DEVLET K‹TAPLARI

ÜÇÜNCÜ BASKI
........................, 2012

M‹LLÎ E⁄‹T‹M BAKANLI⁄I YAYINLARI ..........................................................................: 4889
DERS K‹TAPLARI D‹Z‹S‹ ................................................................................................: 1473
12.?.Y.0002.4030
Her hakk› sakl›d›r ve Millî E¤itim Bakanl›¤›na aittir. Kitab›n metin, etkinlik, soru ve
flekilleri k›smen de olsa hiçbir surette al›n›p yay›mlanamaz.

ED‹TÖR
Doç. Dr. ‹smail Hakk› DEM‹RC‹O⁄LU
PROGRAM GEL‹fiT‹RME UZMANI
Meryem ERASLAN
D‹L UZMANI
Nazl› YILDIZ
ÖLÇME DE⁄ERLEND‹RME UZMANI
Dr. Nurcan ATEfiOK DEVEC‹
GÖRSEL TASARIM
Hatice C‹VC‹R
‹hsan TÜRK
Nuri Özgür ÜNAL
REHBERL‹K UZMANI
Nurten ÖZBAN

ISBN 978-975-11-3420-2

Millî E¤itim Bakanl›¤› ‹lkö¤retim Genel Müdürlü¤ü taraf›ndan haz›rlanm›fl, Talim ve Terbiye Kurulunun
18.12.2009 gün ve 292 say›l› karar› ile ders kitab› olarak kabul edilmifl, Destek Hizmetleri Genel
Müdürlü¤ünün 19.03.2012 gün ve 3398 say›l› yaz›lar› ile üçüncü defa 219.873 adet bas›lm›flt›r.

.

.

.

DERS K‹TABI .

.............. 30 2................................................................. 38 HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? ................................. 56 8 ................................................................................................... 16 DUYGULARIMI............ 44 KURTULUfiTAN KURULUfiA ....................................................................................................................... 34 KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z ....................................... DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? ................................................................................................................................................................... 12 BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M .................... 42 KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z ....................... 32 A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM ........................................................... 14 DUYGULARIMLA.........................................................................................................‹Ç‹NDEK‹LER SAYFA ‹Ç‹NDEK‹LER ................................................................................................................................ ÜN‹TE: KEND‹M‹ TANIYORUM ............................................................ 24 ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM ....................... 46 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ............ DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM .................... 8 DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI .................................................. 20 YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM ................................................. ÜN‹TE: GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM ..................................................................................... 18 BAfiKALARINA SAYGILIYIM ................................. 26 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM .................... 10 1...............

....... ÜN‹TE: YAfiADI⁄IMIZ YER ........................................................................................................................................................................................ 90 B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? ......................................................................................... 82 ‹HT‹YAÇ MI................ 66 ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z ....................................................................................................................................................................................................................................................... 96 B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR .......... 80 4............................ 86 ALIfiVER‹fiTEY‹M ............ 60 KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ . 102 9 ........................................................................ 92 ÜRET‹M............................. ÜN‹TE: ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME ....................................................... DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI ............. 76 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ................................... ‹STEK M‹? ................ 74 GÜVENL‹ YAfiAM ........................................................ 58 ‹ZC‹ KAMPINDAYIZ ............................................................................................................ 100 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ....... 84 KAYNA⁄IM NE? .......................................................................................................................................................... 70 EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER ..............................‹Ç‹NDEK‹LER 3........................... 64 HAVA NASIL ORALARDA? ...............................................................................

Konuyla ilgili gazete haberleri yer alır. Konuyla ilgili görseller ve açıklamaları yer alır. 10 . Konu ile ilgili bilgilerinizi kontrol etmek ve konuya ilginizi çekmek için hazırlanmıştır. konunun daha iyi anlaşılması için kullanılan kelimelerdir. Konuyla ilgili kitap. Ünite sıra numarasını gösterir. dergi gibi kaynaklardan alınan bilgiler bu bölümdedir. Konuyla ve görsellerle ilgili sorulara bu bölümde yer verilmiştir. Konuyla ilgili yeni ve açıklayıcı bilgilere bu bölümde yer verilmiştir. Kavramlar.DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI Konuya içeriğini yansıtan başlık verilmiştir.

DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI Ünite ile ilgili sorulara bu bölümde yer verilmiştir. konuyla ilgili etkinliğin çalışma kitabındaki sayfa numarasını gösterir. 11 . Bu işaret. Konuyla ilgili internet haberleri yer alır. Konuyla ilgili Anayasa maddeleri bu bölüm içinde verilmiştir.

12 .

Haberleri ve bu haberlerle ilgili duygu ve düflüncelerinizi arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. 4.1. Kendinizi ve en yak›n arkadafl›n›z› tan›t›n›z. Sizin için önemli bir olay› anlat›n›z. DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM • DUYGULARIMI. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? • BAfiKALARINA SAYGILIYIM • YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM • ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar Benzerlik ve farkl›l›k Davran›fl Duygu Düflünce Hoflgörü Kan›t Kimlik Kronoloji Sorumluluk HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. Duygu ve düflünceleriniz aras›nda nas›l bir iliflki vardır? 3. 13 . 6. Geçen bir y›l içinde yaflad›¤›n›z önemli olaylar› gün.” denilince ne anl›yorsunuz? Örnek veriniz. Bu olayla ilgili duygu ve düflüncelerinizi söyleyiniz. 5. Kimlik belgenizde hangi bilgilerin bulundu¤unu inceleyiniz. Onunla benzer ve farkl› yönleriniz nelerdir? 2. ay ve y›l belirterek s›raya koyunuz. Sizde farkl› duygu ve düflünceler oluflturan haberleri tespit ediniz. ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM KONULAR • BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M • DUYGULARIMLA. Televizyonda bir haber bülteni izleyiniz. “Baflkalar›n›n duygu ve düflüncelerine sayg› duymal›y›z.

‹nsanlar aras›nda ne kadar benzer yön olsa da herkesin kendine özgü özellikleri vard›r. esmer tenli ve düz saçl›y›m. Hayvanlar› çok severim. Çekingen biriyim.BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M Kendinizi baflkalar›na nas›l tan›t›rs›n›z? Ben Murat. satranç oynar›m. a¤›rl›k. Murat’›n siyah gözleri var. F›rat resim yapmay› sever. Bofl zamanlar›nda her ikisi de bulmaca çözer. 10 yafl›nday›m. Evde evcil hayvan besliyorum. Arkadafl canlısı biriyim. Bofl zamanlar›mda resim yapar›m. Murat ile F›rat’›n benzer ve farkl› özellikleri nelerdir? F›rat’›n ela. Benzerlik ve farkl›l›k Ben F›rat. her iki taraf›n da hofllanaca¤› bir etkinli¤e karar vermek gerekebilir. farkl› etkinlikler yapmaktan hofllanabilir. zevkleri ve yetenekleri de farkl› olabilir. Kalabalık ortamlarda rahat edemem. Murat satranç oynamay›. Çok çabuk arkadafl edinirim. 10 yafl›nday›m. bulmaca çözerim. Bir y›l sonra sa¤l›¤›ma kavufltum ama baz› hareketleri tam olarak yapam›yorum. bireyler sadece gözle görülen özellikleriyle mi birbirlerinden ayr›l›rlar? Bireylerin be¤enileri. Boyum yafl›tlar›mdan daha uzun. Ela gözlü. Siyah gözlü. Çal›flma Kitab› 14 13 . renk bak›m›ndan farkl›l›k gösterirler. sar› saçl› ve beyaz tenliyim. bulmaca çözerim. Çok istedi¤im hâlde futbol oynayam›yorum ama iyi bir futbol izleyicisiyim. Bofl zamanlar›mda arkadafllar›mla futbol. Peki. Küçükken geçirdi¤im bir trafik kazas›nda sa¤ baca¤›m k›r›ld›. Bütün insanlar boy. Kardefller hatta ikizler bile birbirine t›pat›p benzemez. Hatta her birey bofl zamanlar›n› de¤iflik faaliyetlerle de¤erlendirmek isteyebilir. Özellikle grup hâlinde bir etkinlik yap›lacaksa ortak noktada buluflmak.

Futbol oynayaca¤›z. Sen de
tak›mda olmak ister misin?
‹sterim ama ben futbol
oynayam›yorum.
Özür dilerim, unutmuflum. Ben
de baflka zaman oynar›m. ‹stersen
sana satranç ö¤reteyim.

Çok sevinirim.

Siz Fırat ya da Murat’ın yerinde olsaydınız nasıl davranırdınız? Neden?
Baflkalar›n›n bizden farkl› özelliklerine ve tercihlerine sayg› göstermeliyiz. Çünkü birbirimize
benzeyen yönlerimiz oldu¤u kadar benzemeyen yönlerimiz de vard›r. Bireyin kendine özgü,
baflkalar›nda olmayan özelliklerine bireysel özellik denir. Bireysel özellikler fiziksel, duygusal
ve zihinsel olmak üzere üçe ayr›l›r. Fiziksel özellikleri d›fl görünüfle bakarak anlayabiliriz.
Ya duygusal ve zihinsel özellikleri nas›l anlayaca¤›z?

Foto¤raf› inceleyerek ö¤rencilerin hangi özelliklerini ö¤renebilirsiniz? Örnekler veriniz.
Çal›flma
Kitab›

15

14

15

1. ÜN‹TE

Ayn› s›n›fta okuyan F›rat’la Murat hafta sonlar› zaman zaman birlikte ders çal›fl›rlar,
bazen de bulmaca çözerler. Bu hafta sonu Murat’›n farkl› bir önerisi vard›r:

DUYGULARIMLA, DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM

Okulunuzun aç›ld›¤› gün yaflad›¤›n›z duygular› anlat›n›z.

Duygu
Düflünce

Olcay ve ailesi akflam yeme¤ine oturmufllard›. Televizyonda da ana haber bülteni
vard›. Annesi, “Çorban› bitirdiysen taba¤›n› ver de ›spanak yeme¤i koyay›m.” dedi.
Ispanak yemek istemeyen Olcay, baflka ne yemek oldu¤unu sordu. Sofradaki yemeklerin
hiçbirini sevmiyordu. O s›rada televizyon ekran›na gözü iliflti. Afrikal› çocuklar s›raya
girmifller, ellerindeki bofl tabaklar› uzatm›fllar, bir lokma yiyecek konmas›n› bekliyorlard›.
Olcay bo¤az›na bir fleylerin dü¤ümlendi¤ini hissetti. K›s›k sesle “Biraz ›spanak alabilir
miyim?” dedi. Yeme¤ini yemeye çal›fl›yordu ama lokmalar› bir türlü yutam›yordu.
“Benim be¤enmedi¤im yemeklerin onlar belki tad›n› bile bilmiyorlar. Ben çok flansl›y›m.
Onlar aç, ben yemek be¤enmiyorum.” diye akl›ndan geçirdi.
Yerinden kalkt›, lavaboya gitti. Aynaya bakt›. Gözünden akan bir damla yafl› sildi.
Ellerini, yüzünü y›kad›. Daha sonra yemek masas›ndaki yerine oturdu. Ispanak
yeme¤inden bir lokma daha ald›. Ispana¤›n tad› ona her zamankinden lezzetli geldi.
Olcay hangi duygular içindedir? Olcay’›n duygular›yla düflünceleri aras›nda nas›l
bir iliflki var?
16

Duygularımla düflüncelerim aras›nda
bir iliflki var.

Durumlar

Duygum

Düflüncem

K›zg›nl›k

Arkadafl›m benden izin almal›yd›.

Mutluluk

Yak›nda a¤abeyime kavuflaca¤›m.

* Afrika’da çocuklar yetersiz
besleniyorlar.

Üzüntü

Yeterli ve dengeli beslenmek onlar›n
da hakk›d›r.

* Asansörde kapal› kald›m.

Korku

Havas›zl›ktan bay›labilirdim.

* Arkadafl›m silgimi benden izinsiz
alm›fl.
* Hafta sonu a¤abeyim askerden
dönecek.

Siz aynı durumları yaflasaydınız, hangi duygu ve düflünceler içinde olurdunuz?
Bir olay ya da durum karflısında farklı duygu ve düflünceler yafladı¤ınız oldu mu?
Neden?
Okulun basketbol tak›m›na seçilemedim. Çok üzgünüm. Seçmeler s›ras›nda üst üste hatalar yapt›m. Boyum
biraz daha uzun olsayd› daha iyi oynard›m, diye düflünüyorum. Basketbol oyuncusu olmak istiyorum. Ama çok korkuyorum. Çünkü boyum üç y›la kadar 10
cm uzamazsa basketbolcu olamam.

Ö¤retmenim duvar gazetesi ç›karmak için beni görevlendirdi. Çok sevindim. Zaten yazmay›, okumay› çok seviyorum. ‹leride gazeteci olmak istiyorum.
Bir gazeteci olarak k›z arkadafllar›m›n
okula devam etmeleri için mücadele
edece¤im. Gazetemde, okula gitmek
isteyen arkadafllar›m›n sesi olaca¤›m.

Konuflma balonlar›nda yer
alan, birbirleriyle iliflkili duygu
ve düflünce ifade eden cümlelerin alt›n› farkl› renkteki kalemlerle çiziniz.
Çal›flma
Kitab›

17

16

1. ÜN‹TE

Yaflad›klar›m›z, gördüklerimiz bize öfke, korku, sevgi, i¤renme, üzüntü, zevk, flaflk›nl›k,
utanç ve mutluluk gibi duygular› yaflat›r. Yaflad›¤›m›z duygular akl›m›zdan geçenleri yani
düflüncelerimizi etkiler. Bazen de düflüncelerimiz bize farkl› duygular yaflat›r. 4. s›n›f
ö¤rencisi Sema’n›n bu konuda söylediklerini okuyunuz.

Orman yang›n› görünce çok üzülüyorum. Evde kedi beslemeyi çok isterim. Kedileri ben de seviyorum. Ormanlar›m›z bizim akci¤erlerimiz. ormanda yaflayan canl›lar›n ölmesine de sebep oluyor. 18 .DUYGULARIMI. s›n›f ö¤rencisi Ömer’in sayfada yer alan foto¤raflarla ilgili duygu ve düflüncelerini ifade etti¤i cümleleri okuyunuz. duygu ve düflüncelerimizi nas›l ifade ederiz? 4. zihnimizde farkl› düflünceler oluflturur. Yang›n. Siz de foto¤rafla ilgili duygu ve düflüncelerinizi söyleyiniz. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? Çok sevdi¤iniz bir eflyan›z› kaybetseniz hangi duyguyu yaflars›n›z? Yaflad›¤›n›z durumla ilgili düflüncelerinizi nas›l anlat›rs›n›z? Davran›fl Ya¤murlu bir havada kendinizi nasıl hissedersiniz. Bu nedenle ormanda asla atefl yakmamal›y›z. Ben bu evin içinde olsam çok korkard›m. Umar›m evin içinde kimse yoktur. Çok sevimliler. ne düflürsünüz? Ya güneflli havada? Yaflad›¤›m›z ve karflılafltı¤ımız olaylar bize farkl› duygular yaflat›r. oyuncular çok mutlular. Peki. Belli ki bu tak›m yapt›klar› maç› kazanm›fl.

ses tonumuz. nas›l davran›rs›n›z? 19 .Rahatlama Sorular› daha rum. S›nav kayg›s› yafl›yo. ne düflünür. Ancak bunun do¤al dikkatli okuyup cevaplamaya çabir duygu oldu¤unu biliyol›flmak rum. ÜN‹TE Yukar›daki yüz ifadeleri hangi duygular› yans›t›yor? Duygu ve düflüncelerimizi sadece konuflarak ya da yazarak ifade etmeyiz. Yapt›¤›m fleyi önemsedi¤imi gösteriyor. Kendimizi baflkalar›na do¤ru ifade edebilmek için duygu ve düflüncelerimizle davran›fllar›m›z›n uyumlu olmas› gerekir. Kayg› Sorular› do¤ru S›k›nt› dürüst okumadan E¤er düflük not al›rsam Umutsuzluk cevaplamaya çasonra düzeltemem. Hata yapmam hiçbir fley yapamayaca¤›m anlam›na gelmiyor. beden duruflumuz. DURUM DÜfiÜNCE S›navday›m. l›flmak Çal›flma Kitab› 17 Siz yukar›daki durumda olsan›z hangi duyguyu yaflar. yani davran›fllar›m›zd›r. Asl›nda bunlar›n hepsi bizim baflkalar› taraf›ndan gözlenebilecek eylemlerimiz. el kol hareketlerimizle de duygu ve düflüncelerimizi anlatabiliriz. Yüz ifadelerimiz. DUYGU DUYGU DAVRANIfi DAVRANIfi Hata yapmamal›y›m. Düflünce Duygu Davran›fl Yandaki flekli ve afla¤ıdaki tabloları inceleyiniz. Duygu.1. düflünce ve davranıfllarımız arasında nasıl bir iliflki vardır? DURUM DÜfiÜNCE S›navday›m.

Hilal. Hikâyeyi hep beraber okuyalım. Sina teneffüste toplanırlar ve bafllarlar neler yapabileceklerini konuflmaya (Konuflmalar› numara s›ras›na göre okuyunuz. ‹çinde ne oldu¤u belli olmaz. 6 Hatice: Kastamonulu fierife Bac›’n›n mücadelesinin anlat›ld›¤› hikâye kütüphanemizde vardı. Ö¤rencilerin ço¤unun parmakları havadadır. Sınıftan “Yaflasın!” sesleri yükselir. Bence bu hikâyedeki olay› canland›rabiliriz. diyelim. Oya. Tam bu sırada teneffüs zili çalar. Di¤er dekorları nereden bulaca¤ız? 20 . Hatice.” der. 8 Sina: Hadi mermiyi sarıp sarmaladık. Bu düflüncesini ö¤rencilerine açar. Kıvanç. Arkadafllar›n›z›n sizin düflüncenize kat›lmad›klar›n› nas›l ifade etmelerini isterdiniz? Hoflgörü Sorumluluk Selma Ö¤retmen Cumhuriyet Bayramı kutlamaları için bir gösteri hazırlamak ister. Arda. Selma Ö¤retmen. gelecek derste içlerinden birini seçelim.BAfiKALARINA SAYGILIYIM Ö¤retmeniniz size bir soru sordu. Arkadafllar›n›z›n baz›lar› soruya verdi¤iniz cevab› be¤enmedi.). Ka¤nıyı da Belediye Müzesinden ald›k. “Siz teneffüste ne tür gösteriler hazırlayabilece¤inizi düflünün.

Beni saygıyla dinlersin. . Daha kolay bir gösteri bulamaz mıydınız? 4 Arda: Bu oyunun dekorlar›n› haz›rlamak da zor. Belediye Müzesinde ka¤nı var. O. Millî Mücadele’nin birçok kahramanı var. Bunlardan biri de Kastamonulu fierife Bac›. Aram›zda ifl bölümü yapar›z. Ö¤retmenimizle konufluruz. 2 Arda: Ne harika bir fikir! fiimdiden çok yoruldum. Ama sen dinlemeden itiraz ediyorsun. O bize bu konuda yardım eder. 5 Hilal: Arda lütfen hevesimizi kırma. sorumluluklar› yerine getirirsek hiç de zor olmaz. kahraman bir Türk kadını. Ben bir seçenek söyledim. 21 1. be¤enmezsen sen de yeni bir öneri sunarsın. Hepimiz üzerimize düflen görevleri. Mermiler ıslanmasın diye bebe¤inin battaniyesini mermilere sarmıfl. Millî Mücadele sırasında yaflanan güçlükleri.3 Kıvanç: Ben Hilal arkadafl›m›n görüflüne kat›l›yorum. ÜN‹TE 1 Hilal: Kısa bir tiyatro oyunu hazırlayalım. Ka¤n›y› nereden bulacaks›n›z? 7 Oya: Kastamonulu fierife Bac›’n›n hikâyesini babaannemden dinlemifltim. Ama oyunda hepimize rol düfler mi? Tek kiflilik bir oyun olmasın. yapılan fedakârlıkları anlatalım.

ka¤nıya yatıralım. 17 Kıvanç: Tamam tamam. Sana yapılmas›ndan hofllanmadı¤ın bir davranıflı baflkalarına yapıyorsun. sen de gerçekten bazen çok kırıcı oluyorsun. Bu ne büyük sevgi! Bence bu oyunun en baflar›l› oyuncusu sen olursun. Sana. Bence Oya. Üzgün rolünü çok iyi oynuyorsun. Size de hiç flaka yap›lm›yor. 16 Sina: Kıvanç. babaannesi rahatsızmıfl. fierife Bac›’n›n bebe¤i olsun. 18 Hatice: Sorun ne biliyor musun? Baflkalarının duygu ve düflüncelerine saygı göstermemek. Oya’ya davrandı¤ın gibi davran›lsa ne yaparsın? 13 K›vanç: Gözlerim yaflard›. 10 Kıvanç: Oya’nın uykusu gelmifl. Biraz hoflgörülü olamaz m›s›n›z? 19 Kıvanç: …………. 22 ..11 Hatice: K›vanç. Arda’yla mı yarıflıyorsun? Oya’nın morali bozuk. Arkadafl›m›z›n üzüntüsünü paylaflmam›z gerekir. Kundaklayalım.

14 Arda: Geçmifl olsun Oya.. dengesini kaybedip düfltü¤ü bile oldu. Ben sadece seni neflelendirmek istemifltim. 21 Arda: ………………. 12 Oya: Aklım babaannemde. . birbirimize karfl› hoflgörülü olmal›y›z. Kıvanç ve Arda’nın yerinde olsanız ne söylerdiniz? Çal›flma Kitab› 23 18 1. umar›m bir fleyi yoktur. 9 Arda: Hadi bakal›m. ka¤nıyı çekecek öküzleri bulun da görelim. ÜN‹TE 15 Hilal : Üzülme.20 Hilal : Evet. Sürekli baflı dönüyor. Ancak baz› durumlarda davran›fllar›m›z›n anlay›flla karfl›lanmas›n›n veya görmezden gelinmesinin güç olaca¤›n› da unutmamal›y›z. Durgun ve üzgün görünüyordun. Ben size kolay bir gösteri yapalım demifltim. Babam onu bugün doktora götürdü. Hem böylece uykuyu çok seven bazı arkadafllarımıza da iyilik yapmıfl oluruz.

Foto¤raftaki tulumumu daha sonra annem ihtiyac› olan bir yak›n›m›za vermifl ama patiklerim hâlâ duruyor. 2000 26 Eylül 2000 Semih do¤du. s›n›ftan bafllad›n›z. Kronoloji ‹lkö¤retime 1. s›n›f ve flimdi 4. Görüldü¤ü gibi çok flaflk›n bir hâlim var. Henüz foto¤raf çektirmeye al›flamam›fl›m. Semih Ünal’›n yaflam›ndaki önemli olaylar› kronolojik s›rayla anlatt›¤› metni okuyal›m. Kreflte çok e¤lenceli bir do¤um günü kutlamas› yaptık. Bu do¤um günü kutlamas› da beni krefle al›flt›rma çal›flmalar›ndan biriydi. Benim için giysi. s›n›f. 26 fiubat 2001 Semih difl ç›karmaya bafllad›. Krefle bafllad›ktan bir hafta sonra do¤um günümdü. Y›l 2004 4 yafl›ndayken krefle bafllad›¤›m› hat›rl›yorum. Annemle babam benim do¤umumu dört gözle beklemifller. Babaannem sen o zamanlar inci tanesi gibi difller ç›kar›yordun. Y›l 2001 Do¤duktan befl ay sonra oturmaya bafllam›fl›m. Emel Ö¤retmen beni krefle al›flt›rmak için çok u¤raflt›. Afla¤›da. beflik gibi eflyalar alarak haz›rl›k yapm›fllar. . Bu örnekte oldu¤u gibi yafladı¤ımız tüm olaylar belirli bir sırayla gerçekleflir. diyor. Y›l 2000 26 Eylülde do¤muflum. Yaflad›¤›m›z olaylar› gerçekleflme tarihlerine göre s›ralarsak kronoloji yapm›fl oluruz. s›n›ftas›n›z. 3. Elime geçirdi¤im her fleyi a¤z›ma götürüyormuflum. 24 15 Eylül 2004 Semih krefle bafllad›.YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM Sabah kalk›nca yapman›z gerekenleri s›rayla anlat›n›z. ‹lk gün annemin arkas›ndan çok a¤lad›m. Sonra 2.

” dedi¤imde ö¤retmenimin “Yemek yemezsen oyun oynayacak gücün olmaz. Art›k okuyup yazabiliyordum. ÜN‹TE Y›l 2005 Ana s›n›f›na bafllam›flt›m. Eve döndü¤ümde ona karnemi gösterdim.” demifltim. daha oynamaya yeni bafllad›k.” demiflti. Süslenmifl yata¤›mda bir sürü oyuncak görmek beni çok mutlu etmiflti. Bu nedenle yeni enerji kaynaklar› keflfetmek için bilim insan› olmak istiyorum. ‹lk gün tam oyuna dalm›flken ö¤retmenimin “Haydi yemek vakti. Çal›flma Kitab› 18 Eylül 2005 Semih ana s›n›f›na bafllad›. O gün babannem benim en çok sevdi¤im tatl›y› yapm›flt›. ay. 19 Temmuz 2008 Semih sünnet oldu.1.” demesine çok k›zm›flt›m. Yafl›t›m birçok arkadafl›m olmufltu. Asam› da elime ald›m. Pelerinimi omzuma ald›m. Okuldaki sosyal faaliyetlere kat›l›yorum. Do¤al çevreyi korumak için faaliyetler yap›yoruz. Ben de “Öyleyse hemen yemek yiyelim. y›l belirterek anlat›n›z. Y›l 2008 Sünnet k›yafetimi giyerken çok heyecanland›¤›m›. s›n›f ö¤rencisiyim. Asl›nda karne heyecan›m karne gününden tam bir hafta önce bafllam›flt›.“ Ama ö¤retmenim. s›n›fa devam ediyor. Y›l 2007 Ö¤retmenimin elinden ilk karnemi ald›¤›m gündü. Arabalarla flehir turu yapt›k. Okulumu. Siz de kendi yaflam›n›zdaki önemli birkaç olay› gün. 25 . “Aferin aslano¤lum.” dedi¤ini hiç unutmad›m. Yak›n bir gelecekte yeni enerji kaynaklar›na ihtiyac›m›z›n olaca¤›n› biliyorum. Bafl›ma flapkam› giydim. Biraz rahatlam›flt›m. Y›l 2010 4. Semih’in yaflam›ndaki önemli olaylar ve tarihlerini okuyunuz. biraz da korktu¤umu hat›rl›yorum. Masallardaki krallar gibiydim. 29 Ocak 2007 Semih ilk karnesini ald›. 24 Eylül 2010 19 20 2012 Semih 4. ‹zcilik kulübüne üyeyim. Okuma yazma ö¤renmeme benim kadar sevinen bir kifli daha vard›: hiç okula gidememifl olan babaannem. ö¤retmenimi ve arkadafllar›m› çok seviyorum.

ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM

Kaç tane kimlik belgeniz var? Onlar› hangi amaçla
kullan›yorsunuz?

Kimlik
Kan›t

Seda, yaflad›¤› ilçedeki halk
kütüphanesinde ö¤retmeninin verdi¤i
bir araflt›rma ödevi için kaynaklar› inceliyor. Kaynak incelemeye bafllamadan önce dikkatini çeken bir
hikâye kitab›n› ödünç al›p evde
okumak istiyor. Ancak kütüphane
görevlisi üye olmad›¤› için kendisine
ödünç kitap verilemeyece¤ini
söylüyor.
Sizce Seda’n›n kütüphaneye
üye olmak için ne yapmas› gerekiyor?
Sadece kütüphanede de¤il, sa¤lık kurulufllarındaki ifllemler, okul kaydı vb. ifller için de
kimlik belgesine ihtiyac›m›z var. Bu nedenle hepimiz bir hatta birden fazla kimlik kart›na
sahibiz. Nüfus cüzdan›, ö¤renci kimli¤i, spor kulübü kimli¤i ve kütüphane kimli¤i gibi.
Kimlik belgeleri içinde en önemlisi ve herkesin sahip oldu¤u belge nüfus cüzdan›d›r. Nüfus
cüzdan›nda sahibini tan›tan birçok bilgi yer al›r. Anne-baba adın›, medeni hâli, do¤um yeri
ve tarihini, kan grubunu nüfus cüzdan›ndan ö¤renebiliriz.

Nüfus cüzdan›n›z› inceledi¤inizde kendinizle ilgili hangi bilgileri edinebilirsiniz?
26

Nüfus cüzdan›mda ülkemin ad› yaz›yor. Ben
do¤unca babam beni nüfusa kaydettirmifl ve nüfus
cüzdan›m› alm›fl. Bu kimlik benim Türkiye Cumhuriyeti
Devleti’nin vatandafl› oldu¤umun kan›t›d›r.
On befl yafl›ma geldi¤imde
buraya foto¤raf›m yap›flt›r›lacak.

Nüfus cüzdan belgesinin s›ra
numaras›d›r. Nüfus cüzdan›m
de¤iflirse seri numaras› da
de¤iflir.

11 rakamdan oluflan T.C.
kimlik numaram hiç de¤iflmeyecek. Bu numara olmadan
devlet kurumlar›nda ve bankalarda ifllem yapamam.

Nüfus cüzdan›mda t›pk› bayra¤›m›zdaki gibi ay y›ld›z var.

Nüfus cüzdan›m›n ön yüzünde soyad›, ad›, baba ad›, anne
ad›, do¤um yeri ve tarihi gibi
bilgiler yer al›r.

Bu bölüm nüfusa kay›tl›
oldu¤um yeri gösterir.
Acil olarak kana ihtiyac›m›n
olaca¤› bir durumda kalabilirim.
Kan grubumun bilinmesi, kan
ihtiyac›m›n k›sa sürede giderilmesinde kolayl›k sa¤lar.

Bu bölümde, nüfus müdürlü¤ünde kimli¤imi veren yetkili
kiflilerin imza ve mühürleri
vard›r.

Çal›flma
Kitab›

21

Annenizin, baban›zın ve sizin nüfus cüzdanların›zda hangi bilgiler ortak olabilir?
Tahminlerinizi söyleyiniz.
27

1. ÜN‹TE

Ülkemizde kad›n ve erkek bütün vatandafllara birer nüfus cüzdan› verilir.
Sayfada, Özge Gürol’a ait nüfus cüzdan›n›n ön ve arka yüzü yer almaktad›r. Özge
Gürol’un nüfus cüzdan›nda yer alan bölümlerle ilgili aç›klamalar›n› okuyunuz.

‹çimizden Biri Atatürk

Bugünümüzü borçlu oldu¤umuz Atatürk’e
Soyad› Kanunu’ndan sonra yanda gördü¤ünüz nüfus cüzdan› verildi.
Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› inceledi¤inizde
onunla ilgili hangi bilgilere ulaflabilirsiniz?
Atatürk kiflisel özellikleriyle hayranl›k duyulan
bir insand›. O, vatan›n› ve milletini çok seven
bir önder, iyi bir komutan ve yönetici, çok yönlü
bir liderdi.
O, Kurtulufl Savafl›’nda ayn› amaç etraf›nda
birlefltirdi¤i halk›yla yurdumuzu düflman
iflgalinden kurtardı. Onun kararl›l›¤› ve mücadele
azmi bu savafl›n kazan›lmas›n› sa¤ladı.

Mondros Ateflkes Anlaflmas›’n›n imzalanmas›ndan sonra Mustafa Kemal ‹stanbul’a ça¤r›ld›.
Adana’dan tren yolculu¤uyla ‹stanbul’a gelen Mustafa Kemal’i yaveri Cevat Abbas karfl›lad›.
Cevat Abbas aralar›nda geçen konuflmay› flöyle anlat›yor: “fiehir ac›nacak hâldeydi. ‹stanbul,
düflman donanmalar›n›n limana girmelerinin yas›n› tutuyor, yas›na Mustafa Kemal’i de ortak
ediyordu. Mustafa Kemal ve ben motor ile denizin ortas›nda bulunan düflman donanmas›n›n
yak›n›ndan geçiyorduk. Mustafa Kemal’in dudaklar›ndan “Geldikleri gibi giderler.” cümlesini
iflitince anlaflman›n yaratt›¤› derin üzüntü ve umutsuzlu¤u unutmufltum. “Size nasip olacak,
siz bunlar› kovacaks›n›z Pafla’m!” dedim. Gülümsedi, kafas›nda biçimlenmeye bafllayan yurdu
kurtarma planlar›n› içinden geçiriyor gibi dald›, sonra “Bakal›m.” dedi.
Özer Ozankaya, Cumhuriyet Ç›nar›, s.120 (Düzenlenmifltir.)

Atatürk’ün “Geldikleri gibi giderler.” sözü onun hangi kiflilik özelliklerini göstermektedir?
Kurtulufl Savafl›’n› Atatürk’ün önderli¤inde
kazanan Türk milleti, savafl sonras›nda da onu
Türkiye Cumhuriyeti’nin yöneticisi olarak
benimsemifltir. Atatürk’ün gösterdi¤i hedefler
do¤rultusunda birçok yenilik gerçeklefltirilmifltir.
Yanda, “Baflö¤retmen” Atatürk’ü tahta bafl›nda
yeni Türk harflerini tan›t›rken görüyorsunuz.
Bu foto¤raf Atatürk’ün hangi özelli¤iyle iliflkilendirilebilir?
Hayat› savafl alanlar›nda geçmifl, büyük bir
mücadele vererek ülkemizin ba¤›ms›zl›¤›n›
sa¤lam›fl Atatürk ile ilgili afla¤›daki an›y› okuyunuz.
Gazi Mustafa Kemal bize kat›ld›¤› savafllardan
birini anlat›yor:
— Görüyorsunuz ya dedi. Birçok zaferler
kazand›m. Fakat bunlar›n en büyü¤ünden sonra bile
her akflam, savafl alanlar›nda kaybedilen bütün
askerleri düflünerek derin bir ac› duydum.
George BENNEB’in an›s›
Kemal Ar›burnu, Atatürk’ten An›lar, s. 85 (Düzenlenmifltir.).

28

.
Bu an›da
Atatürk’ün hangi kiflilik
özelli¤ini görmektesiniz?

Bana dönerek flöyle dedi: — Görüyorsun ya Gökçen. Bunu Atatürk’e uzattı. Çok duygulandı¤ı her hâlinden belliydi. Bu topraklar Türk milletinin malıdır. Yafllı kadının elini tuttum. yoksa bekçisi mi? Pafla gülümsedi. Giderken de kendisine benim bütçemden üç inek verin. Baflını pek a¤rıttım da. arma¤anım olsun. benim vefalı Türk anamdır bu. Benim köylüm. — Muhtar niçin Ankara’ya gönderdi seni? — Gazi Pafla’mızı görmem için. atın geç yetiflti¤i kavruk köylerinden birindeyim. — Neden sordun. Sonra köyüne götürün. dedi. ‹kisi de a¤lıyordu. Sen efendi bir adama benziyorsun. iflte bu bizim insanımızdır. Ben Sincan’ın köylerindenim. Sonra heybesinden küçük bir paket çıkarttı. Kadın flöyle bir duraklayıp. — Merhaba. burada iki gün konuk edin. — Merhaba nine. Yolu bilemedi¤imden akflamdan beri böyle kendimi oradan oraya vurup duruyorum. Köylü kadın bu sözleri duyunca flaflkına döndü.Yafll› Kad›n ve Gazi Gazi Çiftli¤inde dolaflırken oldukça yafllı bir kadına rastladık. Ankara’ya geldim. Attan indim. Pafla hemen orada bezi açıp peyniri yedi. Yafll› kad›n Ata’nın yüzüne bakarak k›s›k bir sesle. .. Atatürk’ün gözleri dolu dolu olmufltu. s. Sabiha Gökçen. — Daha ne isteyebilirim ki. nereden gelip nereye gidiyorsun? dedi. Sonra birlikte köflke kadar gittik. Buralara bir defa yüzünü görmek. seni buralara kadar koflturan Gazi Pafla yani Atatürk. O bizim vatanımızı kurtardı. — Tabi söyleyece¤im. — Ne sahibiyim ne de bekçisiyim... dedi. Atatürk’le Bir Ömür. Oradakilere flu emri verdi: — Bu anamızı alın. Bizim muhtar bana bilet aldı. Buraların sahibi misin. — Tek ine¤imin sütünden kendi ellerimle yaptım Gazi Pafla. Çok be¤endi¤ini söyledi. fiimdi nereden gelip nereye gitti¤ini söyleyecek misin? Kadın baflını salladı. trene bindirdi. — Anacı¤ım. diye hep dua ettim durdum. Gazi Pafla’yı bulaca¤ım yeri deyiver. — Gazi Pafla’dan baflka bir iste¤in var mı? Kadının birden yüzü sertleflti. Benim iki o¤lum savaflta flehit düfltü.149-150-151 (Düzenlenmifltir. Seversen gene yapıp getiririm. Elindeki de¤ne¤i yere fırlatıp Atatürk’ün ellerine sarıldı. Atatürk attan inerek kadının yanına sokuldu. Daha do¤rusu beze sarılmıfl bir köy peyniri. ÜN‹TE Atatürk’ün manevi k›z› Sabiha Gökçen’in afla¤›daki an›s›ndan Ata’m›zı daha yakından tan›yal›m.. Memleketi kurtaran kifliyi bir kez göreyim.). Bu an›dan Atatürk ve Türk halk›n›n hangi özelliklerine ulafl›labilir? 29 Çal›flma Kitab› 22 1. Buranın bekçisi de Türk milletinin kendisidir. iflte karflında duruyor. ona “Sa¤ ol Pafla’m!” demek için yola düfltüm. bunu sana hediye getirdim. Otun güç bitti¤i. Ankara’ya geceleyin geldim.

C) sinirlenirim. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. “‹nsanlar›n davran›fllar›na bakarak duygular›n› anlayabiliriz. yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” harflerini koyunuz. Yukar›daki aç›klamaya göre nüfus cüzdan›nda baflkalar›yla ayn› olmayacak bölüm hangisidir? A) Do¤um günü ve ay› B) Nüfusa kay›tl› oldu¤u yer C) T. ( ) 1. Kedi sütü fl›p›r fl›p›r içerken arada bir Ayfle'ye bakar…” Ayfle’nin davran›fl›na neden olan duygu hangisidir? A) Endifle B) Ac›ma C) Suçluluk D) Öfke 30 . “Arkadafl›m kalemimi benden izinsiz ald›¤›nda ………………………. Olaylar›n olufl tarihine göre s›ralanmas›na kronoloji denir. k›v›rc›k saçl› ve mavi gözlüyüm.baba ad›. do¤um yeri gibi bilgiler baflkalar›yla ayn› olabilir.” cümlesini tamamlamak için hangi ifade kullanılamaz? A) sevinçten B) heyecandan C) korkudan D) üzüntüden 5. Cebindeki paraya bakar. Cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”. Süt alacak kadar paras› vard›r. 1.” 2. “Nüfus cüzdan› kifliye özel bir kimliktir. “Ayfle çocuk park›nda oynarken topallayarak yürüyen bir kedi görür. soyad›..C. H›zl› okuma duygusal bir özelliktir. B) k›r›l›r›m.sevinç 6.” Buna göre afla¤›daki seçeneklerde verilen davran›fl-duygu efllefltirmelerinden hangisi yanl›flt›r? A) A¤lamak-üzüntü B) Ba¤›rmak-öfke C) Gülmek-mutluluk D) Kafl çatmak . “Sar›. Ancak ad›. D) üzülürüm.” Bu cümle afla¤›daki seçeneklerden hangisiyle tamamlanmal›d›r? A) pembe renkli B) foto¤rafl› C) mavi renkli D) so¤uk damgal› 4. Kedinin zay›fl›ktan karn› yap›flm›fl gibidir.” Kendini bu flekilde tan›mlayan kifli hangi özelliklerini söylemifltir? A) Zihinsel B) Duygusal C) Fiziksel D) Bireysel 7. olacakt›r. kimlik numaras› D) Verildi¤i nüfus müdürlü¤ü 3. Afla¤›daki sorular› dikkatle okuyunuz. ana. ………………………………………………………………………………………. Kedi sütü içinceye kadar bekler.” cümlesi afla¤›daki ifadelerden hangisiyle tamamlanamaz? A) utan›r›m.KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A. kedinin önüne koyar. Afla¤›daki cümleleri okuyunuz. Yanl›fl olan cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z. Küçük bir kutu süt al›r. sa¤ yana¤›mda gamzem var. B. “Telefon çald›¤›nda …………………… kalbi küt küt atmaya bafllad›. ………………………………………………………………………………………… ( ) 3. “ 15 yafl›m›za geldi¤imizde nüfus cüzdan›m›z ……………………. ………………………………………………………………………………………… ( ) 2. Üzgün bir kiflinin karfl›s›nda gülersek onun duygular›na sayg› göstermifl oluruz.

..................... C) Babaannem beni çok seviyor................................................... Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z..... Mutluluk 8.............................. .......................................................... Aramas›na ra¤men bulamaz..........................Duygu 1.............. B) Kalemi belki de evde unutmuflsundur........................................ Kronolojide do¤ru yerde bulunmayan kifli hangisidir? 1950 Kemal Eren (dede) 1971 1975 Fatih Zehra Eren Eren (baba) (anne) 1952 Nuriye Eren (babaanne) 1998 Burak Eren (a¤abey) 2000 Asl› Eren (...... Yukar›daki durumlarla ilgili duygu ifadeleri hangileridir? A) fiaflk›nl›k-k›rg›nl›k B) Üzüntü-sevinç C) Utanç-sevinç D) Mutluluk-k›skançl›k 11.....................................................................................) A) Burak Eren B) Zehra Eren C) Nuriye Eren D) Fatih Eren C..................... 10....... Duygu ve düflüncelerimiz birbirini etkiler...........” ifadesini destekleyen bir durum....... “Baflkalar›n›n duygu ve düflüncelerine sayg› göstermeliyiz.................................................... olay vb.. 9....................... Çok üzülür çünkü kalemi do¤um gününde halas› arma¤an etmifltir........................................................................................... Bu duruma örnek olabilecek bir olayı afla¤ıdaki noktalı yerlere yazınız......... .... bulan getirir............ .................... .... görevliler temizlik yaparken bulurlar.. D) Ayfle’nin babaannesinin ördü¤ü kazak daha güzel............................. .................................................... Bu tepkilerden hangisi Filiz’in duygu ve düflüncelerinin sayg›yla karfl›lanmad›¤›na örnek olarak gösterilebilir? A) Okulun ilan tahtas›na yazal›m...................................................................... Yukar›daki tabloda bofllu¤a gelebilecek düflünce ifadesi hangisi olamaz? A) Can›m babaannem benim için yoruluyor................ C) Üzülme..............” S›n›f arkadafllar› bu duruma farkl› tepkiler gösterirler. Afla¤›da Asl› Eren’in sosyal bilgiler dersinde haz›rlad›¤› kronoloji yer almaktad›r.. 31 ................. 2......................................................... 1................ “Filiz......................................................................... Yukar›daki düflünceyi ifade eden kifli hangi duyguyu yafl›yor olabilir? A) Endifle B) Sevinç C) Cesaret D) Heyecan Arkadafl›m trafik kazas› geçirmifl.... ‹nsanlar do¤al çevreyi korumak için yeterince duyarl› davranm›yorlar...................................... B) Ben de ona hediye olarak terlik alay›m.......................... ....................................................................................................... yaz›n›z........ ÜN‹TE Durum Düflünce Babaannem bana kazak örüyor...... spor salonunda kalemini düflürür..................................................... S›navdan yüksek not ald›m............... D) Ne de k›ymetli kalemin varm›fl! 12..................................................... .............................................................................................. ............................. ..............

32 .

2. ÜN‹TE
GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM
KONULAR
• A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM
• KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z
• HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ?
• KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z
• KURTULUfiTAN KURULUfiA
KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM

Kavramlar
Aile
Akrabal›k
Bar›fl
Cumhuriyet
De¤er
De¤iflim ve süreklilik
Devlet
Dil
Din

Gelenek
Giyim
Güç
Kültür
Kültürel öge
Liderlik
Millî kültür
Savafl
Sanat
Vatan
Dayan›flma

HAZIRLIK ÇALIfiMALARI
1. Ailenizin tarihi ile ilgili bilgilere nas›l ulafl›rs›n›z? Aç›klay›n›z.
2. Çevrenizde tarihî ve kültürel de¤eri olan bir mimari eser, sanat
eseri, eflya veya nesneler var m›? Araflt›r›p özelliklerini k›saca
yaz›n›z.
3. Aile büyüklerinize çocukken hangi oyunlar› oynad›klar›n› sorunuz.
Oyunlar›n nas›l oynand›¤› ile ilgili bilgiler vermelerini isteyiniz.
4. Geleneksel k›yafetlerimizin günümüzdeki kullan›m› ile ilgili neler
söyleyebilirsiniz?
5. Çevrenizde Millî Mücadele s›ras›nda yaflananlar› büyüklerinizden
yard›m alarak araflt›r›n›z.
6. Millî Mücadele’nin kazan›lmas›nda Atatürk’ün rolünü araflt›r›n›z.
33

A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM
Aile büyüklerinizden hayat hikâyelerini dinlediniz
mi? Bu hikâyelerden neler ö¤rendiniz?

Aile
Akrabal›k

De¤er

Ben Asl› Çiftçi, 4. s›n›f ö¤rencisiyim. Ö¤retmenimiz sözlü tarih çal›flmas› ödevi verdi.
Ben de bu ödevi anneannemle yapma karar› ald›m. Bu kararda anneannemin bize
anlatt›¤› an›lar ve evindeki baz› eflyalar etkili oldu. Örne¤in; oyma ahflap kutuda özenle
saklad›¤› siyah beyaz nikâh foto¤raf›, ifllemeli bohçadaki cepken ve çinkan, babas›ndan
kendisine kalan köstekli saat gibi. Ona soraca¤›m sorular› haz›rlad›m ve telefonla arayarak
ödev hakk›nda bilgi verdim. Uygun olup olmad›¤›n› sordum. Beni bekledi¤ini söyleyince
ses kay›t cihaz›m› da yan›ma alarak anneannemin kap›s›n› çald›m. Çok güzel bir sohbet
ortam›nda sorular›m› sordum. Tüm konuflmalar› kaydettim. Bu kay›tlar›n tamam›n› yaz›l›
hâle getirdim. Önemli gördü¤üm yerlerin alt›n› çizdim. Sonunda kay›tlar› düzenleyerek
yazd›m.

Sözlü tarih yöntemi, temelini kiflilerin
anlat›mlar›n›n oluflturdu¤u bir yöntemdir.
Bu yöntem, hayat›, yaflanm›fl olaylar›
tarihin içine katar. Bir olay veya bir
dönemi yaflam›fl kiflilerle yap›lan
görüflmede, konuflmalar kay›t alt›na al›n›r.
Daha sonra edinilen bilgiler düzenlenir.
Sözlü tarih yöntemiyle yap›lan aile tarihi
yazma çal›flmas›nda ailedeki yafll› kiflilerin
hayat hikâyesinden ve anlat›m›ndan
hareketle toplumdaki;
1. Çocuk yetifltirme usulleri,
2. Göçlerin nasıl gerçekleflti¤i,
3. Göç edilen yerdeki yaflam,
4. Evlenme gelenekleri,
5. Ekonomik faaliyetler,
6. Aile ve akrabal›k iliflkileri,
7. De¤er ve zevklerin de¤iflimi
konular›yla ilgili bilgi edinilebilir.

SORULAR
1. Ad›n›z soyad›n›z?
2. K›saca kendinizi tan›t›r m›s›n›z?
3. Aileniz neden Makedonya’dan göç etmifl?
4.Aileniz bu soyad›n› neden alm›fl? Bir hikâyesi var m›?
5. Memleketinizdeki yaflam ile ilgili neler biliyorsunuz?
6. Eflinizle ne zaman ve nas›l evlendiniz?
7. Dü¤ününüzde nas›l bir k›yafet giydiniz?
8. Sizin için manevi de¤eri olan ve size geçmifli hat›rlatan
herhangi bir eflya var m›? Bu eflya ile ilgili neler anlatabilirsiniz?

www.sabanci.edu.tr (Düzenlenmifltir.)

34

35

2. ÜN‹TE

Anneannem Nezihe fiefkatli, 1938 y›l›nda Bursa’n›n ‹negöl ilçesinde do¤mufl. Y›llarca
dikifl atölyesi iflletmifl. Üçü k›z, biri erkek dört çocu¤u ve sekiz torunu var. K›zlar›n›n
üçünün de ö¤retmen olmas›ndan gurur duyuyor. O¤lu kendi iflini kurmufl.
Anneannemin ailesi 1936 y›l›n›n Aral›k ay›nda Makedonya’dan Türkiye’ye göç etmifller.
Annesinden dinledi¤ine göre göç için yola ç›kt›klar›nda kar bellerine kadarm›fl. Karlara
bata ç›ka Urapishta (Rapista) köyünden atlarla Gostivar’a, Gostivar’dan trenle ‹stanbul’a
varl›kl› bir akrabalar›n›n yan›na gelmifller. On gün sonra Ankara’ya göç etmifller. Göç
s›ras›nda anneannem henüz
do¤mam›fl. Babas›, at arabas›yla o zaman yap›lmakta olan
Ankara Gençlik Park› ve
Konservatuvar için malzeme
tafl›rm›fl. Bu konservatuvarda gençlere memleket türküleri ö¤retilecekmifl.
Balkanlarda yaflayan
Türklerin en büyük hayali
günün birinde ana vatan
Türkiye’ye göç etmekmifl.
Anneannemin babas› Türkiye’de asker olmay› çok istiyormufl. Bu iste¤i gerçek olmufl.
Anneannem torunlar› Emre (9), Elifnur (8) ve Yusuf (14) ile
birlikte görülüyor.
“Anneanneci¤im soyad›n›z
çok anlaml›. Aileniz neden bu soyad›n› seçmifl?” dedi¤imde “Ailemin soyad› ‘Güvenlio¤lu’. Benim flimdiki soyad›m olan ‘fiefkatli’ eflimin ailesinin soyad›d›r. ‘Yüre¤i sevgi ve
merhamet dolu.’ anlam›na gelmektedir. Babam ‘Güvenlio¤lu’ soyad›n› Türkiye’ye gelince
kendisi seçmifl. Babam için güvenilir insan olmak çok önemliymifl.” dedi.
Annesinin anlatt›¤›na göre anneannemin babas› ve annesi kalabal›k
Eskiden kol saati yerine cep
aileler içinde büyümüfller. Memleketsaati kullanıl›rm›fl. Cep saatinin
lerinde evler çok genifl ve bahçeli
zinciri yelek dü¤mesine takılır,
olurmufl. Her bahçeden bizim “ark”
saat de yele¤in cebine konurolarak bildi¤imiz, orada ise “brazda”
mufl.
olarak bilinen temiz su kanallar› geçerAnneannem, büyük babasınmifl.
dan kalan köstekli saati oturma
odasının duvarına asm›fl. Onun
Sizin evinizde manevi de¤eri olan
için bu saatin manevi de¤eri
hangi eflyalar var?
büyükmüfl.

Hanife Nezihe Güvenlio¤lu ile Sami fiefkatli’nin nikâh törenini nine çok güzel ifllemeler. dedem Sami fiefkatli ile 25 Kas›m 1961 tarihinde evlenmifl. kenarlar› i¤ne oyal› ipek örtü tak›lm›fl. Anneannem niflan bohças›n› gözleri uzaklara dalarak anlatt›. ‹¤ne oyalar› ve alt›n dizilmifl bir iple saçlar› örülmüfl. nemli gözlerini silerek. Daha sonra niflan. 36 . dedemle evlenmek istiyormufl ama babas›n›n bu ifle evet demesini beklemifl. çiçekler örnek al›narak yap›lan. Nikâhtan befl hafta sonra dü¤ün yap›lm›fl. Genç k›zlar ve gelinler bu tür iflleri yapmazlarm›fl. ‹¤ne oyal› ipek örtüler. k›na gecesi ve dü¤ün yapm›fllar. Pastanede çal›fl›rm›fl. meyve yetifltirilirmifl. Çiftçilikten yeterli kazanç sa¤layamad›klar› için babas› Ramazan Bey k›fllar› Çekoslovakya’ya. k›na gecesinde geleneksel giysi “çinkan”› giymifl. Makedonya’da tütün. beyaz ipek gömlek. sebze. Önce belediyede resmî nikâh k›ym›fllar.” dedi. Bafl›na. oyalar yaparbelgeleyen siyah beyaz foto¤raf m›fl. “k›vrak” dedikleri. görüyorsunuz. Anneannemin çok samimi bir arkadafl› dedemin abisi ile niflanl›ym›fl. Dedem ve ailesi Makedonya’dan 1956 y›l›nda Türkiye’ye göç etmifller. Annesi anneannemin evin tek k›z› oldu¤unu ö¤renince istemeye cesaret edememifl. evin annesi de inekleri sa¤arm›fl. Annesi Tarih: 25 Kasım 1961 Hanife Han›m ev han›m›ym›fl. s›rma cepken ve flalvardan olufluyormufl. daha do¤rusu nikâhlanm›fl. Anneannemin annesi de “ Bu ifle ne dersin?” diye sormufl. Anneannem ve dedem birbirlerini görmüfller. bu¤day. Anneannem. Aile büyükleri anneannemin babas›n› ikna etmifller. kendi dikti¤i gelinli¤i giymifl. O. Genifl ipek flalvar. “Giysilerin hepsi çok güzeldi. Kalabal›k bir grup hâlinde onu istemeye ve söz almaya gelmifller. Hayvanlar erkekler taraf›ndan bak›l›r. kad›nlar ise daha çok ev iflleriyle u¤rafl›rlarm›fl. pililer oluflturacak flekilde Foto¤rafta Nezihe fiefkatli’nin k›na gecesinde giydi¤i çinkan› ye¤eninin üzerinde toplanarak kuflakla beline ba¤lanm›fl. Çinkan. Macaristan’a çal›flmaya gidermifl.Erkekler çiftçilik yapar. Bu yüzden alt› dil bilirmifl. Günümüzdeki nikâhlarla bu nikâh töreni arasında hangi farklar var? Anneannem. Çinkan’› oluflturan parçalar› foto¤raf› Anneannem evde yapılan yemekli dü¤ünde inceleyerek söyleyiniz. hâlâ gözümün önünde canlan›yor. Arkadafl›n›n k›na gecesinde dedemin annesi kendisini çok be¤enmifl. m›s›r.

Efendibabas› misafiri çok severmifl. sokaktan geçenlere bakarm›fl. Çal›flma Kitab› 37 26 27 2. Dü¤ünden birkaç gün sonra ailesi onu yeme¤e davet etmifl.” . Genç k›zken pencereden. sayfas›ndaki sözlü tarih bilgi kutusunda yer alan maddeleri tekrar gözden geçiriniz. kardeflinin han›m› ve bir k›z›. Sizin evde de özenle saklanan aile yadigâr› hangi eflyalar var? Do¤um. Yüzük. Üçüncü çocu¤umun do¤umuna yak›n. kuru fasulye onun memleketinde de yayg›n olarak yap›l›rm›fl. yat›l› çok misafirleri olurmufl. Bafl›ndan afla¤› bu¤day saçm›fllar. Ev ifllerini evin genç k›zlar›. ÜN‹TE Baba oca¤›ndan ayr›lmak çok zor olmufl. Elinde çok ekmek olanlara imrenirmifl. Ev iflleri çok zaman almas›na ra¤men konu komflu ziyaretine de ay›racak zaman kal›rm›fl. komflular› taraf›ndan yeme¤e davet edilirmifl. arkadafllar ve dostlar bile misafirli¤e yat›l› olarak gelirlermifl. ayr› eve ç›kt›k. Bir süre sonra bekâr erkek kardefl evlenince say› dokuza ç›kt›. fincan oyunlar› gibi oyunlar oynan›r. Bugün de bu yemekleri anneannem ayn› lezzette yapar. Zeynel ve Necati çok a¤lam›fllar. Yeni evine girerken eline yanan mum ve ekmek vermifller. Gelin befl. bu kalabal›ktan hiç s›k›lmam›fl. hastal›k. Gelin yeme¤ine “ pirviçe” derlermifl. Yemekli. Anneannemin yeni evi çok kalabal›km›fl. hikâyeler anlat›l›rm›fl. dü¤ün. onlar›n evleri kalabal›kt›r. Ders kitab›n›n 34. Büryan. eflimin erkek kardefli. O. gelinleri yaparm›fl. alt› ay boyunca akrabalar›. yine eflimin bekâr erkek kardefli toplam sekiz kifliydik. Ayn› flehirde yaflayan akrabalar. flenliklidir diye. Demek ki evin nüfusu on bire kadar ç›km›fl. masallar. Okudu¤unuz metinden hangi maddelerle ilgili bilgilere ulaflabilirsiniz? Örnekler veriniz. Evdeki yaflam› kendi dilinden dinlemeye ne dersiniz? “Efendibabam (eflimin babas›). flekerpare. Anneannem memleketinde çok yaygın olarak yapılan ve sevilen “büryan” yeme¤ini bizim için yaptı. Uzun k›fl geceleri evlerde toplan›lırm›fl. han›mannem (eflimin annesi). için ziyaretler yap›l›rm›fl. Babas› ve erkek kardeflleri Veli. sünnet vb. annesinden kalan ifllemeli cepkeni özenle sakl›yor. baklava.Anneannem. Arnavut böre¤i. ölüm. Soban›n üzerinde piflirilen kestane ve bal kaba¤› misafirlere gül flerbeti eflli¤inde ikram edilirmifl.

. mimari eserler. Akrabal›k ve dostluk ba¤lar› bayramlar sayesinde güçlenir. Yukar›daki foto¤rafta millî kültürümüze ait hangi ögeleri görüyorsunuz? Bir k›na yakma gelene¤inde neler yap›l›yor olabilir? 38 . Yemek sonrası hiçbir tat onun yerini doldurmaz. Millî bayramlar da çoflkuyla kutladı¤ımız günlerdir. halk oyunlar›. Kültür çeflitli ögelerden oluflur.KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z Evinizde millî kültürümüzü yans›tan hangi nesneler var? Afla¤›daki foto¤rafta Tuana ve Ahmet’in bayraml›k k›yafetlerini giyip dedelerini ziyaret ettiklerini görüyorsunuz. edebiyat ürünleri. Gelenekler. Bayramlarda büyüklerin elleri öpülür.. bazen de para verirler. O. dil. Türk kahvesi gibi ikramlarda bulunulur? Bayramlarda büyükleri ziyaret etmek de misafirlere çeflitli ikramlarda bulunmak da millî kültürümüzün bir parças›. 01. Onlar da çocuklara mendil. Dinî bayramlarda ziyaretler yapılır. yeme¤in lezzeti üzerine nefis bir tat.. Millî bayramlar birlik ve beraberlik duygumuzu güçlendirir. din. Dünyaya arma¤anımız olan. Darg›nlar bar›fl›r. Bayramlarda neden büyükler ziyaret edilir? Bu ziyaretlerde niçin fleker.. fleker. sıcak bir içecekten ziyade örf ve âdetlerimiz içine yerleflen bir kültürdür. keyifli sohbetlere hofl bir vesile. O. Kültür toplumlara özgüdür. lokum. Türk kahvemizdir. Ramazan Bingöl. Gelenek De¤er Din Dil Kültür Kültürel öge Giyim Millî kültür Sanat Bir toplumun geçmiflten günümüze aktard›¤› ortak de¤erlere kültür denir. Bayramlar dinî ve millî de¤erlerimizdendir. asırlard›r vazgeçemedi¤imiz alıflkanlı¤ımız.) Geline k›na yakmak ülkemizin her köflesinde yaflat›lan bir gelenektir. yemekler millî kültür ögelerindendir. giyim kuflam. soluklanmak için bir mola. bir ögesidir. ev eflyalar›.2007 tarihli bir köfle yaz›s›ndan (Düzenlenmifltir. Peki millî kültür nedir? Yukar›daki bilgi kutusunu okuyarak ö¤renelim.08. Geleneksel Türk kültürünün en güzel ve en özel alıflkanlıklarından biridir. Bir toplumda görülen kültürel öge aynı flekilde baflka bir toplumda görülmeyebilir. Dü¤ünden bir gün önce k›z evinde geline ve damada k›na yak›l›r.

Böylece boyalar›n su yüzeyinde meydana getirdi¤i flekiller k⤛da geçirilmifl olur. ‹nce bir el iflçili¤i ile ifllenen örneklerdendir. Gözleme ço¤umuzun bildi¤i geleneksel bir lezzettir. Bir baflka millî kültür ögemiz de ebru sanat›d›r. koyulaflt›r›c› madde kat›l›r. Suyun üzerine özel boyalar damlat›l›r ve dikkatle da¤›t›l›r. Kad›n ve erkek çevrelerinin ifllemeleri ve desenleri farkl› olurmufl. 39 Çal›flma Kitab› 28 . Ebru bir süsleme sanat›d›r. Bu sanata “ebru sanat›” ad› verilir.2. desenler de¤iflik renklerle hayat bulur. ÜN‹TE Gördü¤ünüz “çevre”ler eskiden mendil olarak kullanılırmıfl. Genifl ve düz bir kap içindeki suya. Kitap kapaklar›n› ve tablo olarak duvarlar› süsler. Su üzerine istenilen büyüklükte genellikle kaba uygun k⤛t yerlefltirilir. Edirne ilimizdeki Selimiye Camii’nin iç Çinicilik geçmifli yüzy›llar öncesine dayanan el süslemeleri millî kültürümüzü yans›tan güzel sanatlar›m›zdand›r.

Erman Artun www. e¤lenir. Türklerin dünyaya arma¤an etti¤i ayran. asker oca¤ın› bir e¤itim yuvası olarak görür. askerlik ça¤›ndaki genç. Günümüzde yay›k ayran› haz›rlamak için yay›¤›n içine yo¤urt konur ve yay›k sallan›r. Yak›nlar›yla vedalaflırken gencin cebine para veya mendil konur. eskiden yukar›da gördü¤ünüz. Kınada davul zurna eflli¤inde akrabalar. gelin arabas› gibi süslenen arabaya bindirilir. Köylerde.tr (Düzenlenmifltir. Gencin askere gitmesine birkaç gün kala eline kına yakılır. on befl gün önce bütün ifllerden el çeker. gezer. “yay›k” olarak adland›r›lan kab›n içinde yap›l›rm›fl.edu. Koluna k›rm›z› kurdele ba¤lanan genç ertesi günün akflamüstü. Gencin ailesi de kurban keserek etinden yapılan yemekleri misafirlere ikram eder.cu. akrabalarını ve yakın dostlarını ziyaret eder. yakın dostlar ve köyün gençleri e¤lenir.) Ankara’n›n K›z›lcahamam ilçesinde yapılan bir asker kınası töreni. . Bu yöntemle hem tereya¤› hem de ayran elde edilmifl olur.Türkler askerli¤i kutsal bir görev sayar. Anadolu’da asker adayının yolcu edilmesi bir gelenektir. askere gitmeden on. Dinlenir. Çevrenizdeki askere u¤urlama etkinliklerinde neler yap›l›yor? 40 Deri cüzdanlar›n olmad›¤› ve madenî paralar›n kullan›ld›¤› dönemlerde atalar›m›z nak›fll› torbalar› “para kesesi” olarak kullan›rlarm›fl.

bilim ve kültürünün geliflmesi için Harf ‹nk›lab› yapm›flt›r. Beraber gidelim. Utkan Kocatürk. Bunlardan biri de Ankara’daki Etnografya Müzesidir. Karagöz ve Hacivat oyunlar› taklide ve at›flmaya dayan›r. Bu amaçla birçok alanda bizzat kendisi çal›flmalar yapm›fl ya da direktifleriyle çal›flmalar yap›lmas›na öncülük etmifltir. Karagöz hep Hacivat’› yanl›fl anlar. sevgi insan› Mevlana akla gelir. uygulamalar› ve direktifleriyle millî kültürümüzü ça¤dafl uygarl›k düzeyinin üstüne ç›karmay› hedeflemiflti.Birlikte yün mü yiyelim? Ne yün yemesi can›m. • Atatürk’ün direktifleriyle 1931 y›l›nda Türk Tarih Kurumu. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. Birlikte yürüyelim mi? Gölge oyunu geleneksel seyirlik oyunların içinde önemli bir yere sahiptir. Bu çal›flmalardan baz›lar› afla¤›da verilmifltir: • Atatürk Türk dilinin. Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür. Yandaki konuflma balonlar›nda geçen konuflmalar› okuyal›m. ça¤dafl uygarl›k düzeyinin üstüne ç›karaca¤›z. Dükkân›ma gidiyorum. O. kültürel zenginli¤imizi art›rmak için folklor araflt›rmalar›yla ilgilenmek üzere enstitüler açm›flt›r. Millî kültürümüzü. ÜN‹TE U¤urlar olsun Karagöz’üm. s. • Atatürk. 246-247. millî kültürün korunmas› ve gelifltirilmesine büyük önem veriyordu. . Her y›l 17 Aral›k tarihinde yap›lan Mevlana’y› anma törenlerini ve sema gösterilerini izlemek için yurt içinden ve d›fl›ndan çok say›da insan Konya’y› ziyaret eder. Yukar›daki sözlerden de anlafl›laca¤› gibi Atatürk. Gölge oyunu denilince akla Karagöz ve Hacivat gelir. Hangi berbere gidelim? Hacivat Karagöz Konya denilince Türk kültürünü tüm dünyaya tan›tan ünlü düflünür. • Atatürk millî kültürümüze ait eserlerin korunmas› ve yeni kuflaklara aktar›lmas› için birçok müzenin kurulmas›n› sa¤lam›flt›r. • Atatürk her yafltan insan›n okuma yazma ö¤renmesi için okuma yazma seferberli¤i bafllatm›flt›r. Millî kültürümüzün gelecek nesillere aktar›lmas› neden önemlidir? Millî kültürümüzü korumak ve gelifltirmek için sizlere düflen görevler nelerdir? Çal›flma 41 Kitab› 29 2. 1932 y›l›nda Türk Dil Kurumu kurulmufltur.

Yoksa kurayla ebe belirlenir. Tek sıra hâlinde dizilmifl di¤er çocuklar görselin üstündeki tekerlemeyi söyleyerek iki çocu¤un aras›ndan geçerler. Ya¤ satar›m. altın bilezik mi?” diye sorulur. Çizgiyi geçen grup oyunu kaybeder. saklambaç. aralarından iki kifli seçerler. Zam-bak zum-bak Dön arkana iyi bak. Birine “altın saat” di¤erine “altın bilezik” adın› verirler. OyunArkamdaki yadigâr olsun. Yar›n sabah bayram. Bir kafl›k ayran. Aç kapıyı bezirgânbaflı. Ya¤ Satar›m. ben satar›m. Sonra her iki gruptaki çocuklar birbirlerinin belinden sıkıca tutarlar. Bal Satar›m Ya¤ satar›m. Ebe ise kendini yakalamaya çal›flan kiflinin yerine geçmek için koflar. bezirgânbaflı çocuklar›n hep birlikte oynad›klar› oyunlardand›r. bal satar›m.HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? Arkadafllar›n›zla hangi oyunlar› oynuyorsunuz? Bu oyunlardan hangisini oynarken daha çok keyif al›yorsunuz? Günümüzde e¤lence araçlarının de¤iflmesi ve iletiflim araçlarının geliflmesi çocuk oyunlarını fazlas›yla etkilemektedir. birdirbir. ben satar›m. bezirgânbaflı. Ustam öldü. Bu ifllem tüm çocuklar iki gruba ayrılıncaya kadar sürer. Aç Kap›y› Bezirgânbaflı Kapı hakkın ne verirsin. Ustam›n kürkü sar›d›r. Orta yere çizilen çizginin iki tarafında yer alan gruplar birbirlerini kendi taraflar›na çekmeye çalıflırlar. Grup oyunları oynamak tek baflına oynamaktan daha keyiflidir. ‹ki çocuk yüz yüze durur ve el ele tutuflup ellerini havaya kaldırır. Arkas›na mendil b›rak›lan kifli ebeyi yakalamaya çal›fl›r. Bu oyun en az befl kifli ile oynan›r. Yukar›daki oyunlar› siz de oynuyor musunuz? Oynuyorsan›z sizin oynad›¤›n›z oyunlarla yukar›da anlat›lan oyunlar aras›ndaki benzerlik ve farkl›l›klar nelerdir? 42 . Örne¤in. Bir de mendile ihtiyaç vard›r. Bu oyunlar günümüzde oldu¤u gibi geçmiflte de büyük bir keyifle oynanm›flt›r. Verdi¤i cevaba göre çocuk soruyu soranlardan birinin arkasına geçer. Bir daire oluflturan çocuklar el ç›rparak yukar›daki tekerlemeyi söylerler. Gönüllü varsa ebe olur. ne verirsin? Oyun en az on kifliyle oynanır. yadigâr olsun. dairenin etraf›nda tempoya ayak uydurarak dolafl›r. çelik çomak. Alaca¤›na. Gelin bu oyunlardan baz›lar›n› birlikte tan›yal›m. S›ran›n sonundaki çocuk geçerken kula¤ına “Altın saat mi istersin. mahallelerde hâlâ oyunlar oynamaktadır. Ustam ölmüfl. bal satar›m. Ebe. Bu arada birinin arkas›na gizlice mendili b›rak›p kaçmaya bafllar. Satsam 15 lirad›r. bulaca¤›na. cular. Eskisi kadar yaygın olmasa da çocuklar okul bahçelerinde.

Atalar›m›z cirit oyununu yüzy›llarca oynam›fllar. Cazg›rlar çeflitli maniler söyleyerek güreflçilere cesaret verirken izleyicileri de cofltururlar. Ciridi isabet ettiren say›y› al›r. Kars ve Bayburt’ta da köy dü¤ünlerinin ve bayramlar›n vazgeçilmez oyunlar›ndand›r. toplam 70 dakika oynan›r. Bu oyun sadece memleketim Erzurum’da de¤il Sö¤üt. 35 dakikal›k iki devre hâlinde. oyuncular vücutlar›na ya¤ sürerek güreflirler. fiimdi biz de bu miras› yaflat›yoruz. Pehlivanlar yani güreflçiler kilolar›na göre de¤il ustal›klar›na göre gruplara ayr›l›rlar. Bakal›m bizim oyunda ilk say›y› kim alacak? Ata Sporumuz Ya¤l› Gürefl Geleneksel bir Türk sporu olan ya¤l› güreflte. Yaflad›¤›n›z çevrede geçmiflte de yayg›n olarak oynanan hangi oyunlar vard›r? 43 Çal›flma Kitab› 30 31 2. Her y›l haziran ay›nda Edirne Sarayiçi’nde tarihî “K›rkp›nar Ya¤l› Güreflleri” yap›l›r. Güreflçiler gürefle bafllarken peflrev çekerek gürefle ahenk katarlar. atl› iki tak›mla. Ya¤ nedeniyle güreflçilerin birbirlerini tutmalar› zor oldu¤undan bu spor ustal›k gerektirir. festivallerin en önemli e¤lencelerindendir. Erler ç›kt› meydana! Biri birinden merdane! Biri ak biri kara! Mevla’m her birine kuvvet vere! Pehlivanlar peflrev çekiyorlar. Oyun s›ras›nda meydanda toplanan halk› coflturmak ve heyecan› art›rmak için davul zurna çal›n›r. ÜN‹TE Cirit Oyunu . Cirit. Günümüzde ya¤l› gürefl.

Bu durum insanlar›n büyük ço¤unlu¤unun kentlerde yaflamas›ndan ve teknolojik geliflmelerden kaynaklanmaktad›r. heybenin içine yiyecek ve içecek konuyordu. Heybe de çoraplar da hâlâ varl›klar›n› sürdürüyorlar. Afyon’un Bayat ilçesinde dokunan bir Bayat kilimi 44 . odalar›n duvarlar›n› süsleyerek. De¤iflim ve süreklilik Günlük hayatta de¤iflimin ve geliflimin olmas› kaç›n›lmazd›r. Heybe ve çoraplar›n üzerindeki desenlere ise bir kaza¤›n üzerinde rastlayabilirsiniz. Yandaki kilimde yer alan desen ve motifleri baflka nerelerde görebilirsiniz? Örnek veriniz. Yer sofras›nda yemek yeme gelene¤i ise ülkemizin baz› yörelerinde hâlâ varl›¤›n› sürdürmektedir. Çoraplar delikanl›y› so¤uktan koruyor. Kültür ögelerimiz. heybe de omzundayd›. Örne¤in. Bir zamanlar çorap bir delikanl›n›n aya¤›nda. soldaki görselde. duvara bir çift yün çorap ve bir heybe as›lm›fl oldu¤unu görüyorsunuz. Önceleri evlerimizin vazgeçilmez bir eflyas› olan kilimler günümüzde daha çok ev ve ifl yeri dekorasyonunda kullan›lmaktad›r.KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z Evinizdeki eflyalardan geçmiflte ve günümüzde farkl› amaçla kullan›lanlara örnek veriniz. Bu kaplar günümüzde daha çok dekoratif amaçl› kullan›lmaktad›r. kullan›m amaçlar› de¤iflse de varl›klar›n› sürdürmektedir. Hatta heybe örnek al›narak yap›lm›fl bir çantay› bir genç k›z›n omzunda görebilirsiniz. Bu faktörler kültür ögelerimizi de etkilemektedir. Sa¤daki görselde ise yer sofras›n›n üzerinde bak›r kaplar görüyorsunuz.

ÜN‹TE Yandaki görselde Marafl ifli bir bindall› görüyorsunuz. gelecekte de belki farkl› amaçlarla kullan›lacakt›r. Genifl bir ailenin yaflayabilece¤i bu ev Kütahya’da bulunmaktad›r. Ancak bu giysiyi varl›kl› ailelerin k›zlar› ve gelinleri giyermifl. Bugün bizim kulland›¤›m›z birçok eflya. Günümüzde bu nak›fl ve ifllemelere sehpa örtüsü. masa. sehpa örtüleri yap›lan alaca kumafllardan art›k elbise hatta gelinlik bile yap›l›yor. kuflaktan kufla¤a varl›klar›n› sürdürecektir. çanta gibi eflyalar›n üzerinde rastlayabilirsiniz. Çal›flma Kitab› 32 33 45 Evinizde flu anda kulland›¤›n›z bir kültürel öge gelecekte hangi amaçlarla kullan›labilir? Düflüncelerinizi aç›klay›n›z. . cüzdan. Ancak bu eflyalar. Sizce böyle bir evin eflyalar› nas›l olabilir? Alaca dokumac›l›¤› Burdur’un en eski el sanatlar›ndand›r. 2. Bindall›n›n üzerinde kültür ögelerimizi yans›tan nak›fl ve ifllemeler vard›r. K›na gecelerinin ve özel günlerin vazgeçilmez giysisi olan bindall› eskiden günlük yaflamda giyilirmifl. Örneklerde de gördü¤ünüz gibi millî kültür ögeleri zaman içinde de¤iflerek. geliflerek yaflamaktad›r. Yatak. zaman›n›n mimari özelliklerini yans›tacak flekilde ve o dönemin aile yap›s›na göre yap›lm›fl bir evdir. yast›k.Yukar›daki görselde görülen tarihî ev. seccade.

Manastır Askerî ‹dadisi. y›l 1911. Ankara Melike Ankara’ya. Mustafa Kemal daha ö¤rencilik yıllarında ülke sorunlarıyla ilgilenmeye baflladı. Hafta sonu birlikte An›tkabir’e giderler.KURTULUfiTAN KURULUfiA Millî Mücadele ifadesinden ne anl›yorsunuz? Liderlik Bar›fl Cumhuriyet Dayan›flma Devlet Vatan Güç Savafl An›tkabir. Melike: Bu madalyalar Atatürk’e neden verilmifl? Gülay Han›m: Göstermifl oldu¤u üstün hizmetlerden dolay› verilmifl. Bir y›l bu cephede savafl›r. O daha çocuk yafllarda zekâsıyla herkesin dikkatini çekiyordu. 1881’de do¤du. Yerli halktan oluflturdu¤u orduyla Derne ve Tobruk’ta ‹talyanlar› durdurmay› baflar›r. flu madalyay› fiam’da göstermifl oldu¤u üstün hizmetlerden dolay› 1906 y›l›nda alm›fl. Selanik Askerî Rüfltiyesi. Bu müzenin giriflinde Atatürk’ün özel eflyaları sergilenmektedir. Aynı bölümde sergilenen madalyalar Melike’nin dikkatini çeker. Mustafa Kemal’in ilk görev yeri fiam’dayd›. Okul ça¤ına gelince önce mahalle mektebine baflladı. Annesi Zübeyde Hanım ve babası Ali Rıza Efendi Mustafa Kemal’in e¤itimine büyük önem veriyorlardı. 1905’te kurmay yüzbaflı olarak orduya katıldı. Atatürk ve Kurtulufl Savaflı Müzesini de gezerler. bildi¤in gibi Millî Mücadele’mizin lideri Atatürk o yıllarda Osmanlı topra¤ı olan Selanik’te. Aralarında flu konuflmalar geçer: Gülay Han›m: Melikeci¤im. Bugünkü Libya Devleti. daha sonra buradan alınarak modern bir okul olan fiemsi Efendi Mektebine verildi. o dönemdeki ismiyle Trablusgarp Osmanl› topra¤›d›r. Dönemin en iyi okullarında. Mustafa Kemal asker olmayı çok istiyordu. Bu olay Mustafa Kemal’e. Melikeci¤im. emekli ö¤retmen olan teyzesi Gülay Han›m’› ziyarete gelir. ‹stanbul Harp Okulu ve ‹stanbul Harp Akademisini bitirdi. Bu nedenle askerî rüfltiye sınavlarına girdi ve kazandı. yurduna ve milletine hizmet etmek için yeni bir olanak sa¤lar. iyi yetiflmifl ö¤retmenlerden e¤itim aldı. ‹talyanlar Trablusgarp’› iflgal ederler. Bu baflar› onun askerlik yetene¤inin ilk kan›t›d›r. Atatürk’ün anne ve babasına ait foto¤rafların önüne gelirler. Bak. 46 Çal›flma Kitab› 34 . Gönüllü olarak Trablusgarp’a gider.

müzenin ikinci bölümüne geçtiler. ÜN‹TE Mustafa Kemal Trablusgarp’ta. gelecekte Çanakkale Savafllar›nda kendisine büyük yararlar sa¤lad›. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesini gezmeye devam eden Melike ve teyzesi. Trablusgarp Savafl›’n›n sonucu ne oldu? Gülay Han›m: Trablusgarp’taki direnifl karfl›s›nda baflar›l› olamayan ‹talya Osmanl› Devleti’ni bask› alt›na almak için Oniki Ada ve Çanakkale Bo¤az›’na sald›rd›. Bu görevi s›ras›nda bölgeyi yak›ndan tan›d›. Mustafa Kemal’e ait madalya ve niflanlardan baz›lar› (Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi) Melike. Mustafa Kemal Çanakkale Bo¤az›’n› savunmakla görevli Bolay›r Kolordusunda görevlendirildi. Savafl sahnelerinin bulundu¤u bu bölüm Melike’nin çok ilgisini çekmiflti. Bu s›rada Balkan Savafllar›n›n bafllamas› üzerine Osmanl› Devleti ‹talya ile Ufli Antlaflmas›’n› imzalayarak Trablusgarp Cephesi’ni kapatt›. Melike: Peki teyze. bir taraftan Atatürk’e hediye edilen özel eflyalar› incelerken bir taraftan da teyzesine sorular sormaya devam eder.2. Trablusgarp ve Bingazi ‹talyanlara b›rak›ld›. 47 . Bu durum.

Melike: Peki. Melike: Neden ‹stanbul’u ele geçirmek istediler? Gülay Han›m: Çünkü ‹stanbul. Conkbay›r› ve Anafartalar’da ‹tilaf güçlerine karfl› büyük baflar›lar elde etti. Mustafa Kemal ‹tilaf Devletlerinin Conkbay›r› hatt›n› aflarak ilerleyece¤ini tahmin ediyordu. Fransa ve Rusya’dan oluflan ‹tilaf Devletlerine karfl› savafla girdi. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Melike: Çanakkale’de neler yafland› teyze? Gülay Han›m: Avrupa’daki büyük devletler birbirine düflman iki gruba ayr›lm›fllard›. Anafartalar Savafl›’nda düflman›n att›¤› bir bombadan s›çrayan flarapnel parças› Mustafa Kemal’in gö¤süne isabet etti. Osmanl› Devleti’nin baflkentiydi.Bir Destand›r Çanakkale Gülay Han›m: Melike. ölmeyi emrediyorum.” Böylece tarihin en büyük siper savafl› bafllam›flt›. Verdi¤i flu tarihî emir Çanakkale Savaflların›n kaderini belirledi: “Size ben taarruz emretmiyorum. Melikeci¤im. Hatta o y›llarda baz› liselerimiz. Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimize baflka kuvvetler ve komutanlar gelebilir. amaçlar›na ulaflabildiler mi teyze? Gülay Han›m: 18 Mart 1915’te Çanakkale’den geçip ‹stanbul’u almak isteyen ‹tilaf donanmalar› Türklerin direnifli karfl›s›nda geri çekildi. Mustafa Kemal. 1914 y›l›n›n Temmuz ay›nda bu iki grup aras›nda Birinci Dünya Savafl› bafllad›. 1915 y›l›nda ‹ngiltere ve Fransa deniz yoluyla Çanakkale Bo¤az›’n› geçerek ‹stanbul’u ele geçirmek için sald›r›ya geçtiler. Bu hatt›n güçlendirilmesine çal›flt›. ö¤rencileri gönüllü olarak Çanakkale Cephesi’ne gitti¤i için mezun verememifltir. Siperler aras› uzakl›k sekiz-on metre kadard›. Türk siperlerinden hiçbir asker ayr›lm›yordu. bak buras› da Çanakkale Savafllar›n›n canland›r›ld›¤› bölüm. ‹stanbul’u iflgal ederek Osmanl› Devleti’ni savafl d›fl› b›rakm›fl olacaklard›. Ar›burnu. Denizlerde baflar›l› olamayan ‹ngilizler ve Fransızlar amaçlar›na ulaflmak için karadan sald›r›ya geçtiler. Osmanl› Devleti ise Almanya ile Avusturya-Macaristan ‹mparatorlu¤u’nun yan›nda ‹ngiltere. fiehit düflenlerin yeri hemen dolduruluyordu. Türk askerinin bu kadar cesur ve kararl› olmas›n›n sebebi sizce ne olabilir? 48 . ‹tilaf güçleri 25 Nisan 1915 sabah› Mustafa Kemal’in öngördü¤ü noktadan sald›r›ya geçtiler. Ancak cebinde bulunan saate çarpt›¤›ndan Mustafa Kemal yara almad› ve yan›ndakileri telaflland›rmadan savafla devam etti. Çanakkale’de savaflan kahraman askerlerimizin çok az› evlerine geri dönebilmifltir.

Türk milletinin cesareti ve azmi sayesinde düflman›n geri çekilmesi sa¤land›. Mustafa Kemal’in üstün komutanl›k yetene¤i. “Çanakkale içinde aynal› çarfl›. Çal›flma Kitab› Yahya Çavufl Anıtı. s›n›fla bafll›yor. Dünya Savafl› münasebetiyle mektebin 12. Destankale. Son Kale. Melike ile teyzesi müze gezilerine devam ederken arka fonda bu büyük savafl› anlatan o meflhur türkü çal›yordu. Ana ben gidiyom düflmana karfl›. fiehitkale. ÜN‹TE Bal›kesir Lisesinin 1916-1917 kay›tlar›nda flöyle bir ibare bulunmaktad›r: “Bu ders y›l›. s›n›flar›nda talebe bulunmad›¤›ndan s›n›flar 9.109. I. Çanakkale.” Bal›kesir Lisesi ö¤retmen ve ö¤rencileri Ertu¤rul Efekan. ‹ngilizler karfl›lar›nda büyük bir tümen oldu¤unu sanm›fllard›r. Ezineli Yahya Çavufl Yahya Çavufl.. Çanakkale Savafl›’n›n sonucu ne oldu? Gülay Han›m: ‹tilaf Devletleri Çanakkale’yi geçme amac›na ulaflamad›.2.” Çanakkale’de düflmana karfl› vatan›n› canla baflla savunan binlerce Türk askerinden biri de Yahya Çavufl’tur. s. Komutas›nda bulunan 67 askeriyle ‹ngilizlerin uzun süre sahile ç›karma yapmalar›n› engellemifltir. 11 ve 10. 25 Nisan 1915 günü Gelibolu Yar›madas›’ndan Ertu¤rul Koyu’na ç›karma yapan 3000 kiflilik ‹ngiliz kuvvetlerine karfl› savaflm›flt›r. Canlar›n› vatanımız için feda etmifl bu gençlere ne söylemek istersiniz? Melike: Peki teyze. Çanakkale 49 35 ..

‹stanbul’da kald›¤› alt› ay süresince arkadafllar›yla toplant›lar yap›yor.‹flgaller Bafll›yor Melike: Peki teyzeci¤im. ‹talyanlar Antalya ve Konya’y› iflgal ettiler. insan ve malzeme yetersizli¤i nedeniyle zor durumda kald›k. Marafl ve Urfa’y›. Samsun. Eskiflehir. Türk halk› iflgallere karfl› direnifle geçti. Ordu Müfettifli olarak Samsun’da inceleme yapmak üzere görevlendirildi. 11 Nisan 1920’de Urfa’y› terk etmek zorunda kald›lar. 16 May›s 1919. Hemen ard›ndan düflmanlar vatan›m›z› (Düzenlenmifltir. Antep. Frans›zlar Adana. Sonunda karar›n› verdi. Örne¤in ‹zmir’de Hasan Tahsin Yunanl›lara ilk kurflunu att›. Afyon. ‹tilaf donanmas›yla karfl›laflt›.). Bu anlaflmaya göre Türk ordusunun büyük bölümü da¤›t›ld›. Antep’te fiahin Bey. ‹stanbul düflman kuvvetlerinin denetimi alt›nda oldu¤undan burada pek fazla bir fley yap›lamazd›. Yan›nda bulunan yaverine dönerek “Geldikleri gibi giderler. geldi. 16 May›s 1919 günü bir grup arkadafl›yla birlikte Band›rma Vapuru ile Gazete haberi. Osmanl› Devleti de 30 Ekim 1918 tarihinde çok a¤›r flartlar tafl›yan Mondros Ateflkes Anlaflmas›’n› imzalamak zorunda kald›. bu s›rada Mustafa Kemal Pafla nerede bulunuyordu? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla 13 Kas›m 1918 tarihinde ‹stanbul’a geldi. Almanya ve Avusturya-Macaristan ‹mparatorlu¤u ateflkes isteyerek savafltan çekildiler. Marafl’ta Sütçü ‹mam öncülü¤ünde Frans›zlara karfl› kahramanca bir mücadele verildi. Melike: Peki. Bekledi¤i f›rsat do¤du ve 9. Ancak vatan›n tamam›n›n kurtuluflu için bölgesel direnifl hareketleri yeterli de¤ildi. Mustafa Kemal Pafla’n›n olumsuz koflullara ra¤men umutsuzlu¤a düflmemesinin sebebi sizce ne olabilir? 50 . Ayr›ca ‹ngilizler ‹zmit. Mondros Ateflkes Anlaflmas›’na göre Türk ordusunun da¤›t›lmas›n›n ve silahlar›na el konulmas›n›n amac› sizce ne olabilir? Melike: Teyze.” dedi. Bulgaristan. Kuvayımilliye birlikleri kuruldu.) iflgale bafllad›lar. Frans›zlar 12 fiubat 1920’de Marafl’›. ‹ngilizler Musul’u. ülkenin içinde bulundu¤u zor duruma çareler ar›yordu. Yunanl›lar ‹zmir ve çevresini iflgal ettiler. Birinci Dünya Savafl›’n›n sonucunda ne oldu? Gülay Han›m: Savafl›n uzamas›. o y›llarda yurdumuzun nereleri iflgal edildi? Gülay Han›m: 13 Kas›m 1918’de ‹tilaf Devletlerine ait donanma ‹stanbul Liman›’na girdi. silahlar›na el Gazete haberi. bölgesel direnifl hareketleri bafllad›.Vatan›m›z›n iflgale u¤rayan di¤er bölgelerinde de benzer mücadeleler yafland›. 19 May›s 1919 ‹stanbul’dan yola ç›kt›. konuldu. Merzifon ve Batum’a asker ç›kard›lar. 19 May›s 1919’da Samsun’a (Düzenlenmifltir. Bu söz onun düflman› yurttan atma kararl›l›¤›n›n bir göstergesiydi. Herkes umutsuzdu ama o her fleyin sona erdi¤ine inanm›yordu. ‹çinde bulundu¤umuz grup savafl› kaybetti. Anadolu’ya geçecek ve Millî Mücadele’yi bafllatacakt›. Türk halk›n›n millî birlik ve beraberlik içinde hep birlikte mücadele vermesi gerekiyordu. Amac› millî egemenli¤e dayanan kay›ts›z ve flarts›z tam ba¤›ms›z bir Türk devleti kurmakt›.

Mustafa Kemal daha sonra bu kararların Misakımillî adıyla Osmanlı Mebusan Meclisinde kabul edilmesini sa¤layacaktı. Amasya Genelgesi’nde (22 Haziran 1919) ülkenin içinde bulundu¤u durumdan ve neler yapılabilece¤inden söz edildi. Mevlüt A¤a’ya sorar: – Çukurova gibi verimli bir memleketten niye döndün? Yoksa geçinemedin mi? Mevlüt A¤a derhâl cevap verir: – Hay›r Pafla’m. 54. Mustafa Kemal Pafla 3 Temmuz 1919 günü Erzurum’a geldi. Daha sonra Pafla etraf›ndakilere döner ve “Bu milletle neler yap›lmaz. Bu kongrelerde Mustafa Kemal’in baflkanl›¤›nda yurdun kurtuluflu için ortak kararlar al›nd›. ÜN‹TE Kurtulufl Savafl› Bafll›yor Melike: Mustafa Kemal Pafla Samsun’a geldikten sonra neler yapt›? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla. Mustafa Kemal Pafla’n›n bu çal›flmalar› k›sa sürede etkisini gösterdi. iflgalleri protesto için Gazete haberi. Il›ca önlerinde Erzurumlular taraf›ndan coflkulu flekilde karfl›land›¤› s›rada Çukurova’dan Erzurum’a dönen Mevlüt A¤a ile Erzurum Kongresi’nin yap›ld›¤› bina karfl›laflt›. Öncelikle millî bilinci uyand›rmak. Aralar›nda flu konuflma geçti: . 53. gözlerini yaflartm›flt›r.Mustafa Kemal. millî birlik ve beraberli¤i sa¤lamak gerekiyordu. milletle beraber millet için çal›flmak üzere Erzurum’a gelen Mustafa Kemal Pafla’y› çok duyguland›rm›fl. Yurdun dört bir yan›nda iflgaller mitinglerle protesto edildi. (Düzenlenmifltir. Amasya Genelgesi’yle ça¤rısı yapılan Sivas Kongresi 4-11 Eylül 1919 tarihleri arasında düzenlendi. (Düzenlenmifltir. Bu amaçla Havza ve Amasya’da genelgeler yay›mlad›. ‹llerdeki asker ve sivil idarecilere gizlice gönderilen Havza Genelgesi’nde (28 May›s 1919) onlardan halk› iflgaller konusunda bilgilendirmeleri. Son günlerde iflittim ki ‹stanbul’dakiler Erzurum’u Ermenilere vereceklermifl.) mitingler düzenlemeleri istendi. 19 May›s 1919’da Millî Mücadele’yi Samsun’da bafllatt›. geçimimiz çok rahatt›. Bu genelge Millî Mücadele için atılmıfl ilk önemli adımdı. s. 30 May›s 1919.” der. Faruk Çil. Bu sözler.) Melike: Bu olaydan sonra ne oldu? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla 23 Temmuz-7 A¤ustos 1919 tarihleri aras›nda bir okul binas›nda toplanan Erzurum Kongresi’ne kat›ld›. Millî Mücadele’nin ancak milletçe kazanılabilece¤i vurgulandı. Sivas Kongresi’ne kat›lan üyeler Mustafa Kemal’in bu çal›flmalar› Kurtulufl Savafl›’n›n sürecini nas›l etkilemifl olabilir? 51 2. 27 Aral›k 1919’da Mustafa Kemal çal›flma arkadafllar›yla Ankara’ya geldi ve Millî Mücadele’yi buradan yönetti. Geldim ki göreyim bu adamlar kimin mal›n› kime veriyorlar. Atatürk ve An›lar›.

Büyük Millet Meclisinin aç›lmas›yla yeni bir Türk devletinin temelleri de at›lm›fl oldu. flimdi de flu tabloyu inceleyelim.” diyerek Tekâlif-i Milliye (Millî Yükümlülükler) tablosu önünde durur ve birlikte tabloyu incelemeye bafllarlar. ‹nönü (6-10 Ocak 1921) ve II. 23 Nisan 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisi aç›ld› ve baflkanl›¤›na Mustafa Kemal seçildi.1 Nisan 1921) savafllar›yla geri püskürttü. BMM bu onurlu mücadeleyi takdir etmek amac›yla Antep’e “Gazi”. Yunanlılar ‹ngilizlerden ald›klar› destekle Ankara’y› ele geçirmek ve BMM’ni da¤›tmak üzere harekete geçti. Bu antlaflma Türk milletine yaflama hakkı tanımayan ve Türk vatanının parçalanmasını öngören bir belgeydi. Urfa’ya “fianl›” unvan›n› verdi. Güney illerimizdeki direnifl hareketini düzenli hâle getirmek ve güçlendirmek için bölgeye subaylar ve savafl malzemesi gönderdi. eldeki imkânlarla bir ordu kurdu. “Bak. Seçimler yap›ld›. Bat› Cephesi’nde ise Yunanl›lar iflgallerini h›zland›rm›fllard›. Fakat düflman› tamamen yurttan ç›karmak için düzenli bir orduya ihtiyaç vard›. Do¤u Cephesi’ni oluflturdu. Mustafa Kemal Ankara’da yeni bir meclisin toplanmas› için çal›flmalara bafllad›. 28 Ocak 1920’de Misakımillîyi kabul eden Osmanl› Mebusan Meclisi da¤›t›lm›flt›. daha sonraki yıllarda da Marafl’a “Kahraman”. Yeni ve düzenli ordu kurma çalıflmalarına hız verdi. Albay ‹smet Bey komutasındaki düzenli ordularımız Yunanl›lar› I. BMM ne gibi çal›flmalar yapt›? Gülay Han›m: Ba¤›ms›zl›¤›m›z›n sa¤lanmas› için önemli kararlar› uygulamaya koydu. Bu arada 10 A¤ustos 1920 tarihinde ‹tilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında Sevr Barıfl Antlaflması imzalandı. BMM bu antlaflmayı kabul etmedi. 52 .Meclis Aç›l›yor Melike: Mustafa Kemal Pafla Ankara’ya geldikten sonra neler yapt›? Gülay Han›m: ‹lk ifl olarak Büyük Millet Meclisinin (BMM) aç›lmas›n› sa¤lad›. Bölge halk› büyük fedakârl›klarla düflmana karfl› mücadele veriyordu. Melike ve teyzesi müze gezilerine devam ederler. ‹nönü (27 Mart . Büyük Millet Meclisinin aç›l›fl› Melike: Peki teyze. Gülay Han›m. Frans›zlar Türk halk›n›n verdi¤i kahramanca mücadele karfl›s›nda bölgeyi tamamen terk etmek zorunda kald›. Bu nedenle milletin haklarını koruyacak ve millet ad›na karar verecek bir meclisin aç›lmas› ihtiyac› ortaya ç›km›flt›. Kaz›m Karabekir komutas›ndaki ordumuz Kars ve çevresini alarak do¤u illerimizi Ermeni iflgalinden kurtard›. Melike: Büyük Millet Meclisi neden Ankara’da aç›ld›? Gülay Han›m: Çünkü 16 Mart 1920’de ‹stanbul ‹tilaf Devletleri taraf›ndan resmî olarak iflgal edilmiflti.

Melike: Tekâlif-i Milliye Emirleri nelerdir teyze? Gülay Han›m: Her aileden birer tak›m çamafl›r. s. ordunun elinde karfl›s›ndaki düflmanla savaflabilece¤i modern silahlar yoktu. Mustafa Kemal Pafla Büyük Millet Meclisi taraf›ndan baflkomutan seçildi. Halk yoksul ve yorgundu. bir çift çorap ve çar›k yard›m› yapmalar› istendi. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. Mustafa Kemal Pafla. ordunun ihtiyac› için teslim edilmesi istendi. Öncelikle ordunun ihtiyaçlar›n›n karfl›lanmas› gerekiyordu. halk›n elinde bulunan tüm silah ve mermiler üç gün içinde orduya teslim edilecekti. Arka arkaya yaflanan savafllar zaten yetersiz olan ülke ekonomisini olumsuz etkilemiflti. Bu konuda flöyle der: Toplu bir milleti istila etmek. Melike: Teyze. (1919) Utkan Kocatürk. K›sa sürede ordunun eksikleri tamamland›. Türk milletinin Millî Mücadele y›llar›nda verdi¤i önemli bir dayan›flma örne¤idir.129. Türk milleti ordusunun ihtiyaçlar›n› karfl›lamak için seferber oldu. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Gülay Han›m devam eder: – Melikeci¤im. Mermi imalat›nda. Müzede yer alan bir baflka tablo Melike’nin dikkatini çeker. Siz o dönemde yaflasayd›n›z ordumuza nas›l yard›m etmek isterdiniz? 53 Çal›flma Kitab› 36 37 . Buna karfl›l›k Yunanl›lar ‹ngilizlerden ald›klar› destekle modern silahlarla donat›lm›fl ve asker say›s› bak›m›ndan üstündüler. daima da¤›n›k bir milleti istila etmek gibi kolay de¤ildir. Erkekler düflmanla çarp›fl›rken kad›nlar ve çocuklar da bofl durmam›fl. Elinde tafl›t› olan herkes ayda bir kez savafl araçlar›n› tafl›yacak. Mustafa Kemal Pafla öncelikle ordunun ihtiyaçlar›n›n karfl›lanabilmesi için Tekâlif-i Milliye Emirlerini yay›mlad›. tablodaki bu kad›nlar ve çocuklar ne yap›yorlar? Gülay Han›m: Toplumda ifl bölümü ve dayan›flman›n en güzel örne¤i bu tabloda anlat›lm›fl. Ayr›ca tüccar›n ve halk›n elinde bulunan çeflitli malzeme ve g›da maddesinin yüzde k›rk›n›n. Bunlar›n bedeli sonra ödenecekti. Düflünebiliyor musun Melike. demir yolu yap›m›nda çal›flm›fllar. Türk milletini ortak bir amaç etraf›nda birlefltirerek bu dayan›flma ruhunun oluflmas›n› sa¤lam›flt›r. askerlerimizin bir çift çoraba bile ihtiyaçlar› vard›.2. Tekâlif-i Milliye Emirlerinin uygulan›fl›. ÜN‹TE Tekâlif-i Milliye tablosu.

Sakarya Savafl›’n›n Millî Mücadele’de ayr› bir yeri vard›r. Türk milletinin vatan sevgisi ve Mustafa Kemal’in üstün komutanl›¤›yla kazan›ldı. bu savafl ne kadar devam etti ve sonucu ne oldu? Gülay Han›m: 23 A¤ustos 1921’de bafllayan savafl 22 gün sürdü. Eskiflehir ve Kütahya’y› iflgal ettiler. sath› müdafaa vard›r. Melike: Teyze flu Türk askerine bak. yaral› oldu¤u hâlde bayra¤›m›z› elinden b›rakmam›fl. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesini gezmeye devam eden Melike ve teyzesi. Meclis taraf›ndan baflkumandan olarak görevlendirildi. Ordunun bafl›na geçen Mustafa Kemal Pafla “Hatt› müdafaa yoktur. Sizce Sakarya Savafl› hangi flartlarda yap›lm›flt›r? Gülay Han›m: Melikeci¤im. Savafl sonucunda Türkiye Büyük Millet Meclisi taraf›ndan Mustafa Kemal’e “gazi” unvan› ve “mareflal” rütbesi verildi. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl›’n›n canland›r›ld›¤› bölüm. O sat›h bütün vatand›r.Sakarya Savafl› An›tkabir’i. Vatan›n her kar›fl topra¤› vatandafl›n kan›yla ›slanmad›kça terk edilemez. Bu arada Mustafa Kemal Pafla.” emriyle askerleri yüreklendirdi. bayrak kutsal de¤erlerimizden biridir. Melike: Teyze. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Yukar›daki tabloyu inceleyiniz. Gülay Han›m: Buras› da Kurtulufl Savafl›’n›n son cephesi. Türk ordusunun toparlanmas›na f›rsat vermeden sald›r›ya geçtiler. I ve II. Sakarya Savafl› tablosu. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosunun önüne gelirler. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› Melike ve Gülay Han›m. Gülay Han›m: Evet k›z›m. Sakarya Savafl›’n›n canland›r›ld›¤› bölüme gelirler. ‹nönü Savafllar›nda yenilen Yunanl›lar. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosu size neler Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosu. Hedefleri Ankara’y› ele geçirmekti. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi 54 düflündürüyor? .

Atatürk çok okuyan bir liderdi. Deftere An›tkabir gezisi ile ilgili duygu ve düflüncelerini yazar. Bu antlaflma ile tüm dünya yeni kurulan Türk devletinin varl›¤›n› ve ba¤›ms›zl›¤›n› tan›d›. Bo¤azlar ve Do¤u Trakya’y› savafl yapmadan geri ald›k. Türk milletine en uygun yönetim biçiminin cumhuriyet oldu¤una inan›yordu. okudu¤u sayfalara kendi el yaz›s›yla notlar yazm›fl. Müze gezilerine devam eden Melike ve teyzesi Mustafa Kemal’in kütüphanesinin bulundu¤u bölüme geldiler. . O gece cumhuriyet yönetimine iliflkin yasa tasar›s› haz›rland›. Melike: Mustafa Kemal daha sonra ne gibi çal›flmalar yapt›? Türk ordusunun ‹zmir’e girifli. ÜN‹TE Gülay Han›m: Melikeci¤im. Gezi sonunda. 29 Ekim 1923 günü Türkiye Büyük Millet Meclisine sunuldu ve ayn› gün kabul edildi. Gülay Han›m: Evet Melikeci¤im. baz› sat›rlar›n da alt›n› çizmifl. sonra ne oldu teyze? Gülay Han›m: 11 Ekim 1922’de Mudanya Ateflkes Anlaflmas›’n› imzalad›k. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Gülay Han›m: Mustafa Kemal Müzesi Pafla. Büyük Taarruz 26 A¤ustos 1922’de bafllad›. Bugünlere ulaflmam›z› sa¤layan ulu önder Atatürk’e minnettar›m. Bu tasar›. “en büyük eserim” dedi¤i cumhuriyeti yaflatmak hepimizin en önemli görevidir. Bize b›rakt›¤› emanetlere sahip ç›kaca¤›m. 30 A¤ustos 1922’de Mustafa Kemal Pafla’n›n yönetti¤i Baflkumandan Meydan Savafl›’yla Türk ordusu kesin zafere ulaflt›.Siz olsayd›n›z bu deftere ne yazmak isterdiniz? 55 Çal›flma Kitab› 38 2. Atatürk hakk›nda sana anlatmak istedi¤im çok fley var ancak flu anda müze ziyaretimiz sona erdi. Melike: Atatürk’ün ne kadar çok kitab› varm›fl. Gülay Han›m: Evet. Mustafa Kemal Türkiye Cumhuriyeti’nin güçlenip kalk›nmas› için yenilikler yapt›. Böylece anlaflma gere¤i ‹stanbul. 18 Eylül 1922’de ise Bat› Anadolu’nun tamam› düflman iflgalinden kurtar›ld›. Melike bu geziden çok etkilenir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal Pafla’y› Cumhurbaflkan› seçti. Böylece Mustafa Kemal Pafla’n›n önderli¤inde cumhuriyet ilan edildi. ilk hedefiniz Akdeniz’dir. Melike: Teyze bak. ‹zmir’de Türk ordusunu karfl›layan çocuklardan biri siz olsayd›n›z Mustafa Kemal Pafla’ya ne söylemek isterdiniz? Melike: Peki. ziyaretçilerin duygular›n› yazd›¤› An›tkabir Özel Defteri’nin önünde Melike de s›raya girer. 24 Temmuz 1923’te de Lozan Bar›fl Antlaflmas›’n› imzalad›k. 28 Ekim gecesi Çankaya Köflkü’nde yak›n arkadafllar›yla bir toplant› yapt›. ‹leri!” emriyle taarruza devam eden Türk ordusu. Melike: Teflekkür ederim teyzeci¤im. Ordumuzun bask›n tarz›ndaki sald›r›s› karfl›s›nda tutunamayan Yunan askerleri geri çekilmek zorunda kald›. bu kütüphanede ona ait 3123 kitap var. Mustafa Kemal’in “Ordular. Mustafa Kemal’in. Bugün benim için çok güzel geçti. 9 Eylül 1922’de ‹zmir’e girerek buray› düflman iflgalinden kurtard›.

....... yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” harflerini koyunuz. Mustafa Kemal 19 May›s 1919 tarihinde Samsun'a ç›kt›... Yanl›fl olan cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z. Hacivat ve Karagöz oyunlar›. ……………………………………………………………………………….. Afla¤›daki cümleleri okuyunuz.... sözlü tarih Ankara Baflkumandan Meydan Savafl›nda 29 Ekim 1923 23 Nisan 1920 Sakarya 24 Temmuz 1923 kan›t 1.............” sözü hangi de¤erle ilgili de¤ildir? A) Duyarl›l›k B) Vatanseverlik C) Yard›mseverlik 56 D) Sorumluluk ..... ( ) 1..KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A...... Mustafa Kemal'e ………………….. gösterdi¤i baflar›dan dolay› Türkiye Büyük Millet Meclisi taraf›ndan gazi unvan› ve mareflal rütbesi verilmifltir.. Kiflilerin yaflamlar›yla ilgili anlatt›klar›n› sesli ya da yaz›l› kay›t alt›na alarak yap›lan araflt›rma yöntemine ……………………. Cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”. 3.. Kurtulufl Savafl›’nda aç›lan bir cephedir.. B... tarihinde ……………………aç›lm›flt›r..... ( ) 2...... ……………………………………………………………………………….. 1. denir...... 4......Afla¤›daki sorular› okuyunuz. Afla¤›daki noktal› yerlere uygun olanlar› yazarak cümleleri anlaml› olacak flekilde tamamlay›n›z. ………………………………………………………………………………............. ( ) 5.... ( ) 4.. C..... Millî kültür ögeleri varl›klar›n› yüzy›llarca de¤iflmeden korurlar.. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz....... “Ülkemin kültürünü yans›tan her nesne benim için çok de¤erlidir.......... tarihinde ilan edilmifltir... Cumhuriyet ………………………. Bunlar› gelecek kuflaklara tafl›mal›y›z...... Kutucuklarda verilen sözcük ve tarihleri inceleyiniz.. ………………………………………………………………………………. Büyük Millet Meclisi ……………………. geçmiflten günümüze tafl›nan millî kültür ögelerindendir. Çanakkale Cephesi. “Difl hedi¤i” gelene¤i günümüzde unutulmufl bir millî kültür ögesidir.. ( ) 3....... 2........ ………………………………………………………………………………....

2. Atatürk’ün Samsun’a ç›k›fl› Cumhuriyetin ilan› Sakarya Meydan Savafl› Büyük Millet Meclisinin aç›l›fl› Sivas Kongresi’nin yap›lmas› Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› ( ( ( ( ( ( ) ) ) ) ) ) D.. ………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………. Bu olaylar› olufl s›ras›na göre s›ralay›n›z...“Bizim kültürümüzde küçükler büyüklerin elini öper...” Bu aç›klama do¤rultusunda afla¤›dakilerden hangisi ülkemiz mutfa¤›na ait bir yemek de¤ildir? A) Mant› B) Gözleme C) Hamburger D) Yaprak sarması 4. Yak›n çevrenizde geçmiflte de günümüzde de oynanan bir çocuk oyunu belirleyerek oyunun nas›l oynand›¤›n› aç›klay›n›z. ………………………………………………………………………………………….” Afla¤›dakilerden hangisi bu aç›klamaya örnek olamaz? A) Nasrettin Hoca f›kralar› C) Halk hikâyeleri B) Yunus Emre fliirleri D) Millî bayramlar 5.. 1. “Her ülke kendine ait bir yemek kültürüne sahiptir. ………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………..” diyen bir kifli hangi millî kültür ögesine örnek vermektedir? B) Seyirlik oyunlar C) Millî bayramlar D) Festivaller 3. Sözlü tarih çal›flmas› yapmak için hangi konuyu seçerdiniz? Nedenleriyle aç›klay›n›z. “Edebiyat eserleri millî kültür ögelerindendir. 2.. ………………………………………………………………………………………. Afla¤›da Mondros Ateflkes Anlaflmas›’ndan sonra yurdumuzda yaflanan olaylar kar›fl›k olarak verilmifltir. ……………………………………………………………………………………….. Afla¤›daki efllefltirmeyi do¤ru bir flekilde yapt›¤›n›zda “mimari eser” söz grubu hangi sözcükle eflleflir? Cirit Sünnet dü¤ünü Türkü An›tkabir Mimari eser Müzik eseri Gelenek Oyun A) Cirit B) An›tkabir C) Sünnet dü¤ünü D) Türkü Ç. 3. ………………………………………………………………………………………. Millî kültür ögesi denilince akl›n›za neler geliyor? Örneklerle aç›klay›n›z.. 57 2. Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z. ÜN‹TE A) Gelenekler .

58 .

3. 3. 6. Yaflad›¤›n›z yerdeki hava olaylar›n› bir hafta boyunca gözlemleyerek kaydediniz. Yüksekçe bir yere ç›k›n›z ve afla¤›y› gözlemleyiniz. ‹lk kez gitti¤iniz bir yerde yönleri bulmada hangi yöntemleri kullan›rs›n›z? 2. Gördüklerinizi bir k⤛da çiziniz. Do¤al afetlere karfl› korunma yollar› nelerdir? 59 . 5. 4. ÜN‹TE YAfiADI⁄IMIZ YER KONULAR • ‹ZC‹ KAMPINDAYIZ • KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ • HAVA NASIL ORALARDA? • ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z • EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER • GÜVENL‹ YAfiAM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar Afet Beflerî ortam Bölge Çevre Çevre kirlili¤i Do¤al ortam Hava durumu Hava olay› ‹klim Yer Yerleflme Yön HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. Yaflad›¤›n›z çevrede insanlar taraf›ndan yap›lm›fl ve do¤al olarak oluflmufl unsurlara örnekler veriniz. Yaflad›¤›n›z yerin yeryüzü flekillerini araflt›r›n›z.

Fark ettiyseniz “Günefl batıyor. 60 . O zaman kampa nasıl geri dönece¤iz? ‹zci lideri: — Peki. Güneflin battı¤ı taraf batı yönüdür.” dedim. Bakın günefli görüyor musunuz. günefl batmak üzere. Kamp kurallarını anlattı. ‹zci lideri. Zafer: — O zaman güneflin do¤du¤u taraf da do¤u yönü mü olur? ‹zci lideri: — Aferin Zafer. Zafer: — Biz kamp atefli için çalı çırpı toplamaya gidece¤iz. ‹flte do¤u. Söyledi¤in gibi güneflin do¤du¤u taraf do¤u yönüdür. ‹zcileri kamp yerinden uzaklaflmamaları konusunda uyard›. iflte batı. flimdi yön bulmayla ilgili anlatacaklarımı çok iyi dinleyin. Bunun için de kamp yerinden uzaklaflmamız gerekebilir. izciler arasında görev da¤ılımı yaptı.‹ZC‹ KAMPINDAYIZ Daha önce hiç gitmedi¤iniz bir yeri nasıl bulursunuz? Bir kifli size bir yer soracak olursa bu kifliye o yeri nasıl tarif edersiniz? Zafer ve arkadaflları Çamlıdere’ye izcilik kampına gittiler. Kamp çadırlar›n› kurdular ve herkes çadırına yerleflti. Do¤u ve batı yönlerini sizlere bir de çizerek göstereyim.

yanıma gelir misin? Sa¤ kolunu do¤u yönüne. Peki. Bu durumdayken ön tarafın kuzey yönünü. güney olmak üzere dört yönümüz var. güneybatıd›r. . sa¤ kolumuzu da do¤u yönüne uzattı¤ımızda ön tarafımız kuzey. güneydo¤u. sol kolunu da batı yönüne gelecek flekilde uzat. Dört tane de ara yön vardır. toplam kaç yönümüz var? Ayflegül: — Do¤u. Peki.Çal›flma Kitab› ‹zci lideri: — Ayflegül. ÜN‹TE Ayflegül: — Baflka yönler var mı? ‹zci lideri: — Ayflegül. flu an masa senin konumuna göre hangi yönde duruyor? Ayflegül: — Bat›da duruyor. fiimdi de bu yönleri çizelim. ikinci iflaretledi¤imiz nokta da do¤u yönünü gösterir. Sol kolumuzu batı yönüne. Bunlar ana yönlerdir. arka tarafımız da güney yönünü gösterir. gölgeye göre de yönümüzü bulabilece¤imizi biliyor muydunuz? Bunu da size açıklayayım: Yere bir çubuk dikeriz ve gölgesinin ucunu iflaretleriz. kuzeybatı. kuzey. ‹lk iflaretledi¤imiz nokta batı yönünü. batı. ‹zci lideri: — Evet. Bunlar kuzeydo¤u. ‹zci lideri: — Do¤ru Ayflegül. 61 y) (K e uz 42 3. arka tarafın da güney yönünü gösterir. 15-20 dakika bekledikten sonra çubu¤un gölgesinin ucunu ikinci kez iflaretleriz. do¤ru.

hava kararacak. Yuvalarının girifli ise güneye bakar. a¤aç ve taflların yosunlu tarafı kuzeyi gösterir. Karanlıkta yönümüzü nasıl bulaca¤ız? ‹zci lideri: — Geceleyin de Kutup Yıldızı yardımıyla yönümüzü bulabiliriz. fiekle göre güney dıflındaki di¤er yönleri nasıl tespit edebiliriz? KUZEY KUZEY KUZEY Zafer: — Birazdan günefl batacak. güney yönünü gösterir. Kutup Yıldızı her zaman kuzey yönünü gösterir. Mesela. fiule: — Yönleri sadece günefl yardımıyla mı buluruz? ‹zci lideri: — Pek çok yön bulma yöntemi vardır. Akrep ile 12 sayısının tam ortasından geçen do¤ru. Kutup Y›ld›z› 5xa a 62 . Büyükayı Takım Yıldızı kabaca. akrep günefli gösterecek flekilde yere paralel tutarız. cezveye benzer. Karıncalar yuvalarından çıkardıkları toprakları yuvanın kuzeyine yı¤arlar. Saati.3 2 6 10 11 5 4 12 1 GÜNEY 8 7 9 ‹zci lideri: — Güneflten yararlanarak ve saatimizi kullanarak da yönümüzü bulabiliriz. Bu takım yıldızının son iki yıldızı arasındaki mesafenin yaklaflık befl katı uza¤ında parlayan yıldız Kutup Yıldızı’dır. Yıldızların rahat göründü¤ü bir gecede yedi yıldızdan oluflan “Büyükayı Takım Yıldızı”nı buluruz.

Mustafa: — Yönümüzü nasıl bulaca¤ımızı ö¤rendik. . gerçekten çok yöntem var. 63 3. Pusula ibresinin kırmızı renkli ucu kuzey yönünü. Pusula. Ayflegül: — Peki. Ancak yönümüzü en kolay pusula kullanarak buluruz. Öteki yönleri de buna göre kolayca bulabiliriz. çevremizdeki herhangi bir yerin bize göre bulundu¤u yönü tespit etmede en güvenilir araçt›r.Çal›flma Kitab› 43 44 Ertesi gün izciler çal› ç›rp› toplamak için kamp›n güneyine do¤ru gittiler. di¤er ucu da güney yönünü gösterir. pusulayı nasıl kullanaca¤ız? ‹zci lideri: — Öncelikle. Sizce izciler kampa nas›l geri dönerler? Aç›klay›n›z. Artık kaybolmayız. pusulayı yere paralel tutmalıyız. ÜN‹TE Ayflegül: — Yön bulmada kullanılabilecek ne kadar da çok yöntem varmıfl! ‹zci lideri: — Evet.

00’da Anıtkabir’in giriflinde buluflacaklardı. Keçiören kufl bak›fl› ne kadar da hofl görünüyordu. Amcaları krokinin. Krokide çeflitli flekil ve flemalardan oluflan semboller kullanılmıfltı. bir yerin kufl bakıflı görünümünün kabataslak çizimi oldu¤unu söyledi. arabalar. a¤açlar. Amcaları onları ilk olarak Keçiören’deki teleferi¤e bindirdi. Bu uyarılara dikkat ettikleri takdirde yarın kolayca Anıtkabir’e gidebileceklerini söyledi. Ama krokide bu uzakl›k kufl uçuflu otuz befl. Bu sembollerin ne anlama geldi¤inin açıklandı¤ı ve yön okunun yer aldı¤ı bir bölüm de vardı. Akflam. Ancak sabah olunca amcalarının bir ifli çıktı.KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ Bir arkadaflınız evinize gelmek istiyor. Amcalar›n›n evi An›tkabir’e birkaç kilometre uzaktayd›. Binalar. k›rk milimetre civar›ndayd›. ertesi gün yapacakları Anıtkabir gezisini planlamaya koyuldular. Bu ziyaretle hem amcalarına olan özlemlerini giderecekler hem de Ankara’yı gezeceklerdi. 64 . insanlar yüksekten ve tam tepeden bak›nca ne kadar da küçüklerdi! Kufl bakıflı ne demektir? Açıklayınız. Evinizin yerini arkadaflınıza nasıl tarif edersiniz? Yer Yön Berkin ve ablası Ankara’daki amcalarını ziyarete gelmifllerdi. Amcaları bu bölüme ve krokide gösterilen cadde ve sokaklar ile önemli yapılara dikkat etmeleri konusunda onları uyardı. Bu kroki evden Anıtkabir’e gidifl yolunu gösteriyordu. Berkin. Anıtkabir’e gidifllerini kolaylafltırmak için bir kroki verdi. ablası ve amcası saat 14. yollar. Berkin. Bunun üzerine amcalar› onlara. ablası ve amcalar› güzel bir gezintiden sonra eve döndüler.

Ertesi gün Berkin ve ablas› An›tkabir’e gitmek üzere yola ç›kt›lar. krokinin hayatımızda ne kadar önemli oldu¤unu anladılar.3. Onlar da amcaları kendilerini ziyarete geldi¤inde Kufladas›ndaki evlerini kolayca bulabilmesi için afla¤ıdaki krokiyi çizdiler. ÜN‹TE Afla¤ıda yer alan. Kroki sayesinde kolayca An›tkabir’e gittiler. 65 Çal›flma Kitab› 45 . Ne zaman yollar›n› flafl›racak olsalar krokiye bakt›lar. Berkin ve ablasının Anıtkabir’e giderken kullanacakları krokiyi inceleyiniz. Berkin ve ablası.

bitki ve hayvanların durumlarını gözlemliyorlarm›fl. Nazl›’n›n bu davranıflı babasının dikkatini çekti. Gece ve sabah saatlerinde yurdun iç ve do¤u bölgelerinde kuvvetli buzlanma ve don ile birlikte sis görülece¤i tahmin ediliyor. Do¤u Karadeniz ile Ardahan ve Ordu çevrelerinin aralıklı ya¤ıfllı.HAVA NASIL ORALARDA? Yandaki foto¤raf hangi hava olay›yla ilgilidir? Neden? Hava durumu Hava olay› ‹klim Nazl›’n›n ö¤retmeni. sen hava durumu haberini pek izlemezdin? Nazl›: — Bununla ilgili bir çalıflma yapmam gerekiyor baba. Örne¤in. kapal› çam kozala¤› ise fazlal›¤›n› gösteriyormufl. aç›lm›fl çam kozala¤› havadaki nemin azl›¤›n›. Babas›: — Kızım. Nazl› yapt›¤› gözlem sonucunda resimli bir grafik ve rapor hazırlayacaktı. Ya¤ıflların kıyı kesimlerde ya¤mur. Meteoroloji uzmanlar› yarın hatta daha sonraki günlerde havanın nasıl olaca¤ını tahmin edebiliyorlar. ya¤ıfl gibi hava olaylarının ne zaman meydana gelece¤i önceden tahmin edilemiyordu de¤il mi? Çal›flma Kitab› 66 46 . di¤er yerlerin ise parçalı ve az bulutlu olaca¤› tahmin ediliyor. Gözlemlerle elde ettikleri bilgilerden yararlanarak hava durumunu tahmin ediyorlarm›fl. teknoloji çok ilerledi. televizyonda hava durumu haberlerini izlemelerini ve yaflad›klar› yerin hava olaylarını bir hafta süresince gözlemlemelerini istemiflti. At kestanesi a¤açlar›n›n çiçeklenmesi. Bakalım. ertesi günün daha s›cak olaca¤›n› haber veriyormufl. Nazl›: — Eskiden rüzgâr. Çekirgelerin çok ses ç›karmas›. ya¤ıfl alan di¤er yerlerde ise kar fleklinde olması bekleniyor. Eskiden böyle de¤ilmifl. Babası: — Hayırdır kızım. havan›n ›s›nmaya bafllad›¤›n›n göstergesiymifl. yarın hava nasıl olacakmıfl? Yurdun kuzeydo¤u kesimlerinin çok bulutlu. hava durumu haberini izlemek için televizyon karflısına geçti. Akflam olunca Nazl›. Atalar›m›z çevrelerinde sürekli de¤iflen do¤ayı.

.3. birkaç günlük gözlem ise hava durumunu gösteriyormufl. Uzun yıllar yapılan gözlem sonuçları iklimi. hemen bilgisayar baflına. Seninle bu kurumun internet sitesine girerek daha fazla bilgi edinebiliriz. Babası: — Bak. Ama günümüzde basın ve yayın organlarından. ÜN‹TE Babası: — Do¤ru k›z›m. Gördü¤ün gibi burada hava sıcaklı¤› tahminleri hem sayı ile hem de sembollerle gösterilmifl. bir bakalım. Babası: — Ülke genelinde befl gün boyunca hava durumu tahmini nasılmıfl. Bu gözlemler sonucunda o yerin ortalama hava flartlarını yani iklimini belirlemifller.. 67 . Buradaki bilgiye göre uzmanlar genifl bir alanda uzun yıllar gözlemler yapmıfllar. Nazl›: — Tamam baba. gelecek günlerde havanın nasıl olaca¤ını kolayca ö¤reniyoruz. Haydi. Bak flu gazetenin sayfasına. burada da hava durumu hakkında haber verilmifl. bu ‹nternet sitesi çok ifline yarayacak. Bu hava durumu tahminleri ülkemizde Devlet Meteoroloji ‹flleri Genel Müdürlü¤ünce yapılmaktadır.

bakalım. Nazl›: — Hafif kar ya¤›fll› olacakmıfl.tr (Düzenlenmifltir.gov.) Nazl›: — Baba. Babası: — Elbette ö¤renebiliriz. buradan illerin günlük ve befl günlük hava tahminini de ö¤renebilirmifliz. Tahminî bir günlük hava durumu haritasına göre kuvvetli ya¤›fl›n görülece¤i iller hangileridir? Defterinize yazarak arkadafllarınızla paylaflınız. 68 . www. Ankara’da hava yar›n nasıl olacakmıfl.meteor.Afla¤ıdaki internet sayfasını inceleyiniz.

edindi¤i bu bilgilerden sonra bir hafta boyunca yafladı¤ı yerin hava olaylarını gözlemledi.gov. Gün Pazartesi Ö¤leden Güneflli Hava önce Olayı Ö¤leden Rüzgârl› sonra Hava Olayı Sembol Sal› Çarflamba Perflembe Cuma Cumartesi Pazar Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Bulutlu Rüzgârl› Sisli Güneflli Güneflli Karl› Rüzgârl› Rüzgârl› Toplam Say› Güneflli 3 4 Bulutlu 2 3 Ya¤murlu 1 2 Sisli s 2 Rüzgârlı R 4 Karlı 2 1 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Sisli Rüzgârl› Karl› Yukar›daki tablolar› ve resimli grafi¤i inceleyiniz. Nazl›.meteor. Bu tahmine göre befl gün boyunca Rize’ de hava nasıl olacaktır? Nazl›’n›n babasına ne tür hazırlıklar yapmasını tavsiye edersiniz? Açıklayınız. fiimdi de Rize’nin ayr›nt›l› hava durumu tahminini inceleyelim. Havan›n durumuna göre haz›rl›kl› gideyim. ÜN‹TE Babas›: — Ben iki gün sonra Rize’ye gidece¤im.3. www. Bu sonuçlardan faydalanarak afla¤ıdaki tablolar ile resimli grafi¤i hazırladı. Nazl›’n›n yaflad›¤› yerde en s›k ve en seyrek olarak hangi hava olaylar› görülmektedir? 69 Çal›flma Kitab› 47 Hava Olay› .tr fiimdi Nazl› ve babası ile birlikte Rize iline ait hava durumu tahminini inceleyelim. Gözlem sonuçlarını defterine not etti.

Beflerî ortam Çevre Yerleflme Do¤al ortam Çevre kirlili¤i Televizyonda do¤a belgeseli izlediniz mi? Bu tür belgesellerde bazen balta girmemifl ormanlar› bazen de vahfli hayvanlar›n yaflad›¤› do¤al ortamlar› görürüz. yaflad›¤›m›z yerdeki do¤al ortam ne durumda? Ço¤unlukla yaflad›¤›m›z yerdeki do¤al ortam insan eliyle bozulmufltur. Her geçen gün bu dönüflümle birlikte insan yerleflmeleri artt›¤› için beflerî ortam da genifllemektedir.ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z Evden okula gelene kadar çevrenizde neler görüyorsunuz? Gördüklerinizi arkadafllarınızla paylaflınız. Afla¤ıdaki resmi inceleyiniz. ‹nsan eli de¤meden kendili¤inden oluflan bu do¤al ortamlara hayran kal›r›z. Resimde gördüklerinizin hangileri do¤al olarak hangileri insan etkisiyle oluflmufltur? Aç›klay›n›z. Peki. ‹nsanlar›n ihtiyaç ve yaflamlar›na göre düzenledi¤i beflerî bir ortama dönüflmüfltür. 70 Çal›flma Kitab› 48 49 .

göl. Varlıklarını do¤ada sürdürürler. Ada Da¤ Akarsu Göl Vadi Ova fielale Toprak Yak›n çevrenizde yaflayan canl›lar hangileridir? Bu canl›lar›n yaflam koflullar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? 71 . Da¤. akarsu. deniz. Çevremize baktı¤ımızda do¤ayla nasıl iç içe oldu¤umuzu görebiliriz. Afla¤ıdaki foto¤raflarda bazı do¤al unsurlar görülmektedir. orman… Hepsi birer do¤al unsurdur. plato. ova. Çünkü hepsi de insan etkisi olmaksızın do¤al olarak oluflmufltur. Do¤a ile bütün canlılar iç içedir. ÜN‹TE ‹nsanlar ve di¤er bütün canlılar do¤ada yaflarlar.3.

Binalar yap›l›r. fabrikalar. Bunların hepsi birer beflerî unsurdur. bunları yaparken do¤ayı etkiler ve de¤ifltirir. Ulaflım ve taflımacılık için yollar. Çünkü hepsi de insan etkisiyle oluflmufltur. içme ve kullanma suyu sa¤lamak için akarsu önlerine barajlar infla edilir. trenler üretilir. uçaklar. tüneller yapılır. yerleflim yerleri kurulur. gereç ve eflyayı yapabilmek için do¤adaki ham maddelerden yararlanılır. Topra¤ı iflleyerek ekim ve dikim yapılır. Elektrik üretmek.‹nsanlar ihtiyaçlarını karflılamak için do¤adan faydalanırlar. ‹nsanlar. gemiler. Arabalar. Her türlü araç. 72 . Tarla Baraj Oyun park› Binalar Havaalan› Köprü Tünel Demir yolu Yafladı¤ınız yerdeki beflerî unsurları defterinize yazın›z ve arkadafllarınızla paylaflınız. Afla¤ıdaki foto¤raflarda bazı beflerî unsurlar görülmektedir.

Bu çöpler sadece do¤al çevreyi de¤il do¤al kaynaklar› da kirletir. Bafltan bafla dünyay›. Örne¤in sanayileflmifl bir ülkede yaflayan dört kiflilik bir ailenin bir y›lda üretti¤i çöp miktar› bir tonu geçer. Tak›versem ipli¤i. toprak ve su yaflam için neden önemlidir? Aç›klay›n›z. Hava. Kirletmezsek çevreyi. Bir güzelce süpürsem. Yemyeflil olur dünya. Mustafa Ökkefl Evren. Kufllarla Uyanmak. Gazete haberi. Bu de¤iflim bazen do¤al dengeyi olumsuz etkilemektedir. Bu çöplerin büyük bir miktar› topra¤a ve suya kar›fl›r. Temiz olur dört bir yan. Bir de çal› süpürgem. ÜN‹TE Kocaman f›rçam olsa. KOCAMAN HAYALLER 3.Çevremize bakt›¤›m›zda beflerî unsurlar›n giderek artt›¤›n› görürüz. Do¤ay› korumak için sizce neler yap›lmal›d›r? 73 Çal›flma Kitab› 50 51 . 12 Haziran 2005. Gerekmez f›rça boya. Kocaman kürek olsa. Çünkü insanlar do¤al ortam› h›zla de¤ifltirmektedir. Kocaman i¤nem olsa.15. Böylece topra¤›n. Çölleflen dünyam›z›. Bir de bitmeyen boyam. Ozondaki deli¤i. Hemencecik dikerdim. s. suyun hatta havan›n kirlenmesiyle de¤iflen do¤al ortam gelecekte yaflanmaz bir hâle gelebilir. Yeflil renge boyasam.

buharlar ç›kar. eskiden bir denizin oldu¤u yerdir. toprak alt›na çekilmifl. gazl› sular›n içindeki kireçle oluflan bembeyaz Pamukkale. ad› gibi bembeyaz bir bölgedir.). Az sonra hava kararm›fl. Serpil Ural.” diye ba¤›rm›fl. Bal›kç›n›n küçücük sandal› bu dalgalarla devrilmifl. Bunlardan biri de afla¤›da okuyaca¤›n›z Pamukkale efsanesidir. 35 (Düzenlenmifltir. “Üstün da¤.derler. tafl. buharlar ç›kmaya bafllam›fl. “Senin yüre¤in de benim gibi yans›n. Bu denizin k›y›s›ndaki kulübede fakir bir bal›kç› ve annesi yaflarm›fl. s. Toprak üstünden yer yer sular kaynamaya. bir anan›n feryad› kadar yak›c›d›r. Bal›kç› her gün bal›¤a ç›kar. Beyaz kayalar aras›nda flifal› sular kaynar. ‹flte o anda sular çekilmeye bafllam›fl. Koca deniz küçülmüfl.. Yer Anadolu bafltan bafla efsanedir. Buradaki kaynar sulu kapl›calar. Derler ki buras›. gök gürlemifl. Duman›n ç›ks›n. Bir daha ne sandal› ne de bal›kç›y› gören olmufl. Gene bir sabah bal›kç›. S›cak. kaybolmufl gitmifl. Denize bak›p bak›p. Yukar›da okudu¤unuz efsanede hangi co¤rafi özellikler yer almaktad›r? 74 . küçülmüfl. o¤lunun dönmesini beklermifl. dalgalar› büyümüfl. suyun kaynas›n!. Her yerin bir ya da birkaç efsanesi vard›r. a¤lar›n› oltas›n› haz›rlam›fl. Deniz dalgalanm›fl. PAMUKKALE Pamukkale. Sandal›na binip denize aç›lm›fl. f›rt›na bafllam›fl.EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER Do¤al ve beflerî unsurlardan bahseden bir türkü ya da hikâye biliyor musunuz? Arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. bölgenin en ünlü yeridir. annesi de gözü denizde. Alt›n atefl Olas›n deniz… Ateflle tafl aras›nda Kalas›n deniz…” diye feryat etmifl. Bir zamanlar Anadolu'da bir iç deniz varm›fl. fiimdi bu bölge flifal› sular›yla tan›n›r. Bal›kç›n›n annesi üzüntüsünden a¤lay›p dövünmüfl. büyümüfl. A¤r›’dan Zelve’ye Anadolu Anlat›yor.

Ça¤ırırdı da¤lar sonra Yaz gelince buca¤ına. Oynardık günden güne. yine bir gün. yufka… Azı¤ı doldururduk. Affet bizi yaylamız. Efsane. fiiirdeki co¤rafi özellikler ile yaflad›¤›n›z yerin co¤rafi özelliklerini karfl›laflt›rarak . nane. destan. Irma¤ın türküleri Yine hep aynıydı. s. Günler yeni güne gebe. Alırdık soframıza Bütün güzellikleri.Ülkemizde. türkü ve fliirlerde bir yerin co¤rafi özelliklerinin yan›nda kültürel ögelerden de bahsedilebilir. 3. hakk›nda efsaneler anlat›lan. Afla¤›da Osmaniye’deki Zorkun Yaylas› için yaz›lm›fl fliir yer almaktad›r. Horozların sesiyle Pınara kofltururduk. Koflardık hemencecik Masal yüklü yuvamıza. ÜN‹TE MASAL OLDU YAYLAMIZ Ça¤rı Gürel. sazımız. defterinize yaz›n›z ve arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. Da¤ çayının arasında Çökelek. fliirler yaz›lan pek çok yer vard›r. Kekik kokan kuca¤ında Yaslanırdık. Uçuverince Keltepe'ye Küçülürdü yaylamız. Irma¤ımız. Her Masal Yarım. Evvel zaman içinde Ya¤mur inerdi güne. Yukar›daki fliirde hangi kültürel ögeler vard›r? Çal›flma Kitab› 75 52 . Hiç yolundan flaflmazdı. Ninnilerin arasında. Tepelerin ardından Serin serin akardı. öykü. Gelip gitti her gün… Ça¤ırdı yine da¤lar. fiimdi uzaklardayız. Ve bir gün. 56-58. uyurduk.

gazetelerde. 76 www. Yamaçlara a¤aç dikilmelidir ve yamaçlar basamakland›r›lmal›d›r.” bu haberlerden bazılarıd›r. • Heyelan ( Toprak Kaymas›) E¤imli yerlerde toprak. Ancak alınacak tedbirlerle verdi¤i zararlar engellenebilir ya da azaltılabilir. Do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. “Heyelan oldu. E¤imli yerler a¤açland›r›lmal›d›r. “Sel bastı. sarsıntıları zarar görmeden atlatırım. Aynı zamanda bir hacıyatmazım. Do¤al afetlerden biri olan depremle yaflamayı ve depreme karflı yapılması gerekenleri ö¤renmek için de Sismail’i dinleyelim: Merhaba. Ç›¤› önlemek için do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. “Deprem oldu. Seli önlemek için barajlar.”. internette do¤al afet haberlerine rastlamıflsınızdır. Akarsu kenarlar›na yerleflme yap›lmamal›d›r. Bu haberler ço¤u zaman da üzücüdür. • Ç›¤ Çok kar ya¤an ve e¤imin fazla oldu¤u yerlerde büyük kar kütleleri afla¤›ya yuvarlan›r. Depremden koruma kültürü yerlefltirecek ve bu konuda toplumsal duyarlılı¤ı gelifltirecek etkinliklere katılıyorum.depremeduyarliyiz.”. Ayr›ca 盤 düflebilecek yerlere yerleflme yap›lmamal›d›r. su kanallar› ve a¤açland›rma yap›lmal›d›r.GÜVENL‹ YAfiAM Do¤al afet deyince aklınıza neler geliyor? Yafladı¤ınız bölgede hangi do¤al afetler olmufltur? Afet Bölge Televizyon kanallarında. Çünkü do¤al afetler can ve mal kaybına neden olur.org (Düzenlenmifltir. • Sel Afl›r› ya¤an ya¤murlardan sonra veya karlar›n birden erimesi sonucu oluflur.”. Heyelan› önlemek için do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. “Çı¤ düfltü. üzerindekilerle birlikte afla¤›ya do¤ru kayar. Deprem dalgalarını simgeleyen kulaklarım dünyanın sürekli hareket hâlinde oldu¤unu hatırlatır. Böyle yerlere destek duvarlar› yap›lmal›d›r. benim adım Sismail. Do¤al afetlerin meydana gelmesi engellenemez. Afla¤ıdaki bölümü inceleyiniz.) .

Deprem çantasına özellikle insanların hayatlarını sürdürebilmeleri için ihtiyaç duydukları malzemeler konulmalıdır. cam kırıkları gibi tehlikeler karflısında neler yapılabilece¤i konuflulmalıdır. ÜN‹TE Ülkemizin hemen her yerinde depremler olmaktadır. Binaların depreme dayanıklılı¤ı kontrol edilmelidir. sınıfınız için bir tahliye çantası hazırlamanız istenseydi bu çantaya neler koyardınız? Deprem an›nda gerekli ve gereksiz olan malzemeler nelerdir? Örnekler vererek aç›klay›n›z.3. Deprem sonrasında aile bireylerinin buluflaca¤ı güvenli yerler belirlenmelidir. deprem çantasına konulabilecek baz› malzemeler görülmektedir. Deprem Öncesinde • Binalar. • Deprem çantası hazırlanmalıdır. • Aile afet planı hazırlanmalıdır. Yıkıntılar. güvenli yapı kurallarına uygun yap›lmal›d›r. Depremin neden oldu¤u zararları azaltmak için önceden önlem almalıyız. Bu yüzden depremle yaflamayı ö¤renmeliyiz. Özellikle düflerek veya devrilerek zarar verebilecek ev eflyalar› duvara sabitlenmelidir. Binadan ç›kt›ktan sonra karflılaflılabilecek tehlikeler tespit edilmelidir. Afla¤ıdaki foto¤rafta. Yandaki haritada görüldü¤ü gibi Türkiye topraklarının büyük bir k›sm› deprem kuflakları içinde yer almaktadır. 53 Çal›flma Kitab› 77 . Türkiye bir deprem ülkesidir. Sizden. Deprem sonrasında binadan çıkıfl yolları belirlenmelidir. Deprem öncesinde neler yapılabilece¤ini biliyor musunuz? Bunu ö¤renmek için afla¤ıdaki bölümü inceleyelim.

Araç içindeyseniz üçüncü foto¤rafta görüldü¤ü gibi arac›n›z› uygun bir yere çekerek durdurun. • Balkona çıkmayın. Daha sonra ikinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi baflınızı kollarınızın arasına alarak kapanın. Bu arada üçüncü foto¤rafta görüldü¤ü gibi sa¤lam bir eflyaya tutunabilirsiniz. Deprem Sırasında • Depremi hissetti¤inizde sakin olun. enerji nakil hatlarından ve trafik ıflıklarından uzak olmalıdır. • Ayakta durmaya çalıflmayın. Böylece baflınızı tehlikelere karflı koruyun. elektrik direkleri gibi tehlikeli olabilecek yerlerden uzak durun. Yere çökün ve kapanarak baflınızı kollarınızla koruyun. Varsa afla¤ıdaki birinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi sa¤lam bir eflyanın yanına çökün. ‹kinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi sarsıntı geçene kadar açık bir alanda bekleyin. 1 2 78 33 .Deprem sırasında neler yapmalıyız? Bunu ö¤renmek için afla¤ıdaki bölümü birlikte inceleyelim. 1 2 3 • E¤er sınıftaysan›z afla¤ıdaki birinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi çökün ve baflınızı kollarınızın arasına alarak koruyun. a¤açlardan. Açık bir alandaysan›z binalardan. Durdu¤unuz yer köprülerden. • Asansöre binmeyin. Sa¤a sola koflmayın. • Evinizdeyseniz pencere ve kapılardan uzak durun. Telafllanmay›n. Üzerinize düflebilecek eflyalardan uzakta durmaya çalıflın. • Merdivenleri kullanmaya çalıflmayın.

Lütfen depreme karfl› duyarlı olun. sırası ve sonrasında yapılabilecekler hakkında bilgi verdim. Çal›flma Kitab› Size deprem öncesi. • Deprem çantanızı yanınıza alın. • Yangın tehlikesine karflı aydınlatma için sadece pilli el feneri veya ıflıldak kullanın. • Depremden sonra binadan çıkarken karflılaflabilece¤iniz tehlikelere karflı dikkatli olun. . Toplumu deprem konusunda bilinçlendirmek için bize destek olun.Deprem Sonrasında • Sakin olun ve telafllanmay›n. Depremler korkutucu olabilir ama unutmayın. su ve gaz vanalarını kapatın veya büyüklerinize bunu hatırlatın. • Binalardan uzak. ÜN‹TE Deprem sırasında sakin olmalısınız. Kendinize ve çevrenizdekilere ancak bu flekilde yardım edebilirsiniz. • E¤er evdeyseniz elektrik sigortası. deprem sonrasında yapacaklarımızı birlikte gözden geçirelim. açık bir alanda bekleyin. fiimdi. • E¤er kalabalık ve halka açık bir yerdeyseniz kapılara ulaflmak için acele etmeyin. Bilgi almak için radyo dinleyin veya mümkünse televizyon izleyin. Özellikle deprem sırasında yapılması gerekenleri deprem tatbikatlarında uygulamal›s›n›z. Farklı mekânlarda deprem sırasında ne yapılması gerekti¤ini belirleyin. Bunun için bir poster hazırlayın. sadece acil durumlarda kullanın. • Telefonları meflgul etmeyin. Artçı sarsıntılar tehlikelidir. Çünkü ilk deprem sırasında hasar görmüfl binaların yıkılmasına neden olabilir. sarsıntı kısa sürede sona erecektir. Aile afet planınızda belirledi¤iniz çıkıfl yollarını kullanın. • Depremden sonra artçı sarsıntılara hazırlıklı olun. 79 54 3.

................................. kuzeybat› yönünde ilerlemektedir.............. D/Y 1............................... k›rm›z› araban›n bat›s›ndad›r.................................................. Irmak......... 2......................... ....................................................... ............. Mavi araba........................ mavi araban›n kuzeybat›s›ndad›r................... ................................ 2.................................... 4....................... 2.................................... 3.. Afla¤›da resimle iliflkili cümleler verilmifltir.................... 3.. 5........................................................ .................. . Do¤al Unsurlar Beflerî Unsurlar 1.... 1.................................. Cami. Do¤ru oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin karfl›s›ndaki kutuya “D”................................. ....................................................... Yanl›fl oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin do¤rusunu altlar›ndaki noktal› yerlere yaz›n›z.........KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A......................................................... . .................................................................................... Bu resimde güneflin yeni do¤du¤unu dikkate al›n›z................................ ................................. ................ 80 ... kuzeydo¤udan güneybat› yönüne do¤ru akmaktad›r... 5. 3..................................................................................... ............................... B...................... 4.................... ............................. . ...... köprünün kuzeyindedir.................................. 5....... Resmi inceleyiniz............................... .. 4..... Resimde gördü¤ünüz do¤al ve beflerî unsurlar› tablodaki ilgili yerlere yaz›n›z............................................................................ Okul.......... Tekne......................... yanl›fl oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin karfl›s›ndaki kutuya “Y” yaz›n›z..................................................................

Gün Hava Ö¤leden önce Olay› Ö¤leden sonra Çarflamba Perflembe Cuma Pazartesi Sal› Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Bulutlu Güneflli Ya¤murlu Karl› Ya¤murlu Güneflli Tablodaki verileri kullanarak bir grafik çizmeniz istenseydi çizdi¤iniz grafik afla¤›dakilerden hangisi olurdu? A) B) C) D) Say› Say› Say› Say› 4 4 4 4 3 3 3 3 2 2 2 2 1 1 1 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› 1 0 Hava Olay› Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 2. Deprem s›ras›nda yap›lmas› gereken do¤ru davran›fl› gösteren foto¤raf› iflaretleyiniz. o cennetin ba¤›s›n. Asl›han’›n krokide bulundu¤u yer tarif edilmifltir. Do¤ru krokiyi. 1. afla¤›dakilerden hangisidir? Baharda yeryüzünde. yan›nda b›rak›lan bofl kutuya çiziniz. Sorular› okuyunuz ve do¤ru cevab›n bulundu¤u seçene¤i iflaretleyiniz. Anadolu’nun sen yüce bir da¤›s›n.” n ta Va C 3. A) B) C) D) 81 . Afla¤›da. güneyinde evler var.” A) Anadolu B) Ba¤ C) Bahar D) Da¤ 3. Tabloyu inceleyiniz. ÜN‹TE i Atatürk Caddesi s de ad Fatih Caddesi E Asl›han’›n bulundu¤u yer Evler Okul Kütüphane Market / Pazar Cami Postane Çocuk park› Yeflil alan E Eczane Hastane KUZEY Ç. Buna göre. “Asl›han’›n bat›s›nda okul ve kütüphane. Kuzeybat›s›nda Vatan Caddesi.C. Kuzeyinde çocuk park› ve pazar yeri. Afla¤›daki foto¤raflar› inceleyiniz. Ilgaz fliirinden al›nan yandaki iki dizeyi okuyunuz. Bu dizelerde geçen do¤al unsur “Ilgaz. güneydo¤usunda spor alan›. kuzeydo¤usunda market ve hastane var. do¤usunda postane ve cami var. verilen krokideki hatalar› bulunuz.

82 .

DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI • B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar ‹stek ve ihtiyaçlar Kaynak Bütçe Ücret Tasarruf Gelir ve gider Ürün Ekonomi Ekonomik faaliyet ‹sraf ‹fl bölümü Üretim Da¤›t›m Tüketim Ticaret Meslek Emek HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1.” atasözünden ne anl›yorsunuz? 4. 5. Örneklerden hareketle ihtiyaçlar›n›zla istekleriniz aras›ndaki farklar› yaz›n›z. Çok kulland›¤›n›z bir ürün belirleyiniz. “Aya¤›n› yorgan›na göre uzat. Kendiniz için üç ihtiyaç. 7. Yaflam›n›z› sürdürmeniz için karfl›laman›z gereken zorunlu ihtiyaçlar›n›z nelerdir? 3.4. ‹STEK M‹? • KAYNA⁄IM NE? • ALIfiVER‹fiTEY‹M • B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? • ÜRET‹M. Yak›n çevrenizde en çok hangi meslek çal›flanlar› var? Bu meslekleri çal›flma alanlar›na göre gruplay›n›z. Sat›n ald›¤›n›z bir ürün ile ilgili sorun yaflarsan›z ne yapars›n›z? 6. üç de istek olabilecek ürün söyleyiniz. 83 . ÜN‹TE ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME KONULAR • ‹HT‹YAÇ MI. Bu ürünün siz sat›n al›ncaya kadar geçirdi¤i aflamalar› araflt›r›n›z. 2. TSE k›saltmas›n›n anlam›n› araflt›r›n›z.

Bunlar›n d›fl›nda e¤lenmek.. Kahvaltı yapmak. Yiyecek. yo¤urt. Bebe¤in yaflayabilmek için nelere ihtiyac› vard›r? ‹stek ve ihtiyaçlar Kahvaltı yapmak. meyve ve sebze gibi çeflitli temel g›dalar ihtiyac›m›zd›r. Yaflamak için gerçekten bunlar› yemeye ihtiyac›m›z yoktur. Örne¤in. Düflünün bakalım.. taze meyve ve sebze yemek. Örne¤in bisiklet. Örne¤in yiyecek hem ihtiyaç hem de bir istek olabilir. güvenli bir ortamda barınmak. bilgisayarda oyun oynamak. 84 . yiyecekler ihtiyaçlar›m›z aras›ndad›r. onlara sahip olmasak da yaflam›m›z› sürdürebiliriz. yumurta. Mutlu ve sa¤l›kl› bir yaflam sürdürmek için önce temel ihtiyaçlar›m›z› sonra da di¤er ihtiyaçlar›m›zla isteklerimizi karfl›lamam›z gerekir. ‹STEK M‹? Yeni do¤an bir bebe¤i düflününüz. asitli içecekler içmek. Sa¤l›k ve e¤itim de ihtiyaçlar›m›z aras›ndad›r.‹HT‹YAÇ MI. dengeli ve sa¤l›kl› beslenmek. Çok fazla yiyece¤e ihtiyaç duymayabiliriz ama yemek yemeden yaflam›m›z› sürdürmemiz mümkün de¤ildir. bunlardan hangileri yaflamımızı sürdürmemiz için gereklidir? Yukar›dakilerden hangileri sizin ihtiyacınızdır? Neden? Yaflam›m›z› sürdürmek için olmas› gereken her fley ihtiyaçt›r. Giysilerimiz ya da bizi güneflten ve so¤uktan koruyan bar›nacak bir yerimiz olmadan da hayat›m›z› sürdüremeyiz. bilgisayar oyunları ve televizyon istektir. vücudumuz için ihtiyaçtır. dinlenmek gibi faaliyetler de sosyal ihtiyaçlar›m›zd›r. so¤uk havada kalın giysiler giymek. Dondurma gibi yiyecekler ise kiflilerin tercihine ba¤l›d›r. Et. giyecek ve bar›nma temel ihtiyaçlar›m›zd›r. ‹steklerimiz ise yaflamımızı sürdürmek için gerekli de¤ildir ama onlara sahip olmak bizi mutlu eder.

O. Meyveli pasta da Elif’in sevdi¤i yiyeceklerdendir. Elif. Çal›flma Kitab› Elif’in ihtayaç ve isteklerini anlatan metinden yola çıkarak temel ihtiyaç. Bizim için ihtiyaç olan baflkas› için istek olabilir. . Ama Elif flehir merkezinde yaflamay› istemektedir. Giysilerinin renklerinin birbirleriyle uyumlu olmas›na özen gösterir. hafta sonlar› ailesiyle ya da arkadafllar›yla gezmekte ve e¤lenmektedir. sıcak havada da yazlık giysilerini giyer. Elif. Elif’in ailesi içtikleri ve kullandıkları suyun temiz olmasına dikkat etmektedir. ülkesine yararlı bir kifli olmak için e¤itim görmekte ve derslerine önem vermektedir. 85 58 4. Elif’in sa¤lıklı yaflaması ve geliflmesi için yiyece¤e ihtiyac› var. Meyveleri taze tüketir. Elif’in annesi ve babası onun. ihtiyaç ve istek olabilecek örnekler veriniz. Elif. Dengeli ve yeterli beslenen Elif meyveyi çok sever. Dedesi bu evi genifl bir ailenin yaflayabilece¤i flekilde yaptırmıfltır. y›kamadan asla yemez. iyi bir gelece¤e sahip olmak. Ya da hem ihtiyaçlar hem de istekler farkl› farkl› olabilir. mevsimine göre giyinmesine dikkat etmektedir. Afla¤ıda.Temel ihtiyaçlar dıflındaki ihtiyaç ve istekler kifliden kifliye de¤iflebilir. so¤uk bir havada montunu. Ayr›ca zaman zaman. Ankara’n›n bir ilçesinde bahçeli bir evde yaflamaktad›r. Ankara Bekir Yılmaz ‹lkö¤retim Okulu ö¤rencisi Elif’in ihtiyaç ve isteklerini anlatan metin ve foto¤raflar yer almaktadır. ÜN‹TE Su tüm canlıların temel ihtiyacıdır. f›rsat buldukça yak›n arkadafl› Buse’yle satranç oynamaktad›r.

. kira geliri... Fırıncıların satın aldı¤ı un. hava. gübreye ve havaya ihtiyacı vardır. bu¤dayı yetifltirmek için do¤al kaynaklara. doktor. Dikkat ettiniz mi. Tabi öncelikle onu topra¤a ekecek. f›r›nc›. Buralarda yıkanıp temizlendikten sonra un hâline getirilir. ‹nsan Kaynaklar› Çiftçi.. suya. Harman (1928) Ekmek örne¤inde oldu¤u gibi ihtiyaçlarımızı karflılamak için çeflitli kaynaklardan yararlanırız. ‹brahim Çallı.. . Fırıncı da ekmekleri tüketiciye ulafltırmak üzere bakkal ve marketlere satar. bir ürün hâline gelmesi için elveriflli topra¤a. bu¤daydan ekmek elde edinceye kadar geçen süreçte de çeflitli meslekten kiflilerin eme¤ine ve paraya ihtiyaç vardır. tüccar.. yafladı¤ımız çevreye ve mesle¤imize göre çeflitlilik ve de¤ifliklik gösterir. su. ö¤retmen. su ve maya ile yo¤rularak hamur yapılıp flekil verildikten sonra fırınlarda piflirilir. maafl. Kullandı¤ımız kaynaklar. Fabrika ya da de¤irmenlere do¤ru yola çıkar. 86 Para Çal›flma karfl›l›¤› al›nan ücret. Bu¤day biçilip saplar›ndan ayr›ld›ktan sonra kamyonlara yüklenir. Bu¤day örne¤inden hareketle yararlandı¤ımız kaynakları flu flekilde sınıflandırabiliriz: KAYNAKLAR Do¤al Kaynaklar Tohum. sonra da olgunlaflınca toplayacak çiftçinin eme¤i de gereklidir. toprak.KAYNA⁄IM NE? ‹htiyaç ve isteklerinizi karfl›lamak için neler yap›yorsunuz? Kaynak Ücret Gelir ve gider ‹sraf Bütçe Para Tasarruf Her ö¤ün soframızdan eksik etmedi¤imiz ekme¤in bize nas›l ulaflt›¤›n› hiç merak ettiniz mi? En önemli besin maddelerimizden biri olan ekme¤i elde etmek için hangi kaynakları kullanıyoruz? Ekme¤in ham maddesi olan bu¤dayın yeflerip büyümesi. madenler. hayvanlar.

gov. Dolayısıyla kaynaklarımızı kullanırken dikkatli davranmalı ve gereksiz harcamalardan kaç›nmal›y›z. “suyu tasarruflu kullanma” konulu bir yarıflmada dereceye girmifltir. Haberlerde de gördü¤ünüz gibi dünyada içme ve kullanma suyu sıkıntısı yaflanmakta ve özellikle büyük flehirlerimizde barajlardaki su miktarı günden güne azalmaktadır. 7 Ekim 2008. Son zamanlarda birçok gazete ve televizyonda bu tür haberlere rastlamıflsınızdır. do¤al bir kaynak olan su.tr (Düzenlenmifltir. Dünya Su Günü Resim Yarıflması. dünyada sınırsız miktarda mevcut mudur? Afla¤ıda. Yandaki resim. Sizce bu resimde ne anlatılmak istenmektedir? fiizen Akansel. “Su Hayatt›r. Yani yaflamımız için gerekli olan kaynaklardan biri olan su tükenmektedir. do¤al kaynaklardan biri olan su ile ilgili birkaç haber bafll›¤›na yer verilmifltir. 31 May›s 2008. Bu durum bize kaynaklarımızın sınırlı oldu¤unu göstermektedir.) Do¤al bir kaynak olan suyu do¤ru kullanma konusunda size düflen sorumluluklar nelerdir? 87 Çal›flma Kitab› 59 4. Su Hayatt›r. Gazete haberi. Dergi haberi. Lütfen Bofla Ak›tmayal›m www. Lütfen Bofla Ak›tmayal›m.Kaynaklar›m›z S›n›rs›z m›? Sahip oldu¤umuz kaynaklar sınırsız mıdır? Örne¤in. ÜN‹TE Bu haberlerden hareketle ihtiyaçlarımızı karflılarken kulland›¤›m›z kaynaklarla ilgili hangi sonuca ulaflabiliriz? . Türkiye Birincisi Afla¤›daki bölümde.meb.” bafll›¤› alt›nda su israf›n› önlemeyle ilgili baz› öneriler yer almaktad›r.

Bu çalıflmalarının karflılı¤ı olarak da ücret alırlar. Ahmet Ulup›nar’›n annesi bir ma¤azada satıfl elemanı. isteklerine yönelik harcamalar yaparlar. Zaman zaman da tasarruf yapmaya çal›fl›rlar. ‹nsanlar. su vb. bütçe denilen bir gelirgider planıdır. sa¤lıklı ve mutlu bir yaflam sürdürmek için çalıflırlar. Harcama Miktar› (TL) 500 400 300 200 100 0 yiyecek giyecek fatura kira ulafl›m e¤itim e¤lence tasarruf Harcama Çeflitleri (elektrik.) Yukar›daki grafi¤e göre Karaca ailesinin ayl›k geliri yaklafl›k ne olabilir? Çal›flma Kitab› 88 60 . Ardından geriye kalan paradan. Öncelikle zorunlu ihtiyaçlar için yap›lacak harcamaları belirlerler.Hesapl› Yafl›yoruz ‹nsanların yaflamlarını sürdürmesinde do¤al kaynakların yanında insan kaynaklarına ve paraya da ihtiyaçları vardır. + Ulup›nar ailesinin ocak ay› bütçesi Sizin ailenizde de ayl›k bütçe haz›rlan›yor mu? Ailenizde yap›lan bütçe ile Ulup›nar ailesinin yapt›¤› bütçe aras›ndaki benzerlik ve farkl›l›klar nelerdir? Afla¤›da. Üç kifliden oluflan Ulupınar ailesinin bireyleri gelirlerini yani ellerindeki kayna¤ı en verimli flekilde kullanmak için plan yaparlar. babası ise itfaiyecidir. Bu plan. Her ikisi de her ay düzenli olarak maafl al›rlar. Ulup›nar ailesinin komflular› olan Karaca ailesinin mart ay› bütçe grafi¤i verilmifltir. Maafllarını aynı tarihlerde alan Asl› ve Serkan Ulupınar gelirlerini öncelikle ailelerinin ihtiyaçlarını ve bazı isteklerini karflılamaya ayırırlar.

Beyza 4. umutlar›n› günlü¤üne kaydetmektedir. Beyza yaflad›klar›n›. ÜN‹TE fiimdi Ne Olacak? Beyza on. s›n›f ö¤rencisidir.4. s›n›f. farkl› tarihlerde yazm›fl oldu¤u bölümleri okuyacaks›n›z. Burak ise 8. a¤abeyi Burak ise on dört yafl›ndad›r. hayallerini. Beyza’n›n günlü¤ünde bahsetti¤i kaynaklar nelerdir? Kaynaklarla ihtiyaçlar aras›nda nas›l bir iliflki vard›r? 89 . Afla¤›da Beyza’n›n günlü¤ünden.

Bu bölümde görevli kifli. Annesi biraz telafllandı. Özge ve Murat bir alıflverifl sepeti al›p ilk önce et bölümüne geçtiler. Gün içinde yapaca¤ı bazı iflleri vardı ve alıflverifle de vakti yoktu. Konservede oldu¤u gibi paketlenmifl sütü de üzerindeki üretim ve son kullanma tarihine bakarak aldılar. Özge daha önce gazetede okuduklarını hatırladı. Murat sebze bölümüne geçerek parlak ve k›zarm›fl domatesleri seçti. Özge ve Murat tavu¤u sepete koyup biraz ilerideki konserve bölümüne yöneldiler. kutusunda sızıntı ya da pas olanları almak do¤ru de¤ildi.ALIfiVER‹fiTEY‹M Bir ürünü sat›n al›rken nelere dikkat edersiniz? Bir örnekle aç›klay›n›z. pofletin üzerine fiyat etiketini yapıfltırdı. Beyaz önlüklü satıcı da tavu¤u tartarak üzerine fiyat etiketi yapıfltırdı. Alıflverifle kendisi gidemeyece¤i için kızı Özge’den yardım istedi. cam kavanozda yar›m kg’lık konserve bezelye seçtiler. Konserve alırken kapaklarına dikkat edilmesi gerekiyordu. Etikette 1 kg tavuk etinin fiyatı. Murat. Domates çorbası. tavuk ve sütlü bir tatlı yapmaya karar verdi. tarttı¤ı tavu¤un a¤ırlı¤ı ve ne kadar tuttu¤u yazılıydı. Bu marketi. Hemen bir alıflverifl listesi hazırladı ve gerekli parayı da ayırdı. tarttırdı. Ayrıca cam kavanoz tercih edilmeliydi. fleffaf pofletler içindeki tavuklardan birini son kullanma tarihine dikkat ederek seçtiler. Temiz. akflam iki arkadaflının evlerine yeme¤e gelece¤ini söyledi. Özge de alıflverifle a¤abeyi Murat ile gitmek istedi¤ini söyledi. 90 Ürün . poflete koydu. Kapakları fliflkin. kaliteli ve ucuz ürün sattı¤ı için tercih ediyorlard›. Akflamüstü Özge ve a¤abeyi beraber alıflverifl yapmak için evlerinin yakınında bulunan markete gittiler. Buzdolabına göz attı ve neler yapabilece¤ini düflündü. Özge ve Murat. Ancak alıflverifl yapılması gerekiyordu. bezelyeli pirinç pilavı. okula gitmek için evden ayrılırken annesine.

sepettekileri kontrol ettiler. Özge ve Murat gerekli ödemeyi yaptılar. Anlaflılan yolda düflmüfltü. Yalnız Türk Standartları Enstitüsü tarafından kabul edilen ürünlere TSE damgas› vurulabilir. her türlü ürünün hangi kalitede ve nitelikte olaca¤ını belirlemek amacıyla kurulmufltur. “Türk Standartları Enstitüsü” adındaki kurulufl. ürünleri alırken üzerlerinde TSE damgası olmasına da dikkat ediyorlard›. Özge ile Murat bu ürünleri sat›n al›rken nelere dikkat etmelidir? Çal›flma Kitab› 91 62 63 . Türk Standartları Enstitüsü. Murat. Ürünlerin toplam fiyatını söyledi. internette bir arafltırma yaparken TSE ile ilgili bilgi edinmiflti.Özge ve Murat. Çal›flma Kitab› 61 TSE. Kasa görevlisi de tek tek ürünleri makine önünden geçirerek fiyatlarını fifle yazdırdı. Ancak alıflverifl listesini bulamadılar. 1954 y›l›nda Odalar ve Borsalar Birli¤i bünyesinde kurulmufltur. Onlar da fifle bakarak ürünlerin fiyat ve miktarlarını kontrol ettiler. Kasa görevlisi. ÜN‹TE Bir ürünün üzerinde TSE damgası olması neden önemlidir? Aç›klay›n›z. TSE damgası da bu ürünlerin standartlara uygun oldu¤unu gösteriyordu. sonra da para üstünü sayd›lar. Özge ile Murat. Kasaya geçtiler. Özge ile Murat’›n unuttuklar› ürünlerin hangileri oldu¤unu bulunuz. Bir fleyler eksik gibiydi. her ürünün hangi özellikleri taflıması gerekti¤ini belirliyordu. para üstünü ve fifli uzattı. Kısa adı TSE’dir. 4. Aldıklarını kasa görevlisine uzattılar.

Gülden Hanım’a parasını geri ödedi. Ancak satıcı olumlu bir cevap vermedi. satın aldı¤ı ma¤azanın ve üretici firmanın isimlerini verdi. Gülden Hanım. zaman geçirmeden fiflini de yanına alarak botları satın aldı¤ı ma¤azaya gitti. Herhangi bir sorun yaflarsa da botun yenisiyle de¤ifltirilece¤ini belirtti. Gülden Hanım’ın yafladı¤ı duruma benzer bir durumla karflılafltınız mı? Arkadafllarınıza anlatınız. Yeniden flansını denemek üzere botu satın aldı¤ı ma¤azaya ve üretici firmaya aynı flekilde birer mektup yazdı. botu satın aldıktan birkaç gün sonra ya¤murlu bir havada giydi. üründen çok memnun kalaca¤ını söyledi. yapılan hata düzeltilmezse haklarını yasal yollardan arayaca¤ını belirtti. Mektupta. Ancak botun üreticisi olan firmadan da herhangi bir cevap alamadı. Ma¤aza. 92 . bir ayakkabı ma¤azasından siyah bir bot satın aldı. Gülden Hanım’ın ald›¤› botları de¤ifltirmek için gösterdi¤i çabalar adım adım yer almaktadır. botun hakiki deri oldu¤unu. ‹lk gün bir sorun yaflamadı ancak ertesi gün botun su aldı¤ını fark etti. Sorunun kullanımdan kaynaklandı¤ını ifade etti. Gülden Hanım. Botların fiflini. Gülden Hanım. Satıcıyla aralar›nda yaflananlar› ve kendi taleplerini dile getirdi. Ne yaparsınız? Ekonomi Çal›flma Kitab› 64 Gülden Hanım. Bu derneklerden birine baflvurdu. Sorun. Gülden Hanım.B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? Marketten bir paket meyve suyu aldınız. tüketici haklarıyla ilgili bir arafltırma yaptı. Yafladı¤ı sorunu kibarca anlattı. Afla¤ıda. Meyve suyu paketinin üzerindeki üretim ve son kullanma tarihine de dikkat ettiniz. Tüketici haklarını koruyan resmî ve gönüllü kurulufllar oldu¤unu ö¤rendi. Satıcı. Satın alırken kendisine söylendi¤i flekilde botların de¤ifltirilmesini ya da parasının iade edilmesini istedi. Botu kaliteli iyi bir boyayla boyamas›n› da tavsiye etti. Ancak meyve suyunu içti¤inizde tadında bir tuhaflık fark ettiniz. Ancak yine her iki taraftan da olumlu bir cevap alamadı. yasal yollardan ücretsiz bir flekilde çözümlendi. sorunu ayakkabı üreticisi firmaya bir mektupla bildirdi.

Talimata uymad›n›z ve ürününüz bozuldu. Renk: Hâki Garanti belgesi neden gereklidir? Al›flverifl yapmadan önce afla¤›daki ad›mlar› izlersek ald›¤›m›z ürünlerle ilgili daha az sorun yaflar›z. 4. 27 fiubat 2009.Tüketici olarak haklarımız oldu¤u gibi sorumluluklarımız da vardır. Yiyecek satın alırken üretim ve son kullanma tarihlerine dikkat etmemiz gerekir. Dayanıklı tüketim malları alırken de garanti belgesi ve kullanım kılavuzunu mutlaka almalıyız. Sizce ürünü de¤ifltirme hakk›na sahip misiniz? Aç›klay›n›z. Üzerinde sa¤daki gibi aç›klama bulunan bir ürün sat›n ald›n›z. Ürünle ilgili bir sorun ç›kt›¤›nda garanti belgesine ihtiyac›m›z olacakt›r. 93 ‹nternet haberi. 30 C’ta makinede tersinden y›kay›n›z. . ÜN‹TE So¤uk ütü yap›n›z. Kuru temizleme yap›lmaz. Kullan›m k›lavuzu da bizim ürünü do¤ru kullanmamıza yardımcı olmak üzere hazırlanmıfltır. Satın aldı¤ımız ürünün fifl veya faturas›n› almak en baflta gelen sorumluluklarımızdandır. A¤art›c› kullan›lmaz.

• Tüketicinin sa¤l›k. Ayr›ca tüketici dernekleri de yasalara uygun olarak tüketici haklar›n›n korunmas›na yönelik çal›flmalar yapmaktad›r. • Tüketicilerin kendilerini koruyucu giriflimlerini özendirmek. Baz› Tüketici Dernekleri Tüketici Dernekleri Federasyonu (TÜDEF) Tüketiciyi Koruma Derne¤i (TÜKODER) Tüketiciler Derne¤i (TÜDER) Tüketici Bilincini Gelifltirme Derne¤i (TÜB‹DER) Avrupa Tüketicileri Koruma Derne¤i (ATUKODER) Tüketici Haklar› Merkezi (TÜMER) Tüketiciler Birli¤i Tüketiciyi Koruma ve Dayan›flma Birli¤i Derne¤i (TÜKO-B‹R) Tüketici Haklar› Derne¤i (THD) Tüm Tüketicileri Koruma Derne¤i (TTKD) Çevre ve Tüketici Haklar›n› Koruma Derne¤i (ÇETKODER) Belediyeler de tüketici sorunlar›yla yak›ndan ilgilenmektedir.Tüketicilerin al›flverifllerinde bilinçli davranmalar› kendilerinin ve ülkelerinin ekonomik kay›plar›n› en aza indirecektir. Çal›flma Kitab› 94 65 . e¤itici. www.ibb. zararlar›n› giderici önlem almak. 2 Mart 2009. ayd›nlat›c›. • Gönüllü kurulufllar› teflvik etmeye iliflkin konular› düzenlemektir. Tüketici haklar›yla ilgili bir yasan›n olmas› önemli midir? Neden? Tüketicinin Korunmas› Hakk›ndaki Kanun gere¤i. Çünkü ülkemizde tüketici haklar› yasalarla güvence alt›na al›nm›flt›r. il ve ilçelerde tüketici haklar›ndan sorumlu hakem heyetleri bulunmaktad›r. ALO TÜKET‹C‹ 177 Tüketicinin Korunmas› Hakk›ndaki Kanun’un amaçlar›. Tüketiciler tüm dikkatlerine ra¤men ald›klar› ürünle ilgili sorun yaflad›klar›nda haklar›n› aramal›d›rlar. güvenlik ve ekonomik ç›karlar›n› koruyucu.gov.tr.

Afla¤›da. Demet Han›m ad›n›. Geleneksel Tüketici Ödülleri” sahiplerini buldu. Muayenehanenin gere¤i gibi temiz olmad›¤›n› gördü. para ödemeden ayr›ld›. Ayn› kifli. muayenehanenin temizli¤inin yeterli oldu¤unu. (Düzenlenmifltir. Gazete haberi. Bir pazar günü akflamüzeri Demet Han›m diflinin dolgusunun düfltü¤ünü fark etti. Bilim. ilgili bankadan 8 y›ll›k kredi kart› üyelik ücretini geri ald›¤› belirtildi. Ertesi gün poliklinik sahibi ile görüflerek flikâyetini iletti. 4.) “Bilinçli tüketici” ne demektir? Kendinizden ya da yak›n çevrenizden bir örnek Çal›flma vererek aç›klay›n›z. Sö¤üt’ün takip etti¤i yasal hak arama süreci sonucunda. adresini b›rakt›. Sanayi ve Teknoloji Bakanl›¤› Kayseri ‹l Müdürlü¤ü Tüketici Masas›na 2 bin 278 olmak üzere 2 bin 820 flikâyet yap›ld›. Siz Demet Han›m’›n yerinde olsan›z nas›l davran›rd›n›z? Aç›klay›n›z. ÜN‹TE Afla¤›da bilinçli tüketici haberleri yer almaktad›r. Saç›n›. Bilim. bir tüketicinin karfl›laflt›¤› sorun anlat›lmaktad›r. istemedi¤i biçimde k›sa ve yanl›fl kesti¤i. bugüne kadar hiçbir problem yaflamad›klar›n› söylüyordu. kullan›lan aletlerin dezenfekte edilmemifl oldu¤unu düflündü. Bilinçli Tüketici dal›nda. Sanayi ve Teknoloji Bakanl›¤›n›n “11. Difline dolgu yapan kifli tedaviye bafllamadan önce elini de y›kamam›flt›. K›l›¤› pek de doktora benzemeyen biri.) Gazete haberi.128. Gazete haberi. Duvarda as›l› diploman›n diflini dolduran kifliye ait olmad›¤›n› fark etti. Görevli taraf›ndan tedavi sandalyesine oturtuldu. 22 A¤ustos 2008. (Düzenlenmifltir. 1 Aralık 2005. 18 Nisan 2008. Yurttafl Olmak ‹çin. Temizlik ve hijyen konusunda birkaç sorudan sonra konuflmalar› neredeyse kavgaya dönüfltü. s. bu nedenle saç›na kaynak yapt›rmak sorunda kald›¤› gerekçesiyle kuaförü hakk›nda dava açan ve kazanan Solmaz Gülmez de bu çabas›yla bilinçli tüketici ödülüne lay›k görüldü. kullanmakta oldu¤u kredi kart›ndan her y›l kesilen “Kredi Kart› Üyelik Ücreti”ni geriye dönük olarak almak için Tüketici Sorunlar› Hakem Heyetine baflvuran Hüsamettin Sö¤üt’e verildi. Sabah› bekleyecek sabr› kalmad› ve mahallelerindeki poliklini¤e gitti. Yavafl yavafl a¤r›s› da artmaya bafllam›flt›. Kitab› 95 66 . ilk flaflk›nl›¤› geçtikten sonra etrafa bir göz atabildi. Bununla da yetinmeyerek durumu Sa¤l›k Bakanl›¤› yetkililerine yaz›l› olarak bildirdi. Demet Han›m. hangi diflinin a¤r›d›¤›n› sorarak tedaviye bafllad›. ‹pek Gürkaynak.

Bazen yem bazen ise para karflılı¤ında sütü satıyoruz. Her gün saat yedi civarında fabrikanın süt toplama aracı gelerek sütü topluyor. süt sa¤ımı. Çantan›zda üretimden da¤›t›ma kadar birçok kiflinin eme¤i vard›r. ma¤azalara gönderilir. pastörize süt Süt tozu süt Gördü¤ünüz gibi. da¤ıtım ve tüketim aflamalarını farklı mesleklerden kiflilerin a¤zından dinleyelim: Mehmet Ifl›kl› (34 Yafl›nda. sofralarımıza gelene kadar nasıl bir yol izliyor? Peynirin üretim. Do¤al maddelerin kullan›labilmesi için kesme. Peki bir ürünün yapay olmas› ne anlama gelir? Yapay olmayan ürünler de var m›? Afla¤›daki aç›klamalar› okuyunuz. Çiftlik Çal›flan›) “Bizim çiftlikte gün çok erken saatlerde bafllıyor.” der. Çiftli¤in temizli¤i. Siz de anne baban›zla ma¤azaya girdi¤inizde çeflit çeflit çantalar görürsünüz.ÜRET‹M. Do¤al Madde Yapay Madde ‹fllenmifl Madde Do¤ada kendili¤inden oluflan. DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI Okul çantan›z›n sizin elinize gelinceye kadar üretim ve da¤›t›m aflamalar› hakk›nda neler biliyorsunuz? Ekonomik faaliyet Da¤›t›m ‹fl bölümü Pazar Ticaret Tüketim Üretim Bir ürünün insanlar›n kullanaca¤› hâle gelinceye kadar uzun bir süreçten geçti¤ini tahmin edebilirsiniz. “Bu çanta yapay deriden yap›lm›fl. fermuar gibi malzemelerin bir araya getirilmesiyle üretilir. Toplanan süt büyük. Örne¤in. Okul çantan›z› ele alal›m. Do¤al maddelerin yap›s›n›n de¤ifltirilerek veya yapay maddelerle bir araya getirilerek elde edilen farkl› yap›daki maddelere yapay madde denir. temiz kaplara dolduruluyor. ürünleri her zaman do¤adan elde etti¤imiz hâlleriyle kullanm›yoruz. eritme gibi farkl› ifllemlerden geçirilerek elde edilen maddelere ifllenmifl madde denir.” 96 . Ürünler tüketime hazır hâle gelinceye kadar birçok aflamadan geçiyor. hayvanlara yem ve su veriliyor. Çiftlikte temizlik çok önemli çünkü kısa süre içinde sütte zararl› bakteriler üreyebiliyor. Öncelikle ahırların günlük temizli¤i yapılıyor. insanlar taraf›ndan yap›lmayan maddelere do¤al maddeler denir. astar. hayvan bakımı vs. Çiftlikte sütün macerası kısa sürüyor gibi görünse de iflimiz çok zor. Anneniz be¤endi¤iniz bir çantay› iyice inceler. Sık sık veterinerler gelerek çiftlik flartlarını ve hayvanları kontrol ediyorlar. ülkemizde onlarca çeflidi üretilen peynir. sürekli dikkat edilmesi ve zaman ayrılması gereken ifller. Süt veren hayvanlara makineler takılarak sa¤ım ifllemi gerçeklefltiriliyor. Çantan›z deri.

Hangi birini saysam? Ezine peyniri. fioför) “Ben on befl yıldır bir süt ve süt ürünleri firmasının elemanıyım. sabah erken saatlerde firmanın ana deposuna gidiyorum. Ülkemizin dört bir yanında birbirinden lezzetli ve çeflitli peynirler var. Fabrikadaki son ifllemde ise peynirler ambalajlanarak so¤uk hava depolarında depolanıyor. Peynir. ÜN‹TE Ahmet Koç (29 Yafl›nda. da¤ıtım ve tüketim aflamaları nelerdir? 97 4. Ertesi gün. ‘Pastörizasyon’ dedi¤imiz o ifllemde ise sütü özel aletlerle 75 C’ a kadar ›s›t›p h›zl› bir flekilde so¤utuyoruz. öncelikle sütün taze olmasına dikkat ediyoruz. Van otlu peyniri… Peyniri satın alırken taze olmasına dikkat ediyorum.” . Daha kaliteli ve sa¤lıklı ürünler hazırlamak üzere arafltırmalar yapan ekipte görevliyim. Peynirin ham maddesi olan sütün fabrikamıza gelmesinden peynir olana kadar geçirdi¤i aflamaları titizlikle izliyorum. Bu ifllem sa¤lıklı bir peynir üretimi için en önemli aflamadır. Ardından market ve bakkallara giderek ürünlerin da¤ıtımını yapıyorum. G›da Mühendisi) “Konya’da süt ve süt ürünleri fabrikasında çalıflıyorum. Difl Hekimi) “Hem bir anne hem de bir hekim olarak peynir her zaman satın aldı¤ım bir ürün. Sonra süte maya katarak pıhtılaflmasını sa¤lıyoruz.Emre Dalg›ç (40 Yafl›nda. Kocaman so¤uk hava deposu fleklinde bölümü olan araç kullanıyorum.” Necla Acar (42 Yafl›nda. beslenme ça¤ındaki çocukların mutlaka tüketmesi gereken bir ürün. Ayn› zamanda tam bir protein ve kalsiyum deposu. Erzurum civil peyniri. Çünkü peynirin enerji de¤eri yüksek. Kars kafları. Her gün ö¤leden sonra bakkal ve marketlerden ürün siparifllerini alıyorum. Sonra sütü pastörize ediyoruz. Sipariflleri arabaya yüklüyorum. Pıhtılaflma istedi¤imiz ölçüye ulafltı¤ında peyniri parçalar hâlinde keserek dinlenmeye b›rak›yoruz.” Peynirin sofranıza gelene kadar izledi¤i üretim. Erzincan tulum peyniri. Ayr›ca ürünlerin sa¤lıklı ve kaliteli olup olmadı¤ını kontrol etmek de görevlerim aras›ndad›r. Örne¤in.

deri gibi ifllenmifl ve yapay maddelerde kullan›l›r. Otomobil üretiminde demir.2007 yılları arasına ait otomobil foto¤raflarını siz de kitabınızın sayfalarında görebilirsiniz. otomobillerin geçmiflten günümüze nasıl geliflti¤ini foto¤raflarla anlattı. kâ¤ıt. alüminyum. Burak’ın yazısında otomobil yap›m›n›n hangi aflamaları yer almaktadır? 98 . Burak’ın babasının gösterdi¤i. Sonra yapt›¤› tasar›ma göre a¤aç. plastik. Yüzlerce parçadan oluflan otomobillerin üretiminde tek çeflit madde kullanılmamaktadır. plastik ya da alçıdan küçük maketler yapıyor.Otomobil Fabrikas›nday›z Hayatımızı kolaylafltıran araçlardan biri de otomobildir. Burak’ın otomobil fabrikas›na yapt›¤› geziyi anlattı¤ı yazı yer almaktadır. Afla¤ıda. Sizce bir otomobil hangi aflamalardan geçerek tüketicinin hizmetine sunulur? Burak’ın babası bir otomobil firması için bilgisayarda araba modelleri tasarl›yor. 1770. Tasarladı¤ı modeller be¤enilirse fabrikada ilk örnek (prototip) üretilip çeflitli testlerden geçiriliyor. Fabrikaya gitmeden önce babası ona. Burak bir gün babasından kendisini çal›flt›¤› fabrikaya götürmesini istedi.

ticaret. Afla¤ıda. bir ürünün benzerleri arasında daha çok tercih edilmesi için yapılır. Çal›flma Kitab› 99 67 68 . Reklamlar. turizm gibi di¤er ekonomik faaliyetlerde de ifl bölümü vardır. ‹flte bu çalıflanlar arasındaki ifl bölümüyle ürün son hâlini alarak tüketime sunulur. Bu aflamalar›n neler oldu¤unu görsellerden yararlanarak sırasıyla anlatınız. Satıfla sunulan otomobillerin tanıtımı için reklam hazırlanır. otomobilin üreticiden tüketiciye sunuluncaya kadar geçirdi¤i aflamalar gösterilmifltir. lastikleri yapan iflçiler olmasaydı neler olurdu? Bir ürünün üretimden tüketime sunulması sürecinde pek çok insan çalıflır. 1 2 3 4 5 Otomobilin tüketici kullan›m›na kadar geçirdi¤i macerada birçok kimsenin eme¤i oldu¤unu fark ettiniz mi? Bu süreçte örne¤in. Kaliteli ürünler. Otomobil üretimi ülkemiz ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Otomobillerin tüketiciye ulafl›ncaya kadar el de¤ifltirmesiyle ticaret gerçekleflir. hayvanc›l›k.Tüketime hazır hâle gelen otomobiller ulaflım araçlarıyla satıfl yerlerine da¤ıtıl›r. do¤ru tanıtımlarla kârl› bir pazar oluflturur. Tar›m.

B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR Soka¤ınızdaki çöplerin iki hafta toplanmadı¤›n› ya da su tesisatındaki arızan›n bir aydır giderilemedi¤ini düflünün.” “Ben doktorum. kitaplarınızı. elektrik mühendisi. sevdi¤iniz çizgi filmi yapanlar. Benden önce bir binan›n yap›m›nda birçok kifli çal›fl›yor ama benim yapt›¤›m s›vayla binalar daha sa¤l›kl›. ‹nsanlar genelde hastal›klar› ilerleyince bize gelirler. Uzun yıllar süren zor bir e¤itimden geçtim. nakliyeci. Veteriner. emek harcayan kimse baflka insanlar›n ihtiyaç ve isteklerini de karfl›lamaktad›r. Bir gününüzü düflünün. taksi floförü. Bir gün içinde sizin için kimler çalıflıyor? Yiyeceklerimizi üretenler. Ö¤retmenlik özveri gerektiren bir meslek. Çalıflma koflullarımız zor olsa da insanların dertlerine çare bulmaya çalıfltı¤ım için mesle¤imi seviyorum. Bu kimselerden biri. gazeteci. giysilerimizi dikenler. defterlerinizi imal edenler. Uzmanlık alanım çocuk hastalıkları. Bir kimsenin geçimini sa¤lamak için yaptı¤ı sürekli ifl onun mesle¤idir. Oysa düzenli sa¤lık kontrolleri yaptırıp kendilerine dikkat etseler daha sa¤lıklı bir toplum oluruz. Mesle¤imi uzun süredir yan›nda çal›flt›¤›m ustamdan ö¤rendim. Ben de onlara özenerek ö¤retmen oldum. Çocuklar› çok sevmek gerekiyor. Aslında bilim günden güne geliflti¤i için e¤itim sürecim hiçbir zaman sona ermedi. Evlerin. Mesle¤e Elâz›¤’›n bir köyünde bafllad›m. sizin güvenli¤inizi sa¤layanlar. Dünyaya bir daha gelsem yine ö¤retmen olurdum. oyun oynadı¤ınız parkları temizleyenler… Bu örneklere siz baflkalar›n› da ekleyebilirsiniz. Binalar›n yap›m›nda benden baflka kimler çal›fl›yor olabilir? Örnekler veriniz. hastanelerin yap›m›nda çal›fl›yorum. bilgisayar operatörü. 15 y›l boyunca ülkemin farkl› yerlerinde çal›flt›m. Neler yaflars›n›z? Meslek Emek Hayatımızı tek baflımıza devam ettiremeyiz. hostes. semerci… Bir anda aklınıza onlarca meslek gelebilir. onları ma¤azalarda satanlar. iflini yapmadı¤ında neler olabilece¤ini tahmin edebilirsiniz. evinizi. okulunuzu infla edenler. güvenli ve güzel bir hâle geliyor. Sa¤lık sektöründe benden baflka kimler çalıflıyor olabilir?” “Dedem de babam da ö¤retmendi. Merakl› gözlere bir fleyler ö¤retmek beni çok mutlu ediyor. okullar›n. fiimdi çeflitli meslek alanlar›nda bizim için çal›flan kiflilerden baz›lar›n›n neler yapt›¤›na bir göz atal›m: “‹nflaatlarda s›vac› olarak çal›fl›yorum.” 100 . ayakkabı tamircisi. Asl›nda geçimini sa¤lamak için çal›flan.

Sadece yangınlara müdahale etmek de¤il herhangi bir yerde mahsur kalmıfl insan ve hayvanları kurtarmak da ifllerimiz arasında. Yine yüz yıl önce birçok yerde sık sık karflımıza çıkan semerciler günümüzde parmakla sayılacak kadar azalmıfltır. Örne¤in. üzerine yük ba¤lanan ya da binilen. Ben bilgisayarla küçük yafllarda tanıfltım. siz bize nasıl ulaflabilece¤inizi biliyor musunuz?” “Isparta’nın Yalvaç ilçesinde semercilik yapan birkaç ustadan biriyim. Peki. Semer. Çal›flma Kitab› 101 69 70 4. Bu yüzden sık sık tatbikatlar yapıyoruz. Çünkü kaybedece¤imiz her dakika bir can kaybına neden olabilir. yüz yıl önce bilgisayar mühendisli¤inden bahsedilmezken günümüzde en çok ihtiyaç duyulan mesleklerdendir. ÜN‹TE Meslekler insanların ihtiyaçlarından do¤mufltur. Anne ve babam bilgisayar baflında çok vakit harcamamdan zaman zaman flikâyet etseler de meslek seçimimde bana destek oldular. Babam da beni bir zanaat ö¤reneyim diye semerci Ali Usta’nın yanına çırak verdi.“On yılı aflkın süredir Çankırı Belediyesinde çalıflıyorum. Yafladı¤ınız çevrede eskiden çok ihtiyaç duyulan ama flimdilerde çok az rastlanan mesleklere neleri örnek verirsiniz?” “Ben bilgisayar mühendisiyim. Benim çocuklu¤umda ilçemizde semercilik önemli mesleklerdendi. ‹htiyaçlar de¤ifltikçe ya da yeni ihtiyaçlar ortaya çıktıkça mesleklerde de de¤iflimler görülmektedir. iskeleti a¤açtan olan bir araçt›r. Günümüzde en çok ihtiyaç duyulan meslekler hangileridir? Neden?” Siz de yakınlarınızdan biriyle röportaj yaparak mesle¤iyle ilgili bilgi edininiz. Bilgi ça¤ında yaflıyoruz ve bilgisayar dünyası o kadar hızlı gelifliyor ki biz bile hızına zor yetifliyoruz. Üniversiteden mezun olduktan sonra kısa sürede ifl buldum ve iki yıldır bir bilgisayar yazılım flirketinde çalıflıyorum. . Bir yangın haberi aldı¤ımızda en kısa sürede hazırlanıp gitmemiz çok önemli. hayvanlar›n s›rt›na yerlefltirilen. fiimdilerde ulaflım ve taflımada hayvanlardan fazla yararlanılmadı¤ı için bizim meslek de geçmiflte kalan meslekler arasına girdi. Bu ifle alınırken fiziksel gücümüzü de ölçecek zorlu bir sınavdan geçtik.

..................................... temel ihtiyaçlar C) ‹htiyaçlar................. Ma¤azalara gönderilen giysileri vitrinlerde görürsünüz....... Yanl›fl cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z................... Bütçemize uygun al›flverifl yapmal›y›z...................................................... ( ) 2................. Pamuk tarlada yetiflir................................. ( ) 4..... ihtiyaçlar.......... Ozan’›n bir haftal›k harçl›¤› 30 TL’dir... .................... ihtiyaçlar 4...................................... yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” yaz›n›z............ istekler D) ‹stekler..................... . ( ) 6. ............................................ ......................................................................................... istekler B) ‹stekler............................ Afla¤›daki cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”................................................. Tasarruf hiçbir fleyin gereksiz yere harcanmamas› demektir.... ... temel ihtiyaçlar. Yukar›daki metni okuyunuz............................... 1............... Bu kumafllardan giysiler dikilir... ................................... Al›flveriflten sonra fifl-fatura almal›y›z. ( ) 7.... Bu ipler renk renk boyan›r........ ( ) 9...................................................................................................... Ald›¤›m›z bir ürün bozuk ç›karsa atmal›y›z.. Alıflveriflte isteklerimizi ön planda tutmalıyız............................................ Standartlara uygun kalitedeki ürünlere TSE damgas› vurulur... Do¤ru cevab› iflaretleyiniz.............. ( ) 5................... ihtiyaçlar............................................................................. fabrikada ip hâline getirilir.................KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A....... ( ) 3. .............................................. Ozan bir hafta boyunca hangi s›ralamaya göre harcama yapmal›d›r? A) Temel ihtiyaçlar........ temel ihtiyaçlar.......................................................................... Temel ihtiyaçlar›m›z› erteleyebiliriz............................................................ B.... Reklam› yap›lan bütün ürünler kalitelidir.. Afla¤›da efllefltirilen meslekler ve çal›flma alanlar›ndan hangisi yanl›flt›r? A) Doktor-sa¤l›k B) Ö¤retmen-e¤itim C) fioför-ulafl›m D) Terzi-iletiflim 3................................................................. ‹pler kurutulduktan sonra kumafllar dokunur. Sat›n ald›¤›m›z dayan›kl› ürünler için garanti belgesi istemeliyiz......................... ..... Afla¤›daki sorular› okuyunuz..... ( ) 8.... ( ) 1................ ...... Afla¤›da verilenlerle bir grup oluflturulsa hangisi grubun d›fl›nda kal›r? ayakkab› A) Ayakkab› ekmek B) Cep telefonu cep telefonu C) Su su ev D) Ev 2..... Alt› çizili sözcüklerden hangi ikisi bir ürünün üretim yeridir? A) Ma¤aza-kumafl B) Giysi-vitrin C) Tarla-fabrika D) Ma¤aza-vitrin 102 .......... Bazen de bu giysilere tan›d›klar›n›z›n üzerinde rastlars›n›z...

................ Ambalaj içinde olmas›na A) I ve II B) I ve III C) I................................. Ancak sat›c› iadeyi kabul etmedi..................................................... ÜN‹TE A) Ulafl›m gideri 10 TL’dir.......... Sat›c› hakl› m›d›r? Neden? .... Kullan›m k›lavuzunun olmas›na II......................................................... Ancak eve geldi¤inde pantolonda delik oldu¤unu fark etti........ Tak›m elbiseyi ma¤azaya götürdü............ ....................................................... ............................................................................................... C) Yiyece¤e ulafl›mdan fazla harcamaktad›r. Afla¤›daki sorular› bu olaydan yola ç›karak cevaplay›n›z........ bilinçli bir tüketici olarak afla¤›dakilerden hangisine ya da hangilerine dikkat etmelidir? I.................... 2. ................... Mustafa Bey............................ Mustafa Bey......... B) Haftada 6 TL tasarruf etmektedir. Afla¤›dakilerden hangisi iste¤e bir örnektir? A) Ayfle’nin so¤uk havada palto giymesi B) Mehmet’in her gün çikolata yemesi C) Ahmet’in düzenli ders çal›flmas› D) Fatma’n›n günde iki kez difllerini f›rçalamas› 6....................5.......................... 3......................... harcamalar›n› haftal›k olarak planlamaktad›r......................................................... II ve III D) Hepsi C............................................................................... Mithat........ ‹stek............... Mustafa Bey’in yerinde siz olsayd›n›z nas›l davran›rd›n›z? ............................................ ............................................ Leyla...... 4.............. Sat›c›dan biraz daha indirim yapmas› karfl›l›¤›nda fifl ya da fatura almad›........ Afla¤›da Leyla’n›n bir haftal›k harcamalar›n› ve tasarrufunu gösteren grafik verilmifltir.................................................... TSE belgesinin olmas›na IV....... yaflam›m›z› sürdürmek için gerekli olmayan ama sahip olmaktan hoflland›¤›m›z fleylerdir.................. Garanti belgesinin olmas›na III............... 1..... ............... 103 4................ yeni bir bilgisayar sat›n almak istiyor...... indirim sezonunda bir tak›m elbise sat›n ald›.......................................................................................................................... Grafi¤e göre Leyla için afla¤›daki yarg›lardan hangisine ulafl›lamaz? Harcama Miktar› (TL) 15 12 10 8 6 5 2 0 Ulafl›m Yiyecek Tasarruf Harcama Çeflitleri 7..................................... Mustafa Bey’in sorununu çözmek için ne tavsiye edersiniz? ........ D) Ulafl›m ve yiyecek gideri 30 TL’dir..... bir tüketici olarak al›flverifl s›ras›nda do¤ru mu davranm›flt›r? Neden? ....................................... Mithat.

.

4 .

................................................‹Ç‹NDEK‹LER SAYFA ‹Ç‹NDEK‹LER ...................................................................................................... 36 M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI .................................................................................................................. 38 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ................................................................................ ÜN‹TE: GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM .......... ....................................... 33 MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM ................................................................................................................................................................................................................. 18 YAfiAMIMDAN KES‹TLER ................................................................. 25 PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR ... 10 1..................................................................................................................................................................................................................................................................... 15 DUYGU TORBASI ......................................................................................................................................................................................................... 13 B‹REYSEL ÖZELL‹KLER .................................................... 22 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ .............................................................................................................................. 35 M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR ........................................... 31 KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ ........................................... 12 KEND‹M‹ TANIYORUM ..................................................................................................... 28 M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z ................................................................ 37 M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ .......... 30 OYUNLARI BULALIM ................................................................................................................ 34 ÇANAKKALE ........................................................................................................................... 14 ÖZEL ÇOCUKLAR .................. 27 KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ ......................... 26 EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS ....... 23 2..................................................................................................................... ÜN‹TE: KEND‹M‹ TANIYORUM ....... 29 OYUNLARIMIZ .............................................................. 20 K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM............. 32 GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z ....................................................................... 21 ONUN H‹KÂYES‹ ................................................................................................................................ 16 DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M ........................................................................................... 8 Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI .......... 39 8 .................................................................. 19 A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ ................................................................................ 17 NE KADAR SAYGILIYIZ? ..............................................................................................................

............. 66 ÜRET‹M......................................... 52 A‹LE AFET PLANI . 50 GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK? ....................................................................................... 78 TÜRK‹YE HAR‹TASI ............................ 73 KRONOLOJ‹ ........................................................................................................‹Ç‹NDEK‹LER 3........................................ 42 YAfiASIN PUSULA ....... 45 HAVA OLAYLARI VE YAfiAM ............................................................................................................................................................... 59 KEND‹ BÜTÇEM‹ HAZIRLIYORUM ...... 61 ALIfiVER‹fi YAPIYORUZ ................... 51 CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER ....................................................................................... BEfiERÎ M‹? ................................................................................................................................................................................................................................. 55 4............................................................................... 53 DEPREM ................................................................... 62 PAZARA G‹DEL‹M .......................................................................................................... 64 AF‹fi HAZIRLIYORUM .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 67 TABLO VE GRAF‹K OKUYORUM ........................................................... 58 KAYNAKLARIMIZ ................................................................................................................................... 81 TÜRK DÜNYASI HAR‹TASI ............................. 82 9 .......................... 57 ‹HT‹YAÇ VE ‹STEKLER‹M ................ 70 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ .................................................................................... ÜN‹TE: ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME ......................................................................................................................................................................................................... 76 KAYNAKÇA ........................................................................................................................................................ 48 DO⁄A SEVG‹S‹ .......... 65 B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ ........................................................................ ÜN‹TE: YAfiADI⁄IMIZ YER ............................. 41 EVDEN OKULA .............................................................. 68 ‹HT‹YAÇLAR VE MESLEKLER ...... 43 KROK‹ Ç‹Z‹YORUM ...... 47 DO⁄AL MI....... DA⁄ITIM VE TÜKET‹M ............................................................................................................................................... 71 SÖZLÜK ........................................................................................ 54 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ...................................................................... 69 B‹Z K‹M‹Z? ..................................... 60 AMBLEMLER .......................................................................... 46 GÖZLEM YAPIYORUM .....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

ortasında ve sonunda üniteyle ilgili değerlendirmelerinizi kaydedeciğiniz formlara yer verilmiştir. 10 .Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI Ünitenin sıra numarasını gösterir. Etkinliğin nasıl yapılması gerektiği burada yazılıdır. Ünitenin başında. Etkinlikle ilgili görseller ve açıklamaları yer almaktadır. Ünite ile ilgili konuları ve etkinlik adlarını gösterir. Etkinliğin adını gösterir. dergi gibi kaynaklardan yapılan alıntılar yer almaktadır. Etkinlikle ilgili kitap.

Ü ni te ve öğre ndik le r inizle ilgili değerlendirme sorularına bu bölümde yer verilmiştir. Konu içeriğini destekleyen internet haberleri yer almaktadır. 11 1TL . Etkinlikleriniz sırasında zaman zaman çalışmalarınızı değerlendirebileceğiniz değerlendirme formlarına bu bölümde yer verilmiştir.Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI Konu içeriğini destekleyen gazete haberleri yer almaktadır.

................................................. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? • DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M BAfiKALARINA SAYGILIYIM • NE KADAR SAYGILIYIZ? YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM • YAfiAMIMDAN KES‹TLER • A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ • K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM • ONUN H‹KÂYES‹ ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ NELER Ö⁄RENECE⁄‹M? Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na.. ...................................................................................... 1....... 12 ................... görsellere ve içindekiler k›sm›na göz at›n›z....................................................... .............................................................................................. DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM • DUYGU TORBASI DUYGULARIMI.................................................................... .. ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM KONULAR ETK‹NL‹KLER • KEND‹M‹ TANIYORUM BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M • B‹REYSEL ÖZELL‹KLER • ÖZEL ÇOCUKLAR DUYGULARIMLA......................... ................................................................................................................................................................................. Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz? ............................................................................................................................. Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden? ...... Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z............... 2....................................1.....................................................

...................................................... En çok ihtiyaç duydu¤um insan ..................................................................................................................................................................... En büyük sorunum ....... ......................................................................... ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................... ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM .......................................................................................................................................................................................................................................... .............................. .................................................................................. Yaflam›mdaki en özel insan ............................................................................................................ En hofllanmad›¤›m yönüm ............................................................................................................................................................ ....................... ...................... En hoflland›¤›m yönüm ...................................................... ........... Gerçekleflmesini en çok istedi¤im hayalim .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ...............................................................................................................Bireysel özelliklerinizi dikkate alarak afla¤›daki cümleleri tamamlay›n›z...... ................................................................................................. En nefret etti¤im davran›fl ........................ Geçmiflle ilgili hat›rlad›¤›m en kötü olay ................................................................................................................... En mutlu anlar›m .................................................................................................................................. Benim için katlanmas› en zor durum .................................................. En k›zd›¤›m davran›fl .................................................... ................................................ En büyük korkum .......................... Anlayamad›¤›m tek durum ............................................ .......................................................................................................................................... ...................................................................................................................... En çok de¤ifltirmek istedi¤im fley ................ 13 1....................................................................................................... ........................................................................................

.................................................................................................................................................................... Bu özelliklerden hangileri sizin.......................................................... hangileri arkadafllarınızın özellikleridir? ..................... Tabloyu inceleyerek hangisinin fiziksel................. 14 ...................... Bu özelli¤i tafl›yan kiflileri yans›tan bir cümle yaz›n›z... Tablodan sizde olmas›n› istemedi¤iniz bir özellik seçiniz............................................. ............................................................................. Tablodan bir duygusal özellik seçiniz.............................................. hangisinin duygusal............... ....... 3.................................................................. Özellikler Fiziksel Duygusal Zihinsel Yufka yüreklilik Güzel konuflma K›v›rc›k saç Resim yapma Uzun boy fiiflmanl›k Gitar çalma Sevecenlik Yard›mseverlik Utangaçl›k Hayvanlar› sevme Kitap okuma Cesaret Mavi göz Düflüncelerini rahatça ifade etme Gözlük kullanma Sinirlilik Zay›fl›k 2.............. ..................................................................................................... .......................... hangisinin zihinsel özellik oldu¤unu karfl›lar›n› ile iflaretleyerek belirleyiniz............. Bu özelli¤e sahip kiflilere sayg› gösterdi¤inize dair bir cümle yaz›n›z.............................................................................. .................................... 4....................................................B‹REYSEL ÖZELL‹KLER 1.............................................................. ................................................................

.......... ..................................................................................................................................................................................... YA S‹Z? 3 Aral›k Dünya Engelliler Günü’nde seslerini duyurmaya haz›rlanan engelli çocuklar›n Taksim Meydan›’ndaki gösteriler için yapt›klar› provalar› izliyoruz....................... Yine de yüzleri gülüyor............................................................... oluflturduklar› halka hoplaya z›playa dönmüyor............................................... ................................................................................... halka olmufllar................... Sayfas›n› söyleyin cümle cümle anlats›n...................................................Afla¤›daki internet haberini okuyarak sorular› cevaplay›n›z................................. Burak’›n size ilginç gelen bir özelli¤i var m›? Aç›klay›n›z............................................... .............................................................................................................................................................. 2............. elinde bal›k maketiyle gülümseyen arkadafllar›na sesleniyorlar: “Bal›kç› Hasan geliyor................... Metinden Burak’›n hangi bireysel özelliklerini ç›karabilirsiniz? .......................... .............. ..................................................... ‹nternet haberi.............. Ö¤retmeni......................... Çocuklar›m›z çok ilginç ve çeflitli yeteneklere sahip.......................................................................................... 3.......................1981..........................................................................................) 1...........07................... flark› söylüyorlar............................... fiark›lar›n›n sözlerini tam olarak telaffuz edemiyorlar.. Farkl› özelliklerimiz: ............................... Ortalar›nda tekerlekli sandalyede. Hangi gün do¤muflum?” diye soruyorum................................. ............................................. Burak ile sizin benzer ve farkl› yönleriniz nelerdir? Benzer özelliklerimiz: ............................... ....................................................................................” diyor................................................................................. Taksim gösterimizde bunlardan baz›lar›n› sergileyece¤iz....... durakl›yorum flaflk›nl›ktan.. “Dokuz kitap Burak’›n ezberinde............ ................................................ ............. “Do¤um tarihim 10..................................................... ÜN‹TE ÖZEL ÇOCUKLAR ..... Kartondan bal›k maketlerini üzerlerine geçirmifl............................................................... 2 Aral›k 2008...................... (Düzenlenmifltir.................................................. kaç!” diye................... ........................... .................................... ÖZEL ÇOCUKLAR TAKS‹M’DE OLACAK...... 15 1................................................... tüm engellere ra¤men hayata ba¤l› olduklar›n› gösteriyorlar............................................................................... 11 yafl›ndaki Burak’›n bir haf›zas› var ki do¤um tarihinizi söyledi¤inizde gününü an›nda söyleyebiliyor.......................................... Burak’la ayn› bireysel özellikleri tafl›sayd›n›z baflkalar›n›n size nas›l davranmas›n› isterdiniz? .. Burak’›n cevap verdi¤i süreden daha uzun bir sürede cep telefonumun takviminden do¤um günüme bak›yorum........................................................................................... El ele tutuflmufl................................................................................ Hiç düflünmeden cuma diyor............................. 4.........................................

................................... ........................................ hissederim.............................. • Arkadafl edinemedi¤imde kendimi................................................ • Evde bombofl oturdu¤um zaman kendimi ................................................................hissederim. ............................ • Bayram tatili geldi¤inde kendimi ........................................................................ .................................................................. 16 .. • Bana verilen sözler tutulmad›¤›nda kendimi ............................... • Uzaktaki day›m geldi¤inde kendimi .................... Çok çal›flmakla iyi yapm›fl›m diye düflünürüm............................... Örnekteki gibi noktal› yerlere bu duyguyla ilgili düflüncenizi anlatan bir cümle yaz›n›z................................. hissederim. • Anneme ev ifllerinde yardım edemedi¤im zaman kendimi ..................................... hissederim.......................................... hissederim ........................ ................................................................................. hissederim.......................................................................................................... sevinçli k›zg›n s›k›nt›l› suçlu mutlu rahat sinirli üzgün heyecanl› k›rg›n yaln›z nefleli • Çok zor bir s›navdan yüksek bir not ald›¤›mda kendimi............................................................................................................................................................................................................. hissederim................... • Kardeflim gece birden rahats›zland›¤›nda kendimi.. ...........................................hissederim........................................................DUYGU TORBASI Afla¤›daki durumlarda hangi duygular› yaflayaca¤›n›z› belirleyerek eksik cümleleri yandaki duygu torbas›ndan ald›¤›n›z duygu ifadeleriyle tamamlay›n›z.................

........................................................................................................ Okullar tatil oldu.. ............................................... fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? . En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ...... Duygum Durumlar Düflüncem Davran›fl›m Arkadafl›n›z sizinle konuflmuyor................. siz ders çal›fl›rken sizinle oyun oynamak istiyor.Afla¤›daki durumlarla ilgili duygu...... NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k................. 2............. ......................... 17 1...................................................... .............. düflünce ve davran›fllar›n›z› tabloya yaz›n›z................................................................................................................ 1............................. Arkadafl›n›z sizden izinsiz kaleminizi ald›...... Kardefliniz..................................... .............................................................. 3........................................................... fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z............................................................ Oyunda yenildiniz...................... Okula geç kald›n›z......... ÜN‹TE DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M ......... Anneniz size çok sevece¤iniz bir k›yafet ald›. Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z........................ Ö¤retmeniniz ailenizi okula ça¤›rd›................................. Ödevinizi yapmay› unuttunuz......

Cümleler Evet Üzgün bir arkadafl›m› gördü¤ümde onu teselli ederim.NE KADAR SAYGILIYIZ? Afla¤›daki cümlelerle ilgili görüfllerinizi “Evet” veya “Hay›r” olarak iflaretleyiniz. Bir arkadafl›m hasta oldu¤unda gürültü yapan arkadafllar›m› uyar›r›m. Sevinçler paylafl›ld›kça ço¤al›r. Annem soka¤a ç›kmama izin vermezse hakl› bir nedeni olabilece¤ini düflünürüm. Baflkalar› gibi hissetmesem veya düflünmesem bile onlar›n duygu ve düflüncelerine sayg› gösteririm. Yüksek sesle müzik dinlemeyi sak›ncal› bulmam. S›n›ftaki arkadafllar›m benim oynamak istedi¤im oyunu oynamak istemezlerse onlara k›zar›m. 18 Hay›r Aç›klama . üzüntüler paylafl›ld›kça azal›r. Benimle ayn› fikirde olmayan biriyle arkadafll›k etmem. ‹flaretledi¤iniz seçene¤in nedenini “ Aç›klamalar” sütununa k›saca yaz›n›z. Arkadafllar›m›n düflüncelerini önce dinler sonra kendi düflüncemi söylerim. Ö¤retmenim bana k›zd›¤›nda kibarca nedenini sorar›m. Düflük not alan arkadafllar›mla dalga geçerim. Komflular›m›z›n mutlu olaylar› bizi de mutlu eder.

........... Ben........ .......................................... .......................... Y›l: ........................................... ....................... ............ .................................. ................. .......................................yafl›ndayken ................................................................................. .............. 19 1....................................................Yaflam›n›zdaki dört önemli olay› s›ras›yla........ ...........................” sözleriyle bafllayan bölümlere yaz›n›z........................................................ ÜN‹TE YAfiAMIMDAN KES‹TLER ................................................................................................................................................................... ............................................................. .................... ...................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ............................................................................................... ................ afla¤›da “Ben................................ .......................... ................................................................................................................................................................................................................................................... Kutulara da olaylarla ilgili foto¤raf yap›flt›rabilirsiniz................................................................................................................................................................................................................................................. Y›l: ............................................................................ .............................................. ...........................................yafl›ndayken .............. ........................................................................ Ben.... Ben............................................................................... . ................................................................................................................................................ ....... Ben............... Y›l: .......... ............................................................................yafl›ndayken .................................................................................. . ................................................................................................................................................................................................................................................. ...... Y›l: .................................................... .........................yafl›ndayken ...................................................................................

...................................................................... ..... ........ ......... 1923 Cumhuriyet ilan edildi............................................................ .............................. ........................ size olan yak›nl›¤›..... ...................20 ............................. .................................. en yafll› aile büyü¤ünüzden bafllayarak tarih s›ras›na göre do¤um tarihlerinizi iflaretleyiniz...... .......... .................... onun ilginç bir özelli¤i gibi)................................................ 2011 Afla¤›daki do¤ru üzerine örnekteki gibi........ Do¤runun üzerine aile bireylerinizin foto¤raflar›n› yap›flt›rabilirsiniz............ A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ ..................... Do¤runun alt›na da aile bireylerinizle ilgili k›sa notlar yaz›n›z (ad›........................................................... ................ ........ soyad›.. mesle¤i. ............................

................................... ............... farkl› m›? Nedenini aç›klay›n›z................................................................................................................................................................ T..... nas›l yard›m ald›n›z? ...................................................... 21 1....... 5........................ Nüfus cüzdan›n›z› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.......... Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? .......................... Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z........................................ kimlik numaran›z›n verilifl amac› nedir? ...................... 1............................ 5.......................................................................................................................................................................................... 3....................................................................................................... ................................................. Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z.................................................................................................... Nüfus cüzdan›n›zda neden foto¤raf yok? .. 4.................................... ÜN‹TE K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM ............................................. .................................. 3...................................... Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? ............................................................................ ....................................................................................................................................................... 6...................................... Do¤um yeriniz ile nüfusa kay›tl› oldu¤unuz yer ayn› m›....... Nüfus cüzdan›n›z neyin kan›t›d›r? ......................................................... Nüfus cüzdan›n›z hangi renktedir? Neden? ............................................................................................................................................................................................................. En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ........................................ NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k................................................................Nüfus cüzdan›n›z›n ön ve arka yüzünün fotokopisini afla¤›da ayr›lan yerlere yap›flt›r›n›z...................................... .................................................................................................... ................................C..................................................... 4........................................................ ............. Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z........................................... 2................................................................................. Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden..................................................... ......................................... 2.......................................................................................................................................................................................................................... 1.....

...................................... .................................................................................................................... 3.................................................... Benzer ve farkl› olan bilgiler hangileridir? Aç›klay›n›z.................................................................................................................... 22 ............................................................... ............................................................................................................ Kendi nüfus cüzdan›n›zla Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› karfl›laflt›r›n›z....... .............................................................................. 2.... ............................................ 1................................ Nüfus cüzdan›ndaki bilgilerden yararlanarak Atatürk’ü tan›tan bir yaz› yaz›n›z............................................................................. ................ONUN H‹KÂYES‹ Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z................................................. Atatürk soyad›n›n verilme sebepleri hakk›ndaki düflünceleriniz nelerdir? ............................... ................................................................................................................................................................................................................................ .................................................................................................................. .............................................. Mustafa Kemal’e........................................................................................ .......... .............................................................................................................................................................................................................................

2. Nilgün Han›m’›n çocukken çok sevdi¤i bir köpe¤i varm›fl. Hayvan o kadar sevimliymifl ki bir bakan bir daha bakarm›fl. tozlar bo¤az›ma kaç›yor. hissediyorum.... ÜN‹TE ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ..” dedi..... 1. Merve'nin s›ras›n› tebeflirle çizmiflti. Nerede bir köpek görsem kendimi . Ahmet yeni tan›flt›¤› Hüseyin'in fiziksel. Duygu ve düflüncelerimi yaz›l› olarak ifade etmek bana daha kolay geliyor.. Bu olayla ilgili olarak Nilgün Han›m duygular›n› flöyle ifade etmektedir: “Bu olay›n üzerinden neredeyse 20 y›l geçti.. Bazen de yanl›fl cevap verirsem arkadafllar›m›n bana gülece¤ini düflünerek konuflmak istemiyorum. sabah s›n›fa girdi¤inde yine s›ras›n›n çizildi¤ini gördü. Bu durumda Merve hangi duyguyu yaflam›flt›r? A) K›zg›nl›k B) K›skançl›k C) Suçluluk D) Piflmanl›k 5.. B) Uzun boyluyum.. Afla¤›dakilerden hangisi.. C) Satranç oynarım.. Ertesi gün Merve. Nilgün Han›m’›n köpek kulübesinin kap›s›n› kilitlemeyi unuttu¤u bir gece köpek kaybolmufl. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz....” Nilgün Han›m. duygusal ve zihinsel özelliklerini ö¤renmek için ona çeflitli sorular sorar. D) Gözlük kullan›yorum. “Ö¤retmenim bana söz verdi¤inde ne söyleyece¤imi unutuyorum. Sedat ve Merve ayn› s›n›ftalar... Köpe¤ine boncuklu bir tasma takarm›fl. Bu yüzden yaz›l› s›navlarda daha baflar›l›y›m. Merve s›ras›n› tozlu görünce “ Sedat. “Zihinsel özelliklerinize örnek veriniz?” sorusuna cevap olarak verilebilir? A) Kufllar› severim. tebeflirle s›ram çizildi¤i zaman çok rahats›z oluyorum.” Yukar›daki cümlelerle kendini tan›tan kifli için hangisi söylenemez? A)Utangaç B) Çekingen C) At›lgan 23 D) Sessiz 1. O gün sabah Sedat. Afla¤›dakilerden hangisi Ahmet’in sorular›ndan biri olamaz? A) Bofl vakitlerinde neler yapars›n? B) Futbol oynamay› sever misin? C) Kaç kardeflin var? D) Kaç numara ayakkab› giyiyorsun? 4..Afla¤›daki sorular› okuyunuz. cümlesini afla¤›dakilerden hangisiyle tamamlam›flt›r? A) mutlu B) nefleli C) flaflk›n D) suçlu 3..

C) Gözleri dolu doluydu. Sinirlenen kiflinin yüzünün k›zard›¤›n›. Yukar›daki aç›klamaya göre hangi cümlede “düflünce” ifade edilmektedir? A) Kardeflini çok sevdi¤i yüzünden belli oluyordu. B) Param› gereksiz yere harcamamal›y›m. B) Sevgi. C) Derslerime daha çok çal›flmal›y›m. a¤layan arkadafl›n› teselli etti. Ço¤u zaman yaflad›¤› duygular kiflinin yüzünden anlafl›l›r. D) Merve. 9. I. Afla¤ıdaki seçeneklerden hangisinde duygu ve düflüncelere sayg›dan söz edilemez? A) Ahmet. as›ld›¤›n›. Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayram› (23 Nisan 1920) Yukar›da verilen millî bayramlar› çizgi üzerine tarih s›ras›na göre iflaretledi¤inizde hangisi (soldan) 3.6. Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayram› (19 May›s 1919) IV. arkadafl›n›n konuflmas›n› sonuna kadar dinledi. B) Askerden dönen o¤lunu hasretle kucaklad›. Cumhuriyet Bayram› (29 Ekim 1923) II. dokunsan›z a¤layacak gibiydi. 8. Afla¤›daki cümlelerden hangisi duygu ifade etmektedir? A) Neredeyse mutluluktan uçaca¤›m. arkadafl›n›n kedileri çok sevmesine flafl›rd›¤›n› söyledi. Afla¤›daki belgelerden hangisi kimlik belgesi olarak kabul edilmez? A) Ö¤renci pasosu B) Nüfus cüzdan› C) Sporcu kimlik belgesi D) Ö¤renci kimlik belgesi 24 . D) Yafll› kimselere otobüste yer vermeliyim. arkadafl›n›n elefltirilerini sakin sakin cevaplad›. Zafer Bayram› (30 A¤ustos 1922) III. Kiflinin zihninden geçirdi¤i düflünceleri ise sözle anlatmas› ya da davran›fllar›yla belli etmesi gerekir. 7. D) Oysa ne çal›flkan bir çocukmufl. kafllar›n›n çat›ld›¤›n› görmüflsünüzdür. C) Ayd›n. Afla¤›daki eylemlerden hangisi nüfus cüzdan› olmadan yap›lamaz? A) Al›flverifl yapmak B) Tiyatroya gitmek C) Okula kay›t olmak D) Kütüphaneye girmek 11. s›rada yer al›r? A) I B) II C) III D) IV 10.

.................................... ....... Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden? .......................................... 1........................................................................ ÜN‹TE GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM KONULAR ETK‹NL‹KLER A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM • PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR • EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z • KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ • M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? • OYUNLARIMIZ • OYUNLARI BULALIM KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z • KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ • GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z KURTULUfiTAN KURULUfiA • MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM • ÇANAKKALE • M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR • M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI • M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ NELER Ö⁄RENECE⁄‹M? Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na......................... 2................................................................................................................. Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz? ........................................................................................................................................................... .......... ............................................... görsellere ve içindekiler k›sm›na göz at›n›z........................................................................................ 25 .................... ......................................2.................. Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z..................................................................................................................................................

............................ ............................................................................................................................................................................................................................ ......................................................................................................................................................................................... Toplumsal de¤er ve zevklerin de¤iflimi ....................................................................................................................................................................PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR Afla¤›daki papatyan›n yapraklar›nda sözlü tarih çal›flmas› sonucu ulafl›labilecek konular yer almaktad›r.. gerçekleflti¤i ......................................................................................... yetifltirme......................................... ............................................................. .... ...................................................................... .............................. Papatyan›n bofl b›rak›lan yapra¤›na bir konu da siz yaz›n›z.................................................................................................................................................................................................. Sözlü tarih yöntemi kullanarak papatyan›n ortas›na en az üç yapraktaki ifadelerle ilgili bilgiye ulafl›labilecek k›sa bir aile tarihi yaz›n›z............................................................................................................. ........................ ............................ Göçlerin .......... ........................................................................ ......................................... ............................................................................................................ .......................................................... nas›l .... Çocuk ................................. .................... ................................ usulleri Ekonomik faaliyetler Göç edilen yerlerdeki yaflam 26 Aile ve akrabal›k iliflkileri .......................................

...... …………………………………..... ……………………………………………………………………………………………….......... ………………………………………………………………………………………………. Bu nesne flu anda hangi amaçla kullan›lmaktad›r? ………………………………………………………………………………………………. 4..... …………………………………... 27 2. …………………………………...... …………………………………... ………………………………….... Bu nesneyi kimler kullanm›flt›r? …………………………………........EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS 1............... ………………………………………………………………………………………………....... ………………………………………………………………………………………………. Bu nesne hangi aile büyü¤ünüzden kalm›flt›r? …………………………………... ÜN‹TE Afla¤›da bofl b›rak›lan alana ailenize geçmiflten kalan bir nesnenin foto¤raf›n› yap›flt›r›n›z ya da resmini çiziniz........ Bu nesne geçmiflte hangi amaçla kullan›lm›flt›r? ……………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………….. Bu ve buna benzer nesneler aile tarihiniz ile ilgili hangi bilgileri veriyor? ………………………………………………………………………………………………...... 7. .............. …………………………………................... ……………………………………………………………………………………………….. Nesneyi önemli yapan nedir? ………………………………………………………………………………………………... 2. ………………………………………………………………………………………………........ ……………………………………………………………………………………………….... Nesne bu kiflilere nas›l ulaflm›flt›r? …………………………………....... …………………………………. ………………………………………………………………………………………………..................... ………………………………………………………………………………………………... 6. ………………………………………………………………………………………………..... ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Ailenizin en yafll› üyesinden yard›m alarak görsel ile ilgili sorular› cevaplay›n›z.. 5.......... ………………………………………………………………………………………………............... ………………………………………………………………………………………………. 3.

. ....... Bu millî kültür ögesini................. Görselde “difl hedi¤i” kutlamas›ndan bir kesit görüyorsunuz.................................... ..................... ................................................................................... ........................................................................................ ....................................................................................................................................... ............................ Kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak bu millî kültür ögesinin nas›l yap›ld›¤›n› anlat›n›z............................. ................................ Görselde geleneksel lezzetlerimizden turflu yer almaktad›r....................... ........................................ kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak nas›l anlat›rs›n›z? ...................... ..... 28 ................................................... ......................................................... ................................................................... .....................KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ Foto¤raflar› inceleyerek yanlar›ndaki sorular› cevaplay›n›z...... .............................................................................................................................................................................. kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak nas›l anlat›rs›n›z? .................................... ............................................. ........ ................................................................................................... Görselde k›na yakma gelene¤ini görüyorsunuz.......... Bu millî kültür ögesini..........................................................................................................................................................

......................................... Ev eflyalar› ........................................... ............ ... ... ................................................................................................................. ................ ................................... Edebiyat ..... ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................................... Bu ögelerin özelliklerini k›saca kelime grubunun alt›na yaz›p örnekler veriniz............................ ............................... .............. 29 2............................ ÜN‹TE M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z ................................................................. Halk oyunlar› ............................................. ............................. Efllefltirilmeyen kelime grubu ile ilgili bir görsel bulup bofl b›rak›lan alana yap›flt›r›n›z................... ................................................................................................................................................................................................................................. Bu kültürel ögelerle karfl›lar›nda yer alan kelime grubunu efllefltiriniz.............................................................. ......Afla¤›da çeflitli millî kültür ögelerini görmektesiniz............................................................ ........................................ ............................... .......... Mimari eserler ... .............. ....................... ............... ................

Sözlü tarih çal›flmas› için soraca¤›n›z sorular afla¤›dad›r. 4. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Kendinizin ya da büyüklerinizin yapt›¤› bir oyunca¤›n nas›l yap›ld›¤›n› anlat›r m›s›n›z? ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Oynad›¤›n›z oyunlar oyuncak gerektiren oyunlar m›yd›? Gerektiriyorsa oyuncaklar› nas›l elde ediyordunuz? ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Etkinli¤in konusu sözlü tarih çal›flmas› yapaca¤›n›z kiflinin çocuklu¤unda oynad›¤› oyunlar ile ilgilidir. Bu oyunlardan birini k›saca anlat›n›z. ……………………………………………………………………………………………….OYUNLARIMIZ Bu etkinlikte. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. 5. 1. ………………………………………………………………………………………………. 2. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Ald›¤›n›z cevaplar› afla¤›ya k›saca yaz›n›z. Çocuklu¤unuzda en çok hangi oyunlar› oynard›n›z? …………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. çevrenizde en az elli yafl›n›n üstünde olan birisiyle sözlü tarih çal›flmas› yapacaks›n›z. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Bu sorulara kendiniz de ekleme yapabilirsiniz. 6. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Mevsimlere göre oyunlar›n›zda farkl›l›k oluyor muydu? Niçin? ………………………………………………………………………………………………. 30 . 3. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Geçmiflte oynanan hangi oyunlar günümüzde de oynanmaktad›r? Bu oyunlar› izlerken geçmiflte ald›¤›n›z keyfi al›yor musunuz? Niçin? ……………………………………………………………………………………………….

............... Bulmacadaki oyunlardan hangileri daha çok spor amaçl› oynanmaktad›r? …………………………………………………………………………………………........ Oynad›¤›n›z bu oyunlardan en çok hangisini seviyorsunuz? Niçin? …………………………………………………………………………………………........................................... Bu oyunlardan birini seçerek nas›l oynand›¤›n› anlat›n›z..... geçmiflte ve günümüzde oynanan baz› oyunlar›n adlar› yer almaktad›r. ÜN‹TE Afla¤›da... Bu oyunlar›n adlar›n› bulmacadan bularak renkli kalemle boyay›n›z........... ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… 31 2.................. ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… 2.................... Sayfadaki sorular› cevaplay›n›z.......OYUNLARI BULALIM OKÇULUK ÇEL‹K ÇOMAK C‹R‹T B B‹RD‹RB‹R MEND‹L KAPMACA SEKSEK BEZ‹RGÂNBAfiI B‹N‹C‹L‹K KÖREBE B ‹ N ‹ C ‹ L ‹ K V V K B C D P R O K Ç U L U K U Ö ‹ Z F N C T J P Z B Z Z R R B E Z ‹ R G  I E Ç G M R V fi D Ç E L ‹ K Ç D ⁄ L T Y M E N D F K Z J R N P B K A fi D C Y M B ‹ O M A K ⁄ N E R S T S D Ç G P C B ‹ L K A P M A C A ‹ S E K S E F R B R K 1...................... Bulmacada yer alan oyunlardan hangilerini oynuyorsunuz? ………………………………………………………………………………………... ……………………………………………………………………………………….............. 3.................................................... ........ .......................... 4.................................................................. .......................................

...... ............................................. .................................................. .......................................................................................................................... ......... ..................................... ........ ................KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ Afla¤›da................................................................... ............................... ................................................ ............................................................... ..................................................................................................................................... ........................... ......................... .......................................................... .... ....... ...... ...... ..... ............... ................. ......... ....................... ................................ “Geçmiflte” ve “Günümüzde” bölümlerine bu eflyalar›n kullan›m› ile ilgili görüfllerinizi yaz›n›z.. .. ....................... ............................ ........................ ........... ................................ ............................................................ ......... ................................................ .............................................................................................................. ......................... ............... ... ..................................................... Geçmiflte Eflyalar Günümüzde ............................ .. geçmiflte ve günümüzde kullan›lan çeflitli eflyalar›n foto¤raflar› verilmifltir.. Bunlar› inceleyiniz..... .................................................. ........................................... ................. ................................................................................................................................................................................................ .......................................... .............................. ................................... ......................................................... ........................ ...................................... ............. ...................... ........... ............. ..................... 32 ...... ................................................................. ................................. ............. ................... ............................................................

................ ............................................................. NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k.............................. ................................................................................................ Odadaki eflyalar› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.......................................................................................................................................................................... ÜN‹TE Afla¤›da................................................. .................................. Müze yetkilileri neden böyle bir oda haz›rlam›fl olabilirler? .................................................. ne amaçla kullan›l›yor? ................... 1....................................................................................... 3................................................................................. .......... 3................................................................ ............................................................................. ....................................................................................................................................................................................................................................... fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? . ................................................ . Sinop Etnografya Müzesindeki bir odan›n foto¤raf›n› görüyorsunuz................................................ .........................................GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z 2.............................................................. ........................................ Odadaki eflyalardan sizin evinizde farkl› amaçlarla kullan›lanlar var m›? Varsa hangileri................................................................................................................................................................................................... 2...... 33 ............................................................................................................................................................................................................................. fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.................................. 2........................................................ Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z......................................................... Odadaki eflyalardan hangileri sizin evinizde var? .............................. 1.......... En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ...........................................

.................................................................... ............................ Avrupa’n›n güçlü devletlerinin k›flk›rtmas›yla S›rplar............................................... ilahilerle okula bafllamam› ve mahalle mektebine gitmemi istiyordu.......... ...................... 1...... .................... .... ....................... Bulgarlar ve Yunanl›lar s›k s›k ayaklan›yorlard›....................................................................... 3.......................................................... Bundan dolay› annem ve babam aras›nda fliddetli bir mücadele vard›........ Mustafa Kemal çocuklu¤una ait an›lar›n› flöyle anlat›yor: “Çocuklu¤uma ait hat›rlad›¤›m ilk fley................................................................ .......................................................... .............................................. ............ .................. ......................................................................................................................... Birkaç gün sonra da mahalle mektebinden ç›karak fiemsi Efendi Mektebine girdim....................................................................................................... Bu olaylar ileride ülkenin gelece¤i ile ilgili kararlar al›rken daha gerçekçi hareket etmesini sa¤lad›............ Annem....................................................... Babas› Ali R›za Efendi kültürlü................................. . . . Do¤up büyüdü¤ü ortam›n Mustafa Kemal’in kiflili¤inin oluflmas›ndaki etkisi nedir? ...... .................. okula gitme meselesine aittir............................................................................ Mustafa Kemal’in ö¤renim gördü¤ü okullar›n onun yetiflmesindeki etkisi ne olabilir? ........................................ Derste ö¤rendiklerinizden de yararlanarak sorular› cevaplay›n›z............... ................................ ................ 2....... Mustafa Kemal nas›l bir aile ortam›nda yetiflmifltir? ........... . ............................................ olgun ve aç›k fikirli bir insand›........................ .... .. o zaman yeni aç›lan fiemsi Efendi Mektebine devam etmemi ve yeni yöntemlerle okumam› istiyordu............. zeki ve geleneklerine ba¤l› bir kad›nd›..................... Do¤up büyüdü¤ü Selanik ve Manast›r flehirleri Osmanl› Devleti’nin en kar›fl›k bölgelerinden birinde bulunuyordu.............. Mustafa Kemal’in çocuklu¤u ve gençli¤i Osmanl› Devleti’nin en bunal›ml› y›llar›na rastlar............................................................................................. Sonra babam ifli ustal›kla halletti: Önce gelene¤e göre yap›lan törenle mahalle mektebine bafllad›m................................................................................. ....................................................................................................................................... Bu ortam Mustafa Kemal’i çok etkiliyordu........... Daha sonra kereste ticareti ile u¤raflt›.................................. Bir süre vak›f kâtipli¤i (vak›f sekreterli¤i) ve rüsumat memurlu¤u (vergi memurlu¤u) yapt›................ Fazla e¤itim görmemiflti ancak kendini iyi yetifltirmiflti.................. 34 .................................. ................................................................................................... ........................ Memur olan babam.............................................................................................. Mustafa Kemal’in annesi Zübeyde Han›m ak›ll›... ........................................................................................................MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM Afla¤›daki metinleri okuyunuz.. ............... ......... ...... Zengin bir aile de¤illerdi fakat mutlu ve düzenli bir aile hayatlar› vard›................ ......................................................... ....

................ Haberde yer alan çocuklardan biri size o günü anlatan bir mektup yazsayd› neler anlat›rd›? .........ÇANAKKALE Afla¤›da yer alan tabloyu ve gazete haberini inceleyerek sorular› cevaplay›n›z........................................ .............................................................................. Piyade Taburu 1....................................................................................................................................................................................................................... Gazete haberi...................................................................................................................... ................................. 9 fiubat 2007.............................................................................................. ÜN‹TE 43.............. Haberde yer alan çocuklardan birine flu andaki duygular›n›z› anlatan bir mektup yazsan›z neler anlat›rs›n›z? ................................................................................. 35 2.) 3............................ Yemek listesini inceleyerek o dönemin flartlar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? ....................... (Düzenlenmifltir...................................... ........... ......................................................................................................................................... ........................... .......................................................................................... Alay 1.............................................................................................................................................................................. ....................... .............................. Bu zor koflullara ra¤men Türk milletini zafere götüren sebepler sizce neler olabilir? .................. ........... 2................... 4................................... Bölük yemek listesidir............... .................................... ........................... ........ .... ................................ .............................................. ................................... Gün Sabah Ö¤le Akflam Ekmek 15 Haziran Üzüm hoflaf› Yok Ya¤l› bu¤day çorbas› Tam 26 Haziran Yok Yok Üzüm hoflaf› Tam 18 Temmuz Üzüm hoflaf› Yok Yok Yar›m 8 A¤ustos Yar›m ekmek Yok fiekersiz üzüm hoflaf› Yar›m 1.......... ....................................

.... Neden? ............................. 3.................................M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR 1............................... .................................................. Millî Mücadele yıllarında yafladı¤ınız yer ya da yakın çevreniz kimler tarafından iflgal edilmifltir........................ Yukar›daki haritada..................................................................................................................................... .................... Düflmana karflı verilen mücadelede baflarılar›yla öne çıkan kifliler var mıdır? Varsa kimlerdir? ....... ................................... 6.................................................................................................................................... Yafladı¤ınız yerde Millî Mücadele yıllarına ait anıt................................ fliir.............. 5........................................................................................... Halk iflgallere nasıl tepki vermifltir? ........................................................................................... 7...... var mıdır? Varsa adlarını afla¤ıya yazınız................................ Mondros Ateflkes Anlaflmas›’ndan sonra yurdumuzun iflgal edilen yerlerini görüyorsunuz............................................................................ nereleri iflgal etti¤ini afla¤›ya yaz›n›z... 36 .............................................................................................................................................. destan.................................... anı vb. Yafladı¤ınız yerde halk Millî Mücadele’ye nasıl destek olmufltur? ................................................. Hangi devletlerin..... Halk iflgallerden nasıl etkilenmifltir? .................................................................. 2......................................................................................................... ..................... 4..........

........................................................................................................................................................................... Türk kad›n›n›n bu zorluklara katlanmas›n›n sebebi sizce nedir? ............................ Sizce bu iflleri neden ço¤unlukla kad›nlar yap›yor olabilir? ............ .................... ....................................................................... ............ 3.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ÜN‹TE M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI (Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi) Yukar›daki görseli inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z................ ................................................. ............................. .......................................................................... 37 ..........................................................................................2...... Görselde neler görüyorsunuz? Anlat›n›z......................................................................................................................................................................................................................... ............... ..................................................................................................................... 1.... ......................................................... 2 .......... .................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... Görseldeki kad›nlar›n yapt›klar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? ..................................... ................................................................ 4.....................................................................................................................

..................................... iki yüz bin asker harcayarak bu cepheyi iki y›lda y›kabilirse dünyan›n en kahraman adamlar›d›r...................................................................................... plan gerçekleflmifltir...................................... .. büyük bir devletin en yetkili adamlar› bulunmufltur.................... ............................................................. ...............................................................26 A¤ustos sabaha karfl› Büyük Taarruz bafllam›fl................................................................................................................. nas›l yard›m ald›n›z? .......................... Bu genelkurmay yetkililerinin verdi¤i rapor flöyledir: “E¤er Türkler...............................................................310-311.........................................M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ Sonu memleketin kurtulufluna varan Büyük Taarruz........................................................................................................................................ ...... Yukar›daki metin................................................... ........ Mustafa Kemal Pafla’n›n kiflilik ve liderlik özelliklerinin Millî Mücadele’nin kazanılmasına etkisi nedir? Örnekler veriniz........................................................................ ................................................................................ 4.... .............................. ‹smet Kür.............................................................. askerî hareketlerin bütün planlar›n›..............” Bu sözü söylemeden önce o............) Yukar›daki metni ve derste ö¤rendiklerinizi dikkate alarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z... Afyon Cephesi’nin yap›l›fl›nda............................................ en ince ayr›nt›lar›na kadar haz›rlam›fl ve her türlü ihtimalleri tespit ederek hiçbir fleyi tesadüfe ve kadere b›rakmam›flt›r................................... Mustafa Kemal Pafla’n›n hangi kiflilik ve liderlik özelliklerini göstermektedir? ................................................................. NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k......................................................... ....... Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z.............. ............................................................................. .............................................................................................................. ................................................................. 6........ 2....................................................................................................... .......... Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z............................................ En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ................................................................. 38 ........... 2............................................................................................................... Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden.................. 1................................................................................................................................................................................................... Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z................................... Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? . 3.................................................................................................................. Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? .............................................. 1... . 5................................ ................ s........... (Düzenlenmifltir........................... An›lar›yla Atatürk.. Sonuç eflsizdir............................................................................................................................................................................................. verdi¤i karfl›l›k fludur: “Ben bu istihkâmlar› sekiz saatte y›karak Afyonkarahisar’› ele geçirece¤im...............................................” Mustafa Kemal bu raporu okur..... gerçekten ak›llara durgunluk verecek bir deha eseridir.........................................

ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹
1. Millî kültür ögeleri toplumun ortak de¤erleridir.
Afla¤›dakilerden hangisi yukar›daki aç›klamaya örnek olarak verilemez?
Müzik eserleri
Mimari eserler
Halk oyunlar›
Do¤al kaynaklar

2. ÜN‹TE

A)
B)
C)
D)

2. Sözlü tarih çal›flmas› sonucu afla¤›daki konular›n hangisi hakk›nda bilgi edinilemez?
A)
B)
C)
D)

Ailelerin geniflli¤i
Evlenme gelenekleri
Göçlerin nas›l gerçekleflti¤i
Gelecekte neler yap›laca¤›

3. Millî kültür ögeleri de¤iflerek gelece¤e tafl›n›r. Afla¤›dakilerden hangisi bu duruma
örnek gösterilemez?
A)
B)
C)
D)

Lale desenli seramik eflyalar›n cam eflyalardan daha fazla ilgi görmesi
Tarihî eserlerin tavanlar›nda görülen süslemelerin evlerde de kullan›lmas›
Geleneksel çocuk oyunlar›n›n yerini bilgisayar oyunlar›n›n almaya bafllamas›
Eskiden mendil olarak kullan›lan çevrelerin sehpa örtüsü olarak kullan›lmas›

4. Bir araflt›rmac› millî kültür ögelerinden biri olan nazar boncu¤unun geçmiflten
günümüze de¤iflerek tafl›nd›¤›n› kan›tlamaya çal›flmaktad›r. Bu araflt›rmac› hangi sorunun
cevab›n› bilmelidir?
A)
B)
C)
D)

‹lk olarak kim taraf›ndan kullan›ldı¤ını
Geçmiflten günümüze kullan›m amac›nın ne oldu¤unu
Ögenin fleklinin nasıl oldu¤unu
Geçmiflte hangi malzemeden yap›ldı¤ını

5. Mustafa Kemal illerde bulunan asker ve sivil idarecilere gönderdi¤i Havza Genelgesi’nde
onlardan bulundukları bölgelerde iflgaller konusunda halkı bilgilendirmelerini istedi.
Mustafa Kemal bu genelgeyle afla¤ıdakilerden hangisini gerçeklefltirmeyi amaçlamıfltır?
A) Yeni bir devlet kurmay›
B) Ulusal egemenli¤i sa¤lamay›
C) Millî bilinç oluflturmay›
D) Düzenli ordu kurmay›

39

6.

Sevgili ö¤renciler, Mustafa Kemal'in Millî Mücadele’yi bafllatt›¤›
ilimize bir gezi düzenliyoruz.
Sevgi Ö¤retmenin gezi düzenleyece¤i ilimiz afla¤›dakilerden
hangisidir?
A) Samsun
B) Sivas
C) Ankara
D) Erzurum

7. Afla¤›dakilerden hangisi Mustafa Kemal'in kat›ld›¤› ilk savaflt›r?
A) Çanakkale Savafl›
C) Sakarya Meydan Savafl›

B) Trablusgarp Savafl›
D) Büyük Taarruz

8. Afla¤›daki görsellerden ve metinden hareketle ulafl›labilecek sonuç hangi seçenektedir?

Nuray’›n ablas› k›na gecesinde anneannesinden kalan Marafl ifli bindall›y› giyecektir.
Bindall› sand›ktan ç›kar›l›r. Duvara as›l›r. Nuray, ablas›na “Abla, bu bindall› annemin senin
çeyizine yeni ald›¤› masa örtüsüne benziyor.” der. ‹ki eflyay› da incelediklerinde kumafl
ve ipli¤in ayn› oldu¤unu, nak›fl desenlerinin ise çok benzedi¤ini fark ederler.
A)
B)
C)
D)

El eme¤i eflyalar günümüzde yurt d›fl›nda sat›lmaktad›r.
Bindall›, geçmiflte de günümüzde de sadece k›na gecelerinde giyilmektedir.
Millî kültür ögeleri farkl› nesneler üzerinde de görülebilir.
El eme¤i, göz nuruyla yap›lan sanatlara ilgi azalmaktad›r.

9.

Ahmet: Ziyaret etti¤i flehirleri
denetlemek
Alp: ‹flgallere karfl› halk› bilinçlendirip örgütlemek

Ö¤retmen: Arkadafllar, Mustafa
Kemal 19 May›s 1919’da Samsun’a
gelir. Oradan Havza ve Amasya’ya
geçerek birer genelge yay›mlar.
Daha sonra Erzurum ve Sivas’ta
kongreler düzenler. Sizce Mustafa
Kemal’in amac› ne olabilir?

Seda: Ordumuz için
asker toplamak

Kim soruyu do¤ru cevaplam›flt›r?
A) Alp
B) Ferda
C) Seda
40

Ferda: Halk›n elindeki silahlar›
toplamak
D) Ahmet

3. ÜN‹TE
KONULAR

YAfiADI⁄IMIZ YER

ETK‹NL‹KLER

‹ZC‹ KAMPINDAYIZ

• EVDEN OKULA
• YAfiASIN PUSULA

KROK‹N‹N
YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹

• KROK‹ Ç‹Z‹YORUM

• HAVA OLAYLARI VE YAfiAM
HAVA NASIL ORALARDA? • GÖZLEM YAPIYORUM
ÇEVREM‹ZDE
GÖRDÜKLER‹M‹Z

• DO⁄AL MI, BEfiERÎ M‹?
• DO⁄A SEVG‹S‹
• GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK?

EFSANE VE fi‹‹RLERDE
YAfiAYAN YERLER

• CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER

GÜVENL‹ YAfiAM

• A‹LE AFET PLANI
• DEPREM

KEND‹M‹
DE⁄ERLEND‹R‹YORUM

ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹

NELER Ö⁄RENECE⁄‹M?
Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na, görsellere ve
içindekiler k›sm›na göz at›n›z. Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular›
cevaplay›n›z.
1. Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz?
.....................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
2. Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden?
.....................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
41

................ ................................. evden okula gidifl yolunu....................................................... ................... ................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................. ........................ yönlerden yararlanarak afla¤›daki noktal› yerlere yaz›n›z................................................................................................................................................................................................................................................. .......................................................................................................................................... .......................................................................................... Afla¤›daki labirent bulmaca üzerine evden okula gidifl yolunu çizerek gösteriniz. .................................................................................................................................... .............................................................. KUZEY B.............................................................. ....................................................................................... Bulmacada yer alan..................................................................................... ....... 42 ..........................................EVDEN OKULA A..................................................................................................................

Bu düflüncelerini gerçeklefltirmek amac›yla kay›khanede bulufltular. Bir yandan bal›k avlarken bir yandan da çeflitli konularda söylefltiler. bal›k avlamak için sözleflmifllerdi. Dört yan›m›z sisle çevrildi. Hangi yönü izleyerek k›y›ya dönebileceklerini kestiremediler. denize aç›ld›kça aç›lmak istediler. pusulay› düz bir zemine yerlefltirerek ibreyi izlemeye bafllad›lar. K›y› güneyde idi. Serkan. plastik kovalara doldurdular. karan›n gözden kayboldu¤unu fark etmifllerdi.YAfiASIN PUSULA Serkan ile Özcan. ‹brenin renkli ucunun kuzeyi gösterdi¤ini sosyal bilgiler dersinde ö¤rendiklerini hat›rlad›lar. Sevinç ve coflkuyla “Yaflas›n pusula!” 盤l›klar› atarak bu küçük aleti uzun süre alk›fllad›lar. babas›ndan izin almam›flt›.” dedi. Birazdan büyük bir f›rt›na da ç›kabilir. Tek üzüntüleri. Geriye dönüp bakt›klar›nda sis. bunu ailelerinden izinsiz yapm›fl olmalar›yd›. denizin engin sular›na do¤ru çekmiflti. Bundan dolay› kayg›ya kap›ld›lar. ö¤renme merak›. Okudu¤unuz hikâyeden yararlanarak sorular› cevaplay›n›z. ‹ki arkadafl. so¤ukkanl›l›¤›n› korumaya çal›flarak “Korkmaya gerek yok. Serkan. bulutlu ufuklara varma iste¤i onlar› daha kuzeye. Çünkü bindikleri kay›k kendilerinindi. motoru çal›flt›rarak k›y›ya do¤ru h›zla ilerlediler.” dedi. Serkan ile Özcan. Mutluluk içinde gülüp e¤lendiler. yapt›¤› araflt›rma sonucunda küçük bir pusula buldu. Tuttuklar› bal›klar›. Önce babam›n ya¤murlu¤unun ceplerini bir araflt›ral›m. flubat tatilinde birlikte gezip e¤lenmek. Bu yüzden izin alma gere¤i duymadan iki kafadar nefle içinde Karadeniz’e aç›ld›lar. rüzgâr ve gittikçe yükselen dalgalar aras›nda ç›rp›nd›klar›n›. On befl dakika sonra k›y›da olacaklard›. Bilme. . Sosyal Bilgiler Ö¤retmen K›lavuz Kitab›. Kay›¤›n yönünü güneye döndüren iki arkadafl. K›y›da kendilerini bekleyen ailelerini görünce sevinçle el sallad›lar ancak hâlâ nas›l özür dileyeceklerini düflünüyorlard›! Ahmet ‹NCE. On dakika kadar yol ald›ktan sonra sisler içindeki k›y›n›n ufukta bir çizgi gibi uzand›¤›n› gördüler. ÜN‹TE Afla¤›daki hikâyeyi okuyunuz. bilgilerini gerçek yaflamda uygulayabilmifllerdi. 31. ya¤mur. Ancak yine de içlerinde bir kuflku vard›. Özcan heyecanla “fiimdi ne yapaca¤›z? Hangi yöne gidece¤iz? Üstelik evlerimize de haber vermedik. Biraz düflünürsek gidece¤imiz yön konusunda bir ipucu bulabiliriz. s. Serkan. ‹ki ç›lg›n arkadafl›n dönüfl yolu apaç›k belli olmufltu. Bu izinsiz yolculuktan çok fley ö¤renmifller. denize aç›lmak. 43 3.

........................................................................................... . 7................................................................................................................................................................................... Serkan ile Özcan...................... .................................................. ................ .. .. ......... 6..................................................... ‹ki kafadar yollar›n› flafl›r›nca ne yapt›lar? ....................................... Pusula kullanman›n d›fl›nda yönümüzü baflka hangi yöntemlerle bulabiliriz? ............................................................ ....................................................................... .... bu yolculuk sonucunda nas›l bir deneyim kazand›lar? .......................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 3................................................................................................................................... ........................................................................................... .............................................................................................................................. .........................................................................................................................................................................................................1...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................ 5...................................... ...................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................... ......................... ............................................................................................................................................................................................... 44 ........................................ 2......................................................................................................................... ..................... ....................................................................... ................ ..................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................ Serkan ve Özcan hangi amaçla denize aç›ld›lar? ............................ ............................................................................................................................................................................................ .................................................................................................................................................................................................................................................... Serkan ve Özcan denizde yönlerini neden flafl›rd›lar? ............................ Pusulay› kullan›rken nelere dikkat edilmelidir? ............................... 4.................................... Serkan ve Özcan dönüfl yolunu nas›l buldular? .......................................................................................................................................................................................

................. Afla¤›daki ölçütleri kullanarak arkadafl›n›z›n çal›flmas›n› de¤erlendiriniz................... ..................... ölçütlerin gerçekleflti¤ini düflünüyorsan›z 2................. 3.... 2........................................................................................... yeterince gerçekleflmedi¤ini düflünüyorsan›z 1..... Yönleri ve belli bafll› yerleri (caddeler................................................................................................................. ....................................... Ölçütler Puan De¤eri 1........ Arkadafl›m sembollerin aç›kland›¤› bir bölüm oluflturmufltur........ Arkadafl›m krokide belli bafll› bina ve yerleri belirtmifltir......................... ÜN‹TE A................. Çal›flma kitaplar›n›z› yan›n›zdaki arkadafl›n›zla de¤ifltiriniz....... ....................... .......................... B........... Afla¤›daki bofl alana evden okula geliflinizi gösteren bir kroki çiziniz..... ölçütlerin gerçekleflmedi¤ini düflünüyorsan›z 0 puan veriniz......................................................KROK‹ Ç‹Z‹YORUM 3.......................................................... Arkadafl›n›z›n krokisini inceleyerek yol tarifini okuyunuz... Arkadafl›m yön okunu göstermifltir. Krokinizde yön okunu göstermeyi ve kulland›¤›n›z sembollerle ilgili bir bölüm oluflturmay› unutmay›n›z.................................................. C.................... De¤erlendirmenizde. binalar vs.... Toplam Puan 45 .........................................................................) belirterek evden okula nas›l geldi¤inizi afla¤›ya yaz›n›z. 4........................................................ ............ Arkadafl›m›n çizdi¤i kroki ile yol tarifi birbirine uygundur.......................... .....................

... ……………………………………. Foto¤raflarda hangi hava olaylar› görülmektedir? Bu hava olaylar›n›n insanlar›n yaflamlar›n› nas›l etkileyebilece¤ini ilgili yerlere yaz›n›z. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… 46 .. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… …………………………………….. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………..HAVA OLAYLARI VE YAfiAM Foto¤raflar› inceleyiniz.

................................... ................................................... .... ........ 1...................................... Hava Olay› Toplam Güneflli Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Rüzgârl› 4.. Tablodaki hava olaylar›n› anlatan/gösteren birer sembol çiziniz......................................................GÖZLEM YAPIYORUM Yaflad›¤›n›z yerdeki hava olaylar›n› bir hafta boyunca ö¤leden önce ve ö¤leden sonra gözlemleyiniz.................................................. ÜN‹TE Hava Olay› Güneflli ...................... Çizdi¤iniz sembolleri dilerseniz boyayabilirsiniz......... Gözlem sonuçlar›n›zdan yararlanarak afla¤›daki tabloda yer alan “Toplam” sütununa hava olaylar›n›n kaç kez görüldü¤ünü yaz›n›z.............................................. ................... ......................................... Gözlem sonuçlar›n›z› afla¤›daki tabloya sembollerle kaydediniz................................................................. Kendinizi hava durumu haberini bildiren sunucu olarak düflününüz............................................ Bu tablodan hareketle yandaki bölüme resimli bir sütun grafi¤i çiziniz..... Gün Pazartesi Sal› Çarflamba Perflembe Cuma Cumartesi Pazar Ö¤leden Hava önce Olay› Ö¤leden sonra 3... Sembol Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Rüzgârl› 2............................................................................. Tablolardan ve resimli sütun grafi¤inden yararlanarak bir haftal›k hava durumu haberini sunacaks›n›z. Hava durumu haberini sunarken söyleyeceklerinizi afla¤›daki noktal› yerlere yaz›n›z ve s›n›fta arkadafllar›n›za okuyunuz....................................... ......................................................................................... 47 3..........................

Do¤al unsurlar› bir sonraki sayfada yer alan a¤açtaki elmalar›n üzerine. BEfiERÎ M‹? Afla¤›daki foto¤raflar› inceleyiniz. 48 . beflerî unsurlar› ise çocu¤un elindeki balonlar›n üzerine yaz›n›z.DO⁄AL MI. Foto¤raflarda görülen yerlerdeki do¤al ve beflerî unsurlar› ay›rt ediniz.

......... fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z........................................................................................................ ......................................................................... .......................................................... 49 .............. Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z.................................................................... ............... ................................................ 2.......................................... 3..........................................................................3......................................... 1...... ÜN‹TE NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k........................... En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ................................ fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? ...............................................................................................................................................................

................................... Afet ‹nan anlat›yor: Atatürk............................................................................................... ne yaz›k!” Bir iç çekiflle beraber gözleri bahar çiçeklerinde sabitleflti… O....................... ne yaz›k!” sözleriyle ne demek istemifltir? ..................................................................................................................... ‹nsanlar›n do¤ay› sevmesi sizce neden önemlidir? Aç›klay›n›z.......................................................... ............................................... “… bu güzel çiçekler meyve vermeden solacak ve sadece bizim birkaç günlük göz zevkimizi doyuracak.................................................................. s.................. ........................................................ .............................................. 4....................... ........ ........................................ Keçiören'den bir dal badem çiçe¤i getirmifllerdi................................ ....................... 2................. Onun ilk hastal›k aylar›nda............................................................................................................................................ (Düzenlenmifltir.............................................. Hatta bütün dünya uluslar› An›tkabir'in çevresine dikilmek üzere çeflitli fidan göndermifllerdir..............” dedi ve hemen ilave etti: “Fakat bu güzel çiçekler meyve vermeden solacak ve sadece bizim birkaç günlük göz zevkimizi doyuracak....DO⁄A SEVG‹S‹ Metni okuyunuz................................................................. Onun için An›tkabir çevresindeki bu a¤açl›k alana “Bar›fl Park›” denilmektedir… Hac› Ang›...) Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z....... ............................ ömrünün son günlerini a¤aç ve orman özlemi içinde geçirdi.............................. 1.. ...................................................... 3.................. yorgun ve hasta yüzünde bir sevinç belirdi: “Bahar gelmifl ne güzel........................................................... .......................................................................................... Çocuk Gözüyle Atatürk............................. hayat›n gençli¤i nefis..................................................... .................... 50 ................................................................. Okudu¤unuz metin Atatürk'ün hangi özelli¤ini vurgulamaktad›r? ...................... Çankaya'da dinlendi¤i günlerden birinde idi............................................ Kendi do¤a sevginizi birkaç cümle ile anlat›n›z................................................................................... An›tkabir'in dört bir yan›n› Anadolu'da yetiflen çeflitli a¤aç ve yeflilliklerle donatm›flt›r....................... 42-44....................................” demekten kendisini alamam›flt›.................................................................................. Atatürk........................................... ............ .... Bir vazo içinde odas›na konuldu¤u zaman................. .................... Fakat bu meyve verecek dallar›n kopar›lmas›ndan üzüldü¤ü görülüyordu… Atatürk'ün bu do¤a sevgisini yak›ndan bilen Türk ulusu................................. bahar kokusunu Bar›fl Park› alabilmek için çiçeklere e¤ilmiflti ve “Oh......................................

.......................................... 23 Nisan 2006.............. ..................................... ....... ÜN‹TE Afla¤›daki gazete haberini inceleyiniz..................................................................................................................................... ...... ...................................................................................... 51 ...................................................................................GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK? 3................................................... ....... .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ............................................................................. ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... Gazete haberi.... ..................... Yukar›daki haberde oldu¤u gibi siz de çevre duyarl›l›¤› ile ilgili bir haber yaz›n›z......................................................... ...

....................................... Afla¤›daki formu bu çal›flman›zdaki performans›n›z› düflünerek doldurunuz........... ........ yaflad›¤›n›z yerin co¤rafi özelliklerini içeren efsane.......... Araflt›rmamda ‹zledi¤im Yol .......................................... ............. ÇALIfiMAMI DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Ölçütler 1.............................. Araflt›rman›z› yaparken izledi¤iniz yolu ve araflt›rma sonuçlar›n›z› tablodaki uygun yerlere yaz›n›z................... Bir dergide çal›flt›¤›n›z› hayal ediniz.. ........ fiiir vb... Ölçütlere kat›l›yorsan›z “Evet” sütununu....... Yaflad›¤›m yerdeki co¤rafi özellikleri do¤ru flekilde belirttim........................ kat›lm›yorsan›z “Hay›r” sütununu “X” ile iflaretleyiniz................... 5........................................................................... 3............... .... Tabloyu eksiksiz flekilde doldurdum.................................. 52 Evet Hay›r ........................... öykü vb.......... Çünkü .................................. .............................. Araflt›rma Sonucuna ......................... B......................................................................................................................................................................................................................................................................................... .. Zorland›¤›m konularda ö¤retmenimden ya da arkadafllar›mdan yard›m istedim......................................................................... Kulland›¤›m Kaynaklar ............................ Araflt›rma Konum Yaflad›¤›m yerin co¤rafi özelliklerini içeren efsane................................................................... .. Yerdeki Co¤rafi Özellikler . Öykü...................................... Sizden bu konuyla ilgili bir araflt›rma yapman›z› istiyor................... öykü vb........................ Çal›flt›¤›n›z dergi.............. Yapt›¤›m çal›flman›n verilen konuya uygun oldu¤unu düflünüyorum............... Göre Yaflad›¤›m .................................. 4............................. eserler hakk›nda bir yaz› dizisi haz›rl›yor..................................... Seçti¤im Efsane............................................................................ Bu çal›flmadaki performans›m›n çok iyi oldu¤unu düflünüyorum.................................................CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER A......................................................... ........................................................................................ ...................................................... 2................................................... .

.. Yaflad›¤›m›z mekânlarda kayabilecek ve düflebilecek her fleyi kontrol ettik. … /… / . K›z›lay ile Güvenli Yaflam› Ö¤reniyorum. … /… / ... ÜN‹TE Tarih .... radyo ve televizyonu da bilgilenmek için kullanaca¤›m›z› ö¤rendik. Yap›lan ‹fl … /… / ... Yata¤›m›z›n yan›na el fenerimizi ve terliklerimizi koyduk.. 24 (Düzenlenmifltir. … /… / .A‹LE AFET PLANI Afla¤›daki tabloda afet plan› haz›rlan›rken yapman›z gereken ifller yer almaktad›r. Ailenizle birlikte bu iflleri tamamlay›n›z. büyük. su ve gaz vanalar›n›n yerlerini ve bunlar›n nas›l kapat›lacaklar›n› ö¤rendik.. kibrit gibi yang›na sebep olabilecek eflya ve maddelerin kullan›lmayaca¤›n› ö¤rendik. Olas› tehlikeler için önlemler ald›k. Evdeki güvensiz yerleri belirledik. … /… / . … /… / ..... plan›m›z› gözden geçirmeyi kararlaflt›rd›k.... Bu bilgileri tan›d›¤›m›z herkese yaymaya bafllad›k.. Afetten sonra gaz s›z›nt›s› olmad›¤›ndan emin olana kadar çakmak.. Binadan ç›k›fl yollar›n› belirleyip kroki üzerinde iflaretledik.... 53 3.. a¤›r. Evimizin güvenli yerlerini araflt›rd›k.). … /… / . Evimize yang›n söndürücü ald›k ve bunu nas›l kullanaca¤›m›z› ö¤rendik.. … /… / .... devrilebilecek ve yanabilecek eflyalar›n yan›.. Ba¤lant› kuraca¤›m›z kifli/kiflilerin ve kurumlar›n telefon numaralar›n› biliyoruz.... … /… / . … /… / .... Deprem çantam›z› haz›rlad›k.. … /… / . Afetten sonra nerede buluflaca¤›m›z› belirledik.. ‹lk yard›m çantam›z› haz›rlad›k. Afet planlama hakk›nda bir aile toplant›s› yapt›k. Örne¤in pencere önleri. … /… / . s.. … /… / .... Elektrik.. … /… / .. Afetten sonra telefonumuzu sadece acil durumlar için. Her alt› ayda bir. ‹flleri tamamlama tarihlerinizi tabloya yaz›n›z... Bunlar:…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… … /… / .

........... nas›l yard›m ald›n›z? ...... ...................................... ....................................................................... ........................... .......................................... 5......... ................................................................................................................... 54 .. .................................................................................... .................................................................................................................DEPREM Afla¤›daki foto¤raflarda............................................................................................................................................................................................................. Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden............................. Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z....................................................................... 1...... 6........................................................................................................ Bunlar› ay›rt ediniz......................... NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k.............................. 3..... Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z............... 2.............................................................. 4. Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? ....................................................................................... Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? ....... ....................................................................................................................................................................................................................................... En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? .................................... ....................... ............ deprem an›nda yap›lmas› gerekenler ile yap›lmamas› gerekenler kar›fl›k olarak verilmifltir.................................. Foto¤raf numaralar›n› ve aç›klamalar› yazarak tabloyu doldurunuz.............. Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z........................................................ 1 2 4 5 3 6 Deprem S›ras›nda Yap›lmas› Gerekenler Deprem S›ras›nda Yap›lmamas› Gerekenler ...................... ................................................................................................................................

...... Bir trafik polisine otobüs dura¤›n›n yerini sordu...... B........ fiimdi kütüphaneye gitmek istiyor... Daha sonra Fevzi Çakmak Caddesi’nde güney yönünde ilerleyiniz... Bankay› geçince güneye do¤ru yürümeye devam ediniz................ Yüzünüzü do¤uya döndü¤ünüzde bankan›n tam karfl›s›nda otobüs duraklar›n› göreceksiniz.............. Özgür'e otobüs dura¤›na nas›l gidece¤ini anlatt›.......... ÜN‹TE B B 1TL K “Buradan güneybat› yönünde gidiniz........................... ........ Trafik polisi...................................... Özgür........ Hava Olay› Ö¤leden Ö¤leden önce sonra Say› 5 Pazartesi Ya¤murlu Sisli 4 Sal› Bulutlu Güneflli 3 Çarflamba Rüzgârl› Ya¤murlu Perflembe Karl› Karl› Cuma Rüzgârl› Güneflli Cumartesi Bulutlu Sisli Pazar Sisli Rüzgârl› Günler 2 1 0 Güneflli 55 Bulutlu Ya¤murlu Sisli Rüzgârl› Karl› Hava Olay› ..... otobüs dura¤›n› bulup arkadafl›n›n evine gitti.. Otobüs dura¤›n› bulmas› gerekiyordu................ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ K A........ Özgür............................................... arkadafl›na gitmek için yola ç›kt›...... .................................. Bu anlat›mdan yola ç›karak Özgür’e yard›mc› olunuz.. Yol tarifinizi afla¤›ya yaz›n›z............... Park›n karfl›s›nda Kaz›m Karabekir Caddesi’nden do¤u yönünde ilerledi¤inizde bankay› göreceksiniz. 3................ Dönüflte otobüse binerek ayn› durakta indi...... Otobüs dura¤›n› gösteren bir sembol tasarlay›p krokinin alt›ndaki bölüme çiziniz.......... .................... 1.....” 2....................... Afla¤›daki tabloda verilen hava olaylar›na iliflkin bilgileri kullanarak resimli sütun grafi¤i çiziniz................. Ona kütüphaneye nas›l gidilebilece¤ini yönleri de belirterek tarif ediniz....... Otobüs dura¤›n›n yerini yandaki kroki üzerinde iflaretleyiniz.............

Bir usta ile kalfas›. Afla¤›daki sorular› okuyunuz. Ayfer. kalfas›na: “Güzel yapm›fls›n. depremden sonra binadan ç›kmak istiyordu.C. Efsanede geçen do¤al ve beflerî unsurlar seçeneklerin hangisinde do¤ru efllefltirilmifltir? A) B) C) D) Do¤al Unsur Irmak Köprü Eser Köprü Beflerî Unsur Köprü Irmak Köprü Eser 56 . Süleyman. II. Saim Sakao¤lu. III. s. Afla¤›dakilerden hangileri Ayfer'in binadan ç›karken karfl›laflabilece¤i tehlikelerdir? I. IV D) I. Afla¤›dakilerden hangisi deprem sonras›nda yapmam›z gerekenlerden biridir? A) Telefonlar› meflgul etmemek C) Aile afet plan› haz›rlamak B) Deprem sigortas› yapmak D) Deprem çantas› haz›rlamak 5. ayn› ›rma¤›n baflka bir coflkun yerine gidip köprü yapar.”der. Afla¤›daki efsaneyi okuyunuz. Afla¤›dakilerden hangisi beflerî bir unsurdur? A) B) C) D) 2. II. eline sa¤l›k. Hayvanlar IV. III. 101 Anadolu Efsanesi. Y›k›nt›lar A) I. Ancak baz› tehlikelerle karfl›laflabilirdi. IV C) I. Eserini görmesi için ustas›na haberciler gönderir… Köprüyü görmeye gelen usta. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. 1. Bu köprüyü. güzelli¤ini herkes görmeli… Bunun ad› Görmeli Köprüsü olsun. Cam k›r›klar› II. Bunun için çantas›na afla¤›dakilerden hangisini almas›na gerek yoktur? A) B) C) D) 3. Bu köprü bugün Gezmeli Köprüsü diye bilinir. yan›ndan ayr›l›r. Erkan bir deprem çantas› haz›rlamak istiyor. ustas›na bir sebepten dolay› dar›l›r. 81. Elektrik kablolar› III. Bu köprünün yap›lmas›na büyük emek veren kalfa Süleyman. IV 4. III B) II. Mersin'in Mut ilçesi yak›nlar›nda coflkun bir ›rmak üzerinde köprü yaparlar.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

bir kuruluflun. bohçalamak: 1. deprem. sel. tamim. çaresizlik. fiyat›n› bildirmek için sat›c›n›n al›c›ya verdi¤i hesap dökümü. insan eliyle yap›lmam›fl. 2. E efsane: Bir taraf› az çok tarihe dayanmakla beraber inan›lmaz olgularla süslü olan halk hikâyesi. miktar›n›. fasulye ve nohut piflirilerek yap›lan. üzerine tokmakla vurulunca ses veren araç. ipek bluz ve ifllemeli aksesuarlardan oluflan kad›n giysisi. tabiat. 2. 3. piflmanl›k duyarak ç›rp›nmak.SÖZLÜK A afet: Çeflitli do¤a olaylar›n›n sebep oldu¤u y›k›m. Bir fleyin yak›n›. B bas›n: Gazete. deste: 1. f›rt›na. mareflallerin. bu¤day. din adamlar›n›n güç sembolü olarak törenlerde kulland›klar› uzun sopa. bakla. çakmakta benzinin yanmas›n› sa¤layan.nin elle tutulacak yeri. 4. inceleme ya da araflt›rma türü. çinkan: Balkan Türkleri taraf›ndan yayg›n olarak giyilen genifl ipek flalvar. difl hedi¤i: Çocuklar›n. 3. Deprem sonrasında meydana gelen küçük sarsıntılar. demet. bıçak vb. artç› sars›nt›: Artç› deprem. 盤l›k. Ç çevre: 1. do¤al: Kendili¤inden olan. genellikle silikon benzeri yar› iletken bir malzemeden yap›lm›fl ince bir dilim. gönüllü: Bir ifli hiçbir yükümlülü¤ü yokken isteyerek üstlenen. feryat: Hayk›r›fl. yakas›z üst giysisi. çip: Milimetrik yüzeyler üzerinde on binlerce devre eleman›ndan oluflan ve son derece karmafl›k elektronik devrelerin yerlefltirildi¤i. firma: Ekonomik etkinlik birimi. C cepken: Kollar› y›rtmaçl› ve uzun. günce. döviz: Propaganda. Cinsleri aynı veya birbirine yakın olan fleylerin bir arada ba¤lanmıflı. fitil: Lambada. bafl alt›: Ya¤l› güreflte pehlivanlar›n ayr›ld›¤› befl derecenin ikincisi. fiyat: Al›m veya sat›mda bir fleyin para karfl›l›¤› de¤eri. Ya¤l› güreflte pehlivanlar›n ayr›ld›klar› derecelerden biri. genelge: Yasa ve yönetmeliklerin uygulanmas›nda yol göstermek. olay›n veya bir gerçe¤in. bafl örtüsü. gözlem: Bir nesnenin. dikkat çekmek üzere ilgililere gönderilen yaz›. felaketlerin her biri. zelzele. ekonomi: ‹nsanlar›n yaflayabilmek için üretme ve ürettiklerini bölüflme biçimlerinin ve bu faaliyetlerden do¤an iliflkilerin bütünü. Güreflte rakibin kol ve ayaklar›n› üst üste getirerek k›m›ldayamaz durumda alttan kavray›p kucaklamak. dergi gibi belirli zamanlarda ç›kan yaz›l› yay›nlar›n bütünü. niteliklerinin bilinmesi amac›yla. do¤a: ‹çinde canl›lar›n yaflad›¤› yerküre. güreflte rakibinin belden afla¤› bir yerini aniden tutmak. beflerî: ‹nsano¤lu ile ilgili. dolu vb. çift dalma: Rakibin ayaklar›na do¤ru birden inerek paças›n› veya topu¤unu kapma oyunu. ilk difli ç›kt›¤› zaman. Bir fleyi bohça içine koyup sarmak. tan›tma amac›yla üzeri yaz›lm›fl bez veya karton. D dekorasyon: Bir yeri süsleme. çevre. anket: Soru ve cevaplara dayal›. Kılıç. günlük: Günü gününe tutulan hat›ra. F fatura: Sat›lan mal›n cinsini. Aynı cinsten onluk bir küme. G gark: Bir fleyi bol bol vermek. dernek: Belirli ve ortak bir amac› gerçeklefltirmek için kurulan yasal topluluk. Mendil. 盤: Da¤›n bir noktas›ndan kopup yuvarlanan ve yuvarland›kça büyüyen kar kütlesi. yer sars›nt›s›. deprem: Yer kabu¤unun derin katmanlar›n›n k›r›l›p yer de¤ifltirmesi veya yanarda¤lar›n püskürme durumuna geçmesi yüzünden oluflan sars›nt›. dövünmek: Afl›r› üzüntü. türlü biçimlerde bükülmüfl veya dokunmufl pamuktan yap›lan genellikle ya¤ çekici madde. kandilde ve mumda ya¤›n. dolay›. dikkatli ve planl› olarak ele al›n›p incelenmesi. gong: Boks karfl›laflmas›n›n bafllama ve bitim sürelerini belirtmek için kullan›lan. 2. bütçe: Devletin. Kiflinin içinde bulundu¤u toplumu oluflturan ortam. hareket. yapay karfl›t›. ba¤lam. etraf. harçla ifllenmifl bir tür k›sa. asa: Baz› ülkelerde hükümdarlar›n. 73 . bir ailenin gelecekteki belirli bir süre için tasarlad›¤› gelir ve giderlerini tür ve ayr›nt›lar›yla gösteren çizelge. efl dostla yenilen afl. do¤al afet: Önlenmesi insan eliyle olmayan. herhangi bir konuda ayd›nlatmak.

H hac›yatmaz: Yere nas›l b›rak›l›rsa b›rak›ls›n. M Marafl ifli: Karton üzerine gerilmifl kumafla sim. 2. 2. bir arada olma. kurum: Belirli bir amac› gerçeklefltirmek üzere kurulan özel veya kamu örgütü. I-‹ ihtiyaç: Gereksinme. meflale: 1. hâkimiyet: Egemenlik. vekil. yar›flmalar› kurallara uygun ve yans›z olarak yöneten kimse. Bakan. bir çal›flmaya yard›m sa¤lamak amac›yla genellikle aç›k havada sat›fl yap›larak gelir sa¤lanan toplant›. 3. yöneticilerin kat›lmas› ile yap›lan toplant›. ekip biçme ifli. kilim veya hal›dan yap›lm›fl iki gözlü torba. N naz›r: 1. k›lavuz. ekonomi. sar›larak yap›lan bir tür nak›fl. kulüp: Görüflme. mürflit: Do¤ru yolu gösteren kimse. Yorgunlu¤u gidermek için duraklama. 2. ham madde: Üretim sürecinde kullan›lan ifllenmemifl her türlü madde. alç› tafl› gibi birçok tafl›n özünü oluflturan kalsiyum oksit. 2. ‹yice yanarak atefl durumuna gelmifl kömür veya odun parças›. ayd›nlatmaya yarayan de¤nek. kongre: Bir konu üzerinde karar vermek amac›yla çeflitli yerlerden delegelerin. O oklava: Hamur açmakta kullan›lan silindir biçiminde ince uzun de¤nek. Bir düflüncenin öncüsü. 2. 2. mertçe. üzerinde yaz›. 2. imal: Ham maddeyi iflleyip mal üretme. Bakan. Belirli bir konudan iyi anlayan kimse. hava raporu. 2. kireç tafl›. silindir biçiminde araç. düflmana karflı savunma yapmak amacıyla düzenlenmifl yer. medya: Büyük iletiflim ve yay›n organlar›n›n bütününe verilen ad. eflek vb. kültür vb. üzüntü. hava durumu: Meteoroloji ile ilgili olaylar›n bütünü. montaj: Bir bütün oluflturmak için parçalar› tak›p birlefltirme ifli. araçlarda. kundaklamak: Yeni do¤mufl çocu¤u ilk aylarda geniflçe bir bez ile s›k›ca sar›p sarmalamak. binek hayvanlar›n›n eyeri üzerine geçirilen veya omuzda tafl›nan. K›rm›z› kurulufl: Topluma hizmet amaç ve göreviyle kurulan kurum. kermes: Bir derne¤e. küçük ve a¤›r bir topu. cephane. alanlarda belirli bir süredeki etkinlik dönemi. tekerlekleri tek parça. kriket: On birer kiflilik iki tak›m aras›nda. spor yapma vb. 4. s›k›nt›. 3. 3. hafl›r neflir: Kaynaflma. pusula vb. rakam veya baflka iflaretler bulunan düzlem. 2. Elektrik motoru deste¤iyle çal›flan otomobil. belli bir ölçe¤e göre küçültülüp kufl bak›fl› görünüflüyle bir düzlem üzerine geçirilmesi. dingili tekerlekle birlikte dönen öküz arabas›. ka¤n›: ‹ki tekerlekli. içine öteberi koymaya yarayan. heyelan: Toprak kaymas›. ‹ki farkl› güç kayna¤›n›n bir arada bulunmas›. Biçildikten sonra tah›l demetlerinin üzerinden düven geçirilerek tanelerin baflaklar›ndan ayr›lmas› ifli. 74 . Büyük ac›. heybe: 1. Büyük flehirlerde semtler aras›nda iflleyen yer alt› demir yolu hatt›. taban›nda bulunan a¤›rl›k sebebiyle dik bir durum alan oyuncak. iklim: Yeryüzünün genifl bir alan›nda hava olaylar›na ba¤l› olarak gerçekleflen etkilerin uzun y›llar›n ortalamas›na dayanan durumu. ruhça ve bedence güçlendirilmek için kamplarda ve okullarda e¤itilen genç. s›rma vb. harita: Yeryüzünün ya da bir parças›n›n. Erke¤e yak›flan. Türlü ifllerde kullan›lan. Taraflar›n aralar›ndaki anlaflmazl›¤› çözmek için yetkili olarak seçtikleri ve üzerinde anlaflt›klar› kifli. güçlü istek. merdane: 1. At. mühimmat: Savafl gereçleri. hasat: Ürün kald›rma. ikametgâh: Yerleflme yeri. içinde sa¤l›¤a yararl› erimifl maddeler ve gazlar bulunan sular›n ç›kt›¤› kaynak. dert. metro: 1. ucu k›vr›lm›fl sopalarla vurarak karfl› kaleye sokmak amac›yla oynanan oyun. Bu hatta çal›flan tafl›t. gören. istihkâm: Düflman saldırısını durdurmak. Ucunda alev ç›karacak yan›c› bir madde bulunan. kapl›ca: Yerin derin katmanlar›ndan gelen s›cak. Karfl›laflmalar›. tebeflir. okuma. K kadran: Saat. kampanya: Politika. hibrit: 1. Seçme ve karar verme yetkisi bulunan kimse. Ara verme. mola: 1. amaçlarla yaln›z üye olanlar›n topland›klar› yer. Kal›n oklava. harman: 1. hakem: 1. Omza geçirilebilen tek gözlü bir tür çanta. izci: Dayan›flma ve yard›mlaflma duygular›n› gelifltirmek. konuflma. Bu iflin yap›ld›¤› yer veya mevsim. 2. kor: 1. istek: Bir fleye duyulan e¤ilim. krefl: Çocuk yuvas›. kireç: Mermer.

sufli: ‹nce flerit biçimindeki yosun tabakas›n›n içine çi¤ bal›k. 2. n›sfiye vb. tuval: 1. R rütbe: 1. resmî bir toplant›da. Görgü. kol. Ayn› ifli yapan topluluk. mevki. Uygulama. paye. seccade: Bir kiflinin üzerinde namaz k›labilece¤i büyüklükte. ten: 1. tasarlanm›fl fley. Asker birliklerini savafla hazırlamak amacıyla. namazl›k. 2. U uzman: Belli bir iflte. hal›. 3. Vücut. 3. 2. travma: Canlı üzerinde beden ve ruh açısından önemli ve etkili yaralanma bırakan durum. Model. belli bir konuda bilgi. Bu kumafl›n üzerine yap›lm›fl tablo. S-fi sacaya¤›: 1. 75 . El ustal›¤› isteyen ifller. kararlar›n› ba¤›ms›z olarak vererek toplumsal etkinliklerde bulunan bireyler toplulu¤u. sarkaç: Dura¤an bir nokta çevresinde a¤›rl›¤›n›n etkisiyle sal›n›m yapan hareketli kat› cisim. ozon tabakas›: Güneflin afl›r› mor ötesi ›fl›nlar›ndan dünyay› koruyan. V vak›f: Bir hizmetin sürekli olarak yap›labilmesi amac›yla bir kimse taraf›ndan belli koflullarla ve resmî yoldan ayr›lan mülk ya da para. ‹lk örnek. Bölüm. tramvay: fiehirlerde yol üzerinde döflenmifl özel raylarda hareket eden yolcu tafl›t›. Ü ücret: ‹fl gücünün karfl›l›¤› olan para ya da mal. ucuna çengelli i¤ne tak›l›. Gösterme. P patent: Bir buluflun veya o buluflu uygulama alan›nda kullanma hakk›n›n bir kimseye ait oldu¤unu gösteren belge. kongre vb. 2. herhangi bir konu veya sorunla ilgili olarak bir öneride bulunmak için üyelerden biri veya birkaç› taraf›ndan baflkanl›¤a verilen. stratosferdeki tabaka. astsubay ve polislerin sahip oldu¤u derece. Üçlü grup. vakum: Havas› al›nm›fl boflluk. pandül. üç ayakl› çember veya üçgen biçiminde demir destek. 2. semazen: Sema ayininde dönen dervifl. görüfl ve becerisi çok olan (kimse). ö¤renimle birlikte deneyim. teflhir: 1. 2. yo¤urdun içinde çalkaland›¤› kap veya makine.olta: Bal›k avlamada kullan›lan. çalg›lar eflli¤inde. oya sunularak karar verilmesi istenen yaz›l› k⤛t. derece. 2. rakkas. tasarruf: Para veya herhangi bir fleyi dikkatli kullanma. unvan. koymaya yarayan. ço¤unlukla naylon tellerden veya at kuyru¤u k›l›ndan yap›lm›fl iplik. örgüt: Ortak bir amac› veya ifli gerçeklefltirmek için bir araya gelmifl kurumlar›n veya kiflilerin oluflturdu¤u birlik. ya¤s›z. istem. dile düflürme. elde edilecek bir sonuç ile ilgili bir düflünce. tecrübe: 1. gerdirilmifl keten. ‹nsan vücudunun d›fl yüzü. tuzsuz hafllanm›fl pirinç ve özel baharat kar›fl›m›n›n konulmas›yla haz›rlanan Japon yeme¤i. Sergileme. Mertebe. sivil toplum: Devletin denetimi alt›nda olmayan. atefl üzerine oturtulan. 2. 2. Y yay›k: Tereya¤› ç›karmak için sütün. kilim. dileme. kesim. temkin: Bir iflin sonunu düflünerek ölçülü. 2. kollar›n› iki yana aç›p dönerek yapt›klar› ayin. tava vb. Herkese duyurma. dal. ‹nsanlar›n maddeye dayanan gereksinimlerini karfl›lamak için yap›lan. Deney. sektör: 1. proje: Genel olarak ortaya konacak bir ifl. ‹stek. post veya kumafltan yayg›. tufl: Güreflte oyun s›ras›nda iki omzun ayn› anda yere de¤mesiyle oluflan yenilgi. sandal: ‹nsan tafl›yacak biçimde yap›lm›fl. prototip: 1. Subay. pelerin: Omuzlardan afla¤› dökülen. Deneyim. kürekle yürütülen deniz teknesi. Ö önerge: Meclis. tasar›. cilt. telaffuz etmek: Söylemek. Üzerine tencere. genifl kolsuz bir çeflit üstlük. tedbirli davranma. sema: Mevlevi dervifllerinin ney. Z zanaat: 1. tatbikat: 1. performans: Baflar›m. beceri ve ustal›k gerektiren ifl. kenevir veya pamuklu kaba kumafl. s›naat. T talep: 1. 2. Bir kimseden bir fleyi yapmas›n› veya yapmamas›n› isteme. Üzerine resim yap›lan. iradeli tüketme. arazi üzerinde yapılan genifl ölçüde savafl denemesi.

1840 23 Ekim Ülkemizde Posta Teflkilat› kuruldu. Balkan Savafl›'› bafllad›. ‹stanbul-Edirne aras›nda kuruldu. 1919 27 Aral›k Mustafa Kemal Temsil Heyeti üyeleriyle Ankara’ya geldi. 1919 15 May›s Yunanl›lar ‹zmir’i iflgal etti. 1919 22 Haziran Amasya Genelgesi yay›mland›. delikli kart sistemiyle çal›flan hesaplama makinesini gelifltirdi. 1921 23 Nisan “23 Nisan” tarihinin millî bayram olarak ilan›na dair yasa kabul edildi. 7 A¤ustos 1919 4-11 Eylül Sivas Kongresi topland›. 1863 Mektuplarda pul kullan›lmaya baflland›. 1909 23 May›s 1911 Ülkemizde ilk telefon santrali faaliyete geçti. 1920 16 Mart ‹stanbul iflgal edildi. 1912 15 Ekim Osmanl› Devleti ile ‹talya aras›nda Ufli Antlaflmas› imzaland›. 1919 23 Temmuz Erzurum Kongresi topland›. Osmanl› Devleti ile ‹talya aras›nda Trablusgarp Savafl› yap›ld›. ‹nönü Zaferi kazan›ld›. 1918 30 Ekim Mondros Ateflkes Anlaflmas› imzaland›. 1920 23 Nisan Büyük Millet Meclisi aç›ld›. 76 . ‹nönü Zaferi kazan›ld›. 1854 Herman Hollerith. 1914 Ülkemizde halka telefon verilmeye baflland›. 1918 13 Kas›m ‹tilaf Devletleri donanmalar› ‹stanbul’a geldi. dört ifllem makinesini gelifltirdi. 1855 Ülkemizde ilk telgraf hatt›.KRONOLOJ‹ 1642 Pascal. 1914 11 Kas›m Osmanl› Devleti Birinci Dünya Savafl›’na girdi. 1919 19 May›s Mustafa Kemal Samsun'a ç›kt›. 1844 27 May›s Telgraf Amerika’da kullan›lmaya baflland›. 1921 10 Ocak I. toplama ve ç›karma makinesini icat etti. 1833 Görme özürlüler yaz› makinesi icat edildi. 1921 1 Nisan II. 1915 18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi kazan›ld›. 1671 Leibnizt. 1912 8 Ekim I.

1923 2 Ekim ‹flgalci devletler ‹stanbul’dan ayr›ld›. uzaya f›rlat›ld›. 1951 ABD’de renkli televizyon dönemi bafllad›. 1925 26 Aral›k Ülkemizde miladi takvim kabul edildi. 1923 13 Ekim Ankara baflkent ilan edildi. 1921 23 A¤ustos Sakarya Meydan Muharebesi bafllad›. 1922 30 A¤ustos Baflkumandan Meydan Muharebesi kazan›ld›. 1994 ‹lk Türk uydusu Türksat. 2002 24 Nisan Türk Telekom ‹letiflim Müzesi aç›ld›. 1936 ‹ngiltere’de ilk siyah-beyaz TV yay›nlar› BBC taraf›ndan bafllat›ld›. 1979 UNESCO (Birleflmifl Milletler E¤itim. 1928 24 Kas›m Atatürk’e baflö¤retmen unvan› verildi. Bilim ve Kültür Örgütü) taraf›ndan “Çocuk Y›l›” olarak ilan edildi. 1940 Vakumlu tüpler bilgisayarlarda kullan›lmaya baflland›. 77 . 1968 31 Ocak TRT Ankara’da deneme yay›n›na bafllad›. 1922 11 Ekim Mudanya Ateflkes Anlaflmas› imzaland›. 1921 13 Eylül Sakarya Zaferi kazan›ld›. 1926 ‹skoçyal› mucit John Logie Baird ilk canl› televizyon yay›n›n› gerçeklefltirdi. 1923 29 Ekim Cumhuriyet ilan edildi ve Gazi Mustafa Kemal cumhurbaflkan› seçildi. 1923 24 Temmuz Lozan Bar›fl Antlaflmas› imzaland›. 1954 Odalar ve Borsalar Birli¤i bünyesinde Türk Standartlar› Enstitüsü kuruldu. 1922 26 A¤ustos Büyük Taarruz bafllad›. 1990 Türkiye’de ilk özel televizyon yay›n dönemi bafllad›. 1921 7-8 A¤ustos Tekâlif-i Milliye Emirleri yay›mland›. 1922 9 Eylül Türk ordusu ‹zmir’e girdi ve ‹zmir Yunan iflgalinden kurtar›ld›. 1976 Türk televizyonunda renkli yay›n dönemi bafllad›.1921 5 A¤ustos Büyük Millet Meclisi taraf›ndan Mustafa Kemal Pafla’ya baflkumandan görevi verildi.

fiehitkale Destankale Sonkale Çanakkale. çev. Graphic Organizers for Reading-Writing and More. ‹lkö¤retim Atlası. Kaknüs Yay›nlar›. Ertu¤rul. ÖNGAY. 2000. Atatürk’ten An›lar. 2006. Mustafa. TBMM. Yücel. Niyazi Ahmet. 1996. Alt›n Kitaplar›. Beyaz Adam Ltd. Rumeli Demiryollar›. 2004. Daniel Jrophic. Türkiye ‹fl Bankası Yay›nlar›. “Türkiyemiz”. GARTENHAUS. 2006. ‹nkılap Kitabevi. 2002. Ankara. Gazi Üniversitesi. EFEKAN. SANIR. New York. 1999. 1989. Karen. 2005. Konuflan Atlas Türkiye. BOORST‹N. Pelin. Türkiye Bölgesel Co¤rafyası. Richard. DE BONE. Türkiye Klima Atlası. Bilginler ve Buluflları Ansiklopedisi. Kemal.: Cuma Karatafl. Adana. BAYDAR. Garanti Matbaası. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. Ruhiser Mergenci ve Bekir Onur. 2006. ‹nkılap Kitabevi. ‹brahim Zahit. Reflat. Yurttafl Olmak ‹çin. 2004. Safran Kitapları. Remzi Kitabevi. Mehmet Özel. 1999. ÖZTÜRK. ‹brahim. ‹pek vd. Osmaniye. EVREN. ATAY. Özer. 1999. Çukurova Üniversitesi. Üniteler Göre Çocuk fiiirleri Antolojisi. Fatma. Milliyet Yay›nlar›. 2006. ‹stanbul. GÜLTEK‹N. Vahdettin. BROMLEY. GÜREL. ENG‹N. TÜB‹TAK Yayınları. Kufllarla Uyanmak. 2005. DURAN. Kufllarla Uyanmak. KOCATÜRK. ATALAY. 2006. Fatofl Bilber. Cemil. BANO⁄LU. Türkçesi: Seda Ç‹FTÇ‹. 78 . 1992. ‹stanbul. çev. ATALAY. 1993.1967. TBMM Basın ve Halkla ‹liflkiler Daire Baflkanlı¤ı Tanıtım kitapları Serisi. Ankara. 2006. Yay›mlanmam›fl Yüksek Lisans Tezi. Güneysu Yay›nlar›. ‹lk Meclis.KAYNAKÇA Kitap ve Dergiler AÇIKGÖZ. Ankara. Baflbakanlık Devlet ‹statistik Enstitüsü. Yaratıcı Düflünce ve Müzeler. fi. MEB Yayınları. 2000. Atatürk ve Anıları. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yay›nlar›. 2007. Alan R. MEB Yayınları. TBMM Basın ve Halkla ‹liflkiler Daire Baflkanlı¤ı Tanıtım Kitapları Serisi. Ferruh. Ankara. ‹stanbul. 1998. ‹stanbul. Faik Sabri. Konya. Yalçın. Güven Yayınları. Anthony ve Peter Ford. 2005. çev. Ercan Tuzcular. hzl. Ankara. 2002. TARHAN. Kenan Mortan. Nevzat. LOHANLIZADE. Faruk. 1999. Pegem A Yayıncılık. Nurettin. ‹stanbul. Co¤rafya Terimleri Sözlü¤ü. “Tarih I Dersinde ‹fle Koflulabilecek De¤er Ö¤retiminin Yeni Yaklafl›mlar›n›n Ö¤rencilerin 'Hoflgörü' De¤eri Anlay›fllar›n›n Geliflimine Etkisi”. Ankara. Scholastic Professional Books. Mustafa. Timafl Yayınları. ‹mge Yay›nc›l›k. Ankara. ‹nkılap Kitabevi. Ankara Ticaret Odası Yayınları. Sosyal Bilimler ve Tarih Ö¤retimi. Millî E¤itim Bakanl›¤› Yay›nlar›. Maya Akademi. Gazi Kitabevi. 1998. Mehmet. 2006. GÜRKAYNAK. Büyük Atlas. Ankara.. Türk Kurtulufl Savaflı. ‹stanbul. Güneysu Yay›nlar›. 1996. Yalova’da Hayat Güzeldir. ‹stanbul. FELDMAN. Çevre ve Orman Bakanlı¤ı Devlet Meteoroloji ‹flleri Genel Müdürlü¤ü Yayınları. Mustafa Ökkefl. Dünya Co¤rafyası. Gaziantep Müdafaası. 2006. Kanaat Yayınları. Ankara. Ankara. Eren Yay›nlar›. 2000. Hazerfanahmet Yayınları. 2009. Ankara. Keflifler ve Bulufllar. 2008. 2005. Duyguların Dili. Utkan. ÖKKEfi. Nuri. KÖSTÜKLÜ. ‹stanbul. ‹lkö¤retimde Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ö¤retimi. Yay›mlanmam›fl Yüksek Lisans Tezi. 1983. Ankara. Sabiha. Ça¤r›. OZANKAYA. SPURGEON. ‹stanbul. ‹stanbul. Her Masal Yar›m. Atatürk Arafltırma Merkezi. Atatürk’le Bir Ömür. 2005. 2007. KABAPINAR. ‹stanbul. ‹ZBIRAK. 1999. SÖNMEZ. Kamile Ün. ‹zmir. Cumhuriyet Ç›nar›: Mustafa Kemal’i Atatürk Yapan. 2007. ‹brahim. Necati. ‹stanbul. Türkiye ‹statistik Yıllı¤ı. Güney Ofset. Aktif Ö¤renme. ARIBURNU. Edward. Altı fiapkalı Düflünme Tekni¤i. “‹lkö¤retim Beflinci S›n›f Sosyal Bilgiler Program›nda Belirlenen De¤erlerin Kazan›m Düzeyleri ve Bu Süreçte Yaflan›lan Sorular›n De¤erlendirilmesi”. Yalova. 2005. ATALAY. ‹stanbul. hzl. Benim Ailem. Nükte ve Fıkralarla Atatürk. E¤itim Dünyası Yayınları. Veysel. Osmaniye. Ankara. Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ö¤retimi. ‹stanbul. ‹stanbul. ‹stanbul. ‹stanbul. Ankara. Ekoloji. ‹nk›lap Kitabevi. Assos Yay›nlar›. ‹brahim. GÖKÇEN. Ankara. Sosyal Bilgiler Ö¤retimi ve Ö¤retmen Kılavuzu. Ç‹L. Ç‹R‹NGEL. Co¤rafya Terimleri Sözlü¤ü. Umut Vakfı Yay›nlar›.

depremeduyarliyiz.org. 3 Eylül 2009 Cuma gazetesi.tr www.gov.org www. 9 A¤ustos 2008 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi.html www.tr www.gov.com/tr/yayinlar/dergi/12.Unutulan Manfletler. 1 Aral›k 2005 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi.physics. 8 Haziran 2009 Hürriyet gazetesi.edu. WATT.hkmo.tcdd.org. YAVUZ.tr www.anayasa.sgk.tr www.tubitak.tr www.topkapisarayi.gov.tr www.org. “Türk Standartları Enstitüsü Çocuk Dergisi”.gov.tr www. Ankara.gelenekselfed.gov. TÜB‹TAK Yayınları.tr www. TSE Öncü.net.tr www. 22 A¤ustos 2008 ‹nternet Siteleri www.tgf.org.gov. 2009 say›s›. 5 Eylül 2009 Akflam gazetesi. 31 Mayıs 2008 79 . 2004.tr www.sanayi. URAL.sydgm.gov. 4 fiubat 2009 Sabah gazetesi.biltek.org.tr www.tr www.edirne. 2006.akut.tr www. 17 Nisan 2008 Türkiye gazetesi.org.gov.tr www. Depremler ve Yanarda¤lar.platformdergisi.gov.tr www. Ankara Ticaret Odası Yayınları.tr www. Sayı 1.trt.tr www.tkv.nist. Fiona.gov.anceva. “Atatürk’ün Çocukları”.turkisharchery.tr www.org.ptt. A¤r›’dan Zelve’ye Anadolu Anlat›yor. Sayı 46. “Aylık Radyo Televizyon Dergisi”.losev. 11 Mayıs 2007 Sabah gazetesi ‹nternet sitesi.tev. 28 Mayıs 2008 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi.turkkulturu.aile. Mayıs.gov.tr www.rmk-museum.meteor.gov.gov.tubitak.net www. 7 Ekim 2008 Bugün gazetesi. 2008. tegv.bnl.snews.tr www.kutuphane. Silahlı Kuvvetler Dergisi. Sayı: 392. Yenimahalle Atatürk ‹lkö¤retim Okulu.atam.tr www. 20 fiubat 2009 Zaman gazetesi. 21 Ocak 2009 Zaman gazetesi.net. 28 Aralık 2008 Zaman gazetesi.org www. 13 Ocak 2009 Birgün gazetesi.edirne.com/kesfet/TelekomMuzesi www.cu. 30 Ekim 2009 Sabah gazetesi. Gazeteler Anayurt gazetesi.gov. 16 Ocak 2009 Zaman gazetesi. 2007. 2007. 2006. 01 A¤ustos 2007 Zaman gazetesi.tr www.gov www.pttturkey. Sayı 204. 27 fiubat 2009 www.tr www.bel.gov.gov www. 22 A¤ustos 1999 Hürriyet gazetesi. 5 Ocak 2009 Hürriyet gazetesi.org.tr.anadolumedeniyetlerimuzesi.gov.tr www. Duygusal Zekâ Geliflimi.gov.edu.gov.tr www. Ankara.gov.ttcocuk.Yıl 1. 1997. 12 Haziran 2005 Kurtulufl gazetesi ‹nternet sitesi.gib.tr www. Ceceli Yayınları. TRT.tr www.çanakkale. Kudret Eren. Hacettepe Sosyoekonomi Dergisi.tr www.tbmm.kultur. Haziran. ‹stanbul. Serpil.tr www. 7 Ocak 2009 Sabah gazetesi. SEV Matbaac›l›k ve Yay›nc›l›k.meb.tr www.tr www.tdk. Nisan Mayıs Haziran.gov. Temmuz-Aral›k.tuik.gov.tr www.tr www.sabanci.gov.

Ankara. 2008. Duygusal Zekâ Geliflimi. Saim. ANGI.kenthaber. Akça¤ Yay›nlar›. s. Hac›. 29. Ankara. ‹smet. 26 fiubat 2009 Zaman gazetesi. 28 Aral›k 2008 Sabah gazetesi. 40. Ankara Büyükflehir Belediyesi Foto¤raf Arflivi. Millî E¤itim Basımevi. Atatürk Araflt›rma Merkezi Arflivi. Atatürk’ün Nüfus Cüzdan›. 162 sayfalardaki Atatürk ile ilgili ve tarihî foto¤raflar. 124. ‹stanbul. Atatürk Arafltırma Merkezi.28. 52. Baran.151.tr GÖRSEL KAYNAKÇA Ders Kitab› s. 2004. Belediye Meclisi foto¤raf›. 1997. ‹stanbul. Ankara. Ceceli Yay›nlar›. Gazeteler Hürriyet gazetesi. 159. DURAL. internet sitesi. 4 fiubat 2009 Silahl› Kuvvetler dergisinden gazete haberi. Ankara. 32.birgungazetesi internet sitesi. 101 Anadolu Efsanesi.sinopozelidare. Kitap. 1993. Ankara. s. Türkiye K›z›lay Derne¤i Yay›n›. 144. 8 Kas›m 2009 Sabah gazetesi. 23 Nisan 2006 Sabah gazetesi. Halil Pala. 80 . Bilge Yay›nlar›. 2004. haber7. 22. KOCATÜRK. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. Ang› Yay›nlar›. 1973.tuik.tr (1 fiubat 2010) www.101. ‘asker u¤urlama” foto¤raf› Yeniy›ld›z gazetesi internet sitesi.org. 7 Ekim 2008 E¤itimaile ‹nternet sitesi (2 Aral›k 2008) www.Çal›flma Kitab› Kaynakças› Kitap ve Dergiler Atatürkçülük I. Çocuk Gözüyle Atatürk. 7 A¤ustos 2008 www. 1998. YAVUZ.gov. Sosyal Bilgiler Ö¤retmen K›lavuz Kitab›. ‹stanbul. 27 Ocak 2010 ‹nternet Siteleri www. 2004. Utkan. 21 Ocak 2009 Sabah gazetesi. MEB Yay›nlar›. Okumufl Adam Yay›nlar›. SAKAO⁄LU. KÜR. Çal›flma Kitab› s. Kudret Eren. Ahmet.gov. Atatürk Araflt›rma Merkezi Arflivi. 51.kizilay. 2005. ‹kinci Bask›.com s.tr www. 161. Atatürk’ün Liderlik S›rlar›. 9 fiubat 2007 Zaman gazetesi. itfaiye eri foto¤raf› www. 47. K›z›lay ile Güvenli Yaflam› Ö¤reniyorum. ‹NCE. An›lar›yla Atatürk. Ankara.