DEVLET K‹TAPLARI

ÜÇÜNCÜ BASKI
........................, 2012

M‹LLÎ E⁄‹T‹M BAKANLI⁄I YAYINLARI ..........................................................................: 4889
DERS K‹TAPLARI D‹Z‹S‹ ................................................................................................: 1473
12.?.Y.0002.4030
Her hakk› sakl›d›r ve Millî E¤itim Bakanl›¤›na aittir. Kitab›n metin, etkinlik, soru ve
flekilleri k›smen de olsa hiçbir surette al›n›p yay›mlanamaz.

ED‹TÖR
Doç. Dr. ‹smail Hakk› DEM‹RC‹O⁄LU
PROGRAM GEL‹fiT‹RME UZMANI
Meryem ERASLAN
D‹L UZMANI
Nazl› YILDIZ
ÖLÇME DE⁄ERLEND‹RME UZMANI
Dr. Nurcan ATEfiOK DEVEC‹
GÖRSEL TASARIM
Hatice C‹VC‹R
‹hsan TÜRK
Nuri Özgür ÜNAL
REHBERL‹K UZMANI
Nurten ÖZBAN

ISBN 978-975-11-3420-2

Millî E¤itim Bakanl›¤› ‹lkö¤retim Genel Müdürlü¤ü taraf›ndan haz›rlanm›fl, Talim ve Terbiye Kurulunun
18.12.2009 gün ve 292 say›l› karar› ile ders kitab› olarak kabul edilmifl, Destek Hizmetleri Genel
Müdürlü¤ünün 19.03.2012 gün ve 3398 say›l› yaz›lar› ile üçüncü defa 219.873 adet bas›lm›flt›r.

.

.

.

DERS K‹TABI .

............ 44 KURTULUfiTAN KURULUfiA ...... 18 BAfiKALARINA SAYGILIYIM ....................... 8 DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI ............................................... 56 8 ........................... 14 DUYGULARIMLA.. 16 DUYGULARIMI...................................................................... 46 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM .............................................................................................................. ÜN‹TE: GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM ....................... 20 YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM ........................................................................................... 42 KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z .....................‹Ç‹NDEK‹LER SAYFA ‹Ç‹NDEK‹LER .................................................................................... ÜN‹TE: KEND‹M‹ TANIYORUM ................................................................................................................. 10 1............... 12 BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M ............................ 30 2...................................................................................... DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM ................................................................................................... 24 ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM .............. 26 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ............................................ 38 HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? ........................................................................ 34 KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z ............................................................. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? ................................................................................. 32 A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM .....................................................................................................................

................... DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI ............................................................................................... 82 ‹HT‹YAÇ MI.............. 86 ALIfiVER‹fiTEY‹M ......................................................................................................................................... 100 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM .................................................................................................................................................. 60 KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ ................. 84 KAYNA⁄IM NE? .......................................................................................... 64 HAVA NASIL ORALARDA? ................... ÜN‹TE: ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME ......... 70 EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER .................................................................... 66 ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z .................................‹Ç‹NDEK‹LER 3........................................................................................................................................................................................................... 76 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ............................................................................................. 80 4................................................ 90 B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? ............................................................ ‹STEK M‹? ....................................... ÜN‹TE: YAfiADI⁄IMIZ YER ............. 102 9 ....................................................................................... 96 B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR ..... 58 ‹ZC‹ KAMPINDAYIZ ...................... 74 GÜVENL‹ YAfiAM .............................. 92 ÜRET‹M............................

Konuyla ilgili görseller ve açıklamaları yer alır. Konu ile ilgili bilgilerinizi kontrol etmek ve konuya ilginizi çekmek için hazırlanmıştır. konunun daha iyi anlaşılması için kullanılan kelimelerdir. Konuyla ilgili kitap. dergi gibi kaynaklardan alınan bilgiler bu bölümdedir. Konuyla ilgili yeni ve açıklayıcı bilgilere bu bölümde yer verilmiştir. Konuyla ve görsellerle ilgili sorulara bu bölümde yer verilmiştir. 10 . Konuyla ilgili gazete haberleri yer alır. Kavramlar.DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI Konuya içeriğini yansıtan başlık verilmiştir. Ünite sıra numarasını gösterir.

Bu işaret. Konuyla ilgili Anayasa maddeleri bu bölüm içinde verilmiştir. konuyla ilgili etkinliğin çalışma kitabındaki sayfa numarasını gösterir. 11 .DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI Ünite ile ilgili sorulara bu bölümde yer verilmiştir. Konuyla ilgili internet haberleri yer alır.

12 .

Haberleri ve bu haberlerle ilgili duygu ve düflüncelerinizi arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. Kimlik belgenizde hangi bilgilerin bulundu¤unu inceleyiniz. Sizin için önemli bir olay› anlat›n›z. 6. 13 . Kendinizi ve en yak›n arkadafl›n›z› tan›t›n›z. Onunla benzer ve farkl› yönleriniz nelerdir? 2.1. 5. “Baflkalar›n›n duygu ve düflüncelerine sayg› duymal›y›z. DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM • DUYGULARIMI. ay ve y›l belirterek s›raya koyunuz. Sizde farkl› duygu ve düflünceler oluflturan haberleri tespit ediniz. Duygu ve düflünceleriniz aras›nda nas›l bir iliflki vardır? 3.” denilince ne anl›yorsunuz? Örnek veriniz. 4. Televizyonda bir haber bülteni izleyiniz. ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM KONULAR • BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M • DUYGULARIMLA. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? • BAfiKALARINA SAYGILIYIM • YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM • ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar Benzerlik ve farkl›l›k Davran›fl Duygu Düflünce Hoflgörü Kan›t Kimlik Kronoloji Sorumluluk HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. Bu olayla ilgili duygu ve düflüncelerinizi söyleyiniz. Geçen bir y›l içinde yaflad›¤›n›z önemli olaylar› gün.

Bütün insanlar boy. Kalabalık ortamlarda rahat edemem. esmer tenli ve düz saçl›y›m. Arkadafl canlısı biriyim. Siyah gözlü. Bir y›l sonra sa¤l›¤›ma kavufltum ama baz› hareketleri tam olarak yapam›yorum. Bofl zamanlar›nda her ikisi de bulmaca çözer. Ela gözlü. farkl› etkinlikler yapmaktan hofllanabilir. Bofl zamanlar›mda arkadafllar›mla futbol. Özellikle grup hâlinde bir etkinlik yap›lacaksa ortak noktada buluflmak. a¤›rl›k. Bofl zamanlar›mda resim yapar›m. Küçükken geçirdi¤im bir trafik kazas›nda sa¤ baca¤›m k›r›ld›. Murat ile F›rat’›n benzer ve farkl› özellikleri nelerdir? F›rat’›n ela. Boyum yafl›tlar›mdan daha uzun. Çok çabuk arkadafl edinirim. Hatta her birey bofl zamanlar›n› de¤iflik faaliyetlerle de¤erlendirmek isteyebilir. Murat’›n siyah gözleri var. Kardefller hatta ikizler bile birbirine t›pat›p benzemez. Çekingen biriyim. Peki. zevkleri ve yetenekleri de farkl› olabilir. Murat satranç oynamay›. 10 yafl›nday›m. Çok istedi¤im hâlde futbol oynayam›yorum ama iyi bir futbol izleyicisiyim.BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M Kendinizi baflkalar›na nas›l tan›t›rs›n›z? Ben Murat. Benzerlik ve farkl›l›k Ben F›rat. ‹nsanlar aras›nda ne kadar benzer yön olsa da herkesin kendine özgü özellikleri vard›r. sar› saçl› ve beyaz tenliyim. her iki taraf›n da hofllanaca¤› bir etkinli¤e karar vermek gerekebilir. bulmaca çözerim. bireyler sadece gözle görülen özellikleriyle mi birbirlerinden ayr›l›rlar? Bireylerin be¤enileri. bulmaca çözerim. 10 yafl›nday›m. Çal›flma Kitab› 14 13 . Evde evcil hayvan besliyorum. renk bak›m›ndan farkl›l›k gösterirler. Hayvanlar› çok severim. satranç oynar›m. F›rat resim yapmay› sever.

Futbol oynayaca¤›z. Sen de
tak›mda olmak ister misin?
‹sterim ama ben futbol
oynayam›yorum.
Özür dilerim, unutmuflum. Ben
de baflka zaman oynar›m. ‹stersen
sana satranç ö¤reteyim.

Çok sevinirim.

Siz Fırat ya da Murat’ın yerinde olsaydınız nasıl davranırdınız? Neden?
Baflkalar›n›n bizden farkl› özelliklerine ve tercihlerine sayg› göstermeliyiz. Çünkü birbirimize
benzeyen yönlerimiz oldu¤u kadar benzemeyen yönlerimiz de vard›r. Bireyin kendine özgü,
baflkalar›nda olmayan özelliklerine bireysel özellik denir. Bireysel özellikler fiziksel, duygusal
ve zihinsel olmak üzere üçe ayr›l›r. Fiziksel özellikleri d›fl görünüfle bakarak anlayabiliriz.
Ya duygusal ve zihinsel özellikleri nas›l anlayaca¤›z?

Foto¤raf› inceleyerek ö¤rencilerin hangi özelliklerini ö¤renebilirsiniz? Örnekler veriniz.
Çal›flma
Kitab›

15

14

15

1. ÜN‹TE

Ayn› s›n›fta okuyan F›rat’la Murat hafta sonlar› zaman zaman birlikte ders çal›fl›rlar,
bazen de bulmaca çözerler. Bu hafta sonu Murat’›n farkl› bir önerisi vard›r:

DUYGULARIMLA, DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM

Okulunuzun aç›ld›¤› gün yaflad›¤›n›z duygular› anlat›n›z.

Duygu
Düflünce

Olcay ve ailesi akflam yeme¤ine oturmufllard›. Televizyonda da ana haber bülteni
vard›. Annesi, “Çorban› bitirdiysen taba¤›n› ver de ›spanak yeme¤i koyay›m.” dedi.
Ispanak yemek istemeyen Olcay, baflka ne yemek oldu¤unu sordu. Sofradaki yemeklerin
hiçbirini sevmiyordu. O s›rada televizyon ekran›na gözü iliflti. Afrikal› çocuklar s›raya
girmifller, ellerindeki bofl tabaklar› uzatm›fllar, bir lokma yiyecek konmas›n› bekliyorlard›.
Olcay bo¤az›na bir fleylerin dü¤ümlendi¤ini hissetti. K›s›k sesle “Biraz ›spanak alabilir
miyim?” dedi. Yeme¤ini yemeye çal›fl›yordu ama lokmalar› bir türlü yutam›yordu.
“Benim be¤enmedi¤im yemeklerin onlar belki tad›n› bile bilmiyorlar. Ben çok flansl›y›m.
Onlar aç, ben yemek be¤enmiyorum.” diye akl›ndan geçirdi.
Yerinden kalkt›, lavaboya gitti. Aynaya bakt›. Gözünden akan bir damla yafl› sildi.
Ellerini, yüzünü y›kad›. Daha sonra yemek masas›ndaki yerine oturdu. Ispanak
yeme¤inden bir lokma daha ald›. Ispana¤›n tad› ona her zamankinden lezzetli geldi.
Olcay hangi duygular içindedir? Olcay’›n duygular›yla düflünceleri aras›nda nas›l
bir iliflki var?
16

Duygularımla düflüncelerim aras›nda
bir iliflki var.

Durumlar

Duygum

Düflüncem

K›zg›nl›k

Arkadafl›m benden izin almal›yd›.

Mutluluk

Yak›nda a¤abeyime kavuflaca¤›m.

* Afrika’da çocuklar yetersiz
besleniyorlar.

Üzüntü

Yeterli ve dengeli beslenmek onlar›n
da hakk›d›r.

* Asansörde kapal› kald›m.

Korku

Havas›zl›ktan bay›labilirdim.

* Arkadafl›m silgimi benden izinsiz
alm›fl.
* Hafta sonu a¤abeyim askerden
dönecek.

Siz aynı durumları yaflasaydınız, hangi duygu ve düflünceler içinde olurdunuz?
Bir olay ya da durum karflısında farklı duygu ve düflünceler yafladı¤ınız oldu mu?
Neden?
Okulun basketbol tak›m›na seçilemedim. Çok üzgünüm. Seçmeler s›ras›nda üst üste hatalar yapt›m. Boyum
biraz daha uzun olsayd› daha iyi oynard›m, diye düflünüyorum. Basketbol oyuncusu olmak istiyorum. Ama çok korkuyorum. Çünkü boyum üç y›la kadar 10
cm uzamazsa basketbolcu olamam.

Ö¤retmenim duvar gazetesi ç›karmak için beni görevlendirdi. Çok sevindim. Zaten yazmay›, okumay› çok seviyorum. ‹leride gazeteci olmak istiyorum.
Bir gazeteci olarak k›z arkadafllar›m›n
okula devam etmeleri için mücadele
edece¤im. Gazetemde, okula gitmek
isteyen arkadafllar›m›n sesi olaca¤›m.

Konuflma balonlar›nda yer
alan, birbirleriyle iliflkili duygu
ve düflünce ifade eden cümlelerin alt›n› farkl› renkteki kalemlerle çiziniz.
Çal›flma
Kitab›

17

16

1. ÜN‹TE

Yaflad›klar›m›z, gördüklerimiz bize öfke, korku, sevgi, i¤renme, üzüntü, zevk, flaflk›nl›k,
utanç ve mutluluk gibi duygular› yaflat›r. Yaflad›¤›m›z duygular akl›m›zdan geçenleri yani
düflüncelerimizi etkiler. Bazen de düflüncelerimiz bize farkl› duygular yaflat›r. 4. s›n›f
ö¤rencisi Sema’n›n bu konuda söylediklerini okuyunuz.

Orman yang›n› görünce çok üzülüyorum. Ormanlar›m›z bizim akci¤erlerimiz. ormanda yaflayan canl›lar›n ölmesine de sebep oluyor. Ben bu evin içinde olsam çok korkard›m. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? Çok sevdi¤iniz bir eflyan›z› kaybetseniz hangi duyguyu yaflars›n›z? Yaflad›¤›n›z durumla ilgili düflüncelerinizi nas›l anlat›rs›n›z? Davran›fl Ya¤murlu bir havada kendinizi nasıl hissedersiniz. duygu ve düflüncelerimizi nas›l ifade ederiz? 4. Çok sevimliler. ne düflürsünüz? Ya güneflli havada? Yaflad›¤›m›z ve karflılafltı¤ımız olaylar bize farkl› duygular yaflat›r. zihnimizde farkl› düflünceler oluflturur.DUYGULARIMI. Belli ki bu tak›m yapt›klar› maç› kazanm›fl. Kedileri ben de seviyorum. s›n›f ö¤rencisi Ömer’in sayfada yer alan foto¤raflarla ilgili duygu ve düflüncelerini ifade etti¤i cümleleri okuyunuz. Yang›n. Bu nedenle ormanda asla atefl yakmamal›y›z. Umar›m evin içinde kimse yoktur. oyuncular çok mutlular. Siz de foto¤rafla ilgili duygu ve düflüncelerinizi söyleyiniz. 18 . Evde kedi beslemeyi çok isterim. Peki.

el kol hareketlerimizle de duygu ve düflüncelerimizi anlatabiliriz. nas›l davran›rs›n›z? 19 . Kendimizi baflkalar›na do¤ru ifade edebilmek için duygu ve düflüncelerimizle davran›fllar›m›z›n uyumlu olmas› gerekir. Asl›nda bunlar›n hepsi bizim baflkalar› taraf›ndan gözlenebilecek eylemlerimiz. beden duruflumuz. yani davran›fllar›m›zd›r.1. Yapt›¤›m fleyi önemsedi¤imi gösteriyor. S›nav kayg›s› yafl›yo. ses tonumuz. l›flmak Çal›flma Kitab› 17 Siz yukar›daki durumda olsan›z hangi duyguyu yaflar. Hata yapmam hiçbir fley yapamayaca¤›m anlam›na gelmiyor. DUYGU DUYGU DAVRANIfi DAVRANIfi Hata yapmamal›y›m. Duygu. DURUM DÜfiÜNCE S›navday›m. Ancak bunun do¤al dikkatli okuyup cevaplamaya çabir duygu oldu¤unu biliyol›flmak rum. ne düflünür.Rahatlama Sorular› daha rum. Düflünce Duygu Davran›fl Yandaki flekli ve afla¤ıdaki tabloları inceleyiniz. Yüz ifadelerimiz. ÜN‹TE Yukar›daki yüz ifadeleri hangi duygular› yans›t›yor? Duygu ve düflüncelerimizi sadece konuflarak ya da yazarak ifade etmeyiz. Kayg› Sorular› do¤ru S›k›nt› dürüst okumadan E¤er düflük not al›rsam Umutsuzluk cevaplamaya çasonra düzeltemem. düflünce ve davranıfllarımız arasında nasıl bir iliflki vardır? DURUM DÜfiÜNCE S›navday›m.

” der. Arkadafllar›n›z›n sizin düflüncenize kat›lmad›klar›n› nas›l ifade etmelerini isterdiniz? Hoflgörü Sorumluluk Selma Ö¤retmen Cumhuriyet Bayramı kutlamaları için bir gösteri hazırlamak ister. Hatice. 8 Sina: Hadi mermiyi sarıp sarmaladık.). Bence bu hikâyedeki olay› canland›rabiliriz. Arda. Bu düflüncesini ö¤rencilerine açar.BAfiKALARINA SAYGILIYIM Ö¤retmeniniz size bir soru sordu. Kıvanç. diyelim. Sina teneffüste toplanırlar ve bafllarlar neler yapabileceklerini konuflmaya (Konuflmalar› numara s›ras›na göre okuyunuz. Sınıftan “Yaflasın!” sesleri yükselir. Arkadafllar›n›z›n baz›lar› soruya verdi¤iniz cevab› be¤enmedi. Ka¤nıyı da Belediye Müzesinden ald›k. “Siz teneffüste ne tür gösteriler hazırlayabilece¤inizi düflünün. Tam bu sırada teneffüs zili çalar. Hilal. Oya. Selma Ö¤retmen. Di¤er dekorları nereden bulaca¤ız? 20 . Ö¤rencilerin ço¤unun parmakları havadadır. gelecek derste içlerinden birini seçelim. Hikâyeyi hep beraber okuyalım. ‹çinde ne oldu¤u belli olmaz. 6 Hatice: Kastamonulu fierife Bac›’n›n mücadelesinin anlat›ld›¤› hikâye kütüphanemizde vardı.

Mermiler ıslanmasın diye bebe¤inin battaniyesini mermilere sarmıfl. 21 1. 5 Hilal: Arda lütfen hevesimizi kırma. Aram›zda ifl bölümü yapar›z. 2 Arda: Ne harika bir fikir! fiimdiden çok yoruldum. Hepimiz üzerimize düflen görevleri. Ama sen dinlemeden itiraz ediyorsun. Millî Mücadele sırasında yaflanan güçlükleri. O bize bu konuda yardım eder. Beni saygıyla dinlersin. Ö¤retmenimizle konufluruz. Millî Mücadele’nin birçok kahramanı var. Belediye Müzesinde ka¤nı var. . ÜN‹TE 1 Hilal: Kısa bir tiyatro oyunu hazırlayalım.3 Kıvanç: Ben Hilal arkadafl›m›n görüflüne kat›l›yorum. Bunlardan biri de Kastamonulu fierife Bac›. Ka¤n›y› nereden bulacaks›n›z? 7 Oya: Kastamonulu fierife Bac›’n›n hikâyesini babaannemden dinlemifltim. Ama oyunda hepimize rol düfler mi? Tek kiflilik bir oyun olmasın. be¤enmezsen sen de yeni bir öneri sunarsın. Ben bir seçenek söyledim. sorumluluklar› yerine getirirsek hiç de zor olmaz. kahraman bir Türk kadını. Daha kolay bir gösteri bulamaz mıydınız? 4 Arda: Bu oyunun dekorlar›n› haz›rlamak da zor. yapılan fedakârlıkları anlatalım. O.

sen de gerçekten bazen çok kırıcı oluyorsun. Üzgün rolünü çok iyi oynuyorsun. Bence Oya. 10 Kıvanç: Oya’nın uykusu gelmifl. 16 Sina: Kıvanç. babaannesi rahatsızmıfl. 17 Kıvanç: Tamam tamam.. Arda’yla mı yarıflıyorsun? Oya’nın morali bozuk. Sana. Arkadafl›m›z›n üzüntüsünü paylaflmam›z gerekir. 22 . Kundaklayalım. Bu ne büyük sevgi! Bence bu oyunun en baflar›l› oyuncusu sen olursun. fierife Bac›’n›n bebe¤i olsun.11 Hatice: K›vanç. Oya’ya davrandı¤ın gibi davran›lsa ne yaparsın? 13 K›vanç: Gözlerim yaflard›. Biraz hoflgörülü olamaz m›s›n›z? 19 Kıvanç: …………. 18 Hatice: Sorun ne biliyor musun? Baflkalarının duygu ve düflüncelerine saygı göstermemek. ka¤nıya yatıralım. Size de hiç flaka yap›lm›yor. Sana yapılmas›ndan hofllanmadı¤ın bir davranıflı baflkalarına yapıyorsun.

dengesini kaybedip düfltü¤ü bile oldu. . Hem böylece uykuyu çok seven bazı arkadafllarımıza da iyilik yapmıfl oluruz. 9 Arda: Hadi bakal›m. ÜN‹TE 15 Hilal : Üzülme.20 Hilal : Evet. 14 Arda: Geçmifl olsun Oya. Kıvanç ve Arda’nın yerinde olsanız ne söylerdiniz? Çal›flma Kitab› 23 18 1. Ben sadece seni neflelendirmek istemifltim. 21 Arda: ………………. ka¤nıyı çekecek öküzleri bulun da görelim. umar›m bir fleyi yoktur. 12 Oya: Aklım babaannemde. Ben size kolay bir gösteri yapalım demifltim. Babam onu bugün doktora götürdü. Durgun ve üzgün görünüyordun. Ancak baz› durumlarda davran›fllar›m›z›n anlay›flla karfl›lanmas›n›n veya görmezden gelinmesinin güç olaca¤›n› da unutmamal›y›z.. Sürekli baflı dönüyor. birbirimize karfl› hoflgörülü olmal›y›z.

Semih Ünal’›n yaflam›ndaki önemli olaylar› kronolojik s›rayla anlatt›¤› metni okuyal›m. Bu do¤um günü kutlamas› da beni krefle al›flt›rma çal›flmalar›ndan biriydi. Annemle babam benim do¤umumu dört gözle beklemifller. 24 15 Eylül 2004 Semih krefle bafllad›. s›n›f. Krefle bafllad›ktan bir hafta sonra do¤um günümdü. Babaannem sen o zamanlar inci tanesi gibi difller ç›kar›yordun. Kreflte çok e¤lenceli bir do¤um günü kutlamas› yaptık. 3. 2000 26 Eylül 2000 Semih do¤du. Yaflad›¤›m›z olaylar› gerçekleflme tarihlerine göre s›ralarsak kronoloji yapm›fl oluruz. s›n›ftas›n›z. Foto¤raftaki tulumumu daha sonra annem ihtiyac› olan bir yak›n›m›za vermifl ama patiklerim hâlâ duruyor. Emel Ö¤retmen beni krefle al›flt›rmak için çok u¤raflt›. . Elime geçirdi¤im her fleyi a¤z›ma götürüyormuflum. Kronoloji ‹lkö¤retime 1. Henüz foto¤raf çektirmeye al›flamam›fl›m. Bu örnekte oldu¤u gibi yafladı¤ımız tüm olaylar belirli bir sırayla gerçekleflir. beflik gibi eflyalar alarak haz›rl›k yapm›fllar. Görüldü¤ü gibi çok flaflk›n bir hâlim var. Y›l 2001 Do¤duktan befl ay sonra oturmaya bafllam›fl›m. diyor. s›n›ftan bafllad›n›z. Afla¤›da. Benim için giysi. 26 fiubat 2001 Semih difl ç›karmaya bafllad›. Y›l 2004 4 yafl›ndayken krefle bafllad›¤›m› hat›rl›yorum.YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM Sabah kalk›nca yapman›z gerekenleri s›rayla anlat›n›z. ‹lk gün annemin arkas›ndan çok a¤lad›m. Y›l 2000 26 Eylülde do¤muflum. Sonra 2. s›n›f ve flimdi 4.

Semih’in yaflam›ndaki önemli olaylar ve tarihlerini okuyunuz. 19 Temmuz 2008 Semih sünnet oldu.” dedi¤ini hiç unutmad›m. “Aferin aslano¤lum.” demesine çok k›zm›flt›m. Y›l 2007 Ö¤retmenimin elinden ilk karnemi ald›¤›m gündü. Eve döndü¤ümde ona karnemi gösterdim. Biraz rahatlam›flt›m. y›l belirterek anlat›n›z. Asl›nda karne heyecan›m karne gününden tam bir hafta önce bafllam›flt›. Asam› da elime ald›m. daha oynamaya yeni bafllad›k. Pelerinimi omzuma ald›m. 29 Ocak 2007 Semih ilk karnesini ald›. biraz da korktu¤umu hat›rl›yorum. 25 . ‹lk gün tam oyuna dalm›flken ö¤retmenimin “Haydi yemek vakti. Okulumu. Okuldaki sosyal faaliyetlere kat›l›yorum.” demifltim. ay.” dedi¤imde ö¤retmenimin “Yemek yemezsen oyun oynayacak gücün olmaz. 24 Eylül 2010 19 20 2012 Semih 4. Do¤al çevreyi korumak için faaliyetler yap›yoruz. Y›l 2008 Sünnet k›yafetimi giyerken çok heyecanland›¤›m›. Masallardaki krallar gibiydim.“ Ama ö¤retmenim. O gün babannem benim en çok sevdi¤im tatl›y› yapm›flt›. Okuma yazma ö¤renmeme benim kadar sevinen bir kifli daha vard›: hiç okula gidememifl olan babaannem.” demiflti. ö¤retmenimi ve arkadafllar›m› çok seviyorum. Bafl›ma flapkam› giydim. Çal›flma Kitab› 18 Eylül 2005 Semih ana s›n›f›na bafllad›. Yak›n bir gelecekte yeni enerji kaynaklar›na ihtiyac›m›z›n olaca¤›n› biliyorum. Siz de kendi yaflam›n›zdaki önemli birkaç olay› gün. s›n›fa devam ediyor. Y›l 2010 4.1. Süslenmifl yata¤›mda bir sürü oyuncak görmek beni çok mutlu etmiflti. ÜN‹TE Y›l 2005 Ana s›n›f›na bafllam›flt›m. ‹zcilik kulübüne üyeyim. Bu nedenle yeni enerji kaynaklar› keflfetmek için bilim insan› olmak istiyorum. Art›k okuyup yazabiliyordum. Yafl›t›m birçok arkadafl›m olmufltu. Arabalarla flehir turu yapt›k. s›n›f ö¤rencisiyim. Ben de “Öyleyse hemen yemek yiyelim.

ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM

Kaç tane kimlik belgeniz var? Onlar› hangi amaçla
kullan›yorsunuz?

Kimlik
Kan›t

Seda, yaflad›¤› ilçedeki halk
kütüphanesinde ö¤retmeninin verdi¤i
bir araflt›rma ödevi için kaynaklar› inceliyor. Kaynak incelemeye bafllamadan önce dikkatini çeken bir
hikâye kitab›n› ödünç al›p evde
okumak istiyor. Ancak kütüphane
görevlisi üye olmad›¤› için kendisine
ödünç kitap verilemeyece¤ini
söylüyor.
Sizce Seda’n›n kütüphaneye
üye olmak için ne yapmas› gerekiyor?
Sadece kütüphanede de¤il, sa¤lık kurulufllarındaki ifllemler, okul kaydı vb. ifller için de
kimlik belgesine ihtiyac›m›z var. Bu nedenle hepimiz bir hatta birden fazla kimlik kart›na
sahibiz. Nüfus cüzdan›, ö¤renci kimli¤i, spor kulübü kimli¤i ve kütüphane kimli¤i gibi.
Kimlik belgeleri içinde en önemlisi ve herkesin sahip oldu¤u belge nüfus cüzdan›d›r. Nüfus
cüzdan›nda sahibini tan›tan birçok bilgi yer al›r. Anne-baba adın›, medeni hâli, do¤um yeri
ve tarihini, kan grubunu nüfus cüzdan›ndan ö¤renebiliriz.

Nüfus cüzdan›n›z› inceledi¤inizde kendinizle ilgili hangi bilgileri edinebilirsiniz?
26

Nüfus cüzdan›mda ülkemin ad› yaz›yor. Ben
do¤unca babam beni nüfusa kaydettirmifl ve nüfus
cüzdan›m› alm›fl. Bu kimlik benim Türkiye Cumhuriyeti
Devleti’nin vatandafl› oldu¤umun kan›t›d›r.
On befl yafl›ma geldi¤imde
buraya foto¤raf›m yap›flt›r›lacak.

Nüfus cüzdan belgesinin s›ra
numaras›d›r. Nüfus cüzdan›m
de¤iflirse seri numaras› da
de¤iflir.

11 rakamdan oluflan T.C.
kimlik numaram hiç de¤iflmeyecek. Bu numara olmadan
devlet kurumlar›nda ve bankalarda ifllem yapamam.

Nüfus cüzdan›mda t›pk› bayra¤›m›zdaki gibi ay y›ld›z var.

Nüfus cüzdan›m›n ön yüzünde soyad›, ad›, baba ad›, anne
ad›, do¤um yeri ve tarihi gibi
bilgiler yer al›r.

Bu bölüm nüfusa kay›tl›
oldu¤um yeri gösterir.
Acil olarak kana ihtiyac›m›n
olaca¤› bir durumda kalabilirim.
Kan grubumun bilinmesi, kan
ihtiyac›m›n k›sa sürede giderilmesinde kolayl›k sa¤lar.

Bu bölümde, nüfus müdürlü¤ünde kimli¤imi veren yetkili
kiflilerin imza ve mühürleri
vard›r.

Çal›flma
Kitab›

21

Annenizin, baban›zın ve sizin nüfus cüzdanların›zda hangi bilgiler ortak olabilir?
Tahminlerinizi söyleyiniz.
27

1. ÜN‹TE

Ülkemizde kad›n ve erkek bütün vatandafllara birer nüfus cüzdan› verilir.
Sayfada, Özge Gürol’a ait nüfus cüzdan›n›n ön ve arka yüzü yer almaktad›r. Özge
Gürol’un nüfus cüzdan›nda yer alan bölümlerle ilgili aç›klamalar›n› okuyunuz.

‹çimizden Biri Atatürk

Bugünümüzü borçlu oldu¤umuz Atatürk’e
Soyad› Kanunu’ndan sonra yanda gördü¤ünüz nüfus cüzdan› verildi.
Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› inceledi¤inizde
onunla ilgili hangi bilgilere ulaflabilirsiniz?
Atatürk kiflisel özellikleriyle hayranl›k duyulan
bir insand›. O, vatan›n› ve milletini çok seven
bir önder, iyi bir komutan ve yönetici, çok yönlü
bir liderdi.
O, Kurtulufl Savafl›’nda ayn› amaç etraf›nda
birlefltirdi¤i halk›yla yurdumuzu düflman
iflgalinden kurtardı. Onun kararl›l›¤› ve mücadele
azmi bu savafl›n kazan›lmas›n› sa¤ladı.

Mondros Ateflkes Anlaflmas›’n›n imzalanmas›ndan sonra Mustafa Kemal ‹stanbul’a ça¤r›ld›.
Adana’dan tren yolculu¤uyla ‹stanbul’a gelen Mustafa Kemal’i yaveri Cevat Abbas karfl›lad›.
Cevat Abbas aralar›nda geçen konuflmay› flöyle anlat›yor: “fiehir ac›nacak hâldeydi. ‹stanbul,
düflman donanmalar›n›n limana girmelerinin yas›n› tutuyor, yas›na Mustafa Kemal’i de ortak
ediyordu. Mustafa Kemal ve ben motor ile denizin ortas›nda bulunan düflman donanmas›n›n
yak›n›ndan geçiyorduk. Mustafa Kemal’in dudaklar›ndan “Geldikleri gibi giderler.” cümlesini
iflitince anlaflman›n yaratt›¤› derin üzüntü ve umutsuzlu¤u unutmufltum. “Size nasip olacak,
siz bunlar› kovacaks›n›z Pafla’m!” dedim. Gülümsedi, kafas›nda biçimlenmeye bafllayan yurdu
kurtarma planlar›n› içinden geçiriyor gibi dald›, sonra “Bakal›m.” dedi.
Özer Ozankaya, Cumhuriyet Ç›nar›, s.120 (Düzenlenmifltir.)

Atatürk’ün “Geldikleri gibi giderler.” sözü onun hangi kiflilik özelliklerini göstermektedir?
Kurtulufl Savafl›’n› Atatürk’ün önderli¤inde
kazanan Türk milleti, savafl sonras›nda da onu
Türkiye Cumhuriyeti’nin yöneticisi olarak
benimsemifltir. Atatürk’ün gösterdi¤i hedefler
do¤rultusunda birçok yenilik gerçeklefltirilmifltir.
Yanda, “Baflö¤retmen” Atatürk’ü tahta bafl›nda
yeni Türk harflerini tan›t›rken görüyorsunuz.
Bu foto¤raf Atatürk’ün hangi özelli¤iyle iliflkilendirilebilir?
Hayat› savafl alanlar›nda geçmifl, büyük bir
mücadele vererek ülkemizin ba¤›ms›zl›¤›n›
sa¤lam›fl Atatürk ile ilgili afla¤›daki an›y› okuyunuz.
Gazi Mustafa Kemal bize kat›ld›¤› savafllardan
birini anlat›yor:
— Görüyorsunuz ya dedi. Birçok zaferler
kazand›m. Fakat bunlar›n en büyü¤ünden sonra bile
her akflam, savafl alanlar›nda kaybedilen bütün
askerleri düflünerek derin bir ac› duydum.
George BENNEB’in an›s›
Kemal Ar›burnu, Atatürk’ten An›lar, s. 85 (Düzenlenmifltir.).

28

.
Bu an›da
Atatürk’ün hangi kiflilik
özelli¤ini görmektesiniz?

Buraların sahibi misin. burada iki gün konuk edin.). Atatürk’ün gözleri dolu dolu olmufltu. Çok duygulandı¤ı her hâlinden belliydi. iflte karflında duruyor. Buranın bekçisi de Türk milletinin kendisidir. — Neden sordun. dedi. Yafllı kadının elini tuttum. Bunu Atatürk’e uzattı. — Tek ine¤imin sütünden kendi ellerimle yaptım Gazi Pafla. Giderken de kendisine benim bütçemden üç inek verin. Sonra heybesinden küçük bir paket çıkarttı. ‹kisi de a¤lıyordu. Attan indim. Seversen gene yapıp getiririm. Memleketi kurtaran kifliyi bir kez göreyim. bunu sana hediye getirdim.. Otun güç bitti¤i. — Gazi Pafla’dan baflka bir iste¤in var mı? Kadının birden yüzü sertleflti. . — Merhaba nine. dedi. trene bindirdi. Bu an›dan Atatürk ve Türk halk›n›n hangi özelliklerine ulafl›labilir? 29 Çal›flma Kitab› 22 1. Köylü kadın bu sözleri duyunca flaflkına döndü. atın geç yetiflti¤i kavruk köylerinden birindeyim. Bana dönerek flöyle dedi: — Görüyorsun ya Gökçen. benim vefalı Türk anamdır bu. Sen efendi bir adama benziyorsun. Elindeki de¤ne¤i yere fırlatıp Atatürk’ün ellerine sarıldı. — Muhtar niçin Ankara’ya gönderdi seni? — Gazi Pafla’mızı görmem için. Ben Sincan’ın köylerindenim. Atatürk attan inerek kadının yanına sokuldu. Sabiha Gökçen. Bizim muhtar bana bilet aldı. — Anacı¤ım. arma¤anım olsun. Benim köylüm. Pafla hemen orada bezi açıp peyniri yedi. Kadın flöyle bir duraklayıp. yoksa bekçisi mi? Pafla gülümsedi. — Ne sahibiyim ne de bekçisiyim. — Tabi söyleyece¤im. — Merhaba. Ankara’ya geldim. Benim iki o¤lum savaflta flehit düfltü.Yafll› Kad›n ve Gazi Gazi Çiftli¤inde dolaflırken oldukça yafllı bir kadına rastladık.. O bizim vatanımızı kurtardı. s. Buralara bir defa yüzünü görmek. Oradakilere flu emri verdi: — Bu anamızı alın. diye hep dua ettim durdum. Ankara’ya geceleyin geldim. Atatürk’le Bir Ömür. Yafll› kad›n Ata’nın yüzüne bakarak k›s›k bir sesle.. Yolu bilemedi¤imden akflamdan beri böyle kendimi oradan oraya vurup duruyorum. iflte bu bizim insanımızdır. Sonra köyüne götürün. Baflını pek a¤rıttım da. Gazi Pafla’yı bulaca¤ım yeri deyiver. — Daha ne isteyebilirim ki. seni buralara kadar koflturan Gazi Pafla yani Atatürk.. Daha do¤rusu beze sarılmıfl bir köy peyniri. ÜN‹TE Atatürk’ün manevi k›z› Sabiha Gökçen’in afla¤›daki an›s›ndan Ata’m›zı daha yakından tan›yal›m. Bu topraklar Türk milletinin malıdır. nereden gelip nereye gidiyorsun? dedi. ona “Sa¤ ol Pafla’m!” demek için yola düfltüm. Sonra birlikte köflke kadar gittik.149-150-151 (Düzenlenmifltir. fiimdi nereden gelip nereye gitti¤ini söyleyecek misin? Kadın baflını salladı. Çok be¤endi¤ini söyledi.

sevinç 6. soyad›.” cümlesi afla¤›daki ifadelerden hangisiyle tamamlanamaz? A) utan›r›m. Cebindeki paraya bakar. Üzgün bir kiflinin karfl›s›nda gülersek onun duygular›na sayg› göstermifl oluruz. Süt alacak kadar paras› vard›r. B.” Bu cümle afla¤›daki seçeneklerden hangisiyle tamamlanmal›d›r? A) pembe renkli B) foto¤rafl› C) mavi renkli D) so¤uk damgal› 4. B) k›r›l›r›m. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz.baba ad›. Kedi sütü fl›p›r fl›p›r içerken arada bir Ayfle'ye bakar…” Ayfle’nin davran›fl›na neden olan duygu hangisidir? A) Endifle B) Ac›ma C) Suçluluk D) Öfke 30 . yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” harflerini koyunuz. Kedi sütü içinceye kadar bekler. D) üzülürüm. “Sar›. ………………………………………………………………………………………. C) sinirlenirim.” Buna göre afla¤›daki seçeneklerde verilen davran›fl-duygu efllefltirmelerinden hangisi yanl›flt›r? A) A¤lamak-üzüntü B) Ba¤›rmak-öfke C) Gülmek-mutluluk D) Kafl çatmak . H›zl› okuma duygusal bir özelliktir.” cümlesini tamamlamak için hangi ifade kullanılamaz? A) sevinçten B) heyecandan C) korkudan D) üzüntüden 5.” Kendini bu flekilde tan›mlayan kifli hangi özelliklerini söylemifltir? A) Zihinsel B) Duygusal C) Fiziksel D) Bireysel 7. ana. ………………………………………………………………………………………… ( ) 2. kimlik numaras› D) Verildi¤i nüfus müdürlü¤ü 3. Afla¤›daki cümleleri okuyunuz. Yanl›fl olan cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z.KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A.. 1. Yukar›daki aç›klamaya göre nüfus cüzdan›nda baflkalar›yla ayn› olmayacak bölüm hangisidir? A) Do¤um günü ve ay› B) Nüfusa kay›tl› oldu¤u yer C) T. sa¤ yana¤›mda gamzem var. k›v›rc›k saçl› ve mavi gözlüyüm.C. Afla¤›daki sorular› dikkatle okuyunuz. “Nüfus cüzdan› kifliye özel bir kimliktir. Olaylar›n olufl tarihine göre s›ralanmas›na kronoloji denir. Cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”. “Ayfle çocuk park›nda oynarken topallayarak yürüyen bir kedi görür. olacakt›r. “ 15 yafl›m›za geldi¤imizde nüfus cüzdan›m›z …………………….” 2. Ancak ad›. “Telefon çald›¤›nda …………………… kalbi küt küt atmaya bafllad›. Küçük bir kutu süt al›r. “Arkadafl›m kalemimi benden izinsiz ald›¤›nda ………………………. ( ) 1. “‹nsanlar›n davran›fllar›na bakarak duygular›n› anlayabiliriz. ………………………………………………………………………………………… ( ) 3. Kedinin zay›fl›ktan karn› yap›flm›fl gibidir. do¤um yeri gibi bilgiler baflkalar›yla ayn› olabilir. kedinin önüne koyar.

....................... ........................................ B) Kalemi belki de evde unutmuflsundur........................) A) Burak Eren B) Zehra Eren C) Nuriye Eren D) Fatih Eren C.. .............................................................. Kronolojide do¤ru yerde bulunmayan kifli hangisidir? 1950 Kemal Eren (dede) 1971 1975 Fatih Zehra Eren Eren (baba) (anne) 1952 Nuriye Eren (babaanne) 1998 Burak Eren (a¤abey) 2000 Asl› Eren (........................................................................................................................ Yukar›daki tabloda bofllu¤a gelebilecek düflünce ifadesi hangisi olamaz? A) Can›m babaannem benim için yoruluyor............ ...... Yukar›daki düflünceyi ifade eden kifli hangi duyguyu yafl›yor olabilir? A) Endifle B) Sevinç C) Cesaret D) Heyecan Arkadafl›m trafik kazas› geçirmifl......... spor salonunda kalemini düflürür...... ÜN‹TE Durum Düflünce Babaannem bana kazak örüyor. Bu duruma örnek olabilecek bir olayı afla¤ıdaki noktalı yerlere yazınız.......................... Aramas›na ra¤men bulamaz....................” S›n›f arkadafllar› bu duruma farkl› tepkiler gösterirler.......................................................................... .........................................................................” ifadesini destekleyen bir durum................ bulan getirir.....Duygu 1........................................................... Duygu ve düflüncelerimiz birbirini etkiler....................................... 10............ Mutluluk 8........................................................... ......................................... Afla¤›da Asl› Eren’in sosyal bilgiler dersinde haz›rlad›¤› kronoloji yer almaktad›r............................................... yaz›n›z.......... S›navdan yüksek not ald›m............... 9..................................... Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.................... Yukar›daki durumlarla ilgili duygu ifadeleri hangileridir? A) fiaflk›nl›k-k›rg›nl›k B) Üzüntü-sevinç C) Utanç-sevinç D) Mutluluk-k›skançl›k 11........ C) Babaannem beni çok seviyor............. Bu tepkilerden hangisi Filiz’in duygu ve düflüncelerinin sayg›yla karfl›lanmad›¤›na örnek olarak gösterilebilir? A) Okulun ilan tahtas›na yazal›m...................... olay vb.......... ........................................... 1. D) Ne de k›ymetli kalemin varm›fl! 12.......................................................................... ........................................................................ “Baflkalar›n›n duygu ve düflüncelerine sayg› göstermeliyiz............... ‹nsanlar do¤al çevreyi korumak için yeterince duyarl› davranm›yorlar.................... 31 ................................................... .......... C) Üzülme........ D) Ayfle’nin babaannesinin ördü¤ü kazak daha güzel............................................................. ................................................. B) Ben de ona hediye olarak terlik alay›m... 2... “Filiz................ Çok üzülür çünkü kalemi do¤um gününde halas› arma¤an etmifltir................................... görevliler temizlik yaparken bulurlar...................

32 .

2. ÜN‹TE
GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM
KONULAR
• A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM
• KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z
• HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ?
• KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z
• KURTULUfiTAN KURULUfiA
KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM

Kavramlar
Aile
Akrabal›k
Bar›fl
Cumhuriyet
De¤er
De¤iflim ve süreklilik
Devlet
Dil
Din

Gelenek
Giyim
Güç
Kültür
Kültürel öge
Liderlik
Millî kültür
Savafl
Sanat
Vatan
Dayan›flma

HAZIRLIK ÇALIfiMALARI
1. Ailenizin tarihi ile ilgili bilgilere nas›l ulafl›rs›n›z? Aç›klay›n›z.
2. Çevrenizde tarihî ve kültürel de¤eri olan bir mimari eser, sanat
eseri, eflya veya nesneler var m›? Araflt›r›p özelliklerini k›saca
yaz›n›z.
3. Aile büyüklerinize çocukken hangi oyunlar› oynad›klar›n› sorunuz.
Oyunlar›n nas›l oynand›¤› ile ilgili bilgiler vermelerini isteyiniz.
4. Geleneksel k›yafetlerimizin günümüzdeki kullan›m› ile ilgili neler
söyleyebilirsiniz?
5. Çevrenizde Millî Mücadele s›ras›nda yaflananlar› büyüklerinizden
yard›m alarak araflt›r›n›z.
6. Millî Mücadele’nin kazan›lmas›nda Atatürk’ün rolünü araflt›r›n›z.
33

A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM
Aile büyüklerinizden hayat hikâyelerini dinlediniz
mi? Bu hikâyelerden neler ö¤rendiniz?

Aile
Akrabal›k

De¤er

Ben Asl› Çiftçi, 4. s›n›f ö¤rencisiyim. Ö¤retmenimiz sözlü tarih çal›flmas› ödevi verdi.
Ben de bu ödevi anneannemle yapma karar› ald›m. Bu kararda anneannemin bize
anlatt›¤› an›lar ve evindeki baz› eflyalar etkili oldu. Örne¤in; oyma ahflap kutuda özenle
saklad›¤› siyah beyaz nikâh foto¤raf›, ifllemeli bohçadaki cepken ve çinkan, babas›ndan
kendisine kalan köstekli saat gibi. Ona soraca¤›m sorular› haz›rlad›m ve telefonla arayarak
ödev hakk›nda bilgi verdim. Uygun olup olmad›¤›n› sordum. Beni bekledi¤ini söyleyince
ses kay›t cihaz›m› da yan›ma alarak anneannemin kap›s›n› çald›m. Çok güzel bir sohbet
ortam›nda sorular›m› sordum. Tüm konuflmalar› kaydettim. Bu kay›tlar›n tamam›n› yaz›l›
hâle getirdim. Önemli gördü¤üm yerlerin alt›n› çizdim. Sonunda kay›tlar› düzenleyerek
yazd›m.

Sözlü tarih yöntemi, temelini kiflilerin
anlat›mlar›n›n oluflturdu¤u bir yöntemdir.
Bu yöntem, hayat›, yaflanm›fl olaylar›
tarihin içine katar. Bir olay veya bir
dönemi yaflam›fl kiflilerle yap›lan
görüflmede, konuflmalar kay›t alt›na al›n›r.
Daha sonra edinilen bilgiler düzenlenir.
Sözlü tarih yöntemiyle yap›lan aile tarihi
yazma çal›flmas›nda ailedeki yafll› kiflilerin
hayat hikâyesinden ve anlat›m›ndan
hareketle toplumdaki;
1. Çocuk yetifltirme usulleri,
2. Göçlerin nasıl gerçekleflti¤i,
3. Göç edilen yerdeki yaflam,
4. Evlenme gelenekleri,
5. Ekonomik faaliyetler,
6. Aile ve akrabal›k iliflkileri,
7. De¤er ve zevklerin de¤iflimi
konular›yla ilgili bilgi edinilebilir.

SORULAR
1. Ad›n›z soyad›n›z?
2. K›saca kendinizi tan›t›r m›s›n›z?
3. Aileniz neden Makedonya’dan göç etmifl?
4.Aileniz bu soyad›n› neden alm›fl? Bir hikâyesi var m›?
5. Memleketinizdeki yaflam ile ilgili neler biliyorsunuz?
6. Eflinizle ne zaman ve nas›l evlendiniz?
7. Dü¤ününüzde nas›l bir k›yafet giydiniz?
8. Sizin için manevi de¤eri olan ve size geçmifli hat›rlatan
herhangi bir eflya var m›? Bu eflya ile ilgili neler anlatabilirsiniz?

www.sabanci.edu.tr (Düzenlenmifltir.)

34

35

2. ÜN‹TE

Anneannem Nezihe fiefkatli, 1938 y›l›nda Bursa’n›n ‹negöl ilçesinde do¤mufl. Y›llarca
dikifl atölyesi iflletmifl. Üçü k›z, biri erkek dört çocu¤u ve sekiz torunu var. K›zlar›n›n
üçünün de ö¤retmen olmas›ndan gurur duyuyor. O¤lu kendi iflini kurmufl.
Anneannemin ailesi 1936 y›l›n›n Aral›k ay›nda Makedonya’dan Türkiye’ye göç etmifller.
Annesinden dinledi¤ine göre göç için yola ç›kt›klar›nda kar bellerine kadarm›fl. Karlara
bata ç›ka Urapishta (Rapista) köyünden atlarla Gostivar’a, Gostivar’dan trenle ‹stanbul’a
varl›kl› bir akrabalar›n›n yan›na gelmifller. On gün sonra Ankara’ya göç etmifller. Göç
s›ras›nda anneannem henüz
do¤mam›fl. Babas›, at arabas›yla o zaman yap›lmakta olan
Ankara Gençlik Park› ve
Konservatuvar için malzeme
tafl›rm›fl. Bu konservatuvarda gençlere memleket türküleri ö¤retilecekmifl.
Balkanlarda yaflayan
Türklerin en büyük hayali
günün birinde ana vatan
Türkiye’ye göç etmekmifl.
Anneannemin babas› Türkiye’de asker olmay› çok istiyormufl. Bu iste¤i gerçek olmufl.
Anneannem torunlar› Emre (9), Elifnur (8) ve Yusuf (14) ile
birlikte görülüyor.
“Anneanneci¤im soyad›n›z
çok anlaml›. Aileniz neden bu soyad›n› seçmifl?” dedi¤imde “Ailemin soyad› ‘Güvenlio¤lu’. Benim flimdiki soyad›m olan ‘fiefkatli’ eflimin ailesinin soyad›d›r. ‘Yüre¤i sevgi ve
merhamet dolu.’ anlam›na gelmektedir. Babam ‘Güvenlio¤lu’ soyad›n› Türkiye’ye gelince
kendisi seçmifl. Babam için güvenilir insan olmak çok önemliymifl.” dedi.
Annesinin anlatt›¤›na göre anneannemin babas› ve annesi kalabal›k
Eskiden kol saati yerine cep
aileler içinde büyümüfller. Memleketsaati kullanıl›rm›fl. Cep saatinin
lerinde evler çok genifl ve bahçeli
zinciri yelek dü¤mesine takılır,
olurmufl. Her bahçeden bizim “ark”
saat de yele¤in cebine konurolarak bildi¤imiz, orada ise “brazda”
mufl.
olarak bilinen temiz su kanallar› geçerAnneannem, büyük babasınmifl.
dan kalan köstekli saati oturma
odasının duvarına asm›fl. Onun
Sizin evinizde manevi de¤eri olan
için bu saatin manevi de¤eri
hangi eflyalar var?
büyükmüfl.

Annesi anneannemin evin tek k›z› oldu¤unu ö¤renince istemeye cesaret edememifl. hâlâ gözümün önünde canlan›yor. oyalar yaparbelgeleyen siyah beyaz foto¤raf m›fl. k›na gecesi ve dü¤ün yapm›fllar. Genifl ipek flalvar. Makedonya’da tütün. Daha sonra niflan. çiçekler örnek al›narak yap›lan. kenarlar› i¤ne oyal› ipek örtü tak›lm›fl. Anneannem. Hayvanlar erkekler taraf›ndan bak›l›r. Pastanede çal›fl›rm›fl. Çinkan’› oluflturan parçalar› foto¤raf› Anneannem evde yapılan yemekli dü¤ünde inceleyerek söyleyiniz. k›na gecesinde geleneksel giysi “çinkan”› giymifl. ‹¤ne oyalar› ve alt›n dizilmifl bir iple saçlar› örülmüfl. meyve yetifltirilirmifl. Anneannem niflan bohças›n› gözleri uzaklara dalarak anlatt›. ‹¤ne oyal› ipek örtüler. Kalabal›k bir grup hâlinde onu istemeye ve söz almaya gelmifller.” dedi. O. s›rma cepken ve flalvardan olufluyormufl.Erkekler çiftçilik yapar. evin annesi de inekleri sa¤arm›fl. Anneannem ve dedem birbirlerini görmüfller. Arkadafl›n›n k›na gecesinde dedemin annesi kendisini çok be¤enmifl. kendi dikti¤i gelinli¤i giymifl. kad›nlar ise daha çok ev iflleriyle u¤rafl›rlarm›fl. Anneannemin çok samimi bir arkadafl› dedemin abisi ile niflanl›ym›fl. görüyorsunuz. sebze. Anneannemin annesi de “ Bu ifle ne dersin?” diye sormufl. Dedem ve ailesi Makedonya’dan 1956 y›l›nda Türkiye’ye göç etmifller. Günümüzdeki nikâhlarla bu nikâh töreni arasında hangi farklar var? Anneannem. Çinkan. Bu yüzden alt› dil bilirmifl. beyaz ipek gömlek. dedem Sami fiefkatli ile 25 Kas›m 1961 tarihinde evlenmifl. nemli gözlerini silerek. dedemle evlenmek istiyormufl ama babas›n›n bu ifle evet demesini beklemifl. Hanife Nezihe Güvenlio¤lu ile Sami fiefkatli’nin nikâh törenini nine çok güzel ifllemeler. daha do¤rusu nikâhlanm›fl. Macaristan’a çal›flmaya gidermifl. Annesi Tarih: 25 Kasım 1961 Hanife Han›m ev han›m›ym›fl. Çiftçilikten yeterli kazanç sa¤layamad›klar› için babas› Ramazan Bey k›fllar› Çekoslovakya’ya. 36 . bu¤day. Aile büyükleri anneannemin babas›n› ikna etmifller. Bafl›na. m›s›r. Nikâhtan befl hafta sonra dü¤ün yap›lm›fl. pililer oluflturacak flekilde Foto¤rafta Nezihe fiefkatli’nin k›na gecesinde giydi¤i çinkan› ye¤eninin üzerinde toplanarak kuflakla beline ba¤lanm›fl. Genç k›zlar ve gelinler bu tür iflleri yapmazlarm›fl. “k›vrak” dedikleri. Önce belediyede resmî nikâh k›ym›fllar. “Giysilerin hepsi çok güzeldi.

Efendibabas› misafiri çok severmifl. Genç k›zken pencereden. bu kalabal›ktan hiç s›k›lmam›fl. Evdeki yaflam› kendi dilinden dinlemeye ne dersiniz? “Efendibabam (eflimin babas›). Okudu¤unuz metinden hangi maddelerle ilgili bilgilere ulaflabilirsiniz? Örnekler veriniz. yine eflimin bekâr erkek kardefli toplam sekiz kifliydik. ÜN‹TE Baba oca¤›ndan ayr›lmak çok zor olmufl. Bafl›ndan afla¤› bu¤day saçm›fllar.Anneannem. Ev ifllerini evin genç k›zlar›. Yeni evine girerken eline yanan mum ve ekmek vermifller. kuru fasulye onun memleketinde de yayg›n olarak yap›l›rm›fl. Babas› ve erkek kardeflleri Veli. annesinden kalan ifllemeli cepkeni özenle sakl›yor. hikâyeler anlat›l›rm›fl. alt› ay boyunca akrabalar›. Ders kitab›n›n 34. Bugün de bu yemekleri anneannem ayn› lezzette yapar. ayr› eve ç›kt›k. ölüm. Zeynel ve Necati çok a¤lam›fllar. Uzun k›fl geceleri evlerde toplan›lırm›fl. han›mannem (eflimin annesi). fincan oyunlar› gibi oyunlar oynan›r. flekerpare. baklava. için ziyaretler yap›l›rm›fl. eflimin erkek kardefli. sayfas›ndaki sözlü tarih bilgi kutusunda yer alan maddeleri tekrar gözden geçiriniz. Gelin yeme¤ine “ pirviçe” derlermifl. Bir süre sonra bekâr erkek kardefl evlenince say› dokuza ç›kt›. flenliklidir diye. Çal›flma Kitab› 37 26 27 2. Ev iflleri çok zaman almas›na ra¤men konu komflu ziyaretine de ay›racak zaman kal›rm›fl. masallar.” . Gelin befl. gelinleri yaparm›fl. sünnet vb. Arnavut böre¤i. Sizin evde de özenle saklanan aile yadigâr› hangi eflyalar var? Do¤um. Anneannem memleketinde çok yaygın olarak yapılan ve sevilen “büryan” yeme¤ini bizim için yaptı. O. Anneannemin yeni evi çok kalabal›km›fl. Yemekli. Üçüncü çocu¤umun do¤umuna yak›n. Soban›n üzerinde piflirilen kestane ve bal kaba¤› misafirlere gül flerbeti eflli¤inde ikram edilirmifl. Dü¤ünden birkaç gün sonra ailesi onu yeme¤e davet etmifl. Elinde çok ekmek olanlara imrenirmifl. sokaktan geçenlere bakarm›fl. onlar›n evleri kalabal›kt›r. komflular› taraf›ndan yeme¤e davet edilirmifl. kardeflinin han›m› ve bir k›z›. Büryan. Ayn› flehirde yaflayan akrabalar. hastal›k. Demek ki evin nüfusu on bire kadar ç›km›fl. Yüzük. dü¤ün. arkadafllar ve dostlar bile misafirli¤e yat›l› olarak gelirlermifl. yat›l› çok misafirleri olurmufl.

Millî bayramlar birlik ve beraberlik duygumuzu güçlendirir. mimari eserler. Yukar›daki foto¤rafta millî kültürümüze ait hangi ögeleri görüyorsunuz? Bir k›na yakma gelene¤inde neler yap›l›yor olabilir? 38 . keyifli sohbetlere hofl bir vesile. 01. Gelenek De¤er Din Dil Kültür Kültürel öge Giyim Millî kültür Sanat Bir toplumun geçmiflten günümüze aktard›¤› ortak de¤erlere kültür denir. dil. lokum. Yemek sonrası hiçbir tat onun yerini doldurmaz. edebiyat ürünleri. fleker. O. halk oyunlar›.. Dü¤ünden bir gün önce k›z evinde geline ve damada k›na yak›l›r. Peki millî kültür nedir? Yukar›daki bilgi kutusunu okuyarak ö¤renelim. Bayramlar dinî ve millî de¤erlerimizdendir. Gelenekler. Kültür toplumlara özgüdür. Dinî bayramlarda ziyaretler yapılır.. Ramazan Bingöl.08. Türk kahvesi gibi ikramlarda bulunulur? Bayramlarda büyükleri ziyaret etmek de misafirlere çeflitli ikramlarda bulunmak da millî kültürümüzün bir parças›. Kültür çeflitli ögelerden oluflur. soluklanmak için bir mola.KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z Evinizde millî kültürümüzü yans›tan hangi nesneler var? Afla¤›daki foto¤rafta Tuana ve Ahmet’in bayraml›k k›yafetlerini giyip dedelerini ziyaret ettiklerini görüyorsunuz. Dünyaya arma¤anımız olan. Millî bayramlar da çoflkuyla kutladı¤ımız günlerdir. ev eflyalar›.. Türk kahvemizdir. Onlar da çocuklara mendil.. yemekler millî kültür ögelerindendir. Akrabal›k ve dostluk ba¤lar› bayramlar sayesinde güçlenir. O.2007 tarihli bir köfle yaz›s›ndan (Düzenlenmifltir. giyim kuflam. Bayramlarda büyüklerin elleri öpülür. Darg›nlar bar›fl›r. bir ögesidir. Bir toplumda görülen kültürel öge aynı flekilde baflka bir toplumda görülmeyebilir.) Geline k›na yakmak ülkemizin her köflesinde yaflat›lan bir gelenektir. din. sıcak bir içecekten ziyade örf ve âdetlerimiz içine yerleflen bir kültürdür. Bayramlarda neden büyükler ziyaret edilir? Bu ziyaretlerde niçin fleker. asırlard›r vazgeçemedi¤imiz alıflkanlı¤ımız. yeme¤in lezzeti üzerine nefis bir tat. bazen de para verirler. Geleneksel Türk kültürünün en güzel ve en özel alıflkanlıklarından biridir.

Gözleme ço¤umuzun bildi¤i geleneksel bir lezzettir. Kad›n ve erkek çevrelerinin ifllemeleri ve desenleri farkl› olurmufl. Bir baflka millî kültür ögemiz de ebru sanat›d›r. Bu sanata “ebru sanat›” ad› verilir. Genifl ve düz bir kap içindeki suya. Su üzerine istenilen büyüklükte genellikle kaba uygun k⤛t yerlefltirilir. Kitap kapaklar›n› ve tablo olarak duvarlar› süsler. desenler de¤iflik renklerle hayat bulur. Suyun üzerine özel boyalar damlat›l›r ve dikkatle da¤›t›l›r. 39 Çal›flma Kitab› 28 .2. Böylece boyalar›n su yüzeyinde meydana getirdi¤i flekiller k⤛da geçirilmifl olur. ÜN‹TE Gördü¤ünüz “çevre”ler eskiden mendil olarak kullanılırmıfl. koyulaflt›r›c› madde kat›l›r. ‹nce bir el iflçili¤i ile ifllenen örneklerdendir. Edirne ilimizdeki Selimiye Camii’nin iç Çinicilik geçmifli yüzy›llar öncesine dayanan el süslemeleri millî kültürümüzü yans›tan güzel sanatlar›m›zdand›r. Ebru bir süsleme sanat›d›r.

akrabalarını ve yakın dostlarını ziyaret eder. Anadolu’da asker adayının yolcu edilmesi bir gelenektir. Dinlenir. Koluna k›rm›z› kurdele ba¤lanan genç ertesi günün akflamüstü. askere gitmeden on. asker oca¤ın› bir e¤itim yuvası olarak görür. Gencin askere gitmesine birkaç gün kala eline kına yakılır. “yay›k” olarak adland›r›lan kab›n içinde yap›l›rm›fl. Erman Artun www. Günümüzde yay›k ayran› haz›rlamak için yay›¤›n içine yo¤urt konur ve yay›k sallan›r.) Ankara’n›n K›z›lcahamam ilçesinde yapılan bir asker kınası töreni. . Türklerin dünyaya arma¤an etti¤i ayran.cu. Gencin ailesi de kurban keserek etinden yapılan yemekleri misafirlere ikram eder. Çevrenizdeki askere u¤urlama etkinliklerinde neler yap›l›yor? 40 Deri cüzdanlar›n olmad›¤› ve madenî paralar›n kullan›ld›¤› dönemlerde atalar›m›z nak›fll› torbalar› “para kesesi” olarak kullan›rlarm›fl.tr (Düzenlenmifltir. askerlik ça¤›ndaki genç. yakın dostlar ve köyün gençleri e¤lenir. Bu yöntemle hem tereya¤› hem de ayran elde edilmifl olur. eskiden yukar›da gördü¤ünüz. e¤lenir. Köylerde. gelin arabas› gibi süslenen arabaya bindirilir.edu. gezer.Türkler askerli¤i kutsal bir görev sayar. Kınada davul zurna eflli¤inde akrabalar. Yak›nlar›yla vedalaflırken gencin cebine para veya mendil konur. on befl gün önce bütün ifllerden el çeker.

Yukar›daki sözlerden de anlafl›laca¤› gibi Atatürk. • Atatürk millî kültürümüze ait eserlerin korunmas› ve yeni kuflaklara aktar›lmas› için birçok müzenin kurulmas›n› sa¤lam›flt›r. Millî kültürümüzü. • Atatürk. Yandaki konuflma balonlar›nda geçen konuflmalar› okuyal›m. Birlikte yürüyelim mi? Gölge oyunu geleneksel seyirlik oyunların içinde önemli bir yere sahiptir. Hangi berbere gidelim? Hacivat Karagöz Konya denilince Türk kültürünü tüm dünyaya tan›tan ünlü düflünür. s. bilim ve kültürünün geliflmesi için Harf ‹nk›lab› yapm›flt›r. ça¤dafl uygarl›k düzeyinin üstüne ç›karaca¤›z. • Atatürk her yafltan insan›n okuma yazma ö¤renmesi için okuma yazma seferberli¤i bafllatm›flt›r. Her y›l 17 Aral›k tarihinde yap›lan Mevlana’y› anma törenlerini ve sema gösterilerini izlemek için yurt içinden ve d›fl›ndan çok say›da insan Konya’y› ziyaret eder. 246-247. 1932 y›l›nda Türk Dil Kurumu kurulmufltur. Karagöz hep Hacivat’› yanl›fl anlar. O. Millî kültürümüzün gelecek nesillere aktar›lmas› neden önemlidir? Millî kültürümüzü korumak ve gelifltirmek için sizlere düflen görevler nelerdir? Çal›flma 41 Kitab› 29 2. Karagöz ve Hacivat oyunlar› taklide ve at›flmaya dayan›r. • Atatürk’ün direktifleriyle 1931 y›l›nda Türk Tarih Kurumu. Utkan Kocatürk. Bu çal›flmalardan baz›lar› afla¤›da verilmifltir: • Atatürk Türk dilinin. sevgi insan› Mevlana akla gelir.Birlikte yün mü yiyelim? Ne yün yemesi can›m. uygulamalar› ve direktifleriyle millî kültürümüzü ça¤dafl uygarl›k düzeyinin üstüne ç›karmay› hedeflemiflti. Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür. Bunlardan biri de Ankara’daki Etnografya Müzesidir. kültürel zenginli¤imizi art›rmak için folklor araflt›rmalar›yla ilgilenmek üzere enstitüler açm›flt›r. millî kültürün korunmas› ve gelifltirilmesine büyük önem veriyordu. Bu amaçla birçok alanda bizzat kendisi çal›flmalar yapm›fl ya da direktifleriyle çal›flmalar yap›lmas›na öncülük etmifltir. Beraber gidelim. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. . Gölge oyunu denilince akla Karagöz ve Hacivat gelir. ÜN‹TE U¤urlar olsun Karagöz’üm. Dükkân›ma gidiyorum.

saklambaç. Bu oyunlar günümüzde oldu¤u gibi geçmiflte de büyük bir keyifle oynanm›flt›r. Orta yere çizilen çizginin iki tarafında yer alan gruplar birbirlerini kendi taraflar›na çekmeye çalıflırlar. ben satar›m. Ustam öldü. Ebe. yadigâr olsun. altın bilezik mi?” diye sorulur. ‹ki çocuk yüz yüze durur ve el ele tutuflup ellerini havaya kaldırır. Grup oyunları oynamak tek baflına oynamaktan daha keyiflidir. Bir de mendile ihtiyaç vard›r. Yukar›daki oyunlar› siz de oynuyor musunuz? Oynuyorsan›z sizin oynad›¤›n›z oyunlarla yukar›da anlat›lan oyunlar aras›ndaki benzerlik ve farkl›l›klar nelerdir? 42 . Bir kafl›k ayran. bulaca¤›na. bal satar›m. Aç kapıyı bezirgânbaflı. ne verirsin? Oyun en az on kifliyle oynanır. Eskisi kadar yaygın olmasa da çocuklar okul bahçelerinde.HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? Arkadafllar›n›zla hangi oyunlar› oynuyorsunuz? Bu oyunlardan hangisini oynarken daha çok keyif al›yorsunuz? Günümüzde e¤lence araçlarının de¤iflmesi ve iletiflim araçlarının geliflmesi çocuk oyunlarını fazlas›yla etkilemektedir. Bir daire oluflturan çocuklar el ç›rparak yukar›daki tekerlemeyi söylerler. Ya¤ satar›m. Gönüllü varsa ebe olur. Ustam ölmüfl. bal satar›m. Verdi¤i cevaba göre çocuk soruyu soranlardan birinin arkasına geçer. Bu ifllem tüm çocuklar iki gruba ayrılıncaya kadar sürer. OyunArkamdaki yadigâr olsun. bezirgânbaflı çocuklar›n hep birlikte oynad›klar› oyunlardand›r. Bu oyun en az befl kifli ile oynan›r. mahallelerde hâlâ oyunlar oynamaktadır. Arkas›na mendil b›rak›lan kifli ebeyi yakalamaya çal›fl›r. Yar›n sabah bayram. Alaca¤›na. Tek sıra hâlinde dizilmifl di¤er çocuklar görselin üstündeki tekerlemeyi söyleyerek iki çocu¤un aras›ndan geçerler. Bal Satar›m Ya¤ satar›m. dairenin etraf›nda tempoya ayak uydurarak dolafl›r. Ebe ise kendini yakalamaya çal›flan kiflinin yerine geçmek için koflar. çelik çomak. ben satar›m. Ustam›n kürkü sar›d›r. Satsam 15 lirad›r. Sonra her iki gruptaki çocuklar birbirlerinin belinden sıkıca tutarlar. cular. Birine “altın saat” di¤erine “altın bilezik” adın› verirler. aralarından iki kifli seçerler. Bu arada birinin arkas›na gizlice mendili b›rak›p kaçmaya bafllar. Zam-bak zum-bak Dön arkana iyi bak. bezirgânbaflı. Gelin bu oyunlardan baz›lar›n› birlikte tan›yal›m. Ya¤ Satar›m. Örne¤in. birdirbir. S›ran›n sonundaki çocuk geçerken kula¤ına “Altın saat mi istersin. Yoksa kurayla ebe belirlenir. Çizgiyi geçen grup oyunu kaybeder. Aç Kap›y› Bezirgânbaflı Kapı hakkın ne verirsin.

Bakal›m bizim oyunda ilk say›y› kim alacak? Ata Sporumuz Ya¤l› Gürefl Geleneksel bir Türk sporu olan ya¤l› güreflte. Her y›l haziran ay›nda Edirne Sarayiçi’nde tarihî “K›rkp›nar Ya¤l› Güreflleri” yap›l›r. fiimdi biz de bu miras› yaflat›yoruz. Kars ve Bayburt’ta da köy dü¤ünlerinin ve bayramlar›n vazgeçilmez oyunlar›ndand›r. Cirit. Ya¤ nedeniyle güreflçilerin birbirlerini tutmalar› zor oldu¤undan bu spor ustal›k gerektirir. Erler ç›kt› meydana! Biri birinden merdane! Biri ak biri kara! Mevla’m her birine kuvvet vere! Pehlivanlar peflrev çekiyorlar. atl› iki tak›mla. Günümüzde ya¤l› gürefl. 35 dakikal›k iki devre hâlinde. Yaflad›¤›n›z çevrede geçmiflte de yayg›n olarak oynanan hangi oyunlar vard›r? 43 Çal›flma Kitab› 30 31 2.Atalar›m›z cirit oyununu yüzy›llarca oynam›fllar. Ciridi isabet ettiren say›y› al›r. Pehlivanlar yani güreflçiler kilolar›na göre de¤il ustal›klar›na göre gruplara ayr›l›rlar. Bu oyun sadece memleketim Erzurum’da de¤il Sö¤üt. ÜN‹TE Cirit Oyunu . festivallerin en önemli e¤lencelerindendir. toplam 70 dakika oynan›r. Oyun s›ras›nda meydanda toplanan halk› coflturmak ve heyecan› art›rmak için davul zurna çal›n›r. Güreflçiler gürefle bafllarken peflrev çekerek gürefle ahenk katarlar. Cazg›rlar çeflitli maniler söyleyerek güreflçilere cesaret verirken izleyicileri de cofltururlar. oyuncular vücutlar›na ya¤ sürerek güreflirler.

Örne¤in. Kültür ögelerimiz. Afyon’un Bayat ilçesinde dokunan bir Bayat kilimi 44 . Çoraplar delikanl›y› so¤uktan koruyor. heybe de omzundayd›. Heybe de çoraplar da hâlâ varl›klar›n› sürdürüyorlar. heybenin içine yiyecek ve içecek konuyordu. De¤iflim ve süreklilik Günlük hayatta de¤iflimin ve geliflimin olmas› kaç›n›lmazd›r.KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z Evinizdeki eflyalardan geçmiflte ve günümüzde farkl› amaçla kullan›lanlara örnek veriniz. soldaki görselde. Yer sofras›nda yemek yeme gelene¤i ise ülkemizin baz› yörelerinde hâlâ varl›¤›n› sürdürmektedir. Bu faktörler kültür ögelerimizi de etkilemektedir. kullan›m amaçlar› de¤iflse de varl›klar›n› sürdürmektedir. Heybe ve çoraplar›n üzerindeki desenlere ise bir kaza¤›n üzerinde rastlayabilirsiniz. Yandaki kilimde yer alan desen ve motifleri baflka nerelerde görebilirsiniz? Örnek veriniz. Sa¤daki görselde ise yer sofras›n›n üzerinde bak›r kaplar görüyorsunuz. Önceleri evlerimizin vazgeçilmez bir eflyas› olan kilimler günümüzde daha çok ev ve ifl yeri dekorasyonunda kullan›lmaktad›r. odalar›n duvarlar›n› süsleyerek. Bu durum insanlar›n büyük ço¤unlu¤unun kentlerde yaflamas›ndan ve teknolojik geliflmelerden kaynaklanmaktad›r. Bu kaplar günümüzde daha çok dekoratif amaçl› kullan›lmaktad›r. Hatta heybe örnek al›narak yap›lm›fl bir çantay› bir genç k›z›n omzunda görebilirsiniz. Bir zamanlar çorap bir delikanl›n›n aya¤›nda. duvara bir çift yün çorap ve bir heybe as›lm›fl oldu¤unu görüyorsunuz.

Çal›flma Kitab› 32 33 45 Evinizde flu anda kulland›¤›n›z bir kültürel öge gelecekte hangi amaçlarla kullan›labilir? Düflüncelerinizi aç›klay›n›z. sehpa örtüleri yap›lan alaca kumafllardan art›k elbise hatta gelinlik bile yap›l›yor. Genifl bir ailenin yaflayabilece¤i bu ev Kütahya’da bulunmaktad›r. yast›k. Ancak bu giysiyi varl›kl› ailelerin k›zlar› ve gelinleri giyermifl.Yukar›daki görselde görülen tarihî ev. Günümüzde bu nak›fl ve ifllemelere sehpa örtüsü. cüzdan. 2. Sizce böyle bir evin eflyalar› nas›l olabilir? Alaca dokumac›l›¤› Burdur’un en eski el sanatlar›ndand›r. . K›na gecelerinin ve özel günlerin vazgeçilmez giysisi olan bindall› eskiden günlük yaflamda giyilirmifl. zaman›n›n mimari özelliklerini yans›tacak flekilde ve o dönemin aile yap›s›na göre yap›lm›fl bir evdir. Bugün bizim kulland›¤›m›z birçok eflya. geliflerek yaflamaktad›r. Ancak bu eflyalar. masa. Bindall›n›n üzerinde kültür ögelerimizi yans›tan nak›fl ve ifllemeler vard›r. seccade. ÜN‹TE Yandaki görselde Marafl ifli bir bindall› görüyorsunuz. kuflaktan kufla¤a varl›klar›n› sürdürecektir. çanta gibi eflyalar›n üzerinde rastlayabilirsiniz. gelecekte de belki farkl› amaçlarla kullan›lacakt›r. Yatak. Örneklerde de gördü¤ünüz gibi millî kültür ögeleri zaman içinde de¤iflerek.

Bu baflar› onun askerlik yetene¤inin ilk kan›t›d›r. Atatürk ve Kurtulufl Savaflı Müzesini de gezerler. o dönemdeki ismiyle Trablusgarp Osmanl› topra¤›d›r. Bu olay Mustafa Kemal’e. 1905’te kurmay yüzbaflı olarak orduya katıldı. Ankara Melike Ankara’ya. flu madalyay› fiam’da göstermifl oldu¤u üstün hizmetlerden dolay› 1906 y›l›nda alm›fl. Bak. Melike: Bu madalyalar Atatürk’e neden verilmifl? Gülay Han›m: Göstermifl oldu¤u üstün hizmetlerden dolay› verilmifl. iyi yetiflmifl ö¤retmenlerden e¤itim aldı. Selanik Askerî Rüfltiyesi. Mustafa Kemal daha ö¤rencilik yıllarında ülke sorunlarıyla ilgilenmeye baflladı. Manastır Askerî ‹dadisi. Dönemin en iyi okullarında. Mustafa Kemal asker olmayı çok istiyordu. Atatürk’ün anne ve babasına ait foto¤rafların önüne gelirler. Hafta sonu birlikte An›tkabir’e giderler. Aralarında flu konuflmalar geçer: Gülay Han›m: Melikeci¤im. Bu nedenle askerî rüfltiye sınavlarına girdi ve kazandı. Annesi Zübeyde Hanım ve babası Ali Rıza Efendi Mustafa Kemal’in e¤itimine büyük önem veriyorlardı. Gönüllü olarak Trablusgarp’a gider. yurduna ve milletine hizmet etmek için yeni bir olanak sa¤lar. 46 Çal›flma Kitab› 34 . y›l 1911. emekli ö¤retmen olan teyzesi Gülay Han›m’› ziyarete gelir. Okul ça¤ına gelince önce mahalle mektebine baflladı. O daha çocuk yafllarda zekâsıyla herkesin dikkatini çekiyordu.KURTULUfiTAN KURULUfiA Millî Mücadele ifadesinden ne anl›yorsunuz? Liderlik Bar›fl Cumhuriyet Dayan›flma Devlet Vatan Güç Savafl An›tkabir. Bugünkü Libya Devleti. bildi¤in gibi Millî Mücadele’mizin lideri Atatürk o yıllarda Osmanlı topra¤ı olan Selanik’te. Yerli halktan oluflturdu¤u orduyla Derne ve Tobruk’ta ‹talyanlar› durdurmay› baflar›r. daha sonra buradan alınarak modern bir okul olan fiemsi Efendi Mektebine verildi. Bu müzenin giriflinde Atatürk’ün özel eflyaları sergilenmektedir. Aynı bölümde sergilenen madalyalar Melike’nin dikkatini çeker. Mustafa Kemal’in ilk görev yeri fiam’dayd›. ‹talyanlar Trablusgarp’› iflgal ederler. Melikeci¤im. ‹stanbul Harp Okulu ve ‹stanbul Harp Akademisini bitirdi. Bir y›l bu cephede savafl›r. 1881’de do¤du.

Mustafa Kemal’e ait madalya ve niflanlardan baz›lar› (Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi) Melike. Trablusgarp Savafl›’n›n sonucu ne oldu? Gülay Han›m: Trablusgarp’taki direnifl karfl›s›nda baflar›l› olamayan ‹talya Osmanl› Devleti’ni bask› alt›na almak için Oniki Ada ve Çanakkale Bo¤az›’na sald›rd›. Melike: Peki teyze. Savafl sahnelerinin bulundu¤u bu bölüm Melike’nin çok ilgisini çekmiflti. 47 . bir taraftan Atatürk’e hediye edilen özel eflyalar› incelerken bir taraftan da teyzesine sorular sormaya devam eder. Bu durum. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesini gezmeye devam eden Melike ve teyzesi. Bu görevi s›ras›nda bölgeyi yak›ndan tan›d›.2. ÜN‹TE Mustafa Kemal Trablusgarp’ta. müzenin ikinci bölümüne geçtiler. Mustafa Kemal Çanakkale Bo¤az›’n› savunmakla görevli Bolay›r Kolordusunda görevlendirildi. Trablusgarp ve Bingazi ‹talyanlara b›rak›ld›. Bu s›rada Balkan Savafllar›n›n bafllamas› üzerine Osmanl› Devleti ‹talya ile Ufli Antlaflmas›’n› imzalayarak Trablusgarp Cephesi’ni kapatt›. gelecekte Çanakkale Savafllar›nda kendisine büyük yararlar sa¤lad›.

‹stanbul’u iflgal ederek Osmanl› Devleti’ni savafl d›fl› b›rakm›fl olacaklard›. bak buras› da Çanakkale Savafllar›n›n canland›r›ld›¤› bölüm. ‹tilaf güçleri 25 Nisan 1915 sabah› Mustafa Kemal’in öngördü¤ü noktadan sald›r›ya geçtiler. 1915 y›l›nda ‹ngiltere ve Fransa deniz yoluyla Çanakkale Bo¤az›’n› geçerek ‹stanbul’u ele geçirmek için sald›r›ya geçtiler. Mustafa Kemal. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Melike: Çanakkale’de neler yafland› teyze? Gülay Han›m: Avrupa’daki büyük devletler birbirine düflman iki gruba ayr›lm›fllard›. Fransa ve Rusya’dan oluflan ‹tilaf Devletlerine karfl› savafla girdi. Anafartalar Savafl›’nda düflman›n att›¤› bir bombadan s›çrayan flarapnel parças› Mustafa Kemal’in gö¤süne isabet etti. Çanakkale’de savaflan kahraman askerlerimizin çok az› evlerine geri dönebilmifltir. Türk askerinin bu kadar cesur ve kararl› olmas›n›n sebebi sizce ne olabilir? 48 . Melike: Neden ‹stanbul’u ele geçirmek istediler? Gülay Han›m: Çünkü ‹stanbul. Verdi¤i flu tarihî emir Çanakkale Savaflların›n kaderini belirledi: “Size ben taarruz emretmiyorum. Denizlerde baflar›l› olamayan ‹ngilizler ve Fransızlar amaçlar›na ulaflmak için karadan sald›r›ya geçtiler. Ancak cebinde bulunan saate çarpt›¤›ndan Mustafa Kemal yara almad› ve yan›ndakileri telaflland›rmadan savafla devam etti. fiehit düflenlerin yeri hemen dolduruluyordu. Siperler aras› uzakl›k sekiz-on metre kadard›. Melikeci¤im. 1914 y›l›n›n Temmuz ay›nda bu iki grup aras›nda Birinci Dünya Savafl› bafllad›. Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimize baflka kuvvetler ve komutanlar gelebilir. Bu hatt›n güçlendirilmesine çal›flt›. Hatta o y›llarda baz› liselerimiz. Ar›burnu. Osmanl› Devleti ise Almanya ile Avusturya-Macaristan ‹mparatorlu¤u’nun yan›nda ‹ngiltere. Türk siperlerinden hiçbir asker ayr›lm›yordu. Conkbay›r› ve Anafartalar’da ‹tilaf güçlerine karfl› büyük baflar›lar elde etti. amaçlar›na ulaflabildiler mi teyze? Gülay Han›m: 18 Mart 1915’te Çanakkale’den geçip ‹stanbul’u almak isteyen ‹tilaf donanmalar› Türklerin direnifli karfl›s›nda geri çekildi. ö¤rencileri gönüllü olarak Çanakkale Cephesi’ne gitti¤i için mezun verememifltir. Mustafa Kemal ‹tilaf Devletlerinin Conkbay›r› hatt›n› aflarak ilerleyece¤ini tahmin ediyordu.” Böylece tarihin en büyük siper savafl› bafllam›flt›. Melike: Peki. ölmeyi emrediyorum. Osmanl› Devleti’nin baflkentiydi.Bir Destand›r Çanakkale Gülay Han›m: Melike.

Türk milletinin cesareti ve azmi sayesinde düflman›n geri çekilmesi sa¤land›. “Çanakkale içinde aynal› çarfl›.” Çanakkale’de düflmana karfl› vatan›n› canla baflla savunan binlerce Türk askerinden biri de Yahya Çavufl’tur. Son Kale. 11 ve 10. s›n›flar›nda talebe bulunmad›¤›ndan s›n›flar 9. Çanakkale Savafl›’n›n sonucu ne oldu? Gülay Han›m: ‹tilaf Devletleri Çanakkale’yi geçme amac›na ulaflamad›. Çanakkale. s›n›fla bafll›yor.109. I. Ezineli Yahya Çavufl Yahya Çavufl. Mustafa Kemal’in üstün komutanl›k yetene¤i. Çanakkale 49 35 . Canlar›n› vatanımız için feda etmifl bu gençlere ne söylemek istersiniz? Melike: Peki teyze..” Bal›kesir Lisesi ö¤retmen ve ö¤rencileri Ertu¤rul Efekan. Dünya Savafl› münasebetiyle mektebin 12. s. Destankale. 25 Nisan 1915 günü Gelibolu Yar›madas›’ndan Ertu¤rul Koyu’na ç›karma yapan 3000 kiflilik ‹ngiliz kuvvetlerine karfl› savaflm›flt›r. Komutas›nda bulunan 67 askeriyle ‹ngilizlerin uzun süre sahile ç›karma yapmalar›n› engellemifltir. Çal›flma Kitab› Yahya Çavufl Anıtı. Ana ben gidiyom düflmana karfl›.. Melike ile teyzesi müze gezilerine devam ederken arka fonda bu büyük savafl› anlatan o meflhur türkü çal›yordu. ‹ngilizler karfl›lar›nda büyük bir tümen oldu¤unu sanm›fllard›r. ÜN‹TE Bal›kesir Lisesinin 1916-1917 kay›tlar›nda flöyle bir ibare bulunmaktad›r: “Bu ders y›l›. fiehitkale.2.

‹flgaller Bafll›yor Melike: Peki teyzeci¤im. ‹talyanlar Antalya ve Konya’y› iflgal ettiler. Melike: Peki. Marafl’ta Sütçü ‹mam öncülü¤ünde Frans›zlara karfl› kahramanca bir mücadele verildi. ‹çinde bulundu¤umuz grup savafl› kaybetti. Bu söz onun düflman› yurttan atma kararl›l›¤›n›n bir göstergesiydi. ‹ngilizler Musul’u. Merzifon ve Batum’a asker ç›kard›lar. Frans›zlar Adana. Kuvayımilliye birlikleri kuruldu. Bulgaristan. Örne¤in ‹zmir’de Hasan Tahsin Yunanl›lara ilk kurflunu att›. Ordu Müfettifli olarak Samsun’da inceleme yapmak üzere görevlendirildi. ülkenin içinde bulundu¤u zor duruma çareler ar›yordu. Afyon.) iflgale bafllad›lar. Samsun. silahlar›na el Gazete haberi. Marafl ve Urfa’y›. konuldu. Anadolu’ya geçecek ve Millî Mücadele’yi bafllatacakt›. bu s›rada Mustafa Kemal Pafla nerede bulunuyordu? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla 13 Kas›m 1918 tarihinde ‹stanbul’a geldi. Antep’te fiahin Bey. Bu anlaflmaya göre Türk ordusunun büyük bölümü da¤›t›ld›. ‹stanbul’da kald›¤› alt› ay süresince arkadafllar›yla toplant›lar yap›yor. 16 May›s 1919. Yan›nda bulunan yaverine dönerek “Geldikleri gibi giderler. ‹stanbul düflman kuvvetlerinin denetimi alt›nda oldu¤undan burada pek fazla bir fley yap›lamazd›. bölgesel direnifl hareketleri bafllad›.” dedi. 19 May›s 1919’da Samsun’a (Düzenlenmifltir. Bekledi¤i f›rsat do¤du ve 9. Osmanl› Devleti de 30 Ekim 1918 tarihinde çok a¤›r flartlar tafl›yan Mondros Ateflkes Anlaflmas›’n› imzalamak zorunda kald›. Amac› millî egemenli¤e dayanan kay›ts›z ve flarts›z tam ba¤›ms›z bir Türk devleti kurmakt›. geldi. Türk halk› iflgallere karfl› direnifle geçti. Hemen ard›ndan düflmanlar vatan›m›z› (Düzenlenmifltir. o y›llarda yurdumuzun nereleri iflgal edildi? Gülay Han›m: 13 Kas›m 1918’de ‹tilaf Devletlerine ait donanma ‹stanbul Liman›’na girdi. Eskiflehir. Mustafa Kemal Pafla’n›n olumsuz koflullara ra¤men umutsuzlu¤a düflmemesinin sebebi sizce ne olabilir? 50 . Frans›zlar 12 fiubat 1920’de Marafl’›. 19 May›s 1919 ‹stanbul’dan yola ç›kt›.). Ayr›ca ‹ngilizler ‹zmit. Mondros Ateflkes Anlaflmas›’na göre Türk ordusunun da¤›t›lmas›n›n ve silahlar›na el konulmas›n›n amac› sizce ne olabilir? Melike: Teyze. Yunanl›lar ‹zmir ve çevresini iflgal ettiler. Ancak vatan›n tamam›n›n kurtuluflu için bölgesel direnifl hareketleri yeterli de¤ildi. Antep. 11 Nisan 1920’de Urfa’y› terk etmek zorunda kald›lar. 16 May›s 1919 günü bir grup arkadafl›yla birlikte Band›rma Vapuru ile Gazete haberi.Vatan›m›z›n iflgale u¤rayan di¤er bölgelerinde de benzer mücadeleler yafland›. Sonunda karar›n› verdi. insan ve malzeme yetersizli¤i nedeniyle zor durumda kald›k. ‹tilaf donanmas›yla karfl›laflt›. Birinci Dünya Savafl›’n›n sonucunda ne oldu? Gülay Han›m: Savafl›n uzamas›. Herkes umutsuzdu ama o her fleyin sona erdi¤ine inanm›yordu. Türk halk›n›n millî birlik ve beraberlik içinde hep birlikte mücadele vermesi gerekiyordu. Almanya ve Avusturya-Macaristan ‹mparatorlu¤u ateflkes isteyerek savafltan çekildiler.

30 May›s 1919. 54. Mustafa Kemal Pafla 3 Temmuz 1919 günü Erzurum’a geldi. iflgalleri protesto için Gazete haberi. millî birlik ve beraberli¤i sa¤lamak gerekiyordu. geçimimiz çok rahatt›. Geldim ki göreyim bu adamlar kimin mal›n› kime veriyorlar. 53. Öncelikle millî bilinci uyand›rmak. Amasya Genelgesi’nde (22 Haziran 1919) ülkenin içinde bulundu¤u durumdan ve neler yapılabilece¤inden söz edildi. Bu sözler.) mitingler düzenlemeleri istendi. Faruk Çil. Son günlerde iflittim ki ‹stanbul’dakiler Erzurum’u Ermenilere vereceklermifl. Bu amaçla Havza ve Amasya’da genelgeler yay›mlad›. Atatürk ve An›lar›. 27 Aral›k 1919’da Mustafa Kemal çal›flma arkadafllar›yla Ankara’ya geldi ve Millî Mücadele’yi buradan yönetti. ÜN‹TE Kurtulufl Savafl› Bafll›yor Melike: Mustafa Kemal Pafla Samsun’a geldikten sonra neler yapt›? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla.Mustafa Kemal. Il›ca önlerinde Erzurumlular taraf›ndan coflkulu flekilde karfl›land›¤› s›rada Çukurova’dan Erzurum’a dönen Mevlüt A¤a ile Erzurum Kongresi’nin yap›ld›¤› bina karfl›laflt›. Aralar›nda flu konuflma geçti: . ‹llerdeki asker ve sivil idarecilere gizlice gönderilen Havza Genelgesi’nde (28 May›s 1919) onlardan halk› iflgaller konusunda bilgilendirmeleri. Mevlüt A¤a’ya sorar: – Çukurova gibi verimli bir memleketten niye döndün? Yoksa geçinemedin mi? Mevlüt A¤a derhâl cevap verir: – Hay›r Pafla’m. milletle beraber millet için çal›flmak üzere Erzurum’a gelen Mustafa Kemal Pafla’y› çok duyguland›rm›fl.) Melike: Bu olaydan sonra ne oldu? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla 23 Temmuz-7 A¤ustos 1919 tarihleri aras›nda bir okul binas›nda toplanan Erzurum Kongresi’ne kat›ld›. gözlerini yaflartm›flt›r. Bu kongrelerde Mustafa Kemal’in baflkanl›¤›nda yurdun kurtuluflu için ortak kararlar al›nd›. s. Daha sonra Pafla etraf›ndakilere döner ve “Bu milletle neler yap›lmaz. Mustafa Kemal daha sonra bu kararların Misakımillî adıyla Osmanlı Mebusan Meclisinde kabul edilmesini sa¤layacaktı. Bu genelge Millî Mücadele için atılmıfl ilk önemli adımdı. Sivas Kongresi’ne kat›lan üyeler Mustafa Kemal’in bu çal›flmalar› Kurtulufl Savafl›’n›n sürecini nas›l etkilemifl olabilir? 51 2. Yurdun dört bir yan›nda iflgaller mitinglerle protesto edildi.” der. Mustafa Kemal Pafla’n›n bu çal›flmalar› k›sa sürede etkisini gösterdi. (Düzenlenmifltir. (Düzenlenmifltir. 19 May›s 1919’da Millî Mücadele’yi Samsun’da bafllatt›. Millî Mücadele’nin ancak milletçe kazanılabilece¤i vurgulandı. Amasya Genelgesi’yle ça¤rısı yapılan Sivas Kongresi 4-11 Eylül 1919 tarihleri arasında düzenlendi.

Meclis Aç›l›yor Melike: Mustafa Kemal Pafla Ankara’ya geldikten sonra neler yapt›? Gülay Han›m: ‹lk ifl olarak Büyük Millet Meclisinin (BMM) aç›lmas›n› sa¤lad›. Yunanlılar ‹ngilizlerden ald›klar› destekle Ankara’y› ele geçirmek ve BMM’ni da¤›tmak üzere harekete geçti. BMM bu antlaflmayı kabul etmedi. Yeni ve düzenli ordu kurma çalıflmalarına hız verdi. Mustafa Kemal Ankara’da yeni bir meclisin toplanmas› için çal›flmalara bafllad›. Büyük Millet Meclisinin aç›lmas›yla yeni bir Türk devletinin temelleri de at›lm›fl oldu. Büyük Millet Meclisinin aç›l›fl› Melike: Peki teyze. BMM bu onurlu mücadeleyi takdir etmek amac›yla Antep’e “Gazi”. Albay ‹smet Bey komutasındaki düzenli ordularımız Yunanl›lar› I. Gülay Han›m. Urfa’ya “fianl›” unvan›n› verdi. ‹nönü (27 Mart . Bu arada 10 A¤ustos 1920 tarihinde ‹tilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında Sevr Barıfl Antlaflması imzalandı. Kaz›m Karabekir komutas›ndaki ordumuz Kars ve çevresini alarak do¤u illerimizi Ermeni iflgalinden kurtard›. Frans›zlar Türk halk›n›n verdi¤i kahramanca mücadele karfl›s›nda bölgeyi tamamen terk etmek zorunda kald›. Seçimler yap›ld›. “Bak. 28 Ocak 1920’de Misakımillîyi kabul eden Osmanl› Mebusan Meclisi da¤›t›lm›flt›. 23 Nisan 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisi aç›ld› ve baflkanl›¤›na Mustafa Kemal seçildi.1 Nisan 1921) savafllar›yla geri püskürttü. Bölge halk› büyük fedakârl›klarla düflmana karfl› mücadele veriyordu. Fakat düflman› tamamen yurttan ç›karmak için düzenli bir orduya ihtiyaç vard›. Bu antlaflma Türk milletine yaflama hakkı tanımayan ve Türk vatanının parçalanmasını öngören bir belgeydi. Melike: Büyük Millet Meclisi neden Ankara’da aç›ld›? Gülay Han›m: Çünkü 16 Mart 1920’de ‹stanbul ‹tilaf Devletleri taraf›ndan resmî olarak iflgal edilmiflti. Do¤u Cephesi’ni oluflturdu. ‹nönü (6-10 Ocak 1921) ve II. eldeki imkânlarla bir ordu kurdu. daha sonraki yıllarda da Marafl’a “Kahraman”. 52 . BMM ne gibi çal›flmalar yapt›? Gülay Han›m: Ba¤›ms›zl›¤›m›z›n sa¤lanmas› için önemli kararlar› uygulamaya koydu. Güney illerimizdeki direnifl hareketini düzenli hâle getirmek ve güçlendirmek için bölgeye subaylar ve savafl malzemesi gönderdi. Bu nedenle milletin haklarını koruyacak ve millet ad›na karar verecek bir meclisin aç›lmas› ihtiyac› ortaya ç›km›flt›. flimdi de flu tabloyu inceleyelim. Bat› Cephesi’nde ise Yunanl›lar iflgallerini h›zland›rm›fllard›.” diyerek Tekâlif-i Milliye (Millî Yükümlülükler) tablosu önünde durur ve birlikte tabloyu incelemeye bafllarlar. Melike ve teyzesi müze gezilerine devam ederler.

halk›n elinde bulunan tüm silah ve mermiler üç gün içinde orduya teslim edilecekti. Buna karfl›l›k Yunanl›lar ‹ngilizlerden ald›klar› destekle modern silahlarla donat›lm›fl ve asker say›s› bak›m›ndan üstündüler. Halk yoksul ve yorgundu. Bu konuda flöyle der: Toplu bir milleti istila etmek.129. Elinde tafl›t› olan herkes ayda bir kez savafl araçlar›n› tafl›yacak. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. Müzede yer alan bir baflka tablo Melike’nin dikkatini çeker. Melike: Tekâlif-i Milliye Emirleri nelerdir teyze? Gülay Han›m: Her aileden birer tak›m çamafl›r. askerlerimizin bir çift çoraba bile ihtiyaçlar› vard›. ÜN‹TE Tekâlif-i Milliye tablosu. Türk milleti ordusunun ihtiyaçlar›n› karfl›lamak için seferber oldu. Arka arkaya yaflanan savafllar zaten yetersiz olan ülke ekonomisini olumsuz etkilemiflti. Mermi imalat›nda. Türk milletinin Millî Mücadele y›llar›nda verdi¤i önemli bir dayan›flma örne¤idir. Siz o dönemde yaflasayd›n›z ordumuza nas›l yard›m etmek isterdiniz? 53 Çal›flma Kitab› 36 37 . Mustafa Kemal Pafla. daima da¤›n›k bir milleti istila etmek gibi kolay de¤ildir. Ayr›ca tüccar›n ve halk›n elinde bulunan çeflitli malzeme ve g›da maddesinin yüzde k›rk›n›n. bir çift çorap ve çar›k yard›m› yapmalar› istendi. Tekâlif-i Milliye Emirlerinin uygulan›fl›. Mustafa Kemal Pafla öncelikle ordunun ihtiyaçlar›n›n karfl›lanabilmesi için Tekâlif-i Milliye Emirlerini yay›mlad›. Mustafa Kemal Pafla Büyük Millet Meclisi taraf›ndan baflkomutan seçildi. tablodaki bu kad›nlar ve çocuklar ne yap›yorlar? Gülay Han›m: Toplumda ifl bölümü ve dayan›flman›n en güzel örne¤i bu tabloda anlat›lm›fl.2. K›sa sürede ordunun eksikleri tamamland›. Türk milletini ortak bir amaç etraf›nda birlefltirerek bu dayan›flma ruhunun oluflmas›n› sa¤lam›flt›r. Erkekler düflmanla çarp›fl›rken kad›nlar ve çocuklar da bofl durmam›fl. ordunun ihtiyac› için teslim edilmesi istendi. (1919) Utkan Kocatürk. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Gülay Han›m devam eder: – Melikeci¤im. Öncelikle ordunun ihtiyaçlar›n›n karfl›lanmas› gerekiyordu. s. demir yolu yap›m›nda çal›flm›fllar. Bunlar›n bedeli sonra ödenecekti. ordunun elinde karfl›s›ndaki düflmanla savaflabilece¤i modern silahlar yoktu. Düflünebiliyor musun Melike. Melike: Teyze.

Hedefleri Ankara’y› ele geçirmekti. Bu arada Mustafa Kemal Pafla. Melike: Teyze flu Türk askerine bak. Ordunun bafl›na geçen Mustafa Kemal Pafla “Hatt› müdafaa yoktur. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosunun önüne gelirler.Sakarya Savafl› An›tkabir’i. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosu size neler Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosu. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Yukar›daki tabloyu inceleyiniz. Eskiflehir ve Kütahya’y› iflgal ettiler. Melike: Teyze. bayrak kutsal de¤erlerimizden biridir.” emriyle askerleri yüreklendirdi. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesini gezmeye devam eden Melike ve teyzesi. Sakarya Savafl›’n›n canland›r›ld›¤› bölüme gelirler. Sizce Sakarya Savafl› hangi flartlarda yap›lm›flt›r? Gülay Han›m: Melikeci¤im. I ve II. bu savafl ne kadar devam etti ve sonucu ne oldu? Gülay Han›m: 23 A¤ustos 1921’de bafllayan savafl 22 gün sürdü. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› Melike ve Gülay Han›m. Gülay Han›m: Evet k›z›m. Vatan›n her kar›fl topra¤› vatandafl›n kan›yla ›slanmad›kça terk edilemez. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl›’n›n canland›r›ld›¤› bölüm. Türk ordusunun toparlanmas›na f›rsat vermeden sald›r›ya geçtiler. Meclis taraf›ndan baflkumandan olarak görevlendirildi. Türk milletinin vatan sevgisi ve Mustafa Kemal’in üstün komutanl›¤›yla kazan›ldı. Sakarya Savafl›’n›n Millî Mücadele’de ayr› bir yeri vard›r. Gülay Han›m: Buras› da Kurtulufl Savafl›’n›n son cephesi. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi 54 düflündürüyor? . Sakarya Savafl› tablosu. O sat›h bütün vatand›r. ‹nönü Savafllar›nda yenilen Yunanl›lar. sath› müdafaa vard›r. yaral› oldu¤u hâlde bayra¤›m›z› elinden b›rakmam›fl. Savafl sonucunda Türkiye Büyük Millet Meclisi taraf›ndan Mustafa Kemal’e “gazi” unvan› ve “mareflal” rütbesi verildi.

Melike: Teflekkür ederim teyzeci¤im. Bu tasar›. Müze gezilerine devam eden Melike ve teyzesi Mustafa Kemal’in kütüphanesinin bulundu¤u bölüme geldiler. Bo¤azlar ve Do¤u Trakya’y› savafl yapmadan geri ald›k. baz› sat›rlar›n da alt›n› çizmifl. ÜN‹TE Gülay Han›m: Melikeci¤im. Melike bu geziden çok etkilenir. ilk hedefiniz Akdeniz’dir. Ordumuzun bask›n tarz›ndaki sald›r›s› karfl›s›nda tutunamayan Yunan askerleri geri çekilmek zorunda kald›. 30 A¤ustos 1922’de Mustafa Kemal Pafla’n›n yönetti¤i Baflkumandan Meydan Savafl›’yla Türk ordusu kesin zafere ulaflt›. 24 Temmuz 1923’te de Lozan Bar›fl Antlaflmas›’n› imzalad›k. Deftere An›tkabir gezisi ile ilgili duygu ve düflüncelerini yazar. Bu antlaflma ile tüm dünya yeni kurulan Türk devletinin varl›¤›n› ve ba¤›ms›zl›¤›n› tan›d›. sonra ne oldu teyze? Gülay Han›m: 11 Ekim 1922’de Mudanya Ateflkes Anlaflmas›’n› imzalad›k. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Gülay Han›m: Mustafa Kemal Müzesi Pafla. 29 Ekim 1923 günü Türkiye Büyük Millet Meclisine sunuldu ve ayn› gün kabul edildi. 9 Eylül 1922’de ‹zmir’e girerek buray› düflman iflgalinden kurtard›. Mustafa Kemal’in “Ordular. Gülay Han›m: Evet. Bize b›rakt›¤› emanetlere sahip ç›kaca¤›m. bu kütüphanede ona ait 3123 kitap var. 28 Ekim gecesi Çankaya Köflkü’nde yak›n arkadafllar›yla bir toplant› yapt›. Atatürk çok okuyan bir liderdi. Böylece Mustafa Kemal Pafla’n›n önderli¤inde cumhuriyet ilan edildi. Gezi sonunda. 18 Eylül 1922’de ise Bat› Anadolu’nun tamam› düflman iflgalinden kurtar›ld›. Böylece anlaflma gere¤i ‹stanbul.Siz olsayd›n›z bu deftere ne yazmak isterdiniz? 55 Çal›flma Kitab› 38 2. O gece cumhuriyet yönetimine iliflkin yasa tasar›s› haz›rland›. Türk milletine en uygun yönetim biçiminin cumhuriyet oldu¤una inan›yordu. Melike: Mustafa Kemal daha sonra ne gibi çal›flmalar yapt›? Türk ordusunun ‹zmir’e girifli. Büyük Taarruz 26 A¤ustos 1922’de bafllad›. ‹zmir’de Türk ordusunu karfl›layan çocuklardan biri siz olsayd›n›z Mustafa Kemal Pafla’ya ne söylemek isterdiniz? Melike: Peki. Mustafa Kemal Türkiye Cumhuriyeti’nin güçlenip kalk›nmas› için yenilikler yapt›. Melike: Teyze bak. Gülay Han›m: Evet Melikeci¤im. Bugün benim için çok güzel geçti. Türkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal Pafla’y› Cumhurbaflkan› seçti. ziyaretçilerin duygular›n› yazd›¤› An›tkabir Özel Defteri’nin önünde Melike de s›raya girer. okudu¤u sayfalara kendi el yaz›s›yla notlar yazm›fl. Atatürk hakk›nda sana anlatmak istedi¤im çok fley var ancak flu anda müze ziyaretimiz sona erdi. Melike: Atatürk’ün ne kadar çok kitab› varm›fl. . “en büyük eserim” dedi¤i cumhuriyeti yaflatmak hepimizin en önemli görevidir. Bugünlere ulaflmam›z› sa¤layan ulu önder Atatürk’e minnettar›m. Mustafa Kemal’in. ‹leri!” emriyle taarruza devam eden Türk ordusu.

....... Afla¤›daki cümleleri okuyunuz.... ……………………………………………………………………………….... ( ) 5. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz.. denir... “Ülkemin kültürünü yans›tan her nesne benim için çok de¤erlidir... ……………………………………………………………………………….. sözlü tarih Ankara Baflkumandan Meydan Savafl›nda 29 Ekim 1923 23 Nisan 1920 Sakarya 24 Temmuz 1923 kan›t 1. Çanakkale Cephesi. gösterdi¤i baflar›dan dolay› Türkiye Büyük Millet Meclisi taraf›ndan gazi unvan› ve mareflal rütbesi verilmifltir. Mustafa Kemal'e …………………. Cumhuriyet ………………………..... ( ) 3..... B.Afla¤›daki sorular› okuyunuz....... ( ) 4..KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A. Kiflilerin yaflamlar›yla ilgili anlatt›klar›n› sesli ya da yaz›l› kay›t alt›na alarak yap›lan araflt›rma yöntemine ……………………... “Difl hedi¤i” gelene¤i günümüzde unutulmufl bir millî kültür ögesidir.... ( ) 2..... 3..... ………………………………………………………………………………......... ……………………………………………………………………………….. Afla¤›daki noktal› yerlere uygun olanlar› yazarak cümleleri anlaml› olacak flekilde tamamlay›n›z...... tarihinde ……………………aç›lm›flt›r. Yanl›fl olan cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z.. Kutucuklarda verilen sözcük ve tarihleri inceleyiniz.. ………………………………………………………………………………... Cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”..... tarihinde ilan edilmifltir. Büyük Millet Meclisi ……………………. 4............ geçmiflten günümüze tafl›nan millî kültür ögelerindendir. Mustafa Kemal 19 May›s 1919 tarihinde Samsun'a ç›kt›. Bunlar› gelecek kuflaklara tafl›mal›y›z.. ( ) 1........... Kurtulufl Savafl›’nda aç›lan bir cephedir.. C...... 2... Millî kültür ögeleri varl›klar›n› yüzy›llarca de¤iflmeden korurlar......” sözü hangi de¤erle ilgili de¤ildir? A) Duyarl›l›k B) Vatanseverlik C) Yard›mseverlik 56 D) Sorumluluk .... Hacivat ve Karagöz oyunlar›............... 1. yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” harflerini koyunuz..

.“Bizim kültürümüzde küçükler büyüklerin elini öper. Afla¤›da Mondros Ateflkes Anlaflmas›’ndan sonra yurdumuzda yaflanan olaylar kar›fl›k olarak verilmifltir. Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z. Millî kültür ögesi denilince akl›n›za neler geliyor? Örneklerle aç›klay›n›z.. 2.” diyen bir kifli hangi millî kültür ögesine örnek vermektedir? B) Seyirlik oyunlar C) Millî bayramlar D) Festivaller 3. ………………………………………………………………………………………. Afla¤›daki efllefltirmeyi do¤ru bir flekilde yapt›¤›n›zda “mimari eser” söz grubu hangi sözcükle eflleflir? Cirit Sünnet dü¤ünü Türkü An›tkabir Mimari eser Müzik eseri Gelenek Oyun A) Cirit B) An›tkabir C) Sünnet dü¤ünü D) Türkü Ç. ………………………………………………………………………………………. “Her ülke kendine ait bir yemek kültürüne sahiptir. ………………………………………………………………………………………….. Yak›n çevrenizde geçmiflte de günümüzde de oynanan bir çocuk oyunu belirleyerek oyunun nas›l oynand›¤›n› aç›klay›n›z. …………………………………………………………………………………………. ÜN‹TE A) Gelenekler ... …………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………. “Edebiyat eserleri millî kültür ögelerindendir..2. ………………………………………………………………………………………. 1. Bu olaylar› olufl s›ras›na göre s›ralay›n›z.. ………………………………………………………………………………………. 3.” Afla¤›dakilerden hangisi bu aç›klamaya örnek olamaz? A) Nasrettin Hoca f›kralar› C) Halk hikâyeleri B) Yunus Emre fliirleri D) Millî bayramlar 5..” Bu aç›klama do¤rultusunda afla¤›dakilerden hangisi ülkemiz mutfa¤›na ait bir yemek de¤ildir? A) Mant› B) Gözleme C) Hamburger D) Yaprak sarması 4. Sözlü tarih çal›flmas› yapmak için hangi konuyu seçerdiniz? Nedenleriyle aç›klay›n›z. 57 2. Atatürk’ün Samsun’a ç›k›fl› Cumhuriyetin ilan› Sakarya Meydan Savafl› Büyük Millet Meclisinin aç›l›fl› Sivas Kongresi’nin yap›lmas› Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› ( ( ( ( ( ( ) ) ) ) ) ) D... ……………………………………………………………………………………….

58 .

Do¤al afetlere karfl› korunma yollar› nelerdir? 59 . 5. Yaflad›¤›n›z yerin yeryüzü flekillerini araflt›r›n›z. Yüksekçe bir yere ç›k›n›z ve afla¤›y› gözlemleyiniz. Yaflad›¤›n›z yerdeki hava olaylar›n› bir hafta boyunca gözlemleyerek kaydediniz. 6. 4. 3. Yaflad›¤›n›z çevrede insanlar taraf›ndan yap›lm›fl ve do¤al olarak oluflmufl unsurlara örnekler veriniz. ÜN‹TE YAfiADI⁄IMIZ YER KONULAR • ‹ZC‹ KAMPINDAYIZ • KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ • HAVA NASIL ORALARDA? • ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z • EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER • GÜVENL‹ YAfiAM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar Afet Beflerî ortam Bölge Çevre Çevre kirlili¤i Do¤al ortam Hava durumu Hava olay› ‹klim Yer Yerleflme Yön HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. Gördüklerinizi bir k⤛da çiziniz.3. ‹lk kez gitti¤iniz bir yerde yönleri bulmada hangi yöntemleri kullan›rs›n›z? 2.

60 . Bakın günefli görüyor musunuz. günefl batmak üzere.” dedim. Zafer: — O zaman güneflin do¤du¤u taraf da do¤u yönü mü olur? ‹zci lideri: — Aferin Zafer. Bunun için de kamp yerinden uzaklaflmamız gerekebilir.‹ZC‹ KAMPINDAYIZ Daha önce hiç gitmedi¤iniz bir yeri nasıl bulursunuz? Bir kifli size bir yer soracak olursa bu kifliye o yeri nasıl tarif edersiniz? Zafer ve arkadaflları Çamlıdere’ye izcilik kampına gittiler. Do¤u ve batı yönlerini sizlere bir de çizerek göstereyim. ‹zci lideri. izciler arasında görev da¤ılımı yaptı. iflte batı. flimdi yön bulmayla ilgili anlatacaklarımı çok iyi dinleyin. ‹flte do¤u. Güneflin battı¤ı taraf batı yönüdür. Kamp çadırlar›n› kurdular ve herkes çadırına yerleflti. ‹zcileri kamp yerinden uzaklaflmamaları konusunda uyard›. Kamp kurallarını anlattı. Söyledi¤in gibi güneflin do¤du¤u taraf do¤u yönüdür. Zafer: — Biz kamp atefli için çalı çırpı toplamaya gidece¤iz. O zaman kampa nasıl geri dönece¤iz? ‹zci lideri: — Peki. Fark ettiyseniz “Günefl batıyor.

15-20 dakika bekledikten sonra çubu¤un gölgesinin ucunu ikinci kez iflaretleriz. Dört tane de ara yön vardır. Sol kolumuzu batı yönüne. fiimdi de bu yönleri çizelim. Bunlar kuzeydo¤u. do¤ru. güney olmak üzere dört yönümüz var. kuzeybatı. Peki.Çal›flma Kitab› ‹zci lideri: — Ayflegül. ‹zci lideri: — Evet. ‹lk iflaretledi¤imiz nokta batı yönünü. 61 y) (K e uz 42 3. . yanıma gelir misin? Sa¤ kolunu do¤u yönüne. kuzey. gölgeye göre de yönümüzü bulabilece¤imizi biliyor muydunuz? Bunu da size açıklayayım: Yere bir çubuk dikeriz ve gölgesinin ucunu iflaretleriz. Bunlar ana yönlerdir. arka tarafın da güney yönünü gösterir. ‹zci lideri: — Do¤ru Ayflegül. flu an masa senin konumuna göre hangi yönde duruyor? Ayflegül: — Bat›da duruyor. Peki. güneybatıd›r. ÜN‹TE Ayflegül: — Baflka yönler var mı? ‹zci lideri: — Ayflegül. güneydo¤u. sol kolunu da batı yönüne gelecek flekilde uzat. ikinci iflaretledi¤imiz nokta da do¤u yönünü gösterir. arka tarafımız da güney yönünü gösterir. batı. toplam kaç yönümüz var? Ayflegül: — Do¤u. Bu durumdayken ön tarafın kuzey yönünü. sa¤ kolumuzu da do¤u yönüne uzattı¤ımızda ön tarafımız kuzey.

Yuvalarının girifli ise güneye bakar. a¤aç ve taflların yosunlu tarafı kuzeyi gösterir. Kutup Y›ld›z› 5xa a 62 . Büyükayı Takım Yıldızı kabaca. Karanlıkta yönümüzü nasıl bulaca¤ız? ‹zci lideri: — Geceleyin de Kutup Yıldızı yardımıyla yönümüzü bulabiliriz.3 2 6 10 11 5 4 12 1 GÜNEY 8 7 9 ‹zci lideri: — Güneflten yararlanarak ve saatimizi kullanarak da yönümüzü bulabiliriz. cezveye benzer. Mesela. akrep günefli gösterecek flekilde yere paralel tutarız. fiule: — Yönleri sadece günefl yardımıyla mı buluruz? ‹zci lideri: — Pek çok yön bulma yöntemi vardır. Saati. Karıncalar yuvalarından çıkardıkları toprakları yuvanın kuzeyine yı¤arlar. Akrep ile 12 sayısının tam ortasından geçen do¤ru. hava kararacak. fiekle göre güney dıflındaki di¤er yönleri nasıl tespit edebiliriz? KUZEY KUZEY KUZEY Zafer: — Birazdan günefl batacak. Yıldızların rahat göründü¤ü bir gecede yedi yıldızdan oluflan “Büyükayı Takım Yıldızı”nı buluruz. Kutup Yıldızı her zaman kuzey yönünü gösterir. Bu takım yıldızının son iki yıldızı arasındaki mesafenin yaklaflık befl katı uza¤ında parlayan yıldız Kutup Yıldızı’dır. güney yönünü gösterir.

Ayflegül: — Peki. Artık kaybolmayız. 63 3. Pusula ibresinin kırmızı renkli ucu kuzey yönünü.Çal›flma Kitab› 43 44 Ertesi gün izciler çal› ç›rp› toplamak için kamp›n güneyine do¤ru gittiler. Sizce izciler kampa nas›l geri dönerler? Aç›klay›n›z. Öteki yönleri de buna göre kolayca bulabiliriz. . di¤er ucu da güney yönünü gösterir. pusulayı yere paralel tutmalıyız. Pusula. gerçekten çok yöntem var. pusulayı nasıl kullanaca¤ız? ‹zci lideri: — Öncelikle. Ancak yönümüzü en kolay pusula kullanarak buluruz. çevremizdeki herhangi bir yerin bize göre bulundu¤u yönü tespit etmede en güvenilir araçt›r. ÜN‹TE Ayflegül: — Yön bulmada kullanılabilecek ne kadar da çok yöntem varmıfl! ‹zci lideri: — Evet. Mustafa: — Yönümüzü nasıl bulaca¤ımızı ö¤rendik.

Ama krokide bu uzakl›k kufl uçuflu otuz befl. yollar. bir yerin kufl bakıflı görünümünün kabataslak çizimi oldu¤unu söyledi. insanlar yüksekten ve tam tepeden bak›nca ne kadar da küçüklerdi! Kufl bakıflı ne demektir? Açıklayınız. ablası ve amcalar› güzel bir gezintiden sonra eve döndüler. k›rk milimetre civar›ndayd›. Akflam.00’da Anıtkabir’in giriflinde buluflacaklardı. Anıtkabir’e gidifllerini kolaylafltırmak için bir kroki verdi. Bu ziyaretle hem amcalarına olan özlemlerini giderecekler hem de Ankara’yı gezeceklerdi. Evinizin yerini arkadaflınıza nasıl tarif edersiniz? Yer Yön Berkin ve ablası Ankara’daki amcalarını ziyarete gelmifllerdi. Amcaları krokinin. Keçiören kufl bak›fl› ne kadar da hofl görünüyordu. Ancak sabah olunca amcalarının bir ifli çıktı. a¤açlar. Amcaları bu bölüme ve krokide gösterilen cadde ve sokaklar ile önemli yapılara dikkat etmeleri konusunda onları uyardı. Bu uyarılara dikkat ettikleri takdirde yarın kolayca Anıtkabir’e gidebileceklerini söyledi. Krokide çeflitli flekil ve flemalardan oluflan semboller kullanılmıfltı.KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ Bir arkadaflınız evinize gelmek istiyor. ablası ve amcası saat 14. Bu kroki evden Anıtkabir’e gidifl yolunu gösteriyordu. Amcalar›n›n evi An›tkabir’e birkaç kilometre uzaktayd›. Bu sembollerin ne anlama geldi¤inin açıklandı¤ı ve yön okunun yer aldı¤ı bir bölüm de vardı. ertesi gün yapacakları Anıtkabir gezisini planlamaya koyuldular. Berkin. Binalar. arabalar. Amcaları onları ilk olarak Keçiören’deki teleferi¤e bindirdi. Berkin. Bunun üzerine amcalar› onlara. 64 .

Berkin ve ablasının Anıtkabir’e giderken kullanacakları krokiyi inceleyiniz. Berkin ve ablası. Kroki sayesinde kolayca An›tkabir’e gittiler.3. Ne zaman yollar›n› flafl›racak olsalar krokiye bakt›lar. Ertesi gün Berkin ve ablas› An›tkabir’e gitmek üzere yola ç›kt›lar. krokinin hayatımızda ne kadar önemli oldu¤unu anladılar. 65 Çal›flma Kitab› 45 . Onlar da amcaları kendilerini ziyarete geldi¤inde Kufladas›ndaki evlerini kolayca bulabilmesi için afla¤ıdaki krokiyi çizdiler. ÜN‹TE Afla¤ıda yer alan.

kapal› çam kozala¤› ise fazlal›¤›n› gösteriyormufl. hava durumu haberini izlemek için televizyon karflısına geçti. yarın hava nasıl olacakmıfl? Yurdun kuzeydo¤u kesimlerinin çok bulutlu. Çekirgelerin çok ses ç›karmas›. televizyonda hava durumu haberlerini izlemelerini ve yaflad›klar› yerin hava olaylarını bir hafta süresince gözlemlemelerini istemiflti. Atalar›m›z çevrelerinde sürekli de¤iflen do¤ayı. Gece ve sabah saatlerinde yurdun iç ve do¤u bölgelerinde kuvvetli buzlanma ve don ile birlikte sis görülece¤i tahmin ediliyor. ertesi günün daha s›cak olaca¤›n› haber veriyormufl.HAVA NASIL ORALARDA? Yandaki foto¤raf hangi hava olay›yla ilgilidir? Neden? Hava durumu Hava olay› ‹klim Nazl›’n›n ö¤retmeni. Babası: — Hayırdır kızım. havan›n ›s›nmaya bafllad›¤›n›n göstergesiymifl. Örne¤in. At kestanesi a¤açlar›n›n çiçeklenmesi. ya¤ıfl alan di¤er yerlerde ise kar fleklinde olması bekleniyor. ya¤ıfl gibi hava olaylarının ne zaman meydana gelece¤i önceden tahmin edilemiyordu de¤il mi? Çal›flma Kitab› 66 46 . Gözlemlerle elde ettikleri bilgilerden yararlanarak hava durumunu tahmin ediyorlarm›fl. Nazl› yapt›¤› gözlem sonucunda resimli bir grafik ve rapor hazırlayacaktı. Do¤u Karadeniz ile Ardahan ve Ordu çevrelerinin aralıklı ya¤ıfllı. teknoloji çok ilerledi. aç›lm›fl çam kozala¤› havadaki nemin azl›¤›n›. Akflam olunca Nazl›. bitki ve hayvanların durumlarını gözlemliyorlarm›fl. Ya¤ıflların kıyı kesimlerde ya¤mur. Nazl›’n›n bu davranıflı babasının dikkatini çekti. Nazl›: — Eskiden rüzgâr. di¤er yerlerin ise parçalı ve az bulutlu olaca¤› tahmin ediliyor. sen hava durumu haberini pek izlemezdin? Nazl›: — Bununla ilgili bir çalıflma yapmam gerekiyor baba. Meteoroloji uzmanlar› yarın hatta daha sonraki günlerde havanın nasıl olaca¤ını tahmin edebiliyorlar. Eskiden böyle de¤ilmifl. Babas›: — Kızım. Bakalım.

ÜN‹TE Babası: — Do¤ru k›z›m.3. hemen bilgisayar baflına. Uzun yıllar yapılan gözlem sonuçları iklimi. Bak flu gazetenin sayfasına. birkaç günlük gözlem ise hava durumunu gösteriyormufl. Haydi. gelecek günlerde havanın nasıl olaca¤ını kolayca ö¤reniyoruz. Bu gözlemler sonucunda o yerin ortalama hava flartlarını yani iklimini belirlemifller. bir bakalım. Buradaki bilgiye göre uzmanlar genifl bir alanda uzun yıllar gözlemler yapmıfllar. Gördü¤ün gibi burada hava sıcaklı¤› tahminleri hem sayı ile hem de sembollerle gösterilmifl. Seninle bu kurumun internet sitesine girerek daha fazla bilgi edinebiliriz. Bu hava durumu tahminleri ülkemizde Devlet Meteoroloji ‹flleri Genel Müdürlü¤ünce yapılmaktadır. burada da hava durumu hakkında haber verilmifl. Babası: — Ülke genelinde befl gün boyunca hava durumu tahmini nasılmıfl. bu ‹nternet sitesi çok ifline yarayacak.. Ama günümüzde basın ve yayın organlarından.. Nazl›: — Tamam baba. 67 . Babası: — Bak.

meteor. 68 . buradan illerin günlük ve befl günlük hava tahminini de ö¤renebilirmifliz. bakalım. Tahminî bir günlük hava durumu haritasına göre kuvvetli ya¤›fl›n görülece¤i iller hangileridir? Defterinize yazarak arkadafllarınızla paylaflınız. www. Nazl›: — Hafif kar ya¤›fll› olacakmıfl. Babası: — Elbette ö¤renebiliriz.gov.tr (Düzenlenmifltir.Afla¤ıdaki internet sayfasını inceleyiniz.) Nazl›: — Baba. Ankara’da hava yar›n nasıl olacakmıfl.

edindi¤i bu bilgilerden sonra bir hafta boyunca yafladı¤ı yerin hava olaylarını gözlemledi. Gözlem sonuçlarını defterine not etti. www. Nazl›’n›n yaflad›¤› yerde en s›k ve en seyrek olarak hangi hava olaylar› görülmektedir? 69 Çal›flma Kitab› 47 Hava Olay› . ÜN‹TE Babas›: — Ben iki gün sonra Rize’ye gidece¤im.3. Gün Pazartesi Ö¤leden Güneflli Hava önce Olayı Ö¤leden Rüzgârl› sonra Hava Olayı Sembol Sal› Çarflamba Perflembe Cuma Cumartesi Pazar Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Bulutlu Rüzgârl› Sisli Güneflli Güneflli Karl› Rüzgârl› Rüzgârl› Toplam Say› Güneflli 3 4 Bulutlu 2 3 Ya¤murlu 1 2 Sisli s 2 Rüzgârlı R 4 Karlı 2 1 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Sisli Rüzgârl› Karl› Yukar›daki tablolar› ve resimli grafi¤i inceleyiniz. Nazl›. Bu tahmine göre befl gün boyunca Rize’ de hava nasıl olacaktır? Nazl›’n›n babasına ne tür hazırlıklar yapmasını tavsiye edersiniz? Açıklayınız. Bu sonuçlardan faydalanarak afla¤ıdaki tablolar ile resimli grafi¤i hazırladı. Havan›n durumuna göre haz›rl›kl› gideyim. fiimdi de Rize’nin ayr›nt›l› hava durumu tahminini inceleyelim.gov.tr fiimdi Nazl› ve babası ile birlikte Rize iline ait hava durumu tahminini inceleyelim.meteor.

70 Çal›flma Kitab› 48 49 . ‹nsanlar›n ihtiyaç ve yaflamlar›na göre düzenledi¤i beflerî bir ortama dönüflmüfltür. Her geçen gün bu dönüflümle birlikte insan yerleflmeleri artt›¤› için beflerî ortam da genifllemektedir. Peki. yaflad›¤›m›z yerdeki do¤al ortam ne durumda? Ço¤unlukla yaflad›¤›m›z yerdeki do¤al ortam insan eliyle bozulmufltur. Resimde gördüklerinizin hangileri do¤al olarak hangileri insan etkisiyle oluflmufltur? Aç›klay›n›z. ‹nsan eli de¤meden kendili¤inden oluflan bu do¤al ortamlara hayran kal›r›z.ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z Evden okula gelene kadar çevrenizde neler görüyorsunuz? Gördüklerinizi arkadafllarınızla paylaflınız. Beflerî ortam Çevre Yerleflme Do¤al ortam Çevre kirlili¤i Televizyonda do¤a belgeseli izlediniz mi? Bu tür belgesellerde bazen balta girmemifl ormanlar› bazen de vahfli hayvanlar›n yaflad›¤› do¤al ortamlar› görürüz. Afla¤ıdaki resmi inceleyiniz.

Do¤a ile bütün canlılar iç içedir. Çünkü hepsi de insan etkisi olmaksızın do¤al olarak oluflmufltur. plato. akarsu.3. ova. Varlıklarını do¤ada sürdürürler. orman… Hepsi birer do¤al unsurdur. göl. Ada Da¤ Akarsu Göl Vadi Ova fielale Toprak Yak›n çevrenizde yaflayan canl›lar hangileridir? Bu canl›lar›n yaflam koflullar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? 71 . Da¤. ÜN‹TE ‹nsanlar ve di¤er bütün canlılar do¤ada yaflarlar. Afla¤ıdaki foto¤raflarda bazı do¤al unsurlar görülmektedir. Çevremize baktı¤ımızda do¤ayla nasıl iç içe oldu¤umuzu görebiliriz. deniz.

gemiler. bunları yaparken do¤ayı etkiler ve de¤ifltirir. ‹nsanlar. Her türlü araç.‹nsanlar ihtiyaçlarını karflılamak için do¤adan faydalanırlar. içme ve kullanma suyu sa¤lamak için akarsu önlerine barajlar infla edilir. tüneller yapılır. Ulaflım ve taflımacılık için yollar. yerleflim yerleri kurulur. Çünkü hepsi de insan etkisiyle oluflmufltur. fabrikalar. uçaklar. Afla¤ıdaki foto¤raflarda bazı beflerî unsurlar görülmektedir. Bunların hepsi birer beflerî unsurdur. trenler üretilir. Tarla Baraj Oyun park› Binalar Havaalan› Köprü Tünel Demir yolu Yafladı¤ınız yerdeki beflerî unsurları defterinize yazın›z ve arkadafllarınızla paylaflınız. Elektrik üretmek. 72 . Arabalar. Binalar yap›l›r. gereç ve eflyayı yapabilmek için do¤adaki ham maddelerden yararlanılır. Topra¤ı iflleyerek ekim ve dikim yapılır.

toprak ve su yaflam için neden önemlidir? Aç›klay›n›z. ÜN‹TE Kocaman f›rçam olsa. Bafltan bafla dünyay›. Bir güzelce süpürsem. suyun hatta havan›n kirlenmesiyle de¤iflen do¤al ortam gelecekte yaflanmaz bir hâle gelebilir. Kirletmezsek çevreyi. Gerekmez f›rça boya. Kufllarla Uyanmak. Bir de bitmeyen boyam. Hemencecik dikerdim. Temiz olur dört bir yan. s. Mustafa Ökkefl Evren. Örne¤in sanayileflmifl bir ülkede yaflayan dört kiflilik bir ailenin bir y›lda üretti¤i çöp miktar› bir tonu geçer. Kocaman i¤nem olsa.15. KOCAMAN HAYALLER 3. Gazete haberi. Böylece topra¤›n. Bir de çal› süpürgem.Çevremize bakt›¤›m›zda beflerî unsurlar›n giderek artt›¤›n› görürüz. Yemyeflil olur dünya. Ozondaki deli¤i. Çünkü insanlar do¤al ortam› h›zla de¤ifltirmektedir. Yeflil renge boyasam. Bu de¤iflim bazen do¤al dengeyi olumsuz etkilemektedir. Çölleflen dünyam›z›. Do¤ay› korumak için sizce neler yap›lmal›d›r? 73 Çal›flma Kitab› 50 51 . Tak›versem ipli¤i. Kocaman kürek olsa. Bu çöplerin büyük bir miktar› topra¤a ve suya kar›fl›r. Hava. 12 Haziran 2005. Bu çöpler sadece do¤al çevreyi de¤il do¤al kaynaklar› da kirletir.

fiimdi bu bölge flifal› sular›yla tan›n›r. S›cak. Serpil Ural. ‹flte o anda sular çekilmeye bafllam›fl. Bal›kç›n›n küçücük sandal› bu dalgalarla devrilmifl. Deniz dalgalanm›fl. Her yerin bir ya da birkaç efsanesi vard›r. o¤lunun dönmesini beklermifl. toprak alt›na çekilmifl. bir anan›n feryad› kadar yak›c›d›r. eskiden bir denizin oldu¤u yerdir.derler. gazl› sular›n içindeki kireçle oluflan bembeyaz Pamukkale. 35 (Düzenlenmifltir. büyümüfl. Alt›n atefl Olas›n deniz… Ateflle tafl aras›nda Kalas›n deniz…” diye feryat etmifl. Duman›n ç›ks›n. Gene bir sabah bal›kç›. annesi de gözü denizde. ad› gibi bembeyaz bir bölgedir.EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER Do¤al ve beflerî unsurlardan bahseden bir türkü ya da hikâye biliyor musunuz? Arkadafllar›n›zla paylafl›n›z.” diye ba¤›rm›fl. suyun kaynas›n!. Buradaki kaynar sulu kapl›calar.). gök gürlemifl. Az sonra hava kararm›fl. Sandal›na binip denize aç›lm›fl. Bir zamanlar Anadolu'da bir iç deniz varm›fl. Bir daha ne sandal› ne de bal›kç›y› gören olmufl. dalgalar› büyümüfl. buharlar ç›kmaya bafllam›fl. s. a¤lar›n› oltas›n› haz›rlam›fl. “Senin yüre¤in de benim gibi yans›n. Koca deniz küçülmüfl. Bal›kç›n›n annesi üzüntüsünden a¤lay›p dövünmüfl. Denize bak›p bak›p. “Üstün da¤.. Bal›kç› her gün bal›¤a ç›kar. PAMUKKALE Pamukkale. bölgenin en ünlü yeridir. kaybolmufl gitmifl. Beyaz kayalar aras›nda flifal› sular kaynar. f›rt›na bafllam›fl. Bunlardan biri de afla¤›da okuyaca¤›n›z Pamukkale efsanesidir. buharlar ç›kar. Derler ki buras›. tafl. Toprak üstünden yer yer sular kaynamaya. Yukar›da okudu¤unuz efsanede hangi co¤rafi özellikler yer almaktad›r? 74 . Bu denizin k›y›s›ndaki kulübede fakir bir bal›kç› ve annesi yaflarm›fl. küçülmüfl. A¤r›’dan Zelve’ye Anadolu Anlat›yor. Yer Anadolu bafltan bafla efsanedir.

Hiç yolundan flaflmazdı. fiiirdeki co¤rafi özellikler ile yaflad›¤›n›z yerin co¤rafi özelliklerini karfl›laflt›rarak . Irma¤ın türküleri Yine hep aynıydı. yufka… Azı¤ı doldururduk. s. Alırdık soframıza Bütün güzellikleri. destan. Afla¤›da Osmaniye’deki Zorkun Yaylas› için yaz›lm›fl fliir yer almaktad›r. Efsane. Oynardık günden güne. Kekik kokan kuca¤ında Yaslanırdık. Koflardık hemencecik Masal yüklü yuvamıza. Gelip gitti her gün… Ça¤ırdı yine da¤lar. Evvel zaman içinde Ya¤mur inerdi güne. ÜN‹TE MASAL OLDU YAYLAMIZ Ça¤rı Gürel. uyurduk. Ninnilerin arasında. Irma¤ımız. Da¤ çayının arasında Çökelek. nane. defterinize yaz›n›z ve arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. Affet bizi yaylamız. fiimdi uzaklardayız. Tepelerin ardından Serin serin akardı. Uçuverince Keltepe'ye Küçülürdü yaylamız. Ve bir gün. fliirler yaz›lan pek çok yer vard›r. Günler yeni güne gebe. öykü. Her Masal Yarım. Horozların sesiyle Pınara kofltururduk. sazımız. türkü ve fliirlerde bir yerin co¤rafi özelliklerinin yan›nda kültürel ögelerden de bahsedilebilir. yine bir gün. 56-58. Yukar›daki fliirde hangi kültürel ögeler vard›r? Çal›flma Kitab› 75 52 . hakk›nda efsaneler anlat›lan. Ça¤ırırdı da¤lar sonra Yaz gelince buca¤ına. 3.Ülkemizde.

Bu haberler ço¤u zaman da üzücüdür.org (Düzenlenmifltir.”. Aynı zamanda bir hacıyatmazım.”. Ç›¤› önlemek için do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r.depremeduyarliyiz. E¤imli yerler a¤açland›r›lmal›d›r. • Sel Afl›r› ya¤an ya¤murlardan sonra veya karlar›n birden erimesi sonucu oluflur. “Çı¤ düfltü. 76 www. Yamaçlara a¤aç dikilmelidir ve yamaçlar basamakland›r›lmal›d›r. “Heyelan oldu. üzerindekilerle birlikte afla¤›ya do¤ru kayar. internette do¤al afet haberlerine rastlamıflsınızdır. Seli önlemek için barajlar. Böyle yerlere destek duvarlar› yap›lmal›d›r. Do¤al afetlerden biri olan depremle yaflamayı ve depreme karflı yapılması gerekenleri ö¤renmek için de Sismail’i dinleyelim: Merhaba. Deprem dalgalarını simgeleyen kulaklarım dünyanın sürekli hareket hâlinde oldu¤unu hatırlatır. Depremden koruma kültürü yerlefltirecek ve bu konuda toplumsal duyarlılı¤ı gelifltirecek etkinliklere katılıyorum. benim adım Sismail. • Heyelan ( Toprak Kaymas›) E¤imli yerlerde toprak. Akarsu kenarlar›na yerleflme yap›lmamal›d›r. Ancak alınacak tedbirlerle verdi¤i zararlar engellenebilir ya da azaltılabilir.”. gazetelerde. Çünkü do¤al afetler can ve mal kaybına neden olur.) . Afla¤ıdaki bölümü inceleyiniz. sarsıntıları zarar görmeden atlatırım. su kanallar› ve a¤açland›rma yap›lmal›d›r. Do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. Do¤al afetlerin meydana gelmesi engellenemez. Heyelan› önlemek için do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. Ayr›ca 盤 düflebilecek yerlere yerleflme yap›lmamal›d›r. “Deprem oldu.” bu haberlerden bazılarıd›r. “Sel bastı.GÜVENL‹ YAfiAM Do¤al afet deyince aklınıza neler geliyor? Yafladı¤ınız bölgede hangi do¤al afetler olmufltur? Afet Bölge Televizyon kanallarında. • Ç›¤ Çok kar ya¤an ve e¤imin fazla oldu¤u yerlerde büyük kar kütleleri afla¤›ya yuvarlan›r.

Özellikle düflerek veya devrilerek zarar verebilecek ev eflyalar› duvara sabitlenmelidir. Deprem sonrasında aile bireylerinin buluflaca¤ı güvenli yerler belirlenmelidir. cam kırıkları gibi tehlikeler karflısında neler yapılabilece¤i konuflulmalıdır. Binaların depreme dayanıklılı¤ı kontrol edilmelidir. Deprem çantasına özellikle insanların hayatlarını sürdürebilmeleri için ihtiyaç duydukları malzemeler konulmalıdır. Deprem Öncesinde • Binalar. Sizden. Deprem sonrasında binadan çıkıfl yolları belirlenmelidir. Yıkıntılar. • Aile afet planı hazırlanmalıdır. Bu yüzden depremle yaflamayı ö¤renmeliyiz. 53 Çal›flma Kitab› 77 . sınıfınız için bir tahliye çantası hazırlamanız istenseydi bu çantaya neler koyardınız? Deprem an›nda gerekli ve gereksiz olan malzemeler nelerdir? Örnekler vererek aç›klay›n›z. Deprem öncesinde neler yapılabilece¤ini biliyor musunuz? Bunu ö¤renmek için afla¤ıdaki bölümü inceleyelim. Türkiye bir deprem ülkesidir.3. Afla¤ıdaki foto¤rafta. • Deprem çantası hazırlanmalıdır. ÜN‹TE Ülkemizin hemen her yerinde depremler olmaktadır. güvenli yapı kurallarına uygun yap›lmal›d›r. Depremin neden oldu¤u zararları azaltmak için önceden önlem almalıyız. deprem çantasına konulabilecek baz› malzemeler görülmektedir. Binadan ç›kt›ktan sonra karflılaflılabilecek tehlikeler tespit edilmelidir. Yandaki haritada görüldü¤ü gibi Türkiye topraklarının büyük bir k›sm› deprem kuflakları içinde yer almaktadır.

Sa¤a sola koflmayın. • Asansöre binmeyin. Deprem Sırasında • Depremi hissetti¤inizde sakin olun. Bu arada üçüncü foto¤rafta görüldü¤ü gibi sa¤lam bir eflyaya tutunabilirsiniz. Telafllanmay›n. • Evinizdeyseniz pencere ve kapılardan uzak durun. • Ayakta durmaya çalıflmayın. Açık bir alandaysan›z binalardan. Böylece baflınızı tehlikelere karflı koruyun.Deprem sırasında neler yapmalıyız? Bunu ö¤renmek için afla¤ıdaki bölümü birlikte inceleyelim. 1 2 3 • E¤er sınıftaysan›z afla¤ıdaki birinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi çökün ve baflınızı kollarınızın arasına alarak koruyun. Üzerinize düflebilecek eflyalardan uzakta durmaya çalıflın. Daha sonra ikinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi baflınızı kollarınızın arasına alarak kapanın. elektrik direkleri gibi tehlikeli olabilecek yerlerden uzak durun. 1 2 78 33 . Yere çökün ve kapanarak baflınızı kollarınızla koruyun. Durdu¤unuz yer köprülerden. Varsa afla¤ıdaki birinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi sa¤lam bir eflyanın yanına çökün. • Merdivenleri kullanmaya çalıflmayın. Araç içindeyseniz üçüncü foto¤rafta görüldü¤ü gibi arac›n›z› uygun bir yere çekerek durdurun. • Balkona çıkmayın. ‹kinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi sarsıntı geçene kadar açık bir alanda bekleyin. enerji nakil hatlarından ve trafik ıflıklarından uzak olmalıdır. a¤açlardan.

sadece acil durumlarda kullanın. Çal›flma Kitab› Size deprem öncesi. Kendinize ve çevrenizdekilere ancak bu flekilde yardım edebilirsiniz.Deprem Sonrasında • Sakin olun ve telafllanmay›n. . Bilgi almak için radyo dinleyin veya mümkünse televizyon izleyin. • Depremden sonra binadan çıkarken karflılaflabilece¤iniz tehlikelere karflı dikkatli olun. Artçı sarsıntılar tehlikelidir. 79 54 3. Özellikle deprem sırasında yapılması gerekenleri deprem tatbikatlarında uygulamal›s›n›z. sarsıntı kısa sürede sona erecektir. Lütfen depreme karfl› duyarlı olun. ÜN‹TE Deprem sırasında sakin olmalısınız. • Deprem çantanızı yanınıza alın. • Depremden sonra artçı sarsıntılara hazırlıklı olun. Toplumu deprem konusunda bilinçlendirmek için bize destek olun. • Telefonları meflgul etmeyin. • Binalardan uzak. • Yangın tehlikesine karflı aydınlatma için sadece pilli el feneri veya ıflıldak kullanın. • E¤er kalabalık ve halka açık bir yerdeyseniz kapılara ulaflmak için acele etmeyin. sırası ve sonrasında yapılabilecekler hakkında bilgi verdim. açık bir alanda bekleyin. fiimdi. • E¤er evdeyseniz elektrik sigortası. deprem sonrasında yapacaklarımızı birlikte gözden geçirelim. Depremler korkutucu olabilir ama unutmayın. Bunun için bir poster hazırlayın. Aile afet planınızda belirledi¤iniz çıkıfl yollarını kullanın. Çünkü ilk deprem sırasında hasar görmüfl binaların yıkılmasına neden olabilir. Farklı mekânlarda deprem sırasında ne yapılması gerekti¤ini belirleyin. su ve gaz vanalarını kapatın veya büyüklerinize bunu hatırlatın.

................... ............. ............................................ 4..... Yanl›fl oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin do¤rusunu altlar›ndaki noktal› yerlere yaz›n›z....................... ......KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A.. Do¤al Unsurlar Beflerî Unsurlar 1........................................ 5.. 80 .. Tekne............... ....... ..... ................... Irmak............. 5............................................................................................................................................................................. 3.................. 4.............. ................................. Bu resimde güneflin yeni do¤du¤unu dikkate al›n›z............................ 2................. ........ Okul............ ............. kuzeydo¤udan güneybat› yönüne do¤ru akmaktad›r..................................................................... Resimde gördü¤ünüz do¤al ve beflerî unsurlar› tablodaki ilgili yerlere yaz›n›z........................ 3.. Mavi araba........................................ Afla¤›da resimle iliflkili cümleler verilmifltir. yanl›fl oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin karfl›s›ndaki kutuya “Y” yaz›n›z......... kuzeybat› yönünde ilerlemektedir.......................... 1.................... ..................................... Do¤ru oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin karfl›s›ndaki kutuya “D”.......... ......... 2........ ..................... köprünün kuzeyindedir... ............................................................. .... 4.. 2...................................... B........................................................................ 5.................. Resmi inceleyiniz............... 3........................................................................................................................................... ...................... D/Y 1............................................. mavi araban›n kuzeybat›s›ndad›r............................................................ Cami... k›rm›z› araban›n bat›s›ndad›r..........................

Asl›han’›n krokide bulundu¤u yer tarif edilmifltir. Do¤ru krokiyi. A) B) C) D) 81 . Kuzeybat›s›nda Vatan Caddesi. yan›nda b›rak›lan bofl kutuya çiziniz. Anadolu’nun sen yüce bir da¤›s›n. verilen krokideki hatalar› bulunuz. Sorular› okuyunuz ve do¤ru cevab›n bulundu¤u seçene¤i iflaretleyiniz. Bu dizelerde geçen do¤al unsur “Ilgaz. Buna göre. Tabloyu inceleyiniz.” n ta Va C 3. “Asl›han’›n bat›s›nda okul ve kütüphane. Afla¤›daki foto¤raflar› inceleyiniz. Kuzeyinde çocuk park› ve pazar yeri. Gün Hava Ö¤leden önce Olay› Ö¤leden sonra Çarflamba Perflembe Cuma Pazartesi Sal› Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Bulutlu Güneflli Ya¤murlu Karl› Ya¤murlu Güneflli Tablodaki verileri kullanarak bir grafik çizmeniz istenseydi çizdi¤iniz grafik afla¤›dakilerden hangisi olurdu? A) B) C) D) Say› Say› Say› Say› 4 4 4 4 3 3 3 3 2 2 2 2 1 1 1 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› 1 0 Hava Olay› Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 2.C. 1. do¤usunda postane ve cami var. Afla¤›da. kuzeydo¤usunda market ve hastane var. o cennetin ba¤›s›n. Ilgaz fliirinden al›nan yandaki iki dizeyi okuyunuz.” A) Anadolu B) Ba¤ C) Bahar D) Da¤ 3. afla¤›dakilerden hangisidir? Baharda yeryüzünde. Deprem s›ras›nda yap›lmas› gereken do¤ru davran›fl› gösteren foto¤raf› iflaretleyiniz. ÜN‹TE i Atatürk Caddesi s de ad Fatih Caddesi E Asl›han’›n bulundu¤u yer Evler Okul Kütüphane Market / Pazar Cami Postane Çocuk park› Yeflil alan E Eczane Hastane KUZEY Ç. güneydo¤usunda spor alan›. güneyinde evler var.

82 .

DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI • B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar ‹stek ve ihtiyaçlar Kaynak Bütçe Ücret Tasarruf Gelir ve gider Ürün Ekonomi Ekonomik faaliyet ‹sraf ‹fl bölümü Üretim Da¤›t›m Tüketim Ticaret Meslek Emek HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. Sat›n ald›¤›n›z bir ürün ile ilgili sorun yaflarsan›z ne yapars›n›z? 6. TSE k›saltmas›n›n anlam›n› araflt›r›n›z. 5. Bu ürünün siz sat›n al›ncaya kadar geçirdi¤i aflamalar› araflt›r›n›z. Örneklerden hareketle ihtiyaçlar›n›zla istekleriniz aras›ndaki farklar› yaz›n›z. üç de istek olabilecek ürün söyleyiniz. “Aya¤›n› yorgan›na göre uzat.” atasözünden ne anl›yorsunuz? 4. 7. ÜN‹TE ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME KONULAR • ‹HT‹YAÇ MI. Yaflam›n›z› sürdürmeniz için karfl›laman›z gereken zorunlu ihtiyaçlar›n›z nelerdir? 3. 2.4. ‹STEK M‹? • KAYNA⁄IM NE? • ALIfiVER‹fiTEY‹M • B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? • ÜRET‹M. Kendiniz için üç ihtiyaç. Çok kulland›¤›n›z bir ürün belirleyiniz. Yak›n çevrenizde en çok hangi meslek çal›flanlar› var? Bu meslekleri çal›flma alanlar›na göre gruplay›n›z. 83 .

Kahvaltı yapmak. giyecek ve bar›nma temel ihtiyaçlar›m›zd›r. meyve ve sebze gibi çeflitli temel g›dalar ihtiyac›m›zd›r. so¤uk havada kalın giysiler giymek. ‹STEK M‹? Yeni do¤an bir bebe¤i düflününüz. bilgisayar oyunları ve televizyon istektir. Örne¤in. Yiyecek. yiyecekler ihtiyaçlar›m›z aras›ndad›r. Yaflamak için gerçekten bunlar› yemeye ihtiyac›m›z yoktur. Et. Örne¤in yiyecek hem ihtiyaç hem de bir istek olabilir. Sa¤l›k ve e¤itim de ihtiyaçlar›m›z aras›ndad›r. yumurta..‹HT‹YAÇ MI. yo¤urt. Düflünün bakalım. Bunlar›n d›fl›nda e¤lenmek. dengeli ve sa¤l›kl› beslenmek. güvenli bir ortamda barınmak. onlara sahip olmasak da yaflam›m›z› sürdürebiliriz. Çok fazla yiyece¤e ihtiyaç duymayabiliriz ama yemek yemeden yaflam›m›z› sürdürmemiz mümkün de¤ildir. asitli içecekler içmek. ‹steklerimiz ise yaflamımızı sürdürmek için gerekli de¤ildir ama onlara sahip olmak bizi mutlu eder. Dondurma gibi yiyecekler ise kiflilerin tercihine ba¤l›d›r. vücudumuz için ihtiyaçtır. Mutlu ve sa¤l›kl› bir yaflam sürdürmek için önce temel ihtiyaçlar›m›z› sonra da di¤er ihtiyaçlar›m›zla isteklerimizi karfl›lamam›z gerekir. Bebe¤in yaflayabilmek için nelere ihtiyac› vard›r? ‹stek ve ihtiyaçlar Kahvaltı yapmak. Giysilerimiz ya da bizi güneflten ve so¤uktan koruyan bar›nacak bir yerimiz olmadan da hayat›m›z› sürdüremeyiz. dinlenmek gibi faaliyetler de sosyal ihtiyaçlar›m›zd›r.. bilgisayarda oyun oynamak. taze meyve ve sebze yemek. bunlardan hangileri yaflamımızı sürdürmemiz için gereklidir? Yukar›dakilerden hangileri sizin ihtiyacınızdır? Neden? Yaflam›m›z› sürdürmek için olmas› gereken her fley ihtiyaçt›r. Örne¤in bisiklet. 84 .

. y›kamadan asla yemez. Ya da hem ihtiyaçlar hem de istekler farkl› farkl› olabilir. ülkesine yararlı bir kifli olmak için e¤itim görmekte ve derslerine önem vermektedir. ÜN‹TE Su tüm canlıların temel ihtiyacıdır. Dengeli ve yeterli beslenen Elif meyveyi çok sever. so¤uk bir havada montunu. Afla¤ıda. Ama Elif flehir merkezinde yaflamay› istemektedir. O. 85 58 4. Elif’in ailesi içtikleri ve kullandıkları suyun temiz olmasına dikkat etmektedir. Meyveli pasta da Elif’in sevdi¤i yiyeceklerdendir. Elif’in annesi ve babası onun. Ankara Bekir Yılmaz ‹lkö¤retim Okulu ö¤rencisi Elif’in ihtiyaç ve isteklerini anlatan metin ve foto¤raflar yer almaktadır. ihtiyaç ve istek olabilecek örnekler veriniz. Dedesi bu evi genifl bir ailenin yaflayabilece¤i flekilde yaptırmıfltır. Ankara’n›n bir ilçesinde bahçeli bir evde yaflamaktad›r.Temel ihtiyaçlar dıflındaki ihtiyaç ve istekler kifliden kifliye de¤iflebilir. Elif. hafta sonlar› ailesiyle ya da arkadafllar›yla gezmekte ve e¤lenmektedir. f›rsat buldukça yak›n arkadafl› Buse’yle satranç oynamaktad›r. Elif. sıcak havada da yazlık giysilerini giyer. mevsimine göre giyinmesine dikkat etmektedir. Ayr›ca zaman zaman. Çal›flma Kitab› Elif’in ihtayaç ve isteklerini anlatan metinden yola çıkarak temel ihtiyaç. Elif. iyi bir gelece¤e sahip olmak. Bizim için ihtiyaç olan baflkas› için istek olabilir. Meyveleri taze tüketir. Giysilerinin renklerinin birbirleriyle uyumlu olmas›na özen gösterir. Elif’in sa¤lıklı yaflaması ve geliflmesi için yiyece¤e ihtiyac› var.

Dikkat ettiniz mi. kira geliri. gübreye ve havaya ihtiyacı vardır. hayvanlar. maafl. madenler. sonra da olgunlaflınca toplayacak çiftçinin eme¤i de gereklidir. Tabi öncelikle onu topra¤a ekecek. su. Harman (1928) Ekmek örne¤inde oldu¤u gibi ihtiyaçlarımızı karflılamak için çeflitli kaynaklardan yararlanırız.. bir ürün hâline gelmesi için elveriflli topra¤a. ‹nsan Kaynaklar› Çiftçi. Fırıncıların satın aldı¤ı un. doktor. ö¤retmen. bu¤daydan ekmek elde edinceye kadar geçen süreçte de çeflitli meslekten kiflilerin eme¤ine ve paraya ihtiyaç vardır.. suya. su ve maya ile yo¤rularak hamur yapılıp flekil verildikten sonra fırınlarda piflirilir. Bu¤day örne¤inden hareketle yararlandı¤ımız kaynakları flu flekilde sınıflandırabiliriz: KAYNAKLAR Do¤al Kaynaklar Tohum.. bu¤dayı yetifltirmek için do¤al kaynaklara. tüccar. Fabrika ya da de¤irmenlere do¤ru yola çıkar. . Bu¤day biçilip saplar›ndan ayr›ld›ktan sonra kamyonlara yüklenir. Fırıncı da ekmekleri tüketiciye ulafltırmak üzere bakkal ve marketlere satar. yafladı¤ımız çevreye ve mesle¤imize göre çeflitlilik ve de¤ifliklik gösterir.. f›r›nc›.. Kullandı¤ımız kaynaklar.KAYNA⁄IM NE? ‹htiyaç ve isteklerinizi karfl›lamak için neler yap›yorsunuz? Kaynak Ücret Gelir ve gider ‹sraf Bütçe Para Tasarruf Her ö¤ün soframızdan eksik etmedi¤imiz ekme¤in bize nas›l ulaflt›¤›n› hiç merak ettiniz mi? En önemli besin maddelerimizden biri olan ekme¤i elde etmek için hangi kaynakları kullanıyoruz? Ekme¤in ham maddesi olan bu¤dayın yeflerip büyümesi. hava. 86 Para Çal›flma karfl›l›¤› al›nan ücret. ‹brahim Çallı. toprak.. Buralarda yıkanıp temizlendikten sonra un hâline getirilir.

do¤al bir kaynak olan su.Kaynaklar›m›z S›n›rs›z m›? Sahip oldu¤umuz kaynaklar sınırsız mıdır? Örne¤in.meb. dünyada sınırsız miktarda mevcut mudur? Afla¤ıda. Gazete haberi. Son zamanlarda birçok gazete ve televizyonda bu tür haberlere rastlamıflsınızdır. Dünya Su Günü Resim Yarıflması. “suyu tasarruflu kullanma” konulu bir yarıflmada dereceye girmifltir. Lütfen Bofla Ak›tmayal›m.gov. Dolayısıyla kaynaklarımızı kullanırken dikkatli davranmalı ve gereksiz harcamalardan kaç›nmal›y›z. Bu durum bize kaynaklarımızın sınırlı oldu¤unu göstermektedir. Lütfen Bofla Ak›tmayal›m www. Dergi haberi. Sizce bu resimde ne anlatılmak istenmektedir? fiizen Akansel.” bafll›¤› alt›nda su israf›n› önlemeyle ilgili baz› öneriler yer almaktad›r. Yandaki resim.) Do¤al bir kaynak olan suyu do¤ru kullanma konusunda size düflen sorumluluklar nelerdir? 87 Çal›flma Kitab› 59 4. “Su Hayatt›r. Türkiye Birincisi Afla¤›daki bölümde. 7 Ekim 2008. Su Hayatt›r.tr (Düzenlenmifltir. 31 May›s 2008. Yani yaflamımız için gerekli olan kaynaklardan biri olan su tükenmektedir. Haberlerde de gördü¤ünüz gibi dünyada içme ve kullanma suyu sıkıntısı yaflanmakta ve özellikle büyük flehirlerimizde barajlardaki su miktarı günden güne azalmaktadır. ÜN‹TE Bu haberlerden hareketle ihtiyaçlarımızı karflılarken kulland›¤›m›z kaynaklarla ilgili hangi sonuca ulaflabiliriz? . do¤al kaynaklardan biri olan su ile ilgili birkaç haber bafll›¤›na yer verilmifltir.

‹nsanlar. Ardından geriye kalan paradan. Ahmet Ulup›nar’›n annesi bir ma¤azada satıfl elemanı. Bu çalıflmalarının karflılı¤ı olarak da ücret alırlar. isteklerine yönelik harcamalar yaparlar. babası ise itfaiyecidir. Harcama Miktar› (TL) 500 400 300 200 100 0 yiyecek giyecek fatura kira ulafl›m e¤itim e¤lence tasarruf Harcama Çeflitleri (elektrik. Üç kifliden oluflan Ulupınar ailesinin bireyleri gelirlerini yani ellerindeki kayna¤ı en verimli flekilde kullanmak için plan yaparlar.) Yukar›daki grafi¤e göre Karaca ailesinin ayl›k geliri yaklafl›k ne olabilir? Çal›flma Kitab› 88 60 . + Ulup›nar ailesinin ocak ay› bütçesi Sizin ailenizde de ayl›k bütçe haz›rlan›yor mu? Ailenizde yap›lan bütçe ile Ulup›nar ailesinin yapt›¤› bütçe aras›ndaki benzerlik ve farkl›l›klar nelerdir? Afla¤›da. Zaman zaman da tasarruf yapmaya çal›fl›rlar.Hesapl› Yafl›yoruz ‹nsanların yaflamlarını sürdürmesinde do¤al kaynakların yanında insan kaynaklarına ve paraya da ihtiyaçları vardır. Ulup›nar ailesinin komflular› olan Karaca ailesinin mart ay› bütçe grafi¤i verilmifltir. su vb. bütçe denilen bir gelirgider planıdır. Maafllarını aynı tarihlerde alan Asl› ve Serkan Ulupınar gelirlerini öncelikle ailelerinin ihtiyaçlarını ve bazı isteklerini karflılamaya ayırırlar. Bu plan. Öncelikle zorunlu ihtiyaçlar için yap›lacak harcamaları belirlerler. Her ikisi de her ay düzenli olarak maafl al›rlar. sa¤lıklı ve mutlu bir yaflam sürdürmek için çalıflırlar.

Burak ise 8. ÜN‹TE fiimdi Ne Olacak? Beyza on. hayallerini. Beyza 4. farkl› tarihlerde yazm›fl oldu¤u bölümleri okuyacaks›n›z. s›n›f. a¤abeyi Burak ise on dört yafl›ndad›r. s›n›f ö¤rencisidir. Beyza yaflad›klar›n›. Beyza’n›n günlü¤ünde bahsetti¤i kaynaklar nelerdir? Kaynaklarla ihtiyaçlar aras›nda nas›l bir iliflki vard›r? 89 .4. Afla¤›da Beyza’n›n günlü¤ünden. umutlar›n› günlü¤üne kaydetmektedir.

Hemen bir alıflverifl listesi hazırladı ve gerekli parayı da ayırdı. Özge ve Murat tavu¤u sepete koyup biraz ilerideki konserve bölümüne yöneldiler. Ancak alıflverifl yapılması gerekiyordu. Etikette 1 kg tavuk etinin fiyatı. tarttırdı. bezelyeli pirinç pilavı. Murat. Alıflverifle kendisi gidemeyece¤i için kızı Özge’den yardım istedi. Özge ve Murat bir alıflverifl sepeti al›p ilk önce et bölümüne geçtiler. Ayrıca cam kavanoz tercih edilmeliydi. Bu marketi. pofletin üzerine fiyat etiketini yapıfltırdı. Akflamüstü Özge ve a¤abeyi beraber alıflverifl yapmak için evlerinin yakınında bulunan markete gittiler. Kapakları fliflkin. Özge daha önce gazetede okuduklarını hatırladı. akflam iki arkadaflının evlerine yeme¤e gelece¤ini söyledi. kaliteli ve ucuz ürün sattı¤ı için tercih ediyorlard›. fleffaf pofletler içindeki tavuklardan birini son kullanma tarihine dikkat ederek seçtiler. 90 Ürün . Konservede oldu¤u gibi paketlenmifl sütü de üzerindeki üretim ve son kullanma tarihine bakarak aldılar. Bu bölümde görevli kifli. Özge ve Murat. Annesi biraz telafllandı. okula gitmek için evden ayrılırken annesine. Domates çorbası. tarttı¤ı tavu¤un a¤ırlı¤ı ve ne kadar tuttu¤u yazılıydı. Temiz. cam kavanozda yar›m kg’lık konserve bezelye seçtiler. tavuk ve sütlü bir tatlı yapmaya karar verdi. Özge de alıflverifle a¤abeyi Murat ile gitmek istedi¤ini söyledi. Murat sebze bölümüne geçerek parlak ve k›zarm›fl domatesleri seçti. Beyaz önlüklü satıcı da tavu¤u tartarak üzerine fiyat etiketi yapıfltırdı. kutusunda sızıntı ya da pas olanları almak do¤ru de¤ildi.ALIfiVER‹fiTEY‹M Bir ürünü sat›n al›rken nelere dikkat edersiniz? Bir örnekle aç›klay›n›z. Buzdolabına göz attı ve neler yapabilece¤ini düflündü. Gün içinde yapaca¤ı bazı iflleri vardı ve alıflverifle de vakti yoktu. Konserve alırken kapaklarına dikkat edilmesi gerekiyordu. poflete koydu.

Murat. her ürünün hangi özellikleri taflıması gerekti¤ini belirliyordu. sonra da para üstünü sayd›lar. Ürünlerin toplam fiyatını söyledi. internette bir arafltırma yaparken TSE ile ilgili bilgi edinmiflti. Kasa görevlisi de tek tek ürünleri makine önünden geçirerek fiyatlarını fifle yazdırdı. Anlaflılan yolda düflmüfltü. Bir fleyler eksik gibiydi. Aldıklarını kasa görevlisine uzattılar. TSE damgası da bu ürünlerin standartlara uygun oldu¤unu gösteriyordu. Kısa adı TSE’dir. Türk Standartları Enstitüsü. 4. 1954 y›l›nda Odalar ve Borsalar Birli¤i bünyesinde kurulmufltur. sepettekileri kontrol ettiler. ürünleri alırken üzerlerinde TSE damgası olmasına da dikkat ediyorlard›. her türlü ürünün hangi kalitede ve nitelikte olaca¤ını belirlemek amacıyla kurulmufltur. Özge ve Murat gerekli ödemeyi yaptılar. Kasaya geçtiler. Ancak alıflverifl listesini bulamadılar. para üstünü ve fifli uzattı. Çal›flma Kitab› 61 TSE. Özge ile Murat’›n unuttuklar› ürünlerin hangileri oldu¤unu bulunuz. Onlar da fifle bakarak ürünlerin fiyat ve miktarlarını kontrol ettiler. Yalnız Türk Standartları Enstitüsü tarafından kabul edilen ürünlere TSE damgas› vurulabilir. Kasa görevlisi. Özge ile Murat.Özge ve Murat. “Türk Standartları Enstitüsü” adındaki kurulufl. ÜN‹TE Bir ürünün üzerinde TSE damgası olması neden önemlidir? Aç›klay›n›z. Özge ile Murat bu ürünleri sat›n al›rken nelere dikkat etmelidir? Çal›flma Kitab› 91 62 63 .

Satın alırken kendisine söylendi¤i flekilde botların de¤ifltirilmesini ya da parasının iade edilmesini istedi. Yafladı¤ı sorunu kibarca anlattı. Ancak satıcı olumlu bir cevap vermedi. satın aldı¤ı ma¤azanın ve üretici firmanın isimlerini verdi. Bu derneklerden birine baflvurdu. yapılan hata düzeltilmezse haklarını yasal yollardan arayaca¤ını belirtti. yasal yollardan ücretsiz bir flekilde çözümlendi. Ancak yine her iki taraftan da olumlu bir cevap alamadı. Satıcı. Ne yaparsınız? Ekonomi Çal›flma Kitab› 64 Gülden Hanım. Gülden Hanım’ın yafladı¤ı duruma benzer bir durumla karflılafltınız mı? Arkadafllarınıza anlatınız. Tüketici haklarını koruyan resmî ve gönüllü kurulufllar oldu¤unu ö¤rendi. Botu kaliteli iyi bir boyayla boyamas›n› da tavsiye etti. Gülden Hanım. Gülden Hanım’ın ald›¤› botları de¤ifltirmek için gösterdi¤i çabalar adım adım yer almaktadır. tüketici haklarıyla ilgili bir arafltırma yaptı. Ma¤aza. Meyve suyu paketinin üzerindeki üretim ve son kullanma tarihine de dikkat ettiniz. Ancak botun üreticisi olan firmadan da herhangi bir cevap alamadı. Satıcıyla aralar›nda yaflananlar› ve kendi taleplerini dile getirdi.B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? Marketten bir paket meyve suyu aldınız. Ancak meyve suyunu içti¤inizde tadında bir tuhaflık fark ettiniz. Sorunun kullanımdan kaynaklandı¤ını ifade etti. bir ayakkabı ma¤azasından siyah bir bot satın aldı. botu satın aldıktan birkaç gün sonra ya¤murlu bir havada giydi. Mektupta. Yeniden flansını denemek üzere botu satın aldı¤ı ma¤azaya ve üretici firmaya aynı flekilde birer mektup yazdı. Gülden Hanım’a parasını geri ödedi. botun hakiki deri oldu¤unu. Herhangi bir sorun yaflarsa da botun yenisiyle de¤ifltirilece¤ini belirtti. üründen çok memnun kalaca¤ını söyledi. Gülden Hanım. 92 . Gülden Hanım. zaman geçirmeden fiflini de yanına alarak botları satın aldı¤ı ma¤azaya gitti. Afla¤ıda. sorunu ayakkabı üreticisi firmaya bir mektupla bildirdi. Botların fiflini. ‹lk gün bir sorun yaflamadı ancak ertesi gün botun su aldı¤ını fark etti. Sorun. Gülden Hanım.

30 C’ta makinede tersinden y›kay›n›z. Ürünle ilgili bir sorun ç›kt›¤›nda garanti belgesine ihtiyac›m›z olacakt›r. A¤art›c› kullan›lmaz. 27 fiubat 2009. Dayanıklı tüketim malları alırken de garanti belgesi ve kullanım kılavuzunu mutlaka almalıyız. Renk: Hâki Garanti belgesi neden gereklidir? Al›flverifl yapmadan önce afla¤›daki ad›mlar› izlersek ald›¤›m›z ürünlerle ilgili daha az sorun yaflar›z. ÜN‹TE So¤uk ütü yap›n›z. . Yiyecek satın alırken üretim ve son kullanma tarihlerine dikkat etmemiz gerekir. Sizce ürünü de¤ifltirme hakk›na sahip misiniz? Aç›klay›n›z. 4. Kullan›m k›lavuzu da bizim ürünü do¤ru kullanmamıza yardımcı olmak üzere hazırlanmıfltır. Talimata uymad›n›z ve ürününüz bozuldu. 93 ‹nternet haberi. Kuru temizleme yap›lmaz. Üzerinde sa¤daki gibi aç›klama bulunan bir ürün sat›n ald›n›z. Satın aldı¤ımız ürünün fifl veya faturas›n› almak en baflta gelen sorumluluklarımızdandır.Tüketici olarak haklarımız oldu¤u gibi sorumluluklarımız da vardır.

• Gönüllü kurulufllar› teflvik etmeye iliflkin konular› düzenlemektir. • Tüketicinin sa¤l›k. www. ayd›nlat›c›. e¤itici.Tüketicilerin al›flverifllerinde bilinçli davranmalar› kendilerinin ve ülkelerinin ekonomik kay›plar›n› en aza indirecektir. Tüketiciler tüm dikkatlerine ra¤men ald›klar› ürünle ilgili sorun yaflad›klar›nda haklar›n› aramal›d›rlar. Baz› Tüketici Dernekleri Tüketici Dernekleri Federasyonu (TÜDEF) Tüketiciyi Koruma Derne¤i (TÜKODER) Tüketiciler Derne¤i (TÜDER) Tüketici Bilincini Gelifltirme Derne¤i (TÜB‹DER) Avrupa Tüketicileri Koruma Derne¤i (ATUKODER) Tüketici Haklar› Merkezi (TÜMER) Tüketiciler Birli¤i Tüketiciyi Koruma ve Dayan›flma Birli¤i Derne¤i (TÜKO-B‹R) Tüketici Haklar› Derne¤i (THD) Tüm Tüketicileri Koruma Derne¤i (TTKD) Çevre ve Tüketici Haklar›n› Koruma Derne¤i (ÇETKODER) Belediyeler de tüketici sorunlar›yla yak›ndan ilgilenmektedir. Çünkü ülkemizde tüketici haklar› yasalarla güvence alt›na al›nm›flt›r.tr. il ve ilçelerde tüketici haklar›ndan sorumlu hakem heyetleri bulunmaktad›r. ALO TÜKET‹C‹ 177 Tüketicinin Korunmas› Hakk›ndaki Kanun’un amaçlar›. Çal›flma Kitab› 94 65 . Tüketici haklar›yla ilgili bir yasan›n olmas› önemli midir? Neden? Tüketicinin Korunmas› Hakk›ndaki Kanun gere¤i.ibb.gov. güvenlik ve ekonomik ç›karlar›n› koruyucu. zararlar›n› giderici önlem almak. 2 Mart 2009. Ayr›ca tüketici dernekleri de yasalara uygun olarak tüketici haklar›n›n korunmas›na yönelik çal›flmalar yapmaktad›r. • Tüketicilerin kendilerini koruyucu giriflimlerini özendirmek.

Sanayi ve Teknoloji Bakanl›¤›n›n “11. Ertesi gün poliklinik sahibi ile görüflerek flikâyetini iletti. Temizlik ve hijyen konusunda birkaç sorudan sonra konuflmalar› neredeyse kavgaya dönüfltü. para ödemeden ayr›ld›. s. adresini b›rakt›. kullan›lan aletlerin dezenfekte edilmemifl oldu¤unu düflündü. Bununla da yetinmeyerek durumu Sa¤l›k Bakanl›¤› yetkililerine yaz›l› olarak bildirdi. Muayenehanenin gere¤i gibi temiz olmad›¤›n› gördü. Sö¤üt’ün takip etti¤i yasal hak arama süreci sonucunda. Ayn› kifli. Siz Demet Han›m’›n yerinde olsan›z nas›l davran›rd›n›z? Aç›klay›n›z. Sanayi ve Teknoloji Bakanl›¤› Kayseri ‹l Müdürlü¤ü Tüketici Masas›na 2 bin 278 olmak üzere 2 bin 820 flikâyet yap›ld›.128. Görevli taraf›ndan tedavi sandalyesine oturtuldu. 1 Aralık 2005. kullanmakta oldu¤u kredi kart›ndan her y›l kesilen “Kredi Kart› Üyelik Ücreti”ni geriye dönük olarak almak için Tüketici Sorunlar› Hakem Heyetine baflvuran Hüsamettin Sö¤üt’e verildi. Difline dolgu yapan kifli tedaviye bafllamadan önce elini de y›kamam›flt›. ‹pek Gürkaynak. Yavafl yavafl a¤r›s› da artmaya bafllam›flt›. 18 Nisan 2008. istemedi¤i biçimde k›sa ve yanl›fl kesti¤i. Bilim. Bir pazar günü akflamüzeri Demet Han›m diflinin dolgusunun düfltü¤ünü fark etti. ilk flaflk›nl›¤› geçtikten sonra etrafa bir göz atabildi. (Düzenlenmifltir. Bilinçli Tüketici dal›nda. hangi diflinin a¤r›d›¤›n› sorarak tedaviye bafllad›. Demet Han›m ad›n›.) “Bilinçli tüketici” ne demektir? Kendinizden ya da yak›n çevrenizden bir örnek Çal›flma vererek aç›klay›n›z. ilgili bankadan 8 y›ll›k kredi kart› üyelik ücretini geri ald›¤› belirtildi. Yurttafl Olmak ‹çin. Saç›n›. K›l›¤› pek de doktora benzemeyen biri. bu nedenle saç›na kaynak yapt›rmak sorunda kald›¤› gerekçesiyle kuaförü hakk›nda dava açan ve kazanan Solmaz Gülmez de bu çabas›yla bilinçli tüketici ödülüne lay›k görüldü. Kitab› 95 66 . Bilim. bir tüketicinin karfl›laflt›¤› sorun anlat›lmaktad›r. Gazete haberi. bugüne kadar hiçbir problem yaflamad›klar›n› söylüyordu. 22 A¤ustos 2008.) Gazete haberi. Demet Han›m. Geleneksel Tüketici Ödülleri” sahiplerini buldu. Sabah› bekleyecek sabr› kalmad› ve mahallelerindeki poliklini¤e gitti. Duvarda as›l› diploman›n diflini dolduran kifliye ait olmad›¤›n› fark etti. ÜN‹TE Afla¤›da bilinçli tüketici haberleri yer almaktad›r. (Düzenlenmifltir.Afla¤›da. 4. muayenehanenin temizli¤inin yeterli oldu¤unu. Gazete haberi.

Çantan›zda üretimden da¤›t›ma kadar birçok kiflinin eme¤i vard›r. eritme gibi farkl› ifllemlerden geçirilerek elde edilen maddelere ifllenmifl madde denir. Örne¤in. sürekli dikkat edilmesi ve zaman ayrılması gereken ifller. ürünleri her zaman do¤adan elde etti¤imiz hâlleriyle kullanm›yoruz.” 96 . Do¤al maddelerin kullan›labilmesi için kesme. Sık sık veterinerler gelerek çiftlik flartlarını ve hayvanları kontrol ediyorlar. temiz kaplara dolduruluyor. Bazen yem bazen ise para karflılı¤ında sütü satıyoruz. da¤ıtım ve tüketim aflamalarını farklı mesleklerden kiflilerin a¤zından dinleyelim: Mehmet Ifl›kl› (34 Yafl›nda. Ürünler tüketime hazır hâle gelinceye kadar birçok aflamadan geçiyor. Çantan›z deri. Çiftlikte temizlik çok önemli çünkü kısa süre içinde sütte zararl› bakteriler üreyebiliyor. ma¤azalara gönderilir. süt sa¤ımı. DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI Okul çantan›z›n sizin elinize gelinceye kadar üretim ve da¤›t›m aflamalar› hakk›nda neler biliyorsunuz? Ekonomik faaliyet Da¤›t›m ‹fl bölümü Pazar Ticaret Tüketim Üretim Bir ürünün insanlar›n kullanaca¤› hâle gelinceye kadar uzun bir süreçten geçti¤ini tahmin edebilirsiniz.” der. Çiftli¤in temizli¤i. sofralarımıza gelene kadar nasıl bir yol izliyor? Peynirin üretim. Anneniz be¤endi¤iniz bir çantay› iyice inceler.ÜRET‹M. Toplanan süt büyük. Çiftlik Çal›flan›) “Bizim çiftlikte gün çok erken saatlerde bafllıyor. Öncelikle ahırların günlük temizli¤i yapılıyor. hayvanlara yem ve su veriliyor. Siz de anne baban›zla ma¤azaya girdi¤inizde çeflit çeflit çantalar görürsünüz. pastörize süt Süt tozu süt Gördü¤ünüz gibi. hayvan bakımı vs. Her gün saat yedi civarında fabrikanın süt toplama aracı gelerek sütü topluyor. insanlar taraf›ndan yap›lmayan maddelere do¤al maddeler denir. Çiftlikte sütün macerası kısa sürüyor gibi görünse de iflimiz çok zor. ülkemizde onlarca çeflidi üretilen peynir. fermuar gibi malzemelerin bir araya getirilmesiyle üretilir. Süt veren hayvanlara makineler takılarak sa¤ım ifllemi gerçeklefltiriliyor. astar. Do¤al maddelerin yap›s›n›n de¤ifltirilerek veya yapay maddelerle bir araya getirilerek elde edilen farkl› yap›daki maddelere yapay madde denir. Okul çantan›z› ele alal›m. Peki bir ürünün yapay olmas› ne anlama gelir? Yapay olmayan ürünler de var m›? Afla¤›daki aç›klamalar› okuyunuz. “Bu çanta yapay deriden yap›lm›fl. Do¤al Madde Yapay Madde ‹fllenmifl Madde Do¤ada kendili¤inden oluflan.

Erzincan tulum peyniri. Sipariflleri arabaya yüklüyorum. Ardından market ve bakkallara giderek ürünlerin da¤ıtımını yapıyorum. Peynir. da¤ıtım ve tüketim aflamaları nelerdir? 97 4. Erzurum civil peyniri. Ayn› zamanda tam bir protein ve kalsiyum deposu. Kars kafları.Emre Dalg›ç (40 Yafl›nda. Hangi birini saysam? Ezine peyniri. Ertesi gün. beslenme ça¤ındaki çocukların mutlaka tüketmesi gereken bir ürün. Ülkemizin dört bir yanında birbirinden lezzetli ve çeflitli peynirler var. Sonra süte maya katarak pıhtılaflmasını sa¤lıyoruz. Kocaman so¤uk hava deposu fleklinde bölümü olan araç kullanıyorum. G›da Mühendisi) “Konya’da süt ve süt ürünleri fabrikasında çalıflıyorum. Fabrikadaki son ifllemde ise peynirler ambalajlanarak so¤uk hava depolarında depolanıyor.” Peynirin sofranıza gelene kadar izledi¤i üretim. Çünkü peynirin enerji de¤eri yüksek.” Necla Acar (42 Yafl›nda. Bu ifllem sa¤lıklı bir peynir üretimi için en önemli aflamadır. Örne¤in. Daha kaliteli ve sa¤lıklı ürünler hazırlamak üzere arafltırmalar yapan ekipte görevliyim.” . ‘Pastörizasyon’ dedi¤imiz o ifllemde ise sütü özel aletlerle 75 C’ a kadar ›s›t›p h›zl› bir flekilde so¤utuyoruz. Pıhtılaflma istedi¤imiz ölçüye ulafltı¤ında peyniri parçalar hâlinde keserek dinlenmeye b›rak›yoruz. Peynirin ham maddesi olan sütün fabrikamıza gelmesinden peynir olana kadar geçirdi¤i aflamaları titizlikle izliyorum. Sonra sütü pastörize ediyoruz. sabah erken saatlerde firmanın ana deposuna gidiyorum. Van otlu peyniri… Peyniri satın alırken taze olmasına dikkat ediyorum. Her gün ö¤leden sonra bakkal ve marketlerden ürün siparifllerini alıyorum. ÜN‹TE Ahmet Koç (29 Yafl›nda. Difl Hekimi) “Hem bir anne hem de bir hekim olarak peynir her zaman satın aldı¤ım bir ürün. fioför) “Ben on befl yıldır bir süt ve süt ürünleri firmasının elemanıyım. öncelikle sütün taze olmasına dikkat ediyoruz. Ayr›ca ürünlerin sa¤lıklı ve kaliteli olup olmadı¤ını kontrol etmek de görevlerim aras›ndad›r.

kâ¤ıt. Yüzlerce parçadan oluflan otomobillerin üretiminde tek çeflit madde kullanılmamaktadır.Otomobil Fabrikas›nday›z Hayatımızı kolaylafltıran araçlardan biri de otomobildir. Fabrikaya gitmeden önce babası ona. deri gibi ifllenmifl ve yapay maddelerde kullan›l›r. Burak’ın yazısında otomobil yap›m›n›n hangi aflamaları yer almaktadır? 98 . Sizce bir otomobil hangi aflamalardan geçerek tüketicinin hizmetine sunulur? Burak’ın babası bir otomobil firması için bilgisayarda araba modelleri tasarl›yor. 1770. plastik ya da alçıdan küçük maketler yapıyor. Burak’ın otomobil fabrikas›na yapt›¤› geziyi anlattı¤ı yazı yer almaktadır. Burak’ın babasının gösterdi¤i. otomobillerin geçmiflten günümüze nasıl geliflti¤ini foto¤raflarla anlattı. alüminyum. Tasarladı¤ı modeller be¤enilirse fabrikada ilk örnek (prototip) üretilip çeflitli testlerden geçiriliyor. plastik. Afla¤ıda. Burak bir gün babasından kendisini çal›flt›¤› fabrikaya götürmesini istedi. Otomobil üretiminde demir.2007 yılları arasına ait otomobil foto¤raflarını siz de kitabınızın sayfalarında görebilirsiniz. Sonra yapt›¤› tasar›ma göre a¤aç.

do¤ru tanıtımlarla kârl› bir pazar oluflturur. Tar›m. Otomobil üretimi ülkemiz ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. hayvanc›l›k. bir ürünün benzerleri arasında daha çok tercih edilmesi için yapılır. ticaret. Satıfla sunulan otomobillerin tanıtımı için reklam hazırlanır. Çal›flma Kitab› 99 67 68 .Tüketime hazır hâle gelen otomobiller ulaflım araçlarıyla satıfl yerlerine da¤ıtıl›r. Kaliteli ürünler. 1 2 3 4 5 Otomobilin tüketici kullan›m›na kadar geçirdi¤i macerada birçok kimsenin eme¤i oldu¤unu fark ettiniz mi? Bu süreçte örne¤in. ‹flte bu çalıflanlar arasındaki ifl bölümüyle ürün son hâlini alarak tüketime sunulur. otomobilin üreticiden tüketiciye sunuluncaya kadar geçirdi¤i aflamalar gösterilmifltir. Bu aflamalar›n neler oldu¤unu görsellerden yararlanarak sırasıyla anlatınız. lastikleri yapan iflçiler olmasaydı neler olurdu? Bir ürünün üretimden tüketime sunulması sürecinde pek çok insan çalıflır. Otomobillerin tüketiciye ulafl›ncaya kadar el de¤ifltirmesiyle ticaret gerçekleflir. Reklamlar. Afla¤ıda. turizm gibi di¤er ekonomik faaliyetlerde de ifl bölümü vardır.

iflini yapmadı¤ında neler olabilece¤ini tahmin edebilirsiniz. Oysa düzenli sa¤lık kontrolleri yaptırıp kendilerine dikkat etseler daha sa¤lıklı bir toplum oluruz. semerci… Bir anda aklınıza onlarca meslek gelebilir. Dünyaya bir daha gelsem yine ö¤retmen olurdum. Çocuklar› çok sevmek gerekiyor. Evlerin. fiimdi çeflitli meslek alanlar›nda bizim için çal›flan kiflilerden baz›lar›n›n neler yapt›¤›na bir göz atal›m: “‹nflaatlarda s›vac› olarak çal›fl›yorum. Çalıflma koflullarımız zor olsa da insanların dertlerine çare bulmaya çalıfltı¤ım için mesle¤imi seviyorum. hastanelerin yap›m›nda çal›fl›yorum. nakliyeci. Uzmanlık alanım çocuk hastalıkları. ‹nsanlar genelde hastal›klar› ilerleyince bize gelirler. evinizi. onları ma¤azalarda satanlar. oyun oynadı¤ınız parkları temizleyenler… Bu örneklere siz baflkalar›n› da ekleyebilirsiniz. sizin güvenli¤inizi sa¤layanlar. Uzun yıllar süren zor bir e¤itimden geçtim. Ö¤retmenlik özveri gerektiren bir meslek. 15 y›l boyunca ülkemin farkl› yerlerinde çal›flt›m. bilgisayar operatörü. kitaplarınızı. okulunuzu infla edenler. Ben de onlara özenerek ö¤retmen oldum.” 100 . Neler yaflars›n›z? Meslek Emek Hayatımızı tek baflımıza devam ettiremeyiz. emek harcayan kimse baflka insanlar›n ihtiyaç ve isteklerini de karfl›lamaktad›r.B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR Soka¤ınızdaki çöplerin iki hafta toplanmadı¤›n› ya da su tesisatındaki arızan›n bir aydır giderilemedi¤ini düflünün. ayakkabı tamircisi. elektrik mühendisi. defterlerinizi imal edenler. Mesle¤e Elâz›¤’›n bir köyünde bafllad›m. Aslında bilim günden güne geliflti¤i için e¤itim sürecim hiçbir zaman sona ermedi. sevdi¤iniz çizgi filmi yapanlar. Asl›nda geçimini sa¤lamak için çal›flan. gazeteci. Binalar›n yap›m›nda benden baflka kimler çal›fl›yor olabilir? Örnekler veriniz. Bir gün içinde sizin için kimler çalıflıyor? Yiyeceklerimizi üretenler. Mesle¤imi uzun süredir yan›nda çal›flt›¤›m ustamdan ö¤rendim. okullar›n. güvenli ve güzel bir hâle geliyor. Merakl› gözlere bir fleyler ö¤retmek beni çok mutlu ediyor. Bir gününüzü düflünün. Benden önce bir binan›n yap›m›nda birçok kifli çal›fl›yor ama benim yapt›¤›m s›vayla binalar daha sa¤l›kl›. giysilerimizi dikenler. Sa¤lık sektöründe benden baflka kimler çalıflıyor olabilir?” “Dedem de babam da ö¤retmendi.” “Ben doktorum. Veteriner. hostes. taksi floförü. Bu kimselerden biri. Bir kimsenin geçimini sa¤lamak için yaptı¤ı sürekli ifl onun mesle¤idir.

Bu yüzden sık sık tatbikatlar yapıyoruz. ‹htiyaçlar de¤ifltikçe ya da yeni ihtiyaçlar ortaya çıktıkça mesleklerde de de¤iflimler görülmektedir. . Yafladı¤ınız çevrede eskiden çok ihtiyaç duyulan ama flimdilerde çok az rastlanan mesleklere neleri örnek verirsiniz?” “Ben bilgisayar mühendisiyim. iskeleti a¤açtan olan bir araçt›r. Bir yangın haberi aldı¤ımızda en kısa sürede hazırlanıp gitmemiz çok önemli. Bu ifle alınırken fiziksel gücümüzü de ölçecek zorlu bir sınavdan geçtik. Ben bilgisayarla küçük yafllarda tanıfltım. Benim çocuklu¤umda ilçemizde semercilik önemli mesleklerdendi. yüz yıl önce bilgisayar mühendisli¤inden bahsedilmezken günümüzde en çok ihtiyaç duyulan mesleklerdendir. Yine yüz yıl önce birçok yerde sık sık karflımıza çıkan semerciler günümüzde parmakla sayılacak kadar azalmıfltır. hayvanlar›n s›rt›na yerlefltirilen. Çal›flma Kitab› 101 69 70 4.“On yılı aflkın süredir Çankırı Belediyesinde çalıflıyorum. Örne¤in. Anne ve babam bilgisayar baflında çok vakit harcamamdan zaman zaman flikâyet etseler de meslek seçimimde bana destek oldular. Bilgi ça¤ında yaflıyoruz ve bilgisayar dünyası o kadar hızlı gelifliyor ki biz bile hızına zor yetifliyoruz. fiimdilerde ulaflım ve taflımada hayvanlardan fazla yararlanılmadı¤ı için bizim meslek de geçmiflte kalan meslekler arasına girdi. Üniversiteden mezun olduktan sonra kısa sürede ifl buldum ve iki yıldır bir bilgisayar yazılım flirketinde çalıflıyorum. Sadece yangınlara müdahale etmek de¤il herhangi bir yerde mahsur kalmıfl insan ve hayvanları kurtarmak da ifllerimiz arasında. üzerine yük ba¤lanan ya da binilen. Çünkü kaybedece¤imiz her dakika bir can kaybına neden olabilir. Peki. Semer. Günümüzde en çok ihtiyaç duyulan meslekler hangileridir? Neden?” Siz de yakınlarınızdan biriyle röportaj yaparak mesle¤iyle ilgili bilgi edininiz. ÜN‹TE Meslekler insanların ihtiyaçlarından do¤mufltur. siz bize nasıl ulaflabilece¤inizi biliyor musunuz?” “Isparta’nın Yalvaç ilçesinde semercilik yapan birkaç ustadan biriyim. Babam da beni bir zanaat ö¤reneyim diye semerci Ali Usta’nın yanına çırak verdi.

......................................................................... Reklam› yap›lan bütün ürünler kalitelidir............... .............. .......... Afla¤›da verilenlerle bir grup oluflturulsa hangisi grubun d›fl›nda kal›r? ayakkab› A) Ayakkab› ekmek B) Cep telefonu cep telefonu C) Su su ev D) Ev 2..................... ...... Ozan bir hafta boyunca hangi s›ralamaya göre harcama yapmal›d›r? A) Temel ihtiyaçlar................ Pamuk tarlada yetiflir.. Bu ipler renk renk boyan›r.............................................................................. ( ) 4......................................................... Ozan’›n bir haftal›k harçl›¤› 30 TL’dir... Temel ihtiyaçlar›m›z› erteleyebiliriz............. ihtiyaçlar 4............................................... Afla¤›daki sorular› okuyunuz................. ( ) 5...... istekler B) ‹stekler...... . Bu kumafllardan giysiler dikilir....... Afla¤›da efllefltirilen meslekler ve çal›flma alanlar›ndan hangisi yanl›flt›r? A) Doktor-sa¤l›k B) Ö¤retmen-e¤itim C) fioför-ulafl›m D) Terzi-iletiflim 3............... istekler D) ‹stekler.................................................. Alt› çizili sözcüklerden hangi ikisi bir ürünün üretim yeridir? A) Ma¤aza-kumafl B) Giysi-vitrin C) Tarla-fabrika D) Ma¤aza-vitrin 102 .................... Tasarruf hiçbir fleyin gereksiz yere harcanmamas› demektir................................... Do¤ru cevab› iflaretleyiniz............... 1................. Sat›n ald›¤›m›z dayan›kl› ürünler için garanti belgesi istemeliyiz.......... Yukar›daki metni okuyunuz..................................................... .... Bazen de bu giysilere tan›d›klar›n›z›n üzerinde rastlars›n›z.................. ... Yanl›fl cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z..... ............................................... ihtiyaçlar........................................................................ ( ) 7................. temel ihtiyaçlar....................................KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A.... Ma¤azalara gönderilen giysileri vitrinlerde görürsünüz....... temel ihtiyaçlar............. Alıflveriflte isteklerimizi ön planda tutmalıyız................... ihtiyaçlar... ( ) 9..... ( ) 6........................ Standartlara uygun kalitedeki ürünlere TSE damgas› vurulur.... ............ ‹pler kurutulduktan sonra kumafllar dokunur............................ yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” yaz›n›z................................ ( ) 1........ temel ihtiyaçlar C) ‹htiyaçlar.. fabrikada ip hâline getirilir................... ( ) 2........ ( ) 3.. Ald›¤›m›z bir ürün bozuk ç›karsa atmal›y›z.............. ( ) 8....................................................................................................... B.................. Al›flveriflten sonra fifl-fatura almal›y›z. Afla¤›daki cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”..................... ....................................................................... Bütçemize uygun al›flverifl yapmal›y›z........

....................................... 2..... Kullan›m k›lavuzunun olmas›na II............................ Sat›c›dan biraz daha indirim yapmas› karfl›l›¤›nda fifl ya da fatura almad›....5............. Afla¤›daki sorular› bu olaydan yola ç›karak cevaplay›n›z..... yeni bir bilgisayar sat›n almak istiyor.. II ve III D) Hepsi C............................................................................ ..... .......................... yaflam›m›z› sürdürmek için gerekli olmayan ama sahip olmaktan hoflland›¤›m›z fleylerdir................................................. ÜN‹TE A) Ulafl›m gideri 10 TL’dir......................................... harcamalar›n› haftal›k olarak planlamaktad›r............... Garanti belgesinin olmas›na III................................. Leyla................ 1.... TSE belgesinin olmas›na IV.............................. 4.................................................................... B) Haftada 6 TL tasarruf etmektedir.. ‹stek................. bilinçli bir tüketici olarak afla¤›dakilerden hangisine ya da hangilerine dikkat etmelidir? I........................ Ancak sat›c› iadeyi kabul etmedi...... 3..................................................................................... 103 4.... Afla¤›da Leyla’n›n bir haftal›k harcamalar›n› ve tasarrufunu gösteren grafik verilmifltir......................... Mithat.................................... Mustafa Bey............ .............................................................. C) Yiyece¤e ulafl›mdan fazla harcamaktad›r........................ Ambalaj içinde olmas›na A) I ve II B) I ve III C) I................. Tak›m elbiseyi ma¤azaya götürdü................................. Afla¤›dakilerden hangisi iste¤e bir örnektir? A) Ayfle’nin so¤uk havada palto giymesi B) Mehmet’in her gün çikolata yemesi C) Ahmet’in düzenli ders çal›flmas› D) Fatma’n›n günde iki kez difllerini f›rçalamas› 6............... Grafi¤e göre Leyla için afla¤›daki yarg›lardan hangisine ulafl›lamaz? Harcama Miktar› (TL) 15 12 10 8 6 5 2 0 Ulafl›m Yiyecek Tasarruf Harcama Çeflitleri 7.......................................................................................... Mustafa Bey’in sorununu çözmek için ne tavsiye edersiniz? ...................... Mithat............................. indirim sezonunda bir tak›m elbise sat›n ald›.. Mustafa Bey................................................. D) Ulafl›m ve yiyecek gideri 30 TL’dir...................................................... .......... ....... Ancak eve geldi¤inde pantolonda delik oldu¤unu fark etti...... Sat›c› hakl› m›d›r? Neden? ....... bir tüketici olarak al›flverifl s›ras›nda do¤ru mu davranm›flt›r? Neden? ........... Mustafa Bey’in yerinde siz olsayd›n›z nas›l davran›rd›n›z? ..............

.

4 .

.................................................................. 15 DUYGU TORBASI .................................................................................................................................. 14 ÖZEL ÇOCUKLAR ................................................. 26 EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS .. 27 KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ .... 35 M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR ..........................................................................................................‹Ç‹NDEK‹LER SAYFA ‹Ç‹NDEK‹LER .......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 25 PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR ............ ÜN‹TE: GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM .............................. 8 Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI .......................................................... 18 YAfiAMIMDAN KES‹TLER ....................................................................... 37 M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ ............................................. 13 B‹REYSEL ÖZELL‹KLER ........................................................................................................ 22 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ......................... ÜN‹TE: KEND‹M‹ TANIYORUM .......... 30 OYUNLARI BULALIM ......... 38 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ........................................................................................................................... 10 1................................. 16 DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M .. 23 2........................... 20 K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM......................................................... 19 A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ .................................................................................................................................................................................................................................................. 12 KEND‹M‹ TANIYORUM ........................................................... 32 GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z .................... 17 NE KADAR SAYGILIYIZ? ............. 31 KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ ......................................................................................................................................................................................................... 36 M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI ............................................................. 33 MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM .......................... 21 ONUN H‹KÂYES‹ ......................................................................................... 29 OYUNLARIMIZ .............................................................................................................................................. 39 8 ............................................................................................................................................................................. 28 M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z . ................................................................................................................................................................. 34 ÇANAKKALE ..................................................................................................................................................................................

........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 78 TÜRK‹YE HAR‹TASI ....................................................................................... 47 DO⁄AL MI.......................................... 69 B‹Z K‹M‹Z? ....................................................... 81 TÜRK DÜNYASI HAR‹TASI .............................‹Ç‹NDEK‹LER 3........................................................................................ 55 4........................................................................... 61 ALIfiVER‹fi YAPIYORUZ ............. 67 TABLO VE GRAF‹K OKUYORUM ........ 82 9 ...................................................................................................................................................... 73 KRONOLOJ‹ ............................................................... 64 AF‹fi HAZIRLIYORUM .............................................................................. 45 HAVA OLAYLARI VE YAfiAM ............................................ 54 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ................................................ ÜN‹TE: YAfiADI⁄IMIZ YER .................................................. 42 YAfiASIN PUSULA .......................................................................................................................................................................................... BEfiERÎ M‹? ............................................................................................................................. 52 A‹LE AFET PLANI ......................................................................................................................................................................... 43 KROK‹ Ç‹Z‹YORUM ................................................................................................................................ 65 B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ ........................................ 60 AMBLEMLER ..................... ÜN‹TE: ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME .................. 71 SÖZLÜK ........................................... 46 GÖZLEM YAPIYORUM .............................................................................................. 53 DEPREM ............................................................................................................................................................................................................. 68 ‹HT‹YAÇLAR VE MESLEKLER ................................................................. 58 KAYNAKLARIMIZ .... 51 CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER .................................................................. 57 ‹HT‹YAÇ VE ‹STEKLER‹M ........................................... 48 DO⁄A SEVG‹S‹ ...................................... 62 PAZARA G‹DEL‹M ................................................. DA⁄ITIM VE TÜKET‹M .................................................. 70 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ........................................................................................ 50 GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK? ..................................................................................... 66 ÜRET‹M..................................................... 41 EVDEN OKULA .......................................................................... 76 KAYNAKÇA .................................................................................................................................................................................................................................... 59 KEND‹ BÜTÇEM‹ HAZIRLIYORUM ....................................................................

Etkinlikle ilgili kitap. Etkinliğin nasıl yapılması gerektiği burada yazılıdır. Ünite ile ilgili konuları ve etkinlik adlarını gösterir. Etkinlikle ilgili görseller ve açıklamaları yer almaktadır. 10 .Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI Ünitenin sıra numarasını gösterir. Ünitenin başında. dergi gibi kaynaklardan yapılan alıntılar yer almaktadır. ortasında ve sonunda üniteyle ilgili değerlendirmelerinizi kaydedeciğiniz formlara yer verilmiştir. Etkinliğin adını gösterir.

Ü ni te ve öğre ndik le r inizle ilgili değerlendirme sorularına bu bölümde yer verilmiştir. Konu içeriğini destekleyen internet haberleri yer almaktadır. Etkinlikleriniz sırasında zaman zaman çalışmalarınızı değerlendirebileceğiniz değerlendirme formlarına bu bölümde yer verilmiştir. 11 1TL .Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI Konu içeriğini destekleyen gazete haberleri yer almaktadır.

................................................................................................................................. Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z............. . Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz? .................................................................................................................................................. Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden? ...............................................1.................................. 2..................... ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM KONULAR ETK‹NL‹KLER • KEND‹M‹ TANIYORUM BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M • B‹REYSEL ÖZELL‹KLER • ÖZEL ÇOCUKLAR DUYGULARIMLA....................................... 12 ......................... DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM • DUYGU TORBASI DUYGULARIMI................................................................................................... 1...................................... görsellere ve içindekiler k›sm›na göz at›n›z................ .............................................................................. ......................................................... DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? • DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M BAfiKALARINA SAYGILIYIM • NE KADAR SAYGILIYIZ? YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM • YAfiAMIMDAN KES‹TLER • A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ • K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM • ONUN H‹KÂYES‹ ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ NELER Ö⁄RENECE⁄‹M? Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na........................................................... .................

......................................... .................... En hofllanmad›¤›m yönüm ...................................................................... ......................................................................................................... En büyük sorunum ............................................................................Bireysel özelliklerinizi dikkate alarak afla¤›daki cümleleri tamamlay›n›z........................................ 13 1............................................................................................. ............................................. ......................................... En çok ihtiyaç duydu¤um insan ................................................................................... .............................................................................................................................................. En k›zd›¤›m davran›fl .............. .......................................................................................................... En nefret etti¤im davran›fl .......................................................................... Benim için katlanmas› en zor durum .................................................................................. ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM ........................................................................................................... ........................ ............................................................................... En büyük korkum ................................................................................................................................................................................. Anlayamad›¤›m tek durum ................................... En çok de¤ifltirmek istedi¤im fley .............................................................................................................................................. En mutlu anlar›m .................................................................................................................................................................................................... Gerçekleflmesini en çok istedi¤im hayalim ............................................................................................. .......................................................................................................................................................................................................................... En hoflland›¤›m yönüm ...................................................................................................................................................................................................................................................................... Yaflam›mdaki en özel insan ...................................................................................... Geçmiflle ilgili hat›rlad›¤›m en kötü olay ................................................................................................................. .................................................................... ............................................. ....... .. ...........................................................................................................................................................................................................................................................................................

.... ...................................... hangisinin duygusal.................... Tabloyu inceleyerek hangisinin fiziksel.............................. Bu özelliklerden hangileri sizin........................... Bu özelli¤e sahip kiflilere sayg› gösterdi¤inize dair bir cümle yaz›n›z.................... hangileri arkadafllarınızın özellikleridir? ......................... Tablodan bir duygusal özellik seçiniz............................................................................................................................................................................................................................ .................................................................................................................................. Bu özelli¤i tafl›yan kiflileri yans›tan bir cümle yaz›n›z...................................B‹REYSEL ÖZELL‹KLER 1............. Tablodan sizde olmas›n› istemedi¤iniz bir özellik seçiniz................................................................................ 4.. .................................................................................................................................................................. ............................... 3............. Özellikler Fiziksel Duygusal Zihinsel Yufka yüreklilik Güzel konuflma K›v›rc›k saç Resim yapma Uzun boy fiiflmanl›k Gitar çalma Sevecenlik Yard›mseverlik Utangaçl›k Hayvanlar› sevme Kitap okuma Cesaret Mavi göz Düflüncelerini rahatça ifade etme Gözlük kullanma Sinirlilik Zay›fl›k 2.............. hangisinin zihinsel özellik oldu¤unu karfl›lar›n› ile iflaretleyerek belirleyiniz............ ...................... 14 .............................................................. ...........................

................................... Ortalar›nda tekerlekli sandalyede............................ ..........” diyor........ El ele tutuflmufl..................... ............. Burak’la ayn› bireysel özellikleri tafl›sayd›n›z baflkalar›n›n size nas›l davranmas›n› isterdiniz? ................................... 2....................................................................................................... ............................................................................................... halka olmufllar........................................................................................................................ “Do¤um tarihim 10......................................... Hiç düflünmeden cuma diyor.......) 1.................................................................................................. ‹nternet haberi. durakl›yorum flaflk›nl›ktan....................................................................................................... 15 1...................1981....................................... Burak’›n size ilginç gelen bir özelli¤i var m›? Aç›klay›n›z............................. ....................................................................................................................................... Metinden Burak’›n hangi bireysel özelliklerini ç›karabilirsiniz? ....................................Afla¤›daki internet haberini okuyarak sorular› cevaplay›n›z.......... ........... Burak ile sizin benzer ve farkl› yönleriniz nelerdir? Benzer özelliklerimiz: .............................. (Düzenlenmifltir.............................. ..................... ............... flark› söylüyorlar..... 11 yafl›ndaki Burak’›n bir haf›zas› var ki do¤um tarihinizi söyledi¤inizde gününü an›nda söyleyebiliyor........................................... oluflturduklar› halka hoplaya z›playa dönmüyor......................................................... ............................ ................... Farkl› özelliklerimiz: ............................................ tüm engellere ra¤men hayata ba¤l› olduklar›n› gösteriyorlar.................................................................... ÖZEL ÇOCUKLAR TAKS‹M’DE OLACAK................................ elinde bal›k maketiyle gülümseyen arkadafllar›na sesleniyorlar: “Bal›kç› Hasan geliyor.................................................................................................................. “Dokuz kitap Burak’›n ezberinde................ Kartondan bal›k maketlerini üzerlerine geçirmifl.... ÜN‹TE ÖZEL ÇOCUKLAR ........................................... Çocuklar›m›z çok ilginç ve çeflitli yeteneklere sahip.............................................................................................................................................. Yine de yüzleri gülüyor............. Burak’›n cevap verdi¤i süreden daha uzun bir sürede cep telefonumun takviminden do¤um günüme bak›yorum................07.................... Ö¤retmeni........................... YA S‹Z? 3 Aral›k Dünya Engelliler Günü’nde seslerini duyurmaya haz›rlanan engelli çocuklar›n Taksim Meydan›’ndaki gösteriler için yapt›klar› provalar› izliyoruz.. fiark›lar›n›n sözlerini tam olarak telaffuz edemiyorlar................................................................................. ........ Hangi gün do¤muflum?” diye soruyorum....................... 3......... 4............................................ ....................................................................................................................................................................................................... Sayfas›n› söyleyin cümle cümle anlats›n................ Taksim gösterimizde bunlardan baz›lar›n› sergileyece¤iz.................................................. kaç!” diye...... 2 Aral›k 2008.......

....... ..................... • Bana verilen sözler tutulmad›¤›nda kendimi ................... Çok çal›flmakla iyi yapm›fl›m diye düflünürüm....................................................hissederim............................................................................................. hissederim . hissederim.................................................................................. • Bayram tatili geldi¤inde kendimi ........................................................ hissederim......................................................... • Kardeflim gece birden rahats›zland›¤›nda kendimi......... • Anneme ev ifllerinde yardım edemedi¤im zaman kendimi ......................................................................................................................... .................... • Evde bombofl oturdu¤um zaman kendimi ....................................................... hissederim....................................................................................................... hissederim.......................... Örnekteki gibi noktal› yerlere bu duyguyla ilgili düflüncenizi anlatan bir cümle yaz›n›z................................................................................................... ... hissederim.... 16 ............................DUYGU TORBASI Afla¤›daki durumlarda hangi duygular› yaflayaca¤›n›z› belirleyerek eksik cümleleri yandaki duygu torbas›ndan ald›¤›n›z duygu ifadeleriyle tamamlay›n›z...................................................................... ................................. sevinçli k›zg›n s›k›nt›l› suçlu mutlu rahat sinirli üzgün heyecanl› k›rg›n yaln›z nefleli • Çok zor bir s›navdan yüksek bir not ald›¤›mda kendimi............... • Uzaktaki day›m geldi¤inde kendimi ................hissederim.............. ................................................. • Arkadafl edinemedi¤imde kendimi.................................................................................

......... Okula geç kald›n›z. ÜN‹TE DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M ................. .................................................. ................. siz ders çal›fl›rken sizinle oyun oynamak istiyor............... düflünce ve davran›fllar›n›z› tabloya yaz›n›z..................................... fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? ....................................................................... Oyunda yenildiniz....... 2................ Okullar tatil oldu...... NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k......................... 3................. Ödevinizi yapmay› unuttunuz................................................ Arkadafl›n›z sizden izinsiz kaleminizi ald›..........................................................................................Afla¤›daki durumlarla ilgili duygu................................. . Kardefliniz..................... Duygum Durumlar Düflüncem Davran›fl›m Arkadafl›n›z sizinle konuflmuyor........ ........................................................ En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ................................................................................. Ö¤retmeniniz ailenizi okula ça¤›rd›...................... Anneniz size çok sevece¤iniz bir k›yafet ald›............................. 1... fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z....................... Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z.. 17 1.......................................................................

Düflük not alan arkadafllar›mla dalga geçerim. Annem soka¤a ç›kmama izin vermezse hakl› bir nedeni olabilece¤ini düflünürüm. Benimle ayn› fikirde olmayan biriyle arkadafll›k etmem. Bir arkadafl›m hasta oldu¤unda gürültü yapan arkadafllar›m› uyar›r›m. Yüksek sesle müzik dinlemeyi sak›ncal› bulmam. ‹flaretledi¤iniz seçene¤in nedenini “ Aç›klamalar” sütununa k›saca yaz›n›z. Ö¤retmenim bana k›zd›¤›nda kibarca nedenini sorar›m. 18 Hay›r Aç›klama . Komflular›m›z›n mutlu olaylar› bizi de mutlu eder. S›n›ftaki arkadafllar›m benim oynamak istedi¤im oyunu oynamak istemezlerse onlara k›zar›m. Arkadafllar›m›n düflüncelerini önce dinler sonra kendi düflüncemi söylerim. Baflkalar› gibi hissetmesem veya düflünmesem bile onlar›n duygu ve düflüncelerine sayg› gösteririm. Sevinçler paylafl›ld›kça ço¤al›r. Cümleler Evet Üzgün bir arkadafl›m› gördü¤ümde onu teselli ederim.NE KADAR SAYGILIYIZ? Afla¤›daki cümlelerle ilgili görüfllerinizi “Evet” veya “Hay›r” olarak iflaretleyiniz. üzüntüler paylafl›ld›kça azal›r.

..................................... 19 1.... ...................... Ben.............................................................................. ............................ Ben................................................................................................................................................................................................................................ ....... .. ....................................................................................... ................................................................................................................................... ............................................................................. ..................................................................................... ................................................... Ben................................................................................................................................ .................................................... .................. ........... Y›l: ............................................................................................ Y›l: ............................................................... afla¤›da “Ben...........................................................yafl›ndayken ..................................... ............................................................................................................................yafl›ndayken ............................................................ ................. ...................................................................................................................................................... ...................................................yafl›ndayken ............. Ben............ ................. .........................................................................................yafl›ndayken .......................................................................................................................... ......................................... Kutulara da olaylarla ilgili foto¤raf yap›flt›rabilirsiniz.....” sözleriyle bafllayan bölümlere yaz›n›z......................... ........................... ......................................................................................... ................................................................................................................................ ÜN‹TE YAfiAMIMDAN KES‹TLER .. Y›l: ......... .................................................. ........................................................... .............................................................................................. Y›l: ...................................................... ...........................................Yaflam›n›zdaki dört önemli olay› s›ras›yla.................................. ........................................................................................................... .....

........... mesle¤i.................. Do¤runun alt›na da aile bireylerinizle ilgili k›sa notlar yaz›n›z (ad›.......................... 2011 Afla¤›daki do¤ru üzerine örnekteki gibi.. .................................... ....................................... Do¤runun üzerine aile bireylerinizin foto¤raflar›n› yap›flt›rabilirsiniz...................20 .................................. .. .................................. 1923 Cumhuriyet ilan edildi..................... size olan yak›nl›¤›................ ................ ............................... ................................... en yafll› aile büyü¤ünüzden bafllayarak tarih s›ras›na göre do¤um tarihlerinizi iflaretleyiniz............................................................. ......................... . ............................. ..... ................. onun ilginç bir özelli¤i gibi)...... soyad›........ ..... A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ ...................................

................................................................................................................................................ Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z.... . 1........... ................. .......... Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z........................................................................................................................... .. Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? .................................................................................................................................................................................................................. kimlik numaran›z›n verilifl amac› nedir? ................................................................................................................................................................................................................................................. 5..................... Nüfus cüzdan›n›z neyin kan›t›d›r? ............................ farkl› m›? Nedenini aç›klay›n›z......................... ...................................... Nüfus cüzdan›n›zda neden foto¤raf yok? ...................................................................... ..................................... Nüfus cüzdan›n›z› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.. 1............... Do¤um yeriniz ile nüfusa kay›tl› oldu¤unuz yer ayn› m›................. ÜN‹TE K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM ............................................................ 6............. 5............................... Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden...... 2......................................................................Nüfus cüzdan›n›z›n ön ve arka yüzünün fotokopisini afla¤›da ayr›lan yerlere yap›flt›r›n›z.............................................................................................................................................................. 4..................................... En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ............................................................................................................................................................................................................................................... Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z.................................................................................................... ..... 21 1............. NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k............................................. 4................................................................................................................... 3........................................................................................................................................... nas›l yard›m ald›n›z? ....................................................................................................................................... T....... 3.....................C................ Nüfus cüzdan›n›z hangi renktedir? Neden? ....................................................................... 2.......................................... Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? .......................................... .........

...................................................................................................... 3.................................................... ....................... Benzer ve farkl› olan bilgiler hangileridir? Aç›klay›n›z........................................................ .................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ .............. ............................................. ................................................................................................................................................................................................ Kendi nüfus cüzdan›n›zla Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› karfl›laflt›r›n›z........................................ 2................................................................................ Nüfus cüzdan›ndaki bilgilerden yararlanarak Atatürk’ü tan›tan bir yaz› yaz›n›z............. .......................................................................................................................................................................... Atatürk soyad›n›n verilme sebepleri hakk›ndaki düflünceleriniz nelerdir? ........................................... Mustafa Kemal’e...................... ............ONUN H‹KÂYES‹ Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z...................................................................................................................................... ................................... ........ 1.......... 22 ...................................................................................................

.... tozlar bo¤az›ma kaç›yor. 1. Ertesi gün Merve.. D) Gözlük kullan›yorum. Hayvan o kadar sevimliymifl ki bir bakan bir daha bakarm›fl... Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz.. O gün sabah Sedat. sabah s›n›fa girdi¤inde yine s›ras›n›n çizildi¤ini gördü.. tebeflirle s›ram çizildi¤i zaman çok rahats›z oluyorum. Bu durumda Merve hangi duyguyu yaflam›flt›r? A) K›zg›nl›k B) K›skançl›k C) Suçluluk D) Piflmanl›k 5. Nilgün Han›m’›n köpek kulübesinin kap›s›n› kilitlemeyi unuttu¤u bir gece köpek kaybolmufl.” Yukar›daki cümlelerle kendini tan›tan kifli için hangisi söylenemez? A)Utangaç B) Çekingen C) At›lgan 23 D) Sessiz 1. Afla¤›dakilerden hangisi. Bu olayla ilgili olarak Nilgün Han›m duygular›n› flöyle ifade etmektedir: “Bu olay›n üzerinden neredeyse 20 y›l geçti. Nerede bir köpek görsem kendimi . C) Satranç oynarım... Sedat ve Merve ayn› s›n›ftalar. 2. B) Uzun boyluyum. Afla¤›dakilerden hangisi Ahmet’in sorular›ndan biri olamaz? A) Bofl vakitlerinde neler yapars›n? B) Futbol oynamay› sever misin? C) Kaç kardeflin var? D) Kaç numara ayakkab› giyiyorsun? 4. Duygu ve düflüncelerimi yaz›l› olarak ifade etmek bana daha kolay geliyor.... Nilgün Han›m’›n çocukken çok sevdi¤i bir köpe¤i varm›fl. ÜN‹TE ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ . duygusal ve zihinsel özelliklerini ö¤renmek için ona çeflitli sorular sorar....” Nilgün Han›m. Merve'nin s›ras›n› tebeflirle çizmiflti.. “Zihinsel özelliklerinize örnek veriniz?” sorusuna cevap olarak verilebilir? A) Kufllar› severim. Bu yüzden yaz›l› s›navlarda daha baflar›l›y›m... “Ö¤retmenim bana söz verdi¤inde ne söyleyece¤imi unutuyorum.” dedi. Köpe¤ine boncuklu bir tasma takarm›fl. Ahmet yeni tan›flt›¤› Hüseyin'in fiziksel. cümlesini afla¤›dakilerden hangisiyle tamamlam›flt›r? A) mutlu B) nefleli C) flaflk›n D) suçlu 3. Merve s›ras›n› tozlu görünce “ Sedat.Afla¤›daki sorular› okuyunuz.. hissediyorum. Bazen de yanl›fl cevap verirsem arkadafllar›m›n bana gülece¤ini düflünerek konuflmak istemiyorum.

B) Param› gereksiz yere harcamamal›y›m. 9. arkadafl›n›n kedileri çok sevmesine flafl›rd›¤›n› söyledi. Sinirlenen kiflinin yüzünün k›zard›¤›n›. Afla¤›daki cümlelerden hangisi duygu ifade etmektedir? A) Neredeyse mutluluktan uçaca¤›m. Cumhuriyet Bayram› (29 Ekim 1923) II. 8. Afla¤›daki belgelerden hangisi kimlik belgesi olarak kabul edilmez? A) Ö¤renci pasosu B) Nüfus cüzdan› C) Sporcu kimlik belgesi D) Ö¤renci kimlik belgesi 24 . D) Merve. a¤layan arkadafl›n› teselli etti. C) Ayd›n. dokunsan›z a¤layacak gibiydi. D) Yafll› kimselere otobüste yer vermeliyim. Ço¤u zaman yaflad›¤› duygular kiflinin yüzünden anlafl›l›r. Yukar›daki aç›klamaya göre hangi cümlede “düflünce” ifade edilmektedir? A) Kardeflini çok sevdi¤i yüzünden belli oluyordu. s›rada yer al›r? A) I B) II C) III D) IV 10. arkadafl›n›n konuflmas›n› sonuna kadar dinledi. as›ld›¤›n›. C) Derslerime daha çok çal›flmal›y›m. Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayram› (23 Nisan 1920) Yukar›da verilen millî bayramlar› çizgi üzerine tarih s›ras›na göre iflaretledi¤inizde hangisi (soldan) 3. Afla¤›daki eylemlerden hangisi nüfus cüzdan› olmadan yap›lamaz? A) Al›flverifl yapmak B) Tiyatroya gitmek C) Okula kay›t olmak D) Kütüphaneye girmek 11. I. C) Gözleri dolu doluydu. B) Askerden dönen o¤lunu hasretle kucaklad›. Afla¤ıdaki seçeneklerden hangisinde duygu ve düflüncelere sayg›dan söz edilemez? A) Ahmet.6. kafllar›n›n çat›ld›¤›n› görmüflsünüzdür. Kiflinin zihninden geçirdi¤i düflünceleri ise sözle anlatmas› ya da davran›fllar›yla belli etmesi gerekir. Zafer Bayram› (30 A¤ustos 1922) III. D) Oysa ne çal›flkan bir çocukmufl. B) Sevgi. arkadafl›n›n elefltirilerini sakin sakin cevaplad›. Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayram› (19 May›s 1919) IV. 7.

......... ÜN‹TE GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM KONULAR ETK‹NL‹KLER A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM • PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR • EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z • KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ • M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? • OYUNLARIMIZ • OYUNLARI BULALIM KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z • KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ • GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z KURTULUfiTAN KURULUfiA • MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM • ÇANAKKALE • M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR • M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI • M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ NELER Ö⁄RENECE⁄‹M? Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na.................. 1............................. ................................................................................. .............................. ........................ görsellere ve içindekiler k›sm›na göz at›n›z............................................................................. Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden? ..........................................................................................................................................................................................................................................................2............................................................. Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z................................................................................................................................... ...................................................... 25 .... Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz? ............... 2..................................

.................................... .......... ................... Sözlü tarih yöntemi kullanarak papatyan›n ortas›na en az üç yapraktaki ifadelerle ilgili bilgiye ulafl›labilecek k›sa bir aile tarihi yaz›n›z............. Papatyan›n bofl b›rak›lan yapra¤›na bir konu da siz yaz›n›z............................................................... ................................................................ ..................................................................... gerçekleflti¤i .......... .. yetifltirme.............................................. ..................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... ................................... ................... ....................................................................... nas›l ...................................PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR Afla¤›daki papatyan›n yapraklar›nda sözlü tarih çal›flmas› sonucu ulafl›labilecek konular yer almaktad›r....... ............................................................................................................................................................. ........................ usulleri Ekonomik faaliyetler Göç edilen yerlerdeki yaflam 26 Aile ve akrabal›k iliflkileri ........................................................................................................................................................... ........................... Göçlerin ............................................................................................................................................................................................................................................. Çocuk ................................................................................................................................ ........................................................ Toplumsal de¤er ve zevklerin de¤iflimi ................................................................................................

..... ………………………………….... Bu nesne geçmiflte hangi amaçla kullan›lm›flt›r? ……………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………. 2............ ÜN‹TE Afla¤›da bofl b›rak›lan alana ailenize geçmiflten kalan bir nesnenin foto¤raf›n› yap›flt›r›n›z ya da resmini çiziniz.............. Bu ve buna benzer nesneler aile tarihiniz ile ilgili hangi bilgileri veriyor? ……………………………………………………………………………………………….... ……………………………………………………………………………………………….................. 5. Bu nesne flu anda hangi amaçla kullan›lmaktad›r? ………………………………………………………………………………………………........ …………………………………..... Bu nesne hangi aile büyü¤ünüzden kalm›flt›r? ………………………………….. ………………………………………………………………………………………………. Ailenizin en yafll› üyesinden yard›m alarak görsel ile ilgili sorular› cevaplay›n›z. ……………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………….... Nesneyi önemli yapan nedir? ………………………………………………………………………………………………..... 3...... ………………………………….... ……………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………....... ………………………………….... ………………………………………………………………………………………………......................... Nesne bu kiflilere nas›l ulaflm›flt›r? ………………………………….....EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS 1......... …………………………………..... 4. ………………………………………………………………………………………………... ………………………………………………………………………………………………...... …………………………………... …………………………………... 27 2. …………………………………...... 6. . ……………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………...... ………………………………………………………………………………………………........... ………………………………………………………………………………………………...... Bu nesneyi kimler kullanm›flt›r? …………………………………...... ………………………………………………………………………………………………. 7......

..KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ Foto¤raflar› inceleyerek yanlar›ndaki sorular› cevaplay›n›z............................................ kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak nas›l anlat›rs›n›z? ................................................................ ............................. ...................... ...................................... Bu millî kültür ögesini....................................................... ........................................................ ......... .................................................................... Kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak bu millî kültür ögesinin nas›l yap›ld›¤›n› anlat›n›z....................................................................................................... Görselde “difl hedi¤i” kutlamas›ndan bir kesit görüyorsunuz......... ...................................................... ....................................... .................................................................................................... 28 ........................................................................ Bu millî kültür ögesini........................... .......................................................... Görselde k›na yakma gelene¤ini görüyorsunuz................................................................................................................... .................................................. ................................. ..................................................... .......................................................................... ............................. kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak nas›l anlat›rs›n›z? ....... ..................................................... Görselde geleneksel lezzetlerimizden turflu yer almaktad›r................................

............... ....................................... ......................... .................................................................................................................... ............................................................................................................................... ............................Afla¤›da çeflitli millî kültür ögelerini görmektesiniz............................................ ÜN‹TE M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z ....................................................................................................................................... Efllefltirilmeyen kelime grubu ile ilgili bir görsel bulup bofl b›rak›lan alana yap›flt›r›n›z................................... .......................................... ................. Ev eflyalar› .......................................... ..................................................................... Bu kültürel ögelerle karfl›lar›nda yer alan kelime grubunu efllefltiriniz................................................................. ....... ............................ ....................................................................................................................................... ..... Halk oyunlar› ................................................................... ..................................... ..... .................................................. Mimari eserler .................. .. .............. Edebiyat ........ ............................................... Bu ögelerin özelliklerini k›saca kelime grubunun alt›na yaz›p örnekler veriniz................................... ..... ..................... 29 2...........................................................................................

………………………………………………………………………………………………. 30 . Çocuklu¤unuzda en çok hangi oyunlar› oynard›n›z? …………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Etkinli¤in konusu sözlü tarih çal›flmas› yapaca¤›n›z kiflinin çocuklu¤unda oynad›¤› oyunlar ile ilgilidir. Kendinizin ya da büyüklerinizin yapt›¤› bir oyunca¤›n nas›l yap›ld›¤›n› anlat›r m›s›n›z? ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. çevrenizde en az elli yafl›n›n üstünde olan birisiyle sözlü tarih çal›flmas› yapacaks›n›z. Bu sorulara kendiniz de ekleme yapabilirsiniz. 3. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Sözlü tarih çal›flmas› için soraca¤›n›z sorular afla¤›dad›r.OYUNLARIMIZ Bu etkinlikte. Oynad›¤›n›z oyunlar oyuncak gerektiren oyunlar m›yd›? Gerektiriyorsa oyuncaklar› nas›l elde ediyordunuz? ………………………………………………………………………………………………. 1. ………………………………………………………………………………………………. Mevsimlere göre oyunlar›n›zda farkl›l›k oluyor muydu? Niçin? ………………………………………………………………………………………………. 2. ………………………………………………………………………………………………. Geçmiflte oynanan hangi oyunlar günümüzde de oynanmaktad›r? Bu oyunlar› izlerken geçmiflte ald›¤›n›z keyfi al›yor musunuz? Niçin? ………………………………………………………………………………………………. Ald›¤›n›z cevaplar› afla¤›ya k›saca yaz›n›z. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. 5. 6. 4. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Bu oyunlardan birini k›saca anlat›n›z. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………….

...............OYUNLARI BULALIM OKÇULUK ÇEL‹K ÇOMAK C‹R‹T B B‹RD‹RB‹R MEND‹L KAPMACA SEKSEK BEZ‹RGÂNBAfiI B‹N‹C‹L‹K KÖREBE B ‹ N ‹ C ‹ L ‹ K V V K B C D P R O K Ç U L U K U Ö ‹ Z F N C T J P Z B Z Z R R B E Z ‹ R G  I E Ç G M R V fi D Ç E L ‹ K Ç D ⁄ L T Y M E N D F K Z J R N P B K A fi D C Y M B ‹ O M A K ⁄ N E R S T S D Ç G P C B ‹ L K A P M A C A ‹ S E K S E F R B R K 1...... 3........... Oynad›¤›n›z bu oyunlardan en çok hangisini seviyorsunuz? Niçin? ………………………………………………………………………………………….......... Bu oyunlar›n adlar›n› bulmacadan bularak renkli kalemle boyay›n›z............... ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… 31 2........................... ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… 2...... Bulmacada yer alan oyunlardan hangilerini oynuyorsunuz? ………………………………………………………………………………………..................................................................... Bu oyunlardan birini seçerek nas›l oynand›¤›n› anlat›n›z.............................. ..... Sayfadaki sorular› cevaplay›n›z. Bulmacadaki oyunlardan hangileri daha çok spor amaçl› oynanmaktad›r? ………………………………………………………………………………………….............. ………………………………………………………………………………………................................. .................. 4......... ÜN‹TE Afla¤›da........................... ............................... geçmiflte ve günümüzde oynanan baz› oyunlar›n adlar› yer almaktad›r..................................

..................................................................................... 32 .... . Bunlar› inceleyiniz................................ .................................................................. ................................................................................................ ............................... ........................................... ............. .... .. .................................................................................. ............................... ....... ............................................... .......... ......................................................................... .................................................. .................... ....... Geçmiflte Eflyalar Günümüzde ..................... ........................................... .. ................................................... geçmiflte ve günümüzde kullan›lan çeflitli eflyalar›n foto¤raflar› verilmifltir................................................ ......... ............ ................... .............................................. ................. ............................................................ .................. ....................... .......................... ................................. ........................... .................................................... ............................... .......................................................................... ...... ................................................................................... ...................................... .... ............................. ........................ ................................ ..... .............. .... ...................................................................................... ........ ................................................................................. .......................................... ....................................KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ Afla¤›da.......... ....... ............................................ ................. ............................................... “Geçmiflte” ve “Günümüzde” bölümlerine bu eflyalar›n kullan›m› ile ilgili görüfllerinizi yaz›n›z................................ ...................................................... . ........................................................... ....................... ...................... ...............................

.................................................................... ............................................................ En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ............................................................................................................. 3....................................................................................................................................................................................................................................................................... Odadaki eflyalardan hangileri sizin evinizde var? ................ 33 ......................... ........ .................................. Sinop Etnografya Müzesindeki bir odan›n foto¤raf›n› görüyorsunuz.. Odadaki eflyalar› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z................................. ......................................................................................................................................... ......................................... fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? .................... Müze yetkilileri neden böyle bir oda haz›rlam›fl olabilirler? ...................................................................................................................................................... 1.................................................................................................................................................. NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k............. Odadaki eflyalardan sizin evinizde farkl› amaçlarla kullan›lanlar var m›? Varsa hangileri........................................................... ....................................................................................................................................................................................................................GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z 2.. Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z................................................. .......................................................................... ..................................... ne amaçla kullan›l›yor? ....... 2....................................................... ................................................. 1.................................................................................................................. ÜN‹TE Afla¤›da........... 3.............. ... fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.............................................................. 2...............................................................................................

.......................... 1.MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM Afla¤›daki metinleri okuyunuz............................................ olgun ve aç›k fikirli bir insand›................................. Bir süre vak›f kâtipli¤i (vak›f sekreterli¤i) ve rüsumat memurlu¤u (vergi memurlu¤u) yapt›............................................... Bundan dolay› annem ve babam aras›nda fliddetli bir mücadele vard›. Do¤up büyüdü¤ü Selanik ve Manast›r flehirleri Osmanl› Devleti’nin en kar›fl›k bölgelerinden birinde bulunuyordu.......... ........ zeki ve geleneklerine ba¤l› bir kad›nd›........ Sonra babam ifli ustal›kla halletti: Önce gelene¤e göre yap›lan törenle mahalle mektebine bafllad›m........ 2................ .................................................................................. . ................................................................................................................. Avrupa’n›n güçlü devletlerinin k›flk›rtmas›yla S›rplar.................................................................. Zengin bir aile de¤illerdi fakat mutlu ve düzenli bir aile hayatlar› vard›........................................................................ Birkaç gün sonra da mahalle mektebinden ç›karak fiemsi Efendi Mektebine girdim.......................... Bu olaylar ileride ülkenin gelece¤i ile ilgili kararlar al›rken daha gerçekçi hareket etmesini sa¤lad›.................................................... Derste ö¤rendiklerinizden de yararlanarak sorular› cevaplay›n›z.............................. Memur olan babam................ ............... ............................................................................................... ................................................................... Mustafa Kemal nas›l bir aile ortam›nda yetiflmifltir? ... .. ...................................................................................... ............................................... ilahilerle okula bafllamam› ve mahalle mektebine gitmemi istiyordu....................... ..... .. Daha sonra kereste ticareti ile u¤raflt›...... 34 ................................. Mustafa Kemal çocuklu¤una ait an›lar›n› flöyle anlat›yor: “Çocuklu¤uma ait hat›rlad›¤›m ilk fley..................... ...... ....... Mustafa Kemal’in annesi Zübeyde Han›m ak›ll›................................................................................................. ........................................... ........................... ................. Fazla e¤itim görmemiflti ancak kendini iyi yetifltirmiflti......................................................................... ....................... ........... .................................... Bulgarlar ve Yunanl›lar s›k s›k ayaklan›yorlard›................. Do¤up büyüdü¤ü ortam›n Mustafa Kemal’in kiflili¤inin oluflmas›ndaki etkisi nedir? ..................................................................................................................................................................................... o zaman yeni aç›lan fiemsi Efendi Mektebine devam etmemi ve yeni yöntemlerle okumam› istiyordu...................................... Babas› Ali R›za Efendi kültürlü..... Annem...................... ........... ....... ......................... okula gitme meselesine aittir........... .............. Bu ortam Mustafa Kemal’i çok etkiliyordu................................................................... .................. ................ ............................... Mustafa Kemal’in ö¤renim gördü¤ü okullar›n onun yetiflmesindeki etkisi ne olabilir? ..................................... .................................................................................. Mustafa Kemal’in çocuklu¤u ve gençli¤i Osmanl› Devleti’nin en bunal›ml› y›llar›na rastlar........................... ......................................... 3..................................

.......................................... ................................ÇANAKKALE Afla¤›da yer alan tabloyu ve gazete haberini inceleyerek sorular› cevaplay›n›z........................................ Gazete haberi........... ............. (Düzenlenmifltir................................................................................................. Bölük yemek listesidir........................ Gün Sabah Ö¤le Akflam Ekmek 15 Haziran Üzüm hoflaf› Yok Ya¤l› bu¤day çorbas› Tam 26 Haziran Yok Yok Üzüm hoflaf› Tam 18 Temmuz Üzüm hoflaf› Yok Yok Yar›m 8 A¤ustos Yar›m ekmek Yok fiekersiz üzüm hoflaf› Yar›m 1............................................................... 4.............................................. .................................................................. . ............................................) 3...................................................................................................... ........................ 2............................ ÜN‹TE 43.......................... .... ............................................. ....................................... 35 2....................................... ... Yemek listesini inceleyerek o dönemin flartlar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? ............... ...................................................................................................................................................................... ................................................................................ .............................................................................................................................................................................. ....................................................... Haberde yer alan çocuklardan biri size o günü anlatan bir mektup yazsayd› neler anlat›rd›? ..... Bu zor koflullara ra¤men Türk milletini zafere götüren sebepler sizce neler olabilir? .............. .. Haberde yer alan çocuklardan birine flu andaki duygular›n›z› anlatan bir mektup yazsan›z neler anlat›rs›n›z? ........................................... 9 fiubat 2007................. Alay 1......................................... ......................................................................................................................................................... Piyade Taburu 1.......... ................................................

....................................... 36 ... destan....................................................... Mondros Ateflkes Anlaflmas›’ndan sonra yurdumuzun iflgal edilen yerlerini görüyorsunuz............................................. 4...... var mıdır? Varsa adlarını afla¤ıya yazınız. Hangi devletlerin................. Yafladı¤ınız yerde halk Millî Mücadele’ye nasıl destek olmufltur? ................ anı vb....................................................................................... Neden? ........................... fliir..................................................................... 3........................................................................................................................................................................................................................................................ Yukar›daki haritada.......... 2. Halk iflgallerden nasıl etkilenmifltir? ............................................. 7.................................... 5... Millî Mücadele yıllarında yafladı¤ınız yer ya da yakın çevreniz kimler tarafından iflgal edilmifltir................ nereleri iflgal etti¤ini afla¤›ya yaz›n›z.......................................... .......................................................................................... Yafladı¤ınız yerde Millî Mücadele yıllarına ait anıt....................................................................................................................M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR 1............ Düflmana karflı verilen mücadelede baflarılar›yla öne çıkan kifliler var mıdır? Varsa kimlerdir? ............................................................... ................... Halk iflgallere nasıl tepki vermifltir? ......................... .................. ............................................................................................................................. 6............................................

............................................... ............................................. ............................................................................................................................................. Görseldeki kad›nlar›n yapt›klar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? ... ............................................................................................................................ ÜN‹TE M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI (Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi) Yukar›daki görseli inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.......................................... ...................................................................... ............................................................................................................................................................. Türk kad›n›n›n bu zorluklara katlanmas›n›n sebebi sizce nedir? .................................................................................................................................................................................................. 2 ........ 37 ......................................................................................................................... Görselde neler görüyorsunuz? Anlat›n›z................................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................... Sizce bu iflleri neden ço¤unlukla kad›nlar yap›yor olabilir? .......................................................................................................................................................................................................................................... ................2........................................................................................................................................ ......................................... ............................ 3.................................................... ................................................................. .......................................................................................................................... ..................................................................................................................................... ............. 1.......................................................................................................................... 4..........................

.......... iki yüz bin asker harcayarak bu cepheyi iki y›lda y›kabilirse dünyan›n en kahraman adamlar›d›r......................................... .................. plan gerçekleflmifltir.................................................26 A¤ustos sabaha karfl› Büyük Taarruz bafllam›fl........................................................ 6........................... s.............. ............................................................................. ............................... 2.............................................................................. Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden............ ........... Mustafa Kemal Pafla’n›n kiflilik ve liderlik özelliklerinin Millî Mücadele’nin kazanılmasına etkisi nedir? Örnekler veriniz..... Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z............................. ............................. 1..................... gerçekten ak›llara durgunluk verecek bir deha eseridir.................. 3....................................................) Yukar›daki metni ve derste ö¤rendiklerinizi dikkate alarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z....... ‹smet Kür.................................................... Yukar›daki metin......310-311........................................................................................ Mustafa Kemal Pafla’n›n hangi kiflilik ve liderlik özelliklerini göstermektedir? .................................................................................................. nas›l yard›m ald›n›z? ...... Sonuç eflsizdir........................ 5... .....................................................................M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ Sonu memleketin kurtulufluna varan Büyük Taarruz................................................................................................................... ............... NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k........................................................................................................................................................................ En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ........................................................................................................ en ince ayr›nt›lar›na kadar haz›rlam›fl ve her türlü ihtimalleri tespit ederek hiçbir fleyi tesadüfe ve kadere b›rakmam›flt›r............................” Bu sözü söylemeden önce o...................................................................................... 4.................................................................................. (Düzenlenmifltir.... Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z.................................................................................... .... ..... Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? .................................................................................... ............ ...................................... Bu genelkurmay yetkililerinin verdi¤i rapor flöyledir: “E¤er Türkler... An›lar›yla Atatürk................................................................................................................... 38 ............................................................................. ................................. ......................................................... Afyon Cephesi’nin yap›l›fl›nda............................ askerî hareketlerin bütün planlar›n›.......................................... Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.............................................................................. 1.............................................. verdi¤i karfl›l›k fludur: “Ben bu istihkâmlar› sekiz saatte y›karak Afyonkarahisar’› ele geçirece¤im....................................... büyük bir devletin en yetkili adamlar› bulunmufltur...................................... 2..................... ................................................................................................................................... Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? ...........” Mustafa Kemal bu raporu okur..............................................................................................................................................................

ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹
1. Millî kültür ögeleri toplumun ortak de¤erleridir.
Afla¤›dakilerden hangisi yukar›daki aç›klamaya örnek olarak verilemez?
Müzik eserleri
Mimari eserler
Halk oyunlar›
Do¤al kaynaklar

2. ÜN‹TE

A)
B)
C)
D)

2. Sözlü tarih çal›flmas› sonucu afla¤›daki konular›n hangisi hakk›nda bilgi edinilemez?
A)
B)
C)
D)

Ailelerin geniflli¤i
Evlenme gelenekleri
Göçlerin nas›l gerçekleflti¤i
Gelecekte neler yap›laca¤›

3. Millî kültür ögeleri de¤iflerek gelece¤e tafl›n›r. Afla¤›dakilerden hangisi bu duruma
örnek gösterilemez?
A)
B)
C)
D)

Lale desenli seramik eflyalar›n cam eflyalardan daha fazla ilgi görmesi
Tarihî eserlerin tavanlar›nda görülen süslemelerin evlerde de kullan›lmas›
Geleneksel çocuk oyunlar›n›n yerini bilgisayar oyunlar›n›n almaya bafllamas›
Eskiden mendil olarak kullan›lan çevrelerin sehpa örtüsü olarak kullan›lmas›

4. Bir araflt›rmac› millî kültür ögelerinden biri olan nazar boncu¤unun geçmiflten
günümüze de¤iflerek tafl›nd›¤›n› kan›tlamaya çal›flmaktad›r. Bu araflt›rmac› hangi sorunun
cevab›n› bilmelidir?
A)
B)
C)
D)

‹lk olarak kim taraf›ndan kullan›ldı¤ını
Geçmiflten günümüze kullan›m amac›nın ne oldu¤unu
Ögenin fleklinin nasıl oldu¤unu
Geçmiflte hangi malzemeden yap›ldı¤ını

5. Mustafa Kemal illerde bulunan asker ve sivil idarecilere gönderdi¤i Havza Genelgesi’nde
onlardan bulundukları bölgelerde iflgaller konusunda halkı bilgilendirmelerini istedi.
Mustafa Kemal bu genelgeyle afla¤ıdakilerden hangisini gerçeklefltirmeyi amaçlamıfltır?
A) Yeni bir devlet kurmay›
B) Ulusal egemenli¤i sa¤lamay›
C) Millî bilinç oluflturmay›
D) Düzenli ordu kurmay›

39

6.

Sevgili ö¤renciler, Mustafa Kemal'in Millî Mücadele’yi bafllatt›¤›
ilimize bir gezi düzenliyoruz.
Sevgi Ö¤retmenin gezi düzenleyece¤i ilimiz afla¤›dakilerden
hangisidir?
A) Samsun
B) Sivas
C) Ankara
D) Erzurum

7. Afla¤›dakilerden hangisi Mustafa Kemal'in kat›ld›¤› ilk savaflt›r?
A) Çanakkale Savafl›
C) Sakarya Meydan Savafl›

B) Trablusgarp Savafl›
D) Büyük Taarruz

8. Afla¤›daki görsellerden ve metinden hareketle ulafl›labilecek sonuç hangi seçenektedir?

Nuray’›n ablas› k›na gecesinde anneannesinden kalan Marafl ifli bindall›y› giyecektir.
Bindall› sand›ktan ç›kar›l›r. Duvara as›l›r. Nuray, ablas›na “Abla, bu bindall› annemin senin
çeyizine yeni ald›¤› masa örtüsüne benziyor.” der. ‹ki eflyay› da incelediklerinde kumafl
ve ipli¤in ayn› oldu¤unu, nak›fl desenlerinin ise çok benzedi¤ini fark ederler.
A)
B)
C)
D)

El eme¤i eflyalar günümüzde yurt d›fl›nda sat›lmaktad›r.
Bindall›, geçmiflte de günümüzde de sadece k›na gecelerinde giyilmektedir.
Millî kültür ögeleri farkl› nesneler üzerinde de görülebilir.
El eme¤i, göz nuruyla yap›lan sanatlara ilgi azalmaktad›r.

9.

Ahmet: Ziyaret etti¤i flehirleri
denetlemek
Alp: ‹flgallere karfl› halk› bilinçlendirip örgütlemek

Ö¤retmen: Arkadafllar, Mustafa
Kemal 19 May›s 1919’da Samsun’a
gelir. Oradan Havza ve Amasya’ya
geçerek birer genelge yay›mlar.
Daha sonra Erzurum ve Sivas’ta
kongreler düzenler. Sizce Mustafa
Kemal’in amac› ne olabilir?

Seda: Ordumuz için
asker toplamak

Kim soruyu do¤ru cevaplam›flt›r?
A) Alp
B) Ferda
C) Seda
40

Ferda: Halk›n elindeki silahlar›
toplamak
D) Ahmet

3. ÜN‹TE
KONULAR

YAfiADI⁄IMIZ YER

ETK‹NL‹KLER

‹ZC‹ KAMPINDAYIZ

• EVDEN OKULA
• YAfiASIN PUSULA

KROK‹N‹N
YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹

• KROK‹ Ç‹Z‹YORUM

• HAVA OLAYLARI VE YAfiAM
HAVA NASIL ORALARDA? • GÖZLEM YAPIYORUM
ÇEVREM‹ZDE
GÖRDÜKLER‹M‹Z

• DO⁄AL MI, BEfiERÎ M‹?
• DO⁄A SEVG‹S‹
• GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK?

EFSANE VE fi‹‹RLERDE
YAfiAYAN YERLER

• CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER

GÜVENL‹ YAfiAM

• A‹LE AFET PLANI
• DEPREM

KEND‹M‹
DE⁄ERLEND‹R‹YORUM

ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹

NELER Ö⁄RENECE⁄‹M?
Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na, görsellere ve
içindekiler k›sm›na göz at›n›z. Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular›
cevaplay›n›z.
1. Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz?
.....................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
2. Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden?
.....................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
41

................................................................... .................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ yönlerden yararlanarak afla¤›daki noktal› yerlere yaz›n›z................................................... ...................................................................................................................................... .......................................... Afla¤›daki labirent bulmaca üzerine evden okula gidifl yolunu çizerek gösteriniz................. ................ ............................................................................................................................... ................................................................................................................ KUZEY B................................................................................... Bulmacada yer alan............... 42 .................................... evden okula gidifl yolunu.....................................................................................................................EVDEN OKULA A.............................................. ................................................................ ................................................................................................................. ..... ................................

Okudu¤unuz hikâyeden yararlanarak sorular› cevaplay›n›z. On dakika kadar yol ald›ktan sonra sisler içindeki k›y›n›n ufukta bir çizgi gibi uzand›¤›n› gördüler. bulutlu ufuklara varma iste¤i onlar› daha kuzeye. Bu düflüncelerini gerçeklefltirmek amac›yla kay›khanede bulufltular. yapt›¤› araflt›rma sonucunda küçük bir pusula buldu. Bir yandan bal›k avlarken bir yandan da çeflitli konularda söylefltiler. Mutluluk içinde gülüp e¤lendiler. Kay›¤›n yönünü güneye döndüren iki arkadafl. so¤ukkanl›l›¤›n› korumaya çal›flarak “Korkmaya gerek yok. flubat tatilinde birlikte gezip e¤lenmek. Serkan ile Özcan. denizin engin sular›na do¤ru çekmiflti. Biraz düflünürsek gidece¤imiz yön konusunda bir ipucu bulabiliriz. babas›ndan izin almam›flt›.” dedi. Hangi yönü izleyerek k›y›ya dönebileceklerini kestiremediler. Geriye dönüp bakt›klar›nda sis. rüzgâr ve gittikçe yükselen dalgalar aras›nda ç›rp›nd›klar›n›. Serkan. . Bilme. denize aç›lmak. Dört yan›m›z sisle çevrildi. Özcan heyecanla “fiimdi ne yapaca¤›z? Hangi yöne gidece¤iz? Üstelik evlerimize de haber vermedik. K›y›da kendilerini bekleyen ailelerini görünce sevinçle el sallad›lar ancak hâlâ nas›l özür dileyeceklerini düflünüyorlard›! Ahmet ‹NCE. K›y› güneyde idi. denize aç›ld›kça aç›lmak istediler.” dedi. Önce babam›n ya¤murlu¤unun ceplerini bir araflt›ral›m. s. ÜN‹TE Afla¤›daki hikâyeyi okuyunuz. Birazdan büyük bir f›rt›na da ç›kabilir.YAfiASIN PUSULA Serkan ile Özcan. ‹brenin renkli ucunun kuzeyi gösterdi¤ini sosyal bilgiler dersinde ö¤rendiklerini hat›rlad›lar. bilgilerini gerçek yaflamda uygulayabilmifllerdi. ‹ki arkadafl. Serkan. 31. ‹ki ç›lg›n arkadafl›n dönüfl yolu apaç›k belli olmufltu. Ancak yine de içlerinde bir kuflku vard›. Sevinç ve coflkuyla “Yaflas›n pusula!” 盤l›klar› atarak bu küçük aleti uzun süre alk›fllad›lar. Çünkü bindikleri kay›k kendilerinindi. bal›k avlamak için sözleflmifllerdi. Bu izinsiz yolculuktan çok fley ö¤renmifller. ya¤mur. Serkan. 43 3. motoru çal›flt›rarak k›y›ya do¤ru h›zla ilerlediler. Bundan dolay› kayg›ya kap›ld›lar. On befl dakika sonra k›y›da olacaklard›. bunu ailelerinden izinsiz yapm›fl olmalar›yd›. pusulay› düz bir zemine yerlefltirerek ibreyi izlemeye bafllad›lar. plastik kovalara doldurdular. Sosyal Bilgiler Ö¤retmen K›lavuz Kitab›. ö¤renme merak›. Tuttuklar› bal›klar›. Tek üzüntüleri. karan›n gözden kayboldu¤unu fark etmifllerdi. Bu yüzden izin alma gere¤i duymadan iki kafadar nefle içinde Karadeniz’e aç›ld›lar.

.......................................................................................... ......................................................................................................... Serkan ve Özcan dönüfl yolunu nas›l buldular? .................................................................................. .......................................... Serkan ile Özcan............................................................................................................................................................. .....................1... Serkan ve Özcan denizde yönlerini neden flafl›rd›lar? ....................................................................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................................... .......................................................... ...................................................................................... bu yolculuk sonucunda nas›l bir deneyim kazand›lar? .......................................................................................................... ..................................................... .......................................................................................................................................... .................................................................... ...... 6............................................... .............................................................................. Pusulay› kullan›rken nelere dikkat edilmelidir? .................................................................................................................................................. ........................................................... 7.............................................................................................................................................................................................................................................................. .......................................................... .................... 44 ................................................. ......................................................................................................... 3........................... .............................................................................................................................................. Pusula kullanman›n d›fl›nda yönümüzü baflka hangi yöntemlerle bulabiliriz? .............................................................................................................. ........................................................................................................................ 4..................................................... 5................................................................................................................................................ ...... ‹ki kafadar yollar›n› flafl›r›nca ne yapt›lar? ............................................... ....................................................................................................................... 2............................................................................................................................................................................. ...................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................ ...................................................................................................................................... Serkan ve Özcan hangi amaçla denize aç›ld›lar? ..................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................ ..........................................

.................... .... ............................... yeterince gerçekleflmedi¤ini düflünüyorsan›z 1........................ ÜN‹TE A............ 3..................... Toplam Puan 45 ............................... Afla¤›daki bofl alana evden okula geliflinizi gösteren bir kroki çiziniz............... 4..... ölçütlerin gerçekleflti¤ini düflünüyorsan›z 2............................................ ölçütlerin gerçekleflmedi¤ini düflünüyorsan›z 0 puan veriniz................................ binalar vs.. Çal›flma kitaplar›n›z› yan›n›zdaki arkadafl›n›zla de¤ifltiriniz............... ............... ........................................................................... Arkadafl›m sembollerin aç›kland›¤› bir bölüm oluflturmufltur....................................................... C.............................................. Krokinizde yön okunu göstermeyi ve kulland›¤›n›z sembollerle ilgili bir bölüm oluflturmay› unutmay›n›z.......................... Afla¤›daki ölçütleri kullanarak arkadafl›n›z›n çal›flmas›n› de¤erlendiriniz.........................KROK‹ Ç‹Z‹YORUM 3.........................................) belirterek evden okula nas›l geldi¤inizi afla¤›ya yaz›n›z................. ......................................................................... ............................................................ Arkadafl›n›z›n krokisini inceleyerek yol tarifini okuyunuz.......................... Arkadafl›m›n çizdi¤i kroki ile yol tarifi birbirine uygundur...... Yönleri ve belli bafll› yerleri (caddeler........ De¤erlendirmenizde........ 2......................................... Ölçütler Puan De¤eri 1............................. Arkadafl›m krokide belli bafll› bina ve yerleri belirtmifltir....... B.............. Arkadafl›m yön okunu göstermifltir........

. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… 46 .....HAVA OLAYLARI VE YAfiAM Foto¤raflar› inceleyiniz. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… …………………………………….. Foto¤raflarda hangi hava olaylar› görülmektedir? Bu hava olaylar›n›n insanlar›n yaflamlar›n› nas›l etkileyebilece¤ini ilgili yerlere yaz›n›z. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… …………………………………….

............................ Bu tablodan hareketle yandaki bölüme resimli bir sütun grafi¤i çiziniz.... .................. Gözlem sonuçlar›n›z› afla¤›daki tabloya sembollerle kaydediniz......... Gözlem sonuçlar›n›zdan yararlanarak afla¤›daki tabloda yer alan “Toplam” sütununa hava olaylar›n›n kaç kez görüldü¤ünü yaz›n›z........................................ Sembol Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Rüzgârl› 2... Gün Pazartesi Sal› Çarflamba Perflembe Cuma Cumartesi Pazar Ö¤leden Hava önce Olay› Ö¤leden sonra 3............................................................. 47 3............................ Tablolardan ve resimli sütun grafi¤inden yararlanarak bir haftal›k hava durumu haberini sunacaks›n›z.............GÖZLEM YAPIYORUM Yaflad›¤›n›z yerdeki hava olaylar›n› bir hafta boyunca ö¤leden önce ve ö¤leden sonra gözlemleyiniz........................... ............... Hava Olay› Toplam Güneflli Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Rüzgârl› 4.................................................... ÜN‹TE Hava Olay› Güneflli ................................ Tablodaki hava olaylar›n› anlatan/gösteren birer sembol çiziniz........................... ....................... Kendinizi hava durumu haberini bildiren sunucu olarak düflününüz.................................................................................................................................................................................................................... Çizdi¤iniz sembolleri dilerseniz boyayabilirsiniz........... 1......................................... ........ Hava durumu haberini sunarken söyleyeceklerinizi afla¤›daki noktal› yerlere yaz›n›z ve s›n›fta arkadafllar›n›za okuyunuz.............................................................. ....... .......

48 . beflerî unsurlar› ise çocu¤un elindeki balonlar›n üzerine yaz›n›z. Foto¤raflarda görülen yerlerdeki do¤al ve beflerî unsurlar› ay›rt ediniz. BEfiERÎ M‹? Afla¤›daki foto¤raflar› inceleyiniz. Do¤al unsurlar› bir sonraki sayfada yer alan a¤açtaki elmalar›n üzerine.DO⁄AL MI.

.......................................................................................................................3....................... Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z............................................................... ........................................................................................................ 2..................................................................................... 1.................................................................................................................................. 49 .................. ........................................ .......................................................... fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? ............... ...................................... 3...................... fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z........... ÜN‹TE NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k............................ En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ................

.. ................................................................... ..................................................................... Afet ‹nan anlat›yor: Atatürk.................. hayat›n gençli¤i nefis....... Onun ilk hastal›k aylar›nda.................................................................................................................................................... Bir vazo içinde odas›na konuldu¤u zaman......................................... yorgun ve hasta yüzünde bir sevinç belirdi: “Bahar gelmifl ne güzel..DO⁄A SEVG‹S‹ Metni okuyunuz............. Çankaya'da dinlendi¤i günlerden birinde idi.......................................................................... ömrünün son günlerini a¤aç ve orman özlemi içinde geçirdi............................................... ............................................................................................................ Kendi do¤a sevginizi birkaç cümle ile anlat›n›z.... 3..............................” demekten kendisini alamam›flt›... ...................................... ............................................................................. 1.... ........ 50 ................................................................... Keçiören'den bir dal badem çiçe¤i getirmifllerdi........................... 2.......................... ...) Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z................................................ s.......................... 4.. Atatürk.................. .” dedi ve hemen ilave etti: “Fakat bu güzel çiçekler meyve vermeden solacak ve sadece bizim birkaç günlük göz zevkimizi doyuracak.............................. An›tkabir'in dört bir yan›n› Anadolu'da yetiflen çeflitli a¤aç ve yeflilliklerle donatm›flt›r................................................................................. ne yaz›k!” sözleriyle ne demek istemifltir? . ne yaz›k!” Bir iç çekiflle beraber gözleri bahar çiçeklerinde sabitleflti… O.................................................................................................. ........................................................................... Onun için An›tkabir çevresindeki bu a¤açl›k alana “Bar›fl Park›” denilmektedir… Hac› Ang›.................................................................................................... ‹nsanlar›n do¤ay› sevmesi sizce neden önemlidir? Aç›klay›n›z........ ......................................... bahar kokusunu Bar›fl Park› alabilmek için çiçeklere e¤ilmiflti ve “Oh................................. Çocuk Gözüyle Atatürk........................................ ..................... (Düzenlenmifltir................................................................. 42-44............................... Hatta bütün dünya uluslar› An›tkabir'in çevresine dikilmek üzere çeflitli fidan göndermifllerdir....... Fakat bu meyve verecek dallar›n kopar›lmas›ndan üzüldü¤ü görülüyordu… Atatürk'ün bu do¤a sevgisini yak›ndan bilen Türk ulusu..... ......................................................................................................................... Okudu¤unuz metin Atatürk'ün hangi özelli¤ini vurgulamaktad›r? ........................ .................................................................................................. “… bu güzel çiçekler meyve vermeden solacak ve sadece bizim birkaç günlük göz zevkimizi doyuracak...............................

....... Yukar›daki haberde oldu¤u gibi siz de çevre duyarl›l›¤› ile ilgili bir haber yaz›n›z.......................................................................................... ....................................................................................................................................................................................................................................................................... ............................................................... 23 Nisan 2006............. ............................... ÜN‹TE Afla¤›daki gazete haberini inceleyiniz............................................................................................ 51 .........................................GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK? 3......... Gazete haberi............................................................................................................... ............. .................. ......................................................................................................... ....................................................... ................................................................................................................................................................................. ......................................................................................................................................................................................... ..........

.............. Afla¤›daki formu bu çal›flman›zdaki performans›n›z› düflünerek doldurunuz.................. Tabloyu eksiksiz flekilde doldurdum......................................................................... ......... Sizden bu konuyla ilgili bir araflt›rma yapman›z› istiyor. Göre Yaflad›¤›m ......................................................... Yaflad›¤›m yerdeki co¤rafi özellikleri do¤ru flekilde belirttim.............................................. Araflt›rman›z› yaparken izledi¤iniz yolu ve araflt›rma sonuçlar›n›z› tablodaki uygun yerlere yaz›n›z...................................... Bu çal›flmadaki performans›m›n çok iyi oldu¤unu düflünüyorum.................... Yerdeki Co¤rafi Özellikler .............................. .......... .......... Bir dergide çal›flt›¤›n›z› hayal ediniz.............................. Öykü........ öykü vb........................................................................................................ Zorland›¤›m konularda ö¤retmenimden ya da arkadafllar›mdan yard›m istedim.................................................................... .............................................. eserler hakk›nda bir yaz› dizisi haz›rl›yor......... ÇALIfiMAMI DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Ölçütler 1......... Araflt›rmamda ‹zledi¤im Yol ....................................................................................... ...................... .................... Çünkü ...................................... 2.. ............................................ B............... 4.................................................... 5................................................................................ Kulland›¤›m Kaynaklar ......... Seçti¤im Efsane.................................. 3........ 52 Evet Hay›r ...................... kat›lm›yorsan›z “Hay›r” sütununu “X” ile iflaretleyiniz.......................................CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER A............................................................................................... ....................... Araflt›rma Sonucuna ............ öykü vb. ................................................ ........................................................................................................................... Çal›flt›¤›n›z dergi............. fiiir vb. yaflad›¤›n›z yerin co¤rafi özelliklerini içeren efsane................... Ölçütlere kat›l›yorsan›z “Evet” sütununu.......................................... Araflt›rma Konum Yaflad›¤›m yerin co¤rafi özelliklerini içeren efsane.................... Yapt›¤›m çal›flman›n verilen konuya uygun oldu¤unu düflünüyorum............................................................

Afetten sonra nerede buluflaca¤›m›z› belirledik. Örne¤in pencere önleri..A‹LE AFET PLANI Afla¤›daki tabloda afet plan› haz›rlan›rken yapman›z gereken ifller yer almaktad›r..... büyük.. Evdeki güvensiz yerleri belirledik. … /… / . … /… / .. Deprem çantam›z› haz›rlad›k.. Ba¤lant› kuraca¤›m›z kifli/kiflilerin ve kurumlar›n telefon numaralar›n› biliyoruz.. Binadan ç›k›fl yollar›n› belirleyip kroki üzerinde iflaretledik...... … /… / . … /… / . ÜN‹TE Tarih .)... su ve gaz vanalar›n›n yerlerini ve bunlar›n nas›l kapat›lacaklar›n› ö¤rendik. Elektrik.. ‹lk yard›m çantam›z› haz›rlad›k... s. 24 (Düzenlenmifltir. Her alt› ayda bir. Afetten sonra gaz s›z›nt›s› olmad›¤›ndan emin olana kadar çakmak... … /… / . Yaflad›¤›m›z mekânlarda kayabilecek ve düflebilecek her fleyi kontrol ettik.. 53 3.. Evimize yang›n söndürücü ald›k ve bunu nas›l kullanaca¤›m›z› ö¤rendik.... plan›m›z› gözden geçirmeyi kararlaflt›rd›k.. … /… / ... a¤›r.. Ailenizle birlikte bu iflleri tamamlay›n›z.. radyo ve televizyonu da bilgilenmek için kullanaca¤›m›z› ö¤rendik. … /… / .. devrilebilecek ve yanabilecek eflyalar›n yan›. … /… / ... … /… / . … /… / .. Olas› tehlikeler için önlemler ald›k. Bunlar:…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… … /… / . Afet planlama hakk›nda bir aile toplant›s› yapt›k. Yata¤›m›z›n yan›na el fenerimizi ve terliklerimizi koyduk. Yap›lan ‹fl … /… / ..... ‹flleri tamamlama tarihlerinizi tabloya yaz›n›z. K›z›lay ile Güvenli Yaflam› Ö¤reniyorum.... Bu bilgileri tan›d›¤›m›z herkese yaymaya bafllad›k. Afetten sonra telefonumuzu sadece acil durumlar için. … /… / . … /… / ... … /… / . Evimizin güvenli yerlerini araflt›rd›k.. kibrit gibi yang›na sebep olabilecek eflya ve maddelerin kullan›lmayaca¤›n› ö¤rendik.

....... ....................................... NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k......... ...................... ................................................. .................................................................................... 5.................................... ........ Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? ......... Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z......... Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z................. 4................................................................................. ...................................... 6........................................................................................... .... En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ................................................................. 3.......................................................................................................................................................................................................................................................................DEPREM Afla¤›daki foto¤raflarda......................... 1 2 4 5 3 6 Deprem S›ras›nda Yap›lmas› Gerekenler Deprem S›ras›nda Yap›lmamas› Gerekenler ...................................................................................................................................... Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? ..................................... ....... Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden................................................................................................................ 1....................... deprem an›nda yap›lmas› gerekenler ile yap›lmamas› gerekenler kar›fl›k olarak verilmifltir........ 2........................................ nas›l yard›m ald›n›z? ..... Bunlar› ay›rt ediniz............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 54 .................................................................................................................. ... .................................. .................................. Foto¤raf numaralar›n› ve aç›klamalar› yazarak tabloyu doldurunuz............ Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z..................

.............. .... Daha sonra Fevzi Çakmak Caddesi’nde güney yönünde ilerleyiniz....... Bir trafik polisine otobüs dura¤›n›n yerini sordu. Özgür'e otobüs dura¤›na nas›l gidece¤ini anlatt›.... Yüzünüzü do¤uya döndü¤ünüzde bankan›n tam karfl›s›nda otobüs duraklar›n› göreceksiniz..... ÜN‹TE B B 1TL K “Buradan güneybat› yönünde gidiniz.......” 2. B..................................................... Otobüs dura¤›n› gösteren bir sembol tasarlay›p krokinin alt›ndaki bölüme çiziniz.... Trafik polisi............ fiimdi kütüphaneye gitmek istiyor............... Ona kütüphaneye nas›l gidilebilece¤ini yönleri de belirterek tarif ediniz............. Dönüflte otobüse binerek ayn› durakta indi.............................................ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ K A.............................. Özgür..... Özgür.. otobüs dura¤›n› bulup arkadafl›n›n evine gitti................ ..... Otobüs dura¤›n› bulmas› gerekiyordu................. Bu anlat›mdan yola ç›karak Özgür’e yard›mc› olunuz.. arkadafl›na gitmek için yola ç›kt›................... Bankay› geçince güneye do¤ru yürümeye devam ediniz.............. Afla¤›daki tabloda verilen hava olaylar›na iliflkin bilgileri kullanarak resimli sütun grafi¤i çiziniz........................ 1................... Park›n karfl›s›nda Kaz›m Karabekir Caddesi’nden do¤u yönünde ilerledi¤inizde bankay› göreceksiniz.................. Yol tarifinizi afla¤›ya yaz›n›z.... 3........................ Hava Olay› Ö¤leden Ö¤leden önce sonra Say› 5 Pazartesi Ya¤murlu Sisli 4 Sal› Bulutlu Güneflli 3 Çarflamba Rüzgârl› Ya¤murlu Perflembe Karl› Karl› Cuma Rüzgârl› Güneflli Cumartesi Bulutlu Sisli Pazar Sisli Rüzgârl› Günler 2 1 0 Güneflli 55 Bulutlu Ya¤murlu Sisli Rüzgârl› Karl› Hava Olay› ........ Otobüs dura¤›n›n yerini yandaki kroki üzerinde iflaretleyiniz.... ....

Afla¤›daki efsaneyi okuyunuz. Afla¤›dakilerden hangisi deprem sonras›nda yapmam›z gerekenlerden biridir? A) Telefonlar› meflgul etmemek C) Aile afet plan› haz›rlamak B) Deprem sigortas› yapmak D) Deprem çantas› haz›rlamak 5. IV C) I. Elektrik kablolar› III. 81. Süleyman. 101 Anadolu Efsanesi. Bu köprü bugün Gezmeli Köprüsü diye bilinir. kalfas›na: “Güzel yapm›fls›n.”der. ustas›na bir sebepten dolay› dar›l›r. Bu köprüyü. Bir usta ile kalfas›. IV D) I. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. 1. Efsanede geçen do¤al ve beflerî unsurlar seçeneklerin hangisinde do¤ru efllefltirilmifltir? A) B) C) D) Do¤al Unsur Irmak Köprü Eser Köprü Beflerî Unsur Köprü Irmak Köprü Eser 56 . Afla¤›daki sorular› okuyunuz. IV 4. III. Afla¤›dakilerden hangisi beflerî bir unsurdur? A) B) C) D) 2. Afla¤›dakilerden hangileri Ayfer'in binadan ç›karken karfl›laflabilece¤i tehlikelerdir? I. Ayfer. ayn› ›rma¤›n baflka bir coflkun yerine gidip köprü yapar. Erkan bir deprem çantas› haz›rlamak istiyor. II. Bu köprünün yap›lmas›na büyük emek veren kalfa Süleyman. depremden sonra binadan ç›kmak istiyordu. Ancak baz› tehlikelerle karfl›laflabilirdi. Eserini görmesi için ustas›na haberciler gönderir… Köprüyü görmeye gelen usta. Y›k›nt›lar A) I. III B) II. Mersin'in Mut ilçesi yak›nlar›nda coflkun bir ›rmak üzerinde köprü yaparlar. Bunun için çantas›na afla¤›dakilerden hangisini almas›na gerek yoktur? A) B) C) D) 3. güzelli¤ini herkes görmeli… Bunun ad› Görmeli Köprüsü olsun.C. II. Hayvanlar IV. eline sa¤l›k. yan›ndan ayr›l›r. Cam k›r›klar› II. Saim Sakao¤lu. s. III.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

firma: Ekonomik etkinlik birimi. do¤al afet: Önlenmesi insan eliyle olmayan. 3. bir ailenin gelecekteki belirli bir süre için tasarlad›¤› gelir ve giderlerini tür ve ayr›nt›lar›yla gösteren çizelge. dövünmek: Afl›r› üzüntü. anket: Soru ve cevaplara dayal›. günlük: Günü gününe tutulan hat›ra. deste: 1. etraf. olay›n veya bir gerçe¤in. dolay›. tabiat. günce. do¤a: ‹çinde canl›lar›n yaflad›¤› yerküre.SÖZLÜK A afet: Çeflitli do¤a olaylar›n›n sebep oldu¤u y›k›m. Cinsleri aynı veya birbirine yakın olan fleylerin bir arada ba¤lanmıflı. 盤l›k. fiyat›n› bildirmek için sat›c›n›n al›c›ya verdi¤i hesap dökümü. kandilde ve mumda ya¤›n. genellikle silikon benzeri yar› iletken bir malzemeden yap›lm›fl ince bir dilim. fiyat: Al›m veya sat›mda bir fleyin para karfl›l›¤› de¤eri. çaresizlik. 4. çakmakta benzinin yanmas›n› sa¤layan. genelge: Yasa ve yönetmeliklerin uygulanmas›nda yol göstermek. insan eliyle yap›lmam›fl. Kiflinin içinde bulundu¤u toplumu oluflturan ortam. B bas›n: Gazete. bıçak vb. gözlem: Bir nesnenin. deprem: Yer kabu¤unun derin katmanlar›n›n k›r›l›p yer de¤ifltirmesi veya yanarda¤lar›n püskürme durumuna geçmesi yüzünden oluflan sars›nt›. 2. 73 . tamim. harçla ifllenmifl bir tür k›sa. f›rt›na. sel. dernek: Belirli ve ortak bir amac› gerçeklefltirmek için kurulan yasal topluluk. hareket. gönüllü: Bir ifli hiçbir yükümlülü¤ü yokken isteyerek üstlenen. güreflte rakibinin belden afla¤› bir yerini aniden tutmak. Mendil. bu¤day. bir kuruluflun. üzerine tokmakla vurulunca ses veren araç. E efsane: Bir taraf› az çok tarihe dayanmakla beraber inan›lmaz olgularla süslü olan halk hikâyesi. deprem. dikkat çekmek üzere ilgililere gönderilen yaz›. bütçe: Devletin. ba¤lam. efl dostla yenilen afl. bafl alt›: Ya¤l› güreflte pehlivanlar›n ayr›ld›¤› befl derecenin ikincisi. mareflallerin. Deprem sonrasında meydana gelen küçük sarsıntılar. 2. gong: Boks karfl›laflmas›n›n bafllama ve bitim sürelerini belirtmek için kullan›lan. fitil: Lambada. 盤: Da¤›n bir noktas›ndan kopup yuvarlanan ve yuvarland›kça büyüyen kar kütlesi. din adamlar›n›n güç sembolü olarak törenlerde kulland›klar› uzun sopa. do¤al: Kendili¤inden olan.nin elle tutulacak yeri. dolu vb. Ç çevre: 1. ekonomi: ‹nsanlar›n yaflayabilmek için üretme ve ürettiklerini bölüflme biçimlerinin ve bu faaliyetlerden do¤an iliflkilerin bütünü. inceleme ya da araflt›rma türü. beflerî: ‹nsano¤lu ile ilgili. bohçalamak: 1. 2. F fatura: Sat›lan mal›n cinsini. dergi gibi belirli zamanlarda ç›kan yaz›l› yay›nlar›n bütünü. feryat: Hayk›r›fl. Bir fleyin yak›n›. ilk difli ç›kt›¤› zaman. türlü biçimlerde bükülmüfl veya dokunmufl pamuktan yap›lan genellikle ya¤ çekici madde. dikkatli ve planl› olarak ele al›n›p incelenmesi. artç› sars›nt›: Artç› deprem. zelzele. çevre. çip: Milimetrik yüzeyler üzerinde on binlerce devre eleman›ndan oluflan ve son derece karmafl›k elektronik devrelerin yerlefltirildi¤i. Bir fleyi bohça içine koyup sarmak. difl hedi¤i: Çocuklar›n. döviz: Propaganda. miktar›n›. D dekorasyon: Bir yeri süsleme. çinkan: Balkan Türkleri taraf›ndan yayg›n olarak giyilen genifl ipek flalvar. fasulye ve nohut piflirilerek yap›lan. Aynı cinsten onluk bir küme. demet. tan›tma amac›yla üzeri yaz›lm›fl bez veya karton. ipek bluz ve ifllemeli aksesuarlardan oluflan kad›n giysisi. niteliklerinin bilinmesi amac›yla. C cepken: Kollar› y›rtmaçl› ve uzun. yer sars›nt›s›. Ya¤l› güreflte pehlivanlar›n ayr›ld›klar› derecelerden biri. Güreflte rakibin kol ve ayaklar›n› üst üste getirerek k›m›ldayamaz durumda alttan kavray›p kucaklamak. G gark: Bir fleyi bol bol vermek. yakas›z üst giysisi. asa: Baz› ülkelerde hükümdarlar›n. yapay karfl›t›. felaketlerin her biri. bafl örtüsü. 3. piflmanl›k duyarak ç›rp›nmak. bakla. Kılıç. herhangi bir konuda ayd›nlatmak. çift dalma: Rakibin ayaklar›na do¤ru birden inerek paças›n› veya topu¤unu kapma oyunu.

istek: Bir fleye duyulan e¤ilim. s›k›nt›. ham madde: Üretim sürecinde kullan›lan ifllenmemifl her türlü madde. hibrit: 1. cephane. 3. sar›larak yap›lan bir tür nak›fl. eflek vb. tebeflir. Bu iflin yap›ld›¤› yer veya mevsim. heyelan: Toprak kaymas›.H hac›yatmaz: Yere nas›l b›rak›l›rsa b›rak›ls›n. Büyük ac›. alç› tafl› gibi birçok tafl›n özünü oluflturan kalsiyum oksit. güçlü istek. kor: 1. merdane: 1. kriket: On birer kiflilik iki tak›m aras›nda. ‹ki farkl› güç kayna¤›n›n bir arada bulunmas›. Erke¤e yak›flan. kurum: Belirli bir amac› gerçeklefltirmek üzere kurulan özel veya kamu örgütü. bir arada olma. O oklava: Hamur açmakta kullan›lan silindir biçiminde ince uzun de¤nek. izci: Dayan›flma ve yard›mlaflma duygular›n› gelifltirmek. tekerlekleri tek parça. düflmana karflı savunma yapmak amacıyla düzenlenmifl yer. iklim: Yeryüzünün genifl bir alan›nda hava olaylar›na ba¤l› olarak gerçekleflen etkilerin uzun y›llar›n ortalamas›na dayanan durumu. Kal›n oklava. kültür vb. 2. krefl: Çocuk yuvas›. taban›nda bulunan a¤›rl›k sebebiyle dik bir durum alan oyuncak. Elektrik motoru deste¤iyle çal›flan otomobil. metro: 1. kundaklamak: Yeni do¤mufl çocu¤u ilk aylarda geniflçe bir bez ile s›k›ca sar›p sarmalamak. K›rm›z› kurulufl: Topluma hizmet amaç ve göreviyle kurulan kurum. araçlarda. mühimmat: Savafl gereçleri. küçük ve a¤›r bir topu. N naz›r: 1. Omza geçirilebilen tek gözlü bir tür çanta. 4. gören. alanlarda belirli bir süredeki etkinlik dönemi. 2. mertçe. kireç tafl›. 2. üzerinde yaz›. hasat: Ürün kald›rma. 2. ayd›nlatmaya yarayan de¤nek. s›rma vb. mola: 1. içinde sa¤l›¤a yararl› erimifl maddeler ve gazlar bulunan sular›n ç›kt›¤› kaynak. binek hayvanlar›n›n eyeri üzerine geçirilen veya omuzda tafl›nan. amaçlarla yaln›z üye olanlar›n topland›klar› yer. hafl›r neflir: Kaynaflma. ekonomi. 74 . Bir düflüncenin öncüsü. Bakan. ‹yice yanarak atefl durumuna gelmifl kömür veya odun parças›. 2. 2. spor yapma vb. heybe: 1. ka¤n›: ‹ki tekerlekli. hava raporu. 2. Seçme ve karar verme yetkisi bulunan kimse. k›lavuz. üzüntü. 2. At. içine öteberi koymaya yarayan. vekil. 3. harman: 1. belli bir ölçe¤e göre küçültülüp kufl bak›fl› görünüflüyle bir düzlem üzerine geçirilmesi. harita: Yeryüzünün ya da bir parças›n›n. yar›flmalar› kurallara uygun ve yans›z olarak yöneten kimse. 2. bir çal›flmaya yard›m sa¤lamak amac›yla genellikle aç›k havada sat›fl yap›larak gelir sa¤lanan toplant›. kapl›ca: Yerin derin katmanlar›ndan gelen s›cak. Büyük flehirlerde semtler aras›nda iflleyen yer alt› demir yolu hatt›. kongre: Bir konu üzerinde karar vermek amac›yla çeflitli yerlerden delegelerin. kampanya: Politika. kermes: Bir derne¤e. istihkâm: Düflman saldırısını durdurmak. kulüp: Görüflme. mürflit: Do¤ru yolu gösteren kimse. hâkimiyet: Egemenlik. dert. K kadran: Saat. Belirli bir konudan iyi anlayan kimse. Türlü ifllerde kullan›lan. kireç: Mermer. konuflma. dingili tekerlekle birlikte dönen öküz arabas›. meflale: 1. montaj: Bir bütün oluflturmak için parçalar› tak›p birlefltirme ifli. kilim veya hal›dan yap›lm›fl iki gözlü torba. Yorgunlu¤u gidermek için duraklama. M Marafl ifli: Karton üzerine gerilmifl kumafla sim. Bu hatta çal›flan tafl›t. hakem: 1. ikametgâh: Yerleflme yeri. okuma. I-‹ ihtiyaç: Gereksinme. rakam veya baflka iflaretler bulunan düzlem. 2. 3. imal: Ham maddeyi iflleyip mal üretme. ruhça ve bedence güçlendirilmek için kamplarda ve okullarda e¤itilen genç. Taraflar›n aralar›ndaki anlaflmazl›¤› çözmek için yetkili olarak seçtikleri ve üzerinde anlaflt›klar› kifli. Karfl›laflmalar›. yöneticilerin kat›lmas› ile yap›lan toplant›. Ara verme. pusula vb. Ucunda alev ç›karacak yan›c› bir madde bulunan. hava durumu: Meteoroloji ile ilgili olaylar›n bütünü. Bakan. medya: Büyük iletiflim ve yay›n organlar›n›n bütününe verilen ad. ucu k›vr›lm›fl sopalarla vurarak karfl› kaleye sokmak amac›yla oynanan oyun. Biçildikten sonra tah›l demetlerinin üzerinden düven geçirilerek tanelerin baflaklar›ndan ayr›lmas› ifli. silindir biçiminde araç. ekip biçme ifli.

travma: Canlı üzerinde beden ve ruh açısından önemli ve etkili yaralanma bırakan durum. sivil toplum: Devletin denetimi alt›nda olmayan. 2. Asker birliklerini savafla hazırlamak amacıyla. Üzerine resim yap›lan. üç ayakl› çember veya üçgen biçiminde demir destek. 3. genifl kolsuz bir çeflit üstlük. iradeli tüketme. vakum: Havas› al›nm›fl boflluk. derece. örgüt: Ortak bir amac› veya ifli gerçeklefltirmek için bir araya gelmifl kurumlar›n veya kiflilerin oluflturdu¤u birlik. Deney. tasarlanm›fl fley. Herkese duyurma. stratosferdeki tabaka. tedbirli davranma. 3. 2. Gösterme. dileme. tatbikat: 1. Deneyim. görüfl ve becerisi çok olan (kimse). namazl›k. prototip: 1. tramvay: fiehirlerde yol üzerinde döflenmifl özel raylarda hareket eden yolcu tafl›t›. kilim. dal. Z zanaat: 1. Üçlü grup. Vücut. telaffuz etmek: Söylemek. tecrübe: 1. U uzman: Belli bir iflte. Üzerine tencere. seccade: Bir kiflinin üzerinde namaz k›labilece¤i büyüklükte. 2. performans: Baflar›m. belli bir konuda bilgi. S-fi sacaya¤›: 1. ucuna çengelli i¤ne tak›l›. ço¤unlukla naylon tellerden veya at kuyru¤u k›l›ndan yap›lm›fl iplik. ‹stek. ozon tabakas›: Güneflin afl›r› mor ötesi ›fl›nlar›ndan dünyay› koruyan. yo¤urdun içinde çalkaland›¤› kap veya makine. 2. pandül. Bu kumafl›n üzerine yap›lm›fl tablo. dile düflürme. Bölüm. sema: Mevlevi dervifllerinin ney. kol. sandal: ‹nsan tafl›yacak biçimde yap›lm›fl. 2. post veya kumafltan yayg›. sarkaç: Dura¤an bir nokta çevresinde a¤›rl›¤›n›n etkisiyle sal›n›m yapan hareketli kat› cisim. resmî bir toplant›da. ö¤renimle birlikte deneyim. 2. ya¤s›z. semazen: Sema ayininde dönen dervifl. gerdirilmifl keten. atefl üzerine oturtulan. kürekle yürütülen deniz teknesi. Bir kimseden bir fleyi yapmas›n› veya yapmamas›n› isteme. hal›. kesim. 75 . El ustal›¤› isteyen ifller. çalg›lar eflli¤inde. astsubay ve polislerin sahip oldu¤u derece. oya sunularak karar verilmesi istenen yaz›l› k⤛t. istem. s›naat. temkin: Bir iflin sonunu düflünerek ölçülü. Model. Uygulama. mevki. Ö önerge: Meclis. tuval: 1. kongre vb. herhangi bir konu veya sorunla ilgili olarak bir öneride bulunmak için üyelerden biri veya birkaç› taraf›ndan baflkanl›¤a verilen. tufl: Güreflte oyun s›ras›nda iki omzun ayn› anda yere de¤mesiyle oluflan yenilgi. P patent: Bir buluflun veya o buluflu uygulama alan›nda kullanma hakk›n›n bir kimseye ait oldu¤unu gösteren belge. Görgü. kollar›n› iki yana aç›p dönerek yapt›klar› ayin. 2. teflhir: 1. elde edilecek bir sonuç ile ilgili bir düflünce. 2. 2. Ü ücret: ‹fl gücünün karfl›l›¤› olan para ya da mal. unvan. n›sfiye vb. Sergileme. Mertebe. rakkas. 2. ‹nsan vücudunun d›fl yüzü. Y yay›k: Tereya¤› ç›karmak için sütün. sufli: ‹nce flerit biçimindeki yosun tabakas›n›n içine çi¤ bal›k. pelerin: Omuzlardan afla¤› dökülen. R rütbe: 1. sektör: 1. arazi üzerinde yapılan genifl ölçüde savafl denemesi. kenevir veya pamuklu kaba kumafl. cilt. Subay. ten: 1. Ayn› ifli yapan topluluk. ‹lk örnek. tasar›. proje: Genel olarak ortaya konacak bir ifl. tuzsuz hafllanm›fl pirinç ve özel baharat kar›fl›m›n›n konulmas›yla haz›rlanan Japon yeme¤i. kararlar›n› ba¤›ms›z olarak vererek toplumsal etkinliklerde bulunan bireyler toplulu¤u.olta: Bal›k avlamada kullan›lan. tasarruf: Para veya herhangi bir fleyi dikkatli kullanma. ‹nsanlar›n maddeye dayanan gereksinimlerini karfl›lamak için yap›lan. T talep: 1. beceri ve ustal›k gerektiren ifl. 2. V vak›f: Bir hizmetin sürekli olarak yap›labilmesi amac›yla bir kimse taraf›ndan belli koflullarla ve resmî yoldan ayr›lan mülk ya da para. tava vb. paye. koymaya yarayan.

1855 Ülkemizde ilk telgraf hatt›. 7 A¤ustos 1919 4-11 Eylül Sivas Kongresi topland›. ‹nönü Zaferi kazan›ld›. 1909 23 May›s 1911 Ülkemizde ilk telefon santrali faaliyete geçti. 1833 Görme özürlüler yaz› makinesi icat edildi. 1921 10 Ocak I. 1915 18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi kazan›ld›.KRONOLOJ‹ 1642 Pascal. 76 . dört ifllem makinesini gelifltirdi. Balkan Savafl›'› bafllad›. 1919 27 Aral›k Mustafa Kemal Temsil Heyeti üyeleriyle Ankara’ya geldi. 1918 13 Kas›m ‹tilaf Devletleri donanmalar› ‹stanbul’a geldi. 1844 27 May›s Telgraf Amerika’da kullan›lmaya baflland›. 1914 Ülkemizde halka telefon verilmeye baflland›. 1919 23 Temmuz Erzurum Kongresi topland›. 1920 23 Nisan Büyük Millet Meclisi aç›ld›. ‹stanbul-Edirne aras›nda kuruldu. 1921 1 Nisan II. 1912 8 Ekim I. 1671 Leibnizt. 1919 15 May›s Yunanl›lar ‹zmir’i iflgal etti. 1919 19 May›s Mustafa Kemal Samsun'a ç›kt›. 1919 22 Haziran Amasya Genelgesi yay›mland›. toplama ve ç›karma makinesini icat etti. delikli kart sistemiyle çal›flan hesaplama makinesini gelifltirdi. 1918 30 Ekim Mondros Ateflkes Anlaflmas› imzaland›. 1920 16 Mart ‹stanbul iflgal edildi. 1914 11 Kas›m Osmanl› Devleti Birinci Dünya Savafl›’na girdi. 1912 15 Ekim Osmanl› Devleti ile ‹talya aras›nda Ufli Antlaflmas› imzaland›. 1863 Mektuplarda pul kullan›lmaya baflland›. 1854 Herman Hollerith. Osmanl› Devleti ile ‹talya aras›nda Trablusgarp Savafl› yap›ld›. 1840 23 Ekim Ülkemizde Posta Teflkilat› kuruldu. ‹nönü Zaferi kazan›ld›. 1921 23 Nisan “23 Nisan” tarihinin millî bayram olarak ilan›na dair yasa kabul edildi.

Bilim ve Kültür Örgütü) taraf›ndan “Çocuk Y›l›” olarak ilan edildi. 1923 13 Ekim Ankara baflkent ilan edildi. 2002 24 Nisan Türk Telekom ‹letiflim Müzesi aç›ld›. uzaya f›rlat›ld›. 1990 Türkiye’de ilk özel televizyon yay›n dönemi bafllad›. 1940 Vakumlu tüpler bilgisayarlarda kullan›lmaya baflland›. 1922 30 A¤ustos Baflkumandan Meydan Muharebesi kazan›ld›.1921 5 A¤ustos Büyük Millet Meclisi taraf›ndan Mustafa Kemal Pafla’ya baflkumandan görevi verildi. 1922 9 Eylül Türk ordusu ‹zmir’e girdi ve ‹zmir Yunan iflgalinden kurtar›ld›. 1921 23 A¤ustos Sakarya Meydan Muharebesi bafllad›. 1921 13 Eylül Sakarya Zaferi kazan›ld›. 77 . 1954 Odalar ve Borsalar Birli¤i bünyesinde Türk Standartlar› Enstitüsü kuruldu. 1928 24 Kas›m Atatürk’e baflö¤retmen unvan› verildi. 1922 11 Ekim Mudanya Ateflkes Anlaflmas› imzaland›. 1923 29 Ekim Cumhuriyet ilan edildi ve Gazi Mustafa Kemal cumhurbaflkan› seçildi. 1925 26 Aral›k Ülkemizde miladi takvim kabul edildi. 1968 31 Ocak TRT Ankara’da deneme yay›n›na bafllad›. 1936 ‹ngiltere’de ilk siyah-beyaz TV yay›nlar› BBC taraf›ndan bafllat›ld›. 1923 24 Temmuz Lozan Bar›fl Antlaflmas› imzaland›. 1994 ‹lk Türk uydusu Türksat. 1923 2 Ekim ‹flgalci devletler ‹stanbul’dan ayr›ld›. 1979 UNESCO (Birleflmifl Milletler E¤itim. 1951 ABD’de renkli televizyon dönemi bafllad›. 1926 ‹skoçyal› mucit John Logie Baird ilk canl› televizyon yay›n›n› gerçeklefltirdi. 1922 26 A¤ustos Büyük Taarruz bafllad›. 1976 Türk televizyonunda renkli yay›n dönemi bafllad›. 1921 7-8 A¤ustos Tekâlif-i Milliye Emirleri yay›mland›.

Atatürk ve Anıları. 1993. Türkiye ‹fl Bankası Yay›nlar›. 2002. Vahdettin. Ankara. 1998. ‹stanbul. ‹brahim. 2000. TBMM Basın ve Halkla ‹liflkiler Daire Baflkanlı¤ı Tanıtım Kitapları Serisi. Daniel Jrophic. Ertu¤rul. Kemal. Nurettin. DURAN. Yalova. Yalova’da Hayat Güzeldir. 1998. 2005. Co¤rafya Terimleri Sözlü¤ü. “Türkiyemiz”. Millî E¤itim Bakanl›¤› Yay›nlar›. Richard. ‹brahim. 1992. 2007. Co¤rafya Terimleri Sözlü¤ü. Mehmet Özel. 2004. Ankara. Keflifler ve Bulufllar. 1999. Ankara. ÖNGAY. 2006. ARIBURNU. Altı fiapkalı Düflünme Tekni¤i. Faruk. Kaknüs Yay›nlar›. 2005. çev. ATAY. SANIR. Assos Yay›nlar›. Utkan. Ankara. Ankara. Ankara. ‹stanbul. ‹stanbul. OZANKAYA. Özer. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yay›nlar›. Osmaniye. SÖNMEZ. Türkiye Klima Atlası. Güneysu Yay›nlar›. Gazi Üniversitesi. KABAPINAR. Alt›n Kitaplar›. Gazi Kitabevi. MEB Yayınları. Üniteler Göre Çocuk fiiirleri Antolojisi. ‹mge Yay›nc›l›k. Mustafa Ökkefl. ‹stanbul. FELDMAN. Necati. Gaziantep Müdafaası. Safran Kitapları. TBMM Basın ve Halkla ‹liflkiler Daire Baflkanlı¤ı Tanıtım kitapları Serisi. GÜRKAYNAK. ‹nkılap Kitabevi. ‹stanbul. Scholastic Professional Books. Kenan Mortan. Türk Kurtulufl Savaflı. Yücel. ‹nkılap Kitabevi. Ankara. Türkçesi: Seda Ç‹FTÇ‹. ‹stanbul. Fatma. 1996. 2000. MEB Yayınları. Atatürk’ten An›lar. Anthony ve Peter Ford. ‹ZBIRAK. 2006. ‹nk›lap Kitabevi. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. 78 . Adana. Timafl Yayınları. Ercan Tuzcular. ‹stanbul. GARTENHAUS. 2005. Ankara. Çevre ve Orman Bakanlı¤ı Devlet Meteoroloji ‹flleri Genel Müdürlü¤ü Yayınları. ‹lkö¤retim Atlası. EVREN. 2004. ‹stanbul. Karen. Osmaniye. Faik Sabri. Sabiha. Ankara.1967. Ankara. GÜREL. ‹lkö¤retimde Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ö¤retimi. fi. BROMLEY. GÖKÇEN. Ankara Ticaret Odası Yayınları. 2005. 2008. LOHANLIZADE. SPURGEON. ENG‹N. Ruhiser Mergenci ve Bekir Onur. KÖSTÜKLÜ. çev. Ankara. Hazerfanahmet Yayınları. Çukurova Üniversitesi. ATALAY.KAYNAKÇA Kitap ve Dergiler AÇIKGÖZ. 1996. Kamile Ün. 1983. Milliyet Yay›nlar›. ‹brahim.: Cuma Karatafl. 2006. çev. Alan R. Ekoloji. TÜB‹TAK Yayınları. Garanti Matbaası. Dünya Co¤rafyası. 2002. Ankara. Sosyal Bilimler ve Tarih Ö¤retimi. 1999. Umut Vakfı Yay›nlar›. 2006. Türkiye Bölgesel Co¤rafyası. ‹stanbul. Pegem A Yayıncılık. Cumhuriyet Ç›nar›: Mustafa Kemal’i Atatürk Yapan. DE BONE. Her Masal Yar›m. Baflbakanlık Devlet ‹statistik Enstitüsü. 2006. 2000. Mustafa. 2005. ATALAY. Nevzat. ‹stanbul. ÖZTÜRK. ‹brahim Zahit. TARHAN. “Tarih I Dersinde ‹fle Koflulabilecek De¤er Ö¤retiminin Yeni Yaklafl›mlar›n›n Ö¤rencilerin 'Hoflgörü' De¤eri Anlay›fllar›n›n Geliflimine Etkisi”. ‹stanbul. Pelin. hzl. 2006. EFEKAN. Aktif Ö¤renme. E¤itim Dünyası Yayınları. Türkiye ‹statistik Yıllı¤ı. Duyguların Dili. Ça¤r›. “‹lkö¤retim Beflinci S›n›f Sosyal Bilgiler Program›nda Belirlenen De¤erlerin Kazan›m Düzeyleri ve Bu Süreçte Yaflan›lan Sorular›n De¤erlendirilmesi”. Konya. 2007. 2007. Remzi Kitabevi. TBMM. BAYDAR. ‹stanbul. ‹stanbul. Beyaz Adam Ltd. Ankara. Ç‹L. Graphic Organizers for Reading-Writing and More. ‹pek vd. 2009. Bilginler ve Buluflları Ansiklopedisi. New York. Reflat. Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ö¤retimi. Güney Ofset. Ç‹R‹NGEL. Cemil. ‹stanbul. Ferruh. Ankara. hzl. Yay›mlanmam›fl Yüksek Lisans Tezi. Kufllarla Uyanmak. Mehmet. Yurttafl Olmak ‹çin. Ankara. 1999. Atatürk Arafltırma Merkezi. Güneysu Yay›nlar›. Sosyal Bilgiler Ö¤retimi ve Ö¤retmen Kılavuzu.. Maya Akademi. fiehitkale Destankale Sonkale Çanakkale. Atatürk’le Bir Ömür. 2006. Yay›mlanmam›fl Yüksek Lisans Tezi. ‹stanbul. Nükte ve Fıkralarla Atatürk. ‹stanbul. KOCATÜRK. Rumeli Demiryollar›. Konuflan Atlas Türkiye. Kanaat Yayınları. Mustafa. Benim Ailem. Güven Yayınları. ‹lk Meclis. Edward. Büyük Atlas. Yalçın. Nuri. Veysel. BANO⁄LU. Yaratıcı Düflünce ve Müzeler. Kufllarla Uyanmak. 1999. ‹nkılap Kitabevi. 1999. ‹zmir. 2006. 2005. BOORST‹N. ÖKKEfi. Fatofl Bilber. ‹stanbul. ATALAY. Eren Yay›nlar›. GÜLTEK‹N. 1989. Niyazi Ahmet.

16 Ocak 2009 Zaman gazetesi. ‹stanbul.tr www. 30 Ekim 2009 Sabah gazetesi.gov. 2008. Serpil.tev.tkv.tr.pttturkey.hkmo.tubitak. Sayı 46.sanayi.tr www. Sayı 1.ttcocuk.gov. 8 Haziran 2009 Hürriyet gazetesi.tr www.atam. Fiona.tr www. 28 Aralık 2008 Zaman gazetesi.tr www.gov.tr www.tr www. Kudret Eren. “Türk Standartları Enstitüsü Çocuk Dergisi”. 9 A¤ustos 2008 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi. Ankara Ticaret Odası Yayınları.kultur. “Atatürk’ün Çocukları”.org www. URAL.tcdd.anadolumedeniyetlerimuzesi. Depremler ve Yanarda¤lar.org.tr www.çanakkale.tr www.tgf.anayasa. 17 Nisan 2008 Türkiye gazetesi. tegv. 1 Aral›k 2005 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi.gov. 31 Mayıs 2008 79 .nist.turkisharchery. 4 fiubat 2009 Sabah gazetesi. 2006. Gazeteler Anayurt gazetesi.tbmm.tr www.turkkulturu.bnl. Ceceli Yayınları.gov.gov.tr www.gov. 2007.tr www. 7 Ekim 2008 Bugün gazetesi. 5 Eylül 2009 Akflam gazetesi. Silahlı Kuvvetler Dergisi.tr www.org.tr www.tr www.gov.gov.org. 28 Mayıs 2008 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi. Haziran.tr www.gov. 2006.gov.rmk-museum. SEV Matbaac›l›k ve Yay›nc›l›k.tdk.com/kesfet/TelekomMuzesi www. 21 Ocak 2009 Zaman gazetesi. TSE Öncü.gov. 22 A¤ustos 2008 ‹nternet Siteleri www. Sayı 204.depremeduyarliyiz.org.net. A¤r›’dan Zelve’ye Anadolu Anlat›yor.sydgm.tr www. WATT.tr www.tr www.gov. Ankara.physics.tr www.kutuphane.edirne.gov.tr www.tr www.cu.tr www.gov www.edirne. YAVUZ. TÜB‹TAK Yayınları.gov.snews.gib. 5 Ocak 2009 Hürriyet gazetesi.anceva. 2004. 11 Mayıs 2007 Sabah gazetesi ‹nternet sitesi.gov. 22 A¤ustos 1999 Hürriyet gazetesi.org www. Hacettepe Sosyoekonomi Dergisi. Ankara.tr www.gov.net.topkapisarayi.losev.meb.platformdergisi.tr www.ptt.tr www.gov www.aile.sgk.bel.gelenekselfed.tubitak.org. 13 Ocak 2009 Birgün gazetesi. TRT. 2007. 20 fiubat 2009 Zaman gazetesi.tr www.tr www. Duygusal Zekâ Geliflimi.tr www.tr www.gov.tr www.gov.tr www. 1997.org.sabanci.meteor.html www. Sayı: 392. 3 Eylül 2009 Cuma gazetesi. “Aylık Radyo Televizyon Dergisi”.net www. Nisan Mayıs Haziran.biltek.edu. Yenimahalle Atatürk ‹lkö¤retim Okulu.trt.tuik.com/tr/yayinlar/dergi/12. 27 fiubat 2009 www. Mayıs. 7 Ocak 2009 Sabah gazetesi. 12 Haziran 2005 Kurtulufl gazetesi ‹nternet sitesi.org.edu.gov.gov.Unutulan Manfletler.org.akut.gov.Yıl 1. Temmuz-Aral›k. 2009 say›s›. 01 A¤ustos 2007 Zaman gazetesi.tr www.

1997. 80 . 29.Çal›flma Kitab› Kaynakças› Kitap ve Dergiler Atatürkçülük I. Ahmet. Bilge Yay›nlar›. 144. Sosyal Bilgiler Ö¤retmen K›lavuz Kitab›. Kitap. Duygusal Zekâ Geliflimi.com s. ‹kinci Bask›. 2005. 28 Aral›k 2008 Sabah gazetesi. 4 fiubat 2009 Silahl› Kuvvetler dergisinden gazete haberi. ‘asker u¤urlama” foto¤raf› Yeniy›ld›z gazetesi internet sitesi. 40. 7 Ekim 2008 E¤itimaile ‹nternet sitesi (2 Aral›k 2008) www. YAVUZ. Akça¤ Yay›nlar›. 9 fiubat 2007 Zaman gazetesi. Utkan. Ankara.28. 51. 7 A¤ustos 2008 www. DURAL. Ceceli Yay›nlar›.kenthaber.tr www.101.birgungazetesi internet sitesi. 1998.sinopozelidare. Ankara. itfaiye eri foto¤raf› www. ‹smet. 8 Kas›m 2009 Sabah gazetesi.gov. An›lar›yla Atatürk. 47. 22. Türkiye K›z›lay Derne¤i Yay›n›.151. K›z›lay ile Güvenli Yaflam› Ö¤reniyorum. 1973. Atatürk Araflt›rma Merkezi Arflivi. Ankara. Okumufl Adam Yay›nlar›. Gazeteler Hürriyet gazetesi. haber7. 2008.tr (1 fiubat 2010) www. Ankara. Kudret Eren. 26 fiubat 2009 Zaman gazetesi. ‹stanbul. Atatürk Arafltırma Merkezi. ‹NCE.org. 1993. Ang› Yay›nlar›. Hac›. 2004. Çal›flma Kitab› s. Baran. Saim. Atatürk’ün Liderlik S›rlar›. KÜR. 161. 32. Millî E¤itim Basımevi. MEB Yay›nlar›. ‹stanbul. Belediye Meclisi foto¤raf›. ANGI. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. 162 sayfalardaki Atatürk ile ilgili ve tarihî foto¤raflar. 2004.kizilay.tr GÖRSEL KAYNAKÇA Ders Kitab› s. internet sitesi. 101 Anadolu Efsanesi. Ankara. 159. Ankara Büyükflehir Belediyesi Foto¤raf Arflivi.tuik. 124. 2004. Ankara. Atatürk’ün Nüfus Cüzdan›. 52. KOCATÜRK. 21 Ocak 2009 Sabah gazetesi. SAKAO⁄LU. Halil Pala. ‹stanbul. 23 Nisan 2006 Sabah gazetesi. s. Çocuk Gözüyle Atatürk.gov. Atatürk Araflt›rma Merkezi Arflivi. 27 Ocak 2010 ‹nternet Siteleri www. s.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful