. .................. .. zeki ve geleneklerine ba¤l› bir kad›nd›........................................... Bundan dolay› annem ve babam aras›nda fliddetli bir mücadele vard›..... ................................................... Do¤up büyüdü¤ü ortam›n Mustafa Kemal’in kiflili¤inin oluflmas›ndaki etkisi nedir? ..... Do¤up büyüdü¤ü Selanik ve Manast›r flehirleri Osmanl› Devleti’nin en kar›fl›k bölgelerinden birinde bulunuyordu............... ................. Mustafa Kemal’in annesi Zübeyde Han›m ak›ll›.................. . .............................................. ........... ................... ........................................................................... Bu ortam Mustafa Kemal’i çok etkiliyordu..................................... ........ 1. Sonra babam ifli ustal›kla halletti: Önce gelene¤e göre yap›lan törenle mahalle mektebine bafllad›m............................................................ ......................................................................................................................................................... ..... Daha sonra kereste ticareti ile u¤raflt›................. ................................... o zaman yeni aç›lan fiemsi Efendi Mektebine devam etmemi ve yeni yöntemlerle okumam› istiyordu.......................................................... ............. Derste ö¤rendiklerinizden de yararlanarak sorular› cevaplay›n›z.............................. Bu olaylar ileride ülkenin gelece¤i ile ilgili kararlar al›rken daha gerçekçi hareket etmesini sa¤lad›.................................................................. Bir süre vak›f kâtipli¤i (vak›f sekreterli¤i) ve rüsumat memurlu¤u (vergi memurlu¤u) yapt›....................................... .......................................................................... Babas› Ali R›za Efendi kültürlü.............................................. Avrupa’n›n güçlü devletlerinin k›flk›rtmas›yla S›rplar................................................. ................................................... olgun ve aç›k fikirli bir insand›...............

................................................. ................................................. ..................................................... ............ .......................................................................................................................................................................................................... ............................................................... Haberde yer alan çocuklardan birine flu andaki duygular›n›z› anlatan bir mektup yazsan›z neler anlat›rs›n›z? ........................... ............................................................................................) 3.............................................................................................................................................................................................................................................. ....................... Bu zor koflullara ra¤men Türk milletini zafere götüren sebepler sizce neler olabilir? ............................................................................................................................................ 9 fiubat 2007.. Bölük yemek listesidir....................................... 35 2.............. 2...................................................... Yemek listesini inceleyerek o dönemin flartlar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? ...... Gazete haberi........................................................ ....... ...........................................ÇANAKKALE Afla¤›da yer alan tabloyu ve gazete haberini inceleyerek sorular› cevaplay›n›z............. ... .. Alay 1.......................................................................... Piyade Taburu 1....................................................... .......... Gün Sabah Ö¤le Akflam Ekmek 15 Haziran Üzüm hoflaf› Yok Ya¤l› bu¤day çorbas› Tam 26 Haziran Yok Yok Üzüm hoflaf› Tam 18 Temmuz Üzüm hoflaf› Yok Yok Yar›m 8 A¤ustos Yar›m ekmek Yok fiekersiz üzüm hoflaf› Yar›m 1........... 4............................................ Haberde yer alan çocuklardan biri size o günü anlatan bir mektup yazsayd› neler anlat›rd›? ....... ............... ÜN‹TE 43............................ .. .... ............................................................................. ....................................................................... (Düzenlenmifltir...........................

................................................................................................ Yukar›daki haritada. 36 .. 7................................... Halk iflgallere nasıl tepki vermifltir? ...................................................................................... 2........... var mıdır? Varsa adlarını afla¤ıya yazınız........ Mondros Ateflkes Anlaflmas›’ndan sonra yurdumuzun iflgal edilen yerlerini görüyorsunuz................................................... 4..................................................................................................................................................... Neden? ..................................... fliir.............. 5................................................M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR 1........................................................ .. Yafladı¤ınız yerde Millî Mücadele yıllarına ait anıt..................... nereleri iflgal etti¤ini afla¤›ya yaz›n›z....................................................................................................................... 6........ ....... destan..................... ............................. ....................... Düflmana karflı verilen mücadelede baflarılar›yla öne çıkan kifliler var mıdır? Varsa kimlerdir? ............ Millî Mücadele yıllarında yafladı¤ınız yer ya da yakın çevreniz kimler tarafından iflgal edilmifltir................................................. 3................................................. anı vb...................... Hangi devletlerin.............................................. Yafladı¤ınız yerde halk Millî Mücadele’ye nasıl destek olmufltur? ........................................................................................................................................................................................................... Halk iflgallerden nasıl etkilenmifltir? .........................................................................

..................................................... 2 ................................................... ........................................................................... ....................................................................................... ........................................................ .. ........................................ ÜN‹TE M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI (Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi) Yukar›daki görseli inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.............................. ............................................................................................................................................................................................................................................ 1................................................................................................. ................................................................................................................................................................................................................................................ ........... 4........................................................................................................................... Türk kad›n›n›n bu zorluklara katlanmas›n›n sebebi sizce nedir? ................... ....... Görselde neler görüyorsunuz? Anlat›n›z.............................................................................................................................................................................. 37 ......2................................................................................................................................................................................................................................................................................. 3............................................................................................................................................................................................................................................................ .......................................................................................................................................... Görseldeki kad›nlar›n yapt›klar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? ............................................................................................... ..................... ..... ......................... Sizce bu iflleri neden ço¤unlukla kad›nlar yap›yor olabilir? ..........................................................................................................................

.......................................................................................................................................... gerçekten ak›llara durgunluk verecek bir deha eseridir............................................. Mustafa Kemal Pafla’n›n hangi kiflilik ve liderlik özelliklerini göstermektedir? ...... Bu genelkurmay yetkililerinin verdi¤i rapor flöyledir: “E¤er Türkler................................................. ............................................................ s................................................................. En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? .......................................................................................................................” Bu sözü söylemeden önce o........................................................................................................................................................................................................ nas›l yard›m ald›n›z? ................ .......... Sonuç eflsizdir........ en ince ayr›nt›lar›na kadar haz›rlam›fl ve her türlü ihtimalleri tespit ederek hiçbir fleyi tesadüfe ve kadere b›rakmam›flt›r...............................................................26 A¤ustos sabaha karfl› Büyük Taarruz bafllam›fl................................. 1................................................................................................ Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.. 4......................................... NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k................................................. büyük bir devletin en yetkili adamlar› bulunmufltur........................................................................................... ..................... Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? .................................. ................................................................................................. ............ 6..................................... ......... 38 .......................” Mustafa Kemal bu raporu okur.................................................................. Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden......... ............................................................................ Mustafa Kemal Pafla’n›n kiflilik ve liderlik özelliklerinin Millî Mücadele’nin kazanılmasına etkisi nedir? Örnekler veriniz....................................................310-311.................................... plan gerçekleflmifltir.............................................................. 1.............. verdi¤i karfl›l›k fludur: “Ben bu istihkâmlar› sekiz saatte y›karak Afyonkarahisar’› ele geçirece¤im........................... (Düzenlenmifltir... 3............................................................... Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z...... ........................... ‹smet Kür....... ............... ................................ Yukar›daki metin.....................................) Yukar›daki metni ve derste ö¤rendiklerinizi dikkate alarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z............................................................... Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? ...................................................................................................... 2... Afyon Cephesi’nin yap›l›fl›nda..................... 5.............................................................. askerî hareketlerin bütün planlar›n›...................... .......................................... iki yüz bin asker harcayarak bu cepheyi iki y›lda y›kabilirse dünyan›n en kahraman adamlar›d›r................. ...............M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ Sonu memleketin kurtulufluna varan Büyük Taarruz............................................................ .............................................................. ................................. An›lar›yla Atatürk................................................................................................................................... 2.............................. Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z......................................................................................................................

ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹
1. Millî kültür ögeleri toplumun ortak de¤erleridir.
Afla¤›dakilerden hangisi yukar›daki aç›klamaya örnek olarak verilemez?
Müzik eserleri
Mimari eserler
Halk oyunlar›
Do¤al kaynaklar

2. ÜN‹TE

A)
B)
C)
D)

2. Sözlü tarih çal›flmas› sonucu afla¤›daki konular›n hangisi hakk›nda bilgi edinilemez?
A)
B)
C)
D)

Ailelerin geniflli¤i
Evlenme gelenekleri
Göçlerin nas›l gerçekleflti¤i
Gelecekte neler yap›laca¤›

3. Millî kültür ögeleri de¤iflerek gelece¤e tafl›n›r. Afla¤›dakilerden hangisi bu duruma
örnek gösterilemez?
A)
B)
C)
D)

Lale desenli seramik eflyalar›n cam eflyalardan daha fazla ilgi görmesi
Tarihî eserlerin tavanlar›nda görülen süslemelerin evlerde de kullan›lmas›
Geleneksel çocuk oyunlar›n›n yerini bilgisayar oyunlar›n›n almaya bafllamas›
Eskiden mendil olarak kullan›lan çevrelerin sehpa örtüsü olarak kullan›lmas›

4. Bir araflt›rmac› millî kültür ögelerinden biri olan nazar boncu¤unun geçmiflten
günümüze de¤iflerek tafl›nd›¤›n› kan›tlamaya çal›flmaktad›r. Bu araflt›rmac› hangi sorunun
cevab›n› bilmelidir?
A)
B)
C)
D)

‹lk olarak kim taraf›ndan kullan›ldı¤ını
Geçmiflten günümüze kullan›m amac›nın ne oldu¤unu
Ögenin fleklinin nasıl oldu¤unu
Geçmiflte hangi malzemeden yap›ldı¤ını

5. Mustafa Kemal illerde bulunan asker ve sivil idarecilere gönderdi¤i Havza Genelgesi’nde
onlardan bulundukları bölgelerde iflgaller konusunda halkı bilgilendirmelerini istedi.
Mustafa Kemal bu genelgeyle afla¤ıdakilerden hangisini gerçeklefltirmeyi amaçlamıfltır?
A) Yeni bir devlet kurmay›
B) Ulusal egemenli¤i sa¤lamay›
C) Millî bilinç oluflturmay›
D) Düzenli ordu kurmay›

39

6.

Sevgili ö¤renciler, Mustafa Kemal'in Millî Mücadele’yi bafllatt›¤›
ilimize bir gezi düzenliyoruz.
Sevgi Ö¤retmenin gezi düzenleyece¤i ilimiz afla¤›dakilerden
hangisidir?
A) Samsun
B) Sivas
C) Ankara
D) Erzurum

7. Afla¤›dakilerden hangisi Mustafa Kemal'in kat›ld›¤› ilk savaflt›r?
A) Çanakkale Savafl›
C) Sakarya Meydan Savafl›

B) Trablusgarp Savafl›
D) Büyük Taarruz

8. Afla¤›daki görsellerden ve metinden hareketle ulafl›labilecek sonuç hangi seçenektedir?

Nuray’›n ablas› k›na gecesinde anneannesinden kalan Marafl ifli bindall›y› giyecektir.
Bindall› sand›ktan ç›kar›l›r. Duvara as›l›r. Nuray, ablas›na “Abla, bu bindall› annemin senin
çeyizine yeni ald›¤› masa örtüsüne benziyor.” der. ‹ki eflyay› da incelediklerinde kumafl
ve ipli¤in ayn› oldu¤unu, nak›fl desenlerinin ise çok benzedi¤ini fark ederler.
A)
B)
C)
D)

El eme¤i eflyalar günümüzde yurt d›fl›nda sat›lmaktad›r.
Bindall›, geçmiflte de günümüzde de sadece k›na gecelerinde giyilmektedir.
Millî kültür ögeleri farkl› nesneler üzerinde de görülebilir.
El eme¤i, göz nuruyla yap›lan sanatlara ilgi azalmaktad›r.

9.

Ahmet: Ziyaret etti¤i flehirleri
denetlemek
Alp: ‹flgallere karfl› halk› bilinçlendirip örgütlemek

Ö¤retmen: Arkadafllar, Mustafa
Kemal 19 May›s 1919’da Samsun’a
gelir. Oradan Havza ve Amasya’ya
geçerek birer genelge yay›mlar.
Daha sonra Erzurum ve Sivas’ta
kongreler düzenler. Sizce Mustafa
Kemal’in amac› ne olabilir?

Seda: Ordumuz için
asker toplamak

Kim soruyu do¤ru cevaplam›flt›r?
A) Alp
B) Ferda
C) Seda
40

Ferda: Halk›n elindeki silahlar›
toplamak
D) Ahmet

3. ÜN‹TE
KONULAR

YAfiADI⁄IMIZ YER

ETK‹NL‹KLER

‹ZC‹ KAMPINDAYIZ

• EVDEN OKULA
• YAfiASIN PUSULA

KROK‹N‹N
YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹

• KROK‹ Ç‹Z‹YORUM

• HAVA OLAYLARI VE YAfiAM
HAVA NASIL ORALARDA? • GÖZLEM YAPIYORUM
ÇEVREM‹ZDE
GÖRDÜKLER‹M‹Z

• DO⁄AL MI, BEfiERÎ M‹?
• DO⁄A SEVG‹S‹
• GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK?

EFSANE VE fi‹‹RLERDE
YAfiAYAN YERLER

• CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER

GÜVENL‹ YAfiAM

• A‹LE AFET PLANI
• DEPREM

KEND‹M‹
DE⁄ERLEND‹R‹YORUM

ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹

NELER Ö⁄RENECE⁄‹M?
Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na, görsellere ve
içindekiler k›sm›na göz at›n›z. Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular›
cevaplay›n›z.
1. Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz?
.....................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
2. Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden?
.....................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
41

..................................................................................................................................................................... yönlerden yararlanarak afla¤›daki noktal› yerlere yaz›n›z...................................... KUZEY B........................ .........................................................................EVDEN OKULA A................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................... evden okula gidifl yolunu...... 42 ...................... ........................................................ .................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... Bulmacada yer alan....... ...................................................................................................................... Afla¤›daki labirent bulmaca üzerine evden okula gidifl yolunu çizerek gösteriniz......................................................................... ......................................................................................................... ....................................................................... .................................................................................................... .........................................................................

Okudu¤unuz hikâyeden yararlanarak sorular› cevaplay›n›z. Serkan ile Özcan. ÜN‹TE Afla¤›daki hikâyeyi okuyunuz. On dakika kadar yol ald›ktan sonra sisler içindeki k›y›n›n ufukta bir çizgi gibi uzand›¤›n› gördüler. ö¤renme merak›. karan›n gözden kayboldu¤unu fark etmifllerdi. so¤ukkanl›l›¤›n› korumaya çal›flarak “Korkmaya gerek yok. motoru çal›flt›rarak k›y›ya do¤ru h›zla ilerlediler. Kay›¤›n yönünü güneye döndüren iki arkadafl. s. 31. Serkan. Çünkü bindikleri kay›k kendilerinindi.” dedi.” dedi. Serkan. denizin engin sular›na do¤ru çekmiflti. ‹ki ç›lg›n arkadafl›n dönüfl yolu apaç›k belli olmufltu. denize aç›lmak. Bir yandan bal›k avlarken bir yandan da çeflitli konularda söylefltiler. Sosyal Bilgiler Ö¤retmen K›lavuz Kitab›. plastik kovalara doldurdular. bilgilerini gerçek yaflamda uygulayabilmifllerdi. K›y›da kendilerini bekleyen ailelerini görünce sevinçle el sallad›lar ancak hâlâ nas›l özür dileyeceklerini düflünüyorlard›! Ahmet ‹NCE. bulutlu ufuklara varma iste¤i onlar› daha kuzeye. ‹brenin renkli ucunun kuzeyi gösterdi¤ini sosyal bilgiler dersinde ö¤rendiklerini hat›rlad›lar. Biraz düflünürsek gidece¤imiz yön konusunda bir ipucu bulabiliriz. Geriye dönüp bakt›klar›nda sis. bunu ailelerinden izinsiz yapm›fl olmalar›yd›. Ancak yine de içlerinde bir kuflku vard›. . flubat tatilinde birlikte gezip e¤lenmek. K›y› güneyde idi. Bilme. Bu yüzden izin alma gere¤i duymadan iki kafadar nefle içinde Karadeniz’e aç›ld›lar. babas›ndan izin almam›flt›. Bu düflüncelerini gerçeklefltirmek amac›yla kay›khanede bulufltular. Hangi yönü izleyerek k›y›ya dönebileceklerini kestiremediler. 43 3. On befl dakika sonra k›y›da olacaklard›. ya¤mur. pusulay› düz bir zemine yerlefltirerek ibreyi izlemeye bafllad›lar. Serkan. Önce babam›n ya¤murlu¤unun ceplerini bir araflt›ral›m. rüzgâr ve gittikçe yükselen dalgalar aras›nda ç›rp›nd›klar›n›. Özcan heyecanla “fiimdi ne yapaca¤›z? Hangi yöne gidece¤iz? Üstelik evlerimize de haber vermedik. ‹ki arkadafl. Dört yan›m›z sisle çevrildi. Tuttuklar› bal›klar›. bal›k avlamak için sözleflmifllerdi. Tek üzüntüleri. Birazdan büyük bir f›rt›na da ç›kabilir. Bundan dolay› kayg›ya kap›ld›lar. yapt›¤› araflt›rma sonucunda küçük bir pusula buldu.YAfiASIN PUSULA Serkan ile Özcan. denize aç›ld›kça aç›lmak istediler. Sevinç ve coflkuyla “Yaflas›n pusula!” 盤l›klar› atarak bu küçük aleti uzun süre alk›fllad›lar. Mutluluk içinde gülüp e¤lendiler. Bu izinsiz yolculuktan çok fley ö¤renmifller.

................................. ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ............................. .................................................................. Serkan ve Özcan dönüfl yolunu nas›l buldular? ........................................................................................................................................................................................................... Pusulay› kullan›rken nelere dikkat edilmelidir? ......................................................... ..................... ............................................................................................................................................................................................................... Pusula kullanman›n d›fl›nda yönümüzü baflka hangi yöntemlerle bulabiliriz? ........................................ 7............................... 5.................................................................................................... Serkan ve Özcan denizde yönlerini neden flafl›rd›lar? ... ............................................................. 3................................................................... 6........................ .............................................................................................................................................................................................................. 4......................................................................................................................................................... ................. .............. ................. .......................................... Serkan ile Özcan.................................................................. .................................. ‹ki kafadar yollar›n› flafl›r›nca ne yapt›lar? ..................................................... ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 44 ......................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................... ............................................................................ ......................................................................... ........................................................................................................................................................... .......................................................................................... ...................................................................................................................................................... bu yolculuk sonucunda nas›l bir deneyim kazand›lar? ..................... ................................ 2..................................................................................................................................................................................................................................................................................1.............................................................................................................. Serkan ve Özcan hangi amaçla denize aç›ld›lar? ........................................................................................................................................................................................................................... ..................................................................... .......................................................................... ....................................................

........................... 4......................... Toplam Puan 45 . Yönleri ve belli bafll› yerleri (caddeler.......... Arkadafl›m sembollerin aç›kland›¤› bir bölüm oluflturmufltur............................ ölçütlerin gerçekleflmedi¤ini düflünüyorsan›z 0 puan veriniz................................... yeterince gerçekleflmedi¤ini düflünüyorsan›z 1.................................. Arkadafl›n›z›n krokisini inceleyerek yol tarifini okuyunuz........................................KROK‹ Ç‹Z‹YORUM 3..............................................................................) belirterek evden okula nas›l geldi¤inizi afla¤›ya yaz›n›z................................ ölçütlerin gerçekleflti¤ini düflünüyorsan›z 2................. Krokinizde yön okunu göstermeyi ve kulland›¤›n›z sembollerle ilgili bir bölüm oluflturmay› unutmay›n›z.......... Afla¤›daki ölçütleri kullanarak arkadafl›n›z›n çal›flmas›n› de¤erlendiriniz..................................................................... binalar vs...... ........ .......................................... ........................................... ........... C......... Çal›flma kitaplar›n›z› yan›n›zdaki arkadafl›n›zla de¤ifltiriniz. ÜN‹TE A............................................... B................. Afla¤›daki bofl alana evden okula geliflinizi gösteren bir kroki çiziniz............ 3............................................... ................................................................... Ölçütler Puan De¤eri 1............. ............ Arkadafl›m krokide belli bafll› bina ve yerleri belirtmifltir.......................................................... Arkadafl›m yön okunu göstermifltir.. Arkadafl›m›n çizdi¤i kroki ile yol tarifi birbirine uygundur............................. 2.. De¤erlendirmenizde....

……………………………………. Foto¤raflarda hangi hava olaylar› görülmektedir? Bu hava olaylar›n›n insanlar›n yaflamlar›n› nas›l etkileyebilece¤ini ilgili yerlere yaz›n›z. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… 46 ... ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………... ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… …………………………………….HAVA OLAYLARI VE YAfiAM Foto¤raflar› inceleyiniz. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………... ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… …………………………………….

............................................ Kendinizi hava durumu haberini bildiren sunucu olarak düflününüz........ Gözlem sonuçlar›n›zdan yararlanarak afla¤›daki tabloda yer alan “Toplam” sütununa hava olaylar›n›n kaç kez görüldü¤ünü yaz›n›z. 47 3. Hava durumu haberini sunarken söyleyeceklerinizi afla¤›daki noktal› yerlere yaz›n›z ve s›n›fta arkadafllar›n›za okuyunuz........................................................................................................................... ÜN‹TE Hava Olay› Güneflli ............. Tablodaki hava olaylar›n› anlatan/gösteren birer sembol çiziniz................... .. Sembol Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Rüzgârl› 2........................... ........................... 1... Çizdi¤iniz sembolleri dilerseniz boyayabilirsiniz.......................................................... Tablolardan ve resimli sütun grafi¤inden yararlanarak bir haftal›k hava durumu haberini sunacaks›n›z...................................................................................................... .. Bu tablodan hareketle yandaki bölüme resimli bir sütun grafi¤i çiziniz............................ Gün Pazartesi Sal› Çarflamba Perflembe Cuma Cumartesi Pazar Ö¤leden Hava önce Olay› Ö¤leden sonra 3............ Gözlem sonuçlar›n›z› afla¤›daki tabloya sembollerle kaydediniz................................................ ...... ..................................................................... Hava Olay› Toplam Güneflli Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Rüzgârl› 4.......................................... ...........................................................................GÖZLEM YAPIYORUM Yaflad›¤›n›z yerdeki hava olaylar›n› bir hafta boyunca ö¤leden önce ve ö¤leden sonra gözlemleyiniz..................

Foto¤raflarda görülen yerlerdeki do¤al ve beflerî unsurlar› ay›rt ediniz.DO⁄AL MI. Do¤al unsurlar› bir sonraki sayfada yer alan a¤açtaki elmalar›n üzerine. BEfiERÎ M‹? Afla¤›daki foto¤raflar› inceleyiniz. 48 . beflerî unsurlar› ise çocu¤un elindeki balonlar›n üzerine yaz›n›z.

............................. ÜN‹TE NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k.......................................................................... ................... ............. ........................................... 3.................. ................... 2............................................................................... 1......................................................... En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ..................................................................................... 49 ................ fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z............................................................................................. Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z...................................................................................................................................................... fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? .............................................3..............................

.................................. ......... .................... 3....................................................................................................” dedi ve hemen ilave etti: “Fakat bu güzel çiçekler meyve vermeden solacak ve sadece bizim birkaç günlük göz zevkimizi doyuracak....................................................... Keçiören'den bir dal badem çiçe¤i getirmifllerdi................................ 50 .................................... ......... Afet ‹nan anlat›yor: Atatürk..........DO⁄A SEVG‹S‹ Metni okuyunuz........... 1............................. An›tkabir'in dört bir yan›n› Anadolu'da yetiflen çeflitli a¤aç ve yeflilliklerle donatm›flt›r..................... ...................................................................... ................... Fakat bu meyve verecek dallar›n kopar›lmas›ndan üzüldü¤ü görülüyordu… Atatürk'ün bu do¤a sevgisini yak›ndan bilen Türk ulusu................ ............................................................................................... bahar kokusunu Bar›fl Park› alabilmek için çiçeklere e¤ilmiflti ve “Oh...................................) Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.................................................................................................................... ........................... 42-44.............. Bir vazo içinde odas›na konuldu¤u zaman.................... 4..................................... ömrünün son günlerini a¤aç ve orman özlemi içinde geçirdi.................. ................................................................... ‹nsanlar›n do¤ay› sevmesi sizce neden önemlidir? Aç›klay›n›z...............................................” demekten kendisini alamam›flt›............................. “… bu güzel çiçekler meyve vermeden solacak ve sadece bizim birkaç günlük göz zevkimizi doyuracak............................................ Hatta bütün dünya uluslar› An›tkabir'in çevresine dikilmek üzere çeflitli fidan göndermifllerdir............................. 2...... ne yaz›k!” sözleriyle ne demek istemifltir? ... ................................. Kendi do¤a sevginizi birkaç cümle ile anlat›n›z................................. .......................... ............................................................................................................... ........... (Düzenlenmifltir................ Atatürk.................. Onun için An›tkabir çevresindeki bu a¤açl›k alana “Bar›fl Park›” denilmektedir… Hac› Ang›........................................................................................................................................................................................... yorgun ve hasta yüzünde bir sevinç belirdi: “Bahar gelmifl ne güzel......................... Okudu¤unuz metin Atatürk'ün hangi özelli¤ini vurgulamaktad›r? .............................................................................................................................................................................. ............ Onun ilk hastal›k aylar›nda.............................. hayat›n gençli¤i nefis.................................................. ne yaz›k!” Bir iç çekiflle beraber gözleri bahar çiçeklerinde sabitleflti… O..... s.. Çocuk Gözüyle Atatürk.......................................................................... Çankaya'da dinlendi¤i günlerden birinde idi.......................

................................. ................................................................................................................................. ........................................................................................................ Gazete haberi................................ .......................................................................................................................................................................................................... ............................................. ........................................................................................................................ ................................................ 51 ............................................................................................................. ..................................................................................................................... .........................GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK? 3..................................................................................................................... ÜN‹TE Afla¤›daki gazete haberini inceleyiniz.............................................................................. ........................ Yukar›daki haberde oldu¤u gibi siz de çevre duyarl›l›¤› ile ilgili bir haber yaz›n›z......... ............................................................. 23 Nisan 2006..............................

.. Göre Yaflad›¤›m ............................ .................................... ............. eserler hakk›nda bir yaz› dizisi haz›rl›yor............................... ........................ 4............. Ölçütlere kat›l›yorsan›z “Evet” sütununu............................... ............................. Sizden bu konuyla ilgili bir araflt›rma yapman›z› istiyor......................................................... ......................................... Bu çal›flmadaki performans›m›n çok iyi oldu¤unu düflünüyorum....... Araflt›rma Konum Yaflad›¤›m yerin co¤rafi özelliklerini içeren efsane................. Bir dergide çal›flt›¤›n›z› hayal ediniz.............................. B...................................................................................................... .......................... 3........... öykü vb..................................................... Araflt›rmamda ‹zledi¤im Yol ................... Tabloyu eksiksiz flekilde doldurdum........................ ........................................................... 2.. yaflad›¤›n›z yerin co¤rafi özelliklerini içeren efsane..................................................... öykü vb................... Kulland›¤›m Kaynaklar ........................................................................................................................................... 5................................................................... Çal›flt›¤›n›z dergi...... Yaflad›¤›m yerdeki co¤rafi özellikleri do¤ru flekilde belirttim..... fiiir vb...... Afla¤›daki formu bu çal›flman›zdaki performans›n›z› düflünerek doldurunuz.......................... Zorland›¤›m konularda ö¤retmenimden ya da arkadafllar›mdan yard›m istedim.................. Araflt›rman›z› yaparken izledi¤iniz yolu ve araflt›rma sonuçlar›n›z› tablodaki uygun yerlere yaz›n›z.............................. Yerdeki Co¤rafi Özellikler ................................................................................. Öykü. ......................................................................... 52 Evet Hay›r ............ Seçti¤im Efsane............................... Çünkü ..............CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER A................... Araflt›rma Sonucuna ..................................... kat›lm›yorsan›z “Hay›r” sütununu “X” ile iflaretleyiniz............................................................. ......... ÇALIfiMAMI DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Ölçütler 1......................................................................................................................................... ............ Yapt›¤›m çal›flman›n verilen konuya uygun oldu¤unu düflünüyorum..................

Afet planlama hakk›nda bir aile toplant›s› yapt›k. Yap›lan ‹fl … /… / ... … /… / . s. Afetten sonra gaz s›z›nt›s› olmad›¤›ndan emin olana kadar çakmak. … /… / ...... K›z›lay ile Güvenli Yaflam› Ö¤reniyorum.. 24 (Düzenlenmifltir. kibrit gibi yang›na sebep olabilecek eflya ve maddelerin kullan›lmayaca¤›n› ö¤rendik.. … /… / . a¤›r. su ve gaz vanalar›n›n yerlerini ve bunlar›n nas›l kapat›lacaklar›n› ö¤rendik.. Her alt› ayda bir. Bunlar:…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… … /… / . plan›m›z› gözden geçirmeyi kararlaflt›rd›k. … /… / . … /… / .. … /… / ... Evimizin güvenli yerlerini araflt›rd›k. 53 3..... ‹lk yard›m çantam›z› haz›rlad›k. büyük. Deprem çantam›z› haz›rlad›k. Binadan ç›k›fl yollar›n› belirleyip kroki üzerinde iflaretledik. Olas› tehlikeler için önlemler ald›k. Evimize yang›n söndürücü ald›k ve bunu nas›l kullanaca¤›m›z› ö¤rendik... Afetten sonra nerede buluflaca¤›m›z› belirledik.. devrilebilecek ve yanabilecek eflyalar›n yan›..... … /… / ... ‹flleri tamamlama tarihlerinizi tabloya yaz›n›z. … /… / . … /… / .... Afetten sonra telefonumuzu sadece acil durumlar için.. Yaflad›¤›m›z mekânlarda kayabilecek ve düflebilecek her fleyi kontrol ettik.. Bu bilgileri tan›d›¤›m›z herkese yaymaya bafllad›k. Evdeki güvensiz yerleri belirledik... Ba¤lant› kuraca¤›m›z kifli/kiflilerin ve kurumlar›n telefon numaralar›n› biliyoruz. Ailenizle birlikte bu iflleri tamamlay›n›z. … /… / ..). Yata¤›m›z›n yan›na el fenerimizi ve terliklerimizi koyduk. Örne¤in pencere önleri..A‹LE AFET PLANI Afla¤›daki tabloda afet plan› haz›rlan›rken yapman›z gereken ifller yer almaktad›r.. Elektrik... radyo ve televizyonu da bilgilenmek için kullanaca¤›m›z› ö¤rendik. … /… / ..... … /… / .. ÜN‹TE Tarih . … /… / ...

..................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 3......... 1................................... 1 2 4 5 3 6 Deprem S›ras›nda Yap›lmas› Gerekenler Deprem S›ras›nda Yap›lmamas› Gerekenler .................................... ................................................... 5. .. NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k............................................. Bunlar› ay›rt ediniz......................... 6................................................................... .. ............................................................................................................ ................................................................... ..................................................................................................................................................... 54 .............................. .........DEPREM Afla¤›daki foto¤raflarda............................ deprem an›nda yap›lmas› gerekenler ile yap›lmamas› gerekenler kar›fl›k olarak verilmifltir....................................................................... 2...................................................................................... Foto¤raf numaralar›n› ve aç›klamalar› yazarak tabloyu doldurunuz..................................................................................... Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z.................................................................. Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z................................. nas›l yard›m ald›n›z? ............................. En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ............................. 4..................................................... Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? ......................................................................................... Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden. ...................... Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z. .......................................................................... Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? ....................... .........................................

................................... Park›n karfl›s›nda Kaz›m Karabekir Caddesi’nden do¤u yönünde ilerledi¤inizde bankay› göreceksiniz............................. 3............... Dönüflte otobüse binerek ayn› durakta indi........ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ K A... Bu anlat›mdan yola ç›karak Özgür’e yard›mc› olunuz....... Yüzünüzü do¤uya döndü¤ünüzde bankan›n tam karfl›s›nda otobüs duraklar›n› göreceksiniz.. Ona kütüphaneye nas›l gidilebilece¤ini yönleri de belirterek tarif ediniz......... Otobüs dura¤›n› gösteren bir sembol tasarlay›p krokinin alt›ndaki bölüme çiziniz... otobüs dura¤›n› bulup arkadafl›n›n evine gitti........... arkadafl›na gitmek için yola ç›kt›... Otobüs dura¤›n› bulmas› gerekiyordu............................................. ÜN‹TE B B 1TL K “Buradan güneybat› yönünde gidiniz.............. Bir trafik polisine otobüs dura¤›n›n yerini sordu... ... B... Otobüs dura¤›n›n yerini yandaki kroki üzerinde iflaretleyiniz...... ................... Özgür.............. Afla¤›daki tabloda verilen hava olaylar›na iliflkin bilgileri kullanarak resimli sütun grafi¤i çiziniz...........” 2..... Yol tarifinizi afla¤›ya yaz›n›z................................ Trafik polisi................................................................ Özgür.. 1.......... Daha sonra Fevzi Çakmak Caddesi’nde güney yönünde ilerleyiniz..................... Özgür'e otobüs dura¤›na nas›l gidece¤ini anlatt›.. ......... fiimdi kütüphaneye gitmek istiyor......... Bankay› geçince güneye do¤ru yürümeye devam ediniz. Hava Olay› Ö¤leden Ö¤leden önce sonra Say› 5 Pazartesi Ya¤murlu Sisli 4 Sal› Bulutlu Güneflli 3 Çarflamba Rüzgârl› Ya¤murlu Perflembe Karl› Karl› Cuma Rüzgârl› Güneflli Cumartesi Bulutlu Sisli Pazar Sisli Rüzgârl› Günler 2 1 0 Güneflli 55 Bulutlu Ya¤murlu Sisli Rüzgârl› Karl› Hava Olay› ..

yan›ndan ayr›l›r. II. II. güzelli¤ini herkes görmeli… Bunun ad› Görmeli Köprüsü olsun. Elektrik kablolar› III. Ayfer. Hayvanlar IV. 81. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. Y›k›nt›lar A) I. kalfas›na: “Güzel yapm›fls›n. Mersin'in Mut ilçesi yak›nlar›nda coflkun bir ›rmak üzerinde köprü yaparlar. Bu köprü bugün Gezmeli Köprüsü diye bilinir. III B) II. Bu köprüyü. Afla¤›daki efsaneyi okuyunuz. Afla¤›dakilerden hangisi beflerî bir unsurdur? A) B) C) D) 2.C. Bir usta ile kalfas›. Efsanede geçen do¤al ve beflerî unsurlar seçeneklerin hangisinde do¤ru efllefltirilmifltir? A) B) C) D) Do¤al Unsur Irmak Köprü Eser Köprü Beflerî Unsur Köprü Irmak Köprü Eser 56 . III. III. Afla¤›dakilerden hangileri Ayfer'in binadan ç›karken karfl›laflabilece¤i tehlikelerdir? I. depremden sonra binadan ç›kmak istiyordu. IV D) I. Süleyman. Erkan bir deprem çantas› haz›rlamak istiyor. Eserini görmesi için ustas›na haberciler gönderir… Köprüyü görmeye gelen usta. IV C) I. Bu köprünün yap›lmas›na büyük emek veren kalfa Süleyman. 101 Anadolu Efsanesi. ayn› ›rma¤›n baflka bir coflkun yerine gidip köprü yapar. Afla¤›daki sorular› okuyunuz. eline sa¤l›k. Cam k›r›klar› II. Ancak baz› tehlikelerle karfl›laflabilirdi.”der. Afla¤›dakilerden hangisi deprem sonras›nda yapmam›z gerekenlerden biridir? A) Telefonlar› meflgul etmemek C) Aile afet plan› haz›rlamak B) Deprem sigortas› yapmak D) Deprem çantas› haz›rlamak 5. Bunun için çantas›na afla¤›dakilerden hangisini almas›na gerek yoktur? A) B) C) D) 3. 1. IV 4. Saim Sakao¤lu. ustas›na bir sebepten dolay› dar›l›r. s.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

türlü biçimlerde bükülmüfl veya dokunmufl pamuktan yap›lan genellikle ya¤ çekici madde. gong: Boks karfl›laflmas›n›n bafllama ve bitim sürelerini belirtmek için kullan›lan. üzerine tokmakla vurulunca ses veren araç. mareflallerin. G gark: Bir fleyi bol bol vermek. fasulye ve nohut piflirilerek yap›lan. dergi gibi belirli zamanlarda ç›kan yaz›l› yay›nlar›n bütünü. Bir fleyi bohça içine koyup sarmak. bütçe: Devletin. do¤al afet: Önlenmesi insan eliyle olmayan. çift dalma: Rakibin ayaklar›na do¤ru birden inerek paças›n› veya topu¤unu kapma oyunu. bir kuruluflun. çevre. çakmakta benzinin yanmas›n› sa¤layan. dolay›. Kılıç. günlük: Günü gününe tutulan hat›ra. 盤l›k. bafl örtüsü. E efsane: Bir taraf› az çok tarihe dayanmakla beraber inan›lmaz olgularla süslü olan halk hikâyesi. yer sars›nt›s›. ekonomi: ‹nsanlar›n yaflayabilmek için üretme ve ürettiklerini bölüflme biçimlerinin ve bu faaliyetlerden do¤an iliflkilerin bütünü. difl hedi¤i: Çocuklar›n. fitil: Lambada. dernek: Belirli ve ortak bir amac› gerçeklefltirmek için kurulan yasal topluluk. bakla. bir ailenin gelecekteki belirli bir süre için tasarlad›¤› gelir ve giderlerini tür ve ayr›nt›lar›yla gösteren çizelge. niteliklerinin bilinmesi amac›yla. deprem. kandilde ve mumda ya¤›n. do¤al: Kendili¤inden olan. deprem: Yer kabu¤unun derin katmanlar›n›n k›r›l›p yer de¤ifltirmesi veya yanarda¤lar›n püskürme durumuna geçmesi yüzünden oluflan sars›nt›. yakas›z üst giysisi. efl dostla yenilen afl. 盤: Da¤›n bir noktas›ndan kopup yuvarlanan ve yuvarland›kça büyüyen kar kütlesi. C cepken: Kollar› y›rtmaçl› ve uzun. Ç çevre: 1. döviz: Propaganda. dikkat çekmek üzere ilgililere gönderilen yaz›. çip: Milimetrik yüzeyler üzerinde on binlerce devre eleman›ndan oluflan ve son derece karmafl›k elektronik devrelerin yerlefltirildi¤i. anket: Soru ve cevaplara dayal›. Cinsleri aynı veya birbirine yakın olan fleylerin bir arada ba¤lanmıflı. Ya¤l› güreflte pehlivanlar›n ayr›ld›klar› derecelerden biri. 2. Güreflte rakibin kol ve ayaklar›n› üst üste getirerek k›m›ldayamaz durumda alttan kavray›p kucaklamak. ipek bluz ve ifllemeli aksesuarlardan oluflan kad›n giysisi. Kiflinin içinde bulundu¤u toplumu oluflturan ortam. asa: Baz› ülkelerde hükümdarlar›n. 73 . çaresizlik. genelge: Yasa ve yönetmeliklerin uygulanmas›nda yol göstermek. f›rt›na.nin elle tutulacak yeri. herhangi bir konuda ayd›nlatmak. yapay karfl›t›. F fatura: Sat›lan mal›n cinsini. güreflte rakibinin belden afla¤› bir yerini aniden tutmak. çinkan: Balkan Türkleri taraf›ndan yayg›n olarak giyilen genifl ipek flalvar. 2. 3. fiyat: Al›m veya sat›mda bir fleyin para karfl›l›¤› de¤eri. genellikle silikon benzeri yar› iletken bir malzemeden yap›lm›fl ince bir dilim. gözlem: Bir nesnenin. bafl alt›: Ya¤l› güreflte pehlivanlar›n ayr›ld›¤› befl derecenin ikincisi. deste: 1. Aynı cinsten onluk bir küme. dolu vb. D dekorasyon: Bir yeri süsleme. günce. etraf. 4. tan›tma amac›yla üzeri yaz›lm›fl bez veya karton. demet. gönüllü: Bir ifli hiçbir yükümlülü¤ü yokken isteyerek üstlenen. Mendil. Deprem sonrasında meydana gelen küçük sarsıntılar. firma: Ekonomik etkinlik birimi. ilk difli ç›kt›¤› zaman. B bas›n: Gazete. Bir fleyin yak›n›. tabiat. 3. zelzele. 2. din adamlar›n›n güç sembolü olarak törenlerde kulland›klar› uzun sopa. insan eliyle yap›lmam›fl. tamim.SÖZLÜK A afet: Çeflitli do¤a olaylar›n›n sebep oldu¤u y›k›m. felaketlerin her biri. fiyat›n› bildirmek için sat›c›n›n al›c›ya verdi¤i hesap dökümü. sel. harçla ifllenmifl bir tür k›sa. do¤a: ‹çinde canl›lar›n yaflad›¤› yerküre. ba¤lam. dövünmek: Afl›r› üzüntü. olay›n veya bir gerçe¤in. bu¤day. artç› sars›nt›: Artç› deprem. bıçak vb. miktar›n›. piflmanl›k duyarak ç›rp›nmak. dikkatli ve planl› olarak ele al›n›p incelenmesi. inceleme ya da araflt›rma türü. hareket. feryat: Hayk›r›fl. bohçalamak: 1. beflerî: ‹nsano¤lu ile ilgili.

2. ‹yice yanarak atefl durumuna gelmifl kömür veya odun parças›. 2. ekonomi. gören. mürflit: Do¤ru yolu gösteren kimse. istihkâm: Düflman saldırısını durdurmak. M Marafl ifli: Karton üzerine gerilmifl kumafla sim. hafl›r neflir: Kaynaflma. istek: Bir fleye duyulan e¤ilim. kampanya: Politika. mühimmat: Savafl gereçleri. Erke¤e yak›flan. 2. heybe: 1. küçük ve a¤›r bir topu. tebeflir. hibrit: 1. spor yapma vb. Karfl›laflmalar›. mertçe. kireç: Mermer. I-‹ ihtiyaç: Gereksinme. Büyük ac›. At. silindir biçiminde araç. rakam veya baflka iflaretler bulunan düzlem. Taraflar›n aralar›ndaki anlaflmazl›¤› çözmek için yetkili olarak seçtikleri ve üzerinde anlaflt›klar› kifli. 2. 3. dingili tekerlekle birlikte dönen öküz arabas›. krefl: Çocuk yuvas›. 2. hakem: 1. Bakan. harita: Yeryüzünün ya da bir parças›n›n. dert. metro: 1. imal: Ham maddeyi iflleyip mal üretme. Kal›n oklava. s›rma vb. Seçme ve karar verme yetkisi bulunan kimse. K kadran: Saat. ham madde: Üretim sürecinde kullan›lan ifllenmemifl her türlü madde. kapl›ca: Yerin derin katmanlar›ndan gelen s›cak. O oklava: Hamur açmakta kullan›lan silindir biçiminde ince uzun de¤nek. kongre: Bir konu üzerinde karar vermek amac›yla çeflitli yerlerden delegelerin. ruhça ve bedence güçlendirilmek için kamplarda ve okullarda e¤itilen genç. araçlarda. alç› tafl› gibi birçok tafl›n özünü oluflturan kalsiyum oksit. kilim veya hal›dan yap›lm›fl iki gözlü torba. 2. heyelan: Toprak kaymas›. binek hayvanlar›n›n eyeri üzerine geçirilen veya omuzda tafl›nan. Ucunda alev ç›karacak yan›c› bir madde bulunan. bir arada olma. kor: 1. meflale: 1. ‹ki farkl› güç kayna¤›n›n bir arada bulunmas›. izci: Dayan›flma ve yard›mlaflma duygular›n› gelifltirmek. Bir düflüncenin öncüsü. iklim: Yeryüzünün genifl bir alan›nda hava olaylar›na ba¤l› olarak gerçekleflen etkilerin uzun y›llar›n ortalamas›na dayanan durumu. kireç tafl›. ayd›nlatmaya yarayan de¤nek. Yorgunlu¤u gidermek için duraklama. 4. güçlü istek. N naz›r: 1. Büyük flehirlerde semtler aras›nda iflleyen yer alt› demir yolu hatt›.H hac›yatmaz: Yere nas›l b›rak›l›rsa b›rak›ls›n. k›lavuz. üzerinde yaz›. ekip biçme ifli. Elektrik motoru deste¤iyle çal›flan otomobil. ucu k›vr›lm›fl sopalarla vurarak karfl› kaleye sokmak amac›yla oynanan oyun. Belirli bir konudan iyi anlayan kimse. kültür vb. s›k›nt›. 3. medya: Büyük iletiflim ve yay›n organlar›n›n bütününe verilen ad. tekerlekleri tek parça. hâkimiyet: Egemenlik. 3. 2. düflmana karflı savunma yapmak amacıyla düzenlenmifl yer. hasat: Ürün kald›rma. pusula vb. ka¤n›: ‹ki tekerlekli. Ara verme. yöneticilerin kat›lmas› ile yap›lan toplant›. mola: 1. merdane: 1. amaçlarla yaln›z üye olanlar›n topland›klar› yer. kriket: On birer kiflilik iki tak›m aras›nda. Türlü ifllerde kullan›lan. Bu hatta çal›flan tafl›t. konuflma. belli bir ölçe¤e göre küçültülüp kufl bak›fl› görünüflüyle bir düzlem üzerine geçirilmesi. kermes: Bir derne¤e. üzüntü. hava raporu. alanlarda belirli bir süredeki etkinlik dönemi. 74 . okuma. ikametgâh: Yerleflme yeri. kurum: Belirli bir amac› gerçeklefltirmek üzere kurulan özel veya kamu örgütü. kundaklamak: Yeni do¤mufl çocu¤u ilk aylarda geniflçe bir bez ile s›k›ca sar›p sarmalamak. cephane. kulüp: Görüflme. sar›larak yap›lan bir tür nak›fl. bir çal›flmaya yard›m sa¤lamak amac›yla genellikle aç›k havada sat›fl yap›larak gelir sa¤lanan toplant›. 2. 2. Biçildikten sonra tah›l demetlerinin üzerinden düven geçirilerek tanelerin baflaklar›ndan ayr›lmas› ifli. Bakan. Omza geçirilebilen tek gözlü bir tür çanta. içinde sa¤l›¤a yararl› erimifl maddeler ve gazlar bulunan sular›n ç›kt›¤› kaynak. eflek vb. Bu iflin yap›ld›¤› yer veya mevsim. vekil. taban›nda bulunan a¤›rl›k sebebiyle dik bir durum alan oyuncak. yar›flmalar› kurallara uygun ve yans›z olarak yöneten kimse. K›rm›z› kurulufl: Topluma hizmet amaç ve göreviyle kurulan kurum. hava durumu: Meteoroloji ile ilgili olaylar›n bütünü. montaj: Bir bütün oluflturmak için parçalar› tak›p birlefltirme ifli. içine öteberi koymaya yarayan. 2. harman: 1.

2. koymaya yarayan. sandal: ‹nsan tafl›yacak biçimde yap›lm›fl. kararlar›n› ba¤›ms›z olarak vererek toplumsal etkinliklerde bulunan bireyler toplulu¤u. yo¤urdun içinde çalkaland›¤› kap veya makine. kongre vb. temkin: Bir iflin sonunu düflünerek ölçülü. iradeli tüketme. prototip: 1. 2. tedbirli davranma. atefl üzerine oturtulan. ozon tabakas›: Güneflin afl›r› mor ötesi ›fl›nlar›ndan dünyay› koruyan. T talep: 1. kol. tramvay: fiehirlerde yol üzerinde döflenmifl özel raylarda hareket eden yolcu tafl›t›. dileme. 75 . tatbikat: 1. Z zanaat: 1. unvan. arazi üzerinde yapılan genifl ölçüde savafl denemesi. hal›. telaffuz etmek: Söylemek. rakkas. gerdirilmifl keten. 2. herhangi bir konu veya sorunla ilgili olarak bir öneride bulunmak için üyelerden biri veya birkaç› taraf›ndan baflkanl›¤a verilen. tuval: 1. 2. sarkaç: Dura¤an bir nokta çevresinde a¤›rl›¤›n›n etkisiyle sal›n›m yapan hareketli kat› cisim. Bölüm. Y yay›k: Tereya¤› ç›karmak için sütün. ‹nsanlar›n maddeye dayanan gereksinimlerini karfl›lamak için yap›lan. ‹lk örnek. mevki. beceri ve ustal›k gerektiren ifl. paye. resmî bir toplant›da.olta: Bal›k avlamada kullan›lan. ço¤unlukla naylon tellerden veya at kuyru¤u k›l›ndan yap›lm›fl iplik. Ayn› ifli yapan topluluk. V vak›f: Bir hizmetin sürekli olarak yap›labilmesi amac›yla bir kimse taraf›ndan belli koflullarla ve resmî yoldan ayr›lan mülk ya da para. istem. ya¤s›z. U uzman: Belli bir iflte. 2. kürekle yürütülen deniz teknesi. semazen: Sema ayininde dönen dervifl. Deney. post veya kumafltan yayg›. Ü ücret: ‹fl gücünün karfl›l›¤› olan para ya da mal. namazl›k. 3. kenevir veya pamuklu kaba kumafl. astsubay ve polislerin sahip oldu¤u derece. Üzerine tencere. seccade: Bir kiflinin üzerinde namaz k›labilece¤i büyüklükte. genifl kolsuz bir çeflit üstlük. n›sfiye vb. örgüt: Ortak bir amac› veya ifli gerçeklefltirmek için bir araya gelmifl kurumlar›n veya kiflilerin oluflturdu¤u birlik. sufli: ‹nce flerit biçimindeki yosun tabakas›n›n içine çi¤ bal›k. üç ayakl› çember veya üçgen biçiminde demir destek. proje: Genel olarak ortaya konacak bir ifl. belli bir konuda bilgi. kollar›n› iki yana aç›p dönerek yapt›klar› ayin. 2. Bu kumafl›n üzerine yap›lm›fl tablo. S-fi sacaya¤›: 1. Gösterme. derece. cilt. Mertebe. tecrübe: 1. kesim. vakum: Havas› al›nm›fl boflluk. pelerin: Omuzlardan afla¤› dökülen. tava vb. ‹stek. s›naat. Deneyim. 2. tasarruf: Para veya herhangi bir fleyi dikkatli kullanma. ö¤renimle birlikte deneyim. Sergileme. 2. Bir kimseden bir fleyi yapmas›n› veya yapmamas›n› isteme. tasar›. çalg›lar eflli¤inde. 2. ucuna çengelli i¤ne tak›l›. tuzsuz hafllanm›fl pirinç ve özel baharat kar›fl›m›n›n konulmas›yla haz›rlanan Japon yeme¤i. Asker birliklerini savafla hazırlamak amacıyla. elde edilecek bir sonuç ile ilgili bir düflünce. travma: Canlı üzerinde beden ve ruh açısından önemli ve etkili yaralanma bırakan durum. görüfl ve becerisi çok olan (kimse). sivil toplum: Devletin denetimi alt›nda olmayan. El ustal›¤› isteyen ifller. Subay. sema: Mevlevi dervifllerinin ney. Üçlü grup. 2. sektör: 1. dal. 2. tufl: Güreflte oyun s›ras›nda iki omzun ayn› anda yere de¤mesiyle oluflan yenilgi. teflhir: 1. Model. Herkese duyurma. kilim. Üzerine resim yap›lan. P patent: Bir buluflun veya o buluflu uygulama alan›nda kullanma hakk›n›n bir kimseye ait oldu¤unu gösteren belge. pandül. Uygulama. Vücut. Ö önerge: Meclis. 3. tasarlanm›fl fley. dile düflürme. ‹nsan vücudunun d›fl yüzü. Görgü. oya sunularak karar verilmesi istenen yaz›l› k⤛t. R rütbe: 1. performans: Baflar›m. ten: 1. stratosferdeki tabaka.

1844 27 May›s Telgraf Amerika’da kullan›lmaya baflland›. ‹nönü Zaferi kazan›ld›. 1920 16 Mart ‹stanbul iflgal edildi. 1921 1 Nisan II. ‹nönü Zaferi kazan›ld›. toplama ve ç›karma makinesini icat etti. delikli kart sistemiyle çal›flan hesaplama makinesini gelifltirdi. 1918 13 Kas›m ‹tilaf Devletleri donanmalar› ‹stanbul’a geldi. 1914 Ülkemizde halka telefon verilmeye baflland›. 1912 15 Ekim Osmanl› Devleti ile ‹talya aras›nda Ufli Antlaflmas› imzaland›. 1919 15 May›s Yunanl›lar ‹zmir’i iflgal etti. 1921 23 Nisan “23 Nisan” tarihinin millî bayram olarak ilan›na dair yasa kabul edildi. 1920 23 Nisan Büyük Millet Meclisi aç›ld›. dört ifllem makinesini gelifltirdi. 1919 23 Temmuz Erzurum Kongresi topland›. 1833 Görme özürlüler yaz› makinesi icat edildi.KRONOLOJ‹ 1642 Pascal. 1912 8 Ekim I. 1671 Leibnizt. 1855 Ülkemizde ilk telgraf hatt›. 1863 Mektuplarda pul kullan›lmaya baflland›. 7 A¤ustos 1919 4-11 Eylül Sivas Kongresi topland›. 1909 23 May›s 1911 Ülkemizde ilk telefon santrali faaliyete geçti. 1918 30 Ekim Mondros Ateflkes Anlaflmas› imzaland›. 1919 19 May›s Mustafa Kemal Samsun'a ç›kt›. 1914 11 Kas›m Osmanl› Devleti Birinci Dünya Savafl›’na girdi. 76 . 1919 22 Haziran Amasya Genelgesi yay›mland›. ‹stanbul-Edirne aras›nda kuruldu. 1919 27 Aral›k Mustafa Kemal Temsil Heyeti üyeleriyle Ankara’ya geldi. 1854 Herman Hollerith. 1915 18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi kazan›ld›. 1840 23 Ekim Ülkemizde Posta Teflkilat› kuruldu. Osmanl› Devleti ile ‹talya aras›nda Trablusgarp Savafl› yap›ld›. 1921 10 Ocak I. Balkan Savafl›'› bafllad›.

uzaya f›rlat›ld›. 1951 ABD’de renkli televizyon dönemi bafllad›. Bilim ve Kültür Örgütü) taraf›ndan “Çocuk Y›l›” olarak ilan edildi. 1922 9 Eylül Türk ordusu ‹zmir’e girdi ve ‹zmir Yunan iflgalinden kurtar›ld›. 1923 29 Ekim Cumhuriyet ilan edildi ve Gazi Mustafa Kemal cumhurbaflkan› seçildi. 1940 Vakumlu tüpler bilgisayarlarda kullan›lmaya baflland›. 1921 23 A¤ustos Sakarya Meydan Muharebesi bafllad›. 1990 Türkiye’de ilk özel televizyon yay›n dönemi bafllad›. 1923 13 Ekim Ankara baflkent ilan edildi. 1936 ‹ngiltere’de ilk siyah-beyaz TV yay›nlar› BBC taraf›ndan bafllat›ld›. 1926 ‹skoçyal› mucit John Logie Baird ilk canl› televizyon yay›n›n› gerçeklefltirdi.1921 5 A¤ustos Büyük Millet Meclisi taraf›ndan Mustafa Kemal Pafla’ya baflkumandan görevi verildi. 1923 24 Temmuz Lozan Bar›fl Antlaflmas› imzaland›. 1922 26 A¤ustos Büyük Taarruz bafllad›. 1968 31 Ocak TRT Ankara’da deneme yay›n›na bafllad›. 77 . 1921 13 Eylül Sakarya Zaferi kazan›ld›. 1922 11 Ekim Mudanya Ateflkes Anlaflmas› imzaland›. 1976 Türk televizyonunda renkli yay›n dönemi bafllad›. 1923 2 Ekim ‹flgalci devletler ‹stanbul’dan ayr›ld›. 1925 26 Aral›k Ülkemizde miladi takvim kabul edildi. 1922 30 A¤ustos Baflkumandan Meydan Muharebesi kazan›ld›. 2002 24 Nisan Türk Telekom ‹letiflim Müzesi aç›ld›. 1994 ‹lk Türk uydusu Türksat. 1921 7-8 A¤ustos Tekâlif-i Milliye Emirleri yay›mland›. 1979 UNESCO (Birleflmifl Milletler E¤itim. 1928 24 Kas›m Atatürk’e baflö¤retmen unvan› verildi. 1954 Odalar ve Borsalar Birli¤i bünyesinde Türk Standartlar› Enstitüsü kuruldu.

Ankara. Yay›mlanmam›fl Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Arafltırma Merkezi. Nevzat. KOCATÜRK. 1999. 2005. ‹stanbul. GÜREL. BANO⁄LU. Ankara. Ankara. Atatürk’le Bir Ömür. Nurettin. 2005. 2006. Atatürk ve Anıları. Üniteler Göre Çocuk fiiirleri Antolojisi. Richard. GÜLTEK‹N. Beyaz Adam Ltd. Graphic Organizers for Reading-Writing and More. Baflbakanlık Devlet ‹statistik Enstitüsü. Türkiye Bölgesel Co¤rafyası. Safran Kitapları. Eren Yay›nlar›. Necati. BAYDAR. Ekoloji. Güneysu Yay›nlar›. Ankara. Yay›mlanmam›fl Yüksek Lisans Tezi. Sosyal Bilimler ve Tarih Ö¤retimi. Türk Kurtulufl Savaflı. Ankara. 2006. ‹brahim. 2005. 1983. “Türkiyemiz”. Yalova’da Hayat Güzeldir. Kemal. Fatma. ‹stanbul. Kamile Ün. Kanaat Yayınları. Konuflan Atlas Türkiye. Reflat. Türkçesi: Seda Ç‹FTÇ‹. Yücel. Timafl Yayınları. TBMM Basın ve Halkla ‹liflkiler Daire Baflkanlı¤ı Tanıtım Kitapları Serisi. GÖKÇEN. Yaratıcı Düflünce ve Müzeler. Yalçın. Büyük Atlas. Atatürk’ten An›lar. SANIR. fi. Ankara. 1996. Yalova. 2002. BROMLEY. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. Sabiha. “‹lkö¤retim Beflinci S›n›f Sosyal Bilgiler Program›nda Belirlenen De¤erlerin Kazan›m Düzeyleri ve Bu Süreçte Yaflan›lan Sorular›n De¤erlendirilmesi”. Cumhuriyet Ç›nar›: Mustafa Kemal’i Atatürk Yapan. Ertu¤rul. 2006. 2000. Ankara. Assos Yay›nlar›. Ankara Ticaret Odası Yayınları. Umut Vakfı Yay›nlar›. ÖNGAY. Ankara. Faik Sabri.KAYNAKÇA Kitap ve Dergiler AÇIKGÖZ. Kenan Mortan. New York. Ankara. ‹nkılap Kitabevi. 1989. Cemil. 2009. FELDMAN. ‹lkö¤retim Atlası. ‹brahim. Çevre ve Orman Bakanlı¤ı Devlet Meteoroloji ‹flleri Genel Müdürlü¤ü Yayınları. ‹nkılap Kitabevi. Mustafa. SPURGEON. Yurttafl Olmak ‹çin. 2008. ‹brahim. ‹lkö¤retimde Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ö¤retimi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yay›nlar›. TÜB‹TAK Yayınları. 2006. Pegem A Yayıncılık. Keflifler ve Bulufllar. 2000. Alan R. Sosyal Bilgiler Ö¤retimi ve Ö¤retmen Kılavuzu. BOORST‹N. Vahdettin. GARTENHAUS. 2002. 1999. Milliyet Yay›nlar›. ‹zmir. Osmaniye. TARHAN. GÜRKAYNAK. 78 . Ça¤r›. Co¤rafya Terimleri Sözlü¤ü. Gaziantep Müdafaası. Faruk. Veysel. MEB Yayınları. ATALAY. Gazi Üniversitesi. Güney Ofset. Türkiye ‹statistik Yıllı¤ı. Rumeli Demiryollar›. ‹stanbul. ‹lk Meclis. ‹stanbul. KABAPINAR. 2006. 1993. ‹stanbul. 1998. Co¤rafya Terimleri Sözlü¤ü. 2004. Ankara. Remzi Kitabevi. 2006. 2007. 2005. Utkan. Kufllarla Uyanmak. ATALAY. E¤itim Dünyası Yayınları. Ankara. Dünya Co¤rafyası. Güven Yayınları. MEB Yayınları. Bilginler ve Buluflları Ansiklopedisi. 1992. ENG‹N. DURAN. Ç‹R‹NGEL. Osmaniye. 2007. Gazi Kitabevi. Alt›n Kitaplar›. LOHANLIZADE. fiehitkale Destankale Sonkale Çanakkale. ‹stanbul. 2000. EFEKAN. Ruhiser Mergenci ve Bekir Onur. ‹stanbul. Scholastic Professional Books. Aktif Ö¤renme.. Özer. “Tarih I Dersinde ‹fle Koflulabilecek De¤er Ö¤retiminin Yeni Yaklafl›mlar›n›n Ö¤rencilerin 'Hoflgörü' De¤eri Anlay›fllar›n›n Geliflimine Etkisi”.1967. ÖKKEfi. Mehmet Özel. ‹stanbul. ARIBURNU. 2005. 2007. ‹stanbul. 1999. hzl. ‹pek vd. çev. ‹stanbul. Edward. 2006. Hazerfanahmet Yayınları. TBMM. Ankara. 2004. ‹brahim Zahit. Adana. TBMM Basın ve Halkla ‹liflkiler Daire Baflkanlı¤ı Tanıtım kitapları Serisi. KÖSTÜKLÜ. ATAY. ‹stanbul. Daniel Jrophic. Ferruh. Türkiye Klima Atlası. Duyguların Dili. ‹stanbul. Güneysu Yay›nlar›. Çukurova Üniversitesi. Kufllarla Uyanmak. Ankara. Fatofl Bilber. ‹stanbul. çev. 1998. çev. ‹stanbul. ‹stanbul. Ercan Tuzcular. Türkiye ‹fl Bankası Yay›nlar›. Ankara. Niyazi Ahmet. ‹nkılap Kitabevi. ‹mge Yay›nc›l›k. ‹stanbul. ‹ZBIRAK. 1999. 2005. Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ö¤retimi. Her Masal Yar›m. 2006. ‹stanbul. Mustafa. 1996. Ankara.: Cuma Karatafl. EVREN. Nuri. ‹nk›lap Kitabevi. Benim Ailem. Garanti Matbaası. Pelin. ÖZTÜRK. Kaknüs Yay›nlar›. Millî E¤itim Bakanl›¤› Yay›nlar›. DE BONE. Mustafa Ökkefl. hzl. Anthony ve Peter Ford. SÖNMEZ. Altı fiapkalı Düflünme Tekni¤i. Karen. Konya. 1999. Maya Akademi. Ç‹L. Nükte ve Fıkralarla Atatürk. OZANKAYA. ATALAY. Mehmet.

tr www. 11 Mayıs 2007 Sabah gazetesi ‹nternet sitesi. 21 Ocak 2009 Zaman gazetesi. 5 Ocak 2009 Hürriyet gazetesi.tr www.gov.tr www.net www.tr www. 2004.meb.tr www. 2008. 2006.net.ptt. 17 Nisan 2008 Türkiye gazetesi.gov.rmk-museum. 1997.gov.tkv.tev.meteor. 16 Ocak 2009 Zaman gazetesi. SEV Matbaac›l›k ve Yay›nc›l›k. 30 Ekim 2009 Sabah gazetesi.org. “Türk Standartları Enstitüsü Çocuk Dergisi”. URAL.tgf.pttturkey.gov.tr www.tr www.kultur. 31 Mayıs 2008 79 .net. Ceceli Yayınları.sanayi.tr www.losev.tr www. 1 Aral›k 2005 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi.sydgm.tubitak. 2006.ttcocuk.turkisharchery.gov www. 27 fiubat 2009 www.tr www.gov. 9 A¤ustos 2008 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi.gov. Sayı 1.topkapisarayi.gib.gov. 7 Ocak 2009 Sabah gazetesi.tr www.tr www.Unutulan Manfletler.bnl.gov.tr www. 8 Haziran 2009 Hürriyet gazetesi.tr www. Sayı 204. YAVUZ.Yıl 1.org.com/tr/yayinlar/dergi/12.tr www.tr www.tr www. Temmuz-Aral›k. 22 A¤ustos 2008 ‹nternet Siteleri www. Ankara Ticaret Odası Yayınları. 2007.turkkulturu.snews. Yenimahalle Atatürk ‹lkö¤retim Okulu.edirne.edu.cu.org.anayasa.hkmo. 01 A¤ustos 2007 Zaman gazetesi. Ankara.platformdergisi.tr www. 20 fiubat 2009 Zaman gazetesi. “Aylık Radyo Televizyon Dergisi”. 28 Mayıs 2008 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi. Sayı: 392. Mayıs.akut.gov.anceva.depremeduyarliyiz. Sayı 46. 2007. Fiona. 3 Eylül 2009 Cuma gazetesi.tr www.gov.tr www.gov.gov. Depremler ve Yanarda¤lar.html www.tr www.tr www.gov.anadolumedeniyetlerimuzesi. Kudret Eren. Silahlı Kuvvetler Dergisi.bel.org.org.tubitak. 28 Aralık 2008 Zaman gazetesi. 22 A¤ustos 1999 Hürriyet gazetesi. Ankara.gov.gov. TÜB‹TAK Yayınları. 5 Eylül 2009 Akflam gazetesi.gov.org.com/kesfet/TelekomMuzesi www.tr.çanakkale.tr www.gelenekselfed.org www. tegv.edu. 13 Ocak 2009 Birgün gazetesi.trt. Haziran. Nisan Mayıs Haziran. Serpil.gov www.aile. 12 Haziran 2005 Kurtulufl gazetesi ‹nternet sitesi.tr www.org.tr www.kutuphane.tr www.tr www. Gazeteler Anayurt gazetesi.physics.tr www.tuik.org. 7 Ekim 2008 Bugün gazetesi.gov.gov.gov.tr www. TRT. ‹stanbul.atam.edirne.tr www.tr www.nist. 4 fiubat 2009 Sabah gazetesi.tcdd.gov. Duygusal Zekâ Geliflimi.biltek.sgk. 2009 say›s›.gov. WATT. A¤r›’dan Zelve’ye Anadolu Anlat›yor.tr www. TSE Öncü.org www.tdk.tbmm.tr www. “Atatürk’ün Çocukları”.gov. Hacettepe Sosyoekonomi Dergisi.sabanci.

Kudret Eren. internet sitesi. Atatürk Arafltırma Merkezi.tr www. 26 fiubat 2009 Zaman gazetesi. 2008. 28 Aral›k 2008 Sabah gazetesi. DURAL. Ceceli Yay›nlar›. 161. Belediye Meclisi foto¤raf›. YAVUZ. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. 47. 23 Nisan 2006 Sabah gazetesi. 162 sayfalardaki Atatürk ile ilgili ve tarihî foto¤raflar. Millî E¤itim Basımevi. 2005. 2004. KÜR. 51. 32. Hac›. 27 Ocak 2010 ‹nternet Siteleri www.tr (1 fiubat 2010) www. Akça¤ Yay›nlar›. ‹stanbul. MEB Yay›nlar›. 52. 29.28. Utkan. Okumufl Adam Yay›nlar›. s. Ankara.151.tr GÖRSEL KAYNAKÇA Ders Kitab› s. 1973. ‹stanbul. ANGI. ‹smet. Ankara. Ankara. Atatürk Araflt›rma Merkezi Arflivi.kenthaber. SAKAO⁄LU. Türkiye K›z›lay Derne¤i Yay›n›. 21 Ocak 2009 Sabah gazetesi. 101 Anadolu Efsanesi. haber7. Ankara. Çal›flma Kitab› s. 1998. Ankara Büyükflehir Belediyesi Foto¤raf Arflivi. s. Sosyal Bilgiler Ö¤retmen K›lavuz Kitab›.101. 124. Çocuk Gözüyle Atatürk. Baran. Gazeteler Hürriyet gazetesi. Atatürk Araflt›rma Merkezi Arflivi. Duygusal Zekâ Geliflimi. 1993. Ahmet. 40. 1997. 144. Kitap. ‹stanbul. KOCATÜRK.Çal›flma Kitab› Kaynakças› Kitap ve Dergiler Atatürkçülük I. 2004. An›lar›yla Atatürk.com s.birgungazetesi internet sitesi. ‘asker u¤urlama” foto¤raf› Yeniy›ld›z gazetesi internet sitesi. Ankara. 4 fiubat 2009 Silahl› Kuvvetler dergisinden gazete haberi.kizilay. 22. 159.org. Atatürk’ün Nüfus Cüzdan›. 80 . 7 A¤ustos 2008 www. 7 Ekim 2008 E¤itimaile ‹nternet sitesi (2 Aral›k 2008) www.tuik. Ankara.sinopozelidare. K›z›lay ile Güvenli Yaflam› Ö¤reniyorum. Ang› Yay›nlar›. Saim. 8 Kas›m 2009 Sabah gazetesi. Atatürk’ün Liderlik S›rlar›.gov. Bilge Yay›nlar›. ‹NCE.gov. Halil Pala. ‹kinci Bask›. 9 fiubat 2007 Zaman gazetesi. 2004. itfaiye eri foto¤raf› www.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful