DEVLET K‹TAPLARI

ÜÇÜNCÜ BASKI
........................, 2012

M‹LLÎ E⁄‹T‹M BAKANLI⁄I YAYINLARI ..........................................................................: 4889
DERS K‹TAPLARI D‹Z‹S‹ ................................................................................................: 1473
12.?.Y.0002.4030
Her hakk› sakl›d›r ve Millî E¤itim Bakanl›¤›na aittir. Kitab›n metin, etkinlik, soru ve
flekilleri k›smen de olsa hiçbir surette al›n›p yay›mlanamaz.

ED‹TÖR
Doç. Dr. ‹smail Hakk› DEM‹RC‹O⁄LU
PROGRAM GEL‹fiT‹RME UZMANI
Meryem ERASLAN
D‹L UZMANI
Nazl› YILDIZ
ÖLÇME DE⁄ERLEND‹RME UZMANI
Dr. Nurcan ATEfiOK DEVEC‹
GÖRSEL TASARIM
Hatice C‹VC‹R
‹hsan TÜRK
Nuri Özgür ÜNAL
REHBERL‹K UZMANI
Nurten ÖZBAN

ISBN 978-975-11-3420-2

Millî E¤itim Bakanl›¤› ‹lkö¤retim Genel Müdürlü¤ü taraf›ndan haz›rlanm›fl, Talim ve Terbiye Kurulunun
18.12.2009 gün ve 292 say›l› karar› ile ders kitab› olarak kabul edilmifl, Destek Hizmetleri Genel
Müdürlü¤ünün 19.03.2012 gün ve 3398 say›l› yaz›lar› ile üçüncü defa 219.873 adet bas›lm›flt›r.

.

.

.

DERS K‹TABI .

............................................................................................... 38 HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? ............................................................................................................................................................................................... 46 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ... 32 A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM ............................................................. 34 KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z ..................................................................... ÜN‹TE: GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM ...................... 24 ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM .............................. 26 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM .............................................................................................................. 16 DUYGULARIMI................................................ DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? .................... 8 DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI ............. 44 KURTULUfiTAN KURULUfiA . 56 8 ..... 18 BAfiKALARINA SAYGILIYIM ................................................................................................................................................ 42 KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z ....................... 10 1....................................................................................‹Ç‹NDEK‹LER SAYFA ‹Ç‹NDEK‹LER ................................................................ ÜN‹TE: KEND‹M‹ TANIYORUM .................. 14 DUYGULARIMLA...................................................................................................... 30 2.............. 12 BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M ........................... 20 YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM ............................................. DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM .........................................................

.......................... 60 KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ .......‹Ç‹NDEK‹LER 3.................................................. 102 9 ................................................. 84 KAYNA⁄IM NE? ........ 80 4............................................................................. 66 ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z ................. 96 B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR .... 86 ALIfiVER‹fiTEY‹M ............................ ÜN‹TE: YAfiADI⁄IMIZ YER .................................................... 76 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ... 64 HAVA NASIL ORALARDA? .......................................................... 58 ‹ZC‹ KAMPINDAYIZ ................................................................................... 74 GÜVENL‹ YAfiAM ........ 82 ‹HT‹YAÇ MI.......................................... ÜN‹TE: ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME ................ 92 ÜRET‹M....................................................................................................................... DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI ............................................................................................................. 100 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 90 B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? ............................................................................................................................................. 70 EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER ... ‹STEK M‹? ..............................................................

konunun daha iyi anlaşılması için kullanılan kelimelerdir. Konu ile ilgili bilgilerinizi kontrol etmek ve konuya ilginizi çekmek için hazırlanmıştır.DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI Konuya içeriğini yansıtan başlık verilmiştir. Konuyla ve görsellerle ilgili sorulara bu bölümde yer verilmiştir. Konuyla ilgili kitap. Konuyla ilgili yeni ve açıklayıcı bilgilere bu bölümde yer verilmiştir. Kavramlar. Konuyla ilgili görseller ve açıklamaları yer alır. 10 . Konuyla ilgili gazete haberleri yer alır. Ünite sıra numarasını gösterir. dergi gibi kaynaklardan alınan bilgiler bu bölümdedir.

Konuyla ilgili Anayasa maddeleri bu bölüm içinde verilmiştir.DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI Ünite ile ilgili sorulara bu bölümde yer verilmiştir. Konuyla ilgili internet haberleri yer alır. 11 . Bu işaret. konuyla ilgili etkinliğin çalışma kitabındaki sayfa numarasını gösterir.

12 .

ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM KONULAR • BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M • DUYGULARIMLA. “Baflkalar›n›n duygu ve düflüncelerine sayg› duymal›y›z. 5. ay ve y›l belirterek s›raya koyunuz. DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM • DUYGULARIMI. Televizyonda bir haber bülteni izleyiniz.” denilince ne anl›yorsunuz? Örnek veriniz. 13 . DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? • BAfiKALARINA SAYGILIYIM • YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM • ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar Benzerlik ve farkl›l›k Davran›fl Duygu Düflünce Hoflgörü Kan›t Kimlik Kronoloji Sorumluluk HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. 6. Kendinizi ve en yak›n arkadafl›n›z› tan›t›n›z.1. Geçen bir y›l içinde yaflad›¤›n›z önemli olaylar› gün. Sizin için önemli bir olay› anlat›n›z. Bu olayla ilgili duygu ve düflüncelerinizi söyleyiniz. Haberleri ve bu haberlerle ilgili duygu ve düflüncelerinizi arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. Duygu ve düflünceleriniz aras›nda nas›l bir iliflki vardır? 3. Onunla benzer ve farkl› yönleriniz nelerdir? 2. 4. Kimlik belgenizde hangi bilgilerin bulundu¤unu inceleyiniz. Sizde farkl› duygu ve düflünceler oluflturan haberleri tespit ediniz.

Çal›flma Kitab› 14 13 . ‹nsanlar aras›nda ne kadar benzer yön olsa da herkesin kendine özgü özellikleri vard›r. esmer tenli ve düz saçl›y›m. Bütün insanlar boy. farkl› etkinlikler yapmaktan hofllanabilir. bulmaca çözerim. Küçükken geçirdi¤im bir trafik kazas›nda sa¤ baca¤›m k›r›ld›. Evde evcil hayvan besliyorum. Çekingen biriyim. Bir y›l sonra sa¤l›¤›ma kavufltum ama baz› hareketleri tam olarak yapam›yorum. Peki. Bofl zamanlar›mda resim yapar›m. bulmaca çözerim. bireyler sadece gözle görülen özellikleriyle mi birbirlerinden ayr›l›rlar? Bireylerin be¤enileri. Bofl zamanlar›mda arkadafllar›mla futbol. Çok istedi¤im hâlde futbol oynayam›yorum ama iyi bir futbol izleyicisiyim. F›rat resim yapmay› sever. Hatta her birey bofl zamanlar›n› de¤iflik faaliyetlerle de¤erlendirmek isteyebilir. Siyah gözlü. Ela gözlü. Özellikle grup hâlinde bir etkinlik yap›lacaksa ortak noktada buluflmak. her iki taraf›n da hofllanaca¤› bir etkinli¤e karar vermek gerekebilir. Murat satranç oynamay›. Benzerlik ve farkl›l›k Ben F›rat. satranç oynar›m. a¤›rl›k. sar› saçl› ve beyaz tenliyim. 10 yafl›nday›m. Hayvanlar› çok severim. Çok çabuk arkadafl edinirim.BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M Kendinizi baflkalar›na nas›l tan›t›rs›n›z? Ben Murat. zevkleri ve yetenekleri de farkl› olabilir. Kalabalık ortamlarda rahat edemem. Murat’›n siyah gözleri var. Bofl zamanlar›nda her ikisi de bulmaca çözer. Murat ile F›rat’›n benzer ve farkl› özellikleri nelerdir? F›rat’›n ela. renk bak›m›ndan farkl›l›k gösterirler. Arkadafl canlısı biriyim. 10 yafl›nday›m. Kardefller hatta ikizler bile birbirine t›pat›p benzemez. Boyum yafl›tlar›mdan daha uzun.

Futbol oynayaca¤›z. Sen de
tak›mda olmak ister misin?
‹sterim ama ben futbol
oynayam›yorum.
Özür dilerim, unutmuflum. Ben
de baflka zaman oynar›m. ‹stersen
sana satranç ö¤reteyim.

Çok sevinirim.

Siz Fırat ya da Murat’ın yerinde olsaydınız nasıl davranırdınız? Neden?
Baflkalar›n›n bizden farkl› özelliklerine ve tercihlerine sayg› göstermeliyiz. Çünkü birbirimize
benzeyen yönlerimiz oldu¤u kadar benzemeyen yönlerimiz de vard›r. Bireyin kendine özgü,
baflkalar›nda olmayan özelliklerine bireysel özellik denir. Bireysel özellikler fiziksel, duygusal
ve zihinsel olmak üzere üçe ayr›l›r. Fiziksel özellikleri d›fl görünüfle bakarak anlayabiliriz.
Ya duygusal ve zihinsel özellikleri nas›l anlayaca¤›z?

Foto¤raf› inceleyerek ö¤rencilerin hangi özelliklerini ö¤renebilirsiniz? Örnekler veriniz.
Çal›flma
Kitab›

15

14

15

1. ÜN‹TE

Ayn› s›n›fta okuyan F›rat’la Murat hafta sonlar› zaman zaman birlikte ders çal›fl›rlar,
bazen de bulmaca çözerler. Bu hafta sonu Murat’›n farkl› bir önerisi vard›r:

DUYGULARIMLA, DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM

Okulunuzun aç›ld›¤› gün yaflad›¤›n›z duygular› anlat›n›z.

Duygu
Düflünce

Olcay ve ailesi akflam yeme¤ine oturmufllard›. Televizyonda da ana haber bülteni
vard›. Annesi, “Çorban› bitirdiysen taba¤›n› ver de ›spanak yeme¤i koyay›m.” dedi.
Ispanak yemek istemeyen Olcay, baflka ne yemek oldu¤unu sordu. Sofradaki yemeklerin
hiçbirini sevmiyordu. O s›rada televizyon ekran›na gözü iliflti. Afrikal› çocuklar s›raya
girmifller, ellerindeki bofl tabaklar› uzatm›fllar, bir lokma yiyecek konmas›n› bekliyorlard›.
Olcay bo¤az›na bir fleylerin dü¤ümlendi¤ini hissetti. K›s›k sesle “Biraz ›spanak alabilir
miyim?” dedi. Yeme¤ini yemeye çal›fl›yordu ama lokmalar› bir türlü yutam›yordu.
“Benim be¤enmedi¤im yemeklerin onlar belki tad›n› bile bilmiyorlar. Ben çok flansl›y›m.
Onlar aç, ben yemek be¤enmiyorum.” diye akl›ndan geçirdi.
Yerinden kalkt›, lavaboya gitti. Aynaya bakt›. Gözünden akan bir damla yafl› sildi.
Ellerini, yüzünü y›kad›. Daha sonra yemek masas›ndaki yerine oturdu. Ispanak
yeme¤inden bir lokma daha ald›. Ispana¤›n tad› ona her zamankinden lezzetli geldi.
Olcay hangi duygular içindedir? Olcay’›n duygular›yla düflünceleri aras›nda nas›l
bir iliflki var?
16

Duygularımla düflüncelerim aras›nda
bir iliflki var.

Durumlar

Duygum

Düflüncem

K›zg›nl›k

Arkadafl›m benden izin almal›yd›.

Mutluluk

Yak›nda a¤abeyime kavuflaca¤›m.

* Afrika’da çocuklar yetersiz
besleniyorlar.

Üzüntü

Yeterli ve dengeli beslenmek onlar›n
da hakk›d›r.

* Asansörde kapal› kald›m.

Korku

Havas›zl›ktan bay›labilirdim.

* Arkadafl›m silgimi benden izinsiz
alm›fl.
* Hafta sonu a¤abeyim askerden
dönecek.

Siz aynı durumları yaflasaydınız, hangi duygu ve düflünceler içinde olurdunuz?
Bir olay ya da durum karflısında farklı duygu ve düflünceler yafladı¤ınız oldu mu?
Neden?
Okulun basketbol tak›m›na seçilemedim. Çok üzgünüm. Seçmeler s›ras›nda üst üste hatalar yapt›m. Boyum
biraz daha uzun olsayd› daha iyi oynard›m, diye düflünüyorum. Basketbol oyuncusu olmak istiyorum. Ama çok korkuyorum. Çünkü boyum üç y›la kadar 10
cm uzamazsa basketbolcu olamam.

Ö¤retmenim duvar gazetesi ç›karmak için beni görevlendirdi. Çok sevindim. Zaten yazmay›, okumay› çok seviyorum. ‹leride gazeteci olmak istiyorum.
Bir gazeteci olarak k›z arkadafllar›m›n
okula devam etmeleri için mücadele
edece¤im. Gazetemde, okula gitmek
isteyen arkadafllar›m›n sesi olaca¤›m.

Konuflma balonlar›nda yer
alan, birbirleriyle iliflkili duygu
ve düflünce ifade eden cümlelerin alt›n› farkl› renkteki kalemlerle çiziniz.
Çal›flma
Kitab›

17

16

1. ÜN‹TE

Yaflad›klar›m›z, gördüklerimiz bize öfke, korku, sevgi, i¤renme, üzüntü, zevk, flaflk›nl›k,
utanç ve mutluluk gibi duygular› yaflat›r. Yaflad›¤›m›z duygular akl›m›zdan geçenleri yani
düflüncelerimizi etkiler. Bazen de düflüncelerimiz bize farkl› duygular yaflat›r. 4. s›n›f
ö¤rencisi Sema’n›n bu konuda söylediklerini okuyunuz.

oyuncular çok mutlular. Kedileri ben de seviyorum. Belli ki bu tak›m yapt›klar› maç› kazanm›fl. ormanda yaflayan canl›lar›n ölmesine de sebep oluyor. s›n›f ö¤rencisi Ömer’in sayfada yer alan foto¤raflarla ilgili duygu ve düflüncelerini ifade etti¤i cümleleri okuyunuz. zihnimizde farkl› düflünceler oluflturur. Bu nedenle ormanda asla atefl yakmamal›y›z. Siz de foto¤rafla ilgili duygu ve düflüncelerinizi söyleyiniz. Evde kedi beslemeyi çok isterim. ne düflürsünüz? Ya güneflli havada? Yaflad›¤›m›z ve karflılafltı¤ımız olaylar bize farkl› duygular yaflat›r. Ormanlar›m›z bizim akci¤erlerimiz. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? Çok sevdi¤iniz bir eflyan›z› kaybetseniz hangi duyguyu yaflars›n›z? Yaflad›¤›n›z durumla ilgili düflüncelerinizi nas›l anlat›rs›n›z? Davran›fl Ya¤murlu bir havada kendinizi nasıl hissedersiniz.DUYGULARIMI. duygu ve düflüncelerimizi nas›l ifade ederiz? 4. 18 . Peki. Orman yang›n› görünce çok üzülüyorum. Çok sevimliler. Umar›m evin içinde kimse yoktur. Yang›n. Ben bu evin içinde olsam çok korkard›m.

nas›l davran›rs›n›z? 19 . Duygu. Asl›nda bunlar›n hepsi bizim baflkalar› taraf›ndan gözlenebilecek eylemlerimiz. S›nav kayg›s› yafl›yo. Kayg› Sorular› do¤ru S›k›nt› dürüst okumadan E¤er düflük not al›rsam Umutsuzluk cevaplamaya çasonra düzeltemem. Hata yapmam hiçbir fley yapamayaca¤›m anlam›na gelmiyor. Düflünce Duygu Davran›fl Yandaki flekli ve afla¤ıdaki tabloları inceleyiniz.Rahatlama Sorular› daha rum.1. beden duruflumuz. ne düflünür. düflünce ve davranıfllarımız arasında nasıl bir iliflki vardır? DURUM DÜfiÜNCE S›navday›m. ses tonumuz. Yapt›¤›m fleyi önemsedi¤imi gösteriyor. DUYGU DUYGU DAVRANIfi DAVRANIfi Hata yapmamal›y›m. Yüz ifadelerimiz. Kendimizi baflkalar›na do¤ru ifade edebilmek için duygu ve düflüncelerimizle davran›fllar›m›z›n uyumlu olmas› gerekir. yani davran›fllar›m›zd›r. l›flmak Çal›flma Kitab› 17 Siz yukar›daki durumda olsan›z hangi duyguyu yaflar. Ancak bunun do¤al dikkatli okuyup cevaplamaya çabir duygu oldu¤unu biliyol›flmak rum. ÜN‹TE Yukar›daki yüz ifadeleri hangi duygular› yans›t›yor? Duygu ve düflüncelerimizi sadece konuflarak ya da yazarak ifade etmeyiz. DURUM DÜfiÜNCE S›navday›m. el kol hareketlerimizle de duygu ve düflüncelerimizi anlatabiliriz.

‹çinde ne oldu¤u belli olmaz. Kıvanç. Hikâyeyi hep beraber okuyalım. gelecek derste içlerinden birini seçelim. Arkadafllar›n›z›n sizin düflüncenize kat›lmad›klar›n› nas›l ifade etmelerini isterdiniz? Hoflgörü Sorumluluk Selma Ö¤retmen Cumhuriyet Bayramı kutlamaları için bir gösteri hazırlamak ister. Sınıftan “Yaflasın!” sesleri yükselir. 8 Sina: Hadi mermiyi sarıp sarmaladık. Hatice. Ö¤rencilerin ço¤unun parmakları havadadır.BAfiKALARINA SAYGILIYIM Ö¤retmeniniz size bir soru sordu. Selma Ö¤retmen.). Tam bu sırada teneffüs zili çalar. 6 Hatice: Kastamonulu fierife Bac›’n›n mücadelesinin anlat›ld›¤› hikâye kütüphanemizde vardı. “Siz teneffüste ne tür gösteriler hazırlayabilece¤inizi düflünün. Hilal. Bu düflüncesini ö¤rencilerine açar. Arda. Ka¤nıyı da Belediye Müzesinden ald›k. Bence bu hikâyedeki olay› canland›rabiliriz. Oya. Arkadafllar›n›z›n baz›lar› soruya verdi¤iniz cevab› be¤enmedi.” der. diyelim. Di¤er dekorları nereden bulaca¤ız? 20 . Sina teneffüste toplanırlar ve bafllarlar neler yapabileceklerini konuflmaya (Konuflmalar› numara s›ras›na göre okuyunuz.

5 Hilal: Arda lütfen hevesimizi kırma. 2 Arda: Ne harika bir fikir! fiimdiden çok yoruldum. be¤enmezsen sen de yeni bir öneri sunarsın. kahraman bir Türk kadını. sorumluluklar› yerine getirirsek hiç de zor olmaz. . Beni saygıyla dinlersin. Ö¤retmenimizle konufluruz. Ben bir seçenek söyledim. Ka¤n›y› nereden bulacaks›n›z? 7 Oya: Kastamonulu fierife Bac›’n›n hikâyesini babaannemden dinlemifltim. Millî Mücadele’nin birçok kahramanı var. Ama sen dinlemeden itiraz ediyorsun. Hepimiz üzerimize düflen görevleri. Belediye Müzesinde ka¤nı var. Ama oyunda hepimize rol düfler mi? Tek kiflilik bir oyun olmasın. O. Aram›zda ifl bölümü yapar›z. Bunlardan biri de Kastamonulu fierife Bac›. Daha kolay bir gösteri bulamaz mıydınız? 4 Arda: Bu oyunun dekorlar›n› haz›rlamak da zor. ÜN‹TE 1 Hilal: Kısa bir tiyatro oyunu hazırlayalım. Millî Mücadele sırasında yaflanan güçlükleri. yapılan fedakârlıkları anlatalım. Mermiler ıslanmasın diye bebe¤inin battaniyesini mermilere sarmıfl. O bize bu konuda yardım eder. 21 1.3 Kıvanç: Ben Hilal arkadafl›m›n görüflüne kat›l›yorum.

Kundaklayalım.. Oya’ya davrandı¤ın gibi davran›lsa ne yaparsın? 13 K›vanç: Gözlerim yaflard›. Bence Oya. Biraz hoflgörülü olamaz m›s›n›z? 19 Kıvanç: …………. sen de gerçekten bazen çok kırıcı oluyorsun. 17 Kıvanç: Tamam tamam. fierife Bac›’n›n bebe¤i olsun. Üzgün rolünü çok iyi oynuyorsun. Sana yapılmas›ndan hofllanmadı¤ın bir davranıflı baflkalarına yapıyorsun.11 Hatice: K›vanç. Arkadafl›m›z›n üzüntüsünü paylaflmam›z gerekir. ka¤nıya yatıralım. Size de hiç flaka yap›lm›yor. Bu ne büyük sevgi! Bence bu oyunun en baflar›l› oyuncusu sen olursun. Arda’yla mı yarıflıyorsun? Oya’nın morali bozuk. babaannesi rahatsızmıfl. 10 Kıvanç: Oya’nın uykusu gelmifl. 18 Hatice: Sorun ne biliyor musun? Baflkalarının duygu ve düflüncelerine saygı göstermemek. 22 . 16 Sina: Kıvanç. Sana.

dengesini kaybedip düfltü¤ü bile oldu. Durgun ve üzgün görünüyordun.20 Hilal : Evet. 12 Oya: Aklım babaannemde. Ancak baz› durumlarda davran›fllar›m›z›n anlay›flla karfl›lanmas›n›n veya görmezden gelinmesinin güç olaca¤›n› da unutmamal›y›z. birbirimize karfl› hoflgörülü olmal›y›z. ka¤nıyı çekecek öküzleri bulun da görelim. Sürekli baflı dönüyor. Ben sadece seni neflelendirmek istemifltim.. umar›m bir fleyi yoktur. 14 Arda: Geçmifl olsun Oya. ÜN‹TE 15 Hilal : Üzülme. Ben size kolay bir gösteri yapalım demifltim. 21 Arda: ………………. 9 Arda: Hadi bakal›m. Babam onu bugün doktora götürdü. Kıvanç ve Arda’nın yerinde olsanız ne söylerdiniz? Çal›flma Kitab› 23 18 1. Hem böylece uykuyu çok seven bazı arkadafllarımıza da iyilik yapmıfl oluruz. .

2000 26 Eylül 2000 Semih do¤du. s›n›ftas›n›z. Babaannem sen o zamanlar inci tanesi gibi difller ç›kar›yordun.YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM Sabah kalk›nca yapman›z gerekenleri s›rayla anlat›n›z. s›n›f ve flimdi 4. s›n›ftan bafllad›n›z. Y›l 2001 Do¤duktan befl ay sonra oturmaya bafllam›fl›m. Yaflad›¤›m›z olaylar› gerçekleflme tarihlerine göre s›ralarsak kronoloji yapm›fl oluruz. s›n›f. beflik gibi eflyalar alarak haz›rl›k yapm›fllar. diyor. Bu do¤um günü kutlamas› da beni krefle al›flt›rma çal›flmalar›ndan biriydi. Elime geçirdi¤im her fleyi a¤z›ma götürüyormuflum. . Kreflte çok e¤lenceli bir do¤um günü kutlamas› yaptık. Foto¤raftaki tulumumu daha sonra annem ihtiyac› olan bir yak›n›m›za vermifl ama patiklerim hâlâ duruyor. Annemle babam benim do¤umumu dört gözle beklemifller. Görüldü¤ü gibi çok flaflk›n bir hâlim var. Semih Ünal’›n yaflam›ndaki önemli olaylar› kronolojik s›rayla anlatt›¤› metni okuyal›m. Y›l 2000 26 Eylülde do¤muflum. Benim için giysi. 24 15 Eylül 2004 Semih krefle bafllad›. Emel Ö¤retmen beni krefle al›flt›rmak için çok u¤raflt›. Kronoloji ‹lkö¤retime 1. Y›l 2004 4 yafl›ndayken krefle bafllad›¤›m› hat›rl›yorum. ‹lk gün annemin arkas›ndan çok a¤lad›m. 26 fiubat 2001 Semih difl ç›karmaya bafllad›. Krefle bafllad›ktan bir hafta sonra do¤um günümdü. Henüz foto¤raf çektirmeye al›flamam›fl›m. Afla¤›da. Sonra 2. Bu örnekte oldu¤u gibi yafladı¤ımız tüm olaylar belirli bir sırayla gerçekleflir. 3.

Okuma yazma ö¤renmeme benim kadar sevinen bir kifli daha vard›: hiç okula gidememifl olan babaannem. Okuldaki sosyal faaliyetlere kat›l›yorum.” demesine çok k›zm›flt›m.” demifltim. Süslenmifl yata¤›mda bir sürü oyuncak görmek beni çok mutlu etmiflti. Asl›nda karne heyecan›m karne gününden tam bir hafta önce bafllam›flt›. Art›k okuyup yazabiliyordum. Y›l 2008 Sünnet k›yafetimi giyerken çok heyecanland›¤›m›. Masallardaki krallar gibiydim. Yak›n bir gelecekte yeni enerji kaynaklar›na ihtiyac›m›z›n olaca¤›n› biliyorum. Biraz rahatlam›flt›m. Siz de kendi yaflam›n›zdaki önemli birkaç olay› gün. 29 Ocak 2007 Semih ilk karnesini ald›. Y›l 2010 4. ÜN‹TE Y›l 2005 Ana s›n›f›na bafllam›flt›m. 19 Temmuz 2008 Semih sünnet oldu. biraz da korktu¤umu hat›rl›yorum. Çal›flma Kitab› 18 Eylül 2005 Semih ana s›n›f›na bafllad›. Do¤al çevreyi korumak için faaliyetler yap›yoruz. 25 . daha oynamaya yeni bafllad›k. Okulumu. Yafl›t›m birçok arkadafl›m olmufltu. s›n›fa devam ediyor. ö¤retmenimi ve arkadafllar›m› çok seviyorum. Bu nedenle yeni enerji kaynaklar› keflfetmek için bilim insan› olmak istiyorum. ‹zcilik kulübüne üyeyim. 24 Eylül 2010 19 20 2012 Semih 4. y›l belirterek anlat›n›z. s›n›f ö¤rencisiyim.” dedi¤imde ö¤retmenimin “Yemek yemezsen oyun oynayacak gücün olmaz. Ben de “Öyleyse hemen yemek yiyelim. Arabalarla flehir turu yapt›k. O gün babannem benim en çok sevdi¤im tatl›y› yapm›flt›.” dedi¤ini hiç unutmad›m. ay. Semih’in yaflam›ndaki önemli olaylar ve tarihlerini okuyunuz.” demiflti. “Aferin aslano¤lum. Asam› da elime ald›m. Eve döndü¤ümde ona karnemi gösterdim. ‹lk gün tam oyuna dalm›flken ö¤retmenimin “Haydi yemek vakti. Bafl›ma flapkam› giydim.“ Ama ö¤retmenim. Pelerinimi omzuma ald›m. Y›l 2007 Ö¤retmenimin elinden ilk karnemi ald›¤›m gündü.1.

ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM

Kaç tane kimlik belgeniz var? Onlar› hangi amaçla
kullan›yorsunuz?

Kimlik
Kan›t

Seda, yaflad›¤› ilçedeki halk
kütüphanesinde ö¤retmeninin verdi¤i
bir araflt›rma ödevi için kaynaklar› inceliyor. Kaynak incelemeye bafllamadan önce dikkatini çeken bir
hikâye kitab›n› ödünç al›p evde
okumak istiyor. Ancak kütüphane
görevlisi üye olmad›¤› için kendisine
ödünç kitap verilemeyece¤ini
söylüyor.
Sizce Seda’n›n kütüphaneye
üye olmak için ne yapmas› gerekiyor?
Sadece kütüphanede de¤il, sa¤lık kurulufllarındaki ifllemler, okul kaydı vb. ifller için de
kimlik belgesine ihtiyac›m›z var. Bu nedenle hepimiz bir hatta birden fazla kimlik kart›na
sahibiz. Nüfus cüzdan›, ö¤renci kimli¤i, spor kulübü kimli¤i ve kütüphane kimli¤i gibi.
Kimlik belgeleri içinde en önemlisi ve herkesin sahip oldu¤u belge nüfus cüzdan›d›r. Nüfus
cüzdan›nda sahibini tan›tan birçok bilgi yer al›r. Anne-baba adın›, medeni hâli, do¤um yeri
ve tarihini, kan grubunu nüfus cüzdan›ndan ö¤renebiliriz.

Nüfus cüzdan›n›z› inceledi¤inizde kendinizle ilgili hangi bilgileri edinebilirsiniz?
26

Nüfus cüzdan›mda ülkemin ad› yaz›yor. Ben
do¤unca babam beni nüfusa kaydettirmifl ve nüfus
cüzdan›m› alm›fl. Bu kimlik benim Türkiye Cumhuriyeti
Devleti’nin vatandafl› oldu¤umun kan›t›d›r.
On befl yafl›ma geldi¤imde
buraya foto¤raf›m yap›flt›r›lacak.

Nüfus cüzdan belgesinin s›ra
numaras›d›r. Nüfus cüzdan›m
de¤iflirse seri numaras› da
de¤iflir.

11 rakamdan oluflan T.C.
kimlik numaram hiç de¤iflmeyecek. Bu numara olmadan
devlet kurumlar›nda ve bankalarda ifllem yapamam.

Nüfus cüzdan›mda t›pk› bayra¤›m›zdaki gibi ay y›ld›z var.

Nüfus cüzdan›m›n ön yüzünde soyad›, ad›, baba ad›, anne
ad›, do¤um yeri ve tarihi gibi
bilgiler yer al›r.

Bu bölüm nüfusa kay›tl›
oldu¤um yeri gösterir.
Acil olarak kana ihtiyac›m›n
olaca¤› bir durumda kalabilirim.
Kan grubumun bilinmesi, kan
ihtiyac›m›n k›sa sürede giderilmesinde kolayl›k sa¤lar.

Bu bölümde, nüfus müdürlü¤ünde kimli¤imi veren yetkili
kiflilerin imza ve mühürleri
vard›r.

Çal›flma
Kitab›

21

Annenizin, baban›zın ve sizin nüfus cüzdanların›zda hangi bilgiler ortak olabilir?
Tahminlerinizi söyleyiniz.
27

1. ÜN‹TE

Ülkemizde kad›n ve erkek bütün vatandafllara birer nüfus cüzdan› verilir.
Sayfada, Özge Gürol’a ait nüfus cüzdan›n›n ön ve arka yüzü yer almaktad›r. Özge
Gürol’un nüfus cüzdan›nda yer alan bölümlerle ilgili aç›klamalar›n› okuyunuz.

‹çimizden Biri Atatürk

Bugünümüzü borçlu oldu¤umuz Atatürk’e
Soyad› Kanunu’ndan sonra yanda gördü¤ünüz nüfus cüzdan› verildi.
Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› inceledi¤inizde
onunla ilgili hangi bilgilere ulaflabilirsiniz?
Atatürk kiflisel özellikleriyle hayranl›k duyulan
bir insand›. O, vatan›n› ve milletini çok seven
bir önder, iyi bir komutan ve yönetici, çok yönlü
bir liderdi.
O, Kurtulufl Savafl›’nda ayn› amaç etraf›nda
birlefltirdi¤i halk›yla yurdumuzu düflman
iflgalinden kurtardı. Onun kararl›l›¤› ve mücadele
azmi bu savafl›n kazan›lmas›n› sa¤ladı.

Mondros Ateflkes Anlaflmas›’n›n imzalanmas›ndan sonra Mustafa Kemal ‹stanbul’a ça¤r›ld›.
Adana’dan tren yolculu¤uyla ‹stanbul’a gelen Mustafa Kemal’i yaveri Cevat Abbas karfl›lad›.
Cevat Abbas aralar›nda geçen konuflmay› flöyle anlat›yor: “fiehir ac›nacak hâldeydi. ‹stanbul,
düflman donanmalar›n›n limana girmelerinin yas›n› tutuyor, yas›na Mustafa Kemal’i de ortak
ediyordu. Mustafa Kemal ve ben motor ile denizin ortas›nda bulunan düflman donanmas›n›n
yak›n›ndan geçiyorduk. Mustafa Kemal’in dudaklar›ndan “Geldikleri gibi giderler.” cümlesini
iflitince anlaflman›n yaratt›¤› derin üzüntü ve umutsuzlu¤u unutmufltum. “Size nasip olacak,
siz bunlar› kovacaks›n›z Pafla’m!” dedim. Gülümsedi, kafas›nda biçimlenmeye bafllayan yurdu
kurtarma planlar›n› içinden geçiriyor gibi dald›, sonra “Bakal›m.” dedi.
Özer Ozankaya, Cumhuriyet Ç›nar›, s.120 (Düzenlenmifltir.)

Atatürk’ün “Geldikleri gibi giderler.” sözü onun hangi kiflilik özelliklerini göstermektedir?
Kurtulufl Savafl›’n› Atatürk’ün önderli¤inde
kazanan Türk milleti, savafl sonras›nda da onu
Türkiye Cumhuriyeti’nin yöneticisi olarak
benimsemifltir. Atatürk’ün gösterdi¤i hedefler
do¤rultusunda birçok yenilik gerçeklefltirilmifltir.
Yanda, “Baflö¤retmen” Atatürk’ü tahta bafl›nda
yeni Türk harflerini tan›t›rken görüyorsunuz.
Bu foto¤raf Atatürk’ün hangi özelli¤iyle iliflkilendirilebilir?
Hayat› savafl alanlar›nda geçmifl, büyük bir
mücadele vererek ülkemizin ba¤›ms›zl›¤›n›
sa¤lam›fl Atatürk ile ilgili afla¤›daki an›y› okuyunuz.
Gazi Mustafa Kemal bize kat›ld›¤› savafllardan
birini anlat›yor:
— Görüyorsunuz ya dedi. Birçok zaferler
kazand›m. Fakat bunlar›n en büyü¤ünden sonra bile
her akflam, savafl alanlar›nda kaybedilen bütün
askerleri düflünerek derin bir ac› duydum.
George BENNEB’in an›s›
Kemal Ar›burnu, Atatürk’ten An›lar, s. 85 (Düzenlenmifltir.).

28

.
Bu an›da
Atatürk’ün hangi kiflilik
özelli¤ini görmektesiniz?

ona “Sa¤ ol Pafla’m!” demek için yola düfltüm. — Daha ne isteyebilirim ki. Bu an›dan Atatürk ve Türk halk›n›n hangi özelliklerine ulafl›labilir? 29 Çal›flma Kitab› 22 1.. Yafllı kadının elini tuttum. Çok be¤endi¤ini söyledi. — Gazi Pafla’dan baflka bir iste¤in var mı? Kadının birden yüzü sertleflti.Yafll› Kad›n ve Gazi Gazi Çiftli¤inde dolaflırken oldukça yafllı bir kadına rastladık. — Tabi söyleyece¤im. — Tek ine¤imin sütünden kendi ellerimle yaptım Gazi Pafla. — Muhtar niçin Ankara’ya gönderdi seni? — Gazi Pafla’mızı görmem için. Bana dönerek flöyle dedi: — Görüyorsun ya Gökçen. Buraların sahibi misin. Yafll› kad›n Ata’nın yüzüne bakarak k›s›k bir sesle. atın geç yetiflti¤i kavruk köylerinden birindeyim. Baflını pek a¤rıttım da. Atatürk attan inerek kadının yanına sokuldu. ‹kisi de a¤lıyordu. dedi. — Merhaba. benim vefalı Türk anamdır bu. Benim iki o¤lum savaflta flehit düfltü. Sonra heybesinden küçük bir paket çıkarttı.. Atatürk’ün gözleri dolu dolu olmufltu. — Ne sahibiyim ne de bekçisiyim. Çok duygulandı¤ı her hâlinden belliydi. seni buralara kadar koflturan Gazi Pafla yani Atatürk. Köylü kadın bu sözleri duyunca flaflkına döndü. O bizim vatanımızı kurtardı. yoksa bekçisi mi? Pafla gülümsedi. — Merhaba nine. — Anacı¤ım. Ben Sincan’ın köylerindenim. Benim köylüm. Sonra birlikte köflke kadar gittik. Bizim muhtar bana bilet aldı. Pafla hemen orada bezi açıp peyniri yedi. Kadın flöyle bir duraklayıp. Bu topraklar Türk milletinin malıdır. burada iki gün konuk edin. ÜN‹TE Atatürk’ün manevi k›z› Sabiha Gökçen’in afla¤›daki an›s›ndan Ata’m›zı daha yakından tan›yal›m. arma¤anım olsun. Yolu bilemedi¤imden akflamdan beri böyle kendimi oradan oraya vurup duruyorum. iflte karflında duruyor. fiimdi nereden gelip nereye gitti¤ini söyleyecek misin? Kadın baflını salladı. nereden gelip nereye gidiyorsun? dedi..149-150-151 (Düzenlenmifltir. Giderken de kendisine benim bütçemden üç inek verin. Sabiha Gökçen. Memleketi kurtaran kifliyi bir kez göreyim.). iflte bu bizim insanımızdır. Ankara’ya geceleyin geldim. trene bindirdi. Atatürk’le Bir Ömür. Ankara’ya geldim. diye hep dua ettim durdum. Seversen gene yapıp getiririm. Elindeki de¤ne¤i yere fırlatıp Atatürk’ün ellerine sarıldı. Oradakilere flu emri verdi: — Bu anamızı alın. Buralara bir defa yüzünü görmek. — Neden sordun. dedi. Otun güç bitti¤i. Attan indim. Sonra köyüne götürün. Sen efendi bir adama benziyorsun. Daha do¤rusu beze sarılmıfl bir köy peyniri. Gazi Pafla’yı bulaca¤ım yeri deyiver. . s.. bunu sana hediye getirdim. Bunu Atatürk’e uzattı. Buranın bekçisi de Türk milletinin kendisidir.

“Arkadafl›m kalemimi benden izinsiz ald›¤›nda ………………………. olacakt›r. Kedi sütü fl›p›r fl›p›r içerken arada bir Ayfle'ye bakar…” Ayfle’nin davran›fl›na neden olan duygu hangisidir? A) Endifle B) Ac›ma C) Suçluluk D) Öfke 30 . Yukar›daki aç›klamaya göre nüfus cüzdan›nda baflkalar›yla ayn› olmayacak bölüm hangisidir? A) Do¤um günü ve ay› B) Nüfusa kay›tl› oldu¤u yer C) T.” Buna göre afla¤›daki seçeneklerde verilen davran›fl-duygu efllefltirmelerinden hangisi yanl›flt›r? A) A¤lamak-üzüntü B) Ba¤›rmak-öfke C) Gülmek-mutluluk D) Kafl çatmak .KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A. Cebindeki paraya bakar. kedinin önüne koyar. “Telefon çald›¤›nda …………………… kalbi küt küt atmaya bafllad›. Yanl›fl olan cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z.” Bu cümle afla¤›daki seçeneklerden hangisiyle tamamlanmal›d›r? A) pembe renkli B) foto¤rafl› C) mavi renkli D) so¤uk damgal› 4. “‹nsanlar›n davran›fllar›na bakarak duygular›n› anlayabiliriz. H›zl› okuma duygusal bir özelliktir. ………………………………………………………………………………………… ( ) 2. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz.” cümlesini tamamlamak için hangi ifade kullanılamaz? A) sevinçten B) heyecandan C) korkudan D) üzüntüden 5. sa¤ yana¤›mda gamzem var. Ancak ad›. soyad›. k›v›rc›k saçl› ve mavi gözlüyüm.” cümlesi afla¤›daki ifadelerden hangisiyle tamamlanamaz? A) utan›r›m. “Ayfle çocuk park›nda oynarken topallayarak yürüyen bir kedi görür. Olaylar›n olufl tarihine göre s›ralanmas›na kronoloji denir. Üzgün bir kiflinin karfl›s›nda gülersek onun duygular›na sayg› göstermifl oluruz.C. ………………………………………………………………………………………. B. “Nüfus cüzdan› kifliye özel bir kimliktir. “Sar›. Kedinin zay›fl›ktan karn› yap›flm›fl gibidir. do¤um yeri gibi bilgiler baflkalar›yla ayn› olabilir. yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” harflerini koyunuz.baba ad›.” Kendini bu flekilde tan›mlayan kifli hangi özelliklerini söylemifltir? A) Zihinsel B) Duygusal C) Fiziksel D) Bireysel 7.. ………………………………………………………………………………………… ( ) 3. Küçük bir kutu süt al›r. D) üzülürüm. kimlik numaras› D) Verildi¤i nüfus müdürlü¤ü 3. C) sinirlenirim. Kedi sütü içinceye kadar bekler. ( ) 1. 1.sevinç 6. ana. B) k›r›l›r›m. Cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”. Afla¤›daki cümleleri okuyunuz. Süt alacak kadar paras› vard›r.” 2. “ 15 yafl›m›za geldi¤imizde nüfus cüzdan›m›z ……………………. Afla¤›daki sorular› dikkatle okuyunuz.

......... Mutluluk 8............................................................ ......................” ifadesini destekleyen bir durum............. ...... C) Babaannem beni çok seviyor.......... yaz›n›z......... görevliler temizlik yaparken bulurlar............. C) Üzülme........................................................................................................ 9........ B) Ben de ona hediye olarak terlik alay›m........... ...............................) A) Burak Eren B) Zehra Eren C) Nuriye Eren D) Fatih Eren C............................... bulan getirir..............................................................” S›n›f arkadafllar› bu duruma farkl› tepkiler gösterirler.................................... Yukar›daki tabloda bofllu¤a gelebilecek düflünce ifadesi hangisi olamaz? A) Can›m babaannem benim için yoruluyor......................... Yukar›daki durumlarla ilgili duygu ifadeleri hangileridir? A) fiaflk›nl›k-k›rg›nl›k B) Üzüntü-sevinç C) Utanç-sevinç D) Mutluluk-k›skançl›k 11..... ‹nsanlar do¤al çevreyi korumak için yeterince duyarl› davranm›yorlar.......................................................................... .. “Filiz.............................................. “Baflkalar›n›n duygu ve düflüncelerine sayg› göstermeliyiz..Duygu 1................................................ Bu duruma örnek olabilecek bir olayı afla¤ıdaki noktalı yerlere yazınız................................................. B) Kalemi belki de evde unutmuflsundur................... Yukar›daki düflünceyi ifade eden kifli hangi duyguyu yafl›yor olabilir? A) Endifle B) Sevinç C) Cesaret D) Heyecan Arkadafl›m trafik kazas› geçirmifl....................... ............................... Çok üzülür çünkü kalemi do¤um gününde halas› arma¤an etmifltir............. S›navdan yüksek not ald›m......................................................................... ..... ÜN‹TE Durum Düflünce Babaannem bana kazak örüyor............................................ 31 ................................................... .......... 10........ Bu tepkilerden hangisi Filiz’in duygu ve düflüncelerinin sayg›yla karfl›lanmad›¤›na örnek olarak gösterilebilir? A) Okulun ilan tahtas›na yazal›m............................. spor salonunda kalemini düflürür...................................... olay vb.... D) Ne de k›ymetli kalemin varm›fl! 12...... 2. ... 1............. D) Ayfle’nin babaannesinin ördü¤ü kazak daha güzel............ Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z....................... Kronolojide do¤ru yerde bulunmayan kifli hangisidir? 1950 Kemal Eren (dede) 1971 1975 Fatih Zehra Eren Eren (baba) (anne) 1952 Nuriye Eren (babaanne) 1998 Burak Eren (a¤abey) 2000 Asl› Eren (..................................................................................... .............................................................. Duygu ve düflüncelerimiz birbirini etkiler............................................................................................... Afla¤›da Asl› Eren’in sosyal bilgiler dersinde haz›rlad›¤› kronoloji yer almaktad›r........... Aramas›na ra¤men bulamaz........................................................

32 .

2. ÜN‹TE
GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM
KONULAR
• A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM
• KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z
• HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ?
• KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z
• KURTULUfiTAN KURULUfiA
KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM

Kavramlar
Aile
Akrabal›k
Bar›fl
Cumhuriyet
De¤er
De¤iflim ve süreklilik
Devlet
Dil
Din

Gelenek
Giyim
Güç
Kültür
Kültürel öge
Liderlik
Millî kültür
Savafl
Sanat
Vatan
Dayan›flma

HAZIRLIK ÇALIfiMALARI
1. Ailenizin tarihi ile ilgili bilgilere nas›l ulafl›rs›n›z? Aç›klay›n›z.
2. Çevrenizde tarihî ve kültürel de¤eri olan bir mimari eser, sanat
eseri, eflya veya nesneler var m›? Araflt›r›p özelliklerini k›saca
yaz›n›z.
3. Aile büyüklerinize çocukken hangi oyunlar› oynad›klar›n› sorunuz.
Oyunlar›n nas›l oynand›¤› ile ilgili bilgiler vermelerini isteyiniz.
4. Geleneksel k›yafetlerimizin günümüzdeki kullan›m› ile ilgili neler
söyleyebilirsiniz?
5. Çevrenizde Millî Mücadele s›ras›nda yaflananlar› büyüklerinizden
yard›m alarak araflt›r›n›z.
6. Millî Mücadele’nin kazan›lmas›nda Atatürk’ün rolünü araflt›r›n›z.
33

A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM
Aile büyüklerinizden hayat hikâyelerini dinlediniz
mi? Bu hikâyelerden neler ö¤rendiniz?

Aile
Akrabal›k

De¤er

Ben Asl› Çiftçi, 4. s›n›f ö¤rencisiyim. Ö¤retmenimiz sözlü tarih çal›flmas› ödevi verdi.
Ben de bu ödevi anneannemle yapma karar› ald›m. Bu kararda anneannemin bize
anlatt›¤› an›lar ve evindeki baz› eflyalar etkili oldu. Örne¤in; oyma ahflap kutuda özenle
saklad›¤› siyah beyaz nikâh foto¤raf›, ifllemeli bohçadaki cepken ve çinkan, babas›ndan
kendisine kalan köstekli saat gibi. Ona soraca¤›m sorular› haz›rlad›m ve telefonla arayarak
ödev hakk›nda bilgi verdim. Uygun olup olmad›¤›n› sordum. Beni bekledi¤ini söyleyince
ses kay›t cihaz›m› da yan›ma alarak anneannemin kap›s›n› çald›m. Çok güzel bir sohbet
ortam›nda sorular›m› sordum. Tüm konuflmalar› kaydettim. Bu kay›tlar›n tamam›n› yaz›l›
hâle getirdim. Önemli gördü¤üm yerlerin alt›n› çizdim. Sonunda kay›tlar› düzenleyerek
yazd›m.

Sözlü tarih yöntemi, temelini kiflilerin
anlat›mlar›n›n oluflturdu¤u bir yöntemdir.
Bu yöntem, hayat›, yaflanm›fl olaylar›
tarihin içine katar. Bir olay veya bir
dönemi yaflam›fl kiflilerle yap›lan
görüflmede, konuflmalar kay›t alt›na al›n›r.
Daha sonra edinilen bilgiler düzenlenir.
Sözlü tarih yöntemiyle yap›lan aile tarihi
yazma çal›flmas›nda ailedeki yafll› kiflilerin
hayat hikâyesinden ve anlat›m›ndan
hareketle toplumdaki;
1. Çocuk yetifltirme usulleri,
2. Göçlerin nasıl gerçekleflti¤i,
3. Göç edilen yerdeki yaflam,
4. Evlenme gelenekleri,
5. Ekonomik faaliyetler,
6. Aile ve akrabal›k iliflkileri,
7. De¤er ve zevklerin de¤iflimi
konular›yla ilgili bilgi edinilebilir.

SORULAR
1. Ad›n›z soyad›n›z?
2. K›saca kendinizi tan›t›r m›s›n›z?
3. Aileniz neden Makedonya’dan göç etmifl?
4.Aileniz bu soyad›n› neden alm›fl? Bir hikâyesi var m›?
5. Memleketinizdeki yaflam ile ilgili neler biliyorsunuz?
6. Eflinizle ne zaman ve nas›l evlendiniz?
7. Dü¤ününüzde nas›l bir k›yafet giydiniz?
8. Sizin için manevi de¤eri olan ve size geçmifli hat›rlatan
herhangi bir eflya var m›? Bu eflya ile ilgili neler anlatabilirsiniz?

www.sabanci.edu.tr (Düzenlenmifltir.)

34

35

2. ÜN‹TE

Anneannem Nezihe fiefkatli, 1938 y›l›nda Bursa’n›n ‹negöl ilçesinde do¤mufl. Y›llarca
dikifl atölyesi iflletmifl. Üçü k›z, biri erkek dört çocu¤u ve sekiz torunu var. K›zlar›n›n
üçünün de ö¤retmen olmas›ndan gurur duyuyor. O¤lu kendi iflini kurmufl.
Anneannemin ailesi 1936 y›l›n›n Aral›k ay›nda Makedonya’dan Türkiye’ye göç etmifller.
Annesinden dinledi¤ine göre göç için yola ç›kt›klar›nda kar bellerine kadarm›fl. Karlara
bata ç›ka Urapishta (Rapista) köyünden atlarla Gostivar’a, Gostivar’dan trenle ‹stanbul’a
varl›kl› bir akrabalar›n›n yan›na gelmifller. On gün sonra Ankara’ya göç etmifller. Göç
s›ras›nda anneannem henüz
do¤mam›fl. Babas›, at arabas›yla o zaman yap›lmakta olan
Ankara Gençlik Park› ve
Konservatuvar için malzeme
tafl›rm›fl. Bu konservatuvarda gençlere memleket türküleri ö¤retilecekmifl.
Balkanlarda yaflayan
Türklerin en büyük hayali
günün birinde ana vatan
Türkiye’ye göç etmekmifl.
Anneannemin babas› Türkiye’de asker olmay› çok istiyormufl. Bu iste¤i gerçek olmufl.
Anneannem torunlar› Emre (9), Elifnur (8) ve Yusuf (14) ile
birlikte görülüyor.
“Anneanneci¤im soyad›n›z
çok anlaml›. Aileniz neden bu soyad›n› seçmifl?” dedi¤imde “Ailemin soyad› ‘Güvenlio¤lu’. Benim flimdiki soyad›m olan ‘fiefkatli’ eflimin ailesinin soyad›d›r. ‘Yüre¤i sevgi ve
merhamet dolu.’ anlam›na gelmektedir. Babam ‘Güvenlio¤lu’ soyad›n› Türkiye’ye gelince
kendisi seçmifl. Babam için güvenilir insan olmak çok önemliymifl.” dedi.
Annesinin anlatt›¤›na göre anneannemin babas› ve annesi kalabal›k
Eskiden kol saati yerine cep
aileler içinde büyümüfller. Memleketsaati kullanıl›rm›fl. Cep saatinin
lerinde evler çok genifl ve bahçeli
zinciri yelek dü¤mesine takılır,
olurmufl. Her bahçeden bizim “ark”
saat de yele¤in cebine konurolarak bildi¤imiz, orada ise “brazda”
mufl.
olarak bilinen temiz su kanallar› geçerAnneannem, büyük babasınmifl.
dan kalan köstekli saati oturma
odasının duvarına asm›fl. Onun
Sizin evinizde manevi de¤eri olan
için bu saatin manevi de¤eri
hangi eflyalar var?
büyükmüfl.

görüyorsunuz. kad›nlar ise daha çok ev iflleriyle u¤rafl›rlarm›fl. ‹¤ne oyalar› ve alt›n dizilmifl bir iple saçlar› örülmüfl. k›na gecesinde geleneksel giysi “çinkan”› giymifl. m›s›r. Anneannem niflan bohças›n› gözleri uzaklara dalarak anlatt›. s›rma cepken ve flalvardan olufluyormufl. Genç k›zlar ve gelinler bu tür iflleri yapmazlarm›fl. beyaz ipek gömlek. Çinkan. Kalabal›k bir grup hâlinde onu istemeye ve söz almaya gelmifller. 36 . Genifl ipek flalvar. Arkadafl›n›n k›na gecesinde dedemin annesi kendisini çok be¤enmifl. kenarlar› i¤ne oyal› ipek örtü tak›lm›fl. Nikâhtan befl hafta sonra dü¤ün yap›lm›fl. Hanife Nezihe Güvenlio¤lu ile Sami fiefkatli’nin nikâh törenini nine çok güzel ifllemeler. kendi dikti¤i gelinli¤i giymifl. pililer oluflturacak flekilde Foto¤rafta Nezihe fiefkatli’nin k›na gecesinde giydi¤i çinkan› ye¤eninin üzerinde toplanarak kuflakla beline ba¤lanm›fl. O. Annesi anneannemin evin tek k›z› oldu¤unu ö¤renince istemeye cesaret edememifl. ‹¤ne oyal› ipek örtüler. Pastanede çal›fl›rm›fl. dedem Sami fiefkatli ile 25 Kas›m 1961 tarihinde evlenmifl. Çinkan’› oluflturan parçalar› foto¤raf› Anneannem evde yapılan yemekli dü¤ünde inceleyerek söyleyiniz. meyve yetifltirilirmifl. oyalar yaparbelgeleyen siyah beyaz foto¤raf m›fl. dedemle evlenmek istiyormufl ama babas›n›n bu ifle evet demesini beklemifl. Hayvanlar erkekler taraf›ndan bak›l›r.Erkekler çiftçilik yapar. Anneannem. bu¤day. çiçekler örnek al›narak yap›lan. Önce belediyede resmî nikâh k›ym›fllar. daha do¤rusu nikâhlanm›fl. Anneannem ve dedem birbirlerini görmüfller. Annesi Tarih: 25 Kasım 1961 Hanife Han›m ev han›m›ym›fl. “Giysilerin hepsi çok güzeldi. sebze. Anneannemin çok samimi bir arkadafl› dedemin abisi ile niflanl›ym›fl. Daha sonra niflan. Anneannemin annesi de “ Bu ifle ne dersin?” diye sormufl. Makedonya’da tütün. Aile büyükleri anneannemin babas›n› ikna etmifller. “k›vrak” dedikleri. Macaristan’a çal›flmaya gidermifl. evin annesi de inekleri sa¤arm›fl. k›na gecesi ve dü¤ün yapm›fllar. Çiftçilikten yeterli kazanç sa¤layamad›klar› için babas› Ramazan Bey k›fllar› Çekoslovakya’ya. hâlâ gözümün önünde canlan›yor. Dedem ve ailesi Makedonya’dan 1956 y›l›nda Türkiye’ye göç etmifller.” dedi. nemli gözlerini silerek. Bu yüzden alt› dil bilirmifl. Bafl›na. Günümüzdeki nikâhlarla bu nikâh töreni arasında hangi farklar var? Anneannem.

için ziyaretler yap›l›rm›fl. Yemekli. Çal›flma Kitab› 37 26 27 2. Babas› ve erkek kardeflleri Veli. Yüzük. gelinleri yaparm›fl. Gelin yeme¤ine “ pirviçe” derlermifl. Büryan. Anneannem memleketinde çok yaygın olarak yapılan ve sevilen “büryan” yeme¤ini bizim için yaptı. O. onlar›n evleri kalabal›kt›r. Zeynel ve Necati çok a¤lam›fllar. ölüm. Anneannemin yeni evi çok kalabal›km›fl. kuru fasulye onun memleketinde de yayg›n olarak yap›l›rm›fl. Evdeki yaflam› kendi dilinden dinlemeye ne dersiniz? “Efendibabam (eflimin babas›). kardeflinin han›m› ve bir k›z›. baklava. Sizin evde de özenle saklanan aile yadigâr› hangi eflyalar var? Do¤um. Ev ifllerini evin genç k›zlar›. arkadafllar ve dostlar bile misafirli¤e yat›l› olarak gelirlermifl. Arnavut böre¤i. Ders kitab›n›n 34. annesinden kalan ifllemeli cepkeni özenle sakl›yor. Bugün de bu yemekleri anneannem ayn› lezzette yapar. fincan oyunlar› gibi oyunlar oynan›r. masallar. Yeni evine girerken eline yanan mum ve ekmek vermifller. Demek ki evin nüfusu on bire kadar ç›km›fl. flekerpare.” . bu kalabal›ktan hiç s›k›lmam›fl. flenliklidir diye. Soban›n üzerinde piflirilen kestane ve bal kaba¤› misafirlere gül flerbeti eflli¤inde ikram edilirmifl. hikâyeler anlat›l›rm›fl. alt› ay boyunca akrabalar›. Bafl›ndan afla¤› bu¤day saçm›fllar. hastal›k. Okudu¤unuz metinden hangi maddelerle ilgili bilgilere ulaflabilirsiniz? Örnekler veriniz. Genç k›zken pencereden. Ev iflleri çok zaman almas›na ra¤men konu komflu ziyaretine de ay›racak zaman kal›rm›fl. Dü¤ünden birkaç gün sonra ailesi onu yeme¤e davet etmifl. sayfas›ndaki sözlü tarih bilgi kutusunda yer alan maddeleri tekrar gözden geçiriniz. ÜN‹TE Baba oca¤›ndan ayr›lmak çok zor olmufl. Bir süre sonra bekâr erkek kardefl evlenince say› dokuza ç›kt›. Efendibabas› misafiri çok severmifl. Üçüncü çocu¤umun do¤umuna yak›n. Uzun k›fl geceleri evlerde toplan›lırm›fl. ayr› eve ç›kt›k. sokaktan geçenlere bakarm›fl. han›mannem (eflimin annesi). Ayn› flehirde yaflayan akrabalar. Elinde çok ekmek olanlara imrenirmifl. yine eflimin bekâr erkek kardefli toplam sekiz kifliydik. sünnet vb. Gelin befl. dü¤ün.Anneannem. yat›l› çok misafirleri olurmufl. eflimin erkek kardefli. komflular› taraf›ndan yeme¤e davet edilirmifl.

Darg›nlar bar›fl›r.KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z Evinizde millî kültürümüzü yans›tan hangi nesneler var? Afla¤›daki foto¤rafta Tuana ve Ahmet’in bayraml›k k›yafetlerini giyip dedelerini ziyaret ettiklerini görüyorsunuz.. Peki millî kültür nedir? Yukar›daki bilgi kutusunu okuyarak ö¤renelim. bazen de para verirler. din. Akrabal›k ve dostluk ba¤lar› bayramlar sayesinde güçlenir.2007 tarihli bir köfle yaz›s›ndan (Düzenlenmifltir. fleker. O. Bayramlarda büyüklerin elleri öpülür. Türk kahvemizdir. halk oyunlar›. keyifli sohbetlere hofl bir vesile. bir ögesidir. Gelenekler. ev eflyalar›. yemekler millî kültür ögelerindendir. Onlar da çocuklara mendil. Kültür çeflitli ögelerden oluflur. Dü¤ünden bir gün önce k›z evinde geline ve damada k›na yak›l›r.08. giyim kuflam.. 01.. Dinî bayramlarda ziyaretler yapılır. Gelenek De¤er Din Dil Kültür Kültürel öge Giyim Millî kültür Sanat Bir toplumun geçmiflten günümüze aktard›¤› ortak de¤erlere kültür denir. Bir toplumda görülen kültürel öge aynı flekilde baflka bir toplumda görülmeyebilir. lokum. Ramazan Bingöl.) Geline k›na yakmak ülkemizin her köflesinde yaflat›lan bir gelenektir. Dünyaya arma¤anımız olan. soluklanmak için bir mola. O. Türk kahvesi gibi ikramlarda bulunulur? Bayramlarda büyükleri ziyaret etmek de misafirlere çeflitli ikramlarda bulunmak da millî kültürümüzün bir parças›. mimari eserler.. Kültür toplumlara özgüdür. edebiyat ürünleri. sıcak bir içecekten ziyade örf ve âdetlerimiz içine yerleflen bir kültürdür. Bayramlar dinî ve millî de¤erlerimizdendir. Yemek sonrası hiçbir tat onun yerini doldurmaz. yeme¤in lezzeti üzerine nefis bir tat. Millî bayramlar da çoflkuyla kutladı¤ımız günlerdir. dil. Geleneksel Türk kültürünün en güzel ve en özel alıflkanlıklarından biridir. Millî bayramlar birlik ve beraberlik duygumuzu güçlendirir. asırlard›r vazgeçemedi¤imiz alıflkanlı¤ımız. Yukar›daki foto¤rafta millî kültürümüze ait hangi ögeleri görüyorsunuz? Bir k›na yakma gelene¤inde neler yap›l›yor olabilir? 38 . Bayramlarda neden büyükler ziyaret edilir? Bu ziyaretlerde niçin fleker.

39 Çal›flma Kitab› 28 . Gözleme ço¤umuzun bildi¤i geleneksel bir lezzettir. Ebru bir süsleme sanat›d›r. ‹nce bir el iflçili¤i ile ifllenen örneklerdendir. Su üzerine istenilen büyüklükte genellikle kaba uygun k⤛t yerlefltirilir.2. Kad›n ve erkek çevrelerinin ifllemeleri ve desenleri farkl› olurmufl. Genifl ve düz bir kap içindeki suya. Suyun üzerine özel boyalar damlat›l›r ve dikkatle da¤›t›l›r. Edirne ilimizdeki Selimiye Camii’nin iç Çinicilik geçmifli yüzy›llar öncesine dayanan el süslemeleri millî kültürümüzü yans›tan güzel sanatlar›m›zdand›r. ÜN‹TE Gördü¤ünüz “çevre”ler eskiden mendil olarak kullanılırmıfl. Kitap kapaklar›n› ve tablo olarak duvarlar› süsler. desenler de¤iflik renklerle hayat bulur. Bu sanata “ebru sanat›” ad› verilir. Bir baflka millî kültür ögemiz de ebru sanat›d›r. Böylece boyalar›n su yüzeyinde meydana getirdi¤i flekiller k⤛da geçirilmifl olur. koyulaflt›r›c› madde kat›l›r.

Türklerin dünyaya arma¤an etti¤i ayran.) Ankara’n›n K›z›lcahamam ilçesinde yapılan bir asker kınası töreni. Bu yöntemle hem tereya¤› hem de ayran elde edilmifl olur. Yak›nlar›yla vedalaflırken gencin cebine para veya mendil konur. Koluna k›rm›z› kurdele ba¤lanan genç ertesi günün akflamüstü. e¤lenir. Günümüzde yay›k ayran› haz›rlamak için yay›¤›n içine yo¤urt konur ve yay›k sallan›r. asker oca¤ın› bir e¤itim yuvası olarak görür. gelin arabas› gibi süslenen arabaya bindirilir.cu.Türkler askerli¤i kutsal bir görev sayar. askere gitmeden on. Dinlenir. “yay›k” olarak adland›r›lan kab›n içinde yap›l›rm›fl. Gencin askere gitmesine birkaç gün kala eline kına yakılır.tr (Düzenlenmifltir. eskiden yukar›da gördü¤ünüz.edu. Gencin ailesi de kurban keserek etinden yapılan yemekleri misafirlere ikram eder. akrabalarını ve yakın dostlarını ziyaret eder. . on befl gün önce bütün ifllerden el çeker. gezer. Kınada davul zurna eflli¤inde akrabalar. Erman Artun www. askerlik ça¤›ndaki genç. Köylerde. yakın dostlar ve köyün gençleri e¤lenir. Çevrenizdeki askere u¤urlama etkinliklerinde neler yap›l›yor? 40 Deri cüzdanlar›n olmad›¤› ve madenî paralar›n kullan›ld›¤› dönemlerde atalar›m›z nak›fll› torbalar› “para kesesi” olarak kullan›rlarm›fl. Anadolu’da asker adayının yolcu edilmesi bir gelenektir.

246-247. Millî kültürümüzü. Beraber gidelim. • Atatürk millî kültürümüze ait eserlerin korunmas› ve yeni kuflaklara aktar›lmas› için birçok müzenin kurulmas›n› sa¤lam›flt›r. Millî kültürümüzün gelecek nesillere aktar›lmas› neden önemlidir? Millî kültürümüzü korumak ve gelifltirmek için sizlere düflen görevler nelerdir? Çal›flma 41 Kitab› 29 2. Bu çal›flmalardan baz›lar› afla¤›da verilmifltir: • Atatürk Türk dilinin. ÜN‹TE U¤urlar olsun Karagöz’üm. uygulamalar› ve direktifleriyle millî kültürümüzü ça¤dafl uygarl›k düzeyinin üstüne ç›karmay› hedeflemiflti. s. Her y›l 17 Aral›k tarihinde yap›lan Mevlana’y› anma törenlerini ve sema gösterilerini izlemek için yurt içinden ve d›fl›ndan çok say›da insan Konya’y› ziyaret eder. . Yandaki konuflma balonlar›nda geçen konuflmalar› okuyal›m. Yukar›daki sözlerden de anlafl›laca¤› gibi Atatürk. millî kültürün korunmas› ve gelifltirilmesine büyük önem veriyordu.Birlikte yün mü yiyelim? Ne yün yemesi can›m. Bunlardan biri de Ankara’daki Etnografya Müzesidir. Bu amaçla birçok alanda bizzat kendisi çal›flmalar yapm›fl ya da direktifleriyle çal›flmalar yap›lmas›na öncülük etmifltir. 1932 y›l›nda Türk Dil Kurumu kurulmufltur. sevgi insan› Mevlana akla gelir. Utkan Kocatürk. • Atatürk’ün direktifleriyle 1931 y›l›nda Türk Tarih Kurumu. Hangi berbere gidelim? Hacivat Karagöz Konya denilince Türk kültürünü tüm dünyaya tan›tan ünlü düflünür. Karagöz ve Hacivat oyunlar› taklide ve at›flmaya dayan›r. Dükkân›ma gidiyorum. ça¤dafl uygarl›k düzeyinin üstüne ç›karaca¤›z. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. bilim ve kültürünün geliflmesi için Harf ‹nk›lab› yapm›flt›r. kültürel zenginli¤imizi art›rmak için folklor araflt›rmalar›yla ilgilenmek üzere enstitüler açm›flt›r. O. Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür. Birlikte yürüyelim mi? Gölge oyunu geleneksel seyirlik oyunların içinde önemli bir yere sahiptir. Gölge oyunu denilince akla Karagöz ve Hacivat gelir. Karagöz hep Hacivat’› yanl›fl anlar. • Atatürk. • Atatürk her yafltan insan›n okuma yazma ö¤renmesi için okuma yazma seferberli¤i bafllatm›flt›r.

OyunArkamdaki yadigâr olsun. Orta yere çizilen çizginin iki tarafında yer alan gruplar birbirlerini kendi taraflar›na çekmeye çalıflırlar. Alaca¤›na. Çizgiyi geçen grup oyunu kaybeder. Eskisi kadar yaygın olmasa da çocuklar okul bahçelerinde. saklambaç. Ebe ise kendini yakalamaya çal›flan kiflinin yerine geçmek için koflar. ben satar›m. altın bilezik mi?” diye sorulur. Zam-bak zum-bak Dön arkana iyi bak. aralarından iki kifli seçerler. Bu ifllem tüm çocuklar iki gruba ayrılıncaya kadar sürer. cular. bulaca¤›na. Bal Satar›m Ya¤ satar›m. Verdi¤i cevaba göre çocuk soruyu soranlardan birinin arkasına geçer. ‹ki çocuk yüz yüze durur ve el ele tutuflup ellerini havaya kaldırır. Satsam 15 lirad›r. çelik çomak. Birine “altın saat” di¤erine “altın bilezik” adın› verirler. ben satar›m. Aç kapıyı bezirgânbaflı. Sonra her iki gruptaki çocuklar birbirlerinin belinden sıkıca tutarlar. dairenin etraf›nda tempoya ayak uydurarak dolafl›r. Ya¤ Satar›m. Bir daire oluflturan çocuklar el ç›rparak yukar›daki tekerlemeyi söylerler. bal satar›m. bal satar›m. yadigâr olsun. Bu oyun en az befl kifli ile oynan›r. Gelin bu oyunlardan baz›lar›n› birlikte tan›yal›m. mahallelerde hâlâ oyunlar oynamaktadır. S›ran›n sonundaki çocuk geçerken kula¤ına “Altın saat mi istersin. Aç Kap›y› Bezirgânbaflı Kapı hakkın ne verirsin. Arkas›na mendil b›rak›lan kifli ebeyi yakalamaya çal›fl›r. bezirgânbaflı. Bu arada birinin arkas›na gizlice mendili b›rak›p kaçmaya bafllar.HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? Arkadafllar›n›zla hangi oyunlar› oynuyorsunuz? Bu oyunlardan hangisini oynarken daha çok keyif al›yorsunuz? Günümüzde e¤lence araçlarının de¤iflmesi ve iletiflim araçlarının geliflmesi çocuk oyunlarını fazlas›yla etkilemektedir. Ustam›n kürkü sar›d›r. Örne¤in. Grup oyunları oynamak tek baflına oynamaktan daha keyiflidir. birdirbir. Yukar›daki oyunlar› siz de oynuyor musunuz? Oynuyorsan›z sizin oynad›¤›n›z oyunlarla yukar›da anlat›lan oyunlar aras›ndaki benzerlik ve farkl›l›klar nelerdir? 42 . Yoksa kurayla ebe belirlenir. Ustam öldü. Bir kafl›k ayran. Bir de mendile ihtiyaç vard›r. Gönüllü varsa ebe olur. ne verirsin? Oyun en az on kifliyle oynanır. Tek sıra hâlinde dizilmifl di¤er çocuklar görselin üstündeki tekerlemeyi söyleyerek iki çocu¤un aras›ndan geçerler. Bu oyunlar günümüzde oldu¤u gibi geçmiflte de büyük bir keyifle oynanm›flt›r. Yar›n sabah bayram. bezirgânbaflı çocuklar›n hep birlikte oynad›klar› oyunlardand›r. Ustam ölmüfl. Ebe. Ya¤ satar›m.

Güreflçiler gürefle bafllarken peflrev çekerek gürefle ahenk katarlar. Ciridi isabet ettiren say›y› al›r. Oyun s›ras›nda meydanda toplanan halk› coflturmak ve heyecan› art›rmak için davul zurna çal›n›r. Erler ç›kt› meydana! Biri birinden merdane! Biri ak biri kara! Mevla’m her birine kuvvet vere! Pehlivanlar peflrev çekiyorlar. Pehlivanlar yani güreflçiler kilolar›na göre de¤il ustal›klar›na göre gruplara ayr›l›rlar. Ya¤ nedeniyle güreflçilerin birbirlerini tutmalar› zor oldu¤undan bu spor ustal›k gerektirir. Her y›l haziran ay›nda Edirne Sarayiçi’nde tarihî “K›rkp›nar Ya¤l› Güreflleri” yap›l›r. fiimdi biz de bu miras› yaflat›yoruz. Cazg›rlar çeflitli maniler söyleyerek güreflçilere cesaret verirken izleyicileri de cofltururlar. Cirit. Günümüzde ya¤l› gürefl. Bakal›m bizim oyunda ilk say›y› kim alacak? Ata Sporumuz Ya¤l› Gürefl Geleneksel bir Türk sporu olan ya¤l› güreflte. oyuncular vücutlar›na ya¤ sürerek güreflirler. 35 dakikal›k iki devre hâlinde. ÜN‹TE Cirit Oyunu . festivallerin en önemli e¤lencelerindendir. Bu oyun sadece memleketim Erzurum’da de¤il Sö¤üt. atl› iki tak›mla. toplam 70 dakika oynan›r. Yaflad›¤›n›z çevrede geçmiflte de yayg›n olarak oynanan hangi oyunlar vard›r? 43 Çal›flma Kitab› 30 31 2.Atalar›m›z cirit oyununu yüzy›llarca oynam›fllar. Kars ve Bayburt’ta da köy dü¤ünlerinin ve bayramlar›n vazgeçilmez oyunlar›ndand›r.

Yandaki kilimde yer alan desen ve motifleri baflka nerelerde görebilirsiniz? Örnek veriniz. Bir zamanlar çorap bir delikanl›n›n aya¤›nda. Afyon’un Bayat ilçesinde dokunan bir Bayat kilimi 44 . Heybe ve çoraplar›n üzerindeki desenlere ise bir kaza¤›n üzerinde rastlayabilirsiniz. kullan›m amaçlar› de¤iflse de varl›klar›n› sürdürmektedir. Yer sofras›nda yemek yeme gelene¤i ise ülkemizin baz› yörelerinde hâlâ varl›¤›n› sürdürmektedir. Kültür ögelerimiz. Önceleri evlerimizin vazgeçilmez bir eflyas› olan kilimler günümüzde daha çok ev ve ifl yeri dekorasyonunda kullan›lmaktad›r. heybe de omzundayd›. Heybe de çoraplar da hâlâ varl›klar›n› sürdürüyorlar.KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z Evinizdeki eflyalardan geçmiflte ve günümüzde farkl› amaçla kullan›lanlara örnek veriniz. Hatta heybe örnek al›narak yap›lm›fl bir çantay› bir genç k›z›n omzunda görebilirsiniz. Bu faktörler kültür ögelerimizi de etkilemektedir. duvara bir çift yün çorap ve bir heybe as›lm›fl oldu¤unu görüyorsunuz. Bu durum insanlar›n büyük ço¤unlu¤unun kentlerde yaflamas›ndan ve teknolojik geliflmelerden kaynaklanmaktad›r. soldaki görselde. Bu kaplar günümüzde daha çok dekoratif amaçl› kullan›lmaktad›r. heybenin içine yiyecek ve içecek konuyordu. Sa¤daki görselde ise yer sofras›n›n üzerinde bak›r kaplar görüyorsunuz. De¤iflim ve süreklilik Günlük hayatta de¤iflimin ve geliflimin olmas› kaç›n›lmazd›r. Çoraplar delikanl›y› so¤uktan koruyor. Örne¤in. odalar›n duvarlar›n› süsleyerek.

Yatak. Sizce böyle bir evin eflyalar› nas›l olabilir? Alaca dokumac›l›¤› Burdur’un en eski el sanatlar›ndand›r. yast›k.Yukar›daki görselde görülen tarihî ev. Çal›flma Kitab› 32 33 45 Evinizde flu anda kulland›¤›n›z bir kültürel öge gelecekte hangi amaçlarla kullan›labilir? Düflüncelerinizi aç›klay›n›z. çanta gibi eflyalar›n üzerinde rastlayabilirsiniz. K›na gecelerinin ve özel günlerin vazgeçilmez giysisi olan bindall› eskiden günlük yaflamda giyilirmifl. Genifl bir ailenin yaflayabilece¤i bu ev Kütahya’da bulunmaktad›r. zaman›n›n mimari özelliklerini yans›tacak flekilde ve o dönemin aile yap›s›na göre yap›lm›fl bir evdir. Günümüzde bu nak›fl ve ifllemelere sehpa örtüsü. sehpa örtüleri yap›lan alaca kumafllardan art›k elbise hatta gelinlik bile yap›l›yor. kuflaktan kufla¤a varl›klar›n› sürdürecektir. . Bugün bizim kulland›¤›m›z birçok eflya. 2. Ancak bu eflyalar. seccade. geliflerek yaflamaktad›r. Bindall›n›n üzerinde kültür ögelerimizi yans›tan nak›fl ve ifllemeler vard›r. Örneklerde de gördü¤ünüz gibi millî kültür ögeleri zaman içinde de¤iflerek. ÜN‹TE Yandaki görselde Marafl ifli bir bindall› görüyorsunuz. gelecekte de belki farkl› amaçlarla kullan›lacakt›r. cüzdan. Ancak bu giysiyi varl›kl› ailelerin k›zlar› ve gelinleri giyermifl. masa.

Melikeci¤im. Atatürk’ün anne ve babasına ait foto¤rafların önüne gelirler. Ankara Melike Ankara’ya. Annesi Zübeyde Hanım ve babası Ali Rıza Efendi Mustafa Kemal’in e¤itimine büyük önem veriyorlardı. flu madalyay› fiam’da göstermifl oldu¤u üstün hizmetlerden dolay› 1906 y›l›nda alm›fl. Bak. Mustafa Kemal daha ö¤rencilik yıllarında ülke sorunlarıyla ilgilenmeye baflladı. bildi¤in gibi Millî Mücadele’mizin lideri Atatürk o yıllarda Osmanlı topra¤ı olan Selanik’te. Bu olay Mustafa Kemal’e. Gönüllü olarak Trablusgarp’a gider. 1905’te kurmay yüzbaflı olarak orduya katıldı. daha sonra buradan alınarak modern bir okul olan fiemsi Efendi Mektebine verildi. emekli ö¤retmen olan teyzesi Gülay Han›m’› ziyarete gelir.KURTULUfiTAN KURULUfiA Millî Mücadele ifadesinden ne anl›yorsunuz? Liderlik Bar›fl Cumhuriyet Dayan›flma Devlet Vatan Güç Savafl An›tkabir. iyi yetiflmifl ö¤retmenlerden e¤itim aldı. Aralarında flu konuflmalar geçer: Gülay Han›m: Melikeci¤im. Mustafa Kemal asker olmayı çok istiyordu. Dönemin en iyi okullarında. Melike: Bu madalyalar Atatürk’e neden verilmifl? Gülay Han›m: Göstermifl oldu¤u üstün hizmetlerden dolay› verilmifl. 46 Çal›flma Kitab› 34 . y›l 1911. Bu müzenin giriflinde Atatürk’ün özel eflyaları sergilenmektedir. Bir y›l bu cephede savafl›r. Bugünkü Libya Devleti. Yerli halktan oluflturdu¤u orduyla Derne ve Tobruk’ta ‹talyanlar› durdurmay› baflar›r. Hafta sonu birlikte An›tkabir’e giderler. Mustafa Kemal’in ilk görev yeri fiam’dayd›. o dönemdeki ismiyle Trablusgarp Osmanl› topra¤›d›r. ‹stanbul Harp Okulu ve ‹stanbul Harp Akademisini bitirdi. Okul ça¤ına gelince önce mahalle mektebine baflladı. Bu baflar› onun askerlik yetene¤inin ilk kan›t›d›r. Atatürk ve Kurtulufl Savaflı Müzesini de gezerler. Selanik Askerî Rüfltiyesi. Bu nedenle askerî rüfltiye sınavlarına girdi ve kazandı. yurduna ve milletine hizmet etmek için yeni bir olanak sa¤lar. ‹talyanlar Trablusgarp’› iflgal ederler. 1881’de do¤du. Aynı bölümde sergilenen madalyalar Melike’nin dikkatini çeker. Manastır Askerî ‹dadisi. O daha çocuk yafllarda zekâsıyla herkesin dikkatini çekiyordu.

Mustafa Kemal’e ait madalya ve niflanlardan baz›lar› (Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi) Melike. Bu durum. Savafl sahnelerinin bulundu¤u bu bölüm Melike’nin çok ilgisini çekmiflti. Bu s›rada Balkan Savafllar›n›n bafllamas› üzerine Osmanl› Devleti ‹talya ile Ufli Antlaflmas›’n› imzalayarak Trablusgarp Cephesi’ni kapatt›. Trablusgarp Savafl›’n›n sonucu ne oldu? Gülay Han›m: Trablusgarp’taki direnifl karfl›s›nda baflar›l› olamayan ‹talya Osmanl› Devleti’ni bask› alt›na almak için Oniki Ada ve Çanakkale Bo¤az›’na sald›rd›. Bu görevi s›ras›nda bölgeyi yak›ndan tan›d›.2. Mustafa Kemal Çanakkale Bo¤az›’n› savunmakla görevli Bolay›r Kolordusunda görevlendirildi. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesini gezmeye devam eden Melike ve teyzesi. bir taraftan Atatürk’e hediye edilen özel eflyalar› incelerken bir taraftan da teyzesine sorular sormaya devam eder. Trablusgarp ve Bingazi ‹talyanlara b›rak›ld›. 47 . ÜN‹TE Mustafa Kemal Trablusgarp’ta. Melike: Peki teyze. müzenin ikinci bölümüne geçtiler. gelecekte Çanakkale Savafllar›nda kendisine büyük yararlar sa¤lad›.

ölmeyi emrediyorum. Melikeci¤im. bak buras› da Çanakkale Savafllar›n›n canland›r›ld›¤› bölüm. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Melike: Çanakkale’de neler yafland› teyze? Gülay Han›m: Avrupa’daki büyük devletler birbirine düflman iki gruba ayr›lm›fllard›. Conkbay›r› ve Anafartalar’da ‹tilaf güçlerine karfl› büyük baflar›lar elde etti. Anafartalar Savafl›’nda düflman›n att›¤› bir bombadan s›çrayan flarapnel parças› Mustafa Kemal’in gö¤süne isabet etti. Melike: Peki. Mustafa Kemal. Osmanl› Devleti’nin baflkentiydi. fiehit düflenlerin yeri hemen dolduruluyordu. Türk siperlerinden hiçbir asker ayr›lm›yordu. Denizlerde baflar›l› olamayan ‹ngilizler ve Fransızlar amaçlar›na ulaflmak için karadan sald›r›ya geçtiler. Melike: Neden ‹stanbul’u ele geçirmek istediler? Gülay Han›m: Çünkü ‹stanbul. Ar›burnu. Verdi¤i flu tarihî emir Çanakkale Savaflların›n kaderini belirledi: “Size ben taarruz emretmiyorum. Bu hatt›n güçlendirilmesine çal›flt›.” Böylece tarihin en büyük siper savafl› bafllam›flt›. ‹stanbul’u iflgal ederek Osmanl› Devleti’ni savafl d›fl› b›rakm›fl olacaklard›. ‹tilaf güçleri 25 Nisan 1915 sabah› Mustafa Kemal’in öngördü¤ü noktadan sald›r›ya geçtiler.Bir Destand›r Çanakkale Gülay Han›m: Melike. 1914 y›l›n›n Temmuz ay›nda bu iki grup aras›nda Birinci Dünya Savafl› bafllad›. Siperler aras› uzakl›k sekiz-on metre kadard›. ö¤rencileri gönüllü olarak Çanakkale Cephesi’ne gitti¤i için mezun verememifltir. Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimize baflka kuvvetler ve komutanlar gelebilir. Türk askerinin bu kadar cesur ve kararl› olmas›n›n sebebi sizce ne olabilir? 48 . amaçlar›na ulaflabildiler mi teyze? Gülay Han›m: 18 Mart 1915’te Çanakkale’den geçip ‹stanbul’u almak isteyen ‹tilaf donanmalar› Türklerin direnifli karfl›s›nda geri çekildi. Ancak cebinde bulunan saate çarpt›¤›ndan Mustafa Kemal yara almad› ve yan›ndakileri telaflland›rmadan savafla devam etti. Osmanl› Devleti ise Almanya ile Avusturya-Macaristan ‹mparatorlu¤u’nun yan›nda ‹ngiltere. 1915 y›l›nda ‹ngiltere ve Fransa deniz yoluyla Çanakkale Bo¤az›’n› geçerek ‹stanbul’u ele geçirmek için sald›r›ya geçtiler. Mustafa Kemal ‹tilaf Devletlerinin Conkbay›r› hatt›n› aflarak ilerleyece¤ini tahmin ediyordu. Çanakkale’de savaflan kahraman askerlerimizin çok az› evlerine geri dönebilmifltir. Hatta o y›llarda baz› liselerimiz. Fransa ve Rusya’dan oluflan ‹tilaf Devletlerine karfl› savafla girdi.

Komutas›nda bulunan 67 askeriyle ‹ngilizlerin uzun süre sahile ç›karma yapmalar›n› engellemifltir. “Çanakkale içinde aynal› çarfl›. 25 Nisan 1915 günü Gelibolu Yar›madas›’ndan Ertu¤rul Koyu’na ç›karma yapan 3000 kiflilik ‹ngiliz kuvvetlerine karfl› savaflm›flt›r. Mustafa Kemal’in üstün komutanl›k yetene¤i.. s. Çal›flma Kitab› Yahya Çavufl Anıtı.109. Son Kale. fiehitkale. ÜN‹TE Bal›kesir Lisesinin 1916-1917 kay›tlar›nda flöyle bir ibare bulunmaktad›r: “Bu ders y›l›.. Türk milletinin cesareti ve azmi sayesinde düflman›n geri çekilmesi sa¤land›. s›n›flar›nda talebe bulunmad›¤›ndan s›n›flar 9. Melike ile teyzesi müze gezilerine devam ederken arka fonda bu büyük savafl› anlatan o meflhur türkü çal›yordu. 11 ve 10. Dünya Savafl› münasebetiyle mektebin 12.” Çanakkale’de düflmana karfl› vatan›n› canla baflla savunan binlerce Türk askerinden biri de Yahya Çavufl’tur. Ezineli Yahya Çavufl Yahya Çavufl. Çanakkale Savafl›’n›n sonucu ne oldu? Gülay Han›m: ‹tilaf Devletleri Çanakkale’yi geçme amac›na ulaflamad›. ‹ngilizler karfl›lar›nda büyük bir tümen oldu¤unu sanm›fllard›r. Ana ben gidiyom düflmana karfl›. I.” Bal›kesir Lisesi ö¤retmen ve ö¤rencileri Ertu¤rul Efekan.2. Destankale. Çanakkale 49 35 . s›n›fla bafll›yor. Çanakkale. Canlar›n› vatanımız için feda etmifl bu gençlere ne söylemek istersiniz? Melike: Peki teyze.

Frans›zlar 12 fiubat 1920’de Marafl’›.” dedi. 16 May›s 1919. Antep. Mondros Ateflkes Anlaflmas›’na göre Türk ordusunun da¤›t›lmas›n›n ve silahlar›na el konulmas›n›n amac› sizce ne olabilir? Melike: Teyze.) iflgale bafllad›lar. geldi. ‹stanbul’da kald›¤› alt› ay süresince arkadafllar›yla toplant›lar yap›yor. 16 May›s 1919 günü bir grup arkadafl›yla birlikte Band›rma Vapuru ile Gazete haberi. Samsun. Örne¤in ‹zmir’de Hasan Tahsin Yunanl›lara ilk kurflunu att›. Marafl ve Urfa’y›. Antep’te fiahin Bey. 11 Nisan 1920’de Urfa’y› terk etmek zorunda kald›lar. Bu söz onun düflman› yurttan atma kararl›l›¤›n›n bir göstergesiydi. Kuvayımilliye birlikleri kuruldu. ‹ngilizler Musul’u. Sonunda karar›n› verdi. Marafl’ta Sütçü ‹mam öncülü¤ünde Frans›zlara karfl› kahramanca bir mücadele verildi. Türk halk› iflgallere karfl› direnifle geçti. ülkenin içinde bulundu¤u zor duruma çareler ar›yordu. Mustafa Kemal Pafla’n›n olumsuz koflullara ra¤men umutsuzlu¤a düflmemesinin sebebi sizce ne olabilir? 50 . Ordu Müfettifli olarak Samsun’da inceleme yapmak üzere görevlendirildi. Yunanl›lar ‹zmir ve çevresini iflgal ettiler. Almanya ve Avusturya-Macaristan ‹mparatorlu¤u ateflkes isteyerek savafltan çekildiler. Ancak vatan›n tamam›n›n kurtuluflu için bölgesel direnifl hareketleri yeterli de¤ildi. ‹stanbul düflman kuvvetlerinin denetimi alt›nda oldu¤undan burada pek fazla bir fley yap›lamazd›. Hemen ard›ndan düflmanlar vatan›m›z› (Düzenlenmifltir. Bekledi¤i f›rsat do¤du ve 9. Birinci Dünya Savafl›’n›n sonucunda ne oldu? Gülay Han›m: Savafl›n uzamas›.). bölgesel direnifl hareketleri bafllad›. Bulgaristan. Frans›zlar Adana. 19 May›s 1919 ‹stanbul’dan yola ç›kt›. Merzifon ve Batum’a asker ç›kard›lar. 19 May›s 1919’da Samsun’a (Düzenlenmifltir. konuldu. Melike: Peki. insan ve malzeme yetersizli¤i nedeniyle zor durumda kald›k. Bu anlaflmaya göre Türk ordusunun büyük bölümü da¤›t›ld›. ‹talyanlar Antalya ve Konya’y› iflgal ettiler. bu s›rada Mustafa Kemal Pafla nerede bulunuyordu? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla 13 Kas›m 1918 tarihinde ‹stanbul’a geldi. Amac› millî egemenli¤e dayanan kay›ts›z ve flarts›z tam ba¤›ms›z bir Türk devleti kurmakt›. Yan›nda bulunan yaverine dönerek “Geldikleri gibi giderler. Anadolu’ya geçecek ve Millî Mücadele’yi bafllatacakt›. ‹tilaf donanmas›yla karfl›laflt›. Ayr›ca ‹ngilizler ‹zmit.‹flgaller Bafll›yor Melike: Peki teyzeci¤im. Herkes umutsuzdu ama o her fleyin sona erdi¤ine inanm›yordu. Eskiflehir.Vatan›m›z›n iflgale u¤rayan di¤er bölgelerinde de benzer mücadeleler yafland›. ‹çinde bulundu¤umuz grup savafl› kaybetti. o y›llarda yurdumuzun nereleri iflgal edildi? Gülay Han›m: 13 Kas›m 1918’de ‹tilaf Devletlerine ait donanma ‹stanbul Liman›’na girdi. Osmanl› Devleti de 30 Ekim 1918 tarihinde çok a¤›r flartlar tafl›yan Mondros Ateflkes Anlaflmas›’n› imzalamak zorunda kald›. Türk halk›n›n millî birlik ve beraberlik içinde hep birlikte mücadele vermesi gerekiyordu. Afyon. silahlar›na el Gazete haberi.

(Düzenlenmifltir. Bu kongrelerde Mustafa Kemal’in baflkanl›¤›nda yurdun kurtuluflu için ortak kararlar al›nd›. (Düzenlenmifltir. Geldim ki göreyim bu adamlar kimin mal›n› kime veriyorlar. Faruk Çil. milletle beraber millet için çal›flmak üzere Erzurum’a gelen Mustafa Kemal Pafla’y› çok duyguland›rm›fl.) mitingler düzenlemeleri istendi. Mustafa Kemal Pafla’n›n bu çal›flmalar› k›sa sürede etkisini gösterdi. iflgalleri protesto için Gazete haberi. Amasya Genelgesi’yle ça¤rısı yapılan Sivas Kongresi 4-11 Eylül 1919 tarihleri arasında düzenlendi. gözlerini yaflartm›flt›r.) Melike: Bu olaydan sonra ne oldu? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla 23 Temmuz-7 A¤ustos 1919 tarihleri aras›nda bir okul binas›nda toplanan Erzurum Kongresi’ne kat›ld›. Amasya Genelgesi’nde (22 Haziran 1919) ülkenin içinde bulundu¤u durumdan ve neler yapılabilece¤inden söz edildi. Mustafa Kemal Pafla 3 Temmuz 1919 günü Erzurum’a geldi. Mustafa Kemal daha sonra bu kararların Misakımillî adıyla Osmanlı Mebusan Meclisinde kabul edilmesini sa¤layacaktı.Mustafa Kemal. ÜN‹TE Kurtulufl Savafl› Bafll›yor Melike: Mustafa Kemal Pafla Samsun’a geldikten sonra neler yapt›? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla. Mevlüt A¤a’ya sorar: – Çukurova gibi verimli bir memleketten niye döndün? Yoksa geçinemedin mi? Mevlüt A¤a derhâl cevap verir: – Hay›r Pafla’m. Atatürk ve An›lar›. Millî Mücadele’nin ancak milletçe kazanılabilece¤i vurgulandı. Son günlerde iflittim ki ‹stanbul’dakiler Erzurum’u Ermenilere vereceklermifl. Öncelikle millî bilinci uyand›rmak. 19 May›s 1919’da Millî Mücadele’yi Samsun’da bafllatt›. 53. Sivas Kongresi’ne kat›lan üyeler Mustafa Kemal’in bu çal›flmalar› Kurtulufl Savafl›’n›n sürecini nas›l etkilemifl olabilir? 51 2. Bu amaçla Havza ve Amasya’da genelgeler yay›mlad›. 30 May›s 1919. Daha sonra Pafla etraf›ndakilere döner ve “Bu milletle neler yap›lmaz. Bu genelge Millî Mücadele için atılmıfl ilk önemli adımdı. Aralar›nda flu konuflma geçti: . s. Yurdun dört bir yan›nda iflgaller mitinglerle protesto edildi. Il›ca önlerinde Erzurumlular taraf›ndan coflkulu flekilde karfl›land›¤› s›rada Çukurova’dan Erzurum’a dönen Mevlüt A¤a ile Erzurum Kongresi’nin yap›ld›¤› bina karfl›laflt›. Bu sözler.” der. 54. geçimimiz çok rahatt›. millî birlik ve beraberli¤i sa¤lamak gerekiyordu. ‹llerdeki asker ve sivil idarecilere gizlice gönderilen Havza Genelgesi’nde (28 May›s 1919) onlardan halk› iflgaller konusunda bilgilendirmeleri. 27 Aral›k 1919’da Mustafa Kemal çal›flma arkadafllar›yla Ankara’ya geldi ve Millî Mücadele’yi buradan yönetti.

daha sonraki yıllarda da Marafl’a “Kahraman”. 28 Ocak 1920’de Misakımillîyi kabul eden Osmanl› Mebusan Meclisi da¤›t›lm›flt›. Gülay Han›m. Fakat düflman› tamamen yurttan ç›karmak için düzenli bir orduya ihtiyaç vard›. BMM bu onurlu mücadeleyi takdir etmek amac›yla Antep’e “Gazi”. Bat› Cephesi’nde ise Yunanl›lar iflgallerini h›zland›rm›fllard›. Kaz›m Karabekir komutas›ndaki ordumuz Kars ve çevresini alarak do¤u illerimizi Ermeni iflgalinden kurtard›. BMM bu antlaflmayı kabul etmedi. Melike ve teyzesi müze gezilerine devam ederler. Büyük Millet Meclisinin aç›l›fl› Melike: Peki teyze. “Bak. Do¤u Cephesi’ni oluflturdu. Yunanlılar ‹ngilizlerden ald›klar› destekle Ankara’y› ele geçirmek ve BMM’ni da¤›tmak üzere harekete geçti. 23 Nisan 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisi aç›ld› ve baflkanl›¤›na Mustafa Kemal seçildi. Güney illerimizdeki direnifl hareketini düzenli hâle getirmek ve güçlendirmek için bölgeye subaylar ve savafl malzemesi gönderdi.1 Nisan 1921) savafllar›yla geri püskürttü. Melike: Büyük Millet Meclisi neden Ankara’da aç›ld›? Gülay Han›m: Çünkü 16 Mart 1920’de ‹stanbul ‹tilaf Devletleri taraf›ndan resmî olarak iflgal edilmiflti. Bu nedenle milletin haklarını koruyacak ve millet ad›na karar verecek bir meclisin aç›lmas› ihtiyac› ortaya ç›km›flt›. BMM ne gibi çal›flmalar yapt›? Gülay Han›m: Ba¤›ms›zl›¤›m›z›n sa¤lanmas› için önemli kararlar› uygulamaya koydu. ‹nönü (27 Mart . ‹nönü (6-10 Ocak 1921) ve II. Bu arada 10 A¤ustos 1920 tarihinde ‹tilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında Sevr Barıfl Antlaflması imzalandı. Büyük Millet Meclisinin aç›lmas›yla yeni bir Türk devletinin temelleri de at›lm›fl oldu. 52 .” diyerek Tekâlif-i Milliye (Millî Yükümlülükler) tablosu önünde durur ve birlikte tabloyu incelemeye bafllarlar. flimdi de flu tabloyu inceleyelim. Albay ‹smet Bey komutasındaki düzenli ordularımız Yunanl›lar› I. Bölge halk› büyük fedakârl›klarla düflmana karfl› mücadele veriyordu. eldeki imkânlarla bir ordu kurdu. Mustafa Kemal Ankara’da yeni bir meclisin toplanmas› için çal›flmalara bafllad›. Frans›zlar Türk halk›n›n verdi¤i kahramanca mücadele karfl›s›nda bölgeyi tamamen terk etmek zorunda kald›. Urfa’ya “fianl›” unvan›n› verdi. Seçimler yap›ld›.Meclis Aç›l›yor Melike: Mustafa Kemal Pafla Ankara’ya geldikten sonra neler yapt›? Gülay Han›m: ‹lk ifl olarak Büyük Millet Meclisinin (BMM) aç›lmas›n› sa¤lad›. Yeni ve düzenli ordu kurma çalıflmalarına hız verdi. Bu antlaflma Türk milletine yaflama hakkı tanımayan ve Türk vatanının parçalanmasını öngören bir belgeydi.

askerlerimizin bir çift çoraba bile ihtiyaçlar› vard›. Mustafa Kemal Pafla. Türk milletini ortak bir amaç etraf›nda birlefltirerek bu dayan›flma ruhunun oluflmas›n› sa¤lam›flt›r. Müzede yer alan bir baflka tablo Melike’nin dikkatini çeker. Ayr›ca tüccar›n ve halk›n elinde bulunan çeflitli malzeme ve g›da maddesinin yüzde k›rk›n›n. Melike: Tekâlif-i Milliye Emirleri nelerdir teyze? Gülay Han›m: Her aileden birer tak›m çamafl›r. Melike: Teyze. Bunlar›n bedeli sonra ödenecekti. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. s. Bu konuda flöyle der: Toplu bir milleti istila etmek. Mermi imalat›nda. tablodaki bu kad›nlar ve çocuklar ne yap›yorlar? Gülay Han›m: Toplumda ifl bölümü ve dayan›flman›n en güzel örne¤i bu tabloda anlat›lm›fl. Buna karfl›l›k Yunanl›lar ‹ngilizlerden ald›klar› destekle modern silahlarla donat›lm›fl ve asker say›s› bak›m›ndan üstündüler. Mustafa Kemal Pafla Büyük Millet Meclisi taraf›ndan baflkomutan seçildi. (1919) Utkan Kocatürk.129. ordunun elinde karfl›s›ndaki düflmanla savaflabilece¤i modern silahlar yoktu. daima da¤›n›k bir milleti istila etmek gibi kolay de¤ildir. Arka arkaya yaflanan savafllar zaten yetersiz olan ülke ekonomisini olumsuz etkilemiflti. bir çift çorap ve çar›k yard›m› yapmalar› istendi. halk›n elinde bulunan tüm silah ve mermiler üç gün içinde orduya teslim edilecekti. ordunun ihtiyac› için teslim edilmesi istendi. Türk milleti ordusunun ihtiyaçlar›n› karfl›lamak için seferber oldu. K›sa sürede ordunun eksikleri tamamland›. Tekâlif-i Milliye Emirlerinin uygulan›fl›. Düflünebiliyor musun Melike. Halk yoksul ve yorgundu. Öncelikle ordunun ihtiyaçlar›n›n karfl›lanmas› gerekiyordu. Siz o dönemde yaflasayd›n›z ordumuza nas›l yard›m etmek isterdiniz? 53 Çal›flma Kitab› 36 37 . Erkekler düflmanla çarp›fl›rken kad›nlar ve çocuklar da bofl durmam›fl. Türk milletinin Millî Mücadele y›llar›nda verdi¤i önemli bir dayan›flma örne¤idir. Elinde tafl›t› olan herkes ayda bir kez savafl araçlar›n› tafl›yacak. ÜN‹TE Tekâlif-i Milliye tablosu. Mustafa Kemal Pafla öncelikle ordunun ihtiyaçlar›n›n karfl›lanabilmesi için Tekâlif-i Milliye Emirlerini yay›mlad›. demir yolu yap›m›nda çal›flm›fllar. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Gülay Han›m devam eder: – Melikeci¤im.2.

Sakarya Savafl›’n›n Millî Mücadele’de ayr› bir yeri vard›r. Türk ordusunun toparlanmas›na f›rsat vermeden sald›r›ya geçtiler. yaral› oldu¤u hâlde bayra¤›m›z› elinden b›rakmam›fl. ‹nönü Savafllar›nda yenilen Yunanl›lar. Ordunun bafl›na geçen Mustafa Kemal Pafla “Hatt› müdafaa yoktur. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosu size neler Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosu. Savafl sonucunda Türkiye Büyük Millet Meclisi taraf›ndan Mustafa Kemal’e “gazi” unvan› ve “mareflal” rütbesi verildi. bayrak kutsal de¤erlerimizden biridir. Vatan›n her kar›fl topra¤› vatandafl›n kan›yla ›slanmad›kça terk edilemez. Melike: Teyze. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesini gezmeye devam eden Melike ve teyzesi. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi 54 düflündürüyor? . Bu arada Mustafa Kemal Pafla. I ve II. Melike: Teyze flu Türk askerine bak.Sakarya Savafl› An›tkabir’i. Sakarya Savafl›’n›n canland›r›ld›¤› bölüme gelirler. bu savafl ne kadar devam etti ve sonucu ne oldu? Gülay Han›m: 23 A¤ustos 1921’de bafllayan savafl 22 gün sürdü. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosunun önüne gelirler. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl›’n›n canland›r›ld›¤› bölüm. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Yukar›daki tabloyu inceleyiniz.” emriyle askerleri yüreklendirdi. sath› müdafaa vard›r. Hedefleri Ankara’y› ele geçirmekti. Meclis taraf›ndan baflkumandan olarak görevlendirildi. Eskiflehir ve Kütahya’y› iflgal ettiler. Türk milletinin vatan sevgisi ve Mustafa Kemal’in üstün komutanl›¤›yla kazan›ldı. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› Melike ve Gülay Han›m. Gülay Han›m: Buras› da Kurtulufl Savafl›’n›n son cephesi. Sizce Sakarya Savafl› hangi flartlarda yap›lm›flt›r? Gülay Han›m: Melikeci¤im. Gülay Han›m: Evet k›z›m. Sakarya Savafl› tablosu. O sat›h bütün vatand›r.

okudu¤u sayfalara kendi el yaz›s›yla notlar yazm›fl. Melike: Teflekkür ederim teyzeci¤im. Melike bu geziden çok etkilenir. Gezi sonunda. Bu tasar›. Atatürk hakk›nda sana anlatmak istedi¤im çok fley var ancak flu anda müze ziyaretimiz sona erdi. Ordumuzun bask›n tarz›ndaki sald›r›s› karfl›s›nda tutunamayan Yunan askerleri geri çekilmek zorunda kald›. 9 Eylül 1922’de ‹zmir’e girerek buray› düflman iflgalinden kurtard›. Müze gezilerine devam eden Melike ve teyzesi Mustafa Kemal’in kütüphanesinin bulundu¤u bölüme geldiler. Mustafa Kemal’in. Türk milletine en uygun yönetim biçiminin cumhuriyet oldu¤una inan›yordu. 18 Eylül 1922’de ise Bat› Anadolu’nun tamam› düflman iflgalinden kurtar›ld›. Büyük Taarruz 26 A¤ustos 1922’de bafllad›. “en büyük eserim” dedi¤i cumhuriyeti yaflatmak hepimizin en önemli görevidir. ÜN‹TE Gülay Han›m: Melikeci¤im. baz› sat›rlar›n da alt›n› çizmifl. 28 Ekim gecesi Çankaya Köflkü’nde yak›n arkadafllar›yla bir toplant› yapt›. O gece cumhuriyet yönetimine iliflkin yasa tasar›s› haz›rland›. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Gülay Han›m: Mustafa Kemal Müzesi Pafla. Bize b›rakt›¤› emanetlere sahip ç›kaca¤›m. Atatürk çok okuyan bir liderdi. Deftere An›tkabir gezisi ile ilgili duygu ve düflüncelerini yazar. sonra ne oldu teyze? Gülay Han›m: 11 Ekim 1922’de Mudanya Ateflkes Anlaflmas›’n› imzalad›k. Melike: Mustafa Kemal daha sonra ne gibi çal›flmalar yapt›? Türk ordusunun ‹zmir’e girifli. Böylece anlaflma gere¤i ‹stanbul. bu kütüphanede ona ait 3123 kitap var. Bugün benim için çok güzel geçti. Türkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal Pafla’y› Cumhurbaflkan› seçti. Gülay Han›m: Evet. Melike: Atatürk’ün ne kadar çok kitab› varm›fl.Siz olsayd›n›z bu deftere ne yazmak isterdiniz? 55 Çal›flma Kitab› 38 2. Bo¤azlar ve Do¤u Trakya’y› savafl yapmadan geri ald›k. ilk hedefiniz Akdeniz’dir. ‹leri!” emriyle taarruza devam eden Türk ordusu. ‹zmir’de Türk ordusunu karfl›layan çocuklardan biri siz olsayd›n›z Mustafa Kemal Pafla’ya ne söylemek isterdiniz? Melike: Peki. Melike: Teyze bak. Bugünlere ulaflmam›z› sa¤layan ulu önder Atatürk’e minnettar›m. Mustafa Kemal Türkiye Cumhuriyeti’nin güçlenip kalk›nmas› için yenilikler yapt›. Mustafa Kemal’in “Ordular. 30 A¤ustos 1922’de Mustafa Kemal Pafla’n›n yönetti¤i Baflkumandan Meydan Savafl›’yla Türk ordusu kesin zafere ulaflt›. 29 Ekim 1923 günü Türkiye Büyük Millet Meclisine sunuldu ve ayn› gün kabul edildi. Gülay Han›m: Evet Melikeci¤im. ziyaretçilerin duygular›n› yazd›¤› An›tkabir Özel Defteri’nin önünde Melike de s›raya girer. Böylece Mustafa Kemal Pafla’n›n önderli¤inde cumhuriyet ilan edildi. 24 Temmuz 1923’te de Lozan Bar›fl Antlaflmas›’n› imzalad›k. . Bu antlaflma ile tüm dünya yeni kurulan Türk devletinin varl›¤›n› ve ba¤›ms›zl›¤›n› tan›d›.

............ C.... Millî kültür ögeleri varl›klar›n› yüzy›llarca de¤iflmeden korurlar......KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A......... Bunlar› gelecek kuflaklara tafl›mal›y›z.............. “Ülkemin kültürünü yans›tan her nesne benim için çok de¤erlidir. ……………………………………………………………………………….Afla¤›daki sorular› okuyunuz. tarihinde ilan edilmifltir..... Mustafa Kemal 19 May›s 1919 tarihinde Samsun'a ç›kt›. ………………………………………………………………………………. Cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”......... “Difl hedi¤i” gelene¤i günümüzde unutulmufl bir millî kültür ögesidir. 2.... denir... Mustafa Kemal'e …………………. Hacivat ve Karagöz oyunlar›.... 1...... Afla¤›daki noktal› yerlere uygun olanlar› yazarak cümleleri anlaml› olacak flekilde tamamlay›n›z... 3.. Kiflilerin yaflamlar›yla ilgili anlatt›klar›n› sesli ya da yaz›l› kay›t alt›na alarak yap›lan araflt›rma yöntemine ……………………. ……………………………………………………………………………….... Afla¤›daki cümleleri okuyunuz. Çanakkale Cephesi. 4. ………………………………………………………………………………... geçmiflten günümüze tafl›nan millî kültür ögelerindendir.......... Cumhuriyet ……………………….. ( ) 3...... Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz.......” sözü hangi de¤erle ilgili de¤ildir? A) Duyarl›l›k B) Vatanseverlik C) Yard›mseverlik 56 D) Sorumluluk ...... Kurtulufl Savafl›’nda aç›lan bir cephedir. ( ) 5... tarihinde ……………………aç›lm›flt›r... Büyük Millet Meclisi ……………………. gösterdi¤i baflar›dan dolay› Türkiye Büyük Millet Meclisi taraf›ndan gazi unvan› ve mareflal rütbesi verilmifltir. Kutucuklarda verilen sözcük ve tarihleri inceleyiniz. ………………………………………………………………………………. yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” harflerini koyunuz........ ( ) 4.. ( ) 2. Yanl›fl olan cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z. sözlü tarih Ankara Baflkumandan Meydan Savafl›nda 29 Ekim 1923 23 Nisan 1920 Sakarya 24 Temmuz 1923 kan›t 1.. B......... ( ) 1..

Sözlü tarih çal›flmas› yapmak için hangi konuyu seçerdiniz? Nedenleriyle aç›klay›n›z...... ………………………………………………………………………………………….. “Edebiyat eserleri millî kültür ögelerindendir. Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z. Atatürk’ün Samsun’a ç›k›fl› Cumhuriyetin ilan› Sakarya Meydan Savafl› Büyük Millet Meclisinin aç›l›fl› Sivas Kongresi’nin yap›lmas› Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› ( ( ( ( ( ( ) ) ) ) ) ) D. Afla¤›da Mondros Ateflkes Anlaflmas›’ndan sonra yurdumuzda yaflanan olaylar kar›fl›k olarak verilmifltir. 1. ÜN‹TE A) Gelenekler . 3.“Bizim kültürümüzde küçükler büyüklerin elini öper.” Bu aç›klama do¤rultusunda afla¤›dakilerden hangisi ülkemiz mutfa¤›na ait bir yemek de¤ildir? A) Mant› B) Gözleme C) Hamburger D) Yaprak sarması 4. …………………………………………………………………………………………. “Her ülke kendine ait bir yemek kültürüne sahiptir..2. 2. ………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………. Millî kültür ögesi denilince akl›n›za neler geliyor? Örneklerle aç›klay›n›z.” diyen bir kifli hangi millî kültür ögesine örnek vermektedir? B) Seyirlik oyunlar C) Millî bayramlar D) Festivaller 3.” Afla¤›dakilerden hangisi bu aç›klamaya örnek olamaz? A) Nasrettin Hoca f›kralar› C) Halk hikâyeleri B) Yunus Emre fliirleri D) Millî bayramlar 5.. Bu olaylar› olufl s›ras›na göre s›ralay›n›z. Afla¤›daki efllefltirmeyi do¤ru bir flekilde yapt›¤›n›zda “mimari eser” söz grubu hangi sözcükle eflleflir? Cirit Sünnet dü¤ünü Türkü An›tkabir Mimari eser Müzik eseri Gelenek Oyun A) Cirit B) An›tkabir C) Sünnet dü¤ünü D) Türkü Ç. Yak›n çevrenizde geçmiflte de günümüzde de oynanan bir çocuk oyunu belirleyerek oyunun nas›l oynand›¤›n› aç›klay›n›z. ………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………. 57 2.. ……………………………………………………………………………………….

58 .

3. Yüksekçe bir yere ç›k›n›z ve afla¤›y› gözlemleyiniz. 6. 4.3. Gördüklerinizi bir k⤛da çiziniz. ÜN‹TE YAfiADI⁄IMIZ YER KONULAR • ‹ZC‹ KAMPINDAYIZ • KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ • HAVA NASIL ORALARDA? • ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z • EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER • GÜVENL‹ YAfiAM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar Afet Beflerî ortam Bölge Çevre Çevre kirlili¤i Do¤al ortam Hava durumu Hava olay› ‹klim Yer Yerleflme Yön HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. 5. Do¤al afetlere karfl› korunma yollar› nelerdir? 59 . ‹lk kez gitti¤iniz bir yerde yönleri bulmada hangi yöntemleri kullan›rs›n›z? 2. Yaflad›¤›n›z çevrede insanlar taraf›ndan yap›lm›fl ve do¤al olarak oluflmufl unsurlara örnekler veriniz. Yaflad›¤›n›z yerin yeryüzü flekillerini araflt›r›n›z. Yaflad›¤›n›z yerdeki hava olaylar›n› bir hafta boyunca gözlemleyerek kaydediniz.

izciler arasında görev da¤ılımı yaptı. ‹flte do¤u. Zafer: — O zaman güneflin do¤du¤u taraf da do¤u yönü mü olur? ‹zci lideri: — Aferin Zafer. iflte batı. Kamp kurallarını anlattı. Söyledi¤in gibi güneflin do¤du¤u taraf do¤u yönüdür. Güneflin battı¤ı taraf batı yönüdür. flimdi yön bulmayla ilgili anlatacaklarımı çok iyi dinleyin.‹ZC‹ KAMPINDAYIZ Daha önce hiç gitmedi¤iniz bir yeri nasıl bulursunuz? Bir kifli size bir yer soracak olursa bu kifliye o yeri nasıl tarif edersiniz? Zafer ve arkadaflları Çamlıdere’ye izcilik kampına gittiler. O zaman kampa nasıl geri dönece¤iz? ‹zci lideri: — Peki. 60 . Bakın günefli görüyor musunuz. Kamp çadırlar›n› kurdular ve herkes çadırına yerleflti. Fark ettiyseniz “Günefl batıyor. Zafer: — Biz kamp atefli için çalı çırpı toplamaya gidece¤iz. Do¤u ve batı yönlerini sizlere bir de çizerek göstereyim. ‹zcileri kamp yerinden uzaklaflmamaları konusunda uyard›. Bunun için de kamp yerinden uzaklaflmamız gerekebilir. günefl batmak üzere. ‹zci lideri.” dedim.

15-20 dakika bekledikten sonra çubu¤un gölgesinin ucunu ikinci kez iflaretleriz. yanıma gelir misin? Sa¤ kolunu do¤u yönüne. kuzeybatı. 61 y) (K e uz 42 3. arka tarafın da güney yönünü gösterir. . güneybatıd›r. Peki. ÜN‹TE Ayflegül: — Baflka yönler var mı? ‹zci lideri: — Ayflegül. fiimdi de bu yönleri çizelim. ‹zci lideri: — Do¤ru Ayflegül. güney olmak üzere dört yönümüz var. ‹zci lideri: — Evet.Çal›flma Kitab› ‹zci lideri: — Ayflegül. Peki. arka tarafımız da güney yönünü gösterir. toplam kaç yönümüz var? Ayflegül: — Do¤u. flu an masa senin konumuna göre hangi yönde duruyor? Ayflegül: — Bat›da duruyor. Bunlar kuzeydo¤u. güneydo¤u. ikinci iflaretledi¤imiz nokta da do¤u yönünü gösterir. gölgeye göre de yönümüzü bulabilece¤imizi biliyor muydunuz? Bunu da size açıklayayım: Yere bir çubuk dikeriz ve gölgesinin ucunu iflaretleriz. Bunlar ana yönlerdir. kuzey. ‹lk iflaretledi¤imiz nokta batı yönünü. sol kolunu da batı yönüne gelecek flekilde uzat. Dört tane de ara yön vardır. batı. do¤ru. sa¤ kolumuzu da do¤u yönüne uzattı¤ımızda ön tarafımız kuzey. Sol kolumuzu batı yönüne. Bu durumdayken ön tarafın kuzey yönünü.

Bu takım yıldızının son iki yıldızı arasındaki mesafenin yaklaflık befl katı uza¤ında parlayan yıldız Kutup Yıldızı’dır. Kutup Yıldızı her zaman kuzey yönünü gösterir. Yıldızların rahat göründü¤ü bir gecede yedi yıldızdan oluflan “Büyükayı Takım Yıldızı”nı buluruz. Saati. Karıncalar yuvalarından çıkardıkları toprakları yuvanın kuzeyine yı¤arlar. fiekle göre güney dıflındaki di¤er yönleri nasıl tespit edebiliriz? KUZEY KUZEY KUZEY Zafer: — Birazdan günefl batacak. a¤aç ve taflların yosunlu tarafı kuzeyi gösterir. güney yönünü gösterir. akrep günefli gösterecek flekilde yere paralel tutarız. Kutup Y›ld›z› 5xa a 62 . Karanlıkta yönümüzü nasıl bulaca¤ız? ‹zci lideri: — Geceleyin de Kutup Yıldızı yardımıyla yönümüzü bulabiliriz. fiule: — Yönleri sadece günefl yardımıyla mı buluruz? ‹zci lideri: — Pek çok yön bulma yöntemi vardır. Mesela. Yuvalarının girifli ise güneye bakar. hava kararacak. Akrep ile 12 sayısının tam ortasından geçen do¤ru.3 2 6 10 11 5 4 12 1 GÜNEY 8 7 9 ‹zci lideri: — Güneflten yararlanarak ve saatimizi kullanarak da yönümüzü bulabiliriz. cezveye benzer. Büyükayı Takım Yıldızı kabaca.

gerçekten çok yöntem var. 63 3. Artık kaybolmayız. ÜN‹TE Ayflegül: — Yön bulmada kullanılabilecek ne kadar da çok yöntem varmıfl! ‹zci lideri: — Evet. Ayflegül: — Peki. çevremizdeki herhangi bir yerin bize göre bulundu¤u yönü tespit etmede en güvenilir araçt›r.Çal›flma Kitab› 43 44 Ertesi gün izciler çal› ç›rp› toplamak için kamp›n güneyine do¤ru gittiler. . Pusula. Öteki yönleri de buna göre kolayca bulabiliriz. Sizce izciler kampa nas›l geri dönerler? Aç›klay›n›z. pusulayı yere paralel tutmalıyız. pusulayı nasıl kullanaca¤ız? ‹zci lideri: — Öncelikle. Mustafa: — Yönümüzü nasıl bulaca¤ımızı ö¤rendik. Pusula ibresinin kırmızı renkli ucu kuzey yönünü. Ancak yönümüzü en kolay pusula kullanarak buluruz. di¤er ucu da güney yönünü gösterir.

Bu ziyaretle hem amcalarına olan özlemlerini giderecekler hem de Ankara’yı gezeceklerdi. Amcaları onları ilk olarak Keçiören’deki teleferi¤e bindirdi. a¤açlar. k›rk milimetre civar›ndayd›. Bu kroki evden Anıtkabir’e gidifl yolunu gösteriyordu. Berkin. insanlar yüksekten ve tam tepeden bak›nca ne kadar da küçüklerdi! Kufl bakıflı ne demektir? Açıklayınız. Anıtkabir’e gidifllerini kolaylafltırmak için bir kroki verdi. Berkin. Keçiören kufl bak›fl› ne kadar da hofl görünüyordu. Bu uyarılara dikkat ettikleri takdirde yarın kolayca Anıtkabir’e gidebileceklerini söyledi. ablası ve amcası saat 14. ablası ve amcalar› güzel bir gezintiden sonra eve döndüler. Amcaları krokinin. Ancak sabah olunca amcalarının bir ifli çıktı. 64 .00’da Anıtkabir’in giriflinde buluflacaklardı. Amcaları bu bölüme ve krokide gösterilen cadde ve sokaklar ile önemli yapılara dikkat etmeleri konusunda onları uyardı. yollar. Akflam. bir yerin kufl bakıflı görünümünün kabataslak çizimi oldu¤unu söyledi. Evinizin yerini arkadaflınıza nasıl tarif edersiniz? Yer Yön Berkin ve ablası Ankara’daki amcalarını ziyarete gelmifllerdi. Bu sembollerin ne anlama geldi¤inin açıklandı¤ı ve yön okunun yer aldı¤ı bir bölüm de vardı. Binalar.KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ Bir arkadaflınız evinize gelmek istiyor. arabalar. Krokide çeflitli flekil ve flemalardan oluflan semboller kullanılmıfltı. Amcalar›n›n evi An›tkabir’e birkaç kilometre uzaktayd›. Bunun üzerine amcalar› onlara. Ama krokide bu uzakl›k kufl uçuflu otuz befl. ertesi gün yapacakları Anıtkabir gezisini planlamaya koyuldular.

ÜN‹TE Afla¤ıda yer alan. Onlar da amcaları kendilerini ziyarete geldi¤inde Kufladas›ndaki evlerini kolayca bulabilmesi için afla¤ıdaki krokiyi çizdiler. Kroki sayesinde kolayca An›tkabir’e gittiler. Ne zaman yollar›n› flafl›racak olsalar krokiye bakt›lar. Berkin ve ablası. Berkin ve ablasının Anıtkabir’e giderken kullanacakları krokiyi inceleyiniz. Ertesi gün Berkin ve ablas› An›tkabir’e gitmek üzere yola ç›kt›lar.3. krokinin hayatımızda ne kadar önemli oldu¤unu anladılar. 65 Çal›flma Kitab› 45 .

Babas›: — Kızım. Akflam olunca Nazl›. Nazl› yapt›¤› gözlem sonucunda resimli bir grafik ve rapor hazırlayacaktı. Bakalım. Gece ve sabah saatlerinde yurdun iç ve do¤u bölgelerinde kuvvetli buzlanma ve don ile birlikte sis görülece¤i tahmin ediliyor. yarın hava nasıl olacakmıfl? Yurdun kuzeydo¤u kesimlerinin çok bulutlu. Gözlemlerle elde ettikleri bilgilerden yararlanarak hava durumunu tahmin ediyorlarm›fl. hava durumu haberini izlemek için televizyon karflısına geçti. Nazl›: — Eskiden rüzgâr. At kestanesi a¤açlar›n›n çiçeklenmesi. havan›n ›s›nmaya bafllad›¤›n›n göstergesiymifl. Atalar›m›z çevrelerinde sürekli de¤iflen do¤ayı. Babası: — Hayırdır kızım. televizyonda hava durumu haberlerini izlemelerini ve yaflad›klar› yerin hava olaylarını bir hafta süresince gözlemlemelerini istemiflti. ertesi günün daha s›cak olaca¤›n› haber veriyormufl.HAVA NASIL ORALARDA? Yandaki foto¤raf hangi hava olay›yla ilgilidir? Neden? Hava durumu Hava olay› ‹klim Nazl›’n›n ö¤retmeni. Meteoroloji uzmanlar› yarın hatta daha sonraki günlerde havanın nasıl olaca¤ını tahmin edebiliyorlar. Örne¤in. teknoloji çok ilerledi. kapal› çam kozala¤› ise fazlal›¤›n› gösteriyormufl. bitki ve hayvanların durumlarını gözlemliyorlarm›fl. sen hava durumu haberini pek izlemezdin? Nazl›: — Bununla ilgili bir çalıflma yapmam gerekiyor baba. Nazl›’n›n bu davranıflı babasının dikkatini çekti. Çekirgelerin çok ses ç›karmas›. ya¤ıfl gibi hava olaylarının ne zaman meydana gelece¤i önceden tahmin edilemiyordu de¤il mi? Çal›flma Kitab› 66 46 . Eskiden böyle de¤ilmifl. Ya¤ıflların kıyı kesimlerde ya¤mur. aç›lm›fl çam kozala¤› havadaki nemin azl›¤›n›. di¤er yerlerin ise parçalı ve az bulutlu olaca¤› tahmin ediliyor. Do¤u Karadeniz ile Ardahan ve Ordu çevrelerinin aralıklı ya¤ıfllı. ya¤ıfl alan di¤er yerlerde ise kar fleklinde olması bekleniyor.

Babası: — Ülke genelinde befl gün boyunca hava durumu tahmini nasılmıfl. ÜN‹TE Babası: — Do¤ru k›z›m. Ama günümüzde basın ve yayın organlarından. Seninle bu kurumun internet sitesine girerek daha fazla bilgi edinebiliriz. Buradaki bilgiye göre uzmanlar genifl bir alanda uzun yıllar gözlemler yapmıfllar. Bak flu gazetenin sayfasına. Babası: — Bak. bir bakalım... Bu gözlemler sonucunda o yerin ortalama hava flartlarını yani iklimini belirlemifller. Haydi. Nazl›: — Tamam baba. burada da hava durumu hakkında haber verilmifl. Bu hava durumu tahminleri ülkemizde Devlet Meteoroloji ‹flleri Genel Müdürlü¤ünce yapılmaktadır. Uzun yıllar yapılan gözlem sonuçları iklimi. 67 . bu ‹nternet sitesi çok ifline yarayacak.3. birkaç günlük gözlem ise hava durumunu gösteriyormufl. Gördü¤ün gibi burada hava sıcaklı¤› tahminleri hem sayı ile hem de sembollerle gösterilmifl. hemen bilgisayar baflına. gelecek günlerde havanın nasıl olaca¤ını kolayca ö¤reniyoruz.

Ankara’da hava yar›n nasıl olacakmıfl.gov.) Nazl›: — Baba. Nazl›: — Hafif kar ya¤›fll› olacakmıfl. bakalım.meteor.Afla¤ıdaki internet sayfasını inceleyiniz. Tahminî bir günlük hava durumu haritasına göre kuvvetli ya¤›fl›n görülece¤i iller hangileridir? Defterinize yazarak arkadafllarınızla paylaflınız. buradan illerin günlük ve befl günlük hava tahminini de ö¤renebilirmifliz. www. Babası: — Elbette ö¤renebiliriz. 68 .tr (Düzenlenmifltir.

tr fiimdi Nazl› ve babası ile birlikte Rize iline ait hava durumu tahminini inceleyelim. fiimdi de Rize’nin ayr›nt›l› hava durumu tahminini inceleyelim. Nazl›.meteor. Gözlem sonuçlarını defterine not etti. ÜN‹TE Babas›: — Ben iki gün sonra Rize’ye gidece¤im. Bu sonuçlardan faydalanarak afla¤ıdaki tablolar ile resimli grafi¤i hazırladı.gov.3. www. Havan›n durumuna göre haz›rl›kl› gideyim. Nazl›’n›n yaflad›¤› yerde en s›k ve en seyrek olarak hangi hava olaylar› görülmektedir? 69 Çal›flma Kitab› 47 Hava Olay› . Gün Pazartesi Ö¤leden Güneflli Hava önce Olayı Ö¤leden Rüzgârl› sonra Hava Olayı Sembol Sal› Çarflamba Perflembe Cuma Cumartesi Pazar Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Bulutlu Rüzgârl› Sisli Güneflli Güneflli Karl› Rüzgârl› Rüzgârl› Toplam Say› Güneflli 3 4 Bulutlu 2 3 Ya¤murlu 1 2 Sisli s 2 Rüzgârlı R 4 Karlı 2 1 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Sisli Rüzgârl› Karl› Yukar›daki tablolar› ve resimli grafi¤i inceleyiniz. Bu tahmine göre befl gün boyunca Rize’ de hava nasıl olacaktır? Nazl›’n›n babasına ne tür hazırlıklar yapmasını tavsiye edersiniz? Açıklayınız. edindi¤i bu bilgilerden sonra bir hafta boyunca yafladı¤ı yerin hava olaylarını gözlemledi.

Resimde gördüklerinizin hangileri do¤al olarak hangileri insan etkisiyle oluflmufltur? Aç›klay›n›z. ‹nsan eli de¤meden kendili¤inden oluflan bu do¤al ortamlara hayran kal›r›z. Beflerî ortam Çevre Yerleflme Do¤al ortam Çevre kirlili¤i Televizyonda do¤a belgeseli izlediniz mi? Bu tür belgesellerde bazen balta girmemifl ormanlar› bazen de vahfli hayvanlar›n yaflad›¤› do¤al ortamlar› görürüz. yaflad›¤›m›z yerdeki do¤al ortam ne durumda? Ço¤unlukla yaflad›¤›m›z yerdeki do¤al ortam insan eliyle bozulmufltur. Afla¤ıdaki resmi inceleyiniz. ‹nsanlar›n ihtiyaç ve yaflamlar›na göre düzenledi¤i beflerî bir ortama dönüflmüfltür.ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z Evden okula gelene kadar çevrenizde neler görüyorsunuz? Gördüklerinizi arkadafllarınızla paylaflınız. 70 Çal›flma Kitab› 48 49 . Peki. Her geçen gün bu dönüflümle birlikte insan yerleflmeleri artt›¤› için beflerî ortam da genifllemektedir.

Da¤. Çevremize baktı¤ımızda do¤ayla nasıl iç içe oldu¤umuzu görebiliriz. ÜN‹TE ‹nsanlar ve di¤er bütün canlılar do¤ada yaflarlar. plato. deniz. Çünkü hepsi de insan etkisi olmaksızın do¤al olarak oluflmufltur. Do¤a ile bütün canlılar iç içedir. ova.3. göl. akarsu. Afla¤ıdaki foto¤raflarda bazı do¤al unsurlar görülmektedir. Ada Da¤ Akarsu Göl Vadi Ova fielale Toprak Yak›n çevrenizde yaflayan canl›lar hangileridir? Bu canl›lar›n yaflam koflullar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? 71 . Varlıklarını do¤ada sürdürürler. orman… Hepsi birer do¤al unsurdur.

tüneller yapılır. Elektrik üretmek. yerleflim yerleri kurulur.‹nsanlar ihtiyaçlarını karflılamak için do¤adan faydalanırlar. fabrikalar. Ulaflım ve taflımacılık için yollar. içme ve kullanma suyu sa¤lamak için akarsu önlerine barajlar infla edilir. Afla¤ıdaki foto¤raflarda bazı beflerî unsurlar görülmektedir. Çünkü hepsi de insan etkisiyle oluflmufltur. Arabalar. gereç ve eflyayı yapabilmek için do¤adaki ham maddelerden yararlanılır. uçaklar. bunları yaparken do¤ayı etkiler ve de¤ifltirir. ‹nsanlar. Topra¤ı iflleyerek ekim ve dikim yapılır. gemiler. Bunların hepsi birer beflerî unsurdur. Binalar yap›l›r. 72 . Her türlü araç. Tarla Baraj Oyun park› Binalar Havaalan› Köprü Tünel Demir yolu Yafladı¤ınız yerdeki beflerî unsurları defterinize yazın›z ve arkadafllarınızla paylaflınız. trenler üretilir.

Hemencecik dikerdim. Bu çöpler sadece do¤al çevreyi de¤il do¤al kaynaklar› da kirletir. Gerekmez f›rça boya.15. Bir güzelce süpürsem.Çevremize bakt›¤›m›zda beflerî unsurlar›n giderek artt›¤›n› görürüz. Kocaman i¤nem olsa. Ozondaki deli¤i. Böylece topra¤›n. Temiz olur dört bir yan. Yeflil renge boyasam. Kocaman kürek olsa. Yemyeflil olur dünya. Do¤ay› korumak için sizce neler yap›lmal›d›r? 73 Çal›flma Kitab› 50 51 . ÜN‹TE Kocaman f›rçam olsa. Kirletmezsek çevreyi. Örne¤in sanayileflmifl bir ülkede yaflayan dört kiflilik bir ailenin bir y›lda üretti¤i çöp miktar› bir tonu geçer. Çölleflen dünyam›z›. Tak›versem ipli¤i. Bir de bitmeyen boyam. Bu çöplerin büyük bir miktar› topra¤a ve suya kar›fl›r. toprak ve su yaflam için neden önemlidir? Aç›klay›n›z. Bir de çal› süpürgem. s. suyun hatta havan›n kirlenmesiyle de¤iflen do¤al ortam gelecekte yaflanmaz bir hâle gelebilir. Kufllarla Uyanmak. KOCAMAN HAYALLER 3. Hava. Gazete haberi. 12 Haziran 2005. Çünkü insanlar do¤al ortam› h›zla de¤ifltirmektedir. Bafltan bafla dünyay›. Bu de¤iflim bazen do¤al dengeyi olumsuz etkilemektedir. Mustafa Ökkefl Evren.

küçülmüfl. 35 (Düzenlenmifltir. Alt›n atefl Olas›n deniz… Ateflle tafl aras›nda Kalas›n deniz…” diye feryat etmifl. Bal›kç›n›n annesi üzüntüsünden a¤lay›p dövünmüfl. A¤r›’dan Zelve’ye Anadolu Anlat›yor. Deniz dalgalanm›fl. bölgenin en ünlü yeridir. f›rt›na bafllam›fl. toprak alt›na çekilmifl. Duman›n ç›ks›n. S›cak. “Üstün da¤. Sandal›na binip denize aç›lm›fl. ‹flte o anda sular çekilmeye bafllam›fl. Bal›kç›n›n küçücük sandal› bu dalgalarla devrilmifl. Bir zamanlar Anadolu'da bir iç deniz varm›fl. annesi de gözü denizde. bir anan›n feryad› kadar yak›c›d›r. a¤lar›n› oltas›n› haz›rlam›fl. Toprak üstünden yer yer sular kaynamaya. büyümüfl. eskiden bir denizin oldu¤u yerdir. tafl. Buradaki kaynar sulu kapl›calar. Serpil Ural. dalgalar› büyümüfl. Her yerin bir ya da birkaç efsanesi vard›r. Bu denizin k›y›s›ndaki kulübede fakir bir bal›kç› ve annesi yaflarm›fl. s. Beyaz kayalar aras›nda flifal› sular kaynar. Denize bak›p bak›p.).” diye ba¤›rm›fl. Bunlardan biri de afla¤›da okuyaca¤›n›z Pamukkale efsanesidir. suyun kaynas›n!. o¤lunun dönmesini beklermifl. fiimdi bu bölge flifal› sular›yla tan›n›r. gök gürlemifl. Bal›kç› her gün bal›¤a ç›kar. Yukar›da okudu¤unuz efsanede hangi co¤rafi özellikler yer almaktad›r? 74 . gazl› sular›n içindeki kireçle oluflan bembeyaz Pamukkale. PAMUKKALE Pamukkale.derler. Derler ki buras›. kaybolmufl gitmifl. buharlar ç›kar.EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER Do¤al ve beflerî unsurlardan bahseden bir türkü ya da hikâye biliyor musunuz? Arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. Koca deniz küçülmüfl. buharlar ç›kmaya bafllam›fl. “Senin yüre¤in de benim gibi yans›n. Yer Anadolu bafltan bafla efsanedir. ad› gibi bembeyaz bir bölgedir. Gene bir sabah bal›kç›.. Bir daha ne sandal› ne de bal›kç›y› gören olmufl. Az sonra hava kararm›fl.

uyurduk.Ülkemizde. Evvel zaman içinde Ya¤mur inerdi güne. sazımız. Uçuverince Keltepe'ye Küçülürdü yaylamız. s. Yukar›daki fliirde hangi kültürel ögeler vard›r? Çal›flma Kitab› 75 52 . Efsane. Ninnilerin arasında. Oynardık günden güne. destan. Koflardık hemencecik Masal yüklü yuvamıza. Kekik kokan kuca¤ında Yaslanırdık. Her Masal Yarım. nane. Afla¤›da Osmaniye’deki Zorkun Yaylas› için yaz›lm›fl fliir yer almaktad›r. Alırdık soframıza Bütün güzellikleri. Horozların sesiyle Pınara kofltururduk. Günler yeni güne gebe. 56-58. Irma¤ımız. Hiç yolundan flaflmazdı. fiiirdeki co¤rafi özellikler ile yaflad›¤›n›z yerin co¤rafi özelliklerini karfl›laflt›rarak . Irma¤ın türküleri Yine hep aynıydı. Ve bir gün. fiimdi uzaklardayız. Gelip gitti her gün… Ça¤ırdı yine da¤lar. yine bir gün. yufka… Azı¤ı doldururduk. fliirler yaz›lan pek çok yer vard›r. Affet bizi yaylamız. 3. Da¤ çayının arasında Çökelek. defterinize yaz›n›z ve arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. öykü. Tepelerin ardından Serin serin akardı. Ça¤ırırdı da¤lar sonra Yaz gelince buca¤ına. hakk›nda efsaneler anlat›lan. türkü ve fliirlerde bir yerin co¤rafi özelliklerinin yan›nda kültürel ögelerden de bahsedilebilir. ÜN‹TE MASAL OLDU YAYLAMIZ Ça¤rı Gürel.

Afla¤ıdaki bölümü inceleyiniz. Ç›¤› önlemek için do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. Do¤al afetlerden biri olan depremle yaflamayı ve depreme karflı yapılması gerekenleri ö¤renmek için de Sismail’i dinleyelim: Merhaba. Ayr›ca 盤 düflebilecek yerlere yerleflme yap›lmamal›d›r. üzerindekilerle birlikte afla¤›ya do¤ru kayar.”. “Heyelan oldu. benim adım Sismail. 76 www.org (Düzenlenmifltir.GÜVENL‹ YAfiAM Do¤al afet deyince aklınıza neler geliyor? Yafladı¤ınız bölgede hangi do¤al afetler olmufltur? Afet Bölge Televizyon kanallarında. su kanallar› ve a¤açland›rma yap›lmal›d›r. E¤imli yerler a¤açland›r›lmal›d›r. Deprem dalgalarını simgeleyen kulaklarım dünyanın sürekli hareket hâlinde oldu¤unu hatırlatır. gazetelerde.depremeduyarliyiz. sarsıntıları zarar görmeden atlatırım.) . Böyle yerlere destek duvarlar› yap›lmal›d›r.”. internette do¤al afet haberlerine rastlamıflsınızdır. Bu haberler ço¤u zaman da üzücüdür. Yamaçlara a¤aç dikilmelidir ve yamaçlar basamakland›r›lmal›d›r. “Çı¤ düfltü. Akarsu kenarlar›na yerleflme yap›lmamal›d›r. Ancak alınacak tedbirlerle verdi¤i zararlar engellenebilir ya da azaltılabilir. “Sel bastı. Heyelan› önlemek için do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. Aynı zamanda bir hacıyatmazım. Seli önlemek için barajlar. • Sel Afl›r› ya¤an ya¤murlardan sonra veya karlar›n birden erimesi sonucu oluflur. Do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. • Ç›¤ Çok kar ya¤an ve e¤imin fazla oldu¤u yerlerde büyük kar kütleleri afla¤›ya yuvarlan›r. “Deprem oldu. Çünkü do¤al afetler can ve mal kaybına neden olur. Depremden koruma kültürü yerlefltirecek ve bu konuda toplumsal duyarlılı¤ı gelifltirecek etkinliklere katılıyorum. Do¤al afetlerin meydana gelmesi engellenemez.”. • Heyelan ( Toprak Kaymas›) E¤imli yerlerde toprak.” bu haberlerden bazılarıd›r.

cam kırıkları gibi tehlikeler karflısında neler yapılabilece¤i konuflulmalıdır. • Aile afet planı hazırlanmalıdır. Deprem öncesinde neler yapılabilece¤ini biliyor musunuz? Bunu ö¤renmek için afla¤ıdaki bölümü inceleyelim. Yandaki haritada görüldü¤ü gibi Türkiye topraklarının büyük bir k›sm› deprem kuflakları içinde yer almaktadır. Depremin neden oldu¤u zararları azaltmak için önceden önlem almalıyız. Deprem sonrasında aile bireylerinin buluflaca¤ı güvenli yerler belirlenmelidir. • Deprem çantası hazırlanmalıdır. Türkiye bir deprem ülkesidir. ÜN‹TE Ülkemizin hemen her yerinde depremler olmaktadır. Afla¤ıdaki foto¤rafta. Sizden. Deprem sonrasında binadan çıkıfl yolları belirlenmelidir.3. Özellikle düflerek veya devrilerek zarar verebilecek ev eflyalar› duvara sabitlenmelidir. deprem çantasına konulabilecek baz› malzemeler görülmektedir. Binaların depreme dayanıklılı¤ı kontrol edilmelidir. Binadan ç›kt›ktan sonra karflılaflılabilecek tehlikeler tespit edilmelidir. Yıkıntılar. güvenli yapı kurallarına uygun yap›lmal›d›r. Bu yüzden depremle yaflamayı ö¤renmeliyiz. Deprem çantasına özellikle insanların hayatlarını sürdürebilmeleri için ihtiyaç duydukları malzemeler konulmalıdır. sınıfınız için bir tahliye çantası hazırlamanız istenseydi bu çantaya neler koyardınız? Deprem an›nda gerekli ve gereksiz olan malzemeler nelerdir? Örnekler vererek aç›klay›n›z. Deprem Öncesinde • Binalar. 53 Çal›flma Kitab› 77 .

• Merdivenleri kullanmaya çalıflmayın. Daha sonra ikinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi baflınızı kollarınızın arasına alarak kapanın. elektrik direkleri gibi tehlikeli olabilecek yerlerden uzak durun. Deprem Sırasında • Depremi hissetti¤inizde sakin olun. Durdu¤unuz yer köprülerden. enerji nakil hatlarından ve trafik ıflıklarından uzak olmalıdır. Sa¤a sola koflmayın. Böylece baflınızı tehlikelere karflı koruyun. Telafllanmay›n. a¤açlardan. Varsa afla¤ıdaki birinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi sa¤lam bir eflyanın yanına çökün. ‹kinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi sarsıntı geçene kadar açık bir alanda bekleyin. • Evinizdeyseniz pencere ve kapılardan uzak durun. • Balkona çıkmayın. Üzerinize düflebilecek eflyalardan uzakta durmaya çalıflın. 1 2 3 • E¤er sınıftaysan›z afla¤ıdaki birinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi çökün ve baflınızı kollarınızın arasına alarak koruyun. • Asansöre binmeyin. Bu arada üçüncü foto¤rafta görüldü¤ü gibi sa¤lam bir eflyaya tutunabilirsiniz. 1 2 78 33 . Yere çökün ve kapanarak baflınızı kollarınızla koruyun. Araç içindeyseniz üçüncü foto¤rafta görüldü¤ü gibi arac›n›z› uygun bir yere çekerek durdurun.Deprem sırasında neler yapmalıyız? Bunu ö¤renmek için afla¤ıdaki bölümü birlikte inceleyelim. Açık bir alandaysan›z binalardan. • Ayakta durmaya çalıflmayın.

Deprem Sonrasında • Sakin olun ve telafllanmay›n. • E¤er kalabalık ve halka açık bir yerdeyseniz kapılara ulaflmak için acele etmeyin. Lütfen depreme karfl› duyarlı olun. • Depremden sonra artçı sarsıntılara hazırlıklı olun. Bilgi almak için radyo dinleyin veya mümkünse televizyon izleyin. Özellikle deprem sırasında yapılması gerekenleri deprem tatbikatlarında uygulamal›s›n›z. su ve gaz vanalarını kapatın veya büyüklerinize bunu hatırlatın. sırası ve sonrasında yapılabilecekler hakkında bilgi verdim. ÜN‹TE Deprem sırasında sakin olmalısınız. Kendinize ve çevrenizdekilere ancak bu flekilde yardım edebilirsiniz. Aile afet planınızda belirledi¤iniz çıkıfl yollarını kullanın. sarsıntı kısa sürede sona erecektir. Depremler korkutucu olabilir ama unutmayın. deprem sonrasında yapacaklarımızı birlikte gözden geçirelim. • Deprem çantanızı yanınıza alın. Toplumu deprem konusunda bilinçlendirmek için bize destek olun. Bunun için bir poster hazırlayın. 79 54 3. fiimdi. • E¤er evdeyseniz elektrik sigortası. • Telefonları meflgul etmeyin. . Artçı sarsıntılar tehlikelidir. • Depremden sonra binadan çıkarken karflılaflabilece¤iniz tehlikelere karflı dikkatli olun. açık bir alanda bekleyin. sadece acil durumlarda kullanın. • Yangın tehlikesine karflı aydınlatma için sadece pilli el feneri veya ıflıldak kullanın. Çünkü ilk deprem sırasında hasar görmüfl binaların yıkılmasına neden olabilir. • Binalardan uzak. Farklı mekânlarda deprem sırasında ne yapılması gerekti¤ini belirleyin. Çal›flma Kitab› Size deprem öncesi.

............................. 1............... 3.................. Resimde gördü¤ünüz do¤al ve beflerî unsurlar› tablodaki ilgili yerlere yaz›n›z................... ................................................. D/Y 1.................................. Okul.............. 5................... 2............................ Cami............. mavi araban›n kuzeybat›s›ndad›r.......................................... 5.......... .. .......................................................... ............................................. ........................................................................ 3....... ............................ ...... Mavi araba.......................................... 2................. .................................................... k›rm›z› araban›n bat›s›ndad›r.......................... Do¤al Unsurlar Beflerî Unsurlar 1............................... Do¤ru oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin karfl›s›ndaki kutuya “D”.............. .... Afla¤›da resimle iliflkili cümleler verilmifltir.................................................. Resmi inceleyiniz.................................... kuzeydo¤udan güneybat› yönüne do¤ru akmaktad›r.............. B........... 2.................................. 3. 4............ .................... köprünün kuzeyindedir........... .......... Tekne................................................ Yanl›fl oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin do¤rusunu altlar›ndaki noktal› yerlere yaz›n›z..................... .....................KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A............ 5....... 4............................................. .................. Irmak......................................................................................... 4................. Bu resimde güneflin yeni do¤du¤unu dikkate al›n›z...................................... yanl›fl oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin karfl›s›ndaki kutuya “Y” yaz›n›z............................ ....................................................... kuzeybat› yönünde ilerlemektedir...... ........... 80 ......

güneyinde evler var.” A) Anadolu B) Ba¤ C) Bahar D) Da¤ 3. o cennetin ba¤›s›n. Gün Hava Ö¤leden önce Olay› Ö¤leden sonra Çarflamba Perflembe Cuma Pazartesi Sal› Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Bulutlu Güneflli Ya¤murlu Karl› Ya¤murlu Güneflli Tablodaki verileri kullanarak bir grafik çizmeniz istenseydi çizdi¤iniz grafik afla¤›dakilerden hangisi olurdu? A) B) C) D) Say› Say› Say› Say› 4 4 4 4 3 3 3 3 2 2 2 2 1 1 1 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› 1 0 Hava Olay› Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 2. Anadolu’nun sen yüce bir da¤›s›n.” n ta Va C 3. Kuzeyinde çocuk park› ve pazar yeri. 1. kuzeydo¤usunda market ve hastane var. afla¤›dakilerden hangisidir? Baharda yeryüzünde. Buna göre. Do¤ru krokiyi. Afla¤›da. Ilgaz fliirinden al›nan yandaki iki dizeyi okuyunuz. Bu dizelerde geçen do¤al unsur “Ilgaz. yan›nda b›rak›lan bofl kutuya çiziniz. verilen krokideki hatalar› bulunuz. A) B) C) D) 81 . Kuzeybat›s›nda Vatan Caddesi. “Asl›han’›n bat›s›nda okul ve kütüphane.C. Deprem s›ras›nda yap›lmas› gereken do¤ru davran›fl› gösteren foto¤raf› iflaretleyiniz. do¤usunda postane ve cami var. Sorular› okuyunuz ve do¤ru cevab›n bulundu¤u seçene¤i iflaretleyiniz. ÜN‹TE i Atatürk Caddesi s de ad Fatih Caddesi E Asl›han’›n bulundu¤u yer Evler Okul Kütüphane Market / Pazar Cami Postane Çocuk park› Yeflil alan E Eczane Hastane KUZEY Ç. güneydo¤usunda spor alan›. Afla¤›daki foto¤raflar› inceleyiniz. Asl›han’›n krokide bulundu¤u yer tarif edilmifltir. Tabloyu inceleyiniz.

82 .

2. ÜN‹TE ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME KONULAR • ‹HT‹YAÇ MI. 7.” atasözünden ne anl›yorsunuz? 4. Yak›n çevrenizde en çok hangi meslek çal›flanlar› var? Bu meslekleri çal›flma alanlar›na göre gruplay›n›z. 83 . DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI • B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar ‹stek ve ihtiyaçlar Kaynak Bütçe Ücret Tasarruf Gelir ve gider Ürün Ekonomi Ekonomik faaliyet ‹sraf ‹fl bölümü Üretim Da¤›t›m Tüketim Ticaret Meslek Emek HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. ‹STEK M‹? • KAYNA⁄IM NE? • ALIfiVER‹fiTEY‹M • B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? • ÜRET‹M.4. Örneklerden hareketle ihtiyaçlar›n›zla istekleriniz aras›ndaki farklar› yaz›n›z. Yaflam›n›z› sürdürmeniz için karfl›laman›z gereken zorunlu ihtiyaçlar›n›z nelerdir? 3. üç de istek olabilecek ürün söyleyiniz. TSE k›saltmas›n›n anlam›n› araflt›r›n›z. Sat›n ald›¤›n›z bir ürün ile ilgili sorun yaflarsan›z ne yapars›n›z? 6. “Aya¤›n› yorgan›na göre uzat. 5. Kendiniz için üç ihtiyaç. Çok kulland›¤›n›z bir ürün belirleyiniz. Bu ürünün siz sat›n al›ncaya kadar geçirdi¤i aflamalar› araflt›r›n›z.

yiyecekler ihtiyaçlar›m›z aras›ndad›r. Bunlar›n d›fl›nda e¤lenmek. Dondurma gibi yiyecekler ise kiflilerin tercihine ba¤l›d›r. dengeli ve sa¤l›kl› beslenmek. Yiyecek. Et. Örne¤in bisiklet. meyve ve sebze gibi çeflitli temel g›dalar ihtiyac›m›zd›r. 84 . Yaflamak için gerçekten bunlar› yemeye ihtiyac›m›z yoktur.‹HT‹YAÇ MI. yumurta. Bebe¤in yaflayabilmek için nelere ihtiyac› vard›r? ‹stek ve ihtiyaçlar Kahvaltı yapmak. ‹steklerimiz ise yaflamımızı sürdürmek için gerekli de¤ildir ama onlara sahip olmak bizi mutlu eder. onlara sahip olmasak da yaflam›m›z› sürdürebiliriz. Örne¤in yiyecek hem ihtiyaç hem de bir istek olabilir. ‹STEK M‹? Yeni do¤an bir bebe¤i düflününüz. Örne¤in. Sa¤l›k ve e¤itim de ihtiyaçlar›m›z aras›ndad›r. güvenli bir ortamda barınmak. giyecek ve bar›nma temel ihtiyaçlar›m›zd›r. taze meyve ve sebze yemek. Düflünün bakalım.. bilgisayar oyunları ve televizyon istektir. Çok fazla yiyece¤e ihtiyaç duymayabiliriz ama yemek yemeden yaflam›m›z› sürdürmemiz mümkün de¤ildir. Mutlu ve sa¤l›kl› bir yaflam sürdürmek için önce temel ihtiyaçlar›m›z› sonra da di¤er ihtiyaçlar›m›zla isteklerimizi karfl›lamam›z gerekir. Kahvaltı yapmak.. dinlenmek gibi faaliyetler de sosyal ihtiyaçlar›m›zd›r. so¤uk havada kalın giysiler giymek. vücudumuz için ihtiyaçtır. bilgisayarda oyun oynamak. yo¤urt. bunlardan hangileri yaflamımızı sürdürmemiz için gereklidir? Yukar›dakilerden hangileri sizin ihtiyacınızdır? Neden? Yaflam›m›z› sürdürmek için olmas› gereken her fley ihtiyaçt›r. asitli içecekler içmek. Giysilerimiz ya da bizi güneflten ve so¤uktan koruyan bar›nacak bir yerimiz olmadan da hayat›m›z› sürdüremeyiz.

Elif’in annesi ve babası onun. sıcak havada da yazlık giysilerini giyer. hafta sonlar› ailesiyle ya da arkadafllar›yla gezmekte ve e¤lenmektedir. ihtiyaç ve istek olabilecek örnekler veriniz. ÜN‹TE Su tüm canlıların temel ihtiyacıdır. Afla¤ıda. Elif’in sa¤lıklı yaflaması ve geliflmesi için yiyece¤e ihtiyac› var. . Elif’in ailesi içtikleri ve kullandıkları suyun temiz olmasına dikkat etmektedir. Ankara Bekir Yılmaz ‹lkö¤retim Okulu ö¤rencisi Elif’in ihtiyaç ve isteklerini anlatan metin ve foto¤raflar yer almaktadır. iyi bir gelece¤e sahip olmak. Elif. ülkesine yararlı bir kifli olmak için e¤itim görmekte ve derslerine önem vermektedir. Meyveleri taze tüketir. O. Meyveli pasta da Elif’in sevdi¤i yiyeceklerdendir. Elif. Dengeli ve yeterli beslenen Elif meyveyi çok sever.Temel ihtiyaçlar dıflındaki ihtiyaç ve istekler kifliden kifliye de¤iflebilir. Elif. f›rsat buldukça yak›n arkadafl› Buse’yle satranç oynamaktad›r. 85 58 4. Ya da hem ihtiyaçlar hem de istekler farkl› farkl› olabilir. y›kamadan asla yemez. Giysilerinin renklerinin birbirleriyle uyumlu olmas›na özen gösterir. Çal›flma Kitab› Elif’in ihtayaç ve isteklerini anlatan metinden yola çıkarak temel ihtiyaç. so¤uk bir havada montunu. Ama Elif flehir merkezinde yaflamay› istemektedir. Ankara’n›n bir ilçesinde bahçeli bir evde yaflamaktad›r. Ayr›ca zaman zaman. mevsimine göre giyinmesine dikkat etmektedir. Bizim için ihtiyaç olan baflkas› için istek olabilir. Dedesi bu evi genifl bir ailenin yaflayabilece¤i flekilde yaptırmıfltır.

maafl.KAYNA⁄IM NE? ‹htiyaç ve isteklerinizi karfl›lamak için neler yap›yorsunuz? Kaynak Ücret Gelir ve gider ‹sraf Bütçe Para Tasarruf Her ö¤ün soframızdan eksik etmedi¤imiz ekme¤in bize nas›l ulaflt›¤›n› hiç merak ettiniz mi? En önemli besin maddelerimizden biri olan ekme¤i elde etmek için hangi kaynakları kullanıyoruz? Ekme¤in ham maddesi olan bu¤dayın yeflerip büyümesi. Buralarda yıkanıp temizlendikten sonra un hâline getirilir. madenler. bu¤dayı yetifltirmek için do¤al kaynaklara. gübreye ve havaya ihtiyacı vardır. . hayvanlar.. yafladı¤ımız çevreye ve mesle¤imize göre çeflitlilik ve de¤ifliklik gösterir. doktor. f›r›nc›. Fabrika ya da de¤irmenlere do¤ru yola çıkar. su. Harman (1928) Ekmek örne¤inde oldu¤u gibi ihtiyaçlarımızı karflılamak için çeflitli kaynaklardan yararlanırız. ‹brahim Çallı. bu¤daydan ekmek elde edinceye kadar geçen süreçte de çeflitli meslekten kiflilerin eme¤ine ve paraya ihtiyaç vardır. Fırıncıların satın aldı¤ı un. hava. su ve maya ile yo¤rularak hamur yapılıp flekil verildikten sonra fırınlarda piflirilir. Fırıncı da ekmekleri tüketiciye ulafltırmak üzere bakkal ve marketlere satar. tüccar. Dikkat ettiniz mi... 86 Para Çal›flma karfl›l›¤› al›nan ücret. suya. ö¤retmen. sonra da olgunlaflınca toplayacak çiftçinin eme¤i de gereklidir. toprak. Bu¤day biçilip saplar›ndan ayr›ld›ktan sonra kamyonlara yüklenir.. bir ürün hâline gelmesi için elveriflli topra¤a. ‹nsan Kaynaklar› Çiftçi. Bu¤day örne¤inden hareketle yararlandı¤ımız kaynakları flu flekilde sınıflandırabiliriz: KAYNAKLAR Do¤al Kaynaklar Tohum.. Kullandı¤ımız kaynaklar. kira geliri. Tabi öncelikle onu topra¤a ekecek..

gov.tr (Düzenlenmifltir. Gazete haberi.) Do¤al bir kaynak olan suyu do¤ru kullanma konusunda size düflen sorumluluklar nelerdir? 87 Çal›flma Kitab› 59 4. Bu durum bize kaynaklarımızın sınırlı oldu¤unu göstermektedir. Lütfen Bofla Ak›tmayal›m www. Lütfen Bofla Ak›tmayal›m. Dergi haberi. do¤al bir kaynak olan su. Dünya Su Günü Resim Yarıflması.Kaynaklar›m›z S›n›rs›z m›? Sahip oldu¤umuz kaynaklar sınırsız mıdır? Örne¤in. Dolayısıyla kaynaklarımızı kullanırken dikkatli davranmalı ve gereksiz harcamalardan kaç›nmal›y›z. ÜN‹TE Bu haberlerden hareketle ihtiyaçlarımızı karflılarken kulland›¤›m›z kaynaklarla ilgili hangi sonuca ulaflabiliriz? . Sizce bu resimde ne anlatılmak istenmektedir? fiizen Akansel. Son zamanlarda birçok gazete ve televizyonda bu tür haberlere rastlamıflsınızdır. 31 May›s 2008. Haberlerde de gördü¤ünüz gibi dünyada içme ve kullanma suyu sıkıntısı yaflanmakta ve özellikle büyük flehirlerimizde barajlardaki su miktarı günden güne azalmaktadır. “Su Hayatt›r. dünyada sınırsız miktarda mevcut mudur? Afla¤ıda.meb. Su Hayatt›r. “suyu tasarruflu kullanma” konulu bir yarıflmada dereceye girmifltir. do¤al kaynaklardan biri olan su ile ilgili birkaç haber bafll›¤›na yer verilmifltir. Türkiye Birincisi Afla¤›daki bölümde. Yani yaflamımız için gerekli olan kaynaklardan biri olan su tükenmektedir. 7 Ekim 2008. Yandaki resim.” bafll›¤› alt›nda su israf›n› önlemeyle ilgili baz› öneriler yer almaktad›r.

‹nsanlar. isteklerine yönelik harcamalar yaparlar.) Yukar›daki grafi¤e göre Karaca ailesinin ayl›k geliri yaklafl›k ne olabilir? Çal›flma Kitab› 88 60 . Zaman zaman da tasarruf yapmaya çal›fl›rlar. bütçe denilen bir gelirgider planıdır. babası ise itfaiyecidir.Hesapl› Yafl›yoruz ‹nsanların yaflamlarını sürdürmesinde do¤al kaynakların yanında insan kaynaklarına ve paraya da ihtiyaçları vardır. Maafllarını aynı tarihlerde alan Asl› ve Serkan Ulupınar gelirlerini öncelikle ailelerinin ihtiyaçlarını ve bazı isteklerini karflılamaya ayırırlar. su vb. Bu çalıflmalarının karflılı¤ı olarak da ücret alırlar. Üç kifliden oluflan Ulupınar ailesinin bireyleri gelirlerini yani ellerindeki kayna¤ı en verimli flekilde kullanmak için plan yaparlar. Ahmet Ulup›nar’›n annesi bir ma¤azada satıfl elemanı. Bu plan. Harcama Miktar› (TL) 500 400 300 200 100 0 yiyecek giyecek fatura kira ulafl›m e¤itim e¤lence tasarruf Harcama Çeflitleri (elektrik. Her ikisi de her ay düzenli olarak maafl al›rlar. sa¤lıklı ve mutlu bir yaflam sürdürmek için çalıflırlar. Ulup›nar ailesinin komflular› olan Karaca ailesinin mart ay› bütçe grafi¤i verilmifltir. Öncelikle zorunlu ihtiyaçlar için yap›lacak harcamaları belirlerler. Ardından geriye kalan paradan. + Ulup›nar ailesinin ocak ay› bütçesi Sizin ailenizde de ayl›k bütçe haz›rlan›yor mu? Ailenizde yap›lan bütçe ile Ulup›nar ailesinin yapt›¤› bütçe aras›ndaki benzerlik ve farkl›l›klar nelerdir? Afla¤›da.

ÜN‹TE fiimdi Ne Olacak? Beyza on.4. s›n›f. Afla¤›da Beyza’n›n günlü¤ünden. s›n›f ö¤rencisidir. umutlar›n› günlü¤üne kaydetmektedir. Burak ise 8. a¤abeyi Burak ise on dört yafl›ndad›r. hayallerini. Beyza’n›n günlü¤ünde bahsetti¤i kaynaklar nelerdir? Kaynaklarla ihtiyaçlar aras›nda nas›l bir iliflki vard›r? 89 . Beyza 4. Beyza yaflad›klar›n›. farkl› tarihlerde yazm›fl oldu¤u bölümleri okuyacaks›n›z.

akflam iki arkadaflının evlerine yeme¤e gelece¤ini söyledi. kutusunda sızıntı ya da pas olanları almak do¤ru de¤ildi. cam kavanozda yar›m kg’lık konserve bezelye seçtiler. 90 Ürün . Konservede oldu¤u gibi paketlenmifl sütü de üzerindeki üretim ve son kullanma tarihine bakarak aldılar. Akflamüstü Özge ve a¤abeyi beraber alıflverifl yapmak için evlerinin yakınında bulunan markete gittiler. tavuk ve sütlü bir tatlı yapmaya karar verdi. Hemen bir alıflverifl listesi hazırladı ve gerekli parayı da ayırdı. Annesi biraz telafllandı. Özge de alıflverifle a¤abeyi Murat ile gitmek istedi¤ini söyledi. tarttı¤ı tavu¤un a¤ırlı¤ı ve ne kadar tuttu¤u yazılıydı. Ancak alıflverifl yapılması gerekiyordu. Alıflverifle kendisi gidemeyece¤i için kızı Özge’den yardım istedi. Murat sebze bölümüne geçerek parlak ve k›zarm›fl domatesleri seçti. okula gitmek için evden ayrılırken annesine. Buzdolabına göz attı ve neler yapabilece¤ini düflündü. Murat. Özge ve Murat tavu¤u sepete koyup biraz ilerideki konserve bölümüne yöneldiler. Temiz. Özge ve Murat bir alıflverifl sepeti al›p ilk önce et bölümüne geçtiler. pofletin üzerine fiyat etiketini yapıfltırdı. Özge ve Murat. Domates çorbası. fleffaf pofletler içindeki tavuklardan birini son kullanma tarihine dikkat ederek seçtiler. Bu bölümde görevli kifli. kaliteli ve ucuz ürün sattı¤ı için tercih ediyorlard›. Bu marketi. Etikette 1 kg tavuk etinin fiyatı. Gün içinde yapaca¤ı bazı iflleri vardı ve alıflverifle de vakti yoktu. poflete koydu. tarttırdı.ALIfiVER‹fiTEY‹M Bir ürünü sat›n al›rken nelere dikkat edersiniz? Bir örnekle aç›klay›n›z. Ayrıca cam kavanoz tercih edilmeliydi. Beyaz önlüklü satıcı da tavu¤u tartarak üzerine fiyat etiketi yapıfltırdı. bezelyeli pirinç pilavı. Konserve alırken kapaklarına dikkat edilmesi gerekiyordu. Özge daha önce gazetede okuduklarını hatırladı. Kapakları fliflkin.

Ancak alıflverifl listesini bulamadılar. Ürünlerin toplam fiyatını söyledi. Aldıklarını kasa görevlisine uzattılar. Bir fleyler eksik gibiydi. 4. Kısa adı TSE’dir. 1954 y›l›nda Odalar ve Borsalar Birli¤i bünyesinde kurulmufltur. Anlaflılan yolda düflmüfltü. ÜN‹TE Bir ürünün üzerinde TSE damgası olması neden önemlidir? Aç›klay›n›z. Murat. ürünleri alırken üzerlerinde TSE damgası olmasına da dikkat ediyorlard›. Onlar da fifle bakarak ürünlerin fiyat ve miktarlarını kontrol ettiler. Kasaya geçtiler. her ürünün hangi özellikleri taflıması gerekti¤ini belirliyordu. sonra da para üstünü sayd›lar. Kasa görevlisi. Özge ile Murat. her türlü ürünün hangi kalitede ve nitelikte olaca¤ını belirlemek amacıyla kurulmufltur. Yalnız Türk Standartları Enstitüsü tarafından kabul edilen ürünlere TSE damgas› vurulabilir. Kasa görevlisi de tek tek ürünleri makine önünden geçirerek fiyatlarını fifle yazdırdı. para üstünü ve fifli uzattı.Özge ve Murat. Özge ile Murat’›n unuttuklar› ürünlerin hangileri oldu¤unu bulunuz. internette bir arafltırma yaparken TSE ile ilgili bilgi edinmiflti. Özge ve Murat gerekli ödemeyi yaptılar. Çal›flma Kitab› 61 TSE. sepettekileri kontrol ettiler. Özge ile Murat bu ürünleri sat›n al›rken nelere dikkat etmelidir? Çal›flma Kitab› 91 62 63 . “Türk Standartları Enstitüsü” adındaki kurulufl. TSE damgası da bu ürünlerin standartlara uygun oldu¤unu gösteriyordu. Türk Standartları Enstitüsü.

Ne yaparsınız? Ekonomi Çal›flma Kitab› 64 Gülden Hanım. Mektupta. Ancak meyve suyunu içti¤inizde tadında bir tuhaflık fark ettiniz. zaman geçirmeden fiflini de yanına alarak botları satın aldı¤ı ma¤azaya gitti. Herhangi bir sorun yaflarsa da botun yenisiyle de¤ifltirilece¤ini belirtti. Yeniden flansını denemek üzere botu satın aldı¤ı ma¤azaya ve üretici firmaya aynı flekilde birer mektup yazdı. Gülden Hanım’ın ald›¤› botları de¤ifltirmek için gösterdi¤i çabalar adım adım yer almaktadır. Satıcı. tüketici haklarıyla ilgili bir arafltırma yaptı.B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? Marketten bir paket meyve suyu aldınız. sorunu ayakkabı üreticisi firmaya bir mektupla bildirdi. Botu kaliteli iyi bir boyayla boyamas›n› da tavsiye etti. Ancak yine her iki taraftan da olumlu bir cevap alamadı. Ancak botun üreticisi olan firmadan da herhangi bir cevap alamadı. botun hakiki deri oldu¤unu. Ancak satıcı olumlu bir cevap vermedi. Gülden Hanım’ın yafladı¤ı duruma benzer bir durumla karflılafltınız mı? Arkadafllarınıza anlatınız. satın aldı¤ı ma¤azanın ve üretici firmanın isimlerini verdi. Gülden Hanım. botu satın aldıktan birkaç gün sonra ya¤murlu bir havada giydi. yapılan hata düzeltilmezse haklarını yasal yollardan arayaca¤ını belirtti. Gülden Hanım. bir ayakkabı ma¤azasından siyah bir bot satın aldı. Tüketici haklarını koruyan resmî ve gönüllü kurulufllar oldu¤unu ö¤rendi. 92 . Yafladı¤ı sorunu kibarca anlattı. Gülden Hanım’a parasını geri ödedi. üründen çok memnun kalaca¤ını söyledi. Afla¤ıda. Bu derneklerden birine baflvurdu. Satın alırken kendisine söylendi¤i flekilde botların de¤ifltirilmesini ya da parasının iade edilmesini istedi. Satıcıyla aralar›nda yaflananlar› ve kendi taleplerini dile getirdi. Sorun. Sorunun kullanımdan kaynaklandı¤ını ifade etti. Gülden Hanım. Meyve suyu paketinin üzerindeki üretim ve son kullanma tarihine de dikkat ettiniz. ‹lk gün bir sorun yaflamadı ancak ertesi gün botun su aldı¤ını fark etti. yasal yollardan ücretsiz bir flekilde çözümlendi. Botların fiflini. Ma¤aza. Gülden Hanım.

Renk: Hâki Garanti belgesi neden gereklidir? Al›flverifl yapmadan önce afla¤›daki ad›mlar› izlersek ald›¤›m›z ürünlerle ilgili daha az sorun yaflar›z. Yiyecek satın alırken üretim ve son kullanma tarihlerine dikkat etmemiz gerekir. Dayanıklı tüketim malları alırken de garanti belgesi ve kullanım kılavuzunu mutlaka almalıyız. . 93 ‹nternet haberi. Kullan›m k›lavuzu da bizim ürünü do¤ru kullanmamıza yardımcı olmak üzere hazırlanmıfltır. Satın aldı¤ımız ürünün fifl veya faturas›n› almak en baflta gelen sorumluluklarımızdandır. A¤art›c› kullan›lmaz.Tüketici olarak haklarımız oldu¤u gibi sorumluluklarımız da vardır. 27 fiubat 2009. Talimata uymad›n›z ve ürününüz bozuldu. Üzerinde sa¤daki gibi aç›klama bulunan bir ürün sat›n ald›n›z. 4. Kuru temizleme yap›lmaz. 30 C’ta makinede tersinden y›kay›n›z. ÜN‹TE So¤uk ütü yap›n›z. Sizce ürünü de¤ifltirme hakk›na sahip misiniz? Aç›klay›n›z. Ürünle ilgili bir sorun ç›kt›¤›nda garanti belgesine ihtiyac›m›z olacakt›r.

il ve ilçelerde tüketici haklar›ndan sorumlu hakem heyetleri bulunmaktad›r.tr. Çal›flma Kitab› 94 65 .gov. Çünkü ülkemizde tüketici haklar› yasalarla güvence alt›na al›nm›flt›r. ALO TÜKET‹C‹ 177 Tüketicinin Korunmas› Hakk›ndaki Kanun’un amaçlar›. güvenlik ve ekonomik ç›karlar›n› koruyucu. Baz› Tüketici Dernekleri Tüketici Dernekleri Federasyonu (TÜDEF) Tüketiciyi Koruma Derne¤i (TÜKODER) Tüketiciler Derne¤i (TÜDER) Tüketici Bilincini Gelifltirme Derne¤i (TÜB‹DER) Avrupa Tüketicileri Koruma Derne¤i (ATUKODER) Tüketici Haklar› Merkezi (TÜMER) Tüketiciler Birli¤i Tüketiciyi Koruma ve Dayan›flma Birli¤i Derne¤i (TÜKO-B‹R) Tüketici Haklar› Derne¤i (THD) Tüm Tüketicileri Koruma Derne¤i (TTKD) Çevre ve Tüketici Haklar›n› Koruma Derne¤i (ÇETKODER) Belediyeler de tüketici sorunlar›yla yak›ndan ilgilenmektedir. Tüketiciler tüm dikkatlerine ra¤men ald›klar› ürünle ilgili sorun yaflad›klar›nda haklar›n› aramal›d›rlar. zararlar›n› giderici önlem almak. • Tüketicilerin kendilerini koruyucu giriflimlerini özendirmek.ibb. • Tüketicinin sa¤l›k. ayd›nlat›c›. • Gönüllü kurulufllar› teflvik etmeye iliflkin konular› düzenlemektir. www. 2 Mart 2009. Ayr›ca tüketici dernekleri de yasalara uygun olarak tüketici haklar›n›n korunmas›na yönelik çal›flmalar yapmaktad›r.Tüketicilerin al›flverifllerinde bilinçli davranmalar› kendilerinin ve ülkelerinin ekonomik kay›plar›n› en aza indirecektir. e¤itici. Tüketici haklar›yla ilgili bir yasan›n olmas› önemli midir? Neden? Tüketicinin Korunmas› Hakk›ndaki Kanun gere¤i.

Ertesi gün poliklinik sahibi ile görüflerek flikâyetini iletti. Bir pazar günü akflamüzeri Demet Han›m diflinin dolgusunun düfltü¤ünü fark etti. K›l›¤› pek de doktora benzemeyen biri. Geleneksel Tüketici Ödülleri” sahiplerini buldu. ÜN‹TE Afla¤›da bilinçli tüketici haberleri yer almaktad›r. Sanayi ve Teknoloji Bakanl›¤› Kayseri ‹l Müdürlü¤ü Tüketici Masas›na 2 bin 278 olmak üzere 2 bin 820 flikâyet yap›ld›. 22 A¤ustos 2008.) Gazete haberi. istemedi¤i biçimde k›sa ve yanl›fl kesti¤i. Demet Han›m. Bilinçli Tüketici dal›nda. Görevli taraf›ndan tedavi sandalyesine oturtuldu. Kitab› 95 66 . ilgili bankadan 8 y›ll›k kredi kart› üyelik ücretini geri ald›¤› belirtildi. bir tüketicinin karfl›laflt›¤› sorun anlat›lmaktad›r. para ödemeden ayr›ld›. Bilim. Yurttafl Olmak ‹çin.Afla¤›da. s. 1 Aralık 2005. 18 Nisan 2008. bu nedenle saç›na kaynak yapt›rmak sorunda kald›¤› gerekçesiyle kuaförü hakk›nda dava açan ve kazanan Solmaz Gülmez de bu çabas›yla bilinçli tüketici ödülüne lay›k görüldü.) “Bilinçli tüketici” ne demektir? Kendinizden ya da yak›n çevrenizden bir örnek Çal›flma vererek aç›klay›n›z. Siz Demet Han›m’›n yerinde olsan›z nas›l davran›rd›n›z? Aç›klay›n›z. 4. Sabah› bekleyecek sabr› kalmad› ve mahallelerindeki poliklini¤e gitti. Duvarda as›l› diploman›n diflini dolduran kifliye ait olmad›¤›n› fark etti. hangi diflinin a¤r›d›¤›n› sorarak tedaviye bafllad›. Saç›n›. ilk flaflk›nl›¤› geçtikten sonra etrafa bir göz atabildi. adresini b›rakt›. kullanmakta oldu¤u kredi kart›ndan her y›l kesilen “Kredi Kart› Üyelik Ücreti”ni geriye dönük olarak almak için Tüketici Sorunlar› Hakem Heyetine baflvuran Hüsamettin Sö¤üt’e verildi. (Düzenlenmifltir. (Düzenlenmifltir. Yavafl yavafl a¤r›s› da artmaya bafllam›flt›. muayenehanenin temizli¤inin yeterli oldu¤unu. Muayenehanenin gere¤i gibi temiz olmad›¤›n› gördü. Difline dolgu yapan kifli tedaviye bafllamadan önce elini de y›kamam›flt›. Bilim. Gazete haberi. Bununla da yetinmeyerek durumu Sa¤l›k Bakanl›¤› yetkililerine yaz›l› olarak bildirdi.128. Gazete haberi. ‹pek Gürkaynak. kullan›lan aletlerin dezenfekte edilmemifl oldu¤unu düflündü. Sanayi ve Teknoloji Bakanl›¤›n›n “11. bugüne kadar hiçbir problem yaflamad›klar›n› söylüyordu. Demet Han›m ad›n›. Ayn› kifli. Temizlik ve hijyen konusunda birkaç sorudan sonra konuflmalar› neredeyse kavgaya dönüfltü. Sö¤üt’ün takip etti¤i yasal hak arama süreci sonucunda.

Do¤al maddelerin kullan›labilmesi için kesme. temiz kaplara dolduruluyor. Çantan›z deri. Çantan›zda üretimden da¤›t›ma kadar birçok kiflinin eme¤i vard›r. Siz de anne baban›zla ma¤azaya girdi¤inizde çeflit çeflit çantalar görürsünüz. Toplanan süt büyük. hayvan bakımı vs. pastörize süt Süt tozu süt Gördü¤ünüz gibi.” der. ülkemizde onlarca çeflidi üretilen peynir. Süt veren hayvanlara makineler takılarak sa¤ım ifllemi gerçeklefltiriliyor. Peki bir ürünün yapay olmas› ne anlama gelir? Yapay olmayan ürünler de var m›? Afla¤›daki aç›klamalar› okuyunuz. Çiftlikte sütün macerası kısa sürüyor gibi görünse de iflimiz çok zor. DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI Okul çantan›z›n sizin elinize gelinceye kadar üretim ve da¤›t›m aflamalar› hakk›nda neler biliyorsunuz? Ekonomik faaliyet Da¤›t›m ‹fl bölümü Pazar Ticaret Tüketim Üretim Bir ürünün insanlar›n kullanaca¤› hâle gelinceye kadar uzun bir süreçten geçti¤ini tahmin edebilirsiniz. Ürünler tüketime hazır hâle gelinceye kadar birçok aflamadan geçiyor. Do¤al Madde Yapay Madde ‹fllenmifl Madde Do¤ada kendili¤inden oluflan. Çiftlikte temizlik çok önemli çünkü kısa süre içinde sütte zararl› bakteriler üreyebiliyor. Bazen yem bazen ise para karflılı¤ında sütü satıyoruz. ürünleri her zaman do¤adan elde etti¤imiz hâlleriyle kullanm›yoruz. süt sa¤ımı. Anneniz be¤endi¤iniz bir çantay› iyice inceler. sofralarımıza gelene kadar nasıl bir yol izliyor? Peynirin üretim. “Bu çanta yapay deriden yap›lm›fl. da¤ıtım ve tüketim aflamalarını farklı mesleklerden kiflilerin a¤zından dinleyelim: Mehmet Ifl›kl› (34 Yafl›nda. Her gün saat yedi civarında fabrikanın süt toplama aracı gelerek sütü topluyor. Do¤al maddelerin yap›s›n›n de¤ifltirilerek veya yapay maddelerle bir araya getirilerek elde edilen farkl› yap›daki maddelere yapay madde denir. Öncelikle ahırların günlük temizli¤i yapılıyor. Sık sık veterinerler gelerek çiftlik flartlarını ve hayvanları kontrol ediyorlar. Çiftli¤in temizli¤i. sürekli dikkat edilmesi ve zaman ayrılması gereken ifller. insanlar taraf›ndan yap›lmayan maddelere do¤al maddeler denir.ÜRET‹M. Okul çantan›z› ele alal›m.” 96 . hayvanlara yem ve su veriliyor. Örne¤in. astar. fermuar gibi malzemelerin bir araya getirilmesiyle üretilir. Çiftlik Çal›flan›) “Bizim çiftlikte gün çok erken saatlerde bafllıyor. eritme gibi farkl› ifllemlerden geçirilerek elde edilen maddelere ifllenmifl madde denir. ma¤azalara gönderilir.

Bu ifllem sa¤lıklı bir peynir üretimi için en önemli aflamadır. sabah erken saatlerde firmanın ana deposuna gidiyorum. Kocaman so¤uk hava deposu fleklinde bölümü olan araç kullanıyorum. Sonra sütü pastörize ediyoruz.” . Fabrikadaki son ifllemde ise peynirler ambalajlanarak so¤uk hava depolarında depolanıyor. Kars kafları.Emre Dalg›ç (40 Yafl›nda. Pıhtılaflma istedi¤imiz ölçüye ulafltı¤ında peyniri parçalar hâlinde keserek dinlenmeye b›rak›yoruz. Ülkemizin dört bir yanında birbirinden lezzetli ve çeflitli peynirler var. da¤ıtım ve tüketim aflamaları nelerdir? 97 4. Hangi birini saysam? Ezine peyniri. Erzurum civil peyniri. Sonra süte maya katarak pıhtılaflmasını sa¤lıyoruz. Van otlu peyniri… Peyniri satın alırken taze olmasına dikkat ediyorum. Sipariflleri arabaya yüklüyorum. Difl Hekimi) “Hem bir anne hem de bir hekim olarak peynir her zaman satın aldı¤ım bir ürün. Ardından market ve bakkallara giderek ürünlerin da¤ıtımını yapıyorum. Örne¤in. Peynirin ham maddesi olan sütün fabrikamıza gelmesinden peynir olana kadar geçirdi¤i aflamaları titizlikle izliyorum.” Necla Acar (42 Yafl›nda. fioför) “Ben on befl yıldır bir süt ve süt ürünleri firmasının elemanıyım. Erzincan tulum peyniri. Daha kaliteli ve sa¤lıklı ürünler hazırlamak üzere arafltırmalar yapan ekipte görevliyim. beslenme ça¤ındaki çocukların mutlaka tüketmesi gereken bir ürün. ÜN‹TE Ahmet Koç (29 Yafl›nda. Ayn› zamanda tam bir protein ve kalsiyum deposu. G›da Mühendisi) “Konya’da süt ve süt ürünleri fabrikasında çalıflıyorum. Ayr›ca ürünlerin sa¤lıklı ve kaliteli olup olmadı¤ını kontrol etmek de görevlerim aras›ndad›r. Peynir. Ertesi gün. Çünkü peynirin enerji de¤eri yüksek. Her gün ö¤leden sonra bakkal ve marketlerden ürün siparifllerini alıyorum. öncelikle sütün taze olmasına dikkat ediyoruz. ‘Pastörizasyon’ dedi¤imiz o ifllemde ise sütü özel aletlerle 75 C’ a kadar ›s›t›p h›zl› bir flekilde so¤utuyoruz.” Peynirin sofranıza gelene kadar izledi¤i üretim.

kâ¤ıt.2007 yılları arasına ait otomobil foto¤raflarını siz de kitabınızın sayfalarında görebilirsiniz. Tasarladı¤ı modeller be¤enilirse fabrikada ilk örnek (prototip) üretilip çeflitli testlerden geçiriliyor. alüminyum. Yüzlerce parçadan oluflan otomobillerin üretiminde tek çeflit madde kullanılmamaktadır. Burak’ın otomobil fabrikas›na yapt›¤› geziyi anlattı¤ı yazı yer almaktadır. deri gibi ifllenmifl ve yapay maddelerde kullan›l›r. Fabrikaya gitmeden önce babası ona. Sizce bir otomobil hangi aflamalardan geçerek tüketicinin hizmetine sunulur? Burak’ın babası bir otomobil firması için bilgisayarda araba modelleri tasarl›yor. Burak’ın babasının gösterdi¤i. otomobillerin geçmiflten günümüze nasıl geliflti¤ini foto¤raflarla anlattı. Sonra yapt›¤› tasar›ma göre a¤aç. 1770. Otomobil üretiminde demir.Otomobil Fabrikas›nday›z Hayatımızı kolaylafltıran araçlardan biri de otomobildir. plastik. Afla¤ıda. Burak’ın yazısında otomobil yap›m›n›n hangi aflamaları yer almaktadır? 98 . plastik ya da alçıdan küçük maketler yapıyor. Burak bir gün babasından kendisini çal›flt›¤› fabrikaya götürmesini istedi.

hayvanc›l›k. Afla¤ıda. lastikleri yapan iflçiler olmasaydı neler olurdu? Bir ürünün üretimden tüketime sunulması sürecinde pek çok insan çalıflır. do¤ru tanıtımlarla kârl› bir pazar oluflturur. Otomobil üretimi ülkemiz ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Kaliteli ürünler. Otomobillerin tüketiciye ulafl›ncaya kadar el de¤ifltirmesiyle ticaret gerçekleflir. Bu aflamalar›n neler oldu¤unu görsellerden yararlanarak sırasıyla anlatınız. Satıfla sunulan otomobillerin tanıtımı için reklam hazırlanır. turizm gibi di¤er ekonomik faaliyetlerde de ifl bölümü vardır. Çal›flma Kitab› 99 67 68 . Tar›m. Reklamlar. 1 2 3 4 5 Otomobilin tüketici kullan›m›na kadar geçirdi¤i macerada birçok kimsenin eme¤i oldu¤unu fark ettiniz mi? Bu süreçte örne¤in.Tüketime hazır hâle gelen otomobiller ulaflım araçlarıyla satıfl yerlerine da¤ıtıl›r. bir ürünün benzerleri arasında daha çok tercih edilmesi için yapılır. ‹flte bu çalıflanlar arasındaki ifl bölümüyle ürün son hâlini alarak tüketime sunulur. otomobilin üreticiden tüketiciye sunuluncaya kadar geçirdi¤i aflamalar gösterilmifltir. ticaret.

Mesle¤e Elâz›¤’›n bir köyünde bafllad›m. iflini yapmadı¤ında neler olabilece¤ini tahmin edebilirsiniz. Ö¤retmenlik özveri gerektiren bir meslek. kitaplarınızı. ayakkabı tamircisi.B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR Soka¤ınızdaki çöplerin iki hafta toplanmadı¤›n› ya da su tesisatındaki arızan›n bir aydır giderilemedi¤ini düflünün. semerci… Bir anda aklınıza onlarca meslek gelebilir. Asl›nda geçimini sa¤lamak için çal›flan. elektrik mühendisi. Uzmanlık alanım çocuk hastalıkları. sevdi¤iniz çizgi filmi yapanlar. sizin güvenli¤inizi sa¤layanlar. 15 y›l boyunca ülkemin farkl› yerlerinde çal›flt›m. Merakl› gözlere bir fleyler ö¤retmek beni çok mutlu ediyor. Çalıflma koflullarımız zor olsa da insanların dertlerine çare bulmaya çalıfltı¤ım için mesle¤imi seviyorum. Aslında bilim günden güne geliflti¤i için e¤itim sürecim hiçbir zaman sona ermedi.” 100 . oyun oynadı¤ınız parkları temizleyenler… Bu örneklere siz baflkalar›n› da ekleyebilirsiniz. giysilerimizi dikenler. Binalar›n yap›m›nda benden baflka kimler çal›fl›yor olabilir? Örnekler veriniz. Ben de onlara özenerek ö¤retmen oldum. hastanelerin yap›m›nda çal›fl›yorum. taksi floförü. hostes. güvenli ve güzel bir hâle geliyor. Çocuklar› çok sevmek gerekiyor. Bir gün içinde sizin için kimler çalıflıyor? Yiyeceklerimizi üretenler. Bir kimsenin geçimini sa¤lamak için yaptı¤ı sürekli ifl onun mesle¤idir. onları ma¤azalarda satanlar. emek harcayan kimse baflka insanlar›n ihtiyaç ve isteklerini de karfl›lamaktad›r. Evlerin. bilgisayar operatörü. Bir gününüzü düflünün.” “Ben doktorum. Mesle¤imi uzun süredir yan›nda çal›flt›¤›m ustamdan ö¤rendim. okulunuzu infla edenler. fiimdi çeflitli meslek alanlar›nda bizim için çal›flan kiflilerden baz›lar›n›n neler yapt›¤›na bir göz atal›m: “‹nflaatlarda s›vac› olarak çal›fl›yorum. Bu kimselerden biri. evinizi. Uzun yıllar süren zor bir e¤itimden geçtim. okullar›n. Neler yaflars›n›z? Meslek Emek Hayatımızı tek baflımıza devam ettiremeyiz. nakliyeci. Oysa düzenli sa¤lık kontrolleri yaptırıp kendilerine dikkat etseler daha sa¤lıklı bir toplum oluruz. defterlerinizi imal edenler. Sa¤lık sektöründe benden baflka kimler çalıflıyor olabilir?” “Dedem de babam da ö¤retmendi. Benden önce bir binan›n yap›m›nda birçok kifli çal›fl›yor ama benim yapt›¤›m s›vayla binalar daha sa¤l›kl›. ‹nsanlar genelde hastal›klar› ilerleyince bize gelirler. Veteriner. Dünyaya bir daha gelsem yine ö¤retmen olurdum. gazeteci.

Bu yüzden sık sık tatbikatlar yapıyoruz. Peki. Günümüzde en çok ihtiyaç duyulan meslekler hangileridir? Neden?” Siz de yakınlarınızdan biriyle röportaj yaparak mesle¤iyle ilgili bilgi edininiz. siz bize nasıl ulaflabilece¤inizi biliyor musunuz?” “Isparta’nın Yalvaç ilçesinde semercilik yapan birkaç ustadan biriyim. Ben bilgisayarla küçük yafllarda tanıfltım. . Bilgi ça¤ında yaflıyoruz ve bilgisayar dünyası o kadar hızlı gelifliyor ki biz bile hızına zor yetifliyoruz. hayvanlar›n s›rt›na yerlefltirilen. Örne¤in.“On yılı aflkın süredir Çankırı Belediyesinde çalıflıyorum. Bu ifle alınırken fiziksel gücümüzü de ölçecek zorlu bir sınavdan geçtik. Çal›flma Kitab› 101 69 70 4. Yine yüz yıl önce birçok yerde sık sık karflımıza çıkan semerciler günümüzde parmakla sayılacak kadar azalmıfltır. iskeleti a¤açtan olan bir araçt›r. Sadece yangınlara müdahale etmek de¤il herhangi bir yerde mahsur kalmıfl insan ve hayvanları kurtarmak da ifllerimiz arasında. yüz yıl önce bilgisayar mühendisli¤inden bahsedilmezken günümüzde en çok ihtiyaç duyulan mesleklerdendir. ÜN‹TE Meslekler insanların ihtiyaçlarından do¤mufltur. Babam da beni bir zanaat ö¤reneyim diye semerci Ali Usta’nın yanına çırak verdi. ‹htiyaçlar de¤ifltikçe ya da yeni ihtiyaçlar ortaya çıktıkça mesleklerde de de¤iflimler görülmektedir. üzerine yük ba¤lanan ya da binilen. Anne ve babam bilgisayar baflında çok vakit harcamamdan zaman zaman flikâyet etseler de meslek seçimimde bana destek oldular. Semer. fiimdilerde ulaflım ve taflımada hayvanlardan fazla yararlanılmadı¤ı için bizim meslek de geçmiflte kalan meslekler arasına girdi. Bir yangın haberi aldı¤ımızda en kısa sürede hazırlanıp gitmemiz çok önemli. Benim çocuklu¤umda ilçemizde semercilik önemli mesleklerdendi. Üniversiteden mezun olduktan sonra kısa sürede ifl buldum ve iki yıldır bir bilgisayar yazılım flirketinde çalıflıyorum. Yafladı¤ınız çevrede eskiden çok ihtiyaç duyulan ama flimdilerde çok az rastlanan mesleklere neleri örnek verirsiniz?” “Ben bilgisayar mühendisiyim. Çünkü kaybedece¤imiz her dakika bir can kaybına neden olabilir.

.... ( ) 9..................................... Afla¤›da verilenlerle bir grup oluflturulsa hangisi grubun d›fl›nda kal›r? ayakkab› A) Ayakkab› ekmek B) Cep telefonu cep telefonu C) Su su ev D) Ev 2........................... Al›flveriflten sonra fifl-fatura almal›y›z........................................ ..... ...................................................... Do¤ru cevab› iflaretleyiniz...................... ( ) 4....................................... Pamuk tarlada yetiflir.................. ... Reklam› yap›lan bütün ürünler kalitelidir................ Ozan bir hafta boyunca hangi s›ralamaya göre harcama yapmal›d›r? A) Temel ihtiyaçlar... Standartlara uygun kalitedeki ürünlere TSE damgas› vurulur.................... Ald›¤›m›z bir ürün bozuk ç›karsa atmal›y›z................. ihtiyaçlar 4........... ............. ihtiyaçlar............... temel ihtiyaçlar.. Alıflveriflte isteklerimizi ön planda tutmalıyız..................... ( ) 5.................................. fabrikada ip hâline getirilir................................. Ozan’›n bir haftal›k harçl›¤› 30 TL’dir........................................................... Ma¤azalara gönderilen giysileri vitrinlerde görürsünüz............................... Bu kumafllardan giysiler dikilir................... ...................................................... Afla¤›da efllefltirilen meslekler ve çal›flma alanlar›ndan hangisi yanl›flt›r? A) Doktor-sa¤l›k B) Ö¤retmen-e¤itim C) fioför-ulafl›m D) Terzi-iletiflim 3........................................ istekler D) ‹stekler...... istekler B) ‹stekler.................................................................. Bütçemize uygun al›flverifl yapmal›y›z... B.................................... Sat›n ald›¤›m›z dayan›kl› ürünler için garanti belgesi istemeliyiz....... Alt› çizili sözcüklerden hangi ikisi bir ürünün üretim yeridir? A) Ma¤aza-kumafl B) Giysi-vitrin C) Tarla-fabrika D) Ma¤aza-vitrin 102 ....... Bu ipler renk renk boyan›r...... Temel ihtiyaçlar›m›z› erteleyebiliriz.................................. Tasarruf hiçbir fleyin gereksiz yere harcanmamas› demektir......................... ................ Yukar›daki metni okuyunuz........................................... temel ihtiyaçlar.................... temel ihtiyaçlar C) ‹htiyaçlar.... yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” yaz›n›z.... 1.................................... ‹pler kurutulduktan sonra kumafllar dokunur.. Afla¤›daki cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”............................................................ ( ) 2.............. ( ) 6... ( ) 1................. .................................................................................. ........... ( ) 8.......... ( ) 3.....KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A......... .................. Bazen de bu giysilere tan›d›klar›n›z›n üzerinde rastlars›n›z......... Afla¤›daki sorular› okuyunuz...... ihtiyaçlar............. ( ) 7..................... Yanl›fl cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z.....

... yeni bir bilgisayar sat›n almak istiyor............... Grafi¤e göre Leyla için afla¤›daki yarg›lardan hangisine ulafl›lamaz? Harcama Miktar› (TL) 15 12 10 8 6 5 2 0 Ulafl›m Yiyecek Tasarruf Harcama Çeflitleri 7........................................................... ‹stek........ bilinçli bir tüketici olarak afla¤›dakilerden hangisine ya da hangilerine dikkat etmelidir? I.......................... Mustafa Bey........... ÜN‹TE A) Ulafl›m gideri 10 TL’dir...................... Mustafa Bey........................... .................................... 103 4................................. Ancak sat›c› iadeyi kabul etmedi.................. 3................ II ve III D) Hepsi C............................... bir tüketici olarak al›flverifl s›ras›nda do¤ru mu davranm›flt›r? Neden? ............................. C) Yiyece¤e ulafl›mdan fazla harcamaktad›r....................................................................................... Mustafa Bey’in yerinde siz olsayd›n›z nas›l davran›rd›n›z? ....................................... 2.................. 4..................................................................................................... Sat›c›dan biraz daha indirim yapmas› karfl›l›¤›nda fifl ya da fatura almad›........................................... yaflam›m›z› sürdürmek için gerekli olmayan ama sahip olmaktan hoflland›¤›m›z fleylerdir. harcamalar›n› haftal›k olarak planlamaktad›r.................... Mithat.... D) Ulafl›m ve yiyecek gideri 30 TL’dir................ .......... TSE belgesinin olmas›na IV................... .... Sat›c› hakl› m›d›r? Neden? ........................................................................................................ Garanti belgesinin olmas›na III.. Mithat........... Mustafa Bey’in sorununu çözmek için ne tavsiye edersiniz? ....................................... indirim sezonunda bir tak›m elbise sat›n ald›............. Afla¤›da Leyla’n›n bir haftal›k harcamalar›n› ve tasarrufunu gösteren grafik verilmifltir................................... .................................................................... 1. Afla¤›daki sorular› bu olaydan yola ç›karak cevaplay›n›z...... B) Haftada 6 TL tasarruf etmektedir.......... Ancak eve geldi¤inde pantolonda delik oldu¤unu fark etti............ Kullan›m k›lavuzunun olmas›na II............... ........................................ Tak›m elbiseyi ma¤azaya götürdü......................................... Leyla..5.................. Afla¤›dakilerden hangisi iste¤e bir örnektir? A) Ayfle’nin so¤uk havada palto giymesi B) Mehmet’in her gün çikolata yemesi C) Ahmet’in düzenli ders çal›flmas› D) Fatma’n›n günde iki kez difllerini f›rçalamas› 6. Ambalaj içinde olmas›na A) I ve II B) I ve III C) I........

.

4 .

....................................................................................................... 10 1..................................................................................................................................................... 23 2...................................................................................................‹Ç‹NDEK‹LER SAYFA ‹Ç‹NDEK‹LER .......................................................................................................................................................................................................... 27 KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ ......................................................................... 19 A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ ................................................................... ÜN‹TE: KEND‹M‹ TANIYORUM .......................................................................................................................... 8 Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI .......................................................................................................................................................... 16 DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M ......................................................................................................... 26 EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS .................................................................. 29 OYUNLARIMIZ ........................................... 13 B‹REYSEL ÖZELL‹KLER ................................................................................................................................................................................................. 22 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ...................................................................................................... 17 NE KADAR SAYGILIYIZ? ................................................. 32 GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z ................................................................................................................................... ÜN‹TE: GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM ........................................................................................................... 18 YAfiAMIMDAN KES‹TLER ................ 25 PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR ..................... 39 8 ......................... 20 K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM................................................................................................ 38 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ........................................................................................... 36 M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI ........................................... ..................................................... 15 DUYGU TORBASI .............................................................. 28 M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z ......................................... 34 ÇANAKKALE ........................................... 33 MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM .................................... 37 M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ ................ 31 KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ .............................. 21 ONUN H‹KÂYES‹ ........ 14 ÖZEL ÇOCUKLAR ..................................................................................................... 30 OYUNLARI BULALIM ......... 12 KEND‹M‹ TANIYORUM .......... 35 M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR .................................................................................................................................................

................................................................... 47 DO⁄AL MI..................... 59 KEND‹ BÜTÇEM‹ HAZIRLIYORUM ..................................................... 46 GÖZLEM YAPIYORUM ............................................................................................... 64 AF‹fi HAZIRLIYORUM .................................... 65 B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ ............................................................................................................ 54 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ .................................................................... 51 CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER .... 43 KROK‹ Ç‹Z‹YORUM ....................................................................................... ÜN‹TE: ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME ............................................................................................................. 66 ÜRET‹M............................................. 41 EVDEN OKULA .............. 58 KAYNAKLARIMIZ ................................ 50 GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK? ........................................................................................... 70 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ............................................................................................................................. 60 AMBLEMLER ........... 68 ‹HT‹YAÇLAR VE MESLEKLER ................................................. 55 4.......................... 67 TABLO VE GRAF‹K OKUYORUM .................................. 81 TÜRK DÜNYASI HAR‹TASI ....................................................................... 52 A‹LE AFET PLANI ..................... 73 KRONOLOJ‹ ..................... 53 DEPREM .................................................................................. 45 HAVA OLAYLARI VE YAfiAM ........................ 69 B‹Z K‹M‹Z? ................... 71 SÖZLÜK .................................................................................................................. ÜN‹TE: YAfiADI⁄IMIZ YER ........................................................................................................ 61 ALIfiVER‹fi YAPIYORUZ .......................................................... 76 KAYNAKÇA ........................................................................................................................................................................................................................................................................................ BEfiERÎ M‹? ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 48 DO⁄A SEVG‹S‹ .............................................................. 42 YAfiASIN PUSULA ................................................................................................................................ 62 PAZARA G‹DEL‹M ...................................................................................................................................................................................................................................................... DA⁄ITIM VE TÜKET‹M .............................................. 57 ‹HT‹YAÇ VE ‹STEKLER‹M .................................................. 82 9 ........................................................................................................................................................................................................ 78 TÜRK‹YE HAR‹TASI .......................................................................‹Ç‹NDEK‹LER 3..........................................................................................................

Ünite ile ilgili konuları ve etkinlik adlarını gösterir. Etkinlikle ilgili görseller ve açıklamaları yer almaktadır. Etkinliğin nasıl yapılması gerektiği burada yazılıdır. Etkinlikle ilgili kitap. 10 . ortasında ve sonunda üniteyle ilgili değerlendirmelerinizi kaydedeciğiniz formlara yer verilmiştir. Etkinliğin adını gösterir. Ünitenin başında.Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI Ünitenin sıra numarasını gösterir. dergi gibi kaynaklardan yapılan alıntılar yer almaktadır.

Konu içeriğini destekleyen internet haberleri yer almaktadır. Etkinlikleriniz sırasında zaman zaman çalışmalarınızı değerlendirebileceğiniz değerlendirme formlarına bu bölümde yer verilmiştir. 11 1TL . Ü ni te ve öğre ndik le r inizle ilgili değerlendirme sorularına bu bölümde yer verilmiştir.Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI Konu içeriğini destekleyen gazete haberleri yer almaktadır.

..................... Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden? .. 12 ......... görsellere ve içindekiler k›sm›na göz at›n›z........................................................................................................................................................ 1................................ ...................................................................................................................................................................................................................................................1................... ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM KONULAR ETK‹NL‹KLER • KEND‹M‹ TANIYORUM BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M • B‹REYSEL ÖZELL‹KLER • ÖZEL ÇOCUKLAR DUYGULARIMLA............................ Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz? ................................... DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM • DUYGU TORBASI DUYGULARIMI.................................................................... ................................................ .................................................. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? • DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M BAfiKALARINA SAYGILIYIM • NE KADAR SAYGILIYIZ? YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM • YAfiAMIMDAN KES‹TLER • A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ • K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM • ONUN H‹KÂYES‹ ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ NELER Ö⁄RENECE⁄‹M? Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na......... ..................................... Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z........ 2..........................................................

....................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................. .................................... .................................................................................................................................................................................................................................... ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM .................................................................................................................................................... ................. ............................................................................................. Anlayamad›¤›m tek durum .............................................. ...... En hoflland›¤›m yönüm .................................................................... Gerçekleflmesini en çok istedi¤im hayalim ................................... En hofllanmad›¤›m yönüm .................... ....................................................................................................... Geçmiflle ilgili hat›rlad›¤›m en kötü olay ................................................................................................................................................................... ............. ..............................................Bireysel özelliklerinizi dikkate alarak afla¤›daki cümleleri tamamlay›n›z.............................................................................................................................................. Yaflam›mdaki en özel insan ............................... 13 1.............. En k›zd›¤›m davran›fl ............................................. ........ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... En büyük sorunum ................................................................................................................................... En büyük korkum ....................... En çok de¤ifltirmek istedi¤im fley ................................................................. ............................. ........................................................................................................... En nefret etti¤im davran›fl ............................................................ Benim için katlanmas› en zor durum .......................................................................................................... En mutlu anlar›m ............................................................................................................................................................................................................. En çok ihtiyaç duydu¤um insan ......................................................................................................................................... ...............................................................................................

..................B‹REYSEL ÖZELL‹KLER 1....................................................... Tabloyu inceleyerek hangisinin fiziksel........................ hangisinin zihinsel özellik oldu¤unu karfl›lar›n› ile iflaretleyerek belirleyiniz.......................................................... Bu özelliklerden hangileri sizin........................................................ .............................. hangileri arkadafllarınızın özellikleridir? ................................... Tablodan bir duygusal özellik seçiniz....................................................... hangisinin duygusal............................................ ............................ 4.................. ............ Bu özelli¤i tafl›yan kiflileri yans›tan bir cümle yaz›n›z................ 14 . 3............................ ........................................................................................... Özellikler Fiziksel Duygusal Zihinsel Yufka yüreklilik Güzel konuflma K›v›rc›k saç Resim yapma Uzun boy fiiflmanl›k Gitar çalma Sevecenlik Yard›mseverlik Utangaçl›k Hayvanlar› sevme Kitap okuma Cesaret Mavi göz Düflüncelerini rahatça ifade etme Gözlük kullanma Sinirlilik Zay›fl›k 2......................................................................................................................................................................................................................................................................................... Bu özelli¤e sahip kiflilere sayg› gösterdi¤inize dair bir cümle yaz›n›z.. ........ Tablodan sizde olmas›n› istemedi¤iniz bir özellik seçiniz............................................................................................... ................................

... Burak’›n cevap verdi¤i süreden daha uzun bir sürede cep telefonumun takviminden do¤um günüme bak›yorum.................. ...................... “Dokuz kitap Burak’›n ezberinde............................. ‹nternet haberi......................07........................................ YA S‹Z? 3 Aral›k Dünya Engelliler Günü’nde seslerini duyurmaya haz›rlanan engelli çocuklar›n Taksim Meydan›’ndaki gösteriler için yapt›klar› provalar› izliyoruz..... Burak’la ayn› bireysel özellikleri tafl›sayd›n›z baflkalar›n›n size nas›l davranmas›n› isterdiniz? ................................................................................Afla¤›daki internet haberini okuyarak sorular› cevaplay›n›z.. Yine de yüzleri gülüyor............................................................................ durakl›yorum flaflk›nl›ktan.......................... Ö¤retmeni............... fiark›lar›n›n sözlerini tam olarak telaffuz edemiyorlar..................................................................................................... ÖZEL ÇOCUKLAR TAKS‹M’DE OLACAK...... Ortalar›nda tekerlekli sandalyede............................................................ elinde bal›k maketiyle gülümseyen arkadafllar›na sesleniyorlar: “Bal›kç› Hasan geliyor........................ .. ÜN‹TE ÖZEL ÇOCUKLAR ...................... (Düzenlenmifltir............. .............................................................................................................................. halka olmufllar.... Metinden Burak’›n hangi bireysel özelliklerini ç›karabilirsiniz? ............................................... ....................................................................................................................................................................................................................) 1............... 4.... oluflturduklar› halka hoplaya z›playa dönmüyor............................................................................................................................................................................... ............................... .. Hiç düflünmeden cuma diyor............................................................................................ ...... ........................................................... Burak’›n size ilginç gelen bir özelli¤i var m›? Aç›klay›n›z...........................................................” diyor................................. Kartondan bal›k maketlerini üzerlerine geçirmifl.......................... “Do¤um tarihim 10.................. Burak ile sizin benzer ve farkl› yönleriniz nelerdir? Benzer özelliklerimiz: ..................................................................................................... ...... Farkl› özelliklerimiz: .................................................................................................................................... tüm engellere ra¤men hayata ba¤l› olduklar›n› gösteriyorlar.......................................... kaç!” diye......................................................... 15 1........................................................... Hangi gün do¤muflum?” diye soruyorum................... El ele tutuflmufl.......... flark› söylüyorlar............................................................................................... Sayfas›n› söyleyin cümle cümle anlats›n.......... Çocuklar›m›z çok ilginç ve çeflitli yeteneklere sahip.................. 3............................................................ 2.... 2 Aral›k 2008............................... Taksim gösterimizde bunlardan baz›lar›n› sergileyece¤iz.......................... ....................................1981. 11 yafl›ndaki Burak’›n bir haf›zas› var ki do¤um tarihinizi söyledi¤inizde gününü an›nda söyleyebiliyor................................... ............

..................................... • Arkadafl edinemedi¤imde kendimi.............................. hissederim................................................................................................................................... ............... hissederim ............................................................................................................... • Anneme ev ifllerinde yardım edemedi¤im zaman kendimi .........................................................................................hissederim..................................................................................................................................................... hissederim...... 16 ................................................ ................................ • Evde bombofl oturdu¤um zaman kendimi ...........DUYGU TORBASI Afla¤›daki durumlarda hangi duygular› yaflayaca¤›n›z› belirleyerek eksik cümleleri yandaki duygu torbas›ndan ald›¤›n›z duygu ifadeleriyle tamamlay›n›z................................ ..... hissederim............................. • Uzaktaki day›m geldi¤inde kendimi ............................................................ sevinçli k›zg›n s›k›nt›l› suçlu mutlu rahat sinirli üzgün heyecanl› k›rg›n yaln›z nefleli • Çok zor bir s›navdan yüksek bir not ald›¤›mda kendimi............. • Kardeflim gece birden rahats›zland›¤›nda kendimi......... Çok çal›flmakla iyi yapm›fl›m diye düflünürüm.................... hissederim........................................................................hissederim............................................................................................. .. • Bana verilen sözler tutulmad›¤›nda kendimi ........ hissederim................................................ • Bayram tatili geldi¤inde kendimi ........................................................................... Örnekteki gibi noktal› yerlere bu duyguyla ilgili düflüncenizi anlatan bir cümle yaz›n›z.........

.................................................................... NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k.... Oyunda yenildiniz.................................... Ödevinizi yapmay› unuttunuz...................... ......... ....... ......... 1.............. ..................... fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z....................................................................... ÜN‹TE DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M .............. siz ders çal›fl›rken sizinle oyun oynamak istiyor.............................. 17 1............................................................... düflünce ve davran›fllar›n›z› tabloya yaz›n›z.......................................... Okula geç kald›n›z... En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ........................................ Okullar tatil oldu................................... Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z....................... Ö¤retmeniniz ailenizi okula ça¤›rd›......... Duygum Durumlar Düflüncem Davran›fl›m Arkadafl›n›z sizinle konuflmuyor...................... 2......................................................................................... Arkadafl›n›z sizden izinsiz kaleminizi ald›.........................................Afla¤›daki durumlarla ilgili duygu.... Anneniz size çok sevece¤iniz bir k›yafet ald›............................................. Kardefliniz............... 3..... fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? ...................................

NE KADAR SAYGILIYIZ? Afla¤›daki cümlelerle ilgili görüfllerinizi “Evet” veya “Hay›r” olarak iflaretleyiniz. ‹flaretledi¤iniz seçene¤in nedenini “ Aç›klamalar” sütununa k›saca yaz›n›z. Bir arkadafl›m hasta oldu¤unda gürültü yapan arkadafllar›m› uyar›r›m. Düflük not alan arkadafllar›mla dalga geçerim. Komflular›m›z›n mutlu olaylar› bizi de mutlu eder. Cümleler Evet Üzgün bir arkadafl›m› gördü¤ümde onu teselli ederim. Baflkalar› gibi hissetmesem veya düflünmesem bile onlar›n duygu ve düflüncelerine sayg› gösteririm. Arkadafllar›m›n düflüncelerini önce dinler sonra kendi düflüncemi söylerim. 18 Hay›r Aç›klama . üzüntüler paylafl›ld›kça azal›r. Sevinçler paylafl›ld›kça ço¤al›r. Yüksek sesle müzik dinlemeyi sak›ncal› bulmam. Benimle ayn› fikirde olmayan biriyle arkadafll›k etmem. Annem soka¤a ç›kmama izin vermezse hakl› bir nedeni olabilece¤ini düflünürüm. Ö¤retmenim bana k›zd›¤›nda kibarca nedenini sorar›m. S›n›ftaki arkadafllar›m benim oynamak istedi¤im oyunu oynamak istemezlerse onlara k›zar›m.

................ afla¤›da “Ben................. ....................................... .................................... .. .................................................................................................................................... ......................................................................................................... . Y›l: ..................................... ........................................................................... ..................................... .........................................................................................................................................yafl›ndayken ........................................ ................................................................ Ben................................................................................................................................................... ................................ ............................ Y›l: ................................................................................... Y›l: ...................................................................................................... ....................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................................................................................Yaflam›n›zdaki dört önemli olay› s›ras›yla........... .......yafl›ndayken ........ ÜN‹TE YAfiAMIMDAN KES‹TLER ........ Ben................................................................................................ 19 1.......................................................................... Ben........................... ......................................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................... ........ ......... ................................................................. ............ ............... .................................... ............................................................................................................................................. Ben.........yafl›ndayken ................................. Y›l: ............... Kutulara da olaylarla ilgili foto¤raf yap›flt›rabilirsiniz.......................................... ................................................................................................................................ ...............................yafl›ndayken .......................................” sözleriyle bafllayan bölümlere yaz›n›z.................................... .................... ..........

.................. size olan yak›nl›¤›......... .. ........ 1923 Cumhuriyet ilan edildi.............. Do¤runun üzerine aile bireylerinizin foto¤raflar›n› yap›flt›rabilirsiniz.......................................................... ......................... onun ilginç bir özelli¤i gibi)................................. ...................................................................... ............................... soyad›... ....................... 2011 Afla¤›daki do¤ru üzerine örnekteki gibi... ........................... en yafll› aile büyü¤ünüzden bafllayarak tarih s›ras›na göre do¤um tarihlerinizi iflaretleyiniz....... mesle¤i................................... ................................. A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ ................. ...................20 ...... ........ ... .................. ...................................................... Do¤runun alt›na da aile bireylerinizle ilgili k›sa notlar yaz›n›z (ad›........

........................................................................................................................... Nüfus cüzdan›n›z› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z................................................................................................................. 2......................... Do¤um yeriniz ile nüfusa kay›tl› oldu¤unuz yer ayn› m›....... 4................................................ Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z................... .... Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? .......................................................... 1.......................................................... Nüfus cüzdan›n›zda neden foto¤raf yok? ............................................................................ nas›l yard›m ald›n›z? .......................................................................... 3.............................................................................. ............... ............................................................................................................................................................... Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden............... 6................................................................................................................................ ................................................................................. Nüfus cüzdan›n›z neyin kan›t›d›r? ............... 2....................................................................... T............................................................................................... 4................................... Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z.... farkl› m›? Nedenini aç›klay›n›z.......................... 3................ .......... kimlik numaran›z›n verilifl amac› nedir? ............................ Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z................... 5.................................................................................................................... Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? ............. 1..............................................C................................................................................................................................................................................................................................................... En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? .......................................................... ......................................................................................................Nüfus cüzdan›n›z›n ön ve arka yüzünün fotokopisini afla¤›da ayr›lan yerlere yap›flt›r›n›z............................. 5......... .......................................................................... 21 1........... ÜN‹TE K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM ........................................................................................ NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k............... Nüfus cüzdan›n›z hangi renktedir? Neden? ....................................................................................................... ...................................................................................

................. 3.................................................................................... .............................. 1.............................................................................................. ......................... ......................................... 2................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ......................... .................................... Atatürk soyad›n›n verilme sebepleri hakk›ndaki düflünceleriniz nelerdir? ........ ................................................................................................................................................................. 22 .... ...................... .....................................................ONUN H‹KÂYES‹ Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z........................ Nüfus cüzdan›ndaki bilgilerden yararlanarak Atatürk’ü tan›tan bir yaz› yaz›n›z......................................... Benzer ve farkl› olan bilgiler hangileridir? Aç›klay›n›z............................................................................................................... .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. Kendi nüfus cüzdan›n›zla Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› karfl›laflt›r›n›z...... Mustafa Kemal’e.................................................................................................................................

.. Ertesi gün Merve. Merve s›ras›n› tozlu görünce “ Sedat. tozlar bo¤az›ma kaç›yor....” Yukar›daki cümlelerle kendini tan›tan kifli için hangisi söylenemez? A)Utangaç B) Çekingen C) At›lgan 23 D) Sessiz 1. Ahmet yeni tan›flt›¤› Hüseyin'in fiziksel..” Nilgün Han›m. Bu olayla ilgili olarak Nilgün Han›m duygular›n› flöyle ifade etmektedir: “Bu olay›n üzerinden neredeyse 20 y›l geçti.. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. C) Satranç oynarım. Afla¤›dakilerden hangisi. ÜN‹TE ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ . Duygu ve düflüncelerimi yaz›l› olarak ifade etmek bana daha kolay geliyor... D) Gözlük kullan›yorum. Afla¤›dakilerden hangisi Ahmet’in sorular›ndan biri olamaz? A) Bofl vakitlerinde neler yapars›n? B) Futbol oynamay› sever misin? C) Kaç kardeflin var? D) Kaç numara ayakkab› giyiyorsun? 4. tebeflirle s›ram çizildi¤i zaman çok rahats›z oluyorum. Merve'nin s›ras›n› tebeflirle çizmiflti.” dedi. sabah s›n›fa girdi¤inde yine s›ras›n›n çizildi¤ini gördü. Köpe¤ine boncuklu bir tasma takarm›fl. Nilgün Han›m’›n çocukken çok sevdi¤i bir köpe¤i varm›fl. 1. hissediyorum. cümlesini afla¤›dakilerden hangisiyle tamamlam›flt›r? A) mutlu B) nefleli C) flaflk›n D) suçlu 3. Nerede bir köpek görsem kendimi . “Ö¤retmenim bana söz verdi¤inde ne söyleyece¤imi unutuyorum.. Bu yüzden yaz›l› s›navlarda daha baflar›l›y›m.. Hayvan o kadar sevimliymifl ki bir bakan bir daha bakarm›fl.... B) Uzun boyluyum. Bu durumda Merve hangi duyguyu yaflam›flt›r? A) K›zg›nl›k B) K›skançl›k C) Suçluluk D) Piflmanl›k 5. Nilgün Han›m’›n köpek kulübesinin kap›s›n› kilitlemeyi unuttu¤u bir gece köpek kaybolmufl. O gün sabah Sedat.. Sedat ve Merve ayn› s›n›ftalar...... duygusal ve zihinsel özelliklerini ö¤renmek için ona çeflitli sorular sorar. Bazen de yanl›fl cevap verirsem arkadafllar›m›n bana gülece¤ini düflünerek konuflmak istemiyorum.Afla¤›daki sorular› okuyunuz.. “Zihinsel özelliklerinize örnek veriniz?” sorusuna cevap olarak verilebilir? A) Kufllar› severim. 2.

B) Param› gereksiz yere harcamamal›y›m. Kiflinin zihninden geçirdi¤i düflünceleri ise sözle anlatmas› ya da davran›fllar›yla belli etmesi gerekir. D) Yafll› kimselere otobüste yer vermeliyim. I. Zafer Bayram› (30 A¤ustos 1922) III. Yukar›daki aç›klamaya göre hangi cümlede “düflünce” ifade edilmektedir? A) Kardeflini çok sevdi¤i yüzünden belli oluyordu. Afla¤ıdaki seçeneklerden hangisinde duygu ve düflüncelere sayg›dan söz edilemez? A) Ahmet. C) Derslerime daha çok çal›flmal›y›m. Afla¤›daki eylemlerden hangisi nüfus cüzdan› olmadan yap›lamaz? A) Al›flverifl yapmak B) Tiyatroya gitmek C) Okula kay›t olmak D) Kütüphaneye girmek 11. Ço¤u zaman yaflad›¤› duygular kiflinin yüzünden anlafl›l›r. C) Gözleri dolu doluydu. Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayram› (19 May›s 1919) IV. Afla¤›daki belgelerden hangisi kimlik belgesi olarak kabul edilmez? A) Ö¤renci pasosu B) Nüfus cüzdan› C) Sporcu kimlik belgesi D) Ö¤renci kimlik belgesi 24 . Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayram› (23 Nisan 1920) Yukar›da verilen millî bayramlar› çizgi üzerine tarih s›ras›na göre iflaretledi¤inizde hangisi (soldan) 3. 7. Sinirlenen kiflinin yüzünün k›zard›¤›n›. Cumhuriyet Bayram› (29 Ekim 1923) II. s›rada yer al›r? A) I B) II C) III D) IV 10. kafllar›n›n çat›ld›¤›n› görmüflsünüzdür. D) Oysa ne çal›flkan bir çocukmufl. 9. arkadafl›n›n konuflmas›n› sonuna kadar dinledi. 8. arkadafl›n›n kedileri çok sevmesine flafl›rd›¤›n› söyledi. dokunsan›z a¤layacak gibiydi. C) Ayd›n. B) Askerden dönen o¤lunu hasretle kucaklad›. B) Sevgi. D) Merve. as›ld›¤›n›. a¤layan arkadafl›n› teselli etti.6. arkadafl›n›n elefltirilerini sakin sakin cevaplad›. Afla¤›daki cümlelerden hangisi duygu ifade etmektedir? A) Neredeyse mutluluktan uçaca¤›m.

................................................... ....................................................................................................................................................................... Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden? .............................................................. Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz? .... ............................................................... ÜN‹TE GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM KONULAR ETK‹NL‹KLER A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM • PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR • EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z • KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ • M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? • OYUNLARIMIZ • OYUNLARI BULALIM KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z • KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ • GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z KURTULUfiTAN KURULUfiA • MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM • ÇANAKKALE • M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR • M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI • M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ NELER Ö⁄RENECE⁄‹M? Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na.......................... görsellere ve içindekiler k›sm›na göz at›n›z................................................ 1....................................................................................................................... ........................ 25 ........ ...........................................2.... 2....................................................................................................................................................................... Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z...............................

......................... Papatyan›n bofl b›rak›lan yapra¤›na bir konu da siz yaz›n›z............................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................... ....................... gerçekleflti¤i .................................................................... Toplumsal de¤er ve zevklerin de¤iflimi ................................................................................... Sözlü tarih yöntemi kullanarak papatyan›n ortas›na en az üç yapraktaki ifadelerle ilgili bilgiye ulafl›labilecek k›sa bir aile tarihi yaz›n›z................................................................. ......................................... Çocuk ................................................................................................ ................................................................................ ............................. ........................................................................................................................................................................................... usulleri Ekonomik faaliyetler Göç edilen yerlerdeki yaflam 26 Aile ve akrabal›k iliflkileri ........................ ....................................................................................................................................................... .... yetifltirme...................... ..........................................................................................................PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR Afla¤›daki papatyan›n yapraklar›nda sözlü tarih çal›flmas› sonucu ulafl›labilecek konular yer almaktad›r........ .................................................. Göçlerin .......... .................................................................................................................................. .......................... nas›l ................................... .............................................................. ....................

.. ………………………………………………………………………………………………. 2... Bu nesne flu anda hangi amaçla kullan›lmaktad›r? ………………………………………………………………………………………………...... Bu nesne hangi aile büyü¤ünüzden kalm›flt›r? …………………………………............................... 27 2...... ……………………………………………………………………………………………….... ………………………………………………………………………………………………. 3.. ………………………………………………………………………………………………..... 7.. 5.......... ………………………………………………………………………………………………...... ………………………………………………………………………………………………. …………………………………. Nesne bu kiflilere nas›l ulaflm›flt›r? …………………………………. ………………………………………………………………………………………………............ 6.... ………………………………………………………………………………………………....... 4....... ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………... ……………………………………………………………………………………………….. ………………………………….. …………………………………........... ………………………………….. Ailenizin en yafll› üyesinden yard›m alarak görsel ile ilgili sorular› cevaplay›n›z......... …………………………………......... ... Nesneyi önemli yapan nedir? ………………………………………………………………………………………………..... ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………... ………………………………………………………………………………………………............ …………………………………... …………………………………... ………………………………….... ……………………………………………………………………………………………….. Bu nesne geçmiflte hangi amaçla kullan›lm›flt›r? ………………………………………………………………………………………………...EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS 1...... Bu nesneyi kimler kullanm›flt›r? ………………………………….............. Bu ve buna benzer nesneler aile tarihiniz ile ilgili hangi bilgileri veriyor? ………………………………………………………………………………………………... ÜN‹TE Afla¤›da bofl b›rak›lan alana ailenize geçmiflten kalan bir nesnenin foto¤raf›n› yap›flt›r›n›z ya da resmini çiziniz......

........................................................................................................... ..................................... Görselde k›na yakma gelene¤ini görüyorsunuz.............................................................................. Görselde geleneksel lezzetlerimizden turflu yer almaktad›r................................................................... ...............................................................................KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ Foto¤raflar› inceleyerek yanlar›ndaki sorular› cevaplay›n›z.... .. ....................................... Bu millî kültür ögesini................................................................................................................................ ........................................................................................................................................... ........................ ............................. Kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak bu millî kültür ögesinin nas›l yap›ld›¤›n› anlat›n›z........................................ kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak nas›l anlat›rs›n›z? .......... . Bu millî kültür ögesini................. ........................................................ ........................................................................................ .................................................................. Görselde “difl hedi¤i” kutlamas›ndan bir kesit görüyorsunuz...................................................... ........ ............................................................................ 28 ..................... kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak nas›l anlat›rs›n›z? ............ .................. ............................................................................... ................

.................................................... ............................................................ ........................... .................. Bu ögelerin özelliklerini k›saca kelime grubunun alt›na yaz›p örnekler veriniz................ ....................... ................................................................................................................................... ................................................................................................................................... ................................................................................................... ....................................................Afla¤›da çeflitli millî kültür ögelerini görmektesiniz....................................... ÜN‹TE M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z .................................. ............................................................................................................................................. Bu kültürel ögelerle karfl›lar›nda yer alan kelime grubunu efllefltiriniz........ .......................................................... Efllefltirilmeyen kelime grubu ile ilgili bir görsel bulup bofl b›rak›lan alana yap›flt›r›n›z............................................. ....................... 29 2..... ..................................... .............. ................. .................. Ev eflyalar› ............................ ..................................................................... ............... ................... ............ Halk oyunlar› ............................................... Edebiyat .................................................................................................................................. . Mimari eserler .....

………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Bu sorulara kendiniz de ekleme yapabilirsiniz. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. 2. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Kendinizin ya da büyüklerinizin yapt›¤› bir oyunca¤›n nas›l yap›ld›¤›n› anlat›r m›s›n›z? ………………………………………………………………………………………………. 1. Sözlü tarih çal›flmas› için soraca¤›n›z sorular afla¤›dad›r. Mevsimlere göre oyunlar›n›zda farkl›l›k oluyor muydu? Niçin? ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. çevrenizde en az elli yafl›n›n üstünde olan birisiyle sözlü tarih çal›flmas› yapacaks›n›z. ………………………………………………………………………………………………. Bu oyunlardan birini k›saca anlat›n›z. Çocuklu¤unuzda en çok hangi oyunlar› oynard›n›z? …………………………………………………………………………………………. 3. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Ald›¤›n›z cevaplar› afla¤›ya k›saca yaz›n›z. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Etkinli¤in konusu sözlü tarih çal›flmas› yapaca¤›n›z kiflinin çocuklu¤unda oynad›¤› oyunlar ile ilgilidir.OYUNLARIMIZ Bu etkinlikte. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. 30 . ………………………………………………………………………………………………. Oynad›¤›n›z oyunlar oyuncak gerektiren oyunlar m›yd›? Gerektiriyorsa oyuncaklar› nas›l elde ediyordunuz? ………………………………………………………………………………………………. 6. 4. 5. Geçmiflte oynanan hangi oyunlar günümüzde de oynanmaktad›r? Bu oyunlar› izlerken geçmiflte ald›¤›n›z keyfi al›yor musunuz? Niçin? ……………………………………………………………………………………………….

....................................OYUNLARI BULALIM OKÇULUK ÇEL‹K ÇOMAK C‹R‹T B B‹RD‹RB‹R MEND‹L KAPMACA SEKSEK BEZ‹RGÂNBAfiI B‹N‹C‹L‹K KÖREBE B ‹ N ‹ C ‹ L ‹ K V V K B C D P R O K Ç U L U K U Ö ‹ Z F N C T J P Z B Z Z R R B E Z ‹ R G  I E Ç G M R V fi D Ç E L ‹ K Ç D ⁄ L T Y M E N D F K Z J R N P B K A fi D C Y M B ‹ O M A K ⁄ N E R S T S D Ç G P C B ‹ L K A P M A C A ‹ S E K S E F R B R K 1.... ÜN‹TE Afla¤›da............................................... geçmiflte ve günümüzde oynanan baz› oyunlar›n adlar› yer almaktad›r.......... ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… 2..................................... Bu oyunlardan birini seçerek nas›l oynand›¤›n› anlat›n›z........ ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… 31 2.... Bu oyunlar›n adlar›n› bulmacadan bularak renkli kalemle boyay›n›z........................ Oynad›¤›n›z bu oyunlardan en çok hangisini seviyorsunuz? Niçin? ………………………………………………………………………………………….............. 4... Bulmacada yer alan oyunlardan hangilerini oynuyorsunuz? ……………………………………………………………………………………….. ............... ......... ... 3.............................. Sayfadaki sorular› cevaplay›n›z......................................................... Bulmacadaki oyunlardan hangileri daha çok spor amaçl› oynanmaktad›r? ………………………………………………………………………………………….... ………………………………………………………………………………………......................................................

........................................ ....................................................................................... ... ....................... ................. ..................................................................... ................ ........................................................ ............................. .................................................................. .. ......... .................................. ........................................................... ........................................................... ............................................. ............................. ..................... . ......... . “Geçmiflte” ve “Günümüzde” bölümlerine bu eflyalar›n kullan›m› ile ilgili görüfllerinizi yaz›n›z.......... .......................................................KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ Afla¤›da..... ......................................... ....................... ............ ................................................................................... ........ .......................... ............. .......................................................... ...................................... .................................................... ....................................................................... ............ .......................................................................... Bunlar› inceleyiniz............................................................................................................................................ ................................................... ..................... ......... 32 ................. .............................. ........................... ............................................... ............ .................................................................. ................. ............ ......... ............. ..................... ......... ........................... .......................................................................................................................... ............................................................................ ................. ... geçmiflte ve günümüzde kullan›lan çeflitli eflyalar›n foto¤raflar› verilmifltir............................. .......... ........................ Geçmiflte Eflyalar Günümüzde .... ................................... .............. ................. ....................

............ ...................................................... 2.......................................................................................................................................... fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.................................. 3............................................................................. ... Odadaki eflyalardan hangileri sizin evinizde var? ....................................................................................................... ........................................................... ne amaçla kullan›l›yor? .................................. NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k.................................................................................................................... 1...................... Odadaki eflyalardan sizin evinizde farkl› amaçlarla kullan›lanlar var m›? Varsa hangileri...................................................GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z 2............................................................................................................ Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z......................................................................................................................... 33 ...................................................... ..................... 3...................................... fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? ............................................ En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ................................................ Odadaki eflyalar› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z......................... ................................................ .................... ................................................................................................................................... ........ Müze yetkilileri neden böyle bir oda haz›rlam›fl olabilirler? ........................................................................................................................................................ .............................................................................. ÜN‹TE Afla¤›da................................................................................................. ................. Sinop Etnografya Müzesindeki bir odan›n foto¤raf›n› görüyorsunuz......................................................................... 1............................... 2.......................................................................................................................................................

............................................................. Birkaç gün sonra da mahalle mektebinden ç›karak fiemsi Efendi Mektebine girdim......................................................................................................... . Avrupa’n›n güçlü devletlerinin k›flk›rtmas›yla S›rplar............................................. . ....... olgun ve aç›k fikirli bir insand›...... Fazla e¤itim görmemiflti ancak kendini iyi yetifltirmiflti............................... ......................................................... Bundan dolay› annem ve babam aras›nda fliddetli bir mücadele vard›. Memur olan babam. Mustafa Kemal’in ö¤renim gördü¤ü okullar›n onun yetiflmesindeki etkisi ne olabilir? .. ................................................................................. ....... .................. .......... ..................................................... Derste ö¤rendiklerinizden de yararlanarak sorular› cevaplay›n›z............ Zengin bir aile de¤illerdi fakat mutlu ve düzenli bir aile hayatlar› vard›...................................................... ...... Daha sonra kereste ticareti ile u¤raflt›........................................................................................................... Mustafa Kemal nas›l bir aile ortam›nda yetiflmifltir? ............... 2.............................................. Babas› Ali R›za Efendi kültürlü............ ........................................................................................ ... . . ... Mustafa Kemal’in annesi Zübeyde Han›m ak›ll›....................................................................................... .......................................... ................................................................................. Sonra babam ifli ustal›kla halletti: Önce gelene¤e göre yap›lan törenle mahalle mektebine bafllad›m...................... ...................... 3...... Do¤up büyüdü¤ü Selanik ve Manast›r flehirleri Osmanl› Devleti’nin en kar›fl›k bölgelerinden birinde bulunuyordu............................. ilahilerle okula bafllamam› ve mahalle mektebine gitmemi istiyordu........................... Bir süre vak›f kâtipli¤i (vak›f sekreterli¤i) ve rüsumat memurlu¤u (vergi memurlu¤u) yapt›......MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM Afla¤›daki metinleri okuyunuz... 34 ........... 1......................................................................................... Bu olaylar ileride ülkenin gelece¤i ile ilgili kararlar al›rken daha gerçekçi hareket etmesini sa¤lad›... ............................................. Annem......... ................................................................ ........ Mustafa Kemal’in çocuklu¤u ve gençli¤i Osmanl› Devleti’nin en bunal›ml› y›llar›na rastlar....... ................................ .............................................................................. Bulgarlar ve Yunanl›lar s›k s›k ayaklan›yorlard›................................... okula gitme meselesine aittir................................... ..................................... ............................................. zeki ve geleneklerine ba¤l› bir kad›nd›................................... Do¤up büyüdü¤ü ortam›n Mustafa Kemal’in kiflili¤inin oluflmas›ndaki etkisi nedir? ....................... . .............................. Mustafa Kemal çocuklu¤una ait an›lar›n› flöyle anlat›yor: “Çocuklu¤uma ait hat›rlad›¤›m ilk fley............................................... Bu ortam Mustafa Kemal’i çok etkiliyordu...................................... o zaman yeni aç›lan fiemsi Efendi Mektebine devam etmemi ve yeni yöntemlerle okumam› istiyordu.................................. ............................................................................................................... ................................................................................................................

....................................................................................... ....................... Alay 1....... .................................................................................. Haberde yer alan çocuklardan biri size o günü anlatan bir mektup yazsayd› neler anlat›rd›? .......................... 9 fiubat 2007.............................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. ............................ Gazete haberi......................ÇANAKKALE Afla¤›da yer alan tabloyu ve gazete haberini inceleyerek sorular› cevaplay›n›z........................................................... .................................................................... . ............................................................................ Bu zor koflullara ra¤men Türk milletini zafere götüren sebepler sizce neler olabilir? .......................................... ................... ................................ ÜN‹TE 43............ (Düzenlenmifltir......................................................... .............................................. Piyade Taburu 1......... Yemek listesini inceleyerek o dönemin flartlar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? ............................................... ........................... Bölük yemek listesidir.............. .......................................... ................................................................................................................ Gün Sabah Ö¤le Akflam Ekmek 15 Haziran Üzüm hoflaf› Yok Ya¤l› bu¤day çorbas› Tam 26 Haziran Yok Yok Üzüm hoflaf› Tam 18 Temmuz Üzüm hoflaf› Yok Yok Yar›m 8 A¤ustos Yar›m ekmek Yok fiekersiz üzüm hoflaf› Yar›m 1.........................) 3................ 2...... ........ ..... ............................................................................................................................................................................................................................................ ......................................................... Haberde yer alan çocuklardan birine flu andaki duygular›n›z› anlatan bir mektup yazsan›z neler anlat›rs›n›z? ........ 4....... 35 2......

..... Yafladı¤ınız yerde halk Millî Mücadele’ye nasıl destek olmufltur? ................................................................... fliir................................................................ 2................................................................................................................... .............................................................................................. Neden? ............................................................................................. 6........ ............................. 7................................................................................................... ............. Halk iflgallerden nasıl etkilenmifltir? .............................. Yafladı¤ınız yerde Millî Mücadele yıllarına ait anıt................................................... 5....................................................................... Halk iflgallere nasıl tepki vermifltir? ... Düflmana karflı verilen mücadelede baflarılar›yla öne çıkan kifliler var mıdır? Varsa kimlerdir? .......................... Yukar›daki haritada........................................................................................................................................................ Mondros Ateflkes Anlaflmas›’ndan sonra yurdumuzun iflgal edilen yerlerini görüyorsunuz............M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR 1.................................................. var mıdır? Varsa adlarını afla¤ıya yazınız............................... 36 ........ 4........................ 3... nereleri iflgal etti¤ini afla¤›ya yaz›n›z....................................................................... Hangi devletlerin......... Millî Mücadele yıllarında yafladı¤ınız yer ya da yakın çevreniz kimler tarafından iflgal edilmifltir............................. anı vb........................................ .............................................................. destan...................

................................................................................................................................................ ÜN‹TE M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI (Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi) Yukar›daki görseli inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z............................................. Görseldeki kad›nlar›n yapt›klar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? ...................................................................................................................................................................... ............................................................................................................... ............ ................................................................. ................................................................................ ........................................................................................................................................................................................................................................................... ........................ Görselde neler görüyorsunuz? Anlat›n›z......................... ............ 4............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ............. Sizce bu iflleri neden ço¤unlukla kad›nlar yap›yor olabilir? ........ 1............................................................... .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ........ Türk kad›n›n›n bu zorluklara katlanmas›n›n sebebi sizce nedir? ......................................................2.................................... ....................................................................................................................................................................................................... 2 ............................................................................................................... ................................................ ............. 37 ........................ 3...........................................................

.................................................. ........................................................ Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z..............................M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ Sonu memleketin kurtulufluna varan Büyük Taarruz....................................... ...................................................... ....................26 A¤ustos sabaha karfl› Büyük Taarruz bafllam›fl....... Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden...................... nas›l yard›m ald›n›z? ......................... ......................... Yukar›daki metin...................................................................... .................................................................. 5. Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? ................................................................................................ ................................. verdi¤i karfl›l›k fludur: “Ben bu istihkâmlar› sekiz saatte y›karak Afyonkarahisar’› ele geçirece¤im.............................................................. Afyon Cephesi’nin yap›l›fl›nda............................................................................ 3............................................................................................. Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z..................................................................................................................... 4........................ An›lar›yla Atatürk.......) Yukar›daki metni ve derste ö¤rendiklerinizi dikkate alarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.................. (Düzenlenmifltir.................................................................................... Mustafa Kemal Pafla’n›n kiflilik ve liderlik özelliklerinin Millî Mücadele’nin kazanılmasına etkisi nedir? Örnekler veriniz....................................... Bu genelkurmay yetkililerinin verdi¤i rapor flöyledir: “E¤er Türkler............................................................. ....................................................................... NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k................ iki yüz bin asker harcayarak bu cepheyi iki y›lda y›kabilirse dünyan›n en kahraman adamlar›d›r............................ .. büyük bir devletin en yetkili adamlar› bulunmufltur...................................................................................................... ........................................................................................................................................ 38 ................................... ........................................................................................................................... 6............................................................. s................. 2..... Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.............. En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ..............................................................................................................” Mustafa Kemal bu raporu okur........................... 1................................................310-311.......... .................................. plan gerçekleflmifltir............ ‹smet Kür............... 2..................................................................................................... ........................................... gerçekten ak›llara durgunluk verecek bir deha eseridir...................... Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? .......................................................................................................... ................................................. Mustafa Kemal Pafla’n›n hangi kiflilik ve liderlik özelliklerini göstermektedir? .......................... ................... Sonuç eflsizdir.................................................. en ince ayr›nt›lar›na kadar haz›rlam›fl ve her türlü ihtimalleri tespit ederek hiçbir fleyi tesadüfe ve kadere b›rakmam›flt›r...............................................................................................” Bu sözü söylemeden önce o................................................................ 1................. askerî hareketlerin bütün planlar›n›....

ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹
1. Millî kültür ögeleri toplumun ortak de¤erleridir.
Afla¤›dakilerden hangisi yukar›daki aç›klamaya örnek olarak verilemez?
Müzik eserleri
Mimari eserler
Halk oyunlar›
Do¤al kaynaklar

2. ÜN‹TE

A)
B)
C)
D)

2. Sözlü tarih çal›flmas› sonucu afla¤›daki konular›n hangisi hakk›nda bilgi edinilemez?
A)
B)
C)
D)

Ailelerin geniflli¤i
Evlenme gelenekleri
Göçlerin nas›l gerçekleflti¤i
Gelecekte neler yap›laca¤›

3. Millî kültür ögeleri de¤iflerek gelece¤e tafl›n›r. Afla¤›dakilerden hangisi bu duruma
örnek gösterilemez?
A)
B)
C)
D)

Lale desenli seramik eflyalar›n cam eflyalardan daha fazla ilgi görmesi
Tarihî eserlerin tavanlar›nda görülen süslemelerin evlerde de kullan›lmas›
Geleneksel çocuk oyunlar›n›n yerini bilgisayar oyunlar›n›n almaya bafllamas›
Eskiden mendil olarak kullan›lan çevrelerin sehpa örtüsü olarak kullan›lmas›

4. Bir araflt›rmac› millî kültür ögelerinden biri olan nazar boncu¤unun geçmiflten
günümüze de¤iflerek tafl›nd›¤›n› kan›tlamaya çal›flmaktad›r. Bu araflt›rmac› hangi sorunun
cevab›n› bilmelidir?
A)
B)
C)
D)

‹lk olarak kim taraf›ndan kullan›ldı¤ını
Geçmiflten günümüze kullan›m amac›nın ne oldu¤unu
Ögenin fleklinin nasıl oldu¤unu
Geçmiflte hangi malzemeden yap›ldı¤ını

5. Mustafa Kemal illerde bulunan asker ve sivil idarecilere gönderdi¤i Havza Genelgesi’nde
onlardan bulundukları bölgelerde iflgaller konusunda halkı bilgilendirmelerini istedi.
Mustafa Kemal bu genelgeyle afla¤ıdakilerden hangisini gerçeklefltirmeyi amaçlamıfltır?
A) Yeni bir devlet kurmay›
B) Ulusal egemenli¤i sa¤lamay›
C) Millî bilinç oluflturmay›
D) Düzenli ordu kurmay›

39

6.

Sevgili ö¤renciler, Mustafa Kemal'in Millî Mücadele’yi bafllatt›¤›
ilimize bir gezi düzenliyoruz.
Sevgi Ö¤retmenin gezi düzenleyece¤i ilimiz afla¤›dakilerden
hangisidir?
A) Samsun
B) Sivas
C) Ankara
D) Erzurum

7. Afla¤›dakilerden hangisi Mustafa Kemal'in kat›ld›¤› ilk savaflt›r?
A) Çanakkale Savafl›
C) Sakarya Meydan Savafl›

B) Trablusgarp Savafl›
D) Büyük Taarruz

8. Afla¤›daki görsellerden ve metinden hareketle ulafl›labilecek sonuç hangi seçenektedir?

Nuray’›n ablas› k›na gecesinde anneannesinden kalan Marafl ifli bindall›y› giyecektir.
Bindall› sand›ktan ç›kar›l›r. Duvara as›l›r. Nuray, ablas›na “Abla, bu bindall› annemin senin
çeyizine yeni ald›¤› masa örtüsüne benziyor.” der. ‹ki eflyay› da incelediklerinde kumafl
ve ipli¤in ayn› oldu¤unu, nak›fl desenlerinin ise çok benzedi¤ini fark ederler.
A)
B)
C)
D)

El eme¤i eflyalar günümüzde yurt d›fl›nda sat›lmaktad›r.
Bindall›, geçmiflte de günümüzde de sadece k›na gecelerinde giyilmektedir.
Millî kültür ögeleri farkl› nesneler üzerinde de görülebilir.
El eme¤i, göz nuruyla yap›lan sanatlara ilgi azalmaktad›r.

9.

Ahmet: Ziyaret etti¤i flehirleri
denetlemek
Alp: ‹flgallere karfl› halk› bilinçlendirip örgütlemek

Ö¤retmen: Arkadafllar, Mustafa
Kemal 19 May›s 1919’da Samsun’a
gelir. Oradan Havza ve Amasya’ya
geçerek birer genelge yay›mlar.
Daha sonra Erzurum ve Sivas’ta
kongreler düzenler. Sizce Mustafa
Kemal’in amac› ne olabilir?

Seda: Ordumuz için
asker toplamak

Kim soruyu do¤ru cevaplam›flt›r?
A) Alp
B) Ferda
C) Seda
40

Ferda: Halk›n elindeki silahlar›
toplamak
D) Ahmet

3. ÜN‹TE
KONULAR

YAfiADI⁄IMIZ YER

ETK‹NL‹KLER

‹ZC‹ KAMPINDAYIZ

• EVDEN OKULA
• YAfiASIN PUSULA

KROK‹N‹N
YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹

• KROK‹ Ç‹Z‹YORUM

• HAVA OLAYLARI VE YAfiAM
HAVA NASIL ORALARDA? • GÖZLEM YAPIYORUM
ÇEVREM‹ZDE
GÖRDÜKLER‹M‹Z

• DO⁄AL MI, BEfiERÎ M‹?
• DO⁄A SEVG‹S‹
• GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK?

EFSANE VE fi‹‹RLERDE
YAfiAYAN YERLER

• CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER

GÜVENL‹ YAfiAM

• A‹LE AFET PLANI
• DEPREM

KEND‹M‹
DE⁄ERLEND‹R‹YORUM

ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹

NELER Ö⁄RENECE⁄‹M?
Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na, görsellere ve
içindekiler k›sm›na göz at›n›z. Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular›
cevaplay›n›z.
1. Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz?
.....................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
2. Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden?
.....................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
41

.......................... 42 ............. .................................... yönlerden yararlanarak afla¤›daki noktal› yerlere yaz›n›z................................................................................................................................................................................................. ............................................................................................. KUZEY B........................................................................................................................................................................ ......................................... .................................................................................................................................................................. Bulmacada yer alan........................................................EVDEN OKULA A..................................................... ............................ ............................ ................... ................................................................................................................................................................................. ....................... Afla¤›daki labirent bulmaca üzerine evden okula gidifl yolunu çizerek gösteriniz.. .......................................... ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... evden okula gidifl yolunu........................................................

On dakika kadar yol ald›ktan sonra sisler içindeki k›y›n›n ufukta bir çizgi gibi uzand›¤›n› gördüler. denizin engin sular›na do¤ru çekmiflti. Bilme. Biraz düflünürsek gidece¤imiz yön konusunda bir ipucu bulabiliriz. bilgilerini gerçek yaflamda uygulayabilmifllerdi. Bu izinsiz yolculuktan çok fley ö¤renmifller. Önce babam›n ya¤murlu¤unun ceplerini bir araflt›ral›m. ö¤renme merak›. 43 3. denize aç›ld›kça aç›lmak istediler. Tek üzüntüleri.” dedi. Tuttuklar› bal›klar›. denize aç›lmak.” dedi. Hangi yönü izleyerek k›y›ya dönebileceklerini kestiremediler. Serkan. plastik kovalara doldurdular. yapt›¤› araflt›rma sonucunda küçük bir pusula buldu. Serkan. . Sevinç ve coflkuyla “Yaflas›n pusula!” 盤l›klar› atarak bu küçük aleti uzun süre alk›fllad›lar. Mutluluk içinde gülüp e¤lendiler. 31. bulutlu ufuklara varma iste¤i onlar› daha kuzeye. Kay›¤›n yönünü güneye döndüren iki arkadafl. Bu yüzden izin alma gere¤i duymadan iki kafadar nefle içinde Karadeniz’e aç›ld›lar. ÜN‹TE Afla¤›daki hikâyeyi okuyunuz. so¤ukkanl›l›¤›n› korumaya çal›flarak “Korkmaya gerek yok. ‹ki arkadafl. Bundan dolay› kayg›ya kap›ld›lar. ya¤mur. karan›n gözden kayboldu¤unu fark etmifllerdi. rüzgâr ve gittikçe yükselen dalgalar aras›nda ç›rp›nd›klar›n›. On befl dakika sonra k›y›da olacaklard›. motoru çal›flt›rarak k›y›ya do¤ru h›zla ilerlediler. s. ‹ki ç›lg›n arkadafl›n dönüfl yolu apaç›k belli olmufltu. Geriye dönüp bakt›klar›nda sis. bal›k avlamak için sözleflmifllerdi. Serkan.YAfiASIN PUSULA Serkan ile Özcan. bunu ailelerinden izinsiz yapm›fl olmalar›yd›. Bir yandan bal›k avlarken bir yandan da çeflitli konularda söylefltiler. Özcan heyecanla “fiimdi ne yapaca¤›z? Hangi yöne gidece¤iz? Üstelik evlerimize de haber vermedik. Bu düflüncelerini gerçeklefltirmek amac›yla kay›khanede bulufltular. Çünkü bindikleri kay›k kendilerinindi. ‹brenin renkli ucunun kuzeyi gösterdi¤ini sosyal bilgiler dersinde ö¤rendiklerini hat›rlad›lar. flubat tatilinde birlikte gezip e¤lenmek. Dört yan›m›z sisle çevrildi. pusulay› düz bir zemine yerlefltirerek ibreyi izlemeye bafllad›lar. babas›ndan izin almam›flt›. Birazdan büyük bir f›rt›na da ç›kabilir. K›y› güneyde idi. Sosyal Bilgiler Ö¤retmen K›lavuz Kitab›. Okudu¤unuz hikâyeden yararlanarak sorular› cevaplay›n›z. K›y›da kendilerini bekleyen ailelerini görünce sevinçle el sallad›lar ancak hâlâ nas›l özür dileyeceklerini düflünüyorlard›! Ahmet ‹NCE. Serkan ile Özcan. Ancak yine de içlerinde bir kuflku vard›.

.................................................................................................. 6............................................................................................................................................................................................................................................................................... 2...................................................................................................... .....1................................................ ....................................................................................................................................................................................................................................................................... bu yolculuk sonucunda nas›l bir deneyim kazand›lar? ....... ..... ........................... .............................................................................................................................................................................................................................................................. .................................. 4.................................................................................................................... ....................... ......... Pusula kullanman›n d›fl›nda yönümüzü baflka hangi yöntemlerle bulabiliriz? ......... ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ .................................. Pusulay› kullan›rken nelere dikkat edilmelidir? ................................................ ............................................................................................ 3......................................................... ............................................................................... ......................... Serkan ve Özcan denizde yönlerini neden flafl›rd›lar? ......................................................................................................................................... ......... 7................... ...................................................................................................................................................................................................................................................... ............................................ Serkan ile Özcan................................................................................................................. ............................................................ ‹ki kafadar yollar›n› flafl›r›nca ne yapt›lar? ...................... 44 ................................................................................................................................................ ......................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................... ....................................................... Serkan ve Özcan dönüfl yolunu nas›l buldular? .. ....................................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................. 5................................................................................................................................ .............................................................................................. Serkan ve Özcan hangi amaçla denize aç›ld›lar? ............................................................... ..................................................................................................

............................................. Yönleri ve belli bafll› yerleri (caddeler................ Toplam Puan 45 ... C....................... B............... Arkadafl›n›z›n krokisini inceleyerek yol tarifini okuyunuz......................................... .............. Arkadafl›m›n çizdi¤i kroki ile yol tarifi birbirine uygundur. 2.......................................................... binalar vs................. Krokinizde yön okunu göstermeyi ve kulland›¤›n›z sembollerle ilgili bir bölüm oluflturmay› unutmay›n›z.... .................... ........................... 4...................... Arkadafl›m krokide belli bafll› bina ve yerleri belirtmifltir... Çal›flma kitaplar›n›z› yan›n›zdaki arkadafl›n›zla de¤ifltiriniz.................. ....KROK‹ Ç‹Z‹YORUM 3......................... De¤erlendirmenizde......... ÜN‹TE A............... Ölçütler Puan De¤eri 1......................... ölçütlerin gerçekleflmedi¤ini düflünüyorsan›z 0 puan veriniz.... .................. Afla¤›daki ölçütleri kullanarak arkadafl›n›z›n çal›flmas›n› de¤erlendiriniz.................................................................. Arkadafl›m yön okunu göstermifltir....................) belirterek evden okula nas›l geldi¤inizi afla¤›ya yaz›n›z..... Arkadafl›m sembollerin aç›kland›¤› bir bölüm oluflturmufltur.................................................................................. 3.................................................... ......................................... yeterince gerçekleflmedi¤ini düflünüyorsan›z 1........................................................ ölçütlerin gerçekleflti¤ini düflünüyorsan›z 2........................................................................ Afla¤›daki bofl alana evden okula geliflinizi gösteren bir kroki çiziniz...............

... ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… 46 .HAVA OLAYLARI VE YAfiAM Foto¤raflar› inceleyiniz... ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. Foto¤raflarda hangi hava olaylar› görülmektedir? Bu hava olaylar›n›n insanlar›n yaflamlar›n› nas›l etkileyebilece¤ini ilgili yerlere yaz›n›z. ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… …………………………………….. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… …………………………………….

.................... Tablodaki hava olaylar›n› anlatan/gösteren birer sembol çiziniz............................................... 47 3.................................... Tablolardan ve resimli sütun grafi¤inden yararlanarak bir haftal›k hava durumu haberini sunacaks›n›z......................... Çizdi¤iniz sembolleri dilerseniz boyayabilirsiniz....................................... Hava Olay› Toplam Güneflli Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Rüzgârl› 4.................................................................................... ...........GÖZLEM YAPIYORUM Yaflad›¤›n›z yerdeki hava olaylar›n› bir hafta boyunca ö¤leden önce ve ö¤leden sonra gözlemleyiniz.................................. Kendinizi hava durumu haberini bildiren sunucu olarak düflününüz... ..... Gün Pazartesi Sal› Çarflamba Perflembe Cuma Cumartesi Pazar Ö¤leden Hava önce Olay› Ö¤leden sonra 3......................... 1............................................ Gözlem sonuçlar›n›zdan yararlanarak afla¤›daki tabloda yer alan “Toplam” sütununa hava olaylar›n›n kaç kez görüldü¤ünü yaz›n›z......................................................................................................................... ......... ................. Hava durumu haberini sunarken söyleyeceklerinizi afla¤›daki noktal› yerlere yaz›n›z ve s›n›fta arkadafllar›n›za okuyunuz.. ÜN‹TE Hava Olay› Güneflli ....................................................... Gözlem sonuçlar›n›z› afla¤›daki tabloya sembollerle kaydediniz. Bu tablodan hareketle yandaki bölüme resimli bir sütun grafi¤i çiziniz....................... .............. Sembol Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Rüzgârl› 2.................................................. ...............................................................

48 . Foto¤raflarda görülen yerlerdeki do¤al ve beflerî unsurlar› ay›rt ediniz. BEfiERÎ M‹? Afla¤›daki foto¤raflar› inceleyiniz. beflerî unsurlar› ise çocu¤un elindeki balonlar›n üzerine yaz›n›z.DO⁄AL MI. Do¤al unsurlar› bir sonraki sayfada yer alan a¤açtaki elmalar›n üzerine.

.................................................................................................... ............................................................................................................... En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ......................................................................................................... fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z............................. ÜN‹TE NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k........................................................................................... ..... 1............ fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? ................................................................................ 3..... Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z..................... 49 .................................................. ........................ 2...................... ..................................................................................3.................................

.... Kendi do¤a sevginizi birkaç cümle ile anlat›n›z................................................................................................................................................ Afet ‹nan anlat›yor: Atatürk..................) Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z........................ s........................................ Onun için An›tkabir çevresindeki bu a¤açl›k alana “Bar›fl Park›” denilmektedir… Hac› Ang›......... ömrünün son günlerini a¤aç ve orman özlemi içinde geçirdi.. Hatta bütün dünya uluslar› An›tkabir'in çevresine dikilmek üzere çeflitli fidan göndermifllerdir......... .................. ne yaz›k!” sözleriyle ne demek istemifltir? .................. ‹nsanlar›n do¤ay› sevmesi sizce neden önemlidir? Aç›klay›n›z............... ..................................................................................... 42-44.. 1.......................................................... ................. 4..... Okudu¤unuz metin Atatürk'ün hangi özelli¤ini vurgulamaktad›r? .............. ne yaz›k!” Bir iç çekiflle beraber gözleri bahar çiçeklerinde sabitleflti… O......................................................................... ....... Bir vazo içinde odas›na konuldu¤u zaman......................................................... (Düzenlenmifltir.... Onun ilk hastal›k aylar›nda...... ................................... 2............................................................................DO⁄A SEVG‹S‹ Metni okuyunuz.................................................. Keçiören'den bir dal badem çiçe¤i getirmifllerdi............................ ................ “… bu güzel çiçekler meyve vermeden solacak ve sadece bizim birkaç günlük göz zevkimizi doyuracak.......................................................................... 50 .................................... ................................................... ................................................. Atatürk......... ................................... hayat›n gençli¤i nefis..................................” demekten kendisini alamam›flt›............................................................. ..... yorgun ve hasta yüzünde bir sevinç belirdi: “Bahar gelmifl ne güzel........................................................................................................................ bahar kokusunu Bar›fl Park› alabilmek için çiçeklere e¤ilmiflti ve “Oh..................................................................................................... .....................................” dedi ve hemen ilave etti: “Fakat bu güzel çiçekler meyve vermeden solacak ve sadece bizim birkaç günlük göz zevkimizi doyuracak.............................................................. Fakat bu meyve verecek dallar›n kopar›lmas›ndan üzüldü¤ü görülüyordu… Atatürk'ün bu do¤a sevgisini yak›ndan bilen Türk ulusu................ Çankaya'da dinlendi¤i günlerden birinde idi... ................................................... .... Çocuk Gözüyle Atatürk............................................................................................................................................................... An›tkabir'in dört bir yan›n› Anadolu'da yetiflen çeflitli a¤aç ve yeflilliklerle donatm›flt›r.............................................................................................................. 3.....................................

....................................................................................................................................................................................................................... .............................. .................................................................. .... ÜN‹TE Afla¤›daki gazete haberini inceleyiniz..................................... Gazete haberi................................................................... 23 Nisan 2006.............. ............................ Yukar›daki haberde oldu¤u gibi siz de çevre duyarl›l›¤› ile ilgili bir haber yaz›n›z....................................... ........................................................................................................................ ............................................................................................................... ................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... 51 ................... ............................................................................GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK? 3........................................................... .......................................................................................

.......... Öykü...... Göre Yaflad›¤›m ..................................... Araflt›rma Konum Yaflad›¤›m yerin co¤rafi özelliklerini içeren efsane............................................... Kulland›¤›m Kaynaklar ............ ......... Araflt›rma Sonucuna ............................. 5.................. Afla¤›daki formu bu çal›flman›zdaki performans›n›z› düflünerek doldurunuz............................................................................. 2...........CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER A....................................................................... Sizden bu konuyla ilgili bir araflt›rma yapman›z› istiyor... eserler hakk›nda bir yaz› dizisi haz›rl›yor....... 4....... Seçti¤im Efsane...................... ................................................................ kat›lm›yorsan›z “Hay›r” sütununu “X” ile iflaretleyiniz......... Çal›flt›¤›n›z dergi..... Zorland›¤›m konularda ö¤retmenimden ya da arkadafllar›mdan yard›m istedim........................................................ Çünkü ........................................................ Yerdeki Co¤rafi Özellikler ..................................... ............................................................................ 52 Evet Hay›r ........................ Araflt›rmamda ‹zledi¤im Yol ... 3... Yaflad›¤›m yerdeki co¤rafi özellikleri do¤ru flekilde belirttim...................................................... yaflad›¤›n›z yerin co¤rafi özelliklerini içeren efsane.............................................................................................................. Yapt›¤›m çal›flman›n verilen konuya uygun oldu¤unu düflünüyorum..................... Bir dergide çal›flt›¤›n›z› hayal ediniz........ ÇALIfiMAMI DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Ölçütler 1....................................................................................................... ............................... B....... ...... .......................................................................................... Ölçütlere kat›l›yorsan›z “Evet” sütununu........................................... .................... ................................. Bu çal›flmadaki performans›m›n çok iyi oldu¤unu düflünüyorum........... Araflt›rman›z› yaparken izledi¤iniz yolu ve araflt›rma sonuçlar›n›z› tablodaki uygun yerlere yaz›n›z.......... fiiir vb......................... Tabloyu eksiksiz flekilde doldurdum.................................................... öykü vb........................ ..................................................................... ... öykü vb..............................................................................................................

. Yap›lan ‹fl … /… / . devrilebilecek ve yanabilecek eflyalar›n yan›. … /… / . 24 (Düzenlenmifltir. Bu bilgileri tan›d›¤›m›z herkese yaymaya bafllad›k. … /… / . Örne¤in pencere önleri. Bunlar:…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… … /… / .. … /… / . Afetten sonra nerede buluflaca¤›m›z› belirledik... su ve gaz vanalar›n›n yerlerini ve bunlar›n nas›l kapat›lacaklar›n› ö¤rendik.. Evdeki güvensiz yerleri belirledik.. … /… / . … /… / . Elektrik.A‹LE AFET PLANI Afla¤›daki tabloda afet plan› haz›rlan›rken yapman›z gereken ifller yer almaktad›r. ‹flleri tamamlama tarihlerinizi tabloya yaz›n›z... Evimize yang›n söndürücü ald›k ve bunu nas›l kullanaca¤›m›z› ö¤rendik... Afetten sonra telefonumuzu sadece acil durumlar için.... a¤›r. s. ‹lk yard›m çantam›z› haz›rlad›k... plan›m›z› gözden geçirmeyi kararlaflt›rd›k. … /… / . … /… / .. Binadan ç›k›fl yollar›n› belirleyip kroki üzerinde iflaretledik... Afetten sonra gaz s›z›nt›s› olmad›¤›ndan emin olana kadar çakmak... Ailenizle birlikte bu iflleri tamamlay›n›z.......).. radyo ve televizyonu da bilgilenmek için kullanaca¤›m›z› ö¤rendik. … /… / . büyük. Afet planlama hakk›nda bir aile toplant›s› yapt›k. … /… / . Deprem çantam›z› haz›rlad›k. 53 3... Ba¤lant› kuraca¤›m›z kifli/kiflilerin ve kurumlar›n telefon numaralar›n› biliyoruz. Evimizin güvenli yerlerini araflt›rd›k.. … /… / .. Olas› tehlikeler için önlemler ald›k. Yaflad›¤›m›z mekânlarda kayabilecek ve düflebilecek her fleyi kontrol ettik.. … /… / .. Yata¤›m›z›n yan›na el fenerimizi ve terliklerimizi koyduk. kibrit gibi yang›na sebep olabilecek eflya ve maddelerin kullan›lmayaca¤›n› ö¤rendik......... ÜN‹TE Tarih . K›z›lay ile Güvenli Yaflam› Ö¤reniyorum.. … /… / .. … /… / .. Her alt› ayda bir..

....... ........................................................................................................................................................... 6............................................................................................ Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z....................................................................... 54 .................................................. Bunlar› ay›rt ediniz............................. ................ NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k..................................................................... Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden. Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? ........................................................................................ ................................................................................................................................................................... .............................. 3.................. ...................................... 1........................................................................................... Foto¤raf numaralar›n› ve aç›klamalar› yazarak tabloyu doldurunuz............................................................................ Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? ....................................... ................... ................................ 5...................................................................... ................................................................................................. Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.................................... 4. En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ........................................................................ nas›l yard›m ald›n›z? ......................... Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z.................................... .................................... 2............ 1 2 4 5 3 6 Deprem S›ras›nda Yap›lmas› Gerekenler Deprem S›ras›nda Yap›lmamas› Gerekenler ............................................................DEPREM Afla¤›daki foto¤raflarda........................................................................ .................................................... .............. deprem an›nda yap›lmas› gerekenler ile yap›lmamas› gerekenler kar›fl›k olarak verilmifltir......................................................

........ ............... Park›n karfl›s›nda Kaz›m Karabekir Caddesi’nden do¤u yönünde ilerledi¤inizde bankay› göreceksiniz....... Afla¤›daki tabloda verilen hava olaylar›na iliflkin bilgileri kullanarak resimli sütun grafi¤i çiziniz........................... Otobüs dura¤›n› gösteren bir sembol tasarlay›p krokinin alt›ndaki bölüme çiziniz................. Otobüs dura¤›n›n yerini yandaki kroki üzerinde iflaretleyiniz........... Bankay› geçince güneye do¤ru yürümeye devam ediniz.............................. Hava Olay› Ö¤leden Ö¤leden önce sonra Say› 5 Pazartesi Ya¤murlu Sisli 4 Sal› Bulutlu Güneflli 3 Çarflamba Rüzgârl› Ya¤murlu Perflembe Karl› Karl› Cuma Rüzgârl› Güneflli Cumartesi Bulutlu Sisli Pazar Sisli Rüzgârl› Günler 2 1 0 Güneflli 55 Bulutlu Ya¤murlu Sisli Rüzgârl› Karl› Hava Olay› ....... Ona kütüphaneye nas›l gidilebilece¤ini yönleri de belirterek tarif ediniz......ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ K A......................... Dönüflte otobüse binerek ayn› durakta indi........... arkadafl›na gitmek için yola ç›kt›................. ÜN‹TE B B 1TL K “Buradan güneybat› yönünde gidiniz..................... otobüs dura¤›n› bulup arkadafl›n›n evine gitti........ Bir trafik polisine otobüs dura¤›n›n yerini sordu........... Trafik polisi......... 3...................... Daha sonra Fevzi Çakmak Caddesi’nde güney yönünde ilerleyiniz..... B...” 2................... Özgür.................... Yüzünüzü do¤uya döndü¤ünüzde bankan›n tam karfl›s›nda otobüs duraklar›n› göreceksiniz............... ...... Özgür...... 1. fiimdi kütüphaneye gitmek istiyor...... ...................... Yol tarifinizi afla¤›ya yaz›n›z......... Otobüs dura¤›n› bulmas› gerekiyordu........ Bu anlat›mdan yola ç›karak Özgür’e yard›mc› olunuz.......... Özgür'e otobüs dura¤›na nas›l gidece¤ini anlatt›..................

II. Elektrik kablolar› III. Bir usta ile kalfas›. Afla¤›dakilerden hangisi beflerî bir unsurdur? A) B) C) D) 2. s. IV D) I. Ancak baz› tehlikelerle karfl›laflabilirdi. Efsanede geçen do¤al ve beflerî unsurlar seçeneklerin hangisinde do¤ru efllefltirilmifltir? A) B) C) D) Do¤al Unsur Irmak Köprü Eser Köprü Beflerî Unsur Köprü Irmak Köprü Eser 56 . Cam k›r›klar› II. Ayfer. 1. III. 101 Anadolu Efsanesi. II. eline sa¤l›k. depremden sonra binadan ç›kmak istiyordu. Eserini görmesi için ustas›na haberciler gönderir… Köprüyü görmeye gelen usta. Afla¤›dakilerden hangileri Ayfer'in binadan ç›karken karfl›laflabilece¤i tehlikelerdir? I. IV 4. Afla¤›daki efsaneyi okuyunuz. Saim Sakao¤lu. IV C) I. Hayvanlar IV. Bunun için çantas›na afla¤›dakilerden hangisini almas›na gerek yoktur? A) B) C) D) 3.C. Bu köprünün yap›lmas›na büyük emek veren kalfa Süleyman. Afla¤›dakilerden hangisi deprem sonras›nda yapmam›z gerekenlerden biridir? A) Telefonlar› meflgul etmemek C) Aile afet plan› haz›rlamak B) Deprem sigortas› yapmak D) Deprem çantas› haz›rlamak 5. yan›ndan ayr›l›r. 81. Mersin'in Mut ilçesi yak›nlar›nda coflkun bir ›rmak üzerinde köprü yaparlar. Afla¤›daki sorular› okuyunuz.”der. Bu köprüyü. ayn› ›rma¤›n baflka bir coflkun yerine gidip köprü yapar. Y›k›nt›lar A) I. ustas›na bir sebepten dolay› dar›l›r. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. III B) II. kalfas›na: “Güzel yapm›fls›n. Erkan bir deprem çantas› haz›rlamak istiyor. Süleyman. Bu köprü bugün Gezmeli Köprüsü diye bilinir. güzelli¤ini herkes görmeli… Bunun ad› Görmeli Köprüsü olsun. III.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

dolu vb. türlü biçimlerde bükülmüfl veya dokunmufl pamuktan yap›lan genellikle ya¤ çekici madde. güreflte rakibinin belden afla¤› bir yerini aniden tutmak. do¤a: ‹çinde canl›lar›n yaflad›¤› yerküre. zelzele. yer sars›nt›s›. bir ailenin gelecekteki belirli bir süre için tasarlad›¤› gelir ve giderlerini tür ve ayr›nt›lar›yla gösteren çizelge. Aynı cinsten onluk bir küme. 2. Bir fleyin yak›n›. 73 . Bir fleyi bohça içine koyup sarmak. çift dalma: Rakibin ayaklar›na do¤ru birden inerek paças›n› veya topu¤unu kapma oyunu. günlük: Günü gününe tutulan hat›ra. deprem. ekonomi: ‹nsanlar›n yaflayabilmek için üretme ve ürettiklerini bölüflme biçimlerinin ve bu faaliyetlerden do¤an iliflkilerin bütünü. F fatura: Sat›lan mal›n cinsini. beflerî: ‹nsano¤lu ile ilgili. fiyat: Al›m veya sat›mda bir fleyin para karfl›l›¤› de¤eri. firma: Ekonomik etkinlik birimi. mareflallerin. dövünmek: Afl›r› üzüntü. efl dostla yenilen afl. bütçe: Devletin. Kiflinin içinde bulundu¤u toplumu oluflturan ortam. do¤al afet: Önlenmesi insan eliyle olmayan. ilk difli ç›kt›¤› zaman. dikkatli ve planl› olarak ele al›n›p incelenmesi. yapay karfl›t›. niteliklerinin bilinmesi amac›yla. gözlem: Bir nesnenin. bir kuruluflun. piflmanl›k duyarak ç›rp›nmak. gönüllü: Bir ifli hiçbir yükümlülü¤ü yokken isteyerek üstlenen. 盤l›k. genelge: Yasa ve yönetmeliklerin uygulanmas›nda yol göstermek. Mendil. sel. difl hedi¤i: Çocuklar›n. Güreflte rakibin kol ve ayaklar›n› üst üste getirerek k›m›ldayamaz durumda alttan kavray›p kucaklamak. fitil: Lambada. 2. herhangi bir konuda ayd›nlatmak. tan›tma amac›yla üzeri yaz›lm›fl bez veya karton. Ya¤l› güreflte pehlivanlar›n ayr›ld›klar› derecelerden biri. 2. etraf. D dekorasyon: Bir yeri süsleme. 3. tabiat. bu¤day. dergi gibi belirli zamanlarda ç›kan yaz›l› yay›nlar›n bütünü. E efsane: Bir taraf› az çok tarihe dayanmakla beraber inan›lmaz olgularla süslü olan halk hikâyesi. hareket. inceleme ya da araflt›rma türü. ipek bluz ve ifllemeli aksesuarlardan oluflan kad›n giysisi. kandilde ve mumda ya¤›n. felaketlerin her biri. demet. anket: Soru ve cevaplara dayal›. dernek: Belirli ve ortak bir amac› gerçeklefltirmek için kurulan yasal topluluk. bafl örtüsü. çakmakta benzinin yanmas›n› sa¤layan. yakas›z üst giysisi. günce. çip: Milimetrik yüzeyler üzerinde on binlerce devre eleman›ndan oluflan ve son derece karmafl›k elektronik devrelerin yerlefltirildi¤i. Cinsleri aynı veya birbirine yakın olan fleylerin bir arada ba¤lanmıflı. olay›n veya bir gerçe¤in. artç› sars›nt›: Artç› deprem. dikkat çekmek üzere ilgililere gönderilen yaz›. çevre. do¤al: Kendili¤inden olan. bakla. çaresizlik. bafl alt›: Ya¤l› güreflte pehlivanlar›n ayr›ld›¤› befl derecenin ikincisi. fiyat›n› bildirmek için sat›c›n›n al›c›ya verdi¤i hesap dökümü. din adamlar›n›n güç sembolü olarak törenlerde kulland›klar› uzun sopa. Ç çevre: 1. G gark: Bir fleyi bol bol vermek. feryat: Hayk›r›fl. fasulye ve nohut piflirilerek yap›lan. deste: 1. Deprem sonrasında meydana gelen küçük sarsıntılar. döviz: Propaganda. Kılıç. üzerine tokmakla vurulunca ses veren araç. C cepken: Kollar› y›rtmaçl› ve uzun. çinkan: Balkan Türkleri taraf›ndan yayg›n olarak giyilen genifl ipek flalvar. B bas›n: Gazete. ba¤lam. asa: Baz› ülkelerde hükümdarlar›n. dolay›. insan eliyle yap›lmam›fl. 4. bıçak vb. miktar›n›. deprem: Yer kabu¤unun derin katmanlar›n›n k›r›l›p yer de¤ifltirmesi veya yanarda¤lar›n püskürme durumuna geçmesi yüzünden oluflan sars›nt›. 3. tamim. harçla ifllenmifl bir tür k›sa. genellikle silikon benzeri yar› iletken bir malzemeden yap›lm›fl ince bir dilim.nin elle tutulacak yeri.SÖZLÜK A afet: Çeflitli do¤a olaylar›n›n sebep oldu¤u y›k›m. bohçalamak: 1. f›rt›na. 盤: Da¤›n bir noktas›ndan kopup yuvarlanan ve yuvarland›kça büyüyen kar kütlesi. gong: Boks karfl›laflmas›n›n bafllama ve bitim sürelerini belirtmek için kullan›lan.

kültür vb. binek hayvanlar›n›n eyeri üzerine geçirilen veya omuzda tafl›nan. iklim: Yeryüzünün genifl bir alan›nda hava olaylar›na ba¤l› olarak gerçekleflen etkilerin uzun y›llar›n ortalamas›na dayanan durumu. Büyük flehirlerde semtler aras›nda iflleyen yer alt› demir yolu hatt›. Biçildikten sonra tah›l demetlerinin üzerinden düven geçirilerek tanelerin baflaklar›ndan ayr›lmas› ifli. k›lavuz. vekil. cephane. mühimmat: Savafl gereçleri. 2. taban›nda bulunan a¤›rl›k sebebiyle dik bir durum alan oyuncak. kor: 1. tekerlekleri tek parça. 2. kundaklamak: Yeni do¤mufl çocu¤u ilk aylarda geniflçe bir bez ile s›k›ca sar›p sarmalamak. mola: 1. tebeflir. istek: Bir fleye duyulan e¤ilim. ka¤n›: ‹ki tekerlekli. içine öteberi koymaya yarayan. Seçme ve karar verme yetkisi bulunan kimse. K›rm›z› kurulufl: Topluma hizmet amaç ve göreviyle kurulan kurum. hibrit: 1. rakam veya baflka iflaretler bulunan düzlem. meflale: 1. mürflit: Do¤ru yolu gösteren kimse. bir arada olma. K kadran: Saat. istihkâm: Düflman saldırısını durdurmak. 3. silindir biçiminde araç. amaçlarla yaln›z üye olanlar›n topland›klar› yer. sar›larak yap›lan bir tür nak›fl. Kal›n oklava. 2. montaj: Bir bütün oluflturmak için parçalar› tak›p birlefltirme ifli. ‹ki farkl› güç kayna¤›n›n bir arada bulunmas›. kriket: On birer kiflilik iki tak›m aras›nda. ‹yice yanarak atefl durumuna gelmifl kömür veya odun parças›. 2. mertçe. medya: Büyük iletiflim ve yay›n organlar›n›n bütününe verilen ad. kireç tafl›. Omza geçirilebilen tek gözlü bir tür çanta. Bu iflin yap›ld›¤› yer veya mevsim. 4. kampanya: Politika. ham madde: Üretim sürecinde kullan›lan ifllenmemifl her türlü madde. 2. kurum: Belirli bir amac› gerçeklefltirmek üzere kurulan özel veya kamu örgütü. hasat: Ürün kald›rma. ekonomi. 3. Bakan. hâkimiyet: Egemenlik. At. yöneticilerin kat›lmas› ile yap›lan toplant›. kermes: Bir derne¤e. araçlarda. küçük ve a¤›r bir topu. N naz›r: 1. içinde sa¤l›¤a yararl› erimifl maddeler ve gazlar bulunan sular›n ç›kt›¤› kaynak. s›rma vb. Bakan. ayd›nlatmaya yarayan de¤nek. Karfl›laflmalar›. spor yapma vb. 2. güçlü istek. 2. Elektrik motoru deste¤iyle çal›flan otomobil. kilim veya hal›dan yap›lm›fl iki gözlü torba. metro: 1. heybe: 1. Taraflar›n aralar›ndaki anlaflmazl›¤› çözmek için yetkili olarak seçtikleri ve üzerinde anlaflt›klar› kifli. belli bir ölçe¤e göre küçültülüp kufl bak›fl› görünüflüyle bir düzlem üzerine geçirilmesi. 2. pusula vb.H hac›yatmaz: Yere nas›l b›rak›l›rsa b›rak›ls›n. dingili tekerlekle birlikte dönen öküz arabas›. eflek vb. ikametgâh: Yerleflme yeri. hava raporu. kapl›ca: Yerin derin katmanlar›ndan gelen s›cak. Bu hatta çal›flan tafl›t. konuflma. hava durumu: Meteoroloji ile ilgili olaylar›n bütünü. hakem: 1. Erke¤e yak›flan. Türlü ifllerde kullan›lan. Ara verme. Yorgunlu¤u gidermek için duraklama. yar›flmalar› kurallara uygun ve yans›z olarak yöneten kimse. 2. gören. hafl›r neflir: Kaynaflma. 74 . Bir düflüncenin öncüsü. izci: Dayan›flma ve yard›mlaflma duygular›n› gelifltirmek. kireç: Mermer. okuma. s›k›nt›. bir çal›flmaya yard›m sa¤lamak amac›yla genellikle aç›k havada sat›fl yap›larak gelir sa¤lanan toplant›. O oklava: Hamur açmakta kullan›lan silindir biçiminde ince uzun de¤nek. üzüntü. dert. alanlarda belirli bir süredeki etkinlik dönemi. Ucunda alev ç›karacak yan›c› bir madde bulunan. harita: Yeryüzünün ya da bir parças›n›n. kulüp: Görüflme. ucu k›vr›lm›fl sopalarla vurarak karfl› kaleye sokmak amac›yla oynanan oyun. merdane: 1. düflmana karflı savunma yapmak amacıyla düzenlenmifl yer. alç› tafl› gibi birçok tafl›n özünü oluflturan kalsiyum oksit. ekip biçme ifli. 3. Belirli bir konudan iyi anlayan kimse. heyelan: Toprak kaymas›. krefl: Çocuk yuvas›. harman: 1. I-‹ ihtiyaç: Gereksinme. Büyük ac›. ruhça ve bedence güçlendirilmek için kamplarda ve okullarda e¤itilen genç. üzerinde yaz›. 2. imal: Ham maddeyi iflleyip mal üretme. kongre: Bir konu üzerinde karar vermek amac›yla çeflitli yerlerden delegelerin. M Marafl ifli: Karton üzerine gerilmifl kumafla sim.

istem. rakkas. Asker birliklerini savafla hazırlamak amacıyla. mevki. derece. görüfl ve becerisi çok olan (kimse). S-fi sacaya¤›: 1. n›sfiye vb. 2. tecrübe: 1. tasar›. ‹stek. iradeli tüketme. U uzman: Belli bir iflte. ucuna çengelli i¤ne tak›l›. 3. koymaya yarayan. sandal: ‹nsan tafl›yacak biçimde yap›lm›fl. pandül. kesim. kilim. tuval: 1. performans: Baflar›m. Ö önerge: Meclis. tasarruf: Para veya herhangi bir fleyi dikkatli kullanma. sufli: ‹nce flerit biçimindeki yosun tabakas›n›n içine çi¤ bal›k. pelerin: Omuzlardan afla¤› dökülen. arazi üzerinde yapılan genifl ölçüde savafl denemesi. seccade: Bir kiflinin üzerinde namaz k›labilece¤i büyüklükte. ‹nsanlar›n maddeye dayanan gereksinimlerini karfl›lamak için yap›lan. belli bir konuda bilgi. unvan. kararlar›n› ba¤›ms›z olarak vererek toplumsal etkinliklerde bulunan bireyler toplulu¤u. elde edilecek bir sonuç ile ilgili bir düflünce. Uygulama. hal›. namazl›k. ozon tabakas›: Güneflin afl›r› mor ötesi ›fl›nlar›ndan dünyay› koruyan. 2. travma: Canlı üzerinde beden ve ruh açısından önemli ve etkili yaralanma bırakan durum. Mertebe. ‹lk örnek. tramvay: fiehirlerde yol üzerinde döflenmifl özel raylarda hareket eden yolcu tafl›t›. 3. ten: 1. Bölüm. dileme. atefl üzerine oturtulan. T talep: 1. sektör: 1. kürekle yürütülen deniz teknesi. Deney. ö¤renimle birlikte deneyim. s›naat. 2. prototip: 1. El ustal›¤› isteyen ifller. 2. Bir kimseden bir fleyi yapmas›n› veya yapmamas›n› isteme. Ü ücret: ‹fl gücünün karfl›l›¤› olan para ya da mal. P patent: Bir buluflun veya o buluflu uygulama alan›nda kullanma hakk›n›n bir kimseye ait oldu¤unu gösteren belge. yo¤urdun içinde çalkaland›¤› kap veya makine. kol. örgüt: Ortak bir amac› veya ifli gerçeklefltirmek için bir araya gelmifl kurumlar›n veya kiflilerin oluflturdu¤u birlik. Vücut. post veya kumafltan yayg›. 2. 2. oya sunularak karar verilmesi istenen yaz›l› k⤛t. 75 . tatbikat: 1. Ayn› ifli yapan topluluk. cilt. Gösterme. tava vb. Z zanaat: 1. Y yay›k: Tereya¤› ç›karmak için sütün. Deneyim. semazen: Sema ayininde dönen dervifl. sivil toplum: Devletin denetimi alt›nda olmayan. tufl: Güreflte oyun s›ras›nda iki omzun ayn› anda yere de¤mesiyle oluflan yenilgi.olta: Bal›k avlamada kullan›lan. temkin: Bir iflin sonunu düflünerek ölçülü. Üçlü grup. Herkese duyurma. kenevir veya pamuklu kaba kumafl. Üzerine tencere. dal. 2. telaffuz etmek: Söylemek. V vak›f: Bir hizmetin sürekli olarak yap›labilmesi amac›yla bir kimse taraf›ndan belli koflullarla ve resmî yoldan ayr›lan mülk ya da para. tuzsuz hafllanm›fl pirinç ve özel baharat kar›fl›m›n›n konulmas›yla haz›rlanan Japon yeme¤i. gerdirilmifl keten. 2. herhangi bir konu veya sorunla ilgili olarak bir öneride bulunmak için üyelerden biri veya birkaç› taraf›ndan baflkanl›¤a verilen. tasarlanm›fl fley. çalg›lar eflli¤inde. sema: Mevlevi dervifllerinin ney. teflhir: 1. ya¤s›z. genifl kolsuz bir çeflit üstlük. dile düflürme. kollar›n› iki yana aç›p dönerek yapt›klar› ayin. Bu kumafl›n üzerine yap›lm›fl tablo. ‹nsan vücudunun d›fl yüzü. Görgü. proje: Genel olarak ortaya konacak bir ifl. 2. kongre vb. beceri ve ustal›k gerektiren ifl. stratosferdeki tabaka. üç ayakl› çember veya üçgen biçiminde demir destek. ço¤unlukla naylon tellerden veya at kuyru¤u k›l›ndan yap›lm›fl iplik. Üzerine resim yap›lan. Subay. 2. Model. R rütbe: 1. tedbirli davranma. 2. resmî bir toplant›da. paye. astsubay ve polislerin sahip oldu¤u derece. Sergileme. vakum: Havas› al›nm›fl boflluk. sarkaç: Dura¤an bir nokta çevresinde a¤›rl›¤›n›n etkisiyle sal›n›m yapan hareketli kat› cisim.

1671 Leibnizt. ‹nönü Zaferi kazan›ld›. Balkan Savafl›'› bafllad›. 1918 30 Ekim Mondros Ateflkes Anlaflmas› imzaland›. 1854 Herman Hollerith. ‹nönü Zaferi kazan›ld›. delikli kart sistemiyle çal›flan hesaplama makinesini gelifltirdi. 1912 15 Ekim Osmanl› Devleti ile ‹talya aras›nda Ufli Antlaflmas› imzaland›. dört ifllem makinesini gelifltirdi.KRONOLOJ‹ 1642 Pascal. 1840 23 Ekim Ülkemizde Posta Teflkilat› kuruldu. 1920 16 Mart ‹stanbul iflgal edildi. 1844 27 May›s Telgraf Amerika’da kullan›lmaya baflland›. 1914 Ülkemizde halka telefon verilmeye baflland›. 1919 23 Temmuz Erzurum Kongresi topland›. Osmanl› Devleti ile ‹talya aras›nda Trablusgarp Savafl› yap›ld›. 1919 15 May›s Yunanl›lar ‹zmir’i iflgal etti. 1921 23 Nisan “23 Nisan” tarihinin millî bayram olarak ilan›na dair yasa kabul edildi. 1855 Ülkemizde ilk telgraf hatt›. 1919 22 Haziran Amasya Genelgesi yay›mland›. 1912 8 Ekim I. 1918 13 Kas›m ‹tilaf Devletleri donanmalar› ‹stanbul’a geldi. ‹stanbul-Edirne aras›nda kuruldu. 1921 10 Ocak I. 1909 23 May›s 1911 Ülkemizde ilk telefon santrali faaliyete geçti. 1920 23 Nisan Büyük Millet Meclisi aç›ld›. toplama ve ç›karma makinesini icat etti. 1914 11 Kas›m Osmanl› Devleti Birinci Dünya Savafl›’na girdi. 1919 19 May›s Mustafa Kemal Samsun'a ç›kt›. 1863 Mektuplarda pul kullan›lmaya baflland›. 1919 27 Aral›k Mustafa Kemal Temsil Heyeti üyeleriyle Ankara’ya geldi. 1915 18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi kazan›ld›. 7 A¤ustos 1919 4-11 Eylül Sivas Kongresi topland›. 76 . 1833 Görme özürlüler yaz› makinesi icat edildi. 1921 1 Nisan II.

1921 23 A¤ustos Sakarya Meydan Muharebesi bafllad›. 1923 13 Ekim Ankara baflkent ilan edildi. 1928 24 Kas›m Atatürk’e baflö¤retmen unvan› verildi.1921 5 A¤ustos Büyük Millet Meclisi taraf›ndan Mustafa Kemal Pafla’ya baflkumandan görevi verildi. 1925 26 Aral›k Ülkemizde miladi takvim kabul edildi. 1926 ‹skoçyal› mucit John Logie Baird ilk canl› televizyon yay›n›n› gerçeklefltirdi. Bilim ve Kültür Örgütü) taraf›ndan “Çocuk Y›l›” olarak ilan edildi. 1976 Türk televizyonunda renkli yay›n dönemi bafllad›. 1923 29 Ekim Cumhuriyet ilan edildi ve Gazi Mustafa Kemal cumhurbaflkan› seçildi. 1922 30 A¤ustos Baflkumandan Meydan Muharebesi kazan›ld›. 1921 7-8 A¤ustos Tekâlif-i Milliye Emirleri yay›mland›. 1923 2 Ekim ‹flgalci devletler ‹stanbul’dan ayr›ld›. uzaya f›rlat›ld›. 1936 ‹ngiltere’de ilk siyah-beyaz TV yay›nlar› BBC taraf›ndan bafllat›ld›. 1990 Türkiye’de ilk özel televizyon yay›n dönemi bafllad›. 1923 24 Temmuz Lozan Bar›fl Antlaflmas› imzaland›. 2002 24 Nisan Türk Telekom ‹letiflim Müzesi aç›ld›. 1940 Vakumlu tüpler bilgisayarlarda kullan›lmaya baflland›. 1954 Odalar ve Borsalar Birli¤i bünyesinde Türk Standartlar› Enstitüsü kuruldu. 1922 26 A¤ustos Büyük Taarruz bafllad›. 1922 9 Eylül Türk ordusu ‹zmir’e girdi ve ‹zmir Yunan iflgalinden kurtar›ld›. 1921 13 Eylül Sakarya Zaferi kazan›ld›. 1994 ‹lk Türk uydusu Türksat. 1951 ABD’de renkli televizyon dönemi bafllad›. 1922 11 Ekim Mudanya Ateflkes Anlaflmas› imzaland›. 77 . 1968 31 Ocak TRT Ankara’da deneme yay›n›na bafllad›. 1979 UNESCO (Birleflmifl Milletler E¤itim.

Türkiye ‹fl Bankası Yay›nlar›. Eren Yay›nlar›. Graphic Organizers for Reading-Writing and More. GÖKÇEN. 1999. Aktif Ö¤renme. ATALAY. Türk Kurtulufl Savaflı. ‹stanbul. ‹stanbul. Nurettin. 2006. fiehitkale Destankale Sonkale Çanakkale. Gazi Üniversitesi. 2006. ‹brahim. Timafl Yayınları. 2005. 2005. KABAPINAR. Güven Yayınları. Adana. Her Masal Yar›m. Türkiye ‹statistik Yıllı¤ı. Veysel. ‹stanbul. Baflbakanlık Devlet ‹statistik Enstitüsü. Pegem A Yayıncılık. Atatürk ve Anıları. ‹ZBIRAK. “Tarih I Dersinde ‹fle Koflulabilecek De¤er Ö¤retiminin Yeni Yaklafl›mlar›n›n Ö¤rencilerin 'Hoflgörü' De¤eri Anlay›fllar›n›n Geliflimine Etkisi”. 2005. 1996. 2006. Yalova. Fatma. Yay›mlanmam›fl Yüksek Lisans Tezi. ‹stanbul. hzl. Kufllarla Uyanmak. Ça¤r›. Ankara. 2007. Mustafa. Necati. Co¤rafya Terimleri Sözlü¤ü. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yay›nlar›. BOORST‹N. 1999. çev. ‹stanbul. Nevzat. Scholastic Professional Books. Ruhiser Mergenci ve Bekir Onur. Ekoloji. Ankara. Kenan Mortan. Konya. Ertu¤rul. Yücel. MEB Yayınları. Konuflan Atlas Türkiye. 2000. ‹stanbul. 1998. Vahdettin. EFEKAN. ATALAY. Ankara. Atatürk’ten An›lar. Mustafa. Cemil. 2006. Ç‹L. 1999. Sabiha. KÖSTÜKLÜ. ‹zmir. Hazerfanahmet Yayınları. Millî E¤itim Bakanl›¤› Yay›nlar›. Safran Kitapları. Osmaniye. “Türkiyemiz”. Yalova’da Hayat Güzeldir. Kaknüs Yay›nlar›. Reflat. Gazi Kitabevi. Niyazi Ahmet. Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ö¤retimi. Faruk. Ankara Ticaret Odası Yayınları. New York. Alt›n Kitaplar›. 2005. Kufllarla Uyanmak. Duyguların Dili. Mustafa Ökkefl. 1983. FELDMAN. 2006. BAYDAR. Umut Vakfı Yay›nlar›. LOHANLIZADE. Atatürk Arafltırma Merkezi. ATAY. SANIR. 1998. Ankara. Ankara. Altı fiapkalı Düflünme Tekni¤i. ÖKKEfi. KOCATÜRK. ‹stanbul. GARTENHAUS. Garanti Matbaası. “‹lkö¤retim Beflinci S›n›f Sosyal Bilgiler Program›nda Belirlenen De¤erlerin Kazan›m Düzeyleri ve Bu Süreçte Yaflan›lan Sorular›n De¤erlendirilmesi”. DE BONE. Kanaat Yayınları. Çukurova Üniversitesi. TBMM. ‹stanbul.1967. TÜB‹TAK Yayınları. Büyük Atlas. ARIBURNU. Güney Ofset. ‹stanbul. hzl. 1989. Yaratıcı Düflünce ve Müzeler. GÜRKAYNAK. GÜLTEK‹N. ‹stanbul. Üniteler Göre Çocuk fiiirleri Antolojisi. Ç‹R‹NGEL. Atatürk’le Bir Ömür. ‹lkö¤retimde Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ö¤retimi. SPURGEON. 2007. Edward. 78 . E¤itim Dünyası Yayınları. ‹pek vd. 2007. ‹nkılap Kitabevi. TARHAN.: Cuma Karatafl. Ercan Tuzcular. 2005. EVREN.KAYNAKÇA Kitap ve Dergiler AÇIKGÖZ. ‹mge Yay›nc›l›k. Utkan. TBMM Basın ve Halkla ‹liflkiler Daire Baflkanlı¤ı Tanıtım kitapları Serisi. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. 2004. Yay›mlanmam›fl Yüksek Lisans Tezi. Gaziantep Müdafaası. Osmaniye. ENG‹N. GÜREL. Çevre ve Orman Bakanlı¤ı Devlet Meteoroloji ‹flleri Genel Müdürlü¤ü Yayınları. 2002. Sosyal Bilimler ve Tarih Ö¤retimi. 2006. TBMM Basın ve Halkla ‹liflkiler Daire Baflkanlı¤ı Tanıtım Kitapları Serisi. BROMLEY. Türkiye Klima Atlası. Pelin. ‹nk›lap Kitabevi. Mehmet Özel. ‹stanbul. ÖNGAY. Anthony ve Peter Ford. Karen. Ankara. Richard. MEB Yayınları. Ankara. 2006. 1999. Ankara. Ankara. OZANKAYA. ÖZTÜRK. Co¤rafya Terimleri Sözlü¤ü. ‹lkö¤retim Atlası. Assos Yay›nlar›. Beyaz Adam Ltd. Kemal. Mehmet. ‹stanbul. Bilginler ve Buluflları Ansiklopedisi. ‹brahim. 2009. Ankara. çev. 1996. Rumeli Demiryollar›. Nuri. Güneysu Yay›nlar›. Ankara. 2002.. ‹stanbul. ‹nkılap Kitabevi. ‹stanbul. Nükte ve Fıkralarla Atatürk. ‹brahim. Ankara. ATALAY. Ferruh. Sosyal Bilgiler Ö¤retimi ve Ö¤retmen Kılavuzu. ‹nkılap Kitabevi. Keflifler ve Bulufllar. BANO⁄LU. 2006. Yalçın. çev. ‹stanbul. Özer. Alan R. 1993. 1992. Güneysu Yay›nlar›. fi. DURAN. 1999. 2008. Remzi Kitabevi. ‹stanbul. Maya Akademi. SÖNMEZ. 2004. ‹brahim Zahit. Benim Ailem. Dünya Co¤rafyası. Daniel Jrophic. Fatofl Bilber. 2000. Ankara. Türkiye Bölgesel Co¤rafyası. Faik Sabri. Yurttafl Olmak ‹çin. ‹stanbul. 2000. Türkçesi: Seda Ç‹FTÇ‹. Cumhuriyet Ç›nar›: Mustafa Kemal’i Atatürk Yapan. Milliyet Yay›nlar›. Kamile Ün. Ankara. 2005. ‹lk Meclis. Ankara.

ttcocuk.tr www. 28 Mayıs 2008 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi. 30 Ekim 2009 Sabah gazetesi. Silahlı Kuvvetler Dergisi.gov. 5 Eylül 2009 Akflam gazetesi.atam.gov www.tr www.tuik.gov. 2007.gov.edirne.gov.gov.tr www.tr www.hkmo. 8 Haziran 2009 Hürriyet gazetesi.snews.tr www. 1997.net www. 2006. Kudret Eren. 9 A¤ustos 2008 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi.tr www.org www. Ceceli Yayınları. 4 fiubat 2009 Sabah gazetesi. Serpil. URAL. 12 Haziran 2005 Kurtulufl gazetesi ‹nternet sitesi. SEV Matbaac›l›k ve Yay›nc›l›k.net. Ankara Ticaret Odası Yayınları.tr www.tr www. Nisan Mayıs Haziran.tbmm.gov.tr www.tdk. Duygusal Zekâ Geliflimi. tegv.tr www.tr www. Yenimahalle Atatürk ‹lkö¤retim Okulu.com/tr/yayinlar/dergi/12. Mayıs.gov.org www.trt.meteor.tr.biltek.tr www.tr www. 21 Ocak 2009 Zaman gazetesi.gov.gov.gov.sydgm. ‹stanbul.anadolumedeniyetlerimuzesi.org.bel.sanayi. 5 Ocak 2009 Hürriyet gazetesi.tr www.org.tr www. Ankara.tr www.org. 2004.tr www.gov.tr www.tev.turkisharchery. 11 Mayıs 2007 Sabah gazetesi ‹nternet sitesi.kultur.net.gov.tkv. 20 fiubat 2009 Zaman gazetesi.gov.aile.ptt.tr www.org.gelenekselfed.tr www.bnl.Unutulan Manfletler. Depremler ve Yanarda¤lar.tgf. 2008.edu.tr www.çanakkale.gov.html www.tr www.tr www.tr www. Sayı 1.rmk-museum. Ankara. TÜB‹TAK Yayınları.meb.edirne. 31 Mayıs 2008 79 .com/kesfet/TelekomMuzesi www. 22 A¤ustos 1999 Hürriyet gazetesi.tr www.gov.gov www.edu.anayasa. 7 Ekim 2008 Bugün gazetesi. 7 Ocak 2009 Sabah gazetesi.gov. Sayı 204.gib.tr www.kutuphane.depremeduyarliyiz.tubitak. 17 Nisan 2008 Türkiye gazetesi. Temmuz-Aral›k. Fiona. 13 Ocak 2009 Birgün gazetesi. 2009 say›s›.turkkulturu.tr www. Sayı 46.sabanci. 2007. YAVUZ. Hacettepe Sosyoekonomi Dergisi. 22 A¤ustos 2008 ‹nternet Siteleri www.gov.org.sgk. TRT.tr www. Haziran.tr www.physics. Gazeteler Anayurt gazetesi.gov. WATT. “Türk Standartları Enstitüsü Çocuk Dergisi”. A¤r›’dan Zelve’ye Anadolu Anlat›yor.nist.org.pttturkey.tcdd.org. 2006. 01 A¤ustos 2007 Zaman gazetesi.losev.platformdergisi.gov.org.cu. Sayı: 392.gov.gov. “Atatürk’ün Çocukları”.akut. 27 fiubat 2009 www. 16 Ocak 2009 Zaman gazetesi.tr www.tr www. 3 Eylül 2009 Cuma gazetesi.anceva. “Aylık Radyo Televizyon Dergisi”. 1 Aral›k 2005 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi.tr www. TSE Öncü.topkapisarayi.tr www. 28 Aralık 2008 Zaman gazetesi.gov.Yıl 1.tubitak.

Atatürk Arafltırma Merkezi. Ang› Yay›nlar›.kizilay. 32. Ahmet. DURAL. 22. Atatürk Araflt›rma Merkezi Arflivi.28. Ceceli Yay›nlar›. 7 A¤ustos 2008 www. 23 Nisan 2006 Sabah gazetesi. Atatürk’ün Nüfus Cüzdan›. 51.kenthaber. Halil Pala. 8 Kas›m 2009 Sabah gazetesi. ‹stanbul. Türkiye K›z›lay Derne¤i Yay›n›. 161. 1997. 2004. An›lar›yla Atatürk.gov.tuik. itfaiye eri foto¤raf› www. 47. 40. 101 Anadolu Efsanesi.101.tr GÖRSEL KAYNAKÇA Ders Kitab› s. ‹stanbul. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri.tr (1 fiubat 2010) www.sinopozelidare. 27 Ocak 2010 ‹nternet Siteleri www. Baran. 28 Aral›k 2008 Sabah gazetesi. SAKAO⁄LU.birgungazetesi internet sitesi. Duygusal Zekâ Geliflimi. 1998. 2004. Millî E¤itim Basımevi. Ankara. Sosyal Bilgiler Ö¤retmen K›lavuz Kitab›. ‹NCE. 21 Ocak 2009 Sabah gazetesi. Ankara. Ankara.gov. 29. ‹stanbul. Utkan. ‹smet. Okumufl Adam Yay›nlar›. 124. Ankara. 7 Ekim 2008 E¤itimaile ‹nternet sitesi (2 Aral›k 2008) www. ANGI. Ankara Büyükflehir Belediyesi Foto¤raf Arflivi. 4 fiubat 2009 Silahl› Kuvvetler dergisinden gazete haberi. 162 sayfalardaki Atatürk ile ilgili ve tarihî foto¤raflar. 1993.Çal›flma Kitab› Kaynakças› Kitap ve Dergiler Atatürkçülük I. Atatürk Araflt›rma Merkezi Arflivi. YAVUZ.tr www. 1973. 80 . s. 2005. Hac›.151. KOCATÜRK. s. Gazeteler Hürriyet gazetesi. 144. K›z›lay ile Güvenli Yaflam› Ö¤reniyorum. ‘asker u¤urlama” foto¤raf› Yeniy›ld›z gazetesi internet sitesi. Çal›flma Kitab› s. 2004. Kudret Eren. Atatürk’ün Liderlik S›rlar›. 26 fiubat 2009 Zaman gazetesi. 9 fiubat 2007 Zaman gazetesi. Kitap. Belediye Meclisi foto¤raf›. internet sitesi. haber7. Saim.org. Bilge Yay›nlar›. ‹kinci Bask›. 52. Ankara. 159.com s. MEB Yay›nlar›. Akça¤ Yay›nlar›. 2008. KÜR. Ankara. Çocuk Gözüyle Atatürk.