DEVLET K‹TAPLARI

ÜÇÜNCÜ BASKI
........................, 2012

M‹LLÎ E⁄‹T‹M BAKANLI⁄I YAYINLARI ..........................................................................: 4889
DERS K‹TAPLARI D‹Z‹S‹ ................................................................................................: 1473
12.?.Y.0002.4030
Her hakk› sakl›d›r ve Millî E¤itim Bakanl›¤›na aittir. Kitab›n metin, etkinlik, soru ve
flekilleri k›smen de olsa hiçbir surette al›n›p yay›mlanamaz.

ED‹TÖR
Doç. Dr. ‹smail Hakk› DEM‹RC‹O⁄LU
PROGRAM GEL‹fiT‹RME UZMANI
Meryem ERASLAN
D‹L UZMANI
Nazl› YILDIZ
ÖLÇME DE⁄ERLEND‹RME UZMANI
Dr. Nurcan ATEfiOK DEVEC‹
GÖRSEL TASARIM
Hatice C‹VC‹R
‹hsan TÜRK
Nuri Özgür ÜNAL
REHBERL‹K UZMANI
Nurten ÖZBAN

ISBN 978-975-11-3420-2

Millî E¤itim Bakanl›¤› ‹lkö¤retim Genel Müdürlü¤ü taraf›ndan haz›rlanm›fl, Talim ve Terbiye Kurulunun
18.12.2009 gün ve 292 say›l› karar› ile ders kitab› olarak kabul edilmifl, Destek Hizmetleri Genel
Müdürlü¤ünün 19.03.2012 gün ve 3398 say›l› yaz›lar› ile üçüncü defa 219.873 adet bas›lm›flt›r.

.

.

.

DERS K‹TABI .

..... 24 ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM ......... ÜN‹TE: GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM ............................................................................................................................................................. 26 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ............................................................................................................... 32 A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM ................................................................................................. 56 8 ............................. 46 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM . 8 DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI .................................................................... 14 DUYGULARIMLA.......................................................................... 16 DUYGULARIMI........ 38 HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? ................................. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? ....................................................................... 18 BAfiKALARINA SAYGILIYIM .............................................. 20 YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM .............................‹Ç‹NDEK‹LER SAYFA ‹Ç‹NDEK‹LER .................................................... 42 KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z ................................................................................................................................................................... 34 KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z ................. 44 KURTULUfiTAN KURULUfiA ................................................................ ÜN‹TE: KEND‹M‹ TANIYORUM ........................................................................... 30 2........................................................................ DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM ................... 12 BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M ..................................... 10 1.........

. 60 KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ ........................................................................................................................................................................................... ÜN‹TE: YAfiADI⁄IMIZ YER ................................................. 58 ‹ZC‹ KAMPINDAYIZ .................. 74 GÜVENL‹ YAfiAM ........................................................................................................................... 82 ‹HT‹YAÇ MI......................................................................... 92 ÜRET‹M................. 90 B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? ............................................. 76 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ........................................................................................................... 100 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM .................................... DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI ........ 70 EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER ... 86 ALIfiVER‹fiTEY‹M ............................... ÜN‹TE: ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME ............................................................................................................................ 96 B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR .................................................................................................................................‹Ç‹NDEK‹LER 3.............................................................. ‹STEK M‹? .......... 64 HAVA NASIL ORALARDA? .................................................................................................................... 80 4......................................... 102 9 .......... 84 KAYNA⁄IM NE? ................. 66 ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z ....................................................................

Ünite sıra numarasını gösterir. Konu ile ilgili bilgilerinizi kontrol etmek ve konuya ilginizi çekmek için hazırlanmıştır. Konuyla ilgili gazete haberleri yer alır. konunun daha iyi anlaşılması için kullanılan kelimelerdir. Kavramlar. Konuyla ve görsellerle ilgili sorulara bu bölümde yer verilmiştir. Konuyla ilgili yeni ve açıklayıcı bilgilere bu bölümde yer verilmiştir. Konuyla ilgili kitap. dergi gibi kaynaklardan alınan bilgiler bu bölümdedir. Konuyla ilgili görseller ve açıklamaları yer alır.DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI Konuya içeriğini yansıtan başlık verilmiştir. 10 .

11 . Konuyla ilgili internet haberleri yer alır. Konuyla ilgili Anayasa maddeleri bu bölüm içinde verilmiştir.DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI Ünite ile ilgili sorulara bu bölümde yer verilmiştir. Bu işaret. konuyla ilgili etkinliğin çalışma kitabındaki sayfa numarasını gösterir.

12 .

4.” denilince ne anl›yorsunuz? Örnek veriniz. 5. ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM KONULAR • BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M • DUYGULARIMLA. Bu olayla ilgili duygu ve düflüncelerinizi söyleyiniz. Sizde farkl› duygu ve düflünceler oluflturan haberleri tespit ediniz. ay ve y›l belirterek s›raya koyunuz. Kendinizi ve en yak›n arkadafl›n›z› tan›t›n›z. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? • BAfiKALARINA SAYGILIYIM • YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM • ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar Benzerlik ve farkl›l›k Davran›fl Duygu Düflünce Hoflgörü Kan›t Kimlik Kronoloji Sorumluluk HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. Kimlik belgenizde hangi bilgilerin bulundu¤unu inceleyiniz.1. DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM • DUYGULARIMI. Duygu ve düflünceleriniz aras›nda nas›l bir iliflki vardır? 3. 13 . Onunla benzer ve farkl› yönleriniz nelerdir? 2. Geçen bir y›l içinde yaflad›¤›n›z önemli olaylar› gün. Televizyonda bir haber bülteni izleyiniz. Sizin için önemli bir olay› anlat›n›z. “Baflkalar›n›n duygu ve düflüncelerine sayg› duymal›y›z. Haberleri ve bu haberlerle ilgili duygu ve düflüncelerinizi arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. 6.

F›rat resim yapmay› sever. Ela gözlü. Çekingen biriyim. Siyah gözlü. Bofl zamanlar›mda arkadafllar›mla futbol. a¤›rl›k. renk bak›m›ndan farkl›l›k gösterirler. zevkleri ve yetenekleri de farkl› olabilir. sar› saçl› ve beyaz tenliyim. Evde evcil hayvan besliyorum. Benzerlik ve farkl›l›k Ben F›rat. Bofl zamanlar›mda resim yapar›m.BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M Kendinizi baflkalar›na nas›l tan›t›rs›n›z? Ben Murat. Boyum yafl›tlar›mdan daha uzun. Bütün insanlar boy. Çok çabuk arkadafl edinirim. Kalabalık ortamlarda rahat edemem. 10 yafl›nday›m. Bir y›l sonra sa¤l›¤›ma kavufltum ama baz› hareketleri tam olarak yapam›yorum. Hayvanlar› çok severim. Özellikle grup hâlinde bir etkinlik yap›lacaksa ortak noktada buluflmak. farkl› etkinlikler yapmaktan hofllanabilir. Bofl zamanlar›nda her ikisi de bulmaca çözer. Çal›flma Kitab› 14 13 . Küçükken geçirdi¤im bir trafik kazas›nda sa¤ baca¤›m k›r›ld›. Murat satranç oynamay›. bulmaca çözerim. bireyler sadece gözle görülen özellikleriyle mi birbirlerinden ayr›l›rlar? Bireylerin be¤enileri. bulmaca çözerim. Çok istedi¤im hâlde futbol oynayam›yorum ama iyi bir futbol izleyicisiyim. esmer tenli ve düz saçl›y›m. Arkadafl canlısı biriyim. Peki. Hatta her birey bofl zamanlar›n› de¤iflik faaliyetlerle de¤erlendirmek isteyebilir. 10 yafl›nday›m. her iki taraf›n da hofllanaca¤› bir etkinli¤e karar vermek gerekebilir. Kardefller hatta ikizler bile birbirine t›pat›p benzemez. Murat’›n siyah gözleri var. ‹nsanlar aras›nda ne kadar benzer yön olsa da herkesin kendine özgü özellikleri vard›r. Murat ile F›rat’›n benzer ve farkl› özellikleri nelerdir? F›rat’›n ela. satranç oynar›m.

Futbol oynayaca¤›z. Sen de
tak›mda olmak ister misin?
‹sterim ama ben futbol
oynayam›yorum.
Özür dilerim, unutmuflum. Ben
de baflka zaman oynar›m. ‹stersen
sana satranç ö¤reteyim.

Çok sevinirim.

Siz Fırat ya da Murat’ın yerinde olsaydınız nasıl davranırdınız? Neden?
Baflkalar›n›n bizden farkl› özelliklerine ve tercihlerine sayg› göstermeliyiz. Çünkü birbirimize
benzeyen yönlerimiz oldu¤u kadar benzemeyen yönlerimiz de vard›r. Bireyin kendine özgü,
baflkalar›nda olmayan özelliklerine bireysel özellik denir. Bireysel özellikler fiziksel, duygusal
ve zihinsel olmak üzere üçe ayr›l›r. Fiziksel özellikleri d›fl görünüfle bakarak anlayabiliriz.
Ya duygusal ve zihinsel özellikleri nas›l anlayaca¤›z?

Foto¤raf› inceleyerek ö¤rencilerin hangi özelliklerini ö¤renebilirsiniz? Örnekler veriniz.
Çal›flma
Kitab›

15

14

15

1. ÜN‹TE

Ayn› s›n›fta okuyan F›rat’la Murat hafta sonlar› zaman zaman birlikte ders çal›fl›rlar,
bazen de bulmaca çözerler. Bu hafta sonu Murat’›n farkl› bir önerisi vard›r:

DUYGULARIMLA, DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM

Okulunuzun aç›ld›¤› gün yaflad›¤›n›z duygular› anlat›n›z.

Duygu
Düflünce

Olcay ve ailesi akflam yeme¤ine oturmufllard›. Televizyonda da ana haber bülteni
vard›. Annesi, “Çorban› bitirdiysen taba¤›n› ver de ›spanak yeme¤i koyay›m.” dedi.
Ispanak yemek istemeyen Olcay, baflka ne yemek oldu¤unu sordu. Sofradaki yemeklerin
hiçbirini sevmiyordu. O s›rada televizyon ekran›na gözü iliflti. Afrikal› çocuklar s›raya
girmifller, ellerindeki bofl tabaklar› uzatm›fllar, bir lokma yiyecek konmas›n› bekliyorlard›.
Olcay bo¤az›na bir fleylerin dü¤ümlendi¤ini hissetti. K›s›k sesle “Biraz ›spanak alabilir
miyim?” dedi. Yeme¤ini yemeye çal›fl›yordu ama lokmalar› bir türlü yutam›yordu.
“Benim be¤enmedi¤im yemeklerin onlar belki tad›n› bile bilmiyorlar. Ben çok flansl›y›m.
Onlar aç, ben yemek be¤enmiyorum.” diye akl›ndan geçirdi.
Yerinden kalkt›, lavaboya gitti. Aynaya bakt›. Gözünden akan bir damla yafl› sildi.
Ellerini, yüzünü y›kad›. Daha sonra yemek masas›ndaki yerine oturdu. Ispanak
yeme¤inden bir lokma daha ald›. Ispana¤›n tad› ona her zamankinden lezzetli geldi.
Olcay hangi duygular içindedir? Olcay’›n duygular›yla düflünceleri aras›nda nas›l
bir iliflki var?
16

Duygularımla düflüncelerim aras›nda
bir iliflki var.

Durumlar

Duygum

Düflüncem

K›zg›nl›k

Arkadafl›m benden izin almal›yd›.

Mutluluk

Yak›nda a¤abeyime kavuflaca¤›m.

* Afrika’da çocuklar yetersiz
besleniyorlar.

Üzüntü

Yeterli ve dengeli beslenmek onlar›n
da hakk›d›r.

* Asansörde kapal› kald›m.

Korku

Havas›zl›ktan bay›labilirdim.

* Arkadafl›m silgimi benden izinsiz
alm›fl.
* Hafta sonu a¤abeyim askerden
dönecek.

Siz aynı durumları yaflasaydınız, hangi duygu ve düflünceler içinde olurdunuz?
Bir olay ya da durum karflısında farklı duygu ve düflünceler yafladı¤ınız oldu mu?
Neden?
Okulun basketbol tak›m›na seçilemedim. Çok üzgünüm. Seçmeler s›ras›nda üst üste hatalar yapt›m. Boyum
biraz daha uzun olsayd› daha iyi oynard›m, diye düflünüyorum. Basketbol oyuncusu olmak istiyorum. Ama çok korkuyorum. Çünkü boyum üç y›la kadar 10
cm uzamazsa basketbolcu olamam.

Ö¤retmenim duvar gazetesi ç›karmak için beni görevlendirdi. Çok sevindim. Zaten yazmay›, okumay› çok seviyorum. ‹leride gazeteci olmak istiyorum.
Bir gazeteci olarak k›z arkadafllar›m›n
okula devam etmeleri için mücadele
edece¤im. Gazetemde, okula gitmek
isteyen arkadafllar›m›n sesi olaca¤›m.

Konuflma balonlar›nda yer
alan, birbirleriyle iliflkili duygu
ve düflünce ifade eden cümlelerin alt›n› farkl› renkteki kalemlerle çiziniz.
Çal›flma
Kitab›

17

16

1. ÜN‹TE

Yaflad›klar›m›z, gördüklerimiz bize öfke, korku, sevgi, i¤renme, üzüntü, zevk, flaflk›nl›k,
utanç ve mutluluk gibi duygular› yaflat›r. Yaflad›¤›m›z duygular akl›m›zdan geçenleri yani
düflüncelerimizi etkiler. Bazen de düflüncelerimiz bize farkl› duygular yaflat›r. 4. s›n›f
ö¤rencisi Sema’n›n bu konuda söylediklerini okuyunuz.

Çok sevimliler. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? Çok sevdi¤iniz bir eflyan›z› kaybetseniz hangi duyguyu yaflars›n›z? Yaflad›¤›n›z durumla ilgili düflüncelerinizi nas›l anlat›rs›n›z? Davran›fl Ya¤murlu bir havada kendinizi nasıl hissedersiniz. Siz de foto¤rafla ilgili duygu ve düflüncelerinizi söyleyiniz. Kedileri ben de seviyorum. zihnimizde farkl› düflünceler oluflturur. ne düflürsünüz? Ya güneflli havada? Yaflad›¤›m›z ve karflılafltı¤ımız olaylar bize farkl› duygular yaflat›r. ormanda yaflayan canl›lar›n ölmesine de sebep oluyor. Bu nedenle ormanda asla atefl yakmamal›y›z. Evde kedi beslemeyi çok isterim. Peki. Ben bu evin içinde olsam çok korkard›m. oyuncular çok mutlular. Orman yang›n› görünce çok üzülüyorum. Yang›n. Ormanlar›m›z bizim akci¤erlerimiz. Umar›m evin içinde kimse yoktur.DUYGULARIMI. 18 . s›n›f ö¤rencisi Ömer’in sayfada yer alan foto¤raflarla ilgili duygu ve düflüncelerini ifade etti¤i cümleleri okuyunuz. duygu ve düflüncelerimizi nas›l ifade ederiz? 4. Belli ki bu tak›m yapt›klar› maç› kazanm›fl.

Ancak bunun do¤al dikkatli okuyup cevaplamaya çabir duygu oldu¤unu biliyol›flmak rum. ÜN‹TE Yukar›daki yüz ifadeleri hangi duygular› yans›t›yor? Duygu ve düflüncelerimizi sadece konuflarak ya da yazarak ifade etmeyiz. Yüz ifadelerimiz. Kayg› Sorular› do¤ru S›k›nt› dürüst okumadan E¤er düflük not al›rsam Umutsuzluk cevaplamaya çasonra düzeltemem. nas›l davran›rs›n›z? 19 . l›flmak Çal›flma Kitab› 17 Siz yukar›daki durumda olsan›z hangi duyguyu yaflar. Düflünce Duygu Davran›fl Yandaki flekli ve afla¤ıdaki tabloları inceleyiniz. Duygu.1. DURUM DÜfiÜNCE S›navday›m. ne düflünür. Kendimizi baflkalar›na do¤ru ifade edebilmek için duygu ve düflüncelerimizle davran›fllar›m›z›n uyumlu olmas› gerekir. DUYGU DUYGU DAVRANIfi DAVRANIfi Hata yapmamal›y›m. S›nav kayg›s› yafl›yo. Hata yapmam hiçbir fley yapamayaca¤›m anlam›na gelmiyor. yani davran›fllar›m›zd›r. düflünce ve davranıfllarımız arasında nasıl bir iliflki vardır? DURUM DÜfiÜNCE S›navday›m. el kol hareketlerimizle de duygu ve düflüncelerimizi anlatabiliriz.Rahatlama Sorular› daha rum. Yapt›¤›m fleyi önemsedi¤imi gösteriyor. Asl›nda bunlar›n hepsi bizim baflkalar› taraf›ndan gözlenebilecek eylemlerimiz. beden duruflumuz. ses tonumuz.

Bu düflüncesini ö¤rencilerine açar.” der. Ö¤rencilerin ço¤unun parmakları havadadır. gelecek derste içlerinden birini seçelim. Hilal. Di¤er dekorları nereden bulaca¤ız? 20 . 6 Hatice: Kastamonulu fierife Bac›’n›n mücadelesinin anlat›ld›¤› hikâye kütüphanemizde vardı. 8 Sina: Hadi mermiyi sarıp sarmaladık. Ka¤nıyı da Belediye Müzesinden ald›k. Arkadafllar›n›z›n baz›lar› soruya verdi¤iniz cevab› be¤enmedi. diyelim. Hatice. ‹çinde ne oldu¤u belli olmaz. Kıvanç. Bence bu hikâyedeki olay› canland›rabiliriz. Arda. Selma Ö¤retmen.). “Siz teneffüste ne tür gösteriler hazırlayabilece¤inizi düflünün. Arkadafllar›n›z›n sizin düflüncenize kat›lmad›klar›n› nas›l ifade etmelerini isterdiniz? Hoflgörü Sorumluluk Selma Ö¤retmen Cumhuriyet Bayramı kutlamaları için bir gösteri hazırlamak ister.BAfiKALARINA SAYGILIYIM Ö¤retmeniniz size bir soru sordu. Hikâyeyi hep beraber okuyalım. Sina teneffüste toplanırlar ve bafllarlar neler yapabileceklerini konuflmaya (Konuflmalar› numara s›ras›na göre okuyunuz. Sınıftan “Yaflasın!” sesleri yükselir. Oya. Tam bu sırada teneffüs zili çalar.

yapılan fedakârlıkları anlatalım. Ben bir seçenek söyledim. Ka¤n›y› nereden bulacaks›n›z? 7 Oya: Kastamonulu fierife Bac›’n›n hikâyesini babaannemden dinlemifltim. Bunlardan biri de Kastamonulu fierife Bac›. Millî Mücadele’nin birçok kahramanı var. Mermiler ıslanmasın diye bebe¤inin battaniyesini mermilere sarmıfl. 21 1. O. ÜN‹TE 1 Hilal: Kısa bir tiyatro oyunu hazırlayalım. Ama oyunda hepimize rol düfler mi? Tek kiflilik bir oyun olmasın. 2 Arda: Ne harika bir fikir! fiimdiden çok yoruldum. Hepimiz üzerimize düflen görevleri. Belediye Müzesinde ka¤nı var. kahraman bir Türk kadını. Ö¤retmenimizle konufluruz. 5 Hilal: Arda lütfen hevesimizi kırma. be¤enmezsen sen de yeni bir öneri sunarsın. Millî Mücadele sırasında yaflanan güçlükleri.3 Kıvanç: Ben Hilal arkadafl›m›n görüflüne kat›l›yorum. O bize bu konuda yardım eder. Aram›zda ifl bölümü yapar›z. . Daha kolay bir gösteri bulamaz mıydınız? 4 Arda: Bu oyunun dekorlar›n› haz›rlamak da zor. Ama sen dinlemeden itiraz ediyorsun. sorumluluklar› yerine getirirsek hiç de zor olmaz. Beni saygıyla dinlersin.

Üzgün rolünü çok iyi oynuyorsun.11 Hatice: K›vanç. Oya’ya davrandı¤ın gibi davran›lsa ne yaparsın? 13 K›vanç: Gözlerim yaflard›. Sana yapılmas›ndan hofllanmadı¤ın bir davranıflı baflkalarına yapıyorsun. fierife Bac›’n›n bebe¤i olsun. 22 . 17 Kıvanç: Tamam tamam. Bu ne büyük sevgi! Bence bu oyunun en baflar›l› oyuncusu sen olursun. Arda’yla mı yarıflıyorsun? Oya’nın morali bozuk. Sana. sen de gerçekten bazen çok kırıcı oluyorsun. babaannesi rahatsızmıfl. Bence Oya. 18 Hatice: Sorun ne biliyor musun? Baflkalarının duygu ve düflüncelerine saygı göstermemek. Biraz hoflgörülü olamaz m›s›n›z? 19 Kıvanç: …………. Kundaklayalım. 16 Sina: Kıvanç. ka¤nıya yatıralım.. Size de hiç flaka yap›lm›yor. Arkadafl›m›z›n üzüntüsünü paylaflmam›z gerekir. 10 Kıvanç: Oya’nın uykusu gelmifl.

9 Arda: Hadi bakal›m. Hem böylece uykuyu çok seven bazı arkadafllarımıza da iyilik yapmıfl oluruz. 12 Oya: Aklım babaannemde. Sürekli baflı dönüyor. Ancak baz› durumlarda davran›fllar›m›z›n anlay›flla karfl›lanmas›n›n veya görmezden gelinmesinin güç olaca¤›n› da unutmamal›y›z.. Durgun ve üzgün görünüyordun. dengesini kaybedip düfltü¤ü bile oldu. 14 Arda: Geçmifl olsun Oya. umar›m bir fleyi yoktur. Kıvanç ve Arda’nın yerinde olsanız ne söylerdiniz? Çal›flma Kitab› 23 18 1. ÜN‹TE 15 Hilal : Üzülme. . Ben sadece seni neflelendirmek istemifltim.20 Hilal : Evet. Ben size kolay bir gösteri yapalım demifltim. 21 Arda: ………………. Babam onu bugün doktora götürdü. ka¤nıyı çekecek öküzleri bulun da görelim. birbirimize karfl› hoflgörülü olmal›y›z.

. s›n›f ve flimdi 4. Henüz foto¤raf çektirmeye al›flamam›fl›m. s›n›ftan bafllad›n›z. 3. Afla¤›da. diyor. 26 fiubat 2001 Semih difl ç›karmaya bafllad›. Annemle babam benim do¤umumu dört gözle beklemifller. Semih Ünal’›n yaflam›ndaki önemli olaylar› kronolojik s›rayla anlatt›¤› metni okuyal›m. Sonra 2. Bu do¤um günü kutlamas› da beni krefle al›flt›rma çal›flmalar›ndan biriydi. s›n›f. Emel Ö¤retmen beni krefle al›flt›rmak için çok u¤raflt›. beflik gibi eflyalar alarak haz›rl›k yapm›fllar. Elime geçirdi¤im her fleyi a¤z›ma götürüyormuflum. Y›l 2000 26 Eylülde do¤muflum. Kronoloji ‹lkö¤retime 1. 2000 26 Eylül 2000 Semih do¤du. Bu örnekte oldu¤u gibi yafladı¤ımız tüm olaylar belirli bir sırayla gerçekleflir. ‹lk gün annemin arkas›ndan çok a¤lad›m. Babaannem sen o zamanlar inci tanesi gibi difller ç›kar›yordun. Krefle bafllad›ktan bir hafta sonra do¤um günümdü. Görüldü¤ü gibi çok flaflk›n bir hâlim var. Foto¤raftaki tulumumu daha sonra annem ihtiyac› olan bir yak›n›m›za vermifl ama patiklerim hâlâ duruyor. Benim için giysi. 24 15 Eylül 2004 Semih krefle bafllad›. Yaflad›¤›m›z olaylar› gerçekleflme tarihlerine göre s›ralarsak kronoloji yapm›fl oluruz. Y›l 2001 Do¤duktan befl ay sonra oturmaya bafllam›fl›m. Kreflte çok e¤lenceli bir do¤um günü kutlamas› yaptık. s›n›ftas›n›z. Y›l 2004 4 yafl›ndayken krefle bafllad›¤›m› hat›rl›yorum.YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM Sabah kalk›nca yapman›z gerekenleri s›rayla anlat›n›z.

Asam› da elime ald›m. 24 Eylül 2010 19 20 2012 Semih 4. Biraz rahatlam›flt›m. Art›k okuyup yazabiliyordum. s›n›f ö¤rencisiyim. Yafl›t›m birçok arkadafl›m olmufltu. ay. Okuma yazma ö¤renmeme benim kadar sevinen bir kifli daha vard›: hiç okula gidememifl olan babaannem.” dedi¤ini hiç unutmad›m. y›l belirterek anlat›n›z. “Aferin aslano¤lum. Okuldaki sosyal faaliyetlere kat›l›yorum. Masallardaki krallar gibiydim. Okulumu. ÜN‹TE Y›l 2005 Ana s›n›f›na bafllam›flt›m. Bafl›ma flapkam› giydim. Semih’in yaflam›ndaki önemli olaylar ve tarihlerini okuyunuz.” demiflti. Bu nedenle yeni enerji kaynaklar› keflfetmek için bilim insan› olmak istiyorum. Siz de kendi yaflam›n›zdaki önemli birkaç olay› gün.1. Arabalarla flehir turu yapt›k. Do¤al çevreyi korumak için faaliyetler yap›yoruz. 29 Ocak 2007 Semih ilk karnesini ald›. Yak›n bir gelecekte yeni enerji kaynaklar›na ihtiyac›m›z›n olaca¤›n› biliyorum. daha oynamaya yeni bafllad›k. 19 Temmuz 2008 Semih sünnet oldu. Eve döndü¤ümde ona karnemi gösterdim. Süslenmifl yata¤›mda bir sürü oyuncak görmek beni çok mutlu etmiflti.” demifltim. Y›l 2010 4.” dedi¤imde ö¤retmenimin “Yemek yemezsen oyun oynayacak gücün olmaz. Çal›flma Kitab› 18 Eylül 2005 Semih ana s›n›f›na bafllad›.” demesine çok k›zm›flt›m. ‹zcilik kulübüne üyeyim. Y›l 2008 Sünnet k›yafetimi giyerken çok heyecanland›¤›m›. ö¤retmenimi ve arkadafllar›m› çok seviyorum. Ben de “Öyleyse hemen yemek yiyelim.“ Ama ö¤retmenim. s›n›fa devam ediyor. Pelerinimi omzuma ald›m. ‹lk gün tam oyuna dalm›flken ö¤retmenimin “Haydi yemek vakti. Y›l 2007 Ö¤retmenimin elinden ilk karnemi ald›¤›m gündü. O gün babannem benim en çok sevdi¤im tatl›y› yapm›flt›. 25 . Asl›nda karne heyecan›m karne gününden tam bir hafta önce bafllam›flt›. biraz da korktu¤umu hat›rl›yorum.

ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM

Kaç tane kimlik belgeniz var? Onlar› hangi amaçla
kullan›yorsunuz?

Kimlik
Kan›t

Seda, yaflad›¤› ilçedeki halk
kütüphanesinde ö¤retmeninin verdi¤i
bir araflt›rma ödevi için kaynaklar› inceliyor. Kaynak incelemeye bafllamadan önce dikkatini çeken bir
hikâye kitab›n› ödünç al›p evde
okumak istiyor. Ancak kütüphane
görevlisi üye olmad›¤› için kendisine
ödünç kitap verilemeyece¤ini
söylüyor.
Sizce Seda’n›n kütüphaneye
üye olmak için ne yapmas› gerekiyor?
Sadece kütüphanede de¤il, sa¤lık kurulufllarındaki ifllemler, okul kaydı vb. ifller için de
kimlik belgesine ihtiyac›m›z var. Bu nedenle hepimiz bir hatta birden fazla kimlik kart›na
sahibiz. Nüfus cüzdan›, ö¤renci kimli¤i, spor kulübü kimli¤i ve kütüphane kimli¤i gibi.
Kimlik belgeleri içinde en önemlisi ve herkesin sahip oldu¤u belge nüfus cüzdan›d›r. Nüfus
cüzdan›nda sahibini tan›tan birçok bilgi yer al›r. Anne-baba adın›, medeni hâli, do¤um yeri
ve tarihini, kan grubunu nüfus cüzdan›ndan ö¤renebiliriz.

Nüfus cüzdan›n›z› inceledi¤inizde kendinizle ilgili hangi bilgileri edinebilirsiniz?
26

Nüfus cüzdan›mda ülkemin ad› yaz›yor. Ben
do¤unca babam beni nüfusa kaydettirmifl ve nüfus
cüzdan›m› alm›fl. Bu kimlik benim Türkiye Cumhuriyeti
Devleti’nin vatandafl› oldu¤umun kan›t›d›r.
On befl yafl›ma geldi¤imde
buraya foto¤raf›m yap›flt›r›lacak.

Nüfus cüzdan belgesinin s›ra
numaras›d›r. Nüfus cüzdan›m
de¤iflirse seri numaras› da
de¤iflir.

11 rakamdan oluflan T.C.
kimlik numaram hiç de¤iflmeyecek. Bu numara olmadan
devlet kurumlar›nda ve bankalarda ifllem yapamam.

Nüfus cüzdan›mda t›pk› bayra¤›m›zdaki gibi ay y›ld›z var.

Nüfus cüzdan›m›n ön yüzünde soyad›, ad›, baba ad›, anne
ad›, do¤um yeri ve tarihi gibi
bilgiler yer al›r.

Bu bölüm nüfusa kay›tl›
oldu¤um yeri gösterir.
Acil olarak kana ihtiyac›m›n
olaca¤› bir durumda kalabilirim.
Kan grubumun bilinmesi, kan
ihtiyac›m›n k›sa sürede giderilmesinde kolayl›k sa¤lar.

Bu bölümde, nüfus müdürlü¤ünde kimli¤imi veren yetkili
kiflilerin imza ve mühürleri
vard›r.

Çal›flma
Kitab›

21

Annenizin, baban›zın ve sizin nüfus cüzdanların›zda hangi bilgiler ortak olabilir?
Tahminlerinizi söyleyiniz.
27

1. ÜN‹TE

Ülkemizde kad›n ve erkek bütün vatandafllara birer nüfus cüzdan› verilir.
Sayfada, Özge Gürol’a ait nüfus cüzdan›n›n ön ve arka yüzü yer almaktad›r. Özge
Gürol’un nüfus cüzdan›nda yer alan bölümlerle ilgili aç›klamalar›n› okuyunuz.

‹çimizden Biri Atatürk

Bugünümüzü borçlu oldu¤umuz Atatürk’e
Soyad› Kanunu’ndan sonra yanda gördü¤ünüz nüfus cüzdan› verildi.
Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› inceledi¤inizde
onunla ilgili hangi bilgilere ulaflabilirsiniz?
Atatürk kiflisel özellikleriyle hayranl›k duyulan
bir insand›. O, vatan›n› ve milletini çok seven
bir önder, iyi bir komutan ve yönetici, çok yönlü
bir liderdi.
O, Kurtulufl Savafl›’nda ayn› amaç etraf›nda
birlefltirdi¤i halk›yla yurdumuzu düflman
iflgalinden kurtardı. Onun kararl›l›¤› ve mücadele
azmi bu savafl›n kazan›lmas›n› sa¤ladı.

Mondros Ateflkes Anlaflmas›’n›n imzalanmas›ndan sonra Mustafa Kemal ‹stanbul’a ça¤r›ld›.
Adana’dan tren yolculu¤uyla ‹stanbul’a gelen Mustafa Kemal’i yaveri Cevat Abbas karfl›lad›.
Cevat Abbas aralar›nda geçen konuflmay› flöyle anlat›yor: “fiehir ac›nacak hâldeydi. ‹stanbul,
düflman donanmalar›n›n limana girmelerinin yas›n› tutuyor, yas›na Mustafa Kemal’i de ortak
ediyordu. Mustafa Kemal ve ben motor ile denizin ortas›nda bulunan düflman donanmas›n›n
yak›n›ndan geçiyorduk. Mustafa Kemal’in dudaklar›ndan “Geldikleri gibi giderler.” cümlesini
iflitince anlaflman›n yaratt›¤› derin üzüntü ve umutsuzlu¤u unutmufltum. “Size nasip olacak,
siz bunlar› kovacaks›n›z Pafla’m!” dedim. Gülümsedi, kafas›nda biçimlenmeye bafllayan yurdu
kurtarma planlar›n› içinden geçiriyor gibi dald›, sonra “Bakal›m.” dedi.
Özer Ozankaya, Cumhuriyet Ç›nar›, s.120 (Düzenlenmifltir.)

Atatürk’ün “Geldikleri gibi giderler.” sözü onun hangi kiflilik özelliklerini göstermektedir?
Kurtulufl Savafl›’n› Atatürk’ün önderli¤inde
kazanan Türk milleti, savafl sonras›nda da onu
Türkiye Cumhuriyeti’nin yöneticisi olarak
benimsemifltir. Atatürk’ün gösterdi¤i hedefler
do¤rultusunda birçok yenilik gerçeklefltirilmifltir.
Yanda, “Baflö¤retmen” Atatürk’ü tahta bafl›nda
yeni Türk harflerini tan›t›rken görüyorsunuz.
Bu foto¤raf Atatürk’ün hangi özelli¤iyle iliflkilendirilebilir?
Hayat› savafl alanlar›nda geçmifl, büyük bir
mücadele vererek ülkemizin ba¤›ms›zl›¤›n›
sa¤lam›fl Atatürk ile ilgili afla¤›daki an›y› okuyunuz.
Gazi Mustafa Kemal bize kat›ld›¤› savafllardan
birini anlat›yor:
— Görüyorsunuz ya dedi. Birçok zaferler
kazand›m. Fakat bunlar›n en büyü¤ünden sonra bile
her akflam, savafl alanlar›nda kaybedilen bütün
askerleri düflünerek derin bir ac› duydum.
George BENNEB’in an›s›
Kemal Ar›burnu, Atatürk’ten An›lar, s. 85 (Düzenlenmifltir.).

28

.
Bu an›da
Atatürk’ün hangi kiflilik
özelli¤ini görmektesiniz?

benim vefalı Türk anamdır bu.149-150-151 (Düzenlenmifltir. Bizim muhtar bana bilet aldı. Buralara bir defa yüzünü görmek. — Gazi Pafla’dan baflka bir iste¤in var mı? Kadının birden yüzü sertleflti. Çok duygulandı¤ı her hâlinden belliydi. Seversen gene yapıp getiririm. Yafll› kad›n Ata’nın yüzüne bakarak k›s›k bir sesle. Çok be¤endi¤ini söyledi. Bunu Atatürk’e uzattı.. Ben Sincan’ın köylerindenim. Benim iki o¤lum savaflta flehit düfltü. — Merhaba nine. Atatürk attan inerek kadının yanına sokuldu. Attan indim. — Muhtar niçin Ankara’ya gönderdi seni? — Gazi Pafla’mızı görmem için. atın geç yetiflti¤i kavruk köylerinden birindeyim. Bu topraklar Türk milletinin malıdır. arma¤anım olsun. — Neden sordun. Sonra birlikte köflke kadar gittik. Benim köylüm. iflte karflında duruyor. dedi. trene bindirdi. ‹kisi de a¤lıyordu.. Pafla hemen orada bezi açıp peyniri yedi. Baflını pek a¤rıttım da. Giderken de kendisine benim bütçemden üç inek verin. ona “Sa¤ ol Pafla’m!” demek için yola düfltüm. Ankara’ya geldim. Gazi Pafla’yı bulaca¤ım yeri deyiver. Sonra heybesinden küçük bir paket çıkarttı. Buraların sahibi misin. s. Yolu bilemedi¤imden akflamdan beri böyle kendimi oradan oraya vurup duruyorum. ÜN‹TE Atatürk’ün manevi k›z› Sabiha Gökçen’in afla¤›daki an›s›ndan Ata’m›zı daha yakından tan›yal›m. Sabiha Gökçen. — Anacı¤ım. nereden gelip nereye gidiyorsun? dedi. yoksa bekçisi mi? Pafla gülümsedi. Bu an›dan Atatürk ve Türk halk›n›n hangi özelliklerine ulafl›labilir? 29 Çal›flma Kitab› 22 1. Elindeki de¤ne¤i yere fırlatıp Atatürk’ün ellerine sarıldı. fiimdi nereden gelip nereye gitti¤ini söyleyecek misin? Kadın baflını salladı. — Tabi söyleyece¤im.. O bizim vatanımızı kurtardı. — Tek ine¤imin sütünden kendi ellerimle yaptım Gazi Pafla. . — Merhaba. dedi. Otun güç bitti¤i. — Daha ne isteyebilirim ki. Ankara’ya geceleyin geldim. Bana dönerek flöyle dedi: — Görüyorsun ya Gökçen. bunu sana hediye getirdim. Memleketi kurtaran kifliyi bir kez göreyim. Sen efendi bir adama benziyorsun. diye hep dua ettim durdum.. Oradakilere flu emri verdi: — Bu anamızı alın. — Ne sahibiyim ne de bekçisiyim. Yafllı kadının elini tuttum. Kadın flöyle bir duraklayıp. Köylü kadın bu sözleri duyunca flaflkına döndü. iflte bu bizim insanımızdır. Buranın bekçisi de Türk milletinin kendisidir. Daha do¤rusu beze sarılmıfl bir köy peyniri.). Atatürk’le Bir Ömür. burada iki gün konuk edin. Atatürk’ün gözleri dolu dolu olmufltu. seni buralara kadar koflturan Gazi Pafla yani Atatürk. Sonra köyüne götürün.Yafll› Kad›n ve Gazi Gazi Çiftli¤inde dolaflırken oldukça yafllı bir kadına rastladık.

Kedi sütü fl›p›r fl›p›r içerken arada bir Ayfle'ye bakar…” Ayfle’nin davran›fl›na neden olan duygu hangisidir? A) Endifle B) Ac›ma C) Suçluluk D) Öfke 30 .” Buna göre afla¤›daki seçeneklerde verilen davran›fl-duygu efllefltirmelerinden hangisi yanl›flt›r? A) A¤lamak-üzüntü B) Ba¤›rmak-öfke C) Gülmek-mutluluk D) Kafl çatmak . olacakt›r. kedinin önüne koyar.” Bu cümle afla¤›daki seçeneklerden hangisiyle tamamlanmal›d›r? A) pembe renkli B) foto¤rafl› C) mavi renkli D) so¤uk damgal› 4. “Ayfle çocuk park›nda oynarken topallayarak yürüyen bir kedi görür. sa¤ yana¤›mda gamzem var. Olaylar›n olufl tarihine göre s›ralanmas›na kronoloji denir. ………………………………………………………………………………………. Kedi sütü içinceye kadar bekler. ( ) 1. Yanl›fl olan cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z.baba ad›. Cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”. soyad›. “Sar›. 1. ………………………………………………………………………………………… ( ) 2. ana.KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A. “Telefon çald›¤›nda …………………… kalbi küt küt atmaya bafllad›. Üzgün bir kiflinin karfl›s›nda gülersek onun duygular›na sayg› göstermifl oluruz. Ancak ad›. B) k›r›l›r›m. Cebindeki paraya bakar. Süt alacak kadar paras› vard›r. “ 15 yafl›m›za geldi¤imizde nüfus cüzdan›m›z ……………………. D) üzülürüm.. Kedinin zay›fl›ktan karn› yap›flm›fl gibidir. “‹nsanlar›n davran›fllar›na bakarak duygular›n› anlayabiliriz.” 2.” cümlesi afla¤›daki ifadelerden hangisiyle tamamlanamaz? A) utan›r›m. B.sevinç 6. k›v›rc›k saçl› ve mavi gözlüyüm. kimlik numaras› D) Verildi¤i nüfus müdürlü¤ü 3. H›zl› okuma duygusal bir özelliktir. Yukar›daki aç›klamaya göre nüfus cüzdan›nda baflkalar›yla ayn› olmayacak bölüm hangisidir? A) Do¤um günü ve ay› B) Nüfusa kay›tl› oldu¤u yer C) T.” cümlesini tamamlamak için hangi ifade kullanılamaz? A) sevinçten B) heyecandan C) korkudan D) üzüntüden 5. yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” harflerini koyunuz.” Kendini bu flekilde tan›mlayan kifli hangi özelliklerini söylemifltir? A) Zihinsel B) Duygusal C) Fiziksel D) Bireysel 7. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. ………………………………………………………………………………………… ( ) 3. “Nüfus cüzdan› kifliye özel bir kimliktir. Küçük bir kutu süt al›r. C) sinirlenirim. Afla¤›daki cümleleri okuyunuz. do¤um yeri gibi bilgiler baflkalar›yla ayn› olabilir. Afla¤›daki sorular› dikkatle okuyunuz. “Arkadafl›m kalemimi benden izinsiz ald›¤›nda ……………………….C.

.. 2...................................................................... ÜN‹TE Durum Düflünce Babaannem bana kazak örüyor..Duygu 1............ Afla¤›da Asl› Eren’in sosyal bilgiler dersinde haz›rlad›¤› kronoloji yer almaktad›r..... Çok üzülür çünkü kalemi do¤um gününde halas› arma¤an etmifltir......... 9................. B) Kalemi belki de evde unutmuflsundur..... 10...................................................................... ...... Yukar›daki durumlarla ilgili duygu ifadeleri hangileridir? A) fiaflk›nl›k-k›rg›nl›k B) Üzüntü-sevinç C) Utanç-sevinç D) Mutluluk-k›skançl›k 11.....” ifadesini destekleyen bir durum.... Bu duruma örnek olabilecek bir olayı afla¤ıdaki noktalı yerlere yazınız...... Aramas›na ra¤men bulamaz............... Mutluluk 8..........) A) Burak Eren B) Zehra Eren C) Nuriye Eren D) Fatih Eren C... .............................................................................. Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z...................................... bulan getirir..... Duygu ve düflüncelerimiz birbirini etkiler............................” S›n›f arkadafllar› bu duruma farkl› tepkiler gösterirler.................... ......................................................................................................................... yaz›n›z.......... olay vb...................................... ‹nsanlar do¤al çevreyi korumak için yeterince duyarl› davranm›yorlar..................................................................................... ............................................................... “Filiz............................................................................... B) Ben de ona hediye olarak terlik alay›m............ .......................................... görevliler temizlik yaparken bulurlar... “Baflkalar›n›n duygu ve düflüncelerine sayg› göstermeliyiz................................................................................ C) Babaannem beni çok seviyor................................ Yukar›daki düflünceyi ifade eden kifli hangi duyguyu yafl›yor olabilir? A) Endifle B) Sevinç C) Cesaret D) Heyecan Arkadafl›m trafik kazas› geçirmifl.. ............ spor salonunda kalemini düflürür............................................................. Bu tepkilerden hangisi Filiz’in duygu ve düflüncelerinin sayg›yla karfl›lanmad›¤›na örnek olarak gösterilebilir? A) Okulun ilan tahtas›na yazal›m................. Yukar›daki tabloda bofllu¤a gelebilecek düflünce ifadesi hangisi olamaz? A) Can›m babaannem benim için yoruluyor........................... C) Üzülme.............................. ................................. D) Ayfle’nin babaannesinin ördü¤ü kazak daha güzel........................................... 31 ..................................... S›navdan yüksek not ald›m...................... Kronolojide do¤ru yerde bulunmayan kifli hangisidir? 1950 Kemal Eren (dede) 1971 1975 Fatih Zehra Eren Eren (baba) (anne) 1952 Nuriye Eren (babaanne) 1998 Burak Eren (a¤abey) 2000 Asl› Eren (......................... ............................... ...... D) Ne de k›ymetli kalemin varm›fl! 12................................................. 1.....................

32 .

2. ÜN‹TE
GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM
KONULAR
• A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM
• KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z
• HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ?
• KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z
• KURTULUfiTAN KURULUfiA
KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM

Kavramlar
Aile
Akrabal›k
Bar›fl
Cumhuriyet
De¤er
De¤iflim ve süreklilik
Devlet
Dil
Din

Gelenek
Giyim
Güç
Kültür
Kültürel öge
Liderlik
Millî kültür
Savafl
Sanat
Vatan
Dayan›flma

HAZIRLIK ÇALIfiMALARI
1. Ailenizin tarihi ile ilgili bilgilere nas›l ulafl›rs›n›z? Aç›klay›n›z.
2. Çevrenizde tarihî ve kültürel de¤eri olan bir mimari eser, sanat
eseri, eflya veya nesneler var m›? Araflt›r›p özelliklerini k›saca
yaz›n›z.
3. Aile büyüklerinize çocukken hangi oyunlar› oynad›klar›n› sorunuz.
Oyunlar›n nas›l oynand›¤› ile ilgili bilgiler vermelerini isteyiniz.
4. Geleneksel k›yafetlerimizin günümüzdeki kullan›m› ile ilgili neler
söyleyebilirsiniz?
5. Çevrenizde Millî Mücadele s›ras›nda yaflananlar› büyüklerinizden
yard›m alarak araflt›r›n›z.
6. Millî Mücadele’nin kazan›lmas›nda Atatürk’ün rolünü araflt›r›n›z.
33

A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM
Aile büyüklerinizden hayat hikâyelerini dinlediniz
mi? Bu hikâyelerden neler ö¤rendiniz?

Aile
Akrabal›k

De¤er

Ben Asl› Çiftçi, 4. s›n›f ö¤rencisiyim. Ö¤retmenimiz sözlü tarih çal›flmas› ödevi verdi.
Ben de bu ödevi anneannemle yapma karar› ald›m. Bu kararda anneannemin bize
anlatt›¤› an›lar ve evindeki baz› eflyalar etkili oldu. Örne¤in; oyma ahflap kutuda özenle
saklad›¤› siyah beyaz nikâh foto¤raf›, ifllemeli bohçadaki cepken ve çinkan, babas›ndan
kendisine kalan köstekli saat gibi. Ona soraca¤›m sorular› haz›rlad›m ve telefonla arayarak
ödev hakk›nda bilgi verdim. Uygun olup olmad›¤›n› sordum. Beni bekledi¤ini söyleyince
ses kay›t cihaz›m› da yan›ma alarak anneannemin kap›s›n› çald›m. Çok güzel bir sohbet
ortam›nda sorular›m› sordum. Tüm konuflmalar› kaydettim. Bu kay›tlar›n tamam›n› yaz›l›
hâle getirdim. Önemli gördü¤üm yerlerin alt›n› çizdim. Sonunda kay›tlar› düzenleyerek
yazd›m.

Sözlü tarih yöntemi, temelini kiflilerin
anlat›mlar›n›n oluflturdu¤u bir yöntemdir.
Bu yöntem, hayat›, yaflanm›fl olaylar›
tarihin içine katar. Bir olay veya bir
dönemi yaflam›fl kiflilerle yap›lan
görüflmede, konuflmalar kay›t alt›na al›n›r.
Daha sonra edinilen bilgiler düzenlenir.
Sözlü tarih yöntemiyle yap›lan aile tarihi
yazma çal›flmas›nda ailedeki yafll› kiflilerin
hayat hikâyesinden ve anlat›m›ndan
hareketle toplumdaki;
1. Çocuk yetifltirme usulleri,
2. Göçlerin nasıl gerçekleflti¤i,
3. Göç edilen yerdeki yaflam,
4. Evlenme gelenekleri,
5. Ekonomik faaliyetler,
6. Aile ve akrabal›k iliflkileri,
7. De¤er ve zevklerin de¤iflimi
konular›yla ilgili bilgi edinilebilir.

SORULAR
1. Ad›n›z soyad›n›z?
2. K›saca kendinizi tan›t›r m›s›n›z?
3. Aileniz neden Makedonya’dan göç etmifl?
4.Aileniz bu soyad›n› neden alm›fl? Bir hikâyesi var m›?
5. Memleketinizdeki yaflam ile ilgili neler biliyorsunuz?
6. Eflinizle ne zaman ve nas›l evlendiniz?
7. Dü¤ününüzde nas›l bir k›yafet giydiniz?
8. Sizin için manevi de¤eri olan ve size geçmifli hat›rlatan
herhangi bir eflya var m›? Bu eflya ile ilgili neler anlatabilirsiniz?

www.sabanci.edu.tr (Düzenlenmifltir.)

34

35

2. ÜN‹TE

Anneannem Nezihe fiefkatli, 1938 y›l›nda Bursa’n›n ‹negöl ilçesinde do¤mufl. Y›llarca
dikifl atölyesi iflletmifl. Üçü k›z, biri erkek dört çocu¤u ve sekiz torunu var. K›zlar›n›n
üçünün de ö¤retmen olmas›ndan gurur duyuyor. O¤lu kendi iflini kurmufl.
Anneannemin ailesi 1936 y›l›n›n Aral›k ay›nda Makedonya’dan Türkiye’ye göç etmifller.
Annesinden dinledi¤ine göre göç için yola ç›kt›klar›nda kar bellerine kadarm›fl. Karlara
bata ç›ka Urapishta (Rapista) köyünden atlarla Gostivar’a, Gostivar’dan trenle ‹stanbul’a
varl›kl› bir akrabalar›n›n yan›na gelmifller. On gün sonra Ankara’ya göç etmifller. Göç
s›ras›nda anneannem henüz
do¤mam›fl. Babas›, at arabas›yla o zaman yap›lmakta olan
Ankara Gençlik Park› ve
Konservatuvar için malzeme
tafl›rm›fl. Bu konservatuvarda gençlere memleket türküleri ö¤retilecekmifl.
Balkanlarda yaflayan
Türklerin en büyük hayali
günün birinde ana vatan
Türkiye’ye göç etmekmifl.
Anneannemin babas› Türkiye’de asker olmay› çok istiyormufl. Bu iste¤i gerçek olmufl.
Anneannem torunlar› Emre (9), Elifnur (8) ve Yusuf (14) ile
birlikte görülüyor.
“Anneanneci¤im soyad›n›z
çok anlaml›. Aileniz neden bu soyad›n› seçmifl?” dedi¤imde “Ailemin soyad› ‘Güvenlio¤lu’. Benim flimdiki soyad›m olan ‘fiefkatli’ eflimin ailesinin soyad›d›r. ‘Yüre¤i sevgi ve
merhamet dolu.’ anlam›na gelmektedir. Babam ‘Güvenlio¤lu’ soyad›n› Türkiye’ye gelince
kendisi seçmifl. Babam için güvenilir insan olmak çok önemliymifl.” dedi.
Annesinin anlatt›¤›na göre anneannemin babas› ve annesi kalabal›k
Eskiden kol saati yerine cep
aileler içinde büyümüfller. Memleketsaati kullanıl›rm›fl. Cep saatinin
lerinde evler çok genifl ve bahçeli
zinciri yelek dü¤mesine takılır,
olurmufl. Her bahçeden bizim “ark”
saat de yele¤in cebine konurolarak bildi¤imiz, orada ise “brazda”
mufl.
olarak bilinen temiz su kanallar› geçerAnneannem, büyük babasınmifl.
dan kalan köstekli saati oturma
odasının duvarına asm›fl. Onun
Sizin evinizde manevi de¤eri olan
için bu saatin manevi de¤eri
hangi eflyalar var?
büyükmüfl.

Çiftçilikten yeterli kazanç sa¤layamad›klar› için babas› Ramazan Bey k›fllar› Çekoslovakya’ya. görüyorsunuz. evin annesi de inekleri sa¤arm›fl. Bafl›na. Daha sonra niflan. k›na gecesi ve dü¤ün yapm›fllar. Anneannem niflan bohças›n› gözleri uzaklara dalarak anlatt›. Anneannem ve dedem birbirlerini görmüfller. Anneannemin çok samimi bir arkadafl› dedemin abisi ile niflanl›ym›fl. Annesi anneannemin evin tek k›z› oldu¤unu ö¤renince istemeye cesaret edememifl. Dedem ve ailesi Makedonya’dan 1956 y›l›nda Türkiye’ye göç etmifller. daha do¤rusu nikâhlanm›fl. Bu yüzden alt› dil bilirmifl. Aile büyükleri anneannemin babas›n› ikna etmifller.Erkekler çiftçilik yapar. Nikâhtan befl hafta sonra dü¤ün yap›lm›fl. Pastanede çal›fl›rm›fl. Önce belediyede resmî nikâh k›ym›fllar. s›rma cepken ve flalvardan olufluyormufl. bu¤day. sebze. meyve yetifltirilirmifl. “k›vrak” dedikleri. oyalar yaparbelgeleyen siyah beyaz foto¤raf m›fl. Hanife Nezihe Güvenlio¤lu ile Sami fiefkatli’nin nikâh törenini nine çok güzel ifllemeler. Anneannem. kenarlar› i¤ne oyal› ipek örtü tak›lm›fl. kad›nlar ise daha çok ev iflleriyle u¤rafl›rlarm›fl. Arkadafl›n›n k›na gecesinde dedemin annesi kendisini çok be¤enmifl. kendi dikti¤i gelinli¤i giymifl. hâlâ gözümün önünde canlan›yor. k›na gecesinde geleneksel giysi “çinkan”› giymifl. Genç k›zlar ve gelinler bu tür iflleri yapmazlarm›fl. Macaristan’a çal›flmaya gidermifl. Genifl ipek flalvar. Anneannemin annesi de “ Bu ifle ne dersin?” diye sormufl. nemli gözlerini silerek. Kalabal›k bir grup hâlinde onu istemeye ve söz almaya gelmifller. Çinkan’› oluflturan parçalar› foto¤raf› Anneannem evde yapılan yemekli dü¤ünde inceleyerek söyleyiniz. 36 . dedem Sami fiefkatli ile 25 Kas›m 1961 tarihinde evlenmifl. Annesi Tarih: 25 Kasım 1961 Hanife Han›m ev han›m›ym›fl. çiçekler örnek al›narak yap›lan. m›s›r. Hayvanlar erkekler taraf›ndan bak›l›r. O. pililer oluflturacak flekilde Foto¤rafta Nezihe fiefkatli’nin k›na gecesinde giydi¤i çinkan› ye¤eninin üzerinde toplanarak kuflakla beline ba¤lanm›fl. Makedonya’da tütün. dedemle evlenmek istiyormufl ama babas›n›n bu ifle evet demesini beklemifl. “Giysilerin hepsi çok güzeldi. Günümüzdeki nikâhlarla bu nikâh töreni arasında hangi farklar var? Anneannem. ‹¤ne oyal› ipek örtüler. ‹¤ne oyalar› ve alt›n dizilmifl bir iple saçlar› örülmüfl. Çinkan.” dedi. beyaz ipek gömlek.

Ev ifllerini evin genç k›zlar›. O. Bir süre sonra bekâr erkek kardefl evlenince say› dokuza ç›kt›. sayfas›ndaki sözlü tarih bilgi kutusunda yer alan maddeleri tekrar gözden geçiriniz. bu kalabal›ktan hiç s›k›lmam›fl. eflimin erkek kardefli. için ziyaretler yap›l›rm›fl. Yüzük. yine eflimin bekâr erkek kardefli toplam sekiz kifliydik. Babas› ve erkek kardeflleri Veli. dü¤ün. Zeynel ve Necati çok a¤lam›fllar. kardeflinin han›m› ve bir k›z›.Anneannem. Soban›n üzerinde piflirilen kestane ve bal kaba¤› misafirlere gül flerbeti eflli¤inde ikram edilirmifl. gelinleri yaparm›fl. Anneannem memleketinde çok yaygın olarak yapılan ve sevilen “büryan” yeme¤ini bizim için yaptı. Elinde çok ekmek olanlara imrenirmifl. Çal›flma Kitab› 37 26 27 2. kuru fasulye onun memleketinde de yayg›n olarak yap›l›rm›fl. Yemekli. Bafl›ndan afla¤› bu¤day saçm›fllar. Uzun k›fl geceleri evlerde toplan›lırm›fl. Genç k›zken pencereden. flekerpare. Demek ki evin nüfusu on bire kadar ç›km›fl. han›mannem (eflimin annesi). Anneannemin yeni evi çok kalabal›km›fl. baklava. arkadafllar ve dostlar bile misafirli¤e yat›l› olarak gelirlermifl. Gelin yeme¤ine “ pirviçe” derlermifl. Gelin befl. ÜN‹TE Baba oca¤›ndan ayr›lmak çok zor olmufl. hikâyeler anlat›l›rm›fl. yat›l› çok misafirleri olurmufl. Ayn› flehirde yaflayan akrabalar. Ders kitab›n›n 34. sokaktan geçenlere bakarm›fl. komflular› taraf›ndan yeme¤e davet edilirmifl. sünnet vb. Okudu¤unuz metinden hangi maddelerle ilgili bilgilere ulaflabilirsiniz? Örnekler veriniz. Ev iflleri çok zaman almas›na ra¤men konu komflu ziyaretine de ay›racak zaman kal›rm›fl. onlar›n evleri kalabal›kt›r. Dü¤ünden birkaç gün sonra ailesi onu yeme¤e davet etmifl.” . ölüm. Bugün de bu yemekleri anneannem ayn› lezzette yapar. hastal›k. Yeni evine girerken eline yanan mum ve ekmek vermifller. ayr› eve ç›kt›k. Arnavut böre¤i. alt› ay boyunca akrabalar›. flenliklidir diye. Sizin evde de özenle saklanan aile yadigâr› hangi eflyalar var? Do¤um. Evdeki yaflam› kendi dilinden dinlemeye ne dersiniz? “Efendibabam (eflimin babas›). Efendibabas› misafiri çok severmifl. masallar. fincan oyunlar› gibi oyunlar oynan›r. Üçüncü çocu¤umun do¤umuna yak›n. annesinden kalan ifllemeli cepkeni özenle sakl›yor. Büryan.

bazen de para verirler.. sıcak bir içecekten ziyade örf ve âdetlerimiz içine yerleflen bir kültürdür. lokum. Türk kahvesi gibi ikramlarda bulunulur? Bayramlarda büyükleri ziyaret etmek de misafirlere çeflitli ikramlarda bulunmak da millî kültürümüzün bir parças›. Millî bayramlar birlik ve beraberlik duygumuzu güçlendirir. yeme¤in lezzeti üzerine nefis bir tat. giyim kuflam. keyifli sohbetlere hofl bir vesile. bir ögesidir. Bayramlarda neden büyükler ziyaret edilir? Bu ziyaretlerde niçin fleker.. Onlar da çocuklara mendil. Dinî bayramlarda ziyaretler yapılır. Bir toplumda görülen kültürel öge aynı flekilde baflka bir toplumda görülmeyebilir. Peki millî kültür nedir? Yukar›daki bilgi kutusunu okuyarak ö¤renelim. Dü¤ünden bir gün önce k›z evinde geline ve damada k›na yak›l›r. Ramazan Bingöl. ev eflyalar›. Geleneksel Türk kültürünün en güzel ve en özel alıflkanlıklarından biridir. Kültür çeflitli ögelerden oluflur. Gelenekler. Bayramlar dinî ve millî de¤erlerimizdendir. Yemek sonrası hiçbir tat onun yerini doldurmaz. O. soluklanmak için bir mola. yemekler millî kültür ögelerindendir. halk oyunlar›. Gelenek De¤er Din Dil Kültür Kültürel öge Giyim Millî kültür Sanat Bir toplumun geçmiflten günümüze aktard›¤› ortak de¤erlere kültür denir. din. dil.. Millî bayramlar da çoflkuyla kutladı¤ımız günlerdir.2007 tarihli bir köfle yaz›s›ndan (Düzenlenmifltir. Yukar›daki foto¤rafta millî kültürümüze ait hangi ögeleri görüyorsunuz? Bir k›na yakma gelene¤inde neler yap›l›yor olabilir? 38 . Bayramlarda büyüklerin elleri öpülür. Darg›nlar bar›fl›r. Kültür toplumlara özgüdür. mimari eserler.. asırlard›r vazgeçemedi¤imiz alıflkanlı¤ımız. Akrabal›k ve dostluk ba¤lar› bayramlar sayesinde güçlenir. 01.KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z Evinizde millî kültürümüzü yans›tan hangi nesneler var? Afla¤›daki foto¤rafta Tuana ve Ahmet’in bayraml›k k›yafetlerini giyip dedelerini ziyaret ettiklerini görüyorsunuz. Dünyaya arma¤anımız olan. edebiyat ürünleri. fleker. Türk kahvemizdir. O.) Geline k›na yakmak ülkemizin her köflesinde yaflat›lan bir gelenektir.08.

Ebru bir süsleme sanat›d›r. koyulaflt›r›c› madde kat›l›r. Genifl ve düz bir kap içindeki suya. Kad›n ve erkek çevrelerinin ifllemeleri ve desenleri farkl› olurmufl. Bu sanata “ebru sanat›” ad› verilir. ‹nce bir el iflçili¤i ile ifllenen örneklerdendir.2. Böylece boyalar›n su yüzeyinde meydana getirdi¤i flekiller k⤛da geçirilmifl olur. desenler de¤iflik renklerle hayat bulur. ÜN‹TE Gördü¤ünüz “çevre”ler eskiden mendil olarak kullanılırmıfl. Gözleme ço¤umuzun bildi¤i geleneksel bir lezzettir. Edirne ilimizdeki Selimiye Camii’nin iç Çinicilik geçmifli yüzy›llar öncesine dayanan el süslemeleri millî kültürümüzü yans›tan güzel sanatlar›m›zdand›r. Su üzerine istenilen büyüklükte genellikle kaba uygun k⤛t yerlefltirilir. Kitap kapaklar›n› ve tablo olarak duvarlar› süsler. Suyun üzerine özel boyalar damlat›l›r ve dikkatle da¤›t›l›r. 39 Çal›flma Kitab› 28 . Bir baflka millî kültür ögemiz de ebru sanat›d›r.

gezer. akrabalarını ve yakın dostlarını ziyaret eder. Bu yöntemle hem tereya¤› hem de ayran elde edilmifl olur. Anadolu’da asker adayının yolcu edilmesi bir gelenektir. askere gitmeden on. yakın dostlar ve köyün gençleri e¤lenir.) Ankara’n›n K›z›lcahamam ilçesinde yapılan bir asker kınası töreni. . Yak›nlar›yla vedalaflırken gencin cebine para veya mendil konur. gelin arabas› gibi süslenen arabaya bindirilir. on befl gün önce bütün ifllerden el çeker.cu. eskiden yukar›da gördü¤ünüz. Gencin askere gitmesine birkaç gün kala eline kına yakılır.tr (Düzenlenmifltir. Gencin ailesi de kurban keserek etinden yapılan yemekleri misafirlere ikram eder. askerlik ça¤›ndaki genç. Koluna k›rm›z› kurdele ba¤lanan genç ertesi günün akflamüstü.edu. Günümüzde yay›k ayran› haz›rlamak için yay›¤›n içine yo¤urt konur ve yay›k sallan›r. Dinlenir. asker oca¤ın› bir e¤itim yuvası olarak görür.Türkler askerli¤i kutsal bir görev sayar. Kınada davul zurna eflli¤inde akrabalar. Çevrenizdeki askere u¤urlama etkinliklerinde neler yap›l›yor? 40 Deri cüzdanlar›n olmad›¤› ve madenî paralar›n kullan›ld›¤› dönemlerde atalar›m›z nak›fll› torbalar› “para kesesi” olarak kullan›rlarm›fl. Köylerde. Türklerin dünyaya arma¤an etti¤i ayran. “yay›k” olarak adland›r›lan kab›n içinde yap›l›rm›fl. Erman Artun www. e¤lenir.

Bu amaçla birçok alanda bizzat kendisi çal›flmalar yapm›fl ya da direktifleriyle çal›flmalar yap›lmas›na öncülük etmifltir. Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür. bilim ve kültürünün geliflmesi için Harf ‹nk›lab› yapm›flt›r. Birlikte yürüyelim mi? Gölge oyunu geleneksel seyirlik oyunların içinde önemli bir yere sahiptir. Beraber gidelim. s. Millî kültürümüzün gelecek nesillere aktar›lmas› neden önemlidir? Millî kültürümüzü korumak ve gelifltirmek için sizlere düflen görevler nelerdir? Çal›flma 41 Kitab› 29 2. Gölge oyunu denilince akla Karagöz ve Hacivat gelir. Bunlardan biri de Ankara’daki Etnografya Müzesidir. Millî kültürümüzü. Karagöz ve Hacivat oyunlar› taklide ve at›flmaya dayan›r. ça¤dafl uygarl›k düzeyinin üstüne ç›karaca¤›z. Hangi berbere gidelim? Hacivat Karagöz Konya denilince Türk kültürünü tüm dünyaya tan›tan ünlü düflünür. Dükkân›ma gidiyorum. sevgi insan› Mevlana akla gelir. • Atatürk. Yukar›daki sözlerden de anlafl›laca¤› gibi Atatürk. Bu çal›flmalardan baz›lar› afla¤›da verilmifltir: • Atatürk Türk dilinin. 1932 y›l›nda Türk Dil Kurumu kurulmufltur. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. O. 246-247. • Atatürk her yafltan insan›n okuma yazma ö¤renmesi için okuma yazma seferberli¤i bafllatm›flt›r. . Her y›l 17 Aral›k tarihinde yap›lan Mevlana’y› anma törenlerini ve sema gösterilerini izlemek için yurt içinden ve d›fl›ndan çok say›da insan Konya’y› ziyaret eder. ÜN‹TE U¤urlar olsun Karagöz’üm. Karagöz hep Hacivat’› yanl›fl anlar. • Atatürk’ün direktifleriyle 1931 y›l›nda Türk Tarih Kurumu. Utkan Kocatürk. kültürel zenginli¤imizi art›rmak için folklor araflt›rmalar›yla ilgilenmek üzere enstitüler açm›flt›r. uygulamalar› ve direktifleriyle millî kültürümüzü ça¤dafl uygarl›k düzeyinin üstüne ç›karmay› hedeflemiflti.Birlikte yün mü yiyelim? Ne yün yemesi can›m. Yandaki konuflma balonlar›nda geçen konuflmalar› okuyal›m. • Atatürk millî kültürümüze ait eserlerin korunmas› ve yeni kuflaklara aktar›lmas› için birçok müzenin kurulmas›n› sa¤lam›flt›r. millî kültürün korunmas› ve gelifltirilmesine büyük önem veriyordu.

Eskisi kadar yaygın olmasa da çocuklar okul bahçelerinde. birdirbir. Zam-bak zum-bak Dön arkana iyi bak. Bir kafl›k ayran. Bir daire oluflturan çocuklar el ç›rparak yukar›daki tekerlemeyi söylerler. Ustam›n kürkü sar›d›r. Bu oyun en az befl kifli ile oynan›r. ben satar›m. Bu arada birinin arkas›na gizlice mendili b›rak›p kaçmaya bafllar. Bir de mendile ihtiyaç vard›r. Bu oyunlar günümüzde oldu¤u gibi geçmiflte de büyük bir keyifle oynanm›flt›r. saklambaç. OyunArkamdaki yadigâr olsun. bezirgânbaflı. Gelin bu oyunlardan baz›lar›n› birlikte tan›yal›m. yadigâr olsun. Ya¤ Satar›m. Gönüllü varsa ebe olur. Ustam öldü. Ustam ölmüfl. Arkas›na mendil b›rak›lan kifli ebeyi yakalamaya çal›fl›r. Satsam 15 lirad›r. Örne¤in. Grup oyunları oynamak tek baflına oynamaktan daha keyiflidir. Ya¤ satar›m. Bu ifllem tüm çocuklar iki gruba ayrılıncaya kadar sürer. Birine “altın saat” di¤erine “altın bilezik” adın› verirler. Yoksa kurayla ebe belirlenir. dairenin etraf›nda tempoya ayak uydurarak dolafl›r. bal satar›m. cular. Alaca¤›na. Aç Kap›y› Bezirgânbaflı Kapı hakkın ne verirsin. Ebe ise kendini yakalamaya çal›flan kiflinin yerine geçmek için koflar. Çizgiyi geçen grup oyunu kaybeder. altın bilezik mi?” diye sorulur. Yar›n sabah bayram. Bal Satar›m Ya¤ satar›m. ‹ki çocuk yüz yüze durur ve el ele tutuflup ellerini havaya kaldırır. bezirgânbaflı çocuklar›n hep birlikte oynad›klar› oyunlardand›r. Sonra her iki gruptaki çocuklar birbirlerinin belinden sıkıca tutarlar. bal satar›m. Ebe. bulaca¤›na. Orta yere çizilen çizginin iki tarafında yer alan gruplar birbirlerini kendi taraflar›na çekmeye çalıflırlar. Tek sıra hâlinde dizilmifl di¤er çocuklar görselin üstündeki tekerlemeyi söyleyerek iki çocu¤un aras›ndan geçerler. Aç kapıyı bezirgânbaflı.HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? Arkadafllar›n›zla hangi oyunlar› oynuyorsunuz? Bu oyunlardan hangisini oynarken daha çok keyif al›yorsunuz? Günümüzde e¤lence araçlarının de¤iflmesi ve iletiflim araçlarının geliflmesi çocuk oyunlarını fazlas›yla etkilemektedir. ne verirsin? Oyun en az on kifliyle oynanır. Verdi¤i cevaba göre çocuk soruyu soranlardan birinin arkasına geçer. aralarından iki kifli seçerler. ben satar›m. Yukar›daki oyunlar› siz de oynuyor musunuz? Oynuyorsan›z sizin oynad›¤›n›z oyunlarla yukar›da anlat›lan oyunlar aras›ndaki benzerlik ve farkl›l›klar nelerdir? 42 . mahallelerde hâlâ oyunlar oynamaktadır. S›ran›n sonundaki çocuk geçerken kula¤ına “Altın saat mi istersin. çelik çomak.

Bakal›m bizim oyunda ilk say›y› kim alacak? Ata Sporumuz Ya¤l› Gürefl Geleneksel bir Türk sporu olan ya¤l› güreflte. toplam 70 dakika oynan›r. Kars ve Bayburt’ta da köy dü¤ünlerinin ve bayramlar›n vazgeçilmez oyunlar›ndand›r. Ya¤ nedeniyle güreflçilerin birbirlerini tutmalar› zor oldu¤undan bu spor ustal›k gerektirir. fiimdi biz de bu miras› yaflat›yoruz. Yaflad›¤›n›z çevrede geçmiflte de yayg›n olarak oynanan hangi oyunlar vard›r? 43 Çal›flma Kitab› 30 31 2. oyuncular vücutlar›na ya¤ sürerek güreflirler. Ciridi isabet ettiren say›y› al›r. ÜN‹TE Cirit Oyunu . Cazg›rlar çeflitli maniler söyleyerek güreflçilere cesaret verirken izleyicileri de cofltururlar. 35 dakikal›k iki devre hâlinde.Atalar›m›z cirit oyununu yüzy›llarca oynam›fllar. Pehlivanlar yani güreflçiler kilolar›na göre de¤il ustal›klar›na göre gruplara ayr›l›rlar. Güreflçiler gürefle bafllarken peflrev çekerek gürefle ahenk katarlar. Erler ç›kt› meydana! Biri birinden merdane! Biri ak biri kara! Mevla’m her birine kuvvet vere! Pehlivanlar peflrev çekiyorlar. festivallerin en önemli e¤lencelerindendir. Her y›l haziran ay›nda Edirne Sarayiçi’nde tarihî “K›rkp›nar Ya¤l› Güreflleri” yap›l›r. Cirit. atl› iki tak›mla. Bu oyun sadece memleketim Erzurum’da de¤il Sö¤üt. Günümüzde ya¤l› gürefl. Oyun s›ras›nda meydanda toplanan halk› coflturmak ve heyecan› art›rmak için davul zurna çal›n›r.

Heybe de çoraplar da hâlâ varl›klar›n› sürdürüyorlar. Bu durum insanlar›n büyük ço¤unlu¤unun kentlerde yaflamas›ndan ve teknolojik geliflmelerden kaynaklanmaktad›r. heybenin içine yiyecek ve içecek konuyordu. Bu faktörler kültür ögelerimizi de etkilemektedir. Önceleri evlerimizin vazgeçilmez bir eflyas› olan kilimler günümüzde daha çok ev ve ifl yeri dekorasyonunda kullan›lmaktad›r. Çoraplar delikanl›y› so¤uktan koruyor. kullan›m amaçlar› de¤iflse de varl›klar›n› sürdürmektedir.KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z Evinizdeki eflyalardan geçmiflte ve günümüzde farkl› amaçla kullan›lanlara örnek veriniz. Örne¤in. duvara bir çift yün çorap ve bir heybe as›lm›fl oldu¤unu görüyorsunuz. Kültür ögelerimiz. Afyon’un Bayat ilçesinde dokunan bir Bayat kilimi 44 . Hatta heybe örnek al›narak yap›lm›fl bir çantay› bir genç k›z›n omzunda görebilirsiniz. Yer sofras›nda yemek yeme gelene¤i ise ülkemizin baz› yörelerinde hâlâ varl›¤›n› sürdürmektedir. Sa¤daki görselde ise yer sofras›n›n üzerinde bak›r kaplar görüyorsunuz. Bu kaplar günümüzde daha çok dekoratif amaçl› kullan›lmaktad›r. Yandaki kilimde yer alan desen ve motifleri baflka nerelerde görebilirsiniz? Örnek veriniz. soldaki görselde. heybe de omzundayd›. De¤iflim ve süreklilik Günlük hayatta de¤iflimin ve geliflimin olmas› kaç›n›lmazd›r. odalar›n duvarlar›n› süsleyerek. Heybe ve çoraplar›n üzerindeki desenlere ise bir kaza¤›n üzerinde rastlayabilirsiniz. Bir zamanlar çorap bir delikanl›n›n aya¤›nda.

Örneklerde de gördü¤ünüz gibi millî kültür ögeleri zaman içinde de¤iflerek. yast›k. Yatak. Ancak bu eflyalar. masa. gelecekte de belki farkl› amaçlarla kullan›lacakt›r. 2. Genifl bir ailenin yaflayabilece¤i bu ev Kütahya’da bulunmaktad›r.Yukar›daki görselde görülen tarihî ev. Bugün bizim kulland›¤›m›z birçok eflya. Çal›flma Kitab› 32 33 45 Evinizde flu anda kulland›¤›n›z bir kültürel öge gelecekte hangi amaçlarla kullan›labilir? Düflüncelerinizi aç›klay›n›z. Günümüzde bu nak›fl ve ifllemelere sehpa örtüsü. Ancak bu giysiyi varl›kl› ailelerin k›zlar› ve gelinleri giyermifl. ÜN‹TE Yandaki görselde Marafl ifli bir bindall› görüyorsunuz. zaman›n›n mimari özelliklerini yans›tacak flekilde ve o dönemin aile yap›s›na göre yap›lm›fl bir evdir. K›na gecelerinin ve özel günlerin vazgeçilmez giysisi olan bindall› eskiden günlük yaflamda giyilirmifl. çanta gibi eflyalar›n üzerinde rastlayabilirsiniz. . kuflaktan kufla¤a varl›klar›n› sürdürecektir. seccade. Bindall›n›n üzerinde kültür ögelerimizi yans›tan nak›fl ve ifllemeler vard›r. cüzdan. Sizce böyle bir evin eflyalar› nas›l olabilir? Alaca dokumac›l›¤› Burdur’un en eski el sanatlar›ndand›r. sehpa örtüleri yap›lan alaca kumafllardan art›k elbise hatta gelinlik bile yap›l›yor. geliflerek yaflamaktad›r.

Bugünkü Libya Devleti. yurduna ve milletine hizmet etmek için yeni bir olanak sa¤lar. ‹stanbul Harp Okulu ve ‹stanbul Harp Akademisini bitirdi. O daha çocuk yafllarda zekâsıyla herkesin dikkatini çekiyordu.KURTULUfiTAN KURULUfiA Millî Mücadele ifadesinden ne anl›yorsunuz? Liderlik Bar›fl Cumhuriyet Dayan›flma Devlet Vatan Güç Savafl An›tkabir. Bu baflar› onun askerlik yetene¤inin ilk kan›t›d›r. Bir y›l bu cephede savafl›r. Bak. o dönemdeki ismiyle Trablusgarp Osmanl› topra¤›d›r. Selanik Askerî Rüfltiyesi. daha sonra buradan alınarak modern bir okul olan fiemsi Efendi Mektebine verildi. y›l 1911. Aralarında flu konuflmalar geçer: Gülay Han›m: Melikeci¤im. emekli ö¤retmen olan teyzesi Gülay Han›m’› ziyarete gelir. Atatürk ve Kurtulufl Savaflı Müzesini de gezerler. Bu olay Mustafa Kemal’e. Yerli halktan oluflturdu¤u orduyla Derne ve Tobruk’ta ‹talyanlar› durdurmay› baflar›r. 1905’te kurmay yüzbaflı olarak orduya katıldı. 46 Çal›flma Kitab› 34 . Mustafa Kemal asker olmayı çok istiyordu. Bu müzenin giriflinde Atatürk’ün özel eflyaları sergilenmektedir. Annesi Zübeyde Hanım ve babası Ali Rıza Efendi Mustafa Kemal’in e¤itimine büyük önem veriyorlardı. Okul ça¤ına gelince önce mahalle mektebine baflladı. ‹talyanlar Trablusgarp’› iflgal ederler. bildi¤in gibi Millî Mücadele’mizin lideri Atatürk o yıllarda Osmanlı topra¤ı olan Selanik’te. Mustafa Kemal’in ilk görev yeri fiam’dayd›. Dönemin en iyi okullarında. Melikeci¤im. Melike: Bu madalyalar Atatürk’e neden verilmifl? Gülay Han›m: Göstermifl oldu¤u üstün hizmetlerden dolay› verilmifl. Aynı bölümde sergilenen madalyalar Melike’nin dikkatini çeker. Atatürk’ün anne ve babasına ait foto¤rafların önüne gelirler. Ankara Melike Ankara’ya. 1881’de do¤du. Mustafa Kemal daha ö¤rencilik yıllarında ülke sorunlarıyla ilgilenmeye baflladı. Manastır Askerî ‹dadisi. flu madalyay› fiam’da göstermifl oldu¤u üstün hizmetlerden dolay› 1906 y›l›nda alm›fl. Bu nedenle askerî rüfltiye sınavlarına girdi ve kazandı. Gönüllü olarak Trablusgarp’a gider. Hafta sonu birlikte An›tkabir’e giderler. iyi yetiflmifl ö¤retmenlerden e¤itim aldı.

Bu durum. gelecekte Çanakkale Savafllar›nda kendisine büyük yararlar sa¤lad›. Savafl sahnelerinin bulundu¤u bu bölüm Melike’nin çok ilgisini çekmiflti. Melike: Peki teyze. müzenin ikinci bölümüne geçtiler. 47 . Trablusgarp Savafl›’n›n sonucu ne oldu? Gülay Han›m: Trablusgarp’taki direnifl karfl›s›nda baflar›l› olamayan ‹talya Osmanl› Devleti’ni bask› alt›na almak için Oniki Ada ve Çanakkale Bo¤az›’na sald›rd›. Bu s›rada Balkan Savafllar›n›n bafllamas› üzerine Osmanl› Devleti ‹talya ile Ufli Antlaflmas›’n› imzalayarak Trablusgarp Cephesi’ni kapatt›.2. Bu görevi s›ras›nda bölgeyi yak›ndan tan›d›. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesini gezmeye devam eden Melike ve teyzesi. ÜN‹TE Mustafa Kemal Trablusgarp’ta. Mustafa Kemal Çanakkale Bo¤az›’n› savunmakla görevli Bolay›r Kolordusunda görevlendirildi. Trablusgarp ve Bingazi ‹talyanlara b›rak›ld›. bir taraftan Atatürk’e hediye edilen özel eflyalar› incelerken bir taraftan da teyzesine sorular sormaya devam eder. Mustafa Kemal’e ait madalya ve niflanlardan baz›lar› (Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi) Melike.

‹stanbul’u iflgal ederek Osmanl› Devleti’ni savafl d›fl› b›rakm›fl olacaklard›. amaçlar›na ulaflabildiler mi teyze? Gülay Han›m: 18 Mart 1915’te Çanakkale’den geçip ‹stanbul’u almak isteyen ‹tilaf donanmalar› Türklerin direnifli karfl›s›nda geri çekildi. Fransa ve Rusya’dan oluflan ‹tilaf Devletlerine karfl› savafla girdi. ölmeyi emrediyorum. Siperler aras› uzakl›k sekiz-on metre kadard›. 1915 y›l›nda ‹ngiltere ve Fransa deniz yoluyla Çanakkale Bo¤az›’n› geçerek ‹stanbul’u ele geçirmek için sald›r›ya geçtiler. Melike: Peki. Conkbay›r› ve Anafartalar’da ‹tilaf güçlerine karfl› büyük baflar›lar elde etti. bak buras› da Çanakkale Savafllar›n›n canland›r›ld›¤› bölüm. Osmanl› Devleti’nin baflkentiydi. Melikeci¤im. Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimize baflka kuvvetler ve komutanlar gelebilir. ‹tilaf güçleri 25 Nisan 1915 sabah› Mustafa Kemal’in öngördü¤ü noktadan sald›r›ya geçtiler. Ar›burnu. Türk siperlerinden hiçbir asker ayr›lm›yordu. Melike: Neden ‹stanbul’u ele geçirmek istediler? Gülay Han›m: Çünkü ‹stanbul. Türk askerinin bu kadar cesur ve kararl› olmas›n›n sebebi sizce ne olabilir? 48 . Bu hatt›n güçlendirilmesine çal›flt›. fiehit düflenlerin yeri hemen dolduruluyordu.” Böylece tarihin en büyük siper savafl› bafllam›flt›. Çanakkale’de savaflan kahraman askerlerimizin çok az› evlerine geri dönebilmifltir. 1914 y›l›n›n Temmuz ay›nda bu iki grup aras›nda Birinci Dünya Savafl› bafllad›. Mustafa Kemal ‹tilaf Devletlerinin Conkbay›r› hatt›n› aflarak ilerleyece¤ini tahmin ediyordu. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Melike: Çanakkale’de neler yafland› teyze? Gülay Han›m: Avrupa’daki büyük devletler birbirine düflman iki gruba ayr›lm›fllard›. ö¤rencileri gönüllü olarak Çanakkale Cephesi’ne gitti¤i için mezun verememifltir. Mustafa Kemal. Verdi¤i flu tarihî emir Çanakkale Savaflların›n kaderini belirledi: “Size ben taarruz emretmiyorum. Denizlerde baflar›l› olamayan ‹ngilizler ve Fransızlar amaçlar›na ulaflmak için karadan sald›r›ya geçtiler. Anafartalar Savafl›’nda düflman›n att›¤› bir bombadan s›çrayan flarapnel parças› Mustafa Kemal’in gö¤süne isabet etti. Ancak cebinde bulunan saate çarpt›¤›ndan Mustafa Kemal yara almad› ve yan›ndakileri telaflland›rmadan savafla devam etti. Hatta o y›llarda baz› liselerimiz. Osmanl› Devleti ise Almanya ile Avusturya-Macaristan ‹mparatorlu¤u’nun yan›nda ‹ngiltere.Bir Destand›r Çanakkale Gülay Han›m: Melike.

Canlar›n› vatanımız için feda etmifl bu gençlere ne söylemek istersiniz? Melike: Peki teyze.” Çanakkale’de düflmana karfl› vatan›n› canla baflla savunan binlerce Türk askerinden biri de Yahya Çavufl’tur. 11 ve 10. Çanakkale.” Bal›kesir Lisesi ö¤retmen ve ö¤rencileri Ertu¤rul Efekan. Dünya Savafl› münasebetiyle mektebin 12. ‹ngilizler karfl›lar›nda büyük bir tümen oldu¤unu sanm›fllard›r. fiehitkale. Ezineli Yahya Çavufl Yahya Çavufl. “Çanakkale içinde aynal› çarfl›. Çanakkale 49 35 . Melike ile teyzesi müze gezilerine devam ederken arka fonda bu büyük savafl› anlatan o meflhur türkü çal›yordu.. ÜN‹TE Bal›kesir Lisesinin 1916-1917 kay›tlar›nda flöyle bir ibare bulunmaktad›r: “Bu ders y›l›. I. Destankale. s›n›fla bafll›yor. Çanakkale Savafl›’n›n sonucu ne oldu? Gülay Han›m: ‹tilaf Devletleri Çanakkale’yi geçme amac›na ulaflamad›. Türk milletinin cesareti ve azmi sayesinde düflman›n geri çekilmesi sa¤land›. Mustafa Kemal’in üstün komutanl›k yetene¤i. s. Ana ben gidiyom düflmana karfl›.109. Komutas›nda bulunan 67 askeriyle ‹ngilizlerin uzun süre sahile ç›karma yapmalar›n› engellemifltir.2. 25 Nisan 1915 günü Gelibolu Yar›madas›’ndan Ertu¤rul Koyu’na ç›karma yapan 3000 kiflilik ‹ngiliz kuvvetlerine karfl› savaflm›flt›r. Çal›flma Kitab› Yahya Çavufl Anıtı. s›n›flar›nda talebe bulunmad›¤›ndan s›n›flar 9.. Son Kale.

Bekledi¤i f›rsat do¤du ve 9. Ancak vatan›n tamam›n›n kurtuluflu için bölgesel direnifl hareketleri yeterli de¤ildi. Marafl ve Urfa’y›. Merzifon ve Batum’a asker ç›kard›lar. Marafl’ta Sütçü ‹mam öncülü¤ünde Frans›zlara karfl› kahramanca bir mücadele verildi. 16 May›s 1919. Frans›zlar 12 fiubat 1920’de Marafl’›.Vatan›m›z›n iflgale u¤rayan di¤er bölgelerinde de benzer mücadeleler yafland›. Mustafa Kemal Pafla’n›n olumsuz koflullara ra¤men umutsuzlu¤a düflmemesinin sebebi sizce ne olabilir? 50 . Yunanl›lar ‹zmir ve çevresini iflgal ettiler. bu s›rada Mustafa Kemal Pafla nerede bulunuyordu? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla 13 Kas›m 1918 tarihinde ‹stanbul’a geldi.” dedi. Amac› millî egemenli¤e dayanan kay›ts›z ve flarts›z tam ba¤›ms›z bir Türk devleti kurmakt›. Almanya ve Avusturya-Macaristan ‹mparatorlu¤u ateflkes isteyerek savafltan çekildiler. Eskiflehir. o y›llarda yurdumuzun nereleri iflgal edildi? Gülay Han›m: 13 Kas›m 1918’de ‹tilaf Devletlerine ait donanma ‹stanbul Liman›’na girdi. Birinci Dünya Savafl›’n›n sonucunda ne oldu? Gülay Han›m: Savafl›n uzamas›. konuldu.‹flgaller Bafll›yor Melike: Peki teyzeci¤im. Sonunda karar›n› verdi. ‹çinde bulundu¤umuz grup savafl› kaybetti. ‹ngilizler Musul’u. ‹tilaf donanmas›yla karfl›laflt›. ‹stanbul düflman kuvvetlerinin denetimi alt›nda oldu¤undan burada pek fazla bir fley yap›lamazd›. Afyon. Hemen ard›ndan düflmanlar vatan›m›z› (Düzenlenmifltir. Türk halk› iflgallere karfl› direnifle geçti. Samsun. Frans›zlar Adana. Herkes umutsuzdu ama o her fleyin sona erdi¤ine inanm›yordu. Mondros Ateflkes Anlaflmas›’na göre Türk ordusunun da¤›t›lmas›n›n ve silahlar›na el konulmas›n›n amac› sizce ne olabilir? Melike: Teyze. silahlar›na el Gazete haberi. geldi. Yan›nda bulunan yaverine dönerek “Geldikleri gibi giderler.) iflgale bafllad›lar. Ordu Müfettifli olarak Samsun’da inceleme yapmak üzere görevlendirildi. Örne¤in ‹zmir’de Hasan Tahsin Yunanl›lara ilk kurflunu att›. Antep’te fiahin Bey. 16 May›s 1919 günü bir grup arkadafl›yla birlikte Band›rma Vapuru ile Gazete haberi. 19 May›s 1919 ‹stanbul’dan yola ç›kt›. insan ve malzeme yetersizli¤i nedeniyle zor durumda kald›k. bölgesel direnifl hareketleri bafllad›. Anadolu’ya geçecek ve Millî Mücadele’yi bafllatacakt›. ‹talyanlar Antalya ve Konya’y› iflgal ettiler. Antep. Bu söz onun düflman› yurttan atma kararl›l›¤›n›n bir göstergesiydi. Melike: Peki. Türk halk›n›n millî birlik ve beraberlik içinde hep birlikte mücadele vermesi gerekiyordu. 11 Nisan 1920’de Urfa’y› terk etmek zorunda kald›lar. ‹stanbul’da kald›¤› alt› ay süresince arkadafllar›yla toplant›lar yap›yor. Bu anlaflmaya göre Türk ordusunun büyük bölümü da¤›t›ld›. Ayr›ca ‹ngilizler ‹zmit.). 19 May›s 1919’da Samsun’a (Düzenlenmifltir. Bulgaristan. Osmanl› Devleti de 30 Ekim 1918 tarihinde çok a¤›r flartlar tafl›yan Mondros Ateflkes Anlaflmas›’n› imzalamak zorunda kald›. ülkenin içinde bulundu¤u zor duruma çareler ar›yordu. Kuvayımilliye birlikleri kuruldu.

Mustafa Kemal daha sonra bu kararların Misakımillî adıyla Osmanlı Mebusan Meclisinde kabul edilmesini sa¤layacaktı. Son günlerde iflittim ki ‹stanbul’dakiler Erzurum’u Ermenilere vereceklermifl.” der. geçimimiz çok rahatt›. Amasya Genelgesi’nde (22 Haziran 1919) ülkenin içinde bulundu¤u durumdan ve neler yapılabilece¤inden söz edildi. Aralar›nda flu konuflma geçti: . Amasya Genelgesi’yle ça¤rısı yapılan Sivas Kongresi 4-11 Eylül 1919 tarihleri arasında düzenlendi. Öncelikle millî bilinci uyand›rmak. 53. 30 May›s 1919. Daha sonra Pafla etraf›ndakilere döner ve “Bu milletle neler yap›lmaz. 54.) Melike: Bu olaydan sonra ne oldu? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla 23 Temmuz-7 A¤ustos 1919 tarihleri aras›nda bir okul binas›nda toplanan Erzurum Kongresi’ne kat›ld›. gözlerini yaflartm›flt›r. Mevlüt A¤a’ya sorar: – Çukurova gibi verimli bir memleketten niye döndün? Yoksa geçinemedin mi? Mevlüt A¤a derhâl cevap verir: – Hay›r Pafla’m. Bu sözler. Faruk Çil. (Düzenlenmifltir. millî birlik ve beraberli¤i sa¤lamak gerekiyordu. Yurdun dört bir yan›nda iflgaller mitinglerle protesto edildi. Bu genelge Millî Mücadele için atılmıfl ilk önemli adımdı.) mitingler düzenlemeleri istendi. Bu amaçla Havza ve Amasya’da genelgeler yay›mlad›. ‹llerdeki asker ve sivil idarecilere gizlice gönderilen Havza Genelgesi’nde (28 May›s 1919) onlardan halk› iflgaller konusunda bilgilendirmeleri. Geldim ki göreyim bu adamlar kimin mal›n› kime veriyorlar. ÜN‹TE Kurtulufl Savafl› Bafll›yor Melike: Mustafa Kemal Pafla Samsun’a geldikten sonra neler yapt›? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla. s. (Düzenlenmifltir. Millî Mücadele’nin ancak milletçe kazanılabilece¤i vurgulandı. Atatürk ve An›lar›. Mustafa Kemal Pafla 3 Temmuz 1919 günü Erzurum’a geldi. Sivas Kongresi’ne kat›lan üyeler Mustafa Kemal’in bu çal›flmalar› Kurtulufl Savafl›’n›n sürecini nas›l etkilemifl olabilir? 51 2.Mustafa Kemal. milletle beraber millet için çal›flmak üzere Erzurum’a gelen Mustafa Kemal Pafla’y› çok duyguland›rm›fl. Mustafa Kemal Pafla’n›n bu çal›flmalar› k›sa sürede etkisini gösterdi. iflgalleri protesto için Gazete haberi. 19 May›s 1919’da Millî Mücadele’yi Samsun’da bafllatt›. Bu kongrelerde Mustafa Kemal’in baflkanl›¤›nda yurdun kurtuluflu için ortak kararlar al›nd›. Il›ca önlerinde Erzurumlular taraf›ndan coflkulu flekilde karfl›land›¤› s›rada Çukurova’dan Erzurum’a dönen Mevlüt A¤a ile Erzurum Kongresi’nin yap›ld›¤› bina karfl›laflt›. 27 Aral›k 1919’da Mustafa Kemal çal›flma arkadafllar›yla Ankara’ya geldi ve Millî Mücadele’yi buradan yönetti.

Yeni ve düzenli ordu kurma çalıflmalarına hız verdi. 28 Ocak 1920’de Misakımillîyi kabul eden Osmanl› Mebusan Meclisi da¤›t›lm›flt›. Bu antlaflma Türk milletine yaflama hakkı tanımayan ve Türk vatanının parçalanmasını öngören bir belgeydi. Bu arada 10 A¤ustos 1920 tarihinde ‹tilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında Sevr Barıfl Antlaflması imzalandı. Kaz›m Karabekir komutas›ndaki ordumuz Kars ve çevresini alarak do¤u illerimizi Ermeni iflgalinden kurtard›. eldeki imkânlarla bir ordu kurdu. Mustafa Kemal Ankara’da yeni bir meclisin toplanmas› için çal›flmalara bafllad›. Bölge halk› büyük fedakârl›klarla düflmana karfl› mücadele veriyordu.1 Nisan 1921) savafllar›yla geri püskürttü. 23 Nisan 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisi aç›ld› ve baflkanl›¤›na Mustafa Kemal seçildi. Do¤u Cephesi’ni oluflturdu. BMM ne gibi çal›flmalar yapt›? Gülay Han›m: Ba¤›ms›zl›¤›m›z›n sa¤lanmas› için önemli kararlar› uygulamaya koydu. Fakat düflman› tamamen yurttan ç›karmak için düzenli bir orduya ihtiyaç vard›.Meclis Aç›l›yor Melike: Mustafa Kemal Pafla Ankara’ya geldikten sonra neler yapt›? Gülay Han›m: ‹lk ifl olarak Büyük Millet Meclisinin (BMM) aç›lmas›n› sa¤lad›. Yunanlılar ‹ngilizlerden ald›klar› destekle Ankara’y› ele geçirmek ve BMM’ni da¤›tmak üzere harekete geçti. Melike ve teyzesi müze gezilerine devam ederler. daha sonraki yıllarda da Marafl’a “Kahraman”. 52 . Seçimler yap›ld›. Gülay Han›m. BMM bu onurlu mücadeleyi takdir etmek amac›yla Antep’e “Gazi”. Güney illerimizdeki direnifl hareketini düzenli hâle getirmek ve güçlendirmek için bölgeye subaylar ve savafl malzemesi gönderdi. ‹nönü (27 Mart . ‹nönü (6-10 Ocak 1921) ve II. flimdi de flu tabloyu inceleyelim. Melike: Büyük Millet Meclisi neden Ankara’da aç›ld›? Gülay Han›m: Çünkü 16 Mart 1920’de ‹stanbul ‹tilaf Devletleri taraf›ndan resmî olarak iflgal edilmiflti. Frans›zlar Türk halk›n›n verdi¤i kahramanca mücadele karfl›s›nda bölgeyi tamamen terk etmek zorunda kald›. Bu nedenle milletin haklarını koruyacak ve millet ad›na karar verecek bir meclisin aç›lmas› ihtiyac› ortaya ç›km›flt›. Urfa’ya “fianl›” unvan›n› verdi. BMM bu antlaflmayı kabul etmedi. Büyük Millet Meclisinin aç›l›fl› Melike: Peki teyze. Albay ‹smet Bey komutasındaki düzenli ordularımız Yunanl›lar› I. Büyük Millet Meclisinin aç›lmas›yla yeni bir Türk devletinin temelleri de at›lm›fl oldu.” diyerek Tekâlif-i Milliye (Millî Yükümlülükler) tablosu önünde durur ve birlikte tabloyu incelemeye bafllarlar. Bat› Cephesi’nde ise Yunanl›lar iflgallerini h›zland›rm›fllard›. “Bak.

s. demir yolu yap›m›nda çal›flm›fllar. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Gülay Han›m devam eder: – Melikeci¤im. Arka arkaya yaflanan savafllar zaten yetersiz olan ülke ekonomisini olumsuz etkilemiflti. Mustafa Kemal Pafla Büyük Millet Meclisi taraf›ndan baflkomutan seçildi. Düflünebiliyor musun Melike. Ayr›ca tüccar›n ve halk›n elinde bulunan çeflitli malzeme ve g›da maddesinin yüzde k›rk›n›n. Elinde tafl›t› olan herkes ayda bir kez savafl araçlar›n› tafl›yacak. Siz o dönemde yaflasayd›n›z ordumuza nas›l yard›m etmek isterdiniz? 53 Çal›flma Kitab› 36 37 . Türk milleti ordusunun ihtiyaçlar›n› karfl›lamak için seferber oldu. Müzede yer alan bir baflka tablo Melike’nin dikkatini çeker. Mustafa Kemal Pafla. Mermi imalat›nda. ordunun ihtiyac› için teslim edilmesi istendi. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. Buna karfl›l›k Yunanl›lar ‹ngilizlerden ald›klar› destekle modern silahlarla donat›lm›fl ve asker say›s› bak›m›ndan üstündüler. ÜN‹TE Tekâlif-i Milliye tablosu. K›sa sürede ordunun eksikleri tamamland›.129. tablodaki bu kad›nlar ve çocuklar ne yap›yorlar? Gülay Han›m: Toplumda ifl bölümü ve dayan›flman›n en güzel örne¤i bu tabloda anlat›lm›fl. Tekâlif-i Milliye Emirlerinin uygulan›fl›. Erkekler düflmanla çarp›fl›rken kad›nlar ve çocuklar da bofl durmam›fl. Bunlar›n bedeli sonra ödenecekti. daima da¤›n›k bir milleti istila etmek gibi kolay de¤ildir. Melike: Teyze. Halk yoksul ve yorgundu. Melike: Tekâlif-i Milliye Emirleri nelerdir teyze? Gülay Han›m: Her aileden birer tak›m çamafl›r. bir çift çorap ve çar›k yard›m› yapmalar› istendi. Türk milletinin Millî Mücadele y›llar›nda verdi¤i önemli bir dayan›flma örne¤idir. ordunun elinde karfl›s›ndaki düflmanla savaflabilece¤i modern silahlar yoktu. Öncelikle ordunun ihtiyaçlar›n›n karfl›lanmas› gerekiyordu. (1919) Utkan Kocatürk. Bu konuda flöyle der: Toplu bir milleti istila etmek. Mustafa Kemal Pafla öncelikle ordunun ihtiyaçlar›n›n karfl›lanabilmesi için Tekâlif-i Milliye Emirlerini yay›mlad›. Türk milletini ortak bir amaç etraf›nda birlefltirerek bu dayan›flma ruhunun oluflmas›n› sa¤lam›flt›r.2. askerlerimizin bir çift çoraba bile ihtiyaçlar› vard›. halk›n elinde bulunan tüm silah ve mermiler üç gün içinde orduya teslim edilecekti.

Gülay Han›m: Buras› da Kurtulufl Savafl›’n›n son cephesi. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi 54 düflündürüyor? . Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl›’n›n canland›r›ld›¤› bölüm. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Yukar›daki tabloyu inceleyiniz. Sizce Sakarya Savafl› hangi flartlarda yap›lm›flt›r? Gülay Han›m: Melikeci¤im. Vatan›n her kar›fl topra¤› vatandafl›n kan›yla ›slanmad›kça terk edilemez. bu savafl ne kadar devam etti ve sonucu ne oldu? Gülay Han›m: 23 A¤ustos 1921’de bafllayan savafl 22 gün sürdü. Melike: Teyze.Sakarya Savafl› An›tkabir’i. Melike: Teyze flu Türk askerine bak. Sakarya Savafl›’n›n canland›r›ld›¤› bölüme gelirler. bayrak kutsal de¤erlerimizden biridir. Eskiflehir ve Kütahya’y› iflgal ettiler. sath› müdafaa vard›r.” emriyle askerleri yüreklendirdi. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosunun önüne gelirler. Sakarya Savafl› tablosu. ‹nönü Savafllar›nda yenilen Yunanl›lar. O sat›h bütün vatand›r. I ve II. Ordunun bafl›na geçen Mustafa Kemal Pafla “Hatt› müdafaa yoktur. Gülay Han›m: Evet k›z›m. yaral› oldu¤u hâlde bayra¤›m›z› elinden b›rakmam›fl. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosu size neler Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosu. Hedefleri Ankara’y› ele geçirmekti. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› Melike ve Gülay Han›m. Savafl sonucunda Türkiye Büyük Millet Meclisi taraf›ndan Mustafa Kemal’e “gazi” unvan› ve “mareflal” rütbesi verildi. Türk milletinin vatan sevgisi ve Mustafa Kemal’in üstün komutanl›¤›yla kazan›ldı. Meclis taraf›ndan baflkumandan olarak görevlendirildi. Bu arada Mustafa Kemal Pafla. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesini gezmeye devam eden Melike ve teyzesi. Türk ordusunun toparlanmas›na f›rsat vermeden sald›r›ya geçtiler. Sakarya Savafl›’n›n Millî Mücadele’de ayr› bir yeri vard›r.

“en büyük eserim” dedi¤i cumhuriyeti yaflatmak hepimizin en önemli görevidir. Mustafa Kemal’in “Ordular. ziyaretçilerin duygular›n› yazd›¤› An›tkabir Özel Defteri’nin önünde Melike de s›raya girer. Atatürk hakk›nda sana anlatmak istedi¤im çok fley var ancak flu anda müze ziyaretimiz sona erdi. 29 Ekim 1923 günü Türkiye Büyük Millet Meclisine sunuldu ve ayn› gün kabul edildi. ‹leri!” emriyle taarruza devam eden Türk ordusu. 30 A¤ustos 1922’de Mustafa Kemal Pafla’n›n yönetti¤i Baflkumandan Meydan Savafl›’yla Türk ordusu kesin zafere ulaflt›. O gece cumhuriyet yönetimine iliflkin yasa tasar›s› haz›rland›. Türk milletine en uygun yönetim biçiminin cumhuriyet oldu¤una inan›yordu. Melike: Atatürk’ün ne kadar çok kitab› varm›fl. 9 Eylül 1922’de ‹zmir’e girerek buray› düflman iflgalinden kurtard›.Siz olsayd›n›z bu deftere ne yazmak isterdiniz? 55 Çal›flma Kitab› 38 2. ÜN‹TE Gülay Han›m: Melikeci¤im. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Gülay Han›m: Mustafa Kemal Müzesi Pafla. 28 Ekim gecesi Çankaya Köflkü’nde yak›n arkadafllar›yla bir toplant› yapt›. Gülay Han›m: Evet Melikeci¤im. Büyük Taarruz 26 A¤ustos 1922’de bafllad›. Müze gezilerine devam eden Melike ve teyzesi Mustafa Kemal’in kütüphanesinin bulundu¤u bölüme geldiler. Türkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal Pafla’y› Cumhurbaflkan› seçti. bu kütüphanede ona ait 3123 kitap var. okudu¤u sayfalara kendi el yaz›s›yla notlar yazm›fl. Melike: Teflekkür ederim teyzeci¤im. sonra ne oldu teyze? Gülay Han›m: 11 Ekim 1922’de Mudanya Ateflkes Anlaflmas›’n› imzalad›k. . Bu antlaflma ile tüm dünya yeni kurulan Türk devletinin varl›¤›n› ve ba¤›ms›zl›¤›n› tan›d›. Bugünlere ulaflmam›z› sa¤layan ulu önder Atatürk’e minnettar›m. baz› sat›rlar›n da alt›n› çizmifl. Böylece Mustafa Kemal Pafla’n›n önderli¤inde cumhuriyet ilan edildi. Deftere An›tkabir gezisi ile ilgili duygu ve düflüncelerini yazar. Melike: Mustafa Kemal daha sonra ne gibi çal›flmalar yapt›? Türk ordusunun ‹zmir’e girifli. Bugün benim için çok güzel geçti. Mustafa Kemal’in. Gülay Han›m: Evet. Mustafa Kemal Türkiye Cumhuriyeti’nin güçlenip kalk›nmas› için yenilikler yapt›. Ordumuzun bask›n tarz›ndaki sald›r›s› karfl›s›nda tutunamayan Yunan askerleri geri çekilmek zorunda kald›. ilk hedefiniz Akdeniz’dir. 18 Eylül 1922’de ise Bat› Anadolu’nun tamam› düflman iflgalinden kurtar›ld›. Bu tasar›. Gezi sonunda. ‹zmir’de Türk ordusunu karfl›layan çocuklardan biri siz olsayd›n›z Mustafa Kemal Pafla’ya ne söylemek isterdiniz? Melike: Peki. Melike bu geziden çok etkilenir. Melike: Teyze bak. Bo¤azlar ve Do¤u Trakya’y› savafl yapmadan geri ald›k. Atatürk çok okuyan bir liderdi. Bize b›rakt›¤› emanetlere sahip ç›kaca¤›m. 24 Temmuz 1923’te de Lozan Bar›fl Antlaflmas›’n› imzalad›k. Böylece anlaflma gere¤i ‹stanbul.

. Mustafa Kemal 19 May›s 1919 tarihinde Samsun'a ç›kt›.... ………………………………………………………………………………. denir........ gösterdi¤i baflar›dan dolay› Türkiye Büyük Millet Meclisi taraf›ndan gazi unvan› ve mareflal rütbesi verilmifltir.... Çanakkale Cephesi... yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” harflerini koyunuz... Kiflilerin yaflamlar›yla ilgili anlatt›klar›n› sesli ya da yaz›l› kay›t alt›na alarak yap›lan araflt›rma yöntemine ……………………... ( ) 3.. ( ) 4......KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A.. ( ) 1.... 2... Afla¤›daki cümleleri okuyunuz.. “Difl hedi¤i” gelene¤i günümüzde unutulmufl bir millî kültür ögesidir. sözlü tarih Ankara Baflkumandan Meydan Savafl›nda 29 Ekim 1923 23 Nisan 1920 Sakarya 24 Temmuz 1923 kan›t 1. Kurtulufl Savafl›’nda aç›lan bir cephedir... Bunlar› gelecek kuflaklara tafl›mal›y›z..... Cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”.... B. Hacivat ve Karagöz oyunlar›... ………………………………………………………………………………................. ( ) 2. tarihinde ……………………aç›lm›flt›r...... tarihinde ilan edilmifltir.. “Ülkemin kültürünü yans›tan her nesne benim için çok de¤erlidir... Mustafa Kemal'e ………………….......... Cumhuriyet ……………………….. Kutucuklarda verilen sözcük ve tarihleri inceleyiniz...... Yanl›fl olan cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z. ……………………………………………………………………………….......... geçmiflten günümüze tafl›nan millî kültür ögelerindendir.... 3. ……………………………………………………………………………….... Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. 1... ( ) 5.” sözü hangi de¤erle ilgili de¤ildir? A) Duyarl›l›k B) Vatanseverlik C) Yard›mseverlik 56 D) Sorumluluk ........ ………………………………………………………………………………... Millî kültür ögeleri varl›klar›n› yüzy›llarca de¤iflmeden korurlar.. C... Afla¤›daki noktal› yerlere uygun olanlar› yazarak cümleleri anlaml› olacak flekilde tamamlay›n›z......Afla¤›daki sorular› okuyunuz..... Büyük Millet Meclisi …………………….. 4.

Atatürk’ün Samsun’a ç›k›fl› Cumhuriyetin ilan› Sakarya Meydan Savafl› Büyük Millet Meclisinin aç›l›fl› Sivas Kongresi’nin yap›lmas› Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› ( ( ( ( ( ( ) ) ) ) ) ) D. ……………………………………………………………………………………….” Bu aç›klama do¤rultusunda afla¤›dakilerden hangisi ülkemiz mutfa¤›na ait bir yemek de¤ildir? A) Mant› B) Gözleme C) Hamburger D) Yaprak sarması 4. 2. ÜN‹TE A) Gelenekler .. ………………………………………………………………………………………. Bu olaylar› olufl s›ras›na göre s›ralay›n›z. “Her ülke kendine ait bir yemek kültürüne sahiptir. ………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………... 3. …………………………………………………………………………………………. Afla¤›da Mondros Ateflkes Anlaflmas›’ndan sonra yurdumuzda yaflanan olaylar kar›fl›k olarak verilmifltir. “Edebiyat eserleri millî kültür ögelerindendir. ………………………………………………………………………………………. Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z. 57 2. Yak›n çevrenizde geçmiflte de günümüzde de oynanan bir çocuk oyunu belirleyerek oyunun nas›l oynand›¤›n› aç›klay›n›z. Sözlü tarih çal›flmas› yapmak için hangi konuyu seçerdiniz? Nedenleriyle aç›klay›n›z..2. …………………………………………………………………………………………. Afla¤›daki efllefltirmeyi do¤ru bir flekilde yapt›¤›n›zda “mimari eser” söz grubu hangi sözcükle eflleflir? Cirit Sünnet dü¤ünü Türkü An›tkabir Mimari eser Müzik eseri Gelenek Oyun A) Cirit B) An›tkabir C) Sünnet dü¤ünü D) Türkü Ç. ……………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………….” diyen bir kifli hangi millî kültür ögesine örnek vermektedir? B) Seyirlik oyunlar C) Millî bayramlar D) Festivaller 3....” Afla¤›dakilerden hangisi bu aç›klamaya örnek olamaz? A) Nasrettin Hoca f›kralar› C) Halk hikâyeleri B) Yunus Emre fliirleri D) Millî bayramlar 5. 1.“Bizim kültürümüzde küçükler büyüklerin elini öper. Millî kültür ögesi denilince akl›n›za neler geliyor? Örneklerle aç›klay›n›z...

58 .

Yaflad›¤›n›z yerin yeryüzü flekillerini araflt›r›n›z. Gördüklerinizi bir k⤛da çiziniz. 5. Yüksekçe bir yere ç›k›n›z ve afla¤›y› gözlemleyiniz. 4. Do¤al afetlere karfl› korunma yollar› nelerdir? 59 . ‹lk kez gitti¤iniz bir yerde yönleri bulmada hangi yöntemleri kullan›rs›n›z? 2. 6. 3.3. ÜN‹TE YAfiADI⁄IMIZ YER KONULAR • ‹ZC‹ KAMPINDAYIZ • KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ • HAVA NASIL ORALARDA? • ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z • EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER • GÜVENL‹ YAfiAM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar Afet Beflerî ortam Bölge Çevre Çevre kirlili¤i Do¤al ortam Hava durumu Hava olay› ‹klim Yer Yerleflme Yön HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. Yaflad›¤›n›z çevrede insanlar taraf›ndan yap›lm›fl ve do¤al olarak oluflmufl unsurlara örnekler veriniz. Yaflad›¤›n›z yerdeki hava olaylar›n› bir hafta boyunca gözlemleyerek kaydediniz.

Fark ettiyseniz “Günefl batıyor. Bakın günefli görüyor musunuz. iflte batı. Do¤u ve batı yönlerini sizlere bir de çizerek göstereyim. ‹flte do¤u.‹ZC‹ KAMPINDAYIZ Daha önce hiç gitmedi¤iniz bir yeri nasıl bulursunuz? Bir kifli size bir yer soracak olursa bu kifliye o yeri nasıl tarif edersiniz? Zafer ve arkadaflları Çamlıdere’ye izcilik kampına gittiler. Zafer: — O zaman güneflin do¤du¤u taraf da do¤u yönü mü olur? ‹zci lideri: — Aferin Zafer. flimdi yön bulmayla ilgili anlatacaklarımı çok iyi dinleyin. ‹zcileri kamp yerinden uzaklaflmamaları konusunda uyard›. ‹zci lideri. O zaman kampa nasıl geri dönece¤iz? ‹zci lideri: — Peki. 60 . Kamp çadırlar›n› kurdular ve herkes çadırına yerleflti. izciler arasında görev da¤ılımı yaptı. Kamp kurallarını anlattı. Zafer: — Biz kamp atefli için çalı çırpı toplamaya gidece¤iz. Güneflin battı¤ı taraf batı yönüdür.” dedim. Bunun için de kamp yerinden uzaklaflmamız gerekebilir. günefl batmak üzere. Söyledi¤in gibi güneflin do¤du¤u taraf do¤u yönüdür.

Dört tane de ara yön vardır. güneydo¤u.Çal›flma Kitab› ‹zci lideri: — Ayflegül. gölgeye göre de yönümüzü bulabilece¤imizi biliyor muydunuz? Bunu da size açıklayayım: Yere bir çubuk dikeriz ve gölgesinin ucunu iflaretleriz. Bu durumdayken ön tarafın kuzey yönünü. ‹lk iflaretledi¤imiz nokta batı yönünü. flu an masa senin konumuna göre hangi yönde duruyor? Ayflegül: — Bat›da duruyor. Peki. kuzeybatı. 15-20 dakika bekledikten sonra çubu¤un gölgesinin ucunu ikinci kez iflaretleriz. sa¤ kolumuzu da do¤u yönüne uzattı¤ımızda ön tarafımız kuzey. güney olmak üzere dört yönümüz var. toplam kaç yönümüz var? Ayflegül: — Do¤u. ‹zci lideri: — Evet. ikinci iflaretledi¤imiz nokta da do¤u yönünü gösterir. Peki. do¤ru. 61 y) (K e uz 42 3. arka tarafın da güney yönünü gösterir. Bunlar kuzeydo¤u. Bunlar ana yönlerdir. güneybatıd›r. batı. ÜN‹TE Ayflegül: — Baflka yönler var mı? ‹zci lideri: — Ayflegül. kuzey. ‹zci lideri: — Do¤ru Ayflegül. fiimdi de bu yönleri çizelim. yanıma gelir misin? Sa¤ kolunu do¤u yönüne. . Sol kolumuzu batı yönüne. sol kolunu da batı yönüne gelecek flekilde uzat. arka tarafımız da güney yönünü gösterir.

Karıncalar yuvalarından çıkardıkları toprakları yuvanın kuzeyine yı¤arlar. Akrep ile 12 sayısının tam ortasından geçen do¤ru. Bu takım yıldızının son iki yıldızı arasındaki mesafenin yaklaflık befl katı uza¤ında parlayan yıldız Kutup Yıldızı’dır. Kutup Y›ld›z› 5xa a 62 . fiekle göre güney dıflındaki di¤er yönleri nasıl tespit edebiliriz? KUZEY KUZEY KUZEY Zafer: — Birazdan günefl batacak. cezveye benzer. Kutup Yıldızı her zaman kuzey yönünü gösterir. güney yönünü gösterir. hava kararacak. Yuvalarının girifli ise güneye bakar. fiule: — Yönleri sadece günefl yardımıyla mı buluruz? ‹zci lideri: — Pek çok yön bulma yöntemi vardır. Büyükayı Takım Yıldızı kabaca.3 2 6 10 11 5 4 12 1 GÜNEY 8 7 9 ‹zci lideri: — Güneflten yararlanarak ve saatimizi kullanarak da yönümüzü bulabiliriz. a¤aç ve taflların yosunlu tarafı kuzeyi gösterir. akrep günefli gösterecek flekilde yere paralel tutarız. Yıldızların rahat göründü¤ü bir gecede yedi yıldızdan oluflan “Büyükayı Takım Yıldızı”nı buluruz. Saati. Karanlıkta yönümüzü nasıl bulaca¤ız? ‹zci lideri: — Geceleyin de Kutup Yıldızı yardımıyla yönümüzü bulabiliriz. Mesela.

di¤er ucu da güney yönünü gösterir. Pusula. Artık kaybolmayız. .Çal›flma Kitab› 43 44 Ertesi gün izciler çal› ç›rp› toplamak için kamp›n güneyine do¤ru gittiler. pusulayı yere paralel tutmalıyız. ÜN‹TE Ayflegül: — Yön bulmada kullanılabilecek ne kadar da çok yöntem varmıfl! ‹zci lideri: — Evet. Mustafa: — Yönümüzü nasıl bulaca¤ımızı ö¤rendik. çevremizdeki herhangi bir yerin bize göre bulundu¤u yönü tespit etmede en güvenilir araçt›r. Öteki yönleri de buna göre kolayca bulabiliriz. Sizce izciler kampa nas›l geri dönerler? Aç›klay›n›z. gerçekten çok yöntem var. 63 3. Ayflegül: — Peki. pusulayı nasıl kullanaca¤ız? ‹zci lideri: — Öncelikle. Pusula ibresinin kırmızı renkli ucu kuzey yönünü. Ancak yönümüzü en kolay pusula kullanarak buluruz.

Krokide çeflitli flekil ve flemalardan oluflan semboller kullanılmıfltı. Keçiören kufl bak›fl› ne kadar da hofl görünüyordu. ablası ve amcası saat 14. k›rk milimetre civar›ndayd›. ablası ve amcalar› güzel bir gezintiden sonra eve döndüler. yollar. arabalar. Akflam. Berkin. Anıtkabir’e gidifllerini kolaylafltırmak için bir kroki verdi. 64 . ertesi gün yapacakları Anıtkabir gezisini planlamaya koyuldular. insanlar yüksekten ve tam tepeden bak›nca ne kadar da küçüklerdi! Kufl bakıflı ne demektir? Açıklayınız. Bu kroki evden Anıtkabir’e gidifl yolunu gösteriyordu. Binalar. bir yerin kufl bakıflı görünümünün kabataslak çizimi oldu¤unu söyledi. a¤açlar. Ancak sabah olunca amcalarının bir ifli çıktı. Bu ziyaretle hem amcalarına olan özlemlerini giderecekler hem de Ankara’yı gezeceklerdi. Evinizin yerini arkadaflınıza nasıl tarif edersiniz? Yer Yön Berkin ve ablası Ankara’daki amcalarını ziyarete gelmifllerdi. Amcaları bu bölüme ve krokide gösterilen cadde ve sokaklar ile önemli yapılara dikkat etmeleri konusunda onları uyardı. Bunun üzerine amcalar› onlara. Amcaları krokinin. Ama krokide bu uzakl›k kufl uçuflu otuz befl. Amcaları onları ilk olarak Keçiören’deki teleferi¤e bindirdi. Bu sembollerin ne anlama geldi¤inin açıklandı¤ı ve yön okunun yer aldı¤ı bir bölüm de vardı.00’da Anıtkabir’in giriflinde buluflacaklardı.KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ Bir arkadaflınız evinize gelmek istiyor. Amcalar›n›n evi An›tkabir’e birkaç kilometre uzaktayd›. Bu uyarılara dikkat ettikleri takdirde yarın kolayca Anıtkabir’e gidebileceklerini söyledi. Berkin.

65 Çal›flma Kitab› 45 . Ne zaman yollar›n› flafl›racak olsalar krokiye bakt›lar. krokinin hayatımızda ne kadar önemli oldu¤unu anladılar. Kroki sayesinde kolayca An›tkabir’e gittiler. ÜN‹TE Afla¤ıda yer alan. Berkin ve ablası. Ertesi gün Berkin ve ablas› An›tkabir’e gitmek üzere yola ç›kt›lar. Onlar da amcaları kendilerini ziyarete geldi¤inde Kufladas›ndaki evlerini kolayca bulabilmesi için afla¤ıdaki krokiyi çizdiler.3. Berkin ve ablasının Anıtkabir’e giderken kullanacakları krokiyi inceleyiniz.

Nazl›’n›n bu davranıflı babasının dikkatini çekti. di¤er yerlerin ise parçalı ve az bulutlu olaca¤› tahmin ediliyor. Do¤u Karadeniz ile Ardahan ve Ordu çevrelerinin aralıklı ya¤ıfllı. Akflam olunca Nazl›. Babası: — Hayırdır kızım. Eskiden böyle de¤ilmifl. bitki ve hayvanların durumlarını gözlemliyorlarm›fl. Gece ve sabah saatlerinde yurdun iç ve do¤u bölgelerinde kuvvetli buzlanma ve don ile birlikte sis görülece¤i tahmin ediliyor. Babas›: — Kızım. televizyonda hava durumu haberlerini izlemelerini ve yaflad›klar› yerin hava olaylarını bir hafta süresince gözlemlemelerini istemiflti. Meteoroloji uzmanlar› yarın hatta daha sonraki günlerde havanın nasıl olaca¤ını tahmin edebiliyorlar. hava durumu haberini izlemek için televizyon karflısına geçti. teknoloji çok ilerledi. sen hava durumu haberini pek izlemezdin? Nazl›: — Bununla ilgili bir çalıflma yapmam gerekiyor baba. ya¤ıfl gibi hava olaylarının ne zaman meydana gelece¤i önceden tahmin edilemiyordu de¤il mi? Çal›flma Kitab› 66 46 . aç›lm›fl çam kozala¤› havadaki nemin azl›¤›n›. Ya¤ıflların kıyı kesimlerde ya¤mur. Nazl›: — Eskiden rüzgâr. ya¤ıfl alan di¤er yerlerde ise kar fleklinde olması bekleniyor. Bakalım. Gözlemlerle elde ettikleri bilgilerden yararlanarak hava durumunu tahmin ediyorlarm›fl. yarın hava nasıl olacakmıfl? Yurdun kuzeydo¤u kesimlerinin çok bulutlu. Atalar›m›z çevrelerinde sürekli de¤iflen do¤ayı. havan›n ›s›nmaya bafllad›¤›n›n göstergesiymifl.HAVA NASIL ORALARDA? Yandaki foto¤raf hangi hava olay›yla ilgilidir? Neden? Hava durumu Hava olay› ‹klim Nazl›’n›n ö¤retmeni. At kestanesi a¤açlar›n›n çiçeklenmesi. kapal› çam kozala¤› ise fazlal›¤›n› gösteriyormufl. Nazl› yapt›¤› gözlem sonucunda resimli bir grafik ve rapor hazırlayacaktı. Çekirgelerin çok ses ç›karmas›. Örne¤in. ertesi günün daha s›cak olaca¤›n› haber veriyormufl.

. Buradaki bilgiye göre uzmanlar genifl bir alanda uzun yıllar gözlemler yapmıfllar. Bu gözlemler sonucunda o yerin ortalama hava flartlarını yani iklimini belirlemifller. ÜN‹TE Babası: — Do¤ru k›z›m. Uzun yıllar yapılan gözlem sonuçları iklimi. bir bakalım. Babası: — Ülke genelinde befl gün boyunca hava durumu tahmini nasılmıfl. burada da hava durumu hakkında haber verilmifl. bu ‹nternet sitesi çok ifline yarayacak. hemen bilgisayar baflına. 67 . Seninle bu kurumun internet sitesine girerek daha fazla bilgi edinebiliriz. gelecek günlerde havanın nasıl olaca¤ını kolayca ö¤reniyoruz. Gördü¤ün gibi burada hava sıcaklı¤› tahminleri hem sayı ile hem de sembollerle gösterilmifl. Bak flu gazetenin sayfasına. Ama günümüzde basın ve yayın organlarından. Bu hava durumu tahminleri ülkemizde Devlet Meteoroloji ‹flleri Genel Müdürlü¤ünce yapılmaktadır. Nazl›: — Tamam baba. Haydi. birkaç günlük gözlem ise hava durumunu gösteriyormufl.. Babası: — Bak.3.

Nazl›: — Hafif kar ya¤›fll› olacakmıfl. Babası: — Elbette ö¤renebiliriz.tr (Düzenlenmifltir. buradan illerin günlük ve befl günlük hava tahminini de ö¤renebilirmifliz.Afla¤ıdaki internet sayfasını inceleyiniz. bakalım. Ankara’da hava yar›n nasıl olacakmıfl.gov.) Nazl›: — Baba. 68 . www. Tahminî bir günlük hava durumu haritasına göre kuvvetli ya¤›fl›n görülece¤i iller hangileridir? Defterinize yazarak arkadafllarınızla paylaflınız.meteor.

Gözlem sonuçlarını defterine not etti. www.3. ÜN‹TE Babas›: — Ben iki gün sonra Rize’ye gidece¤im. edindi¤i bu bilgilerden sonra bir hafta boyunca yafladı¤ı yerin hava olaylarını gözlemledi.meteor. Nazl›’n›n yaflad›¤› yerde en s›k ve en seyrek olarak hangi hava olaylar› görülmektedir? 69 Çal›flma Kitab› 47 Hava Olay› . Nazl›. fiimdi de Rize’nin ayr›nt›l› hava durumu tahminini inceleyelim. Gün Pazartesi Ö¤leden Güneflli Hava önce Olayı Ö¤leden Rüzgârl› sonra Hava Olayı Sembol Sal› Çarflamba Perflembe Cuma Cumartesi Pazar Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Bulutlu Rüzgârl› Sisli Güneflli Güneflli Karl› Rüzgârl› Rüzgârl› Toplam Say› Güneflli 3 4 Bulutlu 2 3 Ya¤murlu 1 2 Sisli s 2 Rüzgârlı R 4 Karlı 2 1 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Sisli Rüzgârl› Karl› Yukar›daki tablolar› ve resimli grafi¤i inceleyiniz.tr fiimdi Nazl› ve babası ile birlikte Rize iline ait hava durumu tahminini inceleyelim. Havan›n durumuna göre haz›rl›kl› gideyim. Bu sonuçlardan faydalanarak afla¤ıdaki tablolar ile resimli grafi¤i hazırladı. Bu tahmine göre befl gün boyunca Rize’ de hava nasıl olacaktır? Nazl›’n›n babasına ne tür hazırlıklar yapmasını tavsiye edersiniz? Açıklayınız.gov.

Beflerî ortam Çevre Yerleflme Do¤al ortam Çevre kirlili¤i Televizyonda do¤a belgeseli izlediniz mi? Bu tür belgesellerde bazen balta girmemifl ormanlar› bazen de vahfli hayvanlar›n yaflad›¤› do¤al ortamlar› görürüz. Resimde gördüklerinizin hangileri do¤al olarak hangileri insan etkisiyle oluflmufltur? Aç›klay›n›z. ‹nsan eli de¤meden kendili¤inden oluflan bu do¤al ortamlara hayran kal›r›z. yaflad›¤›m›z yerdeki do¤al ortam ne durumda? Ço¤unlukla yaflad›¤›m›z yerdeki do¤al ortam insan eliyle bozulmufltur. Peki. Afla¤ıdaki resmi inceleyiniz. Her geçen gün bu dönüflümle birlikte insan yerleflmeleri artt›¤› için beflerî ortam da genifllemektedir. ‹nsanlar›n ihtiyaç ve yaflamlar›na göre düzenledi¤i beflerî bir ortama dönüflmüfltür. 70 Çal›flma Kitab› 48 49 .ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z Evden okula gelene kadar çevrenizde neler görüyorsunuz? Gördüklerinizi arkadafllarınızla paylaflınız.

plato. akarsu. Do¤a ile bütün canlılar iç içedir. ova. göl. Afla¤ıdaki foto¤raflarda bazı do¤al unsurlar görülmektedir. Çevremize baktı¤ımızda do¤ayla nasıl iç içe oldu¤umuzu görebiliriz. Varlıklarını do¤ada sürdürürler. Da¤. ÜN‹TE ‹nsanlar ve di¤er bütün canlılar do¤ada yaflarlar.3. Ada Da¤ Akarsu Göl Vadi Ova fielale Toprak Yak›n çevrenizde yaflayan canl›lar hangileridir? Bu canl›lar›n yaflam koflullar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? 71 . deniz. orman… Hepsi birer do¤al unsurdur. Çünkü hepsi de insan etkisi olmaksızın do¤al olarak oluflmufltur.

yerleflim yerleri kurulur. ‹nsanlar. içme ve kullanma suyu sa¤lamak için akarsu önlerine barajlar infla edilir. Afla¤ıdaki foto¤raflarda bazı beflerî unsurlar görülmektedir. Ulaflım ve taflımacılık için yollar. 72 . gereç ve eflyayı yapabilmek için do¤adaki ham maddelerden yararlanılır. Topra¤ı iflleyerek ekim ve dikim yapılır. Arabalar. trenler üretilir. Çünkü hepsi de insan etkisiyle oluflmufltur. gemiler.‹nsanlar ihtiyaçlarını karflılamak için do¤adan faydalanırlar. Bunların hepsi birer beflerî unsurdur. fabrikalar. bunları yaparken do¤ayı etkiler ve de¤ifltirir. Her türlü araç. tüneller yapılır. Tarla Baraj Oyun park› Binalar Havaalan› Köprü Tünel Demir yolu Yafladı¤ınız yerdeki beflerî unsurları defterinize yazın›z ve arkadafllarınızla paylaflınız. Elektrik üretmek. uçaklar. Binalar yap›l›r.

Çünkü insanlar do¤al ortam› h›zla de¤ifltirmektedir. Tak›versem ipli¤i. Böylece topra¤›n. KOCAMAN HAYALLER 3. Bu çöplerin büyük bir miktar› topra¤a ve suya kar›fl›r. toprak ve su yaflam için neden önemlidir? Aç›klay›n›z. Kirletmezsek çevreyi. Kufllarla Uyanmak. Yemyeflil olur dünya.15. suyun hatta havan›n kirlenmesiyle de¤iflen do¤al ortam gelecekte yaflanmaz bir hâle gelebilir. Ozondaki deli¤i.Çevremize bakt›¤›m›zda beflerî unsurlar›n giderek artt›¤›n› görürüz. Bafltan bafla dünyay›. Hava. Gerekmez f›rça boya. Çölleflen dünyam›z›. Bu de¤iflim bazen do¤al dengeyi olumsuz etkilemektedir. Bir de çal› süpürgem. Do¤ay› korumak için sizce neler yap›lmal›d›r? 73 Çal›flma Kitab› 50 51 . Bir de bitmeyen boyam. Örne¤in sanayileflmifl bir ülkede yaflayan dört kiflilik bir ailenin bir y›lda üretti¤i çöp miktar› bir tonu geçer. 12 Haziran 2005. Gazete haberi. Bu çöpler sadece do¤al çevreyi de¤il do¤al kaynaklar› da kirletir. s. Bir güzelce süpürsem. Kocaman i¤nem olsa. Yeflil renge boyasam. ÜN‹TE Kocaman f›rçam olsa. Hemencecik dikerdim. Kocaman kürek olsa. Temiz olur dört bir yan. Mustafa Ökkefl Evren.

büyümüfl. Buradaki kaynar sulu kapl›calar. dalgalar› büyümüfl. s. bir anan›n feryad› kadar yak›c›d›r. Denize bak›p bak›p. PAMUKKALE Pamukkale. küçülmüfl. buharlar ç›kmaya bafllam›fl. Bal›kç› her gün bal›¤a ç›kar. gök gürlemifl. Bunlardan biri de afla¤›da okuyaca¤›n›z Pamukkale efsanesidir. f›rt›na bafllam›fl. suyun kaynas›n!. Koca deniz küçülmüfl. “Üstün da¤.derler. Duman›n ç›ks›n. toprak alt›na çekilmifl. Az sonra hava kararm›fl. Bal›kç›n›n annesi üzüntüsünden a¤lay›p dövünmüfl. Alt›n atefl Olas›n deniz… Ateflle tafl aras›nda Kalas›n deniz…” diye feryat etmifl. Yer Anadolu bafltan bafla efsanedir. annesi de gözü denizde. o¤lunun dönmesini beklermifl. 35 (Düzenlenmifltir. Derler ki buras›. Bal›kç›n›n küçücük sandal› bu dalgalarla devrilmifl. gazl› sular›n içindeki kireçle oluflan bembeyaz Pamukkale.” diye ba¤›rm›fl. Toprak üstünden yer yer sular kaynamaya. Her yerin bir ya da birkaç efsanesi vard›r. Bir zamanlar Anadolu'da bir iç deniz varm›fl. Sandal›na binip denize aç›lm›fl. Yukar›da okudu¤unuz efsanede hangi co¤rafi özellikler yer almaktad›r? 74 . Bir daha ne sandal› ne de bal›kç›y› gören olmufl. kaybolmufl gitmifl. A¤r›’dan Zelve’ye Anadolu Anlat›yor. eskiden bir denizin oldu¤u yerdir.EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER Do¤al ve beflerî unsurlardan bahseden bir türkü ya da hikâye biliyor musunuz? Arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. Beyaz kayalar aras›nda flifal› sular kaynar. ‹flte o anda sular çekilmeye bafllam›fl. S›cak. tafl. Gene bir sabah bal›kç›. ad› gibi bembeyaz bir bölgedir. Bu denizin k›y›s›ndaki kulübede fakir bir bal›kç› ve annesi yaflarm›fl. “Senin yüre¤in de benim gibi yans›n. bölgenin en ünlü yeridir.. fiimdi bu bölge flifal› sular›yla tan›n›r. Deniz dalgalanm›fl.). Serpil Ural. buharlar ç›kar. a¤lar›n› oltas›n› haz›rlam›fl.

uyurduk. yine bir gün. Irma¤ımız. Her Masal Yarım. 3. ÜN‹TE MASAL OLDU YAYLAMIZ Ça¤rı Gürel. Günler yeni güne gebe. öykü. Irma¤ın türküleri Yine hep aynıydı. sazımız. Tepelerin ardından Serin serin akardı. Uçuverince Keltepe'ye Küçülürdü yaylamız. Horozların sesiyle Pınara kofltururduk. Afla¤›da Osmaniye’deki Zorkun Yaylas› için yaz›lm›fl fliir yer almaktad›r. fliirler yaz›lan pek çok yer vard›r. fiiirdeki co¤rafi özellikler ile yaflad›¤›n›z yerin co¤rafi özelliklerini karfl›laflt›rarak . Efsane. Ça¤ırırdı da¤lar sonra Yaz gelince buca¤ına.Ülkemizde. türkü ve fliirlerde bir yerin co¤rafi özelliklerinin yan›nda kültürel ögelerden de bahsedilebilir. hakk›nda efsaneler anlat›lan. 56-58. destan. fiimdi uzaklardayız. Evvel zaman içinde Ya¤mur inerdi güne. defterinize yaz›n›z ve arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. yufka… Azı¤ı doldururduk. Alırdık soframıza Bütün güzellikleri. Koflardık hemencecik Masal yüklü yuvamıza. s. Oynardık günden güne. Affet bizi yaylamız. Yukar›daki fliirde hangi kültürel ögeler vard›r? Çal›flma Kitab› 75 52 . Kekik kokan kuca¤ında Yaslanırdık. Gelip gitti her gün… Ça¤ırdı yine da¤lar. Ninnilerin arasında. Hiç yolundan flaflmazdı. Da¤ çayının arasında Çökelek. Ve bir gün. nane.

Afla¤ıdaki bölümü inceleyiniz.depremeduyarliyiz. • Sel Afl›r› ya¤an ya¤murlardan sonra veya karlar›n birden erimesi sonucu oluflur.”. Ç›¤› önlemek için do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r.) . Aynı zamanda bir hacıyatmazım. “Sel bastı. Bu haberler ço¤u zaman da üzücüdür. Akarsu kenarlar›na yerleflme yap›lmamal›d›r. • Ç›¤ Çok kar ya¤an ve e¤imin fazla oldu¤u yerlerde büyük kar kütleleri afla¤›ya yuvarlan›r. Seli önlemek için barajlar. Çünkü do¤al afetler can ve mal kaybına neden olur. üzerindekilerle birlikte afla¤›ya do¤ru kayar. E¤imli yerler a¤açland›r›lmal›d›r. “Çı¤ düfltü.”. Do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. Do¤al afetlerden biri olan depremle yaflamayı ve depreme karflı yapılması gerekenleri ö¤renmek için de Sismail’i dinleyelim: Merhaba. Yamaçlara a¤aç dikilmelidir ve yamaçlar basamakland›r›lmal›d›r.” bu haberlerden bazılarıd›r. Ancak alınacak tedbirlerle verdi¤i zararlar engellenebilir ya da azaltılabilir. • Heyelan ( Toprak Kaymas›) E¤imli yerlerde toprak. internette do¤al afet haberlerine rastlamıflsınızdır. “Heyelan oldu. Heyelan› önlemek için do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. “Deprem oldu. sarsıntıları zarar görmeden atlatırım. Do¤al afetlerin meydana gelmesi engellenemez. su kanallar› ve a¤açland›rma yap›lmal›d›r.GÜVENL‹ YAfiAM Do¤al afet deyince aklınıza neler geliyor? Yafladı¤ınız bölgede hangi do¤al afetler olmufltur? Afet Bölge Televizyon kanallarında. gazetelerde. 76 www. Deprem dalgalarını simgeleyen kulaklarım dünyanın sürekli hareket hâlinde oldu¤unu hatırlatır. Ayr›ca 盤 düflebilecek yerlere yerleflme yap›lmamal›d›r. Depremden koruma kültürü yerlefltirecek ve bu konuda toplumsal duyarlılı¤ı gelifltirecek etkinliklere katılıyorum. benim adım Sismail.org (Düzenlenmifltir. Böyle yerlere destek duvarlar› yap›lmal›d›r.”.

Yıkıntılar. Depremin neden oldu¤u zararları azaltmak için önceden önlem almalıyız. cam kırıkları gibi tehlikeler karflısında neler yapılabilece¤i konuflulmalıdır. 53 Çal›flma Kitab› 77 . Deprem öncesinde neler yapılabilece¤ini biliyor musunuz? Bunu ö¤renmek için afla¤ıdaki bölümü inceleyelim. Binadan ç›kt›ktan sonra karflılaflılabilecek tehlikeler tespit edilmelidir.3. deprem çantasına konulabilecek baz› malzemeler görülmektedir. Türkiye bir deprem ülkesidir. Afla¤ıdaki foto¤rafta. Deprem sonrasında aile bireylerinin buluflaca¤ı güvenli yerler belirlenmelidir. Yandaki haritada görüldü¤ü gibi Türkiye topraklarının büyük bir k›sm› deprem kuflakları içinde yer almaktadır. • Aile afet planı hazırlanmalıdır. Bu yüzden depremle yaflamayı ö¤renmeliyiz. güvenli yapı kurallarına uygun yap›lmal›d›r. Deprem sonrasında binadan çıkıfl yolları belirlenmelidir. • Deprem çantası hazırlanmalıdır. Binaların depreme dayanıklılı¤ı kontrol edilmelidir. sınıfınız için bir tahliye çantası hazırlamanız istenseydi bu çantaya neler koyardınız? Deprem an›nda gerekli ve gereksiz olan malzemeler nelerdir? Örnekler vererek aç›klay›n›z. Özellikle düflerek veya devrilerek zarar verebilecek ev eflyalar› duvara sabitlenmelidir. ÜN‹TE Ülkemizin hemen her yerinde depremler olmaktadır. Deprem çantasına özellikle insanların hayatlarını sürdürebilmeleri için ihtiyaç duydukları malzemeler konulmalıdır. Deprem Öncesinde • Binalar. Sizden.

• Merdivenleri kullanmaya çalıflmayın. Üzerinize düflebilecek eflyalardan uzakta durmaya çalıflın. a¤açlardan. 1 2 78 33 .Deprem sırasında neler yapmalıyız? Bunu ö¤renmek için afla¤ıdaki bölümü birlikte inceleyelim. Telafllanmay›n. ‹kinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi sarsıntı geçene kadar açık bir alanda bekleyin. Yere çökün ve kapanarak baflınızı kollarınızla koruyun. Açık bir alandaysan›z binalardan. enerji nakil hatlarından ve trafik ıflıklarından uzak olmalıdır. Daha sonra ikinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi baflınızı kollarınızın arasına alarak kapanın. 1 2 3 • E¤er sınıftaysan›z afla¤ıdaki birinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi çökün ve baflınızı kollarınızın arasına alarak koruyun. Bu arada üçüncü foto¤rafta görüldü¤ü gibi sa¤lam bir eflyaya tutunabilirsiniz. Varsa afla¤ıdaki birinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi sa¤lam bir eflyanın yanına çökün. • Ayakta durmaya çalıflmayın. Durdu¤unuz yer köprülerden. elektrik direkleri gibi tehlikeli olabilecek yerlerden uzak durun. • Balkona çıkmayın. Deprem Sırasında • Depremi hissetti¤inizde sakin olun. • Evinizdeyseniz pencere ve kapılardan uzak durun. • Asansöre binmeyin. Araç içindeyseniz üçüncü foto¤rafta görüldü¤ü gibi arac›n›z› uygun bir yere çekerek durdurun. Sa¤a sola koflmayın. Böylece baflınızı tehlikelere karflı koruyun.

Lütfen depreme karfl› duyarlı olun. açık bir alanda bekleyin. Çal›flma Kitab› Size deprem öncesi. Bilgi almak için radyo dinleyin veya mümkünse televizyon izleyin. • Yangın tehlikesine karflı aydınlatma için sadece pilli el feneri veya ıflıldak kullanın. • Binalardan uzak. deprem sonrasında yapacaklarımızı birlikte gözden geçirelim. • Telefonları meflgul etmeyin. Artçı sarsıntılar tehlikelidir. • Depremden sonra binadan çıkarken karflılaflabilece¤iniz tehlikelere karflı dikkatli olun. Aile afet planınızda belirledi¤iniz çıkıfl yollarını kullanın. Depremler korkutucu olabilir ama unutmayın. Çünkü ilk deprem sırasında hasar görmüfl binaların yıkılmasına neden olabilir. 79 54 3. Özellikle deprem sırasında yapılması gerekenleri deprem tatbikatlarında uygulamal›s›n›z. Toplumu deprem konusunda bilinçlendirmek için bize destek olun. sarsıntı kısa sürede sona erecektir. Farklı mekânlarda deprem sırasında ne yapılması gerekti¤ini belirleyin. fiimdi. . sırası ve sonrasında yapılabilecekler hakkında bilgi verdim. • Deprem çantanızı yanınıza alın.Deprem Sonrasında • Sakin olun ve telafllanmay›n. • E¤er evdeyseniz elektrik sigortası. Kendinize ve çevrenizdekilere ancak bu flekilde yardım edebilirsiniz. • Depremden sonra artçı sarsıntılara hazırlıklı olun. ÜN‹TE Deprem sırasında sakin olmalısınız. sadece acil durumlarda kullanın. su ve gaz vanalarını kapatın veya büyüklerinize bunu hatırlatın. • E¤er kalabalık ve halka açık bir yerdeyseniz kapılara ulaflmak için acele etmeyin. Bunun için bir poster hazırlayın.

.............................................................. ................................................................................ ............. D/Y 1.............. 2....................................................................... 2................ 3............................. Cami.................. kuzeydo¤udan güneybat› yönüne do¤ru akmaktad›r............... yanl›fl oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin karfl›s›ndaki kutuya “Y” yaz›n›z................ Irmak............. ..................... kuzeybat› yönünde ilerlemektedir........................................................................................................................................................................................ 5............... B.......................................................... Bu resimde güneflin yeni do¤du¤unu dikkate al›n›z......................................... 5........ 80 ....................................... ....... 4..... mavi araban›n kuzeybat›s›ndad›r...........................................................KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A..... .. Mavi araba.................. ........................... ....................................... ............... 1. ............................ 4.............. Resmi inceleyiniz....... Okul....... 3...... Afla¤›da resimle iliflkili cümleler verilmifltir.............. 3.. Do¤al Unsurlar Beflerî Unsurlar 1................ k›rm›z› araban›n bat›s›ndad›r................. Yanl›fl oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin do¤rusunu altlar›ndaki noktal› yerlere yaz›n›z.. .......... 4................ Resimde gördü¤ünüz do¤al ve beflerî unsurlar› tablodaki ilgili yerlere yaz›n›z....... 5................. köprünün kuzeyindedir................ ............. ................................................................................... ............................. Do¤ru oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin karfl›s›ndaki kutuya “D”......................... 2.......... ................. Tekne............................. .......................................

Deprem s›ras›nda yap›lmas› gereken do¤ru davran›fl› gösteren foto¤raf› iflaretleyiniz. Ilgaz fliirinden al›nan yandaki iki dizeyi okuyunuz. Asl›han’›n krokide bulundu¤u yer tarif edilmifltir. do¤usunda postane ve cami var. Bu dizelerde geçen do¤al unsur “Ilgaz. Tabloyu inceleyiniz. afla¤›dakilerden hangisidir? Baharda yeryüzünde. güneydo¤usunda spor alan›. Afla¤›da. verilen krokideki hatalar› bulunuz. Anadolu’nun sen yüce bir da¤›s›n. Afla¤›daki foto¤raflar› inceleyiniz. o cennetin ba¤›s›n.” A) Anadolu B) Ba¤ C) Bahar D) Da¤ 3. Buna göre. ÜN‹TE i Atatürk Caddesi s de ad Fatih Caddesi E Asl›han’›n bulundu¤u yer Evler Okul Kütüphane Market / Pazar Cami Postane Çocuk park› Yeflil alan E Eczane Hastane KUZEY Ç. güneyinde evler var.C. Do¤ru krokiyi. yan›nda b›rak›lan bofl kutuya çiziniz. Kuzeyinde çocuk park› ve pazar yeri. Kuzeybat›s›nda Vatan Caddesi. Gün Hava Ö¤leden önce Olay› Ö¤leden sonra Çarflamba Perflembe Cuma Pazartesi Sal› Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Bulutlu Güneflli Ya¤murlu Karl› Ya¤murlu Güneflli Tablodaki verileri kullanarak bir grafik çizmeniz istenseydi çizdi¤iniz grafik afla¤›dakilerden hangisi olurdu? A) B) C) D) Say› Say› Say› Say› 4 4 4 4 3 3 3 3 2 2 2 2 1 1 1 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› 1 0 Hava Olay› Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 2. A) B) C) D) 81 . kuzeydo¤usunda market ve hastane var.” n ta Va C 3. Sorular› okuyunuz ve do¤ru cevab›n bulundu¤u seçene¤i iflaretleyiniz. 1. “Asl›han’›n bat›s›nda okul ve kütüphane.

82 .

Kendiniz için üç ihtiyaç. 7. ÜN‹TE ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME KONULAR • ‹HT‹YAÇ MI. Yaflam›n›z› sürdürmeniz için karfl›laman›z gereken zorunlu ihtiyaçlar›n›z nelerdir? 3.” atasözünden ne anl›yorsunuz? 4. 2. DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI • B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar ‹stek ve ihtiyaçlar Kaynak Bütçe Ücret Tasarruf Gelir ve gider Ürün Ekonomi Ekonomik faaliyet ‹sraf ‹fl bölümü Üretim Da¤›t›m Tüketim Ticaret Meslek Emek HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. “Aya¤›n› yorgan›na göre uzat. üç de istek olabilecek ürün söyleyiniz. 83 . ‹STEK M‹? • KAYNA⁄IM NE? • ALIfiVER‹fiTEY‹M • B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? • ÜRET‹M. TSE k›saltmas›n›n anlam›n› araflt›r›n›z. Yak›n çevrenizde en çok hangi meslek çal›flanlar› var? Bu meslekleri çal›flma alanlar›na göre gruplay›n›z. Sat›n ald›¤›n›z bir ürün ile ilgili sorun yaflarsan›z ne yapars›n›z? 6. Örneklerden hareketle ihtiyaçlar›n›zla istekleriniz aras›ndaki farklar› yaz›n›z.4. 5. Bu ürünün siz sat›n al›ncaya kadar geçirdi¤i aflamalar› araflt›r›n›z. Çok kulland›¤›n›z bir ürün belirleyiniz.

güvenli bir ortamda barınmak. Kahvaltı yapmak. Yiyecek.. giyecek ve bar›nma temel ihtiyaçlar›m›zd›r. asitli içecekler içmek. Et. Düflünün bakalım. Bebe¤in yaflayabilmek için nelere ihtiyac› vard›r? ‹stek ve ihtiyaçlar Kahvaltı yapmak. bilgisayar oyunları ve televizyon istektir. Çok fazla yiyece¤e ihtiyaç duymayabiliriz ama yemek yemeden yaflam›m›z› sürdürmemiz mümkün de¤ildir. Yaflamak için gerçekten bunlar› yemeye ihtiyac›m›z yoktur. Dondurma gibi yiyecekler ise kiflilerin tercihine ba¤l›d›r. yo¤urt. bunlardan hangileri yaflamımızı sürdürmemiz için gereklidir? Yukar›dakilerden hangileri sizin ihtiyacınızdır? Neden? Yaflam›m›z› sürdürmek için olmas› gereken her fley ihtiyaçt›r. taze meyve ve sebze yemek. Mutlu ve sa¤l›kl› bir yaflam sürdürmek için önce temel ihtiyaçlar›m›z› sonra da di¤er ihtiyaçlar›m›zla isteklerimizi karfl›lamam›z gerekir. Örne¤in. dinlenmek gibi faaliyetler de sosyal ihtiyaçlar›m›zd›r.‹HT‹YAÇ MI. Bunlar›n d›fl›nda e¤lenmek. onlara sahip olmasak da yaflam›m›z› sürdürebiliriz. Sa¤l›k ve e¤itim de ihtiyaçlar›m›z aras›ndad›r. Giysilerimiz ya da bizi güneflten ve so¤uktan koruyan bar›nacak bir yerimiz olmadan da hayat›m›z› sürdüremeyiz. bilgisayarda oyun oynamak. yumurta. so¤uk havada kalın giysiler giymek. 84 . dengeli ve sa¤l›kl› beslenmek.. Örne¤in yiyecek hem ihtiyaç hem de bir istek olabilir. vücudumuz için ihtiyaçtır. ‹STEK M‹? Yeni do¤an bir bebe¤i düflününüz. meyve ve sebze gibi çeflitli temel g›dalar ihtiyac›m›zd›r. Örne¤in bisiklet. ‹steklerimiz ise yaflamımızı sürdürmek için gerekli de¤ildir ama onlara sahip olmak bizi mutlu eder. yiyecekler ihtiyaçlar›m›z aras›ndad›r.

hafta sonlar› ailesiyle ya da arkadafllar›yla gezmekte ve e¤lenmektedir. ihtiyaç ve istek olabilecek örnekler veriniz. Giysilerinin renklerinin birbirleriyle uyumlu olmas›na özen gösterir.Temel ihtiyaçlar dıflındaki ihtiyaç ve istekler kifliden kifliye de¤iflebilir. mevsimine göre giyinmesine dikkat etmektedir. Elif’in annesi ve babası onun. Ya da hem ihtiyaçlar hem de istekler farkl› farkl› olabilir. Bizim için ihtiyaç olan baflkas› için istek olabilir. O. f›rsat buldukça yak›n arkadafl› Buse’yle satranç oynamaktad›r. Elif’in ailesi içtikleri ve kullandıkları suyun temiz olmasına dikkat etmektedir. Afla¤ıda. Meyveleri taze tüketir. Elif. Ankara Bekir Yılmaz ‹lkö¤retim Okulu ö¤rencisi Elif’in ihtiyaç ve isteklerini anlatan metin ve foto¤raflar yer almaktadır. ülkesine yararlı bir kifli olmak için e¤itim görmekte ve derslerine önem vermektedir. Elif’in sa¤lıklı yaflaması ve geliflmesi için yiyece¤e ihtiyac› var. iyi bir gelece¤e sahip olmak. Meyveli pasta da Elif’in sevdi¤i yiyeceklerdendir. Elif. so¤uk bir havada montunu. 85 58 4. y›kamadan asla yemez. Ankara’n›n bir ilçesinde bahçeli bir evde yaflamaktad›r. ÜN‹TE Su tüm canlıların temel ihtiyacıdır. sıcak havada da yazlık giysilerini giyer. Elif. Dengeli ve yeterli beslenen Elif meyveyi çok sever. . Çal›flma Kitab› Elif’in ihtayaç ve isteklerini anlatan metinden yola çıkarak temel ihtiyaç. Dedesi bu evi genifl bir ailenin yaflayabilece¤i flekilde yaptırmıfltır. Ayr›ca zaman zaman. Ama Elif flehir merkezinde yaflamay› istemektedir.

Dikkat ettiniz mi.. Harman (1928) Ekmek örne¤inde oldu¤u gibi ihtiyaçlarımızı karflılamak için çeflitli kaynaklardan yararlanırız. sonra da olgunlaflınca toplayacak çiftçinin eme¤i de gereklidir. suya. Fırıncıların satın aldı¤ı un. hava. Tabi öncelikle onu topra¤a ekecek.. madenler. yafladı¤ımız çevreye ve mesle¤imize göre çeflitlilik ve de¤ifliklik gösterir. kira geliri. Bu¤day örne¤inden hareketle yararlandı¤ımız kaynakları flu flekilde sınıflandırabiliriz: KAYNAKLAR Do¤al Kaynaklar Tohum.. bu¤dayı yetifltirmek için do¤al kaynaklara. maafl. doktor. . Fırıncı da ekmekleri tüketiciye ulafltırmak üzere bakkal ve marketlere satar.. toprak. tüccar. f›r›nc›. Kullandı¤ımız kaynaklar. bir ürün hâline gelmesi için elveriflli topra¤a. su ve maya ile yo¤rularak hamur yapılıp flekil verildikten sonra fırınlarda piflirilir.KAYNA⁄IM NE? ‹htiyaç ve isteklerinizi karfl›lamak için neler yap›yorsunuz? Kaynak Ücret Gelir ve gider ‹sraf Bütçe Para Tasarruf Her ö¤ün soframızdan eksik etmedi¤imiz ekme¤in bize nas›l ulaflt›¤›n› hiç merak ettiniz mi? En önemli besin maddelerimizden biri olan ekme¤i elde etmek için hangi kaynakları kullanıyoruz? Ekme¤in ham maddesi olan bu¤dayın yeflerip büyümesi. ö¤retmen. ‹brahim Çallı.. bu¤daydan ekmek elde edinceye kadar geçen süreçte de çeflitli meslekten kiflilerin eme¤ine ve paraya ihtiyaç vardır. hayvanlar. 86 Para Çal›flma karfl›l›¤› al›nan ücret.. Fabrika ya da de¤irmenlere do¤ru yola çıkar. gübreye ve havaya ihtiyacı vardır. ‹nsan Kaynaklar› Çiftçi. Bu¤day biçilip saplar›ndan ayr›ld›ktan sonra kamyonlara yüklenir. su. Buralarda yıkanıp temizlendikten sonra un hâline getirilir.

Su Hayatt›r. Haberlerde de gördü¤ünüz gibi dünyada içme ve kullanma suyu sıkıntısı yaflanmakta ve özellikle büyük flehirlerimizde barajlardaki su miktarı günden güne azalmaktadır. Dolayısıyla kaynaklarımızı kullanırken dikkatli davranmalı ve gereksiz harcamalardan kaç›nmal›y›z. do¤al kaynaklardan biri olan su ile ilgili birkaç haber bafll›¤›na yer verilmifltir. “suyu tasarruflu kullanma” konulu bir yarıflmada dereceye girmifltir. Bu durum bize kaynaklarımızın sınırlı oldu¤unu göstermektedir.Kaynaklar›m›z S›n›rs›z m›? Sahip oldu¤umuz kaynaklar sınırsız mıdır? Örne¤in. 7 Ekim 2008. Lütfen Bofla Ak›tmayal›m. Lütfen Bofla Ak›tmayal›m www. do¤al bir kaynak olan su. dünyada sınırsız miktarda mevcut mudur? Afla¤ıda. Dünya Su Günü Resim Yarıflması.gov. “Su Hayatt›r. 31 May›s 2008. Dergi haberi. Yandaki resim. Yani yaflamımız için gerekli olan kaynaklardan biri olan su tükenmektedir. Son zamanlarda birçok gazete ve televizyonda bu tür haberlere rastlamıflsınızdır. Türkiye Birincisi Afla¤›daki bölümde. ÜN‹TE Bu haberlerden hareketle ihtiyaçlarımızı karflılarken kulland›¤›m›z kaynaklarla ilgili hangi sonuca ulaflabiliriz? .meb.) Do¤al bir kaynak olan suyu do¤ru kullanma konusunda size düflen sorumluluklar nelerdir? 87 Çal›flma Kitab› 59 4.” bafll›¤› alt›nda su israf›n› önlemeyle ilgili baz› öneriler yer almaktad›r.tr (Düzenlenmifltir. Gazete haberi. Sizce bu resimde ne anlatılmak istenmektedir? fiizen Akansel.

+ Ulup›nar ailesinin ocak ay› bütçesi Sizin ailenizde de ayl›k bütçe haz›rlan›yor mu? Ailenizde yap›lan bütçe ile Ulup›nar ailesinin yapt›¤› bütçe aras›ndaki benzerlik ve farkl›l›klar nelerdir? Afla¤›da. Üç kifliden oluflan Ulupınar ailesinin bireyleri gelirlerini yani ellerindeki kayna¤ı en verimli flekilde kullanmak için plan yaparlar. Maafllarını aynı tarihlerde alan Asl› ve Serkan Ulupınar gelirlerini öncelikle ailelerinin ihtiyaçlarını ve bazı isteklerini karflılamaya ayırırlar. bütçe denilen bir gelirgider planıdır.Hesapl› Yafl›yoruz ‹nsanların yaflamlarını sürdürmesinde do¤al kaynakların yanında insan kaynaklarına ve paraya da ihtiyaçları vardır. Ulup›nar ailesinin komflular› olan Karaca ailesinin mart ay› bütçe grafi¤i verilmifltir. Ahmet Ulup›nar’›n annesi bir ma¤azada satıfl elemanı. babası ise itfaiyecidir. Zaman zaman da tasarruf yapmaya çal›fl›rlar. Ardından geriye kalan paradan. Bu çalıflmalarının karflılı¤ı olarak da ücret alırlar. Öncelikle zorunlu ihtiyaçlar için yap›lacak harcamaları belirlerler. Harcama Miktar› (TL) 500 400 300 200 100 0 yiyecek giyecek fatura kira ulafl›m e¤itim e¤lence tasarruf Harcama Çeflitleri (elektrik. Bu plan. sa¤lıklı ve mutlu bir yaflam sürdürmek için çalıflırlar.) Yukar›daki grafi¤e göre Karaca ailesinin ayl›k geliri yaklafl›k ne olabilir? Çal›flma Kitab› 88 60 . su vb. ‹nsanlar. isteklerine yönelik harcamalar yaparlar. Her ikisi de her ay düzenli olarak maafl al›rlar.

a¤abeyi Burak ise on dört yafl›ndad›r. hayallerini. umutlar›n› günlü¤üne kaydetmektedir. Beyza yaflad›klar›n›. Beyza 4. s›n›f. Beyza’n›n günlü¤ünde bahsetti¤i kaynaklar nelerdir? Kaynaklarla ihtiyaçlar aras›nda nas›l bir iliflki vard›r? 89 .4. ÜN‹TE fiimdi Ne Olacak? Beyza on. farkl› tarihlerde yazm›fl oldu¤u bölümleri okuyacaks›n›z. s›n›f ö¤rencisidir. Burak ise 8. Afla¤›da Beyza’n›n günlü¤ünden.

Özge ve Murat bir alıflverifl sepeti al›p ilk önce et bölümüne geçtiler. fleffaf pofletler içindeki tavuklardan birini son kullanma tarihine dikkat ederek seçtiler. kutusunda sızıntı ya da pas olanları almak do¤ru de¤ildi. Temiz. Alıflverifle kendisi gidemeyece¤i için kızı Özge’den yardım istedi. tavuk ve sütlü bir tatlı yapmaya karar verdi. pofletin üzerine fiyat etiketini yapıfltırdı. Buzdolabına göz attı ve neler yapabilece¤ini düflündü. Gün içinde yapaca¤ı bazı iflleri vardı ve alıflverifle de vakti yoktu. Domates çorbası. Annesi biraz telafllandı. bezelyeli pirinç pilavı. Özge de alıflverifle a¤abeyi Murat ile gitmek istedi¤ini söyledi. Kapakları fliflkin. Akflamüstü Özge ve a¤abeyi beraber alıflverifl yapmak için evlerinin yakınında bulunan markete gittiler. Ancak alıflverifl yapılması gerekiyordu. Konservede oldu¤u gibi paketlenmifl sütü de üzerindeki üretim ve son kullanma tarihine bakarak aldılar. Murat sebze bölümüne geçerek parlak ve k›zarm›fl domatesleri seçti. Beyaz önlüklü satıcı da tavu¤u tartarak üzerine fiyat etiketi yapıfltırdı. Etikette 1 kg tavuk etinin fiyatı. 90 Ürün . Özge daha önce gazetede okuduklarını hatırladı. tarttı¤ı tavu¤un a¤ırlı¤ı ve ne kadar tuttu¤u yazılıydı. Konserve alırken kapaklarına dikkat edilmesi gerekiyordu. Özge ve Murat tavu¤u sepete koyup biraz ilerideki konserve bölümüne yöneldiler. Murat. Özge ve Murat.ALIfiVER‹fiTEY‹M Bir ürünü sat›n al›rken nelere dikkat edersiniz? Bir örnekle aç›klay›n›z. Bu bölümde görevli kifli. kaliteli ve ucuz ürün sattı¤ı için tercih ediyorlard›. Hemen bir alıflverifl listesi hazırladı ve gerekli parayı da ayırdı. poflete koydu. cam kavanozda yar›m kg’lık konserve bezelye seçtiler. Ayrıca cam kavanoz tercih edilmeliydi. Bu marketi. tarttırdı. akflam iki arkadaflının evlerine yeme¤e gelece¤ini söyledi. okula gitmek için evden ayrılırken annesine.

ÜN‹TE Bir ürünün üzerinde TSE damgası olması neden önemlidir? Aç›klay›n›z. internette bir arafltırma yaparken TSE ile ilgili bilgi edinmiflti. Onlar da fifle bakarak ürünlerin fiyat ve miktarlarını kontrol ettiler. “Türk Standartları Enstitüsü” adındaki kurulufl. Özge ile Murat’›n unuttuklar› ürünlerin hangileri oldu¤unu bulunuz. Çal›flma Kitab› 61 TSE. Ancak alıflverifl listesini bulamadılar. ürünleri alırken üzerlerinde TSE damgası olmasına da dikkat ediyorlard›. 4. Kasa görevlisi de tek tek ürünleri makine önünden geçirerek fiyatlarını fifle yazdırdı.Özge ve Murat. her ürünün hangi özellikleri taflıması gerekti¤ini belirliyordu. her türlü ürünün hangi kalitede ve nitelikte olaca¤ını belirlemek amacıyla kurulmufltur. Türk Standartları Enstitüsü. Ürünlerin toplam fiyatını söyledi. Özge ve Murat gerekli ödemeyi yaptılar. Murat. Yalnız Türk Standartları Enstitüsü tarafından kabul edilen ürünlere TSE damgas› vurulabilir. Özge ile Murat bu ürünleri sat›n al›rken nelere dikkat etmelidir? Çal›flma Kitab› 91 62 63 . Anlaflılan yolda düflmüfltü. para üstünü ve fifli uzattı. Bir fleyler eksik gibiydi. sonra da para üstünü sayd›lar. Kasa görevlisi. Kasaya geçtiler. 1954 y›l›nda Odalar ve Borsalar Birli¤i bünyesinde kurulmufltur. Özge ile Murat. sepettekileri kontrol ettiler. TSE damgası da bu ürünlerin standartlara uygun oldu¤unu gösteriyordu. Kısa adı TSE’dir. Aldıklarını kasa görevlisine uzattılar.

botun hakiki deri oldu¤unu. Herhangi bir sorun yaflarsa da botun yenisiyle de¤ifltirilece¤ini belirtti. ‹lk gün bir sorun yaflamadı ancak ertesi gün botun su aldı¤ını fark etti. Ma¤aza. zaman geçirmeden fiflini de yanına alarak botları satın aldı¤ı ma¤azaya gitti. Satıcı. Ancak botun üreticisi olan firmadan da herhangi bir cevap alamadı. Gülden Hanım. üründen çok memnun kalaca¤ını söyledi. Satıcıyla aralar›nda yaflananlar› ve kendi taleplerini dile getirdi. Meyve suyu paketinin üzerindeki üretim ve son kullanma tarihine de dikkat ettiniz. 92 . Ancak satıcı olumlu bir cevap vermedi. Botu kaliteli iyi bir boyayla boyamas›n› da tavsiye etti. Satın alırken kendisine söylendi¤i flekilde botların de¤ifltirilmesini ya da parasının iade edilmesini istedi. Gülden Hanım’ın yafladı¤ı duruma benzer bir durumla karflılafltınız mı? Arkadafllarınıza anlatınız. Gülden Hanım’ın ald›¤› botları de¤ifltirmek için gösterdi¤i çabalar adım adım yer almaktadır. Mektupta. Ancak yine her iki taraftan da olumlu bir cevap alamadı. yapılan hata düzeltilmezse haklarını yasal yollardan arayaca¤ını belirtti. sorunu ayakkabı üreticisi firmaya bir mektupla bildirdi. botu satın aldıktan birkaç gün sonra ya¤murlu bir havada giydi. Botların fiflini. Sorunun kullanımdan kaynaklandı¤ını ifade etti. yasal yollardan ücretsiz bir flekilde çözümlendi.B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? Marketten bir paket meyve suyu aldınız. Gülden Hanım. Afla¤ıda. Tüketici haklarını koruyan resmî ve gönüllü kurulufllar oldu¤unu ö¤rendi. Gülden Hanım’a parasını geri ödedi. Bu derneklerden birine baflvurdu. Yafladı¤ı sorunu kibarca anlattı. tüketici haklarıyla ilgili bir arafltırma yaptı. satın aldı¤ı ma¤azanın ve üretici firmanın isimlerini verdi. bir ayakkabı ma¤azasından siyah bir bot satın aldı. Ne yaparsınız? Ekonomi Çal›flma Kitab› 64 Gülden Hanım. Gülden Hanım. Ancak meyve suyunu içti¤inizde tadında bir tuhaflık fark ettiniz. Gülden Hanım. Yeniden flansını denemek üzere botu satın aldı¤ı ma¤azaya ve üretici firmaya aynı flekilde birer mektup yazdı. Sorun.

Kuru temizleme yap›lmaz. Üzerinde sa¤daki gibi aç›klama bulunan bir ürün sat›n ald›n›z. Satın aldı¤ımız ürünün fifl veya faturas›n› almak en baflta gelen sorumluluklarımızdandır. Renk: Hâki Garanti belgesi neden gereklidir? Al›flverifl yapmadan önce afla¤›daki ad›mlar› izlersek ald›¤›m›z ürünlerle ilgili daha az sorun yaflar›z. Dayanıklı tüketim malları alırken de garanti belgesi ve kullanım kılavuzunu mutlaka almalıyız. 30 C’ta makinede tersinden y›kay›n›z. . 27 fiubat 2009. A¤art›c› kullan›lmaz. 93 ‹nternet haberi. Sizce ürünü de¤ifltirme hakk›na sahip misiniz? Aç›klay›n›z. ÜN‹TE So¤uk ütü yap›n›z. Talimata uymad›n›z ve ürününüz bozuldu. Yiyecek satın alırken üretim ve son kullanma tarihlerine dikkat etmemiz gerekir. 4. Kullan›m k›lavuzu da bizim ürünü do¤ru kullanmamıza yardımcı olmak üzere hazırlanmıfltır. Ürünle ilgili bir sorun ç›kt›¤›nda garanti belgesine ihtiyac›m›z olacakt›r.Tüketici olarak haklarımız oldu¤u gibi sorumluluklarımız da vardır.

Tüketicilerin al›flverifllerinde bilinçli davranmalar› kendilerinin ve ülkelerinin ekonomik kay›plar›n› en aza indirecektir. güvenlik ve ekonomik ç›karlar›n› koruyucu. • Tüketicilerin kendilerini koruyucu giriflimlerini özendirmek.gov.ibb. ayd›nlat›c›. Tüketiciler tüm dikkatlerine ra¤men ald›klar› ürünle ilgili sorun yaflad›klar›nda haklar›n› aramal›d›rlar. il ve ilçelerde tüketici haklar›ndan sorumlu hakem heyetleri bulunmaktad›r. Çünkü ülkemizde tüketici haklar› yasalarla güvence alt›na al›nm›flt›r. • Gönüllü kurulufllar› teflvik etmeye iliflkin konular› düzenlemektir. Çal›flma Kitab› 94 65 . • Tüketicinin sa¤l›k.tr. ALO TÜKET‹C‹ 177 Tüketicinin Korunmas› Hakk›ndaki Kanun’un amaçlar›. www. Tüketici haklar›yla ilgili bir yasan›n olmas› önemli midir? Neden? Tüketicinin Korunmas› Hakk›ndaki Kanun gere¤i. e¤itici. Baz› Tüketici Dernekleri Tüketici Dernekleri Federasyonu (TÜDEF) Tüketiciyi Koruma Derne¤i (TÜKODER) Tüketiciler Derne¤i (TÜDER) Tüketici Bilincini Gelifltirme Derne¤i (TÜB‹DER) Avrupa Tüketicileri Koruma Derne¤i (ATUKODER) Tüketici Haklar› Merkezi (TÜMER) Tüketiciler Birli¤i Tüketiciyi Koruma ve Dayan›flma Birli¤i Derne¤i (TÜKO-B‹R) Tüketici Haklar› Derne¤i (THD) Tüm Tüketicileri Koruma Derne¤i (TTKD) Çevre ve Tüketici Haklar›n› Koruma Derne¤i (ÇETKODER) Belediyeler de tüketici sorunlar›yla yak›ndan ilgilenmektedir. 2 Mart 2009. zararlar›n› giderici önlem almak. Ayr›ca tüketici dernekleri de yasalara uygun olarak tüketici haklar›n›n korunmas›na yönelik çal›flmalar yapmaktad›r.

Demet Han›m. kullanmakta oldu¤u kredi kart›ndan her y›l kesilen “Kredi Kart› Üyelik Ücreti”ni geriye dönük olarak almak için Tüketici Sorunlar› Hakem Heyetine baflvuran Hüsamettin Sö¤üt’e verildi. ilgili bankadan 8 y›ll›k kredi kart› üyelik ücretini geri ald›¤› belirtildi. (Düzenlenmifltir. 1 Aralık 2005. Duvarda as›l› diploman›n diflini dolduran kifliye ait olmad›¤›n› fark etti. para ödemeden ayr›ld›. Geleneksel Tüketici Ödülleri” sahiplerini buldu. muayenehanenin temizli¤inin yeterli oldu¤unu. Sanayi ve Teknoloji Bakanl›¤› Kayseri ‹l Müdürlü¤ü Tüketici Masas›na 2 bin 278 olmak üzere 2 bin 820 flikâyet yap›ld›. Bilim.) Gazete haberi. Sö¤üt’ün takip etti¤i yasal hak arama süreci sonucunda. Difline dolgu yapan kifli tedaviye bafllamadan önce elini de y›kamam›flt›. hangi diflinin a¤r›d›¤›n› sorarak tedaviye bafllad›. bugüne kadar hiçbir problem yaflamad›klar›n› söylüyordu. Görevli taraf›ndan tedavi sandalyesine oturtuldu.) “Bilinçli tüketici” ne demektir? Kendinizden ya da yak›n çevrenizden bir örnek Çal›flma vererek aç›klay›n›z. ‹pek Gürkaynak. Gazete haberi. bir tüketicinin karfl›laflt›¤› sorun anlat›lmaktad›r. Siz Demet Han›m’›n yerinde olsan›z nas›l davran›rd›n›z? Aç›klay›n›z. bu nedenle saç›na kaynak yapt›rmak sorunda kald›¤› gerekçesiyle kuaförü hakk›nda dava açan ve kazanan Solmaz Gülmez de bu çabas›yla bilinçli tüketici ödülüne lay›k görüldü. Bilim.Afla¤›da. K›l›¤› pek de doktora benzemeyen biri. s. adresini b›rakt›. Sanayi ve Teknoloji Bakanl›¤›n›n “11. Demet Han›m ad›n›. Yurttafl Olmak ‹çin. Bilinçli Tüketici dal›nda. Bununla da yetinmeyerek durumu Sa¤l›k Bakanl›¤› yetkililerine yaz›l› olarak bildirdi.128. Ayn› kifli. kullan›lan aletlerin dezenfekte edilmemifl oldu¤unu düflündü. 18 Nisan 2008. Kitab› 95 66 . Ertesi gün poliklinik sahibi ile görüflerek flikâyetini iletti. ÜN‹TE Afla¤›da bilinçli tüketici haberleri yer almaktad›r. (Düzenlenmifltir. 4. Yavafl yavafl a¤r›s› da artmaya bafllam›flt›. Gazete haberi. Temizlik ve hijyen konusunda birkaç sorudan sonra konuflmalar› neredeyse kavgaya dönüfltü. Bir pazar günü akflamüzeri Demet Han›m diflinin dolgusunun düfltü¤ünü fark etti. 22 A¤ustos 2008. Muayenehanenin gere¤i gibi temiz olmad›¤›n› gördü. istemedi¤i biçimde k›sa ve yanl›fl kesti¤i. Sabah› bekleyecek sabr› kalmad› ve mahallelerindeki poliklini¤e gitti. ilk flaflk›nl›¤› geçtikten sonra etrafa bir göz atabildi. Saç›n›.

Toplanan süt büyük. Her gün saat yedi civarında fabrikanın süt toplama aracı gelerek sütü topluyor. Do¤al maddelerin kullan›labilmesi için kesme. Çantan›zda üretimden da¤›t›ma kadar birçok kiflinin eme¤i vard›r. ma¤azalara gönderilir. Anneniz be¤endi¤iniz bir çantay› iyice inceler. ürünleri her zaman do¤adan elde etti¤imiz hâlleriyle kullanm›yoruz. Çantan›z deri. eritme gibi farkl› ifllemlerden geçirilerek elde edilen maddelere ifllenmifl madde denir. Peki bir ürünün yapay olmas› ne anlama gelir? Yapay olmayan ürünler de var m›? Afla¤›daki aç›klamalar› okuyunuz. DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI Okul çantan›z›n sizin elinize gelinceye kadar üretim ve da¤›t›m aflamalar› hakk›nda neler biliyorsunuz? Ekonomik faaliyet Da¤›t›m ‹fl bölümü Pazar Ticaret Tüketim Üretim Bir ürünün insanlar›n kullanaca¤› hâle gelinceye kadar uzun bir süreçten geçti¤ini tahmin edebilirsiniz.” der. astar. Sık sık veterinerler gelerek çiftlik flartlarını ve hayvanları kontrol ediyorlar. “Bu çanta yapay deriden yap›lm›fl. Do¤al maddelerin yap›s›n›n de¤ifltirilerek veya yapay maddelerle bir araya getirilerek elde edilen farkl› yap›daki maddelere yapay madde denir. Örne¤in. hayvan bakımı vs.” 96 . fermuar gibi malzemelerin bir araya getirilmesiyle üretilir.ÜRET‹M. hayvanlara yem ve su veriliyor. Bazen yem bazen ise para karflılı¤ında sütü satıyoruz. Do¤al Madde Yapay Madde ‹fllenmifl Madde Do¤ada kendili¤inden oluflan. Siz de anne baban›zla ma¤azaya girdi¤inizde çeflit çeflit çantalar görürsünüz. ülkemizde onlarca çeflidi üretilen peynir. Çiftlik Çal›flan›) “Bizim çiftlikte gün çok erken saatlerde bafllıyor. Öncelikle ahırların günlük temizli¤i yapılıyor. insanlar taraf›ndan yap›lmayan maddelere do¤al maddeler denir. Ürünler tüketime hazır hâle gelinceye kadar birçok aflamadan geçiyor. temiz kaplara dolduruluyor. sürekli dikkat edilmesi ve zaman ayrılması gereken ifller. sofralarımıza gelene kadar nasıl bir yol izliyor? Peynirin üretim. Okul çantan›z› ele alal›m. da¤ıtım ve tüketim aflamalarını farklı mesleklerden kiflilerin a¤zından dinleyelim: Mehmet Ifl›kl› (34 Yafl›nda. süt sa¤ımı. Çiftlikte temizlik çok önemli çünkü kısa süre içinde sütte zararl› bakteriler üreyebiliyor. Çiftlikte sütün macerası kısa sürüyor gibi görünse de iflimiz çok zor. Çiftli¤in temizli¤i. pastörize süt Süt tozu süt Gördü¤ünüz gibi. Süt veren hayvanlara makineler takılarak sa¤ım ifllemi gerçeklefltiriliyor.

Ayr›ca ürünlerin sa¤lıklı ve kaliteli olup olmadı¤ını kontrol etmek de görevlerim aras›ndad›r. Fabrikadaki son ifllemde ise peynirler ambalajlanarak so¤uk hava depolarında depolanıyor. Ardından market ve bakkallara giderek ürünlerin da¤ıtımını yapıyorum. beslenme ça¤ındaki çocukların mutlaka tüketmesi gereken bir ürün. Sonra süte maya katarak pıhtılaflmasını sa¤lıyoruz. Ayn› zamanda tam bir protein ve kalsiyum deposu. Peynirin ham maddesi olan sütün fabrikamıza gelmesinden peynir olana kadar geçirdi¤i aflamaları titizlikle izliyorum. Sonra sütü pastörize ediyoruz. Çünkü peynirin enerji de¤eri yüksek. ÜN‹TE Ahmet Koç (29 Yafl›nda. G›da Mühendisi) “Konya’da süt ve süt ürünleri fabrikasında çalıflıyorum.Emre Dalg›ç (40 Yafl›nda. Erzincan tulum peyniri. Van otlu peyniri… Peyniri satın alırken taze olmasına dikkat ediyorum. ‘Pastörizasyon’ dedi¤imiz o ifllemde ise sütü özel aletlerle 75 C’ a kadar ›s›t›p h›zl› bir flekilde so¤utuyoruz.” Peynirin sofranıza gelene kadar izledi¤i üretim.” Necla Acar (42 Yafl›nda. Kars kafları. Daha kaliteli ve sa¤lıklı ürünler hazırlamak üzere arafltırmalar yapan ekipte görevliyim. Difl Hekimi) “Hem bir anne hem de bir hekim olarak peynir her zaman satın aldı¤ım bir ürün. Pıhtılaflma istedi¤imiz ölçüye ulafltı¤ında peyniri parçalar hâlinde keserek dinlenmeye b›rak›yoruz. Her gün ö¤leden sonra bakkal ve marketlerden ürün siparifllerini alıyorum. da¤ıtım ve tüketim aflamaları nelerdir? 97 4. Peynir.” . Hangi birini saysam? Ezine peyniri. Kocaman so¤uk hava deposu fleklinde bölümü olan araç kullanıyorum. Sipariflleri arabaya yüklüyorum. öncelikle sütün taze olmasına dikkat ediyoruz. Ertesi gün. Örne¤in. fioför) “Ben on befl yıldır bir süt ve süt ürünleri firmasının elemanıyım. Ülkemizin dört bir yanında birbirinden lezzetli ve çeflitli peynirler var. Erzurum civil peyniri. Bu ifllem sa¤lıklı bir peynir üretimi için en önemli aflamadır. sabah erken saatlerde firmanın ana deposuna gidiyorum.

Burak’ın otomobil fabrikas›na yapt›¤› geziyi anlattı¤ı yazı yer almaktadır.2007 yılları arasına ait otomobil foto¤raflarını siz de kitabınızın sayfalarında görebilirsiniz. Sizce bir otomobil hangi aflamalardan geçerek tüketicinin hizmetine sunulur? Burak’ın babası bir otomobil firması için bilgisayarda araba modelleri tasarl›yor. kâ¤ıt. Otomobil üretiminde demir. plastik ya da alçıdan küçük maketler yapıyor. Burak’ın babasının gösterdi¤i. Yüzlerce parçadan oluflan otomobillerin üretiminde tek çeflit madde kullanılmamaktadır. Burak’ın yazısında otomobil yap›m›n›n hangi aflamaları yer almaktadır? 98 .Otomobil Fabrikas›nday›z Hayatımızı kolaylafltıran araçlardan biri de otomobildir. plastik. deri gibi ifllenmifl ve yapay maddelerde kullan›l›r. Sonra yapt›¤› tasar›ma göre a¤aç. otomobillerin geçmiflten günümüze nasıl geliflti¤ini foto¤raflarla anlattı. alüminyum. Burak bir gün babasından kendisini çal›flt›¤› fabrikaya götürmesini istedi. Fabrikaya gitmeden önce babası ona. Tasarladı¤ı modeller be¤enilirse fabrikada ilk örnek (prototip) üretilip çeflitli testlerden geçiriliyor. 1770. Afla¤ıda.

Tar›m. turizm gibi di¤er ekonomik faaliyetlerde de ifl bölümü vardır. lastikleri yapan iflçiler olmasaydı neler olurdu? Bir ürünün üretimden tüketime sunulması sürecinde pek çok insan çalıflır. bir ürünün benzerleri arasında daha çok tercih edilmesi için yapılır. ticaret. Satıfla sunulan otomobillerin tanıtımı için reklam hazırlanır. do¤ru tanıtımlarla kârl› bir pazar oluflturur. Otomobillerin tüketiciye ulafl›ncaya kadar el de¤ifltirmesiyle ticaret gerçekleflir. Bu aflamalar›n neler oldu¤unu görsellerden yararlanarak sırasıyla anlatınız. Çal›flma Kitab› 99 67 68 . hayvanc›l›k. Reklamlar.Tüketime hazır hâle gelen otomobiller ulaflım araçlarıyla satıfl yerlerine da¤ıtıl›r. 1 2 3 4 5 Otomobilin tüketici kullan›m›na kadar geçirdi¤i macerada birçok kimsenin eme¤i oldu¤unu fark ettiniz mi? Bu süreçte örne¤in. Otomobil üretimi ülkemiz ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. ‹flte bu çalıflanlar arasındaki ifl bölümüyle ürün son hâlini alarak tüketime sunulur. otomobilin üreticiden tüketiciye sunuluncaya kadar geçirdi¤i aflamalar gösterilmifltir. Afla¤ıda. Kaliteli ürünler.

defterlerinizi imal edenler. güvenli ve güzel bir hâle geliyor. hastanelerin yap›m›nda çal›fl›yorum. Merakl› gözlere bir fleyler ö¤retmek beni çok mutlu ediyor. 15 y›l boyunca ülkemin farkl› yerlerinde çal›flt›m. Evlerin. hostes. Mesle¤imi uzun süredir yan›nda çal›flt›¤›m ustamdan ö¤rendim. Asl›nda geçimini sa¤lamak için çal›flan. evinizi. Uzmanlık alanım çocuk hastalıkları. Bir gününüzü düflünün.B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR Soka¤ınızdaki çöplerin iki hafta toplanmadı¤›n› ya da su tesisatındaki arızan›n bir aydır giderilemedi¤ini düflünün. elektrik mühendisi. kitaplarınızı. Ö¤retmenlik özveri gerektiren bir meslek. Veteriner. emek harcayan kimse baflka insanlar›n ihtiyaç ve isteklerini de karfl›lamaktad›r. Aslında bilim günden güne geliflti¤i için e¤itim sürecim hiçbir zaman sona ermedi. Neler yaflars›n›z? Meslek Emek Hayatımızı tek baflımıza devam ettiremeyiz. semerci… Bir anda aklınıza onlarca meslek gelebilir. ayakkabı tamircisi. Çocuklar› çok sevmek gerekiyor. onları ma¤azalarda satanlar. Benden önce bir binan›n yap›m›nda birçok kifli çal›fl›yor ama benim yapt›¤›m s›vayla binalar daha sa¤l›kl›. okullar›n. okulunuzu infla edenler. nakliyeci.” “Ben doktorum. iflini yapmadı¤ında neler olabilece¤ini tahmin edebilirsiniz. giysilerimizi dikenler. fiimdi çeflitli meslek alanlar›nda bizim için çal›flan kiflilerden baz›lar›n›n neler yapt›¤›na bir göz atal›m: “‹nflaatlarda s›vac› olarak çal›fl›yorum. bilgisayar operatörü. Oysa düzenli sa¤lık kontrolleri yaptırıp kendilerine dikkat etseler daha sa¤lıklı bir toplum oluruz. Sa¤lık sektöründe benden baflka kimler çalıflıyor olabilir?” “Dedem de babam da ö¤retmendi.” 100 . Dünyaya bir daha gelsem yine ö¤retmen olurdum. oyun oynadı¤ınız parkları temizleyenler… Bu örneklere siz baflkalar›n› da ekleyebilirsiniz. Bir kimsenin geçimini sa¤lamak için yaptı¤ı sürekli ifl onun mesle¤idir. Ben de onlara özenerek ö¤retmen oldum. Mesle¤e Elâz›¤’›n bir köyünde bafllad›m. sevdi¤iniz çizgi filmi yapanlar. Uzun yıllar süren zor bir e¤itimden geçtim. Bu kimselerden biri. Bir gün içinde sizin için kimler çalıflıyor? Yiyeceklerimizi üretenler. ‹nsanlar genelde hastal›klar› ilerleyince bize gelirler. sizin güvenli¤inizi sa¤layanlar. Çalıflma koflullarımız zor olsa da insanların dertlerine çare bulmaya çalıfltı¤ım için mesle¤imi seviyorum. gazeteci. taksi floförü. Binalar›n yap›m›nda benden baflka kimler çal›fl›yor olabilir? Örnekler veriniz.

Semer. iskeleti a¤açtan olan bir araçt›r. fiimdilerde ulaflım ve taflımada hayvanlardan fazla yararlanılmadı¤ı için bizim meslek de geçmiflte kalan meslekler arasına girdi. Yine yüz yıl önce birçok yerde sık sık karflımıza çıkan semerciler günümüzde parmakla sayılacak kadar azalmıfltır. Bu ifle alınırken fiziksel gücümüzü de ölçecek zorlu bir sınavdan geçtik. Günümüzde en çok ihtiyaç duyulan meslekler hangileridir? Neden?” Siz de yakınlarınızdan biriyle röportaj yaparak mesle¤iyle ilgili bilgi edininiz. üzerine yük ba¤lanan ya da binilen. . Çal›flma Kitab› 101 69 70 4. Bu yüzden sık sık tatbikatlar yapıyoruz. ‹htiyaçlar de¤ifltikçe ya da yeni ihtiyaçlar ortaya çıktıkça mesleklerde de de¤iflimler görülmektedir. hayvanlar›n s›rt›na yerlefltirilen. yüz yıl önce bilgisayar mühendisli¤inden bahsedilmezken günümüzde en çok ihtiyaç duyulan mesleklerdendir. Çünkü kaybedece¤imiz her dakika bir can kaybına neden olabilir. siz bize nasıl ulaflabilece¤inizi biliyor musunuz?” “Isparta’nın Yalvaç ilçesinde semercilik yapan birkaç ustadan biriyim. Bir yangın haberi aldı¤ımızda en kısa sürede hazırlanıp gitmemiz çok önemli. Benim çocuklu¤umda ilçemizde semercilik önemli mesleklerdendi. Örne¤in. Bilgi ça¤ında yaflıyoruz ve bilgisayar dünyası o kadar hızlı gelifliyor ki biz bile hızına zor yetifliyoruz. Babam da beni bir zanaat ö¤reneyim diye semerci Ali Usta’nın yanına çırak verdi. Yafladı¤ınız çevrede eskiden çok ihtiyaç duyulan ama flimdilerde çok az rastlanan mesleklere neleri örnek verirsiniz?” “Ben bilgisayar mühendisiyim. Üniversiteden mezun olduktan sonra kısa sürede ifl buldum ve iki yıldır bir bilgisayar yazılım flirketinde çalıflıyorum. Anne ve babam bilgisayar baflında çok vakit harcamamdan zaman zaman flikâyet etseler de meslek seçimimde bana destek oldular. Peki. ÜN‹TE Meslekler insanların ihtiyaçlarından do¤mufltur. Sadece yangınlara müdahale etmek de¤il herhangi bir yerde mahsur kalmıfl insan ve hayvanları kurtarmak da ifllerimiz arasında. Ben bilgisayarla küçük yafllarda tanıfltım.“On yılı aflkın süredir Çankırı Belediyesinde çalıflıyorum.

............. Bu kumafllardan giysiler dikilir......................... yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” yaz›n›z................................................. ihtiyaçlar.................... Do¤ru cevab› iflaretleyiniz.... Al›flveriflten sonra fifl-fatura almal›y›z........ ................... .................. Bazen de bu giysilere tan›d›klar›n›z›n üzerinde rastlars›n›z............ Yanl›fl cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z.... ( ) 2........... temel ihtiyaçlar C) ‹htiyaçlar......... B.............................. ( ) 3........... Ald›¤›m›z bir ürün bozuk ç›karsa atmal›y›z................ Yukar›daki metni okuyunuz................... Afla¤›daki sorular› okuyunuz....... istekler D) ‹stekler.... Ozan bir hafta boyunca hangi s›ralamaya göre harcama yapmal›d›r? A) Temel ihtiyaçlar.. ( ) 6................................................................ Ma¤azalara gönderilen giysileri vitrinlerde görürsünüz......... Standartlara uygun kalitedeki ürünlere TSE damgas› vurulur........ ( ) 4.............................. Bütçemize uygun al›flverifl yapmal›y›z......................... ....................................... ‹pler kurutulduktan sonra kumafllar dokunur............. Bu ipler renk renk boyan›r........KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A............ Ozan’›n bir haftal›k harçl›¤› 30 TL’dir.................... fabrikada ip hâline getirilir.... ( ) 1................... ihtiyaçlar. Temel ihtiyaçlar›m›z› erteleyebiliriz..................................................... ..... Afla¤›da efllefltirilen meslekler ve çal›flma alanlar›ndan hangisi yanl›flt›r? A) Doktor-sa¤l›k B) Ö¤retmen-e¤itim C) fioför-ulafl›m D) Terzi-iletiflim 3................................ Reklam› yap›lan bütün ürünler kalitelidir.... .......... ( ) 5... Alıflveriflte isteklerimizi ön planda tutmalıyız.............. Pamuk tarlada yetiflir.................... ............................. temel ihtiyaçlar..................................... ( ) 9........... ( ) 8.................................................................. ... temel ihtiyaçlar.......... Tasarruf hiçbir fleyin gereksiz yere harcanmamas› demektir.................................... Sat›n ald›¤›m›z dayan›kl› ürünler için garanti belgesi istemeliyiz................... Alt› çizili sözcüklerden hangi ikisi bir ürünün üretim yeridir? A) Ma¤aza-kumafl B) Giysi-vitrin C) Tarla-fabrika D) Ma¤aza-vitrin 102 .................. ( ) 7.... ........................................................................ Afla¤›da verilenlerle bir grup oluflturulsa hangisi grubun d›fl›nda kal›r? ayakkab› A) Ayakkab› ekmek B) Cep telefonu cep telefonu C) Su su ev D) Ev 2....... 1.................................. ............. ihtiyaçlar 4.................................................................................................. Afla¤›daki cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”....................................................................................................... istekler B) ‹stekler.

..... .......... Afla¤›daki sorular› bu olaydan yola ç›karak cevaplay›n›z....................... II ve III D) Hepsi C........................................................... Leyla...... 2...................... indirim sezonunda bir tak›m elbise sat›n ald›...................................... yeni bir bilgisayar sat›n almak istiyor............................... .................................... Afla¤›dakilerden hangisi iste¤e bir örnektir? A) Ayfle’nin so¤uk havada palto giymesi B) Mehmet’in her gün çikolata yemesi C) Ahmet’in düzenli ders çal›flmas› D) Fatma’n›n günde iki kez difllerini f›rçalamas› 6............................................. Kullan›m k›lavuzunun olmas›na II......................... bilinçli bir tüketici olarak afla¤›dakilerden hangisine ya da hangilerine dikkat etmelidir? I................. ....... Sat›c› hakl› m›d›r? Neden? ............ Mithat..................................................................................................... Afla¤›da Leyla’n›n bir haftal›k harcamalar›n› ve tasarrufunu gösteren grafik verilmifltir.... Ancak eve geldi¤inde pantolonda delik oldu¤unu fark etti............................................................... Mustafa Bey.................................................................... 4.....5................... 3........ Ancak sat›c› iadeyi kabul etmedi........ Mithat........................... Tak›m elbiseyi ma¤azaya götürdü............................ ‹stek................................................. Mustafa Bey’in yerinde siz olsayd›n›z nas›l davran›rd›n›z? ..................................................................... Mustafa Bey........... Mustafa Bey’in sorununu çözmek için ne tavsiye edersiniz? ......... ................................ Ambalaj içinde olmas›na A) I ve II B) I ve III C) I.... C) Yiyece¤e ulafl›mdan fazla harcamaktad›r................. TSE belgesinin olmas›na IV. Grafi¤e göre Leyla için afla¤›daki yarg›lardan hangisine ulafl›lamaz? Harcama Miktar› (TL) 15 12 10 8 6 5 2 0 Ulafl›m Yiyecek Tasarruf Harcama Çeflitleri 7..... 1......... Garanti belgesinin olmas›na III. D) Ulafl›m ve yiyecek gideri 30 TL’dir.................................................................... harcamalar›n› haftal›k olarak planlamaktad›r........ ÜN‹TE A) Ulafl›m gideri 10 TL’dir................................................................... bir tüketici olarak al›flverifl s›ras›nda do¤ru mu davranm›flt›r? Neden? ............. ................................................... 103 4...... yaflam›m›z› sürdürmek için gerekli olmayan ama sahip olmaktan hoflland›¤›m›z fleylerdir..... B) Haftada 6 TL tasarruf etmektedir.. Sat›c›dan biraz daha indirim yapmas› karfl›l›¤›nda fifl ya da fatura almad›............................

.

4 .

............ 32 GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z . 26 EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS ........... 20 K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM........ 30 OYUNLARI BULALIM ................................................................................................................................................................................................................ 23 2............................... 37 M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ .. 38 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 35 M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR .................... 22 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ....................................... 17 NE KADAR SAYGILIYIZ? ..... ÜN‹TE: GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM ........................................................................... 25 PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR ................................ 12 KEND‹M‹ TANIYORUM ..................................................... 33 MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM ............................ 19 A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ ................................................................................ 18 YAfiAMIMDAN KES‹TLER ...................................................................... 36 M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI ................................................................................... .................................................................................................................................................. 27 KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ ........................................................... 34 ÇANAKKALE ......................................................................................................................................................................................................................................... 31 KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ ..............................‹Ç‹NDEK‹LER SAYFA ‹Ç‹NDEK‹LER ......................................... 28 M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z ....... 21 ONUN H‹KÂYES‹ ................................................................................................................................................................................................................................. ÜN‹TE: KEND‹M‹ TANIYORUM ....................................................................................................................... 8 Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI .................... 15 DUYGU TORBASI ........................................................................................................ 16 DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M ............................................................. 39 8 ................................................................................................... 29 OYUNLARIMIZ ....................................................................................... 13 B‹REYSEL ÖZELL‹KLER ............................................................................................................................................................................ 14 ÖZEL ÇOCUKLAR ................... 10 1.

.......................................................................... 50 GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK? ..................................................................................................................................... 58 KAYNAKLARIMIZ ....... 42 YAfiASIN PUSULA ...................................................................... DA⁄ITIM VE TÜKET‹M ........................................................................................... 68 ‹HT‹YAÇLAR VE MESLEKLER ............................................................................................................... 70 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ........................ 61 ALIfiVER‹fi YAPIYORUZ ................................ 54 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ .......................... 41 EVDEN OKULA ................... 69 B‹Z K‹M‹Z? ....... 57 ‹HT‹YAÇ VE ‹STEKLER‹M .......................................................................... BEfiERÎ M‹? ..... 51 CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 81 TÜRK DÜNYASI HAR‹TASI .................................................................................. 82 9 ................................................ 71 SÖZLÜK ....... 52 A‹LE AFET PLANI ............ 64 AF‹fi HAZIRLIYORUM ........................................................................................................ 53 DEPREM ........................................................ 62 PAZARA G‹DEL‹M ................................ 76 KAYNAKÇA ................................................................................................................................................................................................................... 43 KROK‹ Ç‹Z‹YORUM .................................................................................................................................. 46 GÖZLEM YAPIYORUM ............................................................................................................................................................................................................................................... 59 KEND‹ BÜTÇEM‹ HAZIRLIYORUM ....................................................... 67 TABLO VE GRAF‹K OKUYORUM ............................................................................................................‹Ç‹NDEK‹LER 3.................................................................................................................................................... 60 AMBLEMLER ...................................................... 78 TÜRK‹YE HAR‹TASI ............ ÜN‹TE: YAfiADI⁄IMIZ YER ...................... 45 HAVA OLAYLARI VE YAfiAM ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 65 B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ .......................................................... 47 DO⁄AL MI.......................................................................................................................................................................................... ÜN‹TE: ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME .................................... 48 DO⁄A SEVG‹S‹ ....................................................................................................................... 55 4................... 66 ÜRET‹M............................. 73 KRONOLOJ‹ ....................................

10 . Etkinlikle ilgili kitap. dergi gibi kaynaklardan yapılan alıntılar yer almaktadır. Etkinliğin nasıl yapılması gerektiği burada yazılıdır. ortasında ve sonunda üniteyle ilgili değerlendirmelerinizi kaydedeciğiniz formlara yer verilmiştir. Ünitenin başında. Etkinliğin adını gösterir. Etkinlikle ilgili görseller ve açıklamaları yer almaktadır.Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI Ünitenin sıra numarasını gösterir. Ünite ile ilgili konuları ve etkinlik adlarını gösterir.

Etkinlikleriniz sırasında zaman zaman çalışmalarınızı değerlendirebileceğiniz değerlendirme formlarına bu bölümde yer verilmiştir. 11 1TL . Ü ni te ve öğre ndik le r inizle ilgili değerlendirme sorularına bu bölümde yer verilmiştir.Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI Konu içeriğini destekleyen gazete haberleri yer almaktadır. Konu içeriğini destekleyen internet haberleri yer almaktadır.

............................................................................................................................................................................................................................................................................ ....................... Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden? .......................................................................................................................... Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.. 1............................................ DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? • DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M BAfiKALARINA SAYGILIYIM • NE KADAR SAYGILIYIZ? YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM • YAfiAMIMDAN KES‹TLER • A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ • K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM • ONUN H‹KÂYES‹ ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ NELER Ö⁄RENECE⁄‹M? Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na............ DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM • DUYGU TORBASI DUYGULARIMI.......... ........................................................................................................ 2........................... ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM KONULAR ETK‹NL‹KLER • KEND‹M‹ TANIYORUM BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M • B‹REYSEL ÖZELL‹KLER • ÖZEL ÇOCUKLAR DUYGULARIMLA..................................................... görsellere ve içindekiler k›sm›na göz at›n›z........................... ............................... Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz? ........................ 12 ..................................................1.... ..................

.........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................Bireysel özelliklerinizi dikkate alarak afla¤›daki cümleleri tamamlay›n›z.................................................................... ................................................ .................................................................................................................................................................................................................................................... En mutlu anlar›m .............................................................................................................................................. En hoflland›¤›m yönüm ..................................................................................................................................... ..................................................... En k›zd›¤›m davran›fl .............................................................................................................................. En büyük korkum ................................................................................................................................... .................................................................................................................. Anlayamad›¤›m tek durum ....................................................................... Yaflam›mdaki en özel insan ................... En nefret etti¤im davran›fl ........................................................................... Benim için katlanmas› en zor durum ................. .................. ......................... Geçmiflle ilgili hat›rlad›¤›m en kötü olay ............................................................................. 13 1....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM ............................................. ........................... .......................................................................................... Gerçekleflmesini en çok istedi¤im hayalim . ................................................................................................................................................................................................ .......... .................................................................... ..... En büyük sorunum .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. En çok ihtiyaç duydu¤um insan ........................... ................ En çok de¤ifltirmek istedi¤im fley ............................................................................................ En hofllanmad›¤›m yönüm .. .......

...... Tabloyu inceleyerek hangisinin fiziksel.................................................................................................. Bu özelliklerden hangileri sizin.............................................. .........................................................................B‹REYSEL ÖZELL‹KLER 1.................................................................................................................................... 4...................................................................................................................... Bu özelli¤i tafl›yan kiflileri yans›tan bir cümle yaz›n›z..... 14 ....................................................... ...................... hangileri arkadafllarınızın özellikleridir? ....................................................................... Tablodan sizde olmas›n› istemedi¤iniz bir özellik seçiniz............................................................. hangisinin zihinsel özellik oldu¤unu karfl›lar›n› ile iflaretleyerek belirleyiniz...................... .... 3...... ....... Özellikler Fiziksel Duygusal Zihinsel Yufka yüreklilik Güzel konuflma K›v›rc›k saç Resim yapma Uzun boy fiiflmanl›k Gitar çalma Sevecenlik Yard›mseverlik Utangaçl›k Hayvanlar› sevme Kitap okuma Cesaret Mavi göz Düflüncelerini rahatça ifade etme Gözlük kullanma Sinirlilik Zay›fl›k 2. ........................... .......................... Tablodan bir duygusal özellik seçiniz............................................................ hangisinin duygusal...................................................... Bu özelli¤e sahip kiflilere sayg› gösterdi¤inize dair bir cümle yaz›n›z.............................................................................................

........................................................................ ......... .............................................................................................................................. Burak’›n cevap verdi¤i süreden daha uzun bir sürede cep telefonumun takviminden do¤um günüme bak›yorum................................ 4..................................................... YA S‹Z? 3 Aral›k Dünya Engelliler Günü’nde seslerini duyurmaya haz›rlanan engelli çocuklar›n Taksim Meydan›’ndaki gösteriler için yapt›klar› provalar› izliyoruz...................................... (Düzenlenmifltir.. 11 yafl›ndaki Burak’›n bir haf›zas› var ki do¤um tarihinizi söyledi¤inizde gününü an›nda söyleyebiliyor..................... Burak’›n size ilginç gelen bir özelli¤i var m›? Aç›klay›n›z...................................... durakl›yorum flaflk›nl›ktan.............................................. Burak ile sizin benzer ve farkl› yönleriniz nelerdir? Benzer özelliklerimiz: ..........” diyor................................... ............................. 3............................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................ 15 1.....07.................................................................................................................. Çocuklar›m›z çok ilginç ve çeflitli yeteneklere sahip...................................... ........ ÖZEL ÇOCUKLAR TAKS‹M’DE OLACAK.................................................................. ....Afla¤›daki internet haberini okuyarak sorular› cevaplay›n›z. Burak’la ayn› bireysel özellikleri tafl›sayd›n›z baflkalar›n›n size nas›l davranmas›n› isterdiniz? .......... Farkl› özelliklerimiz: .............. ÜN‹TE ÖZEL ÇOCUKLAR ........................ ‹nternet haberi.............................................. oluflturduklar› halka hoplaya z›playa dönmüyor......... halka olmufllar.. fiark›lar›n›n sözlerini tam olarak telaffuz edemiyorlar......................... Metinden Burak’›n hangi bireysel özelliklerini ç›karabilirsiniz? ....................... 2............................................. 2 Aral›k 2008............................................................................................................................. ................................... Hangi gün do¤muflum?” diye soruyorum........................................................1981.............................. elinde bal›k maketiyle gülümseyen arkadafllar›na sesleniyorlar: “Bal›kç› Hasan geliyor................................................. Kartondan bal›k maketlerini üzerlerine geçirmifl......................... ..................................... Sayfas›n› söyleyin cümle cümle anlats›n.......... tüm engellere ra¤men hayata ba¤l› olduklar›n› gösteriyorlar.................. “Dokuz kitap Burak’›n ezberinde............................................. kaç!” diye.......................... flark› söylüyorlar............. ............................................... “Do¤um tarihim 10............ ......... El ele tutuflmufl.....................................................................................) 1......................................................................................................................... ................................................. Yine de yüzleri gülüyor........ Ortalar›nda tekerlekli sandalyede........................................ Hiç düflünmeden cuma diyor................................................................ Ö¤retmeni........................................ Taksim gösterimizde bunlardan baz›lar›n› sergileyece¤iz............................................

.................................................. .................. Çok çal›flmakla iyi yapm›fl›m diye düflünürüm............... • Bayram tatili geldi¤inde kendimi ... hissederim........................ ........................................................................................... • Bana verilen sözler tutulmad›¤›nda kendimi ......... • Arkadafl edinemedi¤imde kendimi.......... • Kardeflim gece birden rahats›zland›¤›nda kendimi...... sevinçli k›zg›n s›k›nt›l› suçlu mutlu rahat sinirli üzgün heyecanl› k›rg›n yaln›z nefleli • Çok zor bir s›navdan yüksek bir not ald›¤›mda kendimi.............. hissederim................................................................................................ ............................. 16 ............................................................................................................................................................................................. • Uzaktaki day›m geldi¤inde kendimi ...... • Evde bombofl oturdu¤um zaman kendimi ............................................................................................................ .......................... hissederim........................................................................ hissederim ...................................................................hissederim......... hissederim................................................................................................. Örnekteki gibi noktal› yerlere bu duyguyla ilgili düflüncenizi anlatan bir cümle yaz›n›z..hissederim............................................................................................... • Anneme ev ifllerinde yardım edemedi¤im zaman kendimi ......................DUYGU TORBASI Afla¤›daki durumlarda hangi duygular› yaflayaca¤›n›z› belirleyerek eksik cümleleri yandaki duygu torbas›ndan ald›¤›n›z duygu ifadeleriyle tamamlay›n›z.......................................... ........ hissederim..........................

...................................... NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k................................................................................................... Duygum Durumlar Düflüncem Davran›fl›m Arkadafl›n›z sizinle konuflmuyor..................................................................................... düflünce ve davran›fllar›n›z› tabloya yaz›n›z. ......................... siz ders çal›fl›rken sizinle oyun oynamak istiyor................. 3.................. ÜN‹TE DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M ............. Ö¤retmeniniz ailenizi okula ça¤›rd›.... 2............... Okullar tatil oldu................................ Arkadafl›n›z sizden izinsiz kaleminizi ald›................ fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? ............................................. Ödevinizi yapmay› unuttunuz............. Okula geç kald›n›z......................................................... 1.................. Kardefliniz...................... Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z.................................................... 17 1................. En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? .............................. ...... fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.................................................................Afla¤›daki durumlarla ilgili duygu............. Anneniz size çok sevece¤iniz bir k›yafet ald›................................................... Oyunda yenildiniz...... ...... ............

18 Hay›r Aç›klama . üzüntüler paylafl›ld›kça azal›r. Bir arkadafl›m hasta oldu¤unda gürültü yapan arkadafllar›m› uyar›r›m. Sevinçler paylafl›ld›kça ço¤al›r. Komflular›m›z›n mutlu olaylar› bizi de mutlu eder. S›n›ftaki arkadafllar›m benim oynamak istedi¤im oyunu oynamak istemezlerse onlara k›zar›m. Benimle ayn› fikirde olmayan biriyle arkadafll›k etmem. Ö¤retmenim bana k›zd›¤›nda kibarca nedenini sorar›m. Düflük not alan arkadafllar›mla dalga geçerim. Baflkalar› gibi hissetmesem veya düflünmesem bile onlar›n duygu ve düflüncelerine sayg› gösteririm. Cümleler Evet Üzgün bir arkadafl›m› gördü¤ümde onu teselli ederim. Arkadafllar›m›n düflüncelerini önce dinler sonra kendi düflüncemi söylerim. ‹flaretledi¤iniz seçene¤in nedenini “ Aç›klamalar” sütununa k›saca yaz›n›z.NE KADAR SAYGILIYIZ? Afla¤›daki cümlelerle ilgili görüfllerinizi “Evet” veya “Hay›r” olarak iflaretleyiniz. Annem soka¤a ç›kmama izin vermezse hakl› bir nedeni olabilece¤ini düflünürüm. Yüksek sesle müzik dinlemeyi sak›ncal› bulmam.

....yafl›ndayken ........yafl›ndayken ..................................... ................................................................................................................................................................... ....................................................... ................................................................................................................................ ........... Ben............................................................................. ...........................................................yafl›ndayken ........... ............................................................................................................ ..... ............................................................................................. afla¤›da “Ben............................ ............................................................................................................................................................ Y›l: ......................................................................................................................................................................... .............................. Y›l: ......................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................................................................................................................... .................................................................... ................... ..... .................. .............. Y›l: ........................................................................ ............................. ......................... .................................................................. ................................................................................................ Ben.......................... Ben........ ...................................................................................................Yaflam›n›zdaki dört önemli olay› s›ras›yla............................................................................................................................ ..... Y›l: .................. Ben....... ............................................................. ............. .................................................................... ..............................yafl›ndayken ..................................................... Kutulara da olaylarla ilgili foto¤raf yap›flt›rabilirsiniz.... ....................... 19 1......................... ÜN‹TE YAfiAMIMDAN KES‹TLER ..............” sözleriyle bafllayan bölümlere yaz›n›z..................................

..... ... Do¤runun üzerine aile bireylerinizin foto¤raflar›n› yap›flt›rabilirsiniz............................................. ...................................................................... ................ .................. ........ ........ .............................................................................. .... .... en yafll› aile büyü¤ünüzden bafllayarak tarih s›ras›na göre do¤um tarihlerinizi iflaretleyiniz. mesle¤i.............................. soyad›........................................ Do¤runun alt›na da aile bireylerinizle ilgili k›sa notlar yaz›n›z (ad›.... ........................ .. size olan yak›nl›¤›.............. 2011 Afla¤›daki do¤ru üzerine örnekteki gibi. . onun ilginç bir özelli¤i gibi)....... A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ ................................................................................... 1923 Cumhuriyet ilan edildi.. ....................20 ............................................

............................................................................. .................................. 5.......................................................................................................... Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden....................................................... 4.................... ............................................................................................................................. Do¤um yeriniz ile nüfusa kay›tl› oldu¤unuz yer ayn› m›..................................................... En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ............................C.................. ......... 3........... ................................................... 21 1............................................................................. ........................................................................................... 4............ ................................................................. Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? .............. farkl› m›? Nedenini aç›klay›n›z...... 3................................................... Nüfus cüzdan›n›z› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z............................................................................................................. 6...................................................................................................................................... 2.............................. Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z........................................Nüfus cüzdan›n›z›n ön ve arka yüzünün fotokopisini afla¤›da ayr›lan yerlere yap›flt›r›n›z..................................................................................................................................... NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k....................................................................................................................................................................................... 1................ Nüfus cüzdan›n›zda neden foto¤raf yok? .................... ÜN‹TE K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM ....................... Nüfus cüzdan›n›z hangi renktedir? Neden? . 1. Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z................................................................................................................................................................................................................................ ......... kimlik numaran›z›n verilifl amac› nedir? .............................................................................................................................. nas›l yard›m ald›n›z? ....................................................................................... 5..... Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? .............................................................. 2........... T.................................... Nüfus cüzdan›n›z neyin kan›t›d›r? ...................... Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z...................... .................................................................................................................................................................................................

............................................................................. ...............................................ONUN H‹KÂYES‹ Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.............................................................................................................................. ........................................................... 22 .......... Kendi nüfus cüzdan›n›zla Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› karfl›laflt›r›n›z......................................................................................................................................................................................... 2.. ........................................... 1. .......................... ............................................................................................................................................. ..................................................................................... Benzer ve farkl› olan bilgiler hangileridir? Aç›klay›n›z.............................. Atatürk soyad›n›n verilme sebepleri hakk›ndaki düflünceleriniz nelerdir? ................. ........................... Mustafa Kemal’e................................................................................. 3................................................................................................................................................................................ ........ ..................................................................................... Nüfus cüzdan›ndaki bilgilerden yararlanarak Atatürk’ü tan›tan bir yaz› yaz›n›z...................................................................................................................................................................................................................................................................................... ..............................

Duygu ve düflüncelerimi yaz›l› olarak ifade etmek bana daha kolay geliyor. ÜN‹TE ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ . Merve'nin s›ras›n› tebeflirle çizmiflti.. Nerede bir köpek görsem kendimi . Köpe¤ine boncuklu bir tasma takarm›fl... Bu durumda Merve hangi duyguyu yaflam›flt›r? A) K›zg›nl›k B) K›skançl›k C) Suçluluk D) Piflmanl›k 5. Ahmet yeni tan›flt›¤› Hüseyin'in fiziksel. O gün sabah Sedat.. Afla¤›dakilerden hangisi Ahmet’in sorular›ndan biri olamaz? A) Bofl vakitlerinde neler yapars›n? B) Futbol oynamay› sever misin? C) Kaç kardeflin var? D) Kaç numara ayakkab› giyiyorsun? 4. D) Gözlük kullan›yorum. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. tozlar bo¤az›ma kaç›yor. Nilgün Han›m’›n köpek kulübesinin kap›s›n› kilitlemeyi unuttu¤u bir gece köpek kaybolmufl. duygusal ve zihinsel özelliklerini ö¤renmek için ona çeflitli sorular sorar. Bazen de yanl›fl cevap verirsem arkadafllar›m›n bana gülece¤ini düflünerek konuflmak istemiyorum. Sedat ve Merve ayn› s›n›ftalar. 1... cümlesini afla¤›dakilerden hangisiyle tamamlam›flt›r? A) mutlu B) nefleli C) flaflk›n D) suçlu 3.. tebeflirle s›ram çizildi¤i zaman çok rahats›z oluyorum.” dedi... “Ö¤retmenim bana söz verdi¤inde ne söyleyece¤imi unutuyorum..” Nilgün Han›m. Afla¤›dakilerden hangisi....Afla¤›daki sorular› okuyunuz.. Bu olayla ilgili olarak Nilgün Han›m duygular›n› flöyle ifade etmektedir: “Bu olay›n üzerinden neredeyse 20 y›l geçti. C) Satranç oynarım. 2....” Yukar›daki cümlelerle kendini tan›tan kifli için hangisi söylenemez? A)Utangaç B) Çekingen C) At›lgan 23 D) Sessiz 1. B) Uzun boyluyum. hissediyorum... Hayvan o kadar sevimliymifl ki bir bakan bir daha bakarm›fl.. Ertesi gün Merve. “Zihinsel özelliklerinize örnek veriniz?” sorusuna cevap olarak verilebilir? A) Kufllar› severim. Merve s›ras›n› tozlu görünce “ Sedat. Bu yüzden yaz›l› s›navlarda daha baflar›l›y›m. sabah s›n›fa girdi¤inde yine s›ras›n›n çizildi¤ini gördü. Nilgün Han›m’›n çocukken çok sevdi¤i bir köpe¤i varm›fl..

Ço¤u zaman yaflad›¤› duygular kiflinin yüzünden anlafl›l›r. as›ld›¤›n›. Cumhuriyet Bayram› (29 Ekim 1923) II. arkadafl›n›n kedileri çok sevmesine flafl›rd›¤›n› söyledi. Afla¤›daki belgelerden hangisi kimlik belgesi olarak kabul edilmez? A) Ö¤renci pasosu B) Nüfus cüzdan› C) Sporcu kimlik belgesi D) Ö¤renci kimlik belgesi 24 . B) Param› gereksiz yere harcamamal›y›m. Sinirlenen kiflinin yüzünün k›zard›¤›n›. kafllar›n›n çat›ld›¤›n› görmüflsünüzdür. Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayram› (19 May›s 1919) IV.6. arkadafl›n›n elefltirilerini sakin sakin cevaplad›. Afla¤ıdaki seçeneklerden hangisinde duygu ve düflüncelere sayg›dan söz edilemez? A) Ahmet. dokunsan›z a¤layacak gibiydi. a¤layan arkadafl›n› teselli etti. Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayram› (23 Nisan 1920) Yukar›da verilen millî bayramlar› çizgi üzerine tarih s›ras›na göre iflaretledi¤inizde hangisi (soldan) 3. C) Derslerime daha çok çal›flmal›y›m. 7. Afla¤›daki eylemlerden hangisi nüfus cüzdan› olmadan yap›lamaz? A) Al›flverifl yapmak B) Tiyatroya gitmek C) Okula kay›t olmak D) Kütüphaneye girmek 11. Kiflinin zihninden geçirdi¤i düflünceleri ise sözle anlatmas› ya da davran›fllar›yla belli etmesi gerekir. C) Ayd›n. D) Merve. B) Sevgi. s›rada yer al›r? A) I B) II C) III D) IV 10. Zafer Bayram› (30 A¤ustos 1922) III. C) Gözleri dolu doluydu. B) Askerden dönen o¤lunu hasretle kucaklad›. D) Oysa ne çal›flkan bir çocukmufl. Yukar›daki aç›klamaya göre hangi cümlede “düflünce” ifade edilmektedir? A) Kardeflini çok sevdi¤i yüzünden belli oluyordu. I. D) Yafll› kimselere otobüste yer vermeliyim. 8. Afla¤›daki cümlelerden hangisi duygu ifade etmektedir? A) Neredeyse mutluluktan uçaca¤›m. 9. arkadafl›n›n konuflmas›n› sonuna kadar dinledi.

.............. görsellere ve içindekiler k›sm›na göz at›n›z............................................................................................................................................................................ 2........................................ Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden? ........................................................................................... ............................................................ Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.............................................................................................................................. 25 ................................................... ..... 1...................2............................................................................. .................................................................. ..................................................... Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz? ..................................... ÜN‹TE GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM KONULAR ETK‹NL‹KLER A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM • PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR • EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z • KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ • M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? • OYUNLARIMIZ • OYUNLARI BULALIM KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z • KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ • GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z KURTULUfiTAN KURULUfiA • MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM • ÇANAKKALE • M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR • M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI • M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ NELER Ö⁄RENECE⁄‹M? Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na......

............. .......................................................................................................................................... . .......... .................................................................................................................................................................................................. yetifltirme............................................................................................................................................................................................................................................ ............................... Papatyan›n bofl b›rak›lan yapra¤›na bir konu da siz yaz›n›z.............. ...............................................PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR Afla¤›daki papatyan›n yapraklar›nda sözlü tarih çal›flmas› sonucu ulafl›labilecek konular yer almaktad›r......................................................................................................................................................................................................................... Çocuk .................... ....................................................................................................................................................................... usulleri Ekonomik faaliyetler Göç edilen yerlerdeki yaflam 26 Aile ve akrabal›k iliflkileri .................................................................. ................................................. .............................................................. nas›l ........... Göçlerin ........ .................................................................................................................................... ...................................................................... gerçekleflti¤i .................. ....................................................................... Sözlü tarih yöntemi kullanarak papatyan›n ortas›na en az üç yapraktaki ifadelerle ilgili bilgiye ulafl›labilecek k›sa bir aile tarihi yaz›n›z.............................................. ................. Toplumsal de¤er ve zevklerin de¤iflimi ...... ......................

.. Bu nesne geçmiflte hangi amaçla kullan›lm›flt›r? ……………………………………………………………………………………………….......... …………………………………....... Bu nesneyi kimler kullanm›flt›r? …………………………………... …………………………………...... ………………………………………………………………………………………………........... ……………………………………………………………………………………………….. …………………………………...............EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS 1. ………………………………………………………………………………………………............ ……………………………………………………………………………………………….. 5.... 27 2.... …………………………………..... ………………………………………………………………………………………………........ ÜN‹TE Afla¤›da bofl b›rak›lan alana ailenize geçmiflten kalan bir nesnenin foto¤raf›n› yap›flt›r›n›z ya da resmini çiziniz. 4... ........ …………………………………...................... Bu ve buna benzer nesneler aile tarihiniz ile ilgili hangi bilgileri veriyor? ………………………………………………………………………………………………... …………………………………. ………………………………….. 6...... ……………………………………………………………………………………………….... Nesne bu kiflilere nas›l ulaflm›flt›r? …………………………………........... 3..... ………………………………………………………………………………………………....... ………………………………………………………………………………………………......... 7......... ……………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………... ……………………………………………………………………………………………….. 2. Bu nesne hangi aile büyü¤ünüzden kalm›flt›r? …………………………………... …………………………………....... Bu nesne flu anda hangi amaçla kullan›lmaktad›r? ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………... Nesneyi önemli yapan nedir? ………………………………………………………………………………………………... ………………………………………………………………………………………………. Ailenizin en yafll› üyesinden yard›m alarak görsel ile ilgili sorular› cevaplay›n›z... ……………………………………………………………………………………………….... ………………………………………………………………………………………………...

....................................................................................................................................... ................................................................................................................................................ ..................................................................... kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak nas›l anlat›rs›n›z? ... ................................................................................................................ ...................... ................... Görselde geleneksel lezzetlerimizden turflu yer almaktad›r........... .................................................. Görselde k›na yakma gelene¤ini görüyorsunuz............... 28 ...................... ............................................ ... .................................... Bu millî kültür ögesini............. ................................................................... ............................ Görselde “difl hedi¤i” kutlamas›ndan bir kesit görüyorsunuz............................................................................................................................................. Kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak bu millî kültür ögesinin nas›l yap›ld›¤›n› anlat›n›z................ kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak nas›l anlat›rs›n›z? ..........KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ Foto¤raflar› inceleyerek yanlar›ndaki sorular› cevaplay›n›z........................ ................................. Bu millî kültür ögesini........................................ .............................. ................................................................... ................................................................ .............................................................................

........................................................................ ......................... ........................................................... Halk oyunlar› ............................................................................................................................................................................................................................................ .. ............... ....... ............. Ev eflyalar› ............................................. Bu ögelerin özelliklerini k›saca kelime grubunun alt›na yaz›p örnekler veriniz........ ÜN‹TE M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z ........................ .................................................................................................... ................................................ 29 2.....Afla¤›da çeflitli millî kültür ögelerini görmektesiniz....................... ........................................................................................................................ Mimari eserler ...... ......... Bu kültürel ögelerle karfl›lar›nda yer alan kelime grubunu efllefltiriniz................................. .............................................................. Edebiyat ............................. .. ....... ..... ............................................................................................. ....................... .......................................................................................... ....................................... ............................................................................... Efllefltirilmeyen kelime grubu ile ilgili bir görsel bulup bofl b›rak›lan alana yap›flt›r›n›z.. .............................................................................................

………………………………………………………………………………………………. 4. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Geçmiflte oynanan hangi oyunlar günümüzde de oynanmaktad›r? Bu oyunlar› izlerken geçmiflte ald›¤›n›z keyfi al›yor musunuz? Niçin? ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. 2. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Çocuklu¤unuzda en çok hangi oyunlar› oynard›n›z? …………………………………………………………………………………………. Bu sorulara kendiniz de ekleme yapabilirsiniz. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Kendinizin ya da büyüklerinizin yapt›¤› bir oyunca¤›n nas›l yap›ld›¤›n› anlat›r m›s›n›z? ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. çevrenizde en az elli yafl›n›n üstünde olan birisiyle sözlü tarih çal›flmas› yapacaks›n›z. ………………………………………………………………………………………………. 3. ………………………………………………………………………………………………. 5. Bu oyunlardan birini k›saca anlat›n›z. ………………………………………………………………………………………………. 6. Etkinli¤in konusu sözlü tarih çal›flmas› yapaca¤›n›z kiflinin çocuklu¤unda oynad›¤› oyunlar ile ilgilidir. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Mevsimlere göre oyunlar›n›zda farkl›l›k oluyor muydu? Niçin? ………………………………………………………………………………………………. 30 . Sözlü tarih çal›flmas› için soraca¤›n›z sorular afla¤›dad›r. Oynad›¤›n›z oyunlar oyuncak gerektiren oyunlar m›yd›? Gerektiriyorsa oyuncaklar› nas›l elde ediyordunuz? ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Ald›¤›n›z cevaplar› afla¤›ya k›saca yaz›n›z.OYUNLARIMIZ Bu etkinlikte. 1.

.. ………………………………………………………………………………………........ Oynad›¤›n›z bu oyunlardan en çok hangisini seviyorsunuz? Niçin? …………………………………………………………………………………………..................................... Bulmacadaki oyunlardan hangileri daha çok spor amaçl› oynanmaktad›r? …………………………………………………………………………………………...... ÜN‹TE Afla¤›da................................. Bu oyunlar›n adlar›n› bulmacadan bularak renkli kalemle boyay›n›z....................... .... ............ ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… 2............................. Bulmacada yer alan oyunlardan hangilerini oynuyorsunuz? ………………………………………………………………………………………........... 4...... Sayfadaki sorular› cevaplay›n›z................................................................................................................................... ........................ geçmiflte ve günümüzde oynanan baz› oyunlar›n adlar› yer almaktad›r.OYUNLARI BULALIM OKÇULUK ÇEL‹K ÇOMAK C‹R‹T B B‹RD‹RB‹R MEND‹L KAPMACA SEKSEK BEZ‹RGÂNBAfiI B‹N‹C‹L‹K KÖREBE B ‹ N ‹ C ‹ L ‹ K V V K B C D P R O K Ç U L U K U Ö ‹ Z F N C T J P Z B Z Z R R B E Z ‹ R G  I E Ç G M R V fi D Ç E L ‹ K Ç D ⁄ L T Y M E N D F K Z J R N P B K A fi D C Y M B ‹ O M A K ⁄ N E R S T S D Ç G P C B ‹ L K A P M A C A ‹ S E K S E F R B R K 1... ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… 31 2. 3................... Bu oyunlardan birini seçerek nas›l oynand›¤›n› anlat›n›z...........

........................................... ........ ....... .................................. ........................................... ........................... .................... Bunlar› inceleyiniz........................... ................ “Geçmiflte” ve “Günümüzde” bölümlerine bu eflyalar›n kullan›m› ile ilgili görüfllerinizi yaz›n›z.... ............................... .... .................... .................................................................................................................................................................................... . ................................... ..... Geçmiflte Eflyalar Günümüzde ........... .................................... .. .................... .............. .......... ............................. ............................................... ...........KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ Afla¤›da................. ....................................................... ................. .................. .......................... ..... geçmiflte ve günümüzde kullan›lan çeflitli eflyalar›n foto¤raflar› verilmifltir...................................................... ................................................................................................................................................................................................................ .... ... .................................. .... ............................................... ............................................................. ............... ................................................. ............... ..................... .......................................................... ........... ................................... ........................................... ...................................................... 32 ......... ........................................................ .. ............ ................................................................................... .. ............................................ ..... .. ............................................................................................................................................................................................................ ............................................... .......................... ................................... ..... ........................................................... .................... .....

........................................................ Odadaki eflyalardan hangileri sizin evinizde var? ......................................................................................................................................................................GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z 2............................................................................................................. 1............................. Odadaki eflyalardan sizin evinizde farkl› amaçlarla kullan›lanlar var m›? Varsa hangileri.......................... NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k........................................................ Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z............................................................................................................. 33 ... 3............................................................................... ............................................................. ................................................................................................................................................................................................................................................................. Müze yetkilileri neden böyle bir oda haz›rlam›fl olabilirler? ......... fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.......................................................................... 1.............. Odadaki eflyalar› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z...................................................................... 2............................... 2...................................................................................................................................................................................................... ................ ne amaçla kullan›l›yor? ........... ....................................... ............................................................ 3............................................................................................ fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? ..................................................... .......................................................................... ................. ÜN‹TE Afla¤›da......................................................... Sinop Etnografya Müzesindeki bir odan›n foto¤raf›n› görüyorsunuz............................................................................................................. ................... ................................. .. En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? .......................................

.............................. ...................................................................................... ............................... Sonra babam ifli ustal›kla halletti: Önce gelene¤e göre yap›lan törenle mahalle mektebine bafllad›m....... Do¤up büyüdü¤ü Selanik ve Manast›r flehirleri Osmanl› Devleti’nin en kar›fl›k bölgelerinden birinde bulunuyordu...................... ........................... Bir süre vak›f kâtipli¤i (vak›f sekreterli¤i) ve rüsumat memurlu¤u (vergi memurlu¤u) yapt›..... ............... Mustafa Kemal nas›l bir aile ortam›nda yetiflmifltir? ....................... Bu ortam Mustafa Kemal’i çok etkiliyordu............................................. Mustafa Kemal’in çocuklu¤u ve gençli¤i Osmanl› Devleti’nin en bunal›ml› y›llar›na rastlar......... ........... Fazla e¤itim görmemiflti ancak kendini iyi yetifltirmiflti........................ Daha sonra kereste ticareti ile u¤raflt›.......................... ........................... Memur olan babam............................. .............. ..................................................................... ............... ......... 34 .... 1.... ...................... .................... ............... Bundan dolay› annem ve babam aras›nda fliddetli bir mücadele vard›................... ................... Do¤up büyüdü¤ü ortam›n Mustafa Kemal’in kiflili¤inin oluflmas›ndaki etkisi nedir? .............................................................. 3......... ............................ ............................. olgun ve aç›k fikirli bir insand›...... ....................................... ...................... .................................................. o zaman yeni aç›lan fiemsi Efendi Mektebine devam etmemi ve yeni yöntemlerle okumam› istiyordu................................................................ Mustafa Kemal çocuklu¤una ait an›lar›n› flöyle anlat›yor: “Çocuklu¤uma ait hat›rlad›¤›m ilk fley..................................... Derste ö¤rendiklerinizden de yararlanarak sorular› cevaplay›n›z........................................................................................................................... .................... Mustafa Kemal’in ö¤renim gördü¤ü okullar›n onun yetiflmesindeki etkisi ne olabilir? ............................................................................................... Birkaç gün sonra da mahalle mektebinden ç›karak fiemsi Efendi Mektebine girdim....... Bu olaylar ileride ülkenin gelece¤i ile ilgili kararlar al›rken daha gerçekçi hareket etmesini sa¤lad›................... zeki ve geleneklerine ba¤l› bir kad›nd›.................................................................................. ..................... ................MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM Afla¤›daki metinleri okuyunuz.................................................................................................... ..................................................................................... Bulgarlar ve Yunanl›lar s›k s›k ayaklan›yorlard›................ Zengin bir aile de¤illerdi fakat mutlu ve düzenli bir aile hayatlar› vard›..... .................................................... Avrupa’n›n güçlü devletlerinin k›flk›rtmas›yla S›rplar.............................................................................................................................................................. Annem....................................... ....................................... okula gitme meselesine aittir..................................... 2................................................................. Mustafa Kemal’in annesi Zübeyde Han›m ak›ll›............... ...... .......................................................... ......... Babas› Ali R›za Efendi kültürlü.................................. ilahilerle okula bafllamam› ve mahalle mektebine gitmemi istiyordu...... .........

.................... ................... Alay 1........................ ................................ Bölük yemek listesidir.................................... .......... ............................................... ............................................. Gün Sabah Ö¤le Akflam Ekmek 15 Haziran Üzüm hoflaf› Yok Ya¤l› bu¤day çorbas› Tam 26 Haziran Yok Yok Üzüm hoflaf› Tam 18 Temmuz Üzüm hoflaf› Yok Yok Yar›m 8 A¤ustos Yar›m ekmek Yok fiekersiz üzüm hoflaf› Yar›m 1........ Bu zor koflullara ra¤men Türk milletini zafere götüren sebepler sizce neler olabilir? .................................................................... ...................... (Düzenlenmifltir................................................................................................................................................................. ........... ................................................................................................. ÜN‹TE 43........................................ ........................................................... 9 fiubat 2007............................ ... ............................... ....................................................................................................... Haberde yer alan çocuklardan biri size o günü anlatan bir mektup yazsayd› neler anlat›rd›? ......................................................................................... 4........................ ... ............................................... Gazete haberi........... Piyade Taburu 1............................ÇANAKKALE Afla¤›da yer alan tabloyu ve gazete haberini inceleyerek sorular› cevaplay›n›z................................................. Haberde yer alan çocuklardan birine flu andaki duygular›n›z› anlatan bir mektup yazsan›z neler anlat›rs›n›z? .................... ................) 3................................................................................................... Yemek listesini inceleyerek o dönemin flartlar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? ........................................... .... 2.. 35 2...................................... ...................................................................................................................................................................................................................................................................................

.......................... 36 . Neden? ......................................................................................... 2.............................................................. ............................................ anı vb........................................M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR 1................................................. 4......... Millî Mücadele yıllarında yafladı¤ınız yer ya da yakın çevreniz kimler tarafından iflgal edilmifltir..................................................... ........................... 7............................................................................................................................ Mondros Ateflkes Anlaflmas›’ndan sonra yurdumuzun iflgal edilen yerlerini görüyorsunuz................ ................................... Yafladı¤ınız yerde Millî Mücadele yıllarına ait anıt. fliir.................. 3................ Hangi devletlerin......................... Halk iflgallerden nasıl etkilenmifltir? ........................... Düflmana karflı verilen mücadelede baflarılar›yla öne çıkan kifliler var mıdır? Varsa kimlerdir? ................................. 6.............. 5.................................................. Yafladı¤ınız yerde halk Millî Mücadele’ye nasıl destek olmufltur? ................ ...................................................................................... var mıdır? Varsa adlarını afla¤ıya yazınız...................................................... Halk iflgallere nasıl tepki vermifltir? ............................................................................ nereleri iflgal etti¤ini afla¤›ya yaz›n›z............................................. destan................................................. Yukar›daki haritada.................................................................................................................................................................................................

................................................. Türk kad›n›n›n bu zorluklara katlanmas›n›n sebebi sizce nedir? ................. ...................................................................................... ........................................................................................................... 3............................................................................................................... 4................................................................................................. ................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................... .................................................................................... ............................................ ................................................................................................................................................................... Görselde neler görüyorsunuz? Anlat›n›z.................................................................................................................................................................................................. ....................................................................................................................................................... ..............2................................ ................................................................................. ..................... 37 .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... Sizce bu iflleri neden ço¤unlukla kad›nlar yap›yor olabilir? ................................................................................................................................................. Görseldeki kad›nlar›n yapt›klar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? ....................................... ..................................................... 2 ............................................................ ............... 1...................... ÜN‹TE M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI (Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi) Yukar›daki görseli inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z....................................

.... Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z........... 6............................................................................................................................................................... en ince ayr›nt›lar›na kadar haz›rlam›fl ve her türlü ihtimalleri tespit ederek hiçbir fleyi tesadüfe ve kadere b›rakmam›flt›r..................................... Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z.................................. 38 ..............................................................” Mustafa Kemal bu raporu okur............. ................................................................. .. ............................................................................................................................................... Bu genelkurmay yetkililerinin verdi¤i rapor flöyledir: “E¤er Türkler.... 2...................................................... 2........................... verdi¤i karfl›l›k fludur: “Ben bu istihkâmlar› sekiz saatte y›karak Afyonkarahisar’› ele geçirece¤im.................................. Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden............................................................................................................................................ Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? ..................... An›lar›yla Atatürk........ 3............... ......... .................................................................................................................. ...” Bu sözü söylemeden önce o.............) Yukar›daki metni ve derste ö¤rendiklerinizi dikkate alarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z..............310-311.................................................... Mustafa Kemal Pafla’n›n hangi kiflilik ve liderlik özelliklerini göstermektedir? ........... askerî hareketlerin bütün planlar›n›........................ NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k........................................................................................................... Afyon Cephesi’nin yap›l›fl›nda.......... 4......................................... Sonuç eflsizdir......... 5..................................................... s........................................... Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? ........................................................................... 1... .............................................................................................................. ............................................................. ......................................................................... büyük bir devletin en yetkili adamlar› bulunmufltur.......................................................... nas›l yard›m ald›n›z? ................................................................................................................................................................................................. 1... ‹smet Kür............................................................... ...26 A¤ustos sabaha karfl› Büyük Taarruz bafllam›fl........................................ .......................M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ Sonu memleketin kurtulufluna varan Büyük Taarruz............................................ Mustafa Kemal Pafla’n›n kiflilik ve liderlik özelliklerinin Millî Mücadele’nin kazanılmasına etkisi nedir? Örnekler veriniz...................... iki yüz bin asker harcayarak bu cepheyi iki y›lda y›kabilirse dünyan›n en kahraman adamlar›d›r................ En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? .. Yukar›daki metin....................................... .................................................................................... .................................................................................................................... Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z....................... plan gerçekleflmifltir.............................................................. (Düzenlenmifltir.. ................................................................................................................................................. gerçekten ak›llara durgunluk verecek bir deha eseridir.........................................

ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹
1. Millî kültür ögeleri toplumun ortak de¤erleridir.
Afla¤›dakilerden hangisi yukar›daki aç›klamaya örnek olarak verilemez?
Müzik eserleri
Mimari eserler
Halk oyunlar›
Do¤al kaynaklar

2. ÜN‹TE

A)
B)
C)
D)

2. Sözlü tarih çal›flmas› sonucu afla¤›daki konular›n hangisi hakk›nda bilgi edinilemez?
A)
B)
C)
D)

Ailelerin geniflli¤i
Evlenme gelenekleri
Göçlerin nas›l gerçekleflti¤i
Gelecekte neler yap›laca¤›

3. Millî kültür ögeleri de¤iflerek gelece¤e tafl›n›r. Afla¤›dakilerden hangisi bu duruma
örnek gösterilemez?
A)
B)
C)
D)

Lale desenli seramik eflyalar›n cam eflyalardan daha fazla ilgi görmesi
Tarihî eserlerin tavanlar›nda görülen süslemelerin evlerde de kullan›lmas›
Geleneksel çocuk oyunlar›n›n yerini bilgisayar oyunlar›n›n almaya bafllamas›
Eskiden mendil olarak kullan›lan çevrelerin sehpa örtüsü olarak kullan›lmas›

4. Bir araflt›rmac› millî kültür ögelerinden biri olan nazar boncu¤unun geçmiflten
günümüze de¤iflerek tafl›nd›¤›n› kan›tlamaya çal›flmaktad›r. Bu araflt›rmac› hangi sorunun
cevab›n› bilmelidir?
A)
B)
C)
D)

‹lk olarak kim taraf›ndan kullan›ldı¤ını
Geçmiflten günümüze kullan›m amac›nın ne oldu¤unu
Ögenin fleklinin nasıl oldu¤unu
Geçmiflte hangi malzemeden yap›ldı¤ını

5. Mustafa Kemal illerde bulunan asker ve sivil idarecilere gönderdi¤i Havza Genelgesi’nde
onlardan bulundukları bölgelerde iflgaller konusunda halkı bilgilendirmelerini istedi.
Mustafa Kemal bu genelgeyle afla¤ıdakilerden hangisini gerçeklefltirmeyi amaçlamıfltır?
A) Yeni bir devlet kurmay›
B) Ulusal egemenli¤i sa¤lamay›
C) Millî bilinç oluflturmay›
D) Düzenli ordu kurmay›

39

6.

Sevgili ö¤renciler, Mustafa Kemal'in Millî Mücadele’yi bafllatt›¤›
ilimize bir gezi düzenliyoruz.
Sevgi Ö¤retmenin gezi düzenleyece¤i ilimiz afla¤›dakilerden
hangisidir?
A) Samsun
B) Sivas
C) Ankara
D) Erzurum

7. Afla¤›dakilerden hangisi Mustafa Kemal'in kat›ld›¤› ilk savaflt›r?
A) Çanakkale Savafl›
C) Sakarya Meydan Savafl›

B) Trablusgarp Savafl›
D) Büyük Taarruz

8. Afla¤›daki görsellerden ve metinden hareketle ulafl›labilecek sonuç hangi seçenektedir?

Nuray’›n ablas› k›na gecesinde anneannesinden kalan Marafl ifli bindall›y› giyecektir.
Bindall› sand›ktan ç›kar›l›r. Duvara as›l›r. Nuray, ablas›na “Abla, bu bindall› annemin senin
çeyizine yeni ald›¤› masa örtüsüne benziyor.” der. ‹ki eflyay› da incelediklerinde kumafl
ve ipli¤in ayn› oldu¤unu, nak›fl desenlerinin ise çok benzedi¤ini fark ederler.
A)
B)
C)
D)

El eme¤i eflyalar günümüzde yurt d›fl›nda sat›lmaktad›r.
Bindall›, geçmiflte de günümüzde de sadece k›na gecelerinde giyilmektedir.
Millî kültür ögeleri farkl› nesneler üzerinde de görülebilir.
El eme¤i, göz nuruyla yap›lan sanatlara ilgi azalmaktad›r.

9.

Ahmet: Ziyaret etti¤i flehirleri
denetlemek
Alp: ‹flgallere karfl› halk› bilinçlendirip örgütlemek

Ö¤retmen: Arkadafllar, Mustafa
Kemal 19 May›s 1919’da Samsun’a
gelir. Oradan Havza ve Amasya’ya
geçerek birer genelge yay›mlar.
Daha sonra Erzurum ve Sivas’ta
kongreler düzenler. Sizce Mustafa
Kemal’in amac› ne olabilir?

Seda: Ordumuz için
asker toplamak

Kim soruyu do¤ru cevaplam›flt›r?
A) Alp
B) Ferda
C) Seda
40

Ferda: Halk›n elindeki silahlar›
toplamak
D) Ahmet

3. ÜN‹TE
KONULAR

YAfiADI⁄IMIZ YER

ETK‹NL‹KLER

‹ZC‹ KAMPINDAYIZ

• EVDEN OKULA
• YAfiASIN PUSULA

KROK‹N‹N
YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹

• KROK‹ Ç‹Z‹YORUM

• HAVA OLAYLARI VE YAfiAM
HAVA NASIL ORALARDA? • GÖZLEM YAPIYORUM
ÇEVREM‹ZDE
GÖRDÜKLER‹M‹Z

• DO⁄AL MI, BEfiERÎ M‹?
• DO⁄A SEVG‹S‹
• GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK?

EFSANE VE fi‹‹RLERDE
YAfiAYAN YERLER

• CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER

GÜVENL‹ YAfiAM

• A‹LE AFET PLANI
• DEPREM

KEND‹M‹
DE⁄ERLEND‹R‹YORUM

ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹

NELER Ö⁄RENECE⁄‹M?
Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na, görsellere ve
içindekiler k›sm›na göz at›n›z. Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular›
cevaplay›n›z.
1. Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz?
.....................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
2. Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden?
.....................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
41

......................... evden okula gidifl yolunu................................................................... ....... ..................................................... ................................................................................................................. .............................................................................. ....................................................................................... .................................................... Bulmacada yer alan...................................................................................................... ................................................ ................... KUZEY B..................................................................................................................... ................................................................................................................................................................................................................................................. . Afla¤›daki labirent bulmaca üzerine evden okula gidifl yolunu çizerek gösteriniz............................................................................................................................................................................................ 42 ..................................................................................EVDEN OKULA A.......................................................................................................... yönlerden yararlanarak afla¤›daki noktal› yerlere yaz›n›z.......... .................................................................................................................................

Bir yandan bal›k avlarken bir yandan da çeflitli konularda söylefltiler. Bu izinsiz yolculuktan çok fley ö¤renmifller. bunu ailelerinden izinsiz yapm›fl olmalar›yd›. yapt›¤› araflt›rma sonucunda küçük bir pusula buldu.” dedi. Önce babam›n ya¤murlu¤unun ceplerini bir araflt›ral›m. Ancak yine de içlerinde bir kuflku vard›. karan›n gözden kayboldu¤unu fark etmifllerdi.YAfiASIN PUSULA Serkan ile Özcan.” dedi. ‹ki arkadafl. Bundan dolay› kayg›ya kap›ld›lar. K›y› güneyde idi. Tek üzüntüleri. 31. Biraz düflünürsek gidece¤imiz yön konusunda bir ipucu bulabiliriz. ÜN‹TE Afla¤›daki hikâyeyi okuyunuz. ya¤mur. so¤ukkanl›l›¤›n› korumaya çal›flarak “Korkmaya gerek yok. Serkan. Sevinç ve coflkuyla “Yaflas›n pusula!” 盤l›klar› atarak bu küçük aleti uzun süre alk›fllad›lar. Tuttuklar› bal›klar›. pusulay› düz bir zemine yerlefltirerek ibreyi izlemeye bafllad›lar. rüzgâr ve gittikçe yükselen dalgalar aras›nda ç›rp›nd›klar›n›. bilgilerini gerçek yaflamda uygulayabilmifllerdi. flubat tatilinde birlikte gezip e¤lenmek. On dakika kadar yol ald›ktan sonra sisler içindeki k›y›n›n ufukta bir çizgi gibi uzand›¤›n› gördüler. 43 3. Bilme. On befl dakika sonra k›y›da olacaklard›. Birazdan büyük bir f›rt›na da ç›kabilir. plastik kovalara doldurdular. Geriye dönüp bakt›klar›nda sis. Bu düflüncelerini gerçeklefltirmek amac›yla kay›khanede bulufltular. Sosyal Bilgiler Ö¤retmen K›lavuz Kitab›. babas›ndan izin almam›flt›. Bu yüzden izin alma gere¤i duymadan iki kafadar nefle içinde Karadeniz’e aç›ld›lar. Çünkü bindikleri kay›k kendilerinindi. ‹ki ç›lg›n arkadafl›n dönüfl yolu apaç›k belli olmufltu. bulutlu ufuklara varma iste¤i onlar› daha kuzeye. denize aç›ld›kça aç›lmak istediler. Mutluluk içinde gülüp e¤lendiler. Dört yan›m›z sisle çevrildi. K›y›da kendilerini bekleyen ailelerini görünce sevinçle el sallad›lar ancak hâlâ nas›l özür dileyeceklerini düflünüyorlard›! Ahmet ‹NCE. Hangi yönü izleyerek k›y›ya dönebileceklerini kestiremediler. bal›k avlamak için sözleflmifllerdi. denizin engin sular›na do¤ru çekmiflti. motoru çal›flt›rarak k›y›ya do¤ru h›zla ilerlediler. Serkan. Okudu¤unuz hikâyeden yararlanarak sorular› cevaplay›n›z. s. . Kay›¤›n yönünü güneye döndüren iki arkadafl. Serkan ile Özcan. ö¤renme merak›. ‹brenin renkli ucunun kuzeyi gösterdi¤ini sosyal bilgiler dersinde ö¤rendiklerini hat›rlad›lar. Özcan heyecanla “fiimdi ne yapaca¤›z? Hangi yöne gidece¤iz? Üstelik evlerimize de haber vermedik. Serkan. denize aç›lmak.

.......................................................................................................................................................................................... .............................................................................. ................................................................................................................. ........................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ................................ Serkan ve Özcan denizde yönlerini neden flafl›rd›lar? ............................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................................................................................................... ................................................ ........................................................ 5................................ ...................................... bu yolculuk sonucunda nas›l bir deneyim kazand›lar? ................................................................ ........................................... 44 ............................. ........... Serkan ve Özcan hangi amaçla denize aç›ld›lar? .................................................................................................................. 3......................................... 6.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. Serkan ve Özcan dönüfl yolunu nas›l buldular? ............................... 7................... ............... 4....... .................................................................................................... ... 2.... ...........................................................................................................................................................................................................................................................................1....... Pusula kullanman›n d›fl›nda yönümüzü baflka hangi yöntemlerle bulabiliriz? ............................................................. ................................................................................. ............................................................................................... ........................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................... Pusulay› kullan›rken nelere dikkat edilmelidir? ..................................................................................................................................................................... Serkan ile Özcan.............................................................................................................................................. ....................................................... ................................................................................................................. ............................................. ‹ki kafadar yollar›n› flafl›r›nca ne yapt›lar? .......................................................................................................... .. ............................................................................................................

................................................................................ ölçütlerin gerçekleflti¤ini düflünüyorsan›z 2........ Çal›flma kitaplar›n›z› yan›n›zdaki arkadafl›n›zla de¤ifltiriniz............................ 2. binalar vs... . 4........................................ Arkadafl›m›n çizdi¤i kroki ile yol tarifi birbirine uygundur................................................................... Arkadafl›m sembollerin aç›kland›¤› bir bölüm oluflturmufltur.......... B........................... ............. 3..................... ..... ÜN‹TE A........) belirterek evden okula nas›l geldi¤inizi afla¤›ya yaz›n›z.................................. ................................. Arkadafl›n›z›n krokisini inceleyerek yol tarifini okuyunuz... ........................ Arkadafl›m yön okunu göstermifltir.................. C......... Toplam Puan 45 ...............................................KROK‹ Ç‹Z‹YORUM 3.... Arkadafl›m krokide belli bafll› bina ve yerleri belirtmifltir..................................................... ..... ölçütlerin gerçekleflmedi¤ini düflünüyorsan›z 0 puan veriniz................................ yeterince gerçekleflmedi¤ini düflünüyorsan›z 1............... Ölçütler Puan De¤eri 1.......................................................................................................................... Afla¤›daki ölçütleri kullanarak arkadafl›n›z›n çal›flmas›n› de¤erlendiriniz......................................... De¤erlendirmenizde....... Yönleri ve belli bafll› yerleri (caddeler..................... Krokinizde yön okunu göstermeyi ve kulland›¤›n›z sembollerle ilgili bir bölüm oluflturmay› unutmay›n›z............................ Afla¤›daki bofl alana evden okula geliflinizi gösteren bir kroki çiziniz............................

. ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………..... ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. Foto¤raflarda hangi hava olaylar› görülmektedir? Bu hava olaylar›n›n insanlar›n yaflamlar›n› nas›l etkileyebilece¤ini ilgili yerlere yaz›n›z.HAVA OLAYLARI VE YAfiAM Foto¤raflar› inceleyiniz. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… 46 ..

...................................................... Gözlem sonuçlar›n›z› afla¤›daki tabloya sembollerle kaydediniz....................................... Tablodaki hava olaylar›n› anlatan/gösteren birer sembol çiziniz.GÖZLEM YAPIYORUM Yaflad›¤›n›z yerdeki hava olaylar›n› bir hafta boyunca ö¤leden önce ve ö¤leden sonra gözlemleyiniz.................................... Tablolardan ve resimli sütun grafi¤inden yararlanarak bir haftal›k hava durumu haberini sunacaks›n›z................................................. .............. Gözlem sonuçlar›n›zdan yararlanarak afla¤›daki tabloda yer alan “Toplam” sütununa hava olaylar›n›n kaç kez görüldü¤ünü yaz›n›z................................................. ....................... ...................... Hava durumu haberini sunarken söyleyeceklerinizi afla¤›daki noktal› yerlere yaz›n›z ve s›n›fta arkadafllar›n›za okuyunuz............................................................. Gün Pazartesi Sal› Çarflamba Perflembe Cuma Cumartesi Pazar Ö¤leden Hava önce Olay› Ö¤leden sonra 3............................................ Bu tablodan hareketle yandaki bölüme resimli bir sütun grafi¤i çiziniz................................ ............................ 1...................................................................................... ............................... Sembol Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Rüzgârl› 2................................ ................................................................ Hava Olay› Toplam Güneflli Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Rüzgârl› 4................. Kendinizi hava durumu haberini bildiren sunucu olarak düflününüz.............. 47 3................. Çizdi¤iniz sembolleri dilerseniz boyayabilirsiniz......... ÜN‹TE Hava Olay› Güneflli ......

BEfiERÎ M‹? Afla¤›daki foto¤raflar› inceleyiniz. Do¤al unsurlar› bir sonraki sayfada yer alan a¤açtaki elmalar›n üzerine.DO⁄AL MI. beflerî unsurlar› ise çocu¤un elindeki balonlar›n üzerine yaz›n›z. Foto¤raflarda görülen yerlerdeki do¤al ve beflerî unsurlar› ay›rt ediniz. 48 .

.................................................................. ...................... fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.......... fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? ......................................................................................................... 1.....................3............................................................................................................. Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z.............................................................................................................................................. .................... .......................... ÜN‹TE NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k................................. 2......... 49 ..................................... ................................................................................................ 3.................. En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ........................................................

........................................................................ ....................................................... ‹nsanlar›n do¤ay› sevmesi sizce neden önemlidir? Aç›klay›n›z..................... 42-44............................. 1................... .. (Düzenlenmifltir.......................................................” demekten kendisini alamam›flt›............................ .... .. 2. ömrünün son günlerini a¤aç ve orman özlemi içinde geçirdi................... .................... Çocuk Gözüyle Atatürk.............................................. 50 ... ........................ Kendi do¤a sevginizi birkaç cümle ile anlat›n›z................. ne yaz›k!” sözleriyle ne demek istemifltir? ..................................................................................................................... Afet ‹nan anlat›yor: Atatürk........................................... Fakat bu meyve verecek dallar›n kopar›lmas›ndan üzüldü¤ü görülüyordu… Atatürk'ün bu do¤a sevgisini yak›ndan bilen Türk ulusu.DO⁄A SEVG‹S‹ Metni okuyunuz..................... .................... Keçiören'den bir dal badem çiçe¤i getirmifllerdi............................................... 3.................................................... Okudu¤unuz metin Atatürk'ün hangi özelli¤ini vurgulamaktad›r? ...............................................................................................................................................................................................................) Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z....................................................................................................... yorgun ve hasta yüzünde bir sevinç belirdi: “Bahar gelmifl ne güzel............. Atatürk............................................................................................... hayat›n gençli¤i nefis......................................................................................... “… bu güzel çiçekler meyve vermeden solacak ve sadece bizim birkaç günlük göz zevkimizi doyuracak... Onun ilk hastal›k aylar›nda.................... ..................................... 4....... ............................................... ............................................................................................................... An›tkabir'in dört bir yan›n› Anadolu'da yetiflen çeflitli a¤aç ve yeflilliklerle donatm›flt›r.......................... Bir vazo içinde odas›na konuldu¤u zaman...................................................................... .. Çankaya'da dinlendi¤i günlerden birinde idi........... .................................................. ne yaz›k!” Bir iç çekiflle beraber gözleri bahar çiçeklerinde sabitleflti… O......... Onun için An›tkabir çevresindeki bu a¤açl›k alana “Bar›fl Park›” denilmektedir… Hac› Ang›....... s....................................................................................... ........................................... Hatta bütün dünya uluslar› An›tkabir'in çevresine dikilmek üzere çeflitli fidan göndermifllerdir....................... bahar kokusunu Bar›fl Park› alabilmek için çiçeklere e¤ilmiflti ve “Oh..............................................................................” dedi ve hemen ilave etti: “Fakat bu güzel çiçekler meyve vermeden solacak ve sadece bizim birkaç günlük göz zevkimizi doyuracak................................

.......................................................................... ................................................................................................................. ..................................................................... ................................................................. Gazete haberi........................................................... ÜN‹TE Afla¤›daki gazete haberini inceleyiniz......................................................................................................................................... ......................................... ............................................ .................................... ............................................................................. . 51 .................................................................................................. .........................................................................................GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK? 3.................................................................................................................................. 23 Nisan 2006................................. Yukar›daki haberde oldu¤u gibi siz de çevre duyarl›l›¤› ile ilgili bir haber yaz›n›z............................................................................................................................................................................................................... ..........

........................................................ ................... Araflt›rma Sonucuna .................. Çal›flt›¤›n›z dergi............................ kat›lm›yorsan›z “Hay›r” sütununu “X” ile iflaretleyiniz................. ............................. Araflt›rmamda ‹zledi¤im Yol ................ 52 Evet Hay›r ...... Zorland›¤›m konularda ö¤retmenimden ya da arkadafllar›mdan yard›m istedim............................... Ölçütlere kat›l›yorsan›z “Evet” sütununu.................................................................................................................... ..... Sizden bu konuyla ilgili bir araflt›rma yapman›z› istiyor........... yaflad›¤›n›z yerin co¤rafi özelliklerini içeren efsane........... ........................ Göre Yaflad›¤›m ............. öykü vb............................................... ...................... ......................................................... Yerdeki Co¤rafi Özellikler ................................................ eserler hakk›nda bir yaz› dizisi haz›rl›yor................................................. 2........... Bu çal›flmadaki performans›m›n çok iyi oldu¤unu düflünüyorum........................... Yaflad›¤›m yerdeki co¤rafi özellikleri do¤ru flekilde belirttim..................................................................................... 3........................... Bir dergide çal›flt›¤›n›z› hayal ediniz..... Çünkü ................................................................................................................................................................................. Kulland›¤›m Kaynaklar ....................CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER A....... Araflt›rman›z› yaparken izledi¤iniz yolu ve araflt›rma sonuçlar›n›z› tablodaki uygun yerlere yaz›n›z. Tabloyu eksiksiz flekilde doldurdum...................................................................... ..... fiiir vb...................................................... Seçti¤im Efsane...................................... Afla¤›daki formu bu çal›flman›zdaki performans›n›z› düflünerek doldurunuz......................................... ............................................. öykü vb... ÇALIfiMAMI DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Ölçütler 1.................................................................................. Araflt›rma Konum Yaflad›¤›m yerin co¤rafi özelliklerini içeren efsane................ 5................................... ...... B...... Yapt›¤›m çal›flman›n verilen konuya uygun oldu¤unu düflünüyorum....... ................................................................ 4.. Öykü........................................................................

Binadan ç›k›fl yollar›n› belirleyip kroki üzerinde iflaretledik. ÜN‹TE Tarih ... Olas› tehlikeler için önlemler ald›k... devrilebilecek ve yanabilecek eflyalar›n yan›. … /… / ........ ‹flleri tamamlama tarihlerinizi tabloya yaz›n›z. … /… / .. Bunlar:…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… … /… / ..... ‹lk yard›m çantam›z› haz›rlad›k.A‹LE AFET PLANI Afla¤›daki tabloda afet plan› haz›rlan›rken yapman›z gereken ifller yer almaktad›r... … /… / . … /… / . 53 3. Elektrik.. Evimize yang›n söndürücü ald›k ve bunu nas›l kullanaca¤›m›z› ö¤rendik. Afetten sonra nerede buluflaca¤›m›z› belirledik.. kibrit gibi yang›na sebep olabilecek eflya ve maddelerin kullan›lmayaca¤›n› ö¤rendik. 24 (Düzenlenmifltir. Her alt› ayda bir.. K›z›lay ile Güvenli Yaflam› Ö¤reniyorum. Yata¤›m›z›n yan›na el fenerimizi ve terliklerimizi koyduk. … /… / . radyo ve televizyonu da bilgilenmek için kullanaca¤›m›z› ö¤rendik. Ailenizle birlikte bu iflleri tamamlay›n›z. … /… / ... … /… / . a¤›r....... Bu bilgileri tan›d›¤›m›z herkese yaymaya bafllad›k.. … /… / . Yap›lan ‹fl … /… / . … /… / .. büyük. Yaflad›¤›m›z mekânlarda kayabilecek ve düflebilecek her fleyi kontrol ettik.... … /… / .. Evimizin güvenli yerlerini araflt›rd›k. … /… / .. … /… / .. Deprem çantam›z› haz›rlad›k. … /… / . Afetten sonra telefonumuzu sadece acil durumlar için. Evdeki güvensiz yerleri belirledik.. plan›m›z› gözden geçirmeyi kararlaflt›rd›k. s. Afet planlama hakk›nda bir aile toplant›s› yapt›k..... Örne¤in pencere önleri.. Afetten sonra gaz s›z›nt›s› olmad›¤›ndan emin olana kadar çakmak... su ve gaz vanalar›n›n yerlerini ve bunlar›n nas›l kapat›lacaklar›n› ö¤rendik.). Ba¤lant› kuraca¤›m›z kifli/kiflilerin ve kurumlar›n telefon numaralar›n› biliyoruz.

........ Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? ............................... 2........................................................ ............ ..................................................... Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? .........................................................................................DEPREM Afla¤›daki foto¤raflarda...................................................... 1 2 4 5 3 6 Deprem S›ras›nda Yap›lmas› Gerekenler Deprem S›ras›nda Yap›lmamas› Gerekenler .................... deprem an›nda yap›lmas› gerekenler ile yap›lmamas› gerekenler kar›fl›k olarak verilmifltir......................................................................................................................................................................................................... 3........................................ 54 ................................ NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k..................................................... 6.................................................................. ......................................... Foto¤raf numaralar›n› ve aç›klamalar› yazarak tabloyu doldurunuz............................................................... ................................. ............................................................................................................................................................................ 4................................................ .................................. 1........................ .................... nas›l yard›m ald›n›z? ...................... Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z............................................................................................................................................................... ........ Bunlar› ay›rt ediniz............................................................... .............. Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z............................................................................ Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z................. En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ................................................................................... 5.......... Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden...................... ..... ............................................................................................

................. Bir trafik polisine otobüs dura¤›n›n yerini sordu............. fiimdi kütüphaneye gitmek istiyor.. Ona kütüphaneye nas›l gidilebilece¤ini yönleri de belirterek tarif ediniz...... Hava Olay› Ö¤leden Ö¤leden önce sonra Say› 5 Pazartesi Ya¤murlu Sisli 4 Sal› Bulutlu Güneflli 3 Çarflamba Rüzgârl› Ya¤murlu Perflembe Karl› Karl› Cuma Rüzgârl› Güneflli Cumartesi Bulutlu Sisli Pazar Sisli Rüzgârl› Günler 2 1 0 Güneflli 55 Bulutlu Ya¤murlu Sisli Rüzgârl› Karl› Hava Olay› ......................... .... arkadafl›na gitmek için yola ç›kt›. Dönüflte otobüse binerek ayn› durakta indi...... Özgür'e otobüs dura¤›na nas›l gidece¤ini anlatt›.... Afla¤›daki tabloda verilen hava olaylar›na iliflkin bilgileri kullanarak resimli sütun grafi¤i çiziniz... Daha sonra Fevzi Çakmak Caddesi’nde güney yönünde ilerleyiniz............................ 1............. otobüs dura¤›n› bulup arkadafl›n›n evine gitti....... 3.. Otobüs dura¤›n› gösteren bir sembol tasarlay›p krokinin alt›ndaki bölüme çiziniz...... Yol tarifinizi afla¤›ya yaz›n›z..... Trafik polisi.....” 2....... ÜN‹TE B B 1TL K “Buradan güneybat› yönünde gidiniz........ Özgür............. Özgür.......... ................................ Otobüs dura¤›n›n yerini yandaki kroki üzerinde iflaretleyiniz.................. .... Bu anlat›mdan yola ç›karak Özgür’e yard›mc› olunuz...... Yüzünüzü do¤uya döndü¤ünüzde bankan›n tam karfl›s›nda otobüs duraklar›n› göreceksiniz.... Bankay› geçince güneye do¤ru yürümeye devam ediniz........................................................ B............................................. Park›n karfl›s›nda Kaz›m Karabekir Caddesi’nden do¤u yönünde ilerledi¤inizde bankay› göreceksiniz.......................ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ K A................... Otobüs dura¤›n› bulmas› gerekiyordu........

Efsanede geçen do¤al ve beflerî unsurlar seçeneklerin hangisinde do¤ru efllefltirilmifltir? A) B) C) D) Do¤al Unsur Irmak Köprü Eser Köprü Beflerî Unsur Köprü Irmak Köprü Eser 56 . Bu köprü bugün Gezmeli Köprüsü diye bilinir. Ayfer. IV D) I.”der. eline sa¤l›k. Elektrik kablolar› III. Bu köprüyü. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. 101 Anadolu Efsanesi. Eserini görmesi için ustas›na haberciler gönderir… Köprüyü görmeye gelen usta. IV C) I. Ancak baz› tehlikelerle karfl›laflabilirdi.C. Afla¤›dakilerden hangileri Ayfer'in binadan ç›karken karfl›laflabilece¤i tehlikelerdir? I. Mersin'in Mut ilçesi yak›nlar›nda coflkun bir ›rmak üzerinde köprü yaparlar. Afla¤›dakilerden hangisi beflerî bir unsurdur? A) B) C) D) 2. kalfas›na: “Güzel yapm›fls›n. Saim Sakao¤lu. ayn› ›rma¤›n baflka bir coflkun yerine gidip köprü yapar. III. III. Bunun için çantas›na afla¤›dakilerden hangisini almas›na gerek yoktur? A) B) C) D) 3. Cam k›r›klar› II. Süleyman. Erkan bir deprem çantas› haz›rlamak istiyor. ustas›na bir sebepten dolay› dar›l›r. 81. Bir usta ile kalfas›. s. Afla¤›daki sorular› okuyunuz. IV 4. 1. Afla¤›dakilerden hangisi deprem sonras›nda yapmam›z gerekenlerden biridir? A) Telefonlar› meflgul etmemek C) Aile afet plan› haz›rlamak B) Deprem sigortas› yapmak D) Deprem çantas› haz›rlamak 5. Afla¤›daki efsaneyi okuyunuz. depremden sonra binadan ç›kmak istiyordu. güzelli¤ini herkes görmeli… Bunun ad› Görmeli Köprüsü olsun. Bu köprünün yap›lmas›na büyük emek veren kalfa Süleyman. Hayvanlar IV. Y›k›nt›lar A) I. II. III B) II. II. yan›ndan ayr›l›r.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

genellikle silikon benzeri yar› iletken bir malzemeden yap›lm›fl ince bir dilim. güreflte rakibinin belden afla¤› bir yerini aniden tutmak. çinkan: Balkan Türkleri taraf›ndan yayg›n olarak giyilen genifl ipek flalvar. çip: Milimetrik yüzeyler üzerinde on binlerce devre eleman›ndan oluflan ve son derece karmafl›k elektronik devrelerin yerlefltirildi¤i. dergi gibi belirli zamanlarda ç›kan yaz›l› yay›nlar›n bütünü. G gark: Bir fleyi bol bol vermek. Ç çevre: 1. do¤al afet: Önlenmesi insan eliyle olmayan. C cepken: Kollar› y›rtmaçl› ve uzun. piflmanl›k duyarak ç›rp›nmak. difl hedi¤i: Çocuklar›n. efl dostla yenilen afl. bir ailenin gelecekteki belirli bir süre için tasarlad›¤› gelir ve giderlerini tür ve ayr›nt›lar›yla gösteren çizelge. dolu vb. insan eliyle yap›lmam›fl. 盤l›k. demet. döviz: Propaganda. türlü biçimlerde bükülmüfl veya dokunmufl pamuktan yap›lan genellikle ya¤ çekici madde. D dekorasyon: Bir yeri süsleme. 盤: Da¤›n bir noktas›ndan kopup yuvarlanan ve yuvarland›kça büyüyen kar kütlesi. Kiflinin içinde bulundu¤u toplumu oluflturan ortam. bafl örtüsü. yapay karfl›t›.SÖZLÜK A afet: Çeflitli do¤a olaylar›n›n sebep oldu¤u y›k›m. dövünmek: Afl›r› üzüntü. fasulye ve nohut piflirilerek yap›lan. B bas›n: Gazete. kandilde ve mumda ya¤›n. feryat: Hayk›r›fl. sel. 2. fiyat›n› bildirmek için sat›c›n›n al›c›ya verdi¤i hesap dökümü. bohçalamak: 1. ekonomi: ‹nsanlar›n yaflayabilmek için üretme ve ürettiklerini bölüflme biçimlerinin ve bu faaliyetlerden do¤an iliflkilerin bütünü. 73 . anket: Soru ve cevaplara dayal›. 4. dikkatli ve planl› olarak ele al›n›p incelenmesi. firma: Ekonomik etkinlik birimi. F fatura: Sat›lan mal›n cinsini. 3. çevre. bafl alt›: Ya¤l› güreflte pehlivanlar›n ayr›ld›¤› befl derecenin ikincisi. dolay›. bakla. yakas›z üst giysisi. Deprem sonrasında meydana gelen küçük sarsıntılar. Kılıç. 3. tabiat. yer sars›nt›s›. artç› sars›nt›: Artç› deprem. inceleme ya da araflt›rma türü. hareket. gözlem: Bir nesnenin. etraf. Aynı cinsten onluk bir küme. bu¤day. günce. Mendil. ipek bluz ve ifllemeli aksesuarlardan oluflan kad›n giysisi. bir kuruluflun. olay›n veya bir gerçe¤in. fiyat: Al›m veya sat›mda bir fleyin para karfl›l›¤› de¤eri. harçla ifllenmifl bir tür k›sa. f›rt›na. Bir fleyin yak›n›. din adamlar›n›n güç sembolü olarak törenlerde kulland›klar› uzun sopa. ba¤lam. deprem. E efsane: Bir taraf› az çok tarihe dayanmakla beraber inan›lmaz olgularla süslü olan halk hikâyesi. deste: 1. 2. mareflallerin. çakmakta benzinin yanmas›n› sa¤layan. niteliklerinin bilinmesi amac›yla. Ya¤l› güreflte pehlivanlar›n ayr›ld›klar› derecelerden biri. Güreflte rakibin kol ve ayaklar›n› üst üste getirerek k›m›ldayamaz durumda alttan kavray›p kucaklamak. gönüllü: Bir ifli hiçbir yükümlülü¤ü yokken isteyerek üstlenen. Cinsleri aynı veya birbirine yakın olan fleylerin bir arada ba¤lanmıflı. Bir fleyi bohça içine koyup sarmak. felaketlerin her biri. çift dalma: Rakibin ayaklar›na do¤ru birden inerek paças›n› veya topu¤unu kapma oyunu. do¤a: ‹çinde canl›lar›n yaflad›¤› yerküre. dernek: Belirli ve ortak bir amac› gerçeklefltirmek için kurulan yasal topluluk. herhangi bir konuda ayd›nlatmak. günlük: Günü gününe tutulan hat›ra. bütçe: Devletin. asa: Baz› ülkelerde hükümdarlar›n. dikkat çekmek üzere ilgililere gönderilen yaz›. 2. miktar›n›. deprem: Yer kabu¤unun derin katmanlar›n›n k›r›l›p yer de¤ifltirmesi veya yanarda¤lar›n püskürme durumuna geçmesi yüzünden oluflan sars›nt›. tamim. üzerine tokmakla vurulunca ses veren araç. zelzele. çaresizlik. gong: Boks karfl›laflmas›n›n bafllama ve bitim sürelerini belirtmek için kullan›lan. genelge: Yasa ve yönetmeliklerin uygulanmas›nda yol göstermek.nin elle tutulacak yeri. tan›tma amac›yla üzeri yaz›lm›fl bez veya karton. do¤al: Kendili¤inden olan. beflerî: ‹nsano¤lu ile ilgili. ilk difli ç›kt›¤› zaman. bıçak vb. fitil: Lambada.

4. ayd›nlatmaya yarayan de¤nek. ruhça ve bedence güçlendirilmek için kamplarda ve okullarda e¤itilen genç. O oklava: Hamur açmakta kullan›lan silindir biçiminde ince uzun de¤nek. hava durumu: Meteoroloji ile ilgili olaylar›n bütünü. eflek vb. kulüp: Görüflme. Kal›n oklava. tekerlekleri tek parça. hakem: 1. izci: Dayan›flma ve yard›mlaflma duygular›n› gelifltirmek. hibrit: 1. kültür vb. hâkimiyet: Egemenlik. ekip biçme ifli. amaçlarla yaln›z üye olanlar›n topland›klar› yer. kongre: Bir konu üzerinde karar vermek amac›yla çeflitli yerlerden delegelerin. ‹ki farkl› güç kayna¤›n›n bir arada bulunmas›. konuflma. Türlü ifllerde kullan›lan. kermes: Bir derne¤e. pusula vb. Seçme ve karar verme yetkisi bulunan kimse. heybe: 1. kampanya: Politika. mola: 1. gören. 2. cephane. Bu iflin yap›ld›¤› yer veya mevsim. vekil. K kadran: Saat. 3. mürflit: Do¤ru yolu gösteren kimse. Elektrik motoru deste¤iyle çal›flan otomobil. belli bir ölçe¤e göre küçültülüp kufl bak›fl› görünüflüyle bir düzlem üzerine geçirilmesi. hasat: Ürün kald›rma. I-‹ ihtiyaç: Gereksinme. 2. 2. k›lavuz. metro: 1. binek hayvanlar›n›n eyeri üzerine geçirilen veya omuzda tafl›nan. ‹yice yanarak atefl durumuna gelmifl kömür veya odun parças›. yar›flmalar› kurallara uygun ve yans›z olarak yöneten kimse. harman: 1. N naz›r: 1. kurum: Belirli bir amac› gerçeklefltirmek üzere kurulan özel veya kamu örgütü.H hac›yatmaz: Yere nas›l b›rak›l›rsa b›rak›ls›n. Belirli bir konudan iyi anlayan kimse. s›rma vb. imal: Ham maddeyi iflleyip mal üretme. K›rm›z› kurulufl: Topluma hizmet amaç ve göreviyle kurulan kurum. Ara verme. mertçe. s›k›nt›. montaj: Bir bütün oluflturmak için parçalar› tak›p birlefltirme ifli. alanlarda belirli bir süredeki etkinlik dönemi. ekonomi. 2. spor yapma vb. ucu k›vr›lm›fl sopalarla vurarak karfl› kaleye sokmak amac›yla oynanan oyun. Bakan. rakam veya baflka iflaretler bulunan düzlem. Bu hatta çal›flan tafl›t. alç› tafl› gibi birçok tafl›n özünü oluflturan kalsiyum oksit. kriket: On birer kiflilik iki tak›m aras›nda. dingili tekerlekle birlikte dönen öküz arabas›. içinde sa¤l›¤a yararl› erimifl maddeler ve gazlar bulunan sular›n ç›kt›¤› kaynak. medya: Büyük iletiflim ve yay›n organlar›n›n bütününe verilen ad. kapl›ca: Yerin derin katmanlar›ndan gelen s›cak. Bir düflüncenin öncüsü. bir çal›flmaya yard›m sa¤lamak amac›yla genellikle aç›k havada sat›fl yap›larak gelir sa¤lanan toplant›. kundaklamak: Yeni do¤mufl çocu¤u ilk aylarda geniflçe bir bez ile s›k›ca sar›p sarmalamak. Bakan. istek: Bir fleye duyulan e¤ilim. üzerinde yaz›. kor: 1. küçük ve a¤›r bir topu. düflmana karflı savunma yapmak amacıyla düzenlenmifl yer. güçlü istek. meflale: 1. üzüntü. okuma. dert. Büyük flehirlerde semtler aras›nda iflleyen yer alt› demir yolu hatt›. silindir biçiminde araç. Karfl›laflmalar›. kireç: Mermer. Ucunda alev ç›karacak yan›c› bir madde bulunan. hava raporu. ikametgâh: Yerleflme yeri. 2. yöneticilerin kat›lmas› ile yap›lan toplant›. At. 74 . merdane: 1. Omza geçirilebilen tek gözlü bir tür çanta. araçlarda. taban›nda bulunan a¤›rl›k sebebiyle dik bir durum alan oyuncak. istihkâm: Düflman saldırısını durdurmak. Erke¤e yak›flan. 2. 2. 3. 2. heyelan: Toprak kaymas›. kireç tafl›. içine öteberi koymaya yarayan. ham madde: Üretim sürecinde kullan›lan ifllenmemifl her türlü madde. M Marafl ifli: Karton üzerine gerilmifl kumafla sim. 3. ka¤n›: ‹ki tekerlekli. tebeflir. harita: Yeryüzünün ya da bir parças›n›n. Biçildikten sonra tah›l demetlerinin üzerinden düven geçirilerek tanelerin baflaklar›ndan ayr›lmas› ifli. Taraflar›n aralar›ndaki anlaflmazl›¤› çözmek için yetkili olarak seçtikleri ve üzerinde anlaflt›klar› kifli. 2. iklim: Yeryüzünün genifl bir alan›nda hava olaylar›na ba¤l› olarak gerçekleflen etkilerin uzun y›llar›n ortalamas›na dayanan durumu. krefl: Çocuk yuvas›. Büyük ac›. Yorgunlu¤u gidermek için duraklama. 2. hafl›r neflir: Kaynaflma. mühimmat: Savafl gereçleri. bir arada olma. kilim veya hal›dan yap›lm›fl iki gözlü torba. sar›larak yap›lan bir tür nak›fl.

iradeli tüketme. Ö önerge: Meclis. prototip: 1. pelerin: Omuzlardan afla¤› dökülen. Gösterme. Mertebe. vakum: Havas› al›nm›fl boflluk. kol. Vücut. 2. 75 . gerdirilmifl keten. semazen: Sema ayininde dönen dervifl. ‹lk örnek. koymaya yarayan. seccade: Bir kiflinin üzerinde namaz k›labilece¤i büyüklükte. tuval: 1. Asker birliklerini savafla hazırlamak amacıyla. travma: Canlı üzerinde beden ve ruh açısından önemli ve etkili yaralanma bırakan durum. s›naat. sandal: ‹nsan tafl›yacak biçimde yap›lm›fl. tufl: Güreflte oyun s›ras›nda iki omzun ayn› anda yere de¤mesiyle oluflan yenilgi. paye. Bölüm. tecrübe: 1. kongre vb. tasarruf: Para veya herhangi bir fleyi dikkatli kullanma. elde edilecek bir sonuç ile ilgili bir düflünce. temkin: Bir iflin sonunu düflünerek ölçülü. 2. yo¤urdun içinde çalkaland›¤› kap veya makine. atefl üzerine oturtulan. rakkas. Üçlü grup. Ü ücret: ‹fl gücünün karfl›l›¤› olan para ya da mal. herhangi bir konu veya sorunla ilgili olarak bir öneride bulunmak için üyelerden biri veya birkaç› taraf›ndan baflkanl›¤a verilen. kenevir veya pamuklu kaba kumafl. görüfl ve becerisi çok olan (kimse). V vak›f: Bir hizmetin sürekli olarak yap›labilmesi amac›yla bir kimse taraf›ndan belli koflullarla ve resmî yoldan ayr›lan mülk ya da para. sufli: ‹nce flerit biçimindeki yosun tabakas›n›n içine çi¤ bal›k. Deney. tava vb. 2. Z zanaat: 1. mevki. hal›. Bir kimseden bir fleyi yapmas›n› veya yapmamas›n› isteme. tramvay: fiehirlerde yol üzerinde döflenmifl özel raylarda hareket eden yolcu tafl›t›. 2. ten: 1. derece. sema: Mevlevi dervifllerinin ney. kararlar›n› ba¤›ms›z olarak vererek toplumsal etkinliklerde bulunan bireyler toplulu¤u. örgüt: Ortak bir amac› veya ifli gerçeklefltirmek için bir araya gelmifl kurumlar›n veya kiflilerin oluflturdu¤u birlik. U uzman: Belli bir iflte. Y yay›k: Tereya¤› ç›karmak için sütün. sivil toplum: Devletin denetimi alt›nda olmayan. genifl kolsuz bir çeflit üstlük. 2. pandül. P patent: Bir buluflun veya o buluflu uygulama alan›nda kullanma hakk›n›n bir kimseye ait oldu¤unu gösteren belge. Subay. arazi üzerinde yapılan genifl ölçüde savafl denemesi. S-fi sacaya¤›: 1. Bu kumafl›n üzerine yap›lm›fl tablo. Herkese duyurma. sektör: 1. Uygulama. performans: Baflar›m. Üzerine resim yap›lan. ö¤renimle birlikte deneyim. ya¤s›z. üç ayakl› çember veya üçgen biçiminde demir destek. dile düflürme. stratosferdeki tabaka. namazl›k. ‹stek. 2. teflhir: 1. 2. 2. 2. ‹nsanlar›n maddeye dayanan gereksinimlerini karfl›lamak için yap›lan. istem. kürekle yürütülen deniz teknesi. Sergileme. tuzsuz hafllanm›fl pirinç ve özel baharat kar›fl›m›n›n konulmas›yla haz›rlanan Japon yeme¤i. Deneyim. Ayn› ifli yapan topluluk. beceri ve ustal›k gerektiren ifl. ‹nsan vücudunun d›fl yüzü. 3. T talep: 1. astsubay ve polislerin sahip oldu¤u derece. ozon tabakas›: Güneflin afl›r› mor ötesi ›fl›nlar›ndan dünyay› koruyan. R rütbe: 1. Üzerine tencere. belli bir konuda bilgi. tasar›. n›sfiye vb. proje: Genel olarak ortaya konacak bir ifl. unvan. dal. ucuna çengelli i¤ne tak›l›. dileme. telaffuz etmek: Söylemek. kollar›n› iki yana aç›p dönerek yapt›klar› ayin.olta: Bal›k avlamada kullan›lan. El ustal›¤› isteyen ifller. resmî bir toplant›da. oya sunularak karar verilmesi istenen yaz›l› k⤛t. 2. kesim. sarkaç: Dura¤an bir nokta çevresinde a¤›rl›¤›n›n etkisiyle sal›n›m yapan hareketli kat› cisim. 3. Model. ço¤unlukla naylon tellerden veya at kuyru¤u k›l›ndan yap›lm›fl iplik. post veya kumafltan yayg›. 2. çalg›lar eflli¤inde. tasarlanm›fl fley. tedbirli davranma. cilt. Görgü. kilim. tatbikat: 1.

dört ifllem makinesini gelifltirdi. 1833 Görme özürlüler yaz› makinesi icat edildi. 1919 27 Aral›k Mustafa Kemal Temsil Heyeti üyeleriyle Ankara’ya geldi. 1919 22 Haziran Amasya Genelgesi yay›mland›. 1919 15 May›s Yunanl›lar ‹zmir’i iflgal etti. ‹nönü Zaferi kazan›ld›. ‹nönü Zaferi kazan›ld›. 1671 Leibnizt. Balkan Savafl›'› bafllad›. 1919 23 Temmuz Erzurum Kongresi topland›. 1854 Herman Hollerith. 1912 15 Ekim Osmanl› Devleti ile ‹talya aras›nda Ufli Antlaflmas› imzaland›. 1921 1 Nisan II. 1920 16 Mart ‹stanbul iflgal edildi. 1921 23 Nisan “23 Nisan” tarihinin millî bayram olarak ilan›na dair yasa kabul edildi. 1914 11 Kas›m Osmanl› Devleti Birinci Dünya Savafl›’na girdi. 1921 10 Ocak I. 1920 23 Nisan Büyük Millet Meclisi aç›ld›. 1915 18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi kazan›ld›. 1840 23 Ekim Ülkemizde Posta Teflkilat› kuruldu. delikli kart sistemiyle çal›flan hesaplama makinesini gelifltirdi. 1855 Ülkemizde ilk telgraf hatt›. 1918 13 Kas›m ‹tilaf Devletleri donanmalar› ‹stanbul’a geldi. 1912 8 Ekim I.KRONOLOJ‹ 1642 Pascal. 7 A¤ustos 1919 4-11 Eylül Sivas Kongresi topland›. 1918 30 Ekim Mondros Ateflkes Anlaflmas› imzaland›. 1844 27 May›s Telgraf Amerika’da kullan›lmaya baflland›. 76 . Osmanl› Devleti ile ‹talya aras›nda Trablusgarp Savafl› yap›ld›. 1909 23 May›s 1911 Ülkemizde ilk telefon santrali faaliyete geçti. ‹stanbul-Edirne aras›nda kuruldu. 1919 19 May›s Mustafa Kemal Samsun'a ç›kt›. 1914 Ülkemizde halka telefon verilmeye baflland›. toplama ve ç›karma makinesini icat etti. 1863 Mektuplarda pul kullan›lmaya baflland›.

1923 29 Ekim Cumhuriyet ilan edildi ve Gazi Mustafa Kemal cumhurbaflkan› seçildi. 1936 ‹ngiltere’de ilk siyah-beyaz TV yay›nlar› BBC taraf›ndan bafllat›ld›. 1921 23 A¤ustos Sakarya Meydan Muharebesi bafllad›. 1926 ‹skoçyal› mucit John Logie Baird ilk canl› televizyon yay›n›n› gerçeklefltirdi.1921 5 A¤ustos Büyük Millet Meclisi taraf›ndan Mustafa Kemal Pafla’ya baflkumandan görevi verildi. 1951 ABD’de renkli televizyon dönemi bafllad›. 1990 Türkiye’de ilk özel televizyon yay›n dönemi bafllad›. Bilim ve Kültür Örgütü) taraf›ndan “Çocuk Y›l›” olarak ilan edildi. 1921 7-8 A¤ustos Tekâlif-i Milliye Emirleri yay›mland›. 1922 9 Eylül Türk ordusu ‹zmir’e girdi ve ‹zmir Yunan iflgalinden kurtar›ld›. 1976 Türk televizyonunda renkli yay›n dönemi bafllad›. uzaya f›rlat›ld›. 1922 30 A¤ustos Baflkumandan Meydan Muharebesi kazan›ld›. 1923 24 Temmuz Lozan Bar›fl Antlaflmas› imzaland›. 1922 11 Ekim Mudanya Ateflkes Anlaflmas› imzaland›. 1925 26 Aral›k Ülkemizde miladi takvim kabul edildi. 1923 2 Ekim ‹flgalci devletler ‹stanbul’dan ayr›ld›. 1940 Vakumlu tüpler bilgisayarlarda kullan›lmaya baflland›. 1994 ‹lk Türk uydusu Türksat. 77 . 1979 UNESCO (Birleflmifl Milletler E¤itim. 1921 13 Eylül Sakarya Zaferi kazan›ld›. 1928 24 Kas›m Atatürk’e baflö¤retmen unvan› verildi. 1922 26 A¤ustos Büyük Taarruz bafllad›. 1923 13 Ekim Ankara baflkent ilan edildi. 1968 31 Ocak TRT Ankara’da deneme yay›n›na bafllad›. 1954 Odalar ve Borsalar Birli¤i bünyesinde Türk Standartlar› Enstitüsü kuruldu. 2002 24 Nisan Türk Telekom ‹letiflim Müzesi aç›ld›.

‹lk Meclis. GÜRKAYNAK. SPURGEON. Ankara. Utkan. Mustafa. TÜB‹TAK Yayınları. DURAN. ‹lkö¤retim Atlası. Ercan Tuzcular. Atatürk Arafltırma Merkezi. E¤itim Dünyası Yayınları. Remzi Kitabevi. Yaratıcı Düflünce ve Müzeler. Aktif Ö¤renme. ÖKKEfi. ATAY. ‹stanbul. Garanti Matbaası. 1999. ‹stanbul. Yalçın. FELDMAN. Güneysu Yay›nlar›. ‹lkö¤retimde Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ö¤retimi. Ertu¤rul. Graphic Organizers for Reading-Writing and More. ARIBURNU. 2006. 2004. Co¤rafya Terimleri Sözlü¤ü. Ferruh. Faik Sabri. KÖSTÜKLÜ. Gaziantep Müdafaası. New York. Türkiye ‹fl Bankası Yay›nlar›. Ankara. ‹pek vd. ‹stanbul. Ankara. 2008. Sabiha. TBMM Basın ve Halkla ‹liflkiler Daire Baflkanlı¤ı Tanıtım kitapları Serisi. Eren Yay›nlar›. GÜREL. SANIR. “Tarih I Dersinde ‹fle Koflulabilecek De¤er Ö¤retiminin Yeni Yaklafl›mlar›n›n Ö¤rencilerin 'Hoflgörü' De¤eri Anlay›fllar›n›n Geliflimine Etkisi”. BOORST‹N. 1998. ‹stanbul. Nevzat. Atatürk’le Bir Ömür. Atatürk ve Anıları. Cumhuriyet Ç›nar›: Mustafa Kemal’i Atatürk Yapan. Güven Yayınları. Co¤rafya Terimleri Sözlü¤ü. Yalova. Osmaniye. 2006. Konya. 1999. 1996. DE BONE. 1993. ATALAY. Yay›mlanmam›fl Yüksek Lisans Tezi. ‹stanbul. Ça¤r›. 2006. Maya Akademi. Kamile Ün. hzl. ‹stanbul. “Türkiyemiz”. Ankara. Altı fiapkalı Düflünme Tekni¤i. Kufllarla Uyanmak. fi. Ç‹R‹NGEL. 2005. Nükte ve Fıkralarla Atatürk. Kemal. Anthony ve Peter Ford. Türkiye ‹statistik Yıllı¤ı. 1999. Mehmet Özel. ‹brahim. Kanaat Yayınları. Milliyet Yay›nlar›. Nuri. ‹stanbul. Ankara. SÖNMEZ. Umut Vakfı Yay›nlar›. çev. Mehmet. Ankara. Necati. ‹stanbul. 1999. EVREN. Güneysu Yay›nlar›. çev. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. ‹zmir. Kufllarla Uyanmak. Assos Yay›nlar›. LOHANLIZADE. Atatürk’ten An›lar. ‹ZBIRAK. OZANKAYA.: Cuma Karatafl. Fatofl Bilber. ‹nkılap Kitabevi. Türkçesi: Seda Ç‹FTÇ‹. Pegem A Yayıncılık. Vahdettin. Mustafa Ökkefl. 2006. GÖKÇEN. Faruk. Bilginler ve Buluflları Ansiklopedisi. Yurttafl Olmak ‹çin. BANO⁄LU. Yay›mlanmam›fl Yüksek Lisans Tezi. Özer. çev. ‹brahim.KAYNAKÇA Kitap ve Dergiler AÇIKGÖZ.. Karen. Türkiye Bölgesel Co¤rafyası. Daniel Jrophic. ÖZTÜRK. ÖNGAY. Osmaniye. Sosyal Bilimler ve Tarih Ö¤retimi. MEB Yayınları. 2000. Türkiye Klima Atlası. 1989. TBMM Basın ve Halkla ‹liflkiler Daire Baflkanlı¤ı Tanıtım Kitapları Serisi. 2000. Reflat. Millî E¤itim Bakanl›¤› Yay›nlar›. Sosyal Bilgiler Ö¤retimi ve Ö¤retmen Kılavuzu. ‹brahim Zahit. Büyük Atlas. 2006. Üniteler Göre Çocuk fiiirleri Antolojisi. ‹nkılap Kitabevi. Güney Ofset. Kaknüs Yay›nlar›. Ankara Ticaret Odası Yayınları. Ankara. ATALAY. 2006. 2006. Niyazi Ahmet. Safran Kitapları. Keflifler ve Bulufllar. Veysel. BROMLEY. Ankara. Duyguların Dili. 1999. 1998. Çevre ve Orman Bakanlı¤ı Devlet Meteoroloji ‹flleri Genel Müdürlü¤ü Yayınları. Hazerfanahmet Yayınları. ‹stanbul. Alt›n Kitaplar›. Ankara. Mustafa. GARTENHAUS. 2005. Baflbakanlık Devlet ‹statistik Enstitüsü. Adana. 2007. Pelin. 2006. Richard. ‹stanbul. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yay›nlar›. hzl. 2005. 2004. Ankara. Yalova’da Hayat Güzeldir. 1992. 1983. ATALAY. Dünya Co¤rafyası. Kenan Mortan. Ankara. ‹brahim. GÜLTEK‹N. ‹stanbul. ‹mge Yay›nc›l›k. Nurettin. 1996. ‹stanbul. BAYDAR. ENG‹N. Beyaz Adam Ltd. Rumeli Demiryollar›. Ankara. ‹stanbul. ‹stanbul. Ankara. KABAPINAR. fiehitkale Destankale Sonkale Çanakkale. Çukurova Üniversitesi. Gazi Üniversitesi. 2002. Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ö¤retimi. ‹stanbul. Yücel. TBMM. Scholastic Professional Books. TARHAN. Edward. ‹stanbul. Alan R. Türk Kurtulufl Savaflı. Benim Ailem. 2007. 2002. KOCATÜRK. Her Masal Yar›m. 2000. Ankara.1967. 2007. 78 . “‹lkö¤retim Beflinci S›n›f Sosyal Bilgiler Program›nda Belirlenen De¤erlerin Kazan›m Düzeyleri ve Bu Süreçte Yaflan›lan Sorular›n De¤erlendirilmesi”. Ç‹L. MEB Yayınları. Ruhiser Mergenci ve Bekir Onur. 2005. Gazi Kitabevi. EFEKAN. 2005. Ekoloji. Timafl Yayınları. ‹stanbul. Fatma. ‹nk›lap Kitabevi. 2009. ‹nkılap Kitabevi. 2005. Ankara. Cemil. Konuflan Atlas Türkiye.

gov. Ankara.org www.org. Sayı 46.gov.meteor. 11 Mayıs 2007 Sabah gazetesi ‹nternet sitesi. Gazeteler Anayurt gazetesi. Hacettepe Sosyoekonomi Dergisi.gov. 2004.tr www.org.tr www.tr.tr www.anadolumedeniyetlerimuzesi.tr www.gov. WATT. Fiona. 5 Eylül 2009 Akflam gazetesi.tr www. TRT.tr www. 1997. Sayı 1. 12 Haziran 2005 Kurtulufl gazetesi ‹nternet sitesi. Ankara.nist. 1 Aral›k 2005 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi. 27 fiubat 2009 www.gov. SEV Matbaac›l›k ve Yay›nc›l›k.com/kesfet/TelekomMuzesi www.gov.gov. Yenimahalle Atatürk ‹lkö¤retim Okulu.gov.tkv. Haziran.tr www.tr www.tr www. Kudret Eren.org.akut.anayasa.gov. A¤r›’dan Zelve’ye Anadolu Anlat›yor.tr www.gov.sabanci.net. 22 A¤ustos 1999 Hürriyet gazetesi. 21 Ocak 2009 Zaman gazetesi. Ankara Ticaret Odası Yayınları.html www.gov. 8 Haziran 2009 Hürriyet gazetesi.tr www.topkapisarayi.trt.tr www.turkkulturu.org. 28 Mayıs 2008 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi.gelenekselfed.gov. Sayı 204. 22 A¤ustos 2008 ‹nternet Siteleri www.gov www.sanayi.tr www.gov.org.tr www.rmk-museum.gov.gov.gov.tgf.atam.anceva.tr www. TÜB‹TAK Yayınları. Nisan Mayıs Haziran.bel.tr www.depremeduyarliyiz. Depremler ve Yanarda¤lar. “Türk Standartları Enstitüsü Çocuk Dergisi”.ttcocuk. 16 Ocak 2009 Zaman gazetesi. 2008.tbmm. 2006. Duygusal Zekâ Geliflimi. 2007.tr www.gov.org.sydgm.tr www.turkisharchery. Serpil.sgk.tubitak. Ceceli Yayınları. Sayı: 392. 01 A¤ustos 2007 Zaman gazetesi.tr www.biltek. URAL. 4 fiubat 2009 Sabah gazetesi.org.platformdergisi. tegv.meb.com/tr/yayinlar/dergi/12.hkmo. 5 Ocak 2009 Hürriyet gazetesi.net www.tr www.pttturkey.edirne. “Aylık Radyo Televizyon Dergisi”. 2009 say›s›. Temmuz-Aral›k. “Atatürk’ün Çocukları”.tr www.tr www. 30 Ekim 2009 Sabah gazetesi.gov. 7 Ekim 2008 Bugün gazetesi. 3 Eylül 2009 Cuma gazetesi.gov www. 31 Mayıs 2008 79 .net. 13 Ocak 2009 Birgün gazetesi.Unutulan Manfletler. Silahlı Kuvvetler Dergisi.cu.tr www.tcdd.tev. 2006.ptt.tr www.tubitak. 9 A¤ustos 2008 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi.physics.org.gov. 2007. ‹stanbul.tr www.edirne.snews. 17 Nisan 2008 Türkiye gazetesi. 20 fiubat 2009 Zaman gazetesi.kutuphane.tuik.org www.losev. YAVUZ.aile.tr www.gov.edu.edu. Mayıs.tr www.çanakkale.tr www.bnl.tr www. 28 Aralık 2008 Zaman gazetesi.kultur.gib.tr www. 7 Ocak 2009 Sabah gazetesi.Yıl 1. TSE Öncü.tr www.gov.tr www.tdk.gov.tr www.

Ankara.sinopozelidare.Çal›flma Kitab› Kaynakças› Kitap ve Dergiler Atatürkçülük I. 26 fiubat 2009 Zaman gazetesi. Okumufl Adam Yay›nlar›. K›z›lay ile Güvenli Yaflam› Ö¤reniyorum. ‹stanbul. 1973. haber7. Türkiye K›z›lay Derne¤i Yay›n›. 27 Ocak 2010 ‹nternet Siteleri www. 7 Ekim 2008 E¤itimaile ‹nternet sitesi (2 Aral›k 2008) www.tuik. 22. Sosyal Bilgiler Ö¤retmen K›lavuz Kitab›. Belediye Meclisi foto¤raf›. Ang› Yay›nlar›. Ankara. Atatürk Arafltırma Merkezi. An›lar›yla Atatürk. 47. Akça¤ Yay›nlar›. Ankara Büyükflehir Belediyesi Foto¤raf Arflivi. 2004. 1998. internet sitesi. Ankara. Ankara. 1993. DURAL. s. 159.kenthaber. Ankara. 52. 101 Anadolu Efsanesi.birgungazetesi internet sitesi. 40. 161.org. Çal›flma Kitab› s. 9 fiubat 2007 Zaman gazetesi. Atatürk’ün Liderlik S›rlar›.tr www. ‹kinci Bask›.gov. Millî E¤itim Basımevi. Hac›. 51. ‘asker u¤urlama” foto¤raf› Yeniy›ld›z gazetesi internet sitesi. Halil Pala.151. 1997. Kitap. 32. KÜR. 2004. 21 Ocak 2009 Sabah gazetesi. MEB Yay›nlar›. 80 . 124. KOCATÜRK. 8 Kas›m 2009 Sabah gazetesi. Utkan. 29. ‹smet. itfaiye eri foto¤raf› www. ‹NCE.gov. Saim.101. 2005. Ceceli Yay›nlar›. Kudret Eren. ‹stanbul. Atatürk’ün Nüfus Cüzdan›. 2008. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. ‹stanbul. Çocuk Gözüyle Atatürk. 23 Nisan 2006 Sabah gazetesi.tr (1 fiubat 2010) www. 7 A¤ustos 2008 www. SAKAO⁄LU. 4 fiubat 2009 Silahl› Kuvvetler dergisinden gazete haberi. Atatürk Araflt›rma Merkezi Arflivi. 2004. 28 Aral›k 2008 Sabah gazetesi. Bilge Yay›nlar›.kizilay. Atatürk Araflt›rma Merkezi Arflivi. YAVUZ. Ankara.tr GÖRSEL KAYNAKÇA Ders Kitab› s. Gazeteler Hürriyet gazetesi. Baran. 162 sayfalardaki Atatürk ile ilgili ve tarihî foto¤raflar.28. s. Ahmet.com s. ANGI. Duygusal Zekâ Geliflimi. 144.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful