DEVLET K‹TAPLARI

ÜÇÜNCÜ BASKI
........................, 2012

M‹LLÎ E⁄‹T‹M BAKANLI⁄I YAYINLARI ..........................................................................: 4889
DERS K‹TAPLARI D‹Z‹S‹ ................................................................................................: 1473
12.?.Y.0002.4030
Her hakk› sakl›d›r ve Millî E¤itim Bakanl›¤›na aittir. Kitab›n metin, etkinlik, soru ve
flekilleri k›smen de olsa hiçbir surette al›n›p yay›mlanamaz.

ED‹TÖR
Doç. Dr. ‹smail Hakk› DEM‹RC‹O⁄LU
PROGRAM GEL‹fiT‹RME UZMANI
Meryem ERASLAN
D‹L UZMANI
Nazl› YILDIZ
ÖLÇME DE⁄ERLEND‹RME UZMANI
Dr. Nurcan ATEfiOK DEVEC‹
GÖRSEL TASARIM
Hatice C‹VC‹R
‹hsan TÜRK
Nuri Özgür ÜNAL
REHBERL‹K UZMANI
Nurten ÖZBAN

ISBN 978-975-11-3420-2

Millî E¤itim Bakanl›¤› ‹lkö¤retim Genel Müdürlü¤ü taraf›ndan haz›rlanm›fl, Talim ve Terbiye Kurulunun
18.12.2009 gün ve 292 say›l› karar› ile ders kitab› olarak kabul edilmifl, Destek Hizmetleri Genel
Müdürlü¤ünün 19.03.2012 gün ve 3398 say›l› yaz›lar› ile üçüncü defa 219.873 adet bas›lm›flt›r.

.

.

.

DERS K‹TABI .

................... DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? ....................................................................................................................................................... DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM .............................. 20 YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM ............................................................................................. 18 BAfiKALARINA SAYGILIYIM ............................... 24 ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM .................................. 8 DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI ............................................ 56 8 ........................... 46 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ..................................................................................................... 26 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ..................................... 30 2. ÜN‹TE: GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM .......... 34 KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z ..‹Ç‹NDEK‹LER SAYFA ‹Ç‹NDEK‹LER ............................................................................................................................... 38 HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? ................................................................ 42 KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z ................................................................................................ 16 DUYGULARIMI...................... 32 A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM ................................. 14 DUYGULARIMLA.......................... ÜN‹TE: KEND‹M‹ TANIYORUM ............................................................................................................................ 10 1.............................................................................................................................. 12 BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M ........ 44 KURTULUfiTAN KURULUfiA ........................................

........‹Ç‹NDEK‹LER 3................................................................................................................................................................................................................................................................ 100 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ............................ 96 B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR ..................................................................................................................................................................... 64 HAVA NASIL ORALARDA? ............. 82 ‹HT‹YAÇ MI....................................................................................................................................... 60 KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ .......................................... 58 ‹ZC‹ KAMPINDAYIZ ............... 74 GÜVENL‹ YAfiAM ............. 102 9 ...................... ÜN‹TE: YAfiADI⁄IMIZ YER .. 80 4........................... 84 KAYNA⁄IM NE? ............ 86 ALIfiVER‹fiTEY‹M ......................................... ÜN‹TE: ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME .... 76 KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM .................. ‹STEK M‹? .......................... 92 ÜRET‹M.......................................... DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI ...................................................................................... 90 B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? ................................................................................................. 70 EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER .................................................................................................................................................................................. 66 ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z .............................................

Konuyla ilgili görseller ve açıklamaları yer alır.DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI Konuya içeriğini yansıtan başlık verilmiştir. Konuyla ilgili yeni ve açıklayıcı bilgilere bu bölümde yer verilmiştir. Kavramlar. konunun daha iyi anlaşılması için kullanılan kelimelerdir. Konuyla ve görsellerle ilgili sorulara bu bölümde yer verilmiştir. Konuyla ilgili gazete haberleri yer alır. Konu ile ilgili bilgilerinizi kontrol etmek ve konuya ilginizi çekmek için hazırlanmıştır. dergi gibi kaynaklardan alınan bilgiler bu bölümdedir. 10 . Konuyla ilgili kitap. Ünite sıra numarasını gösterir.

konuyla ilgili etkinliğin çalışma kitabındaki sayfa numarasını gösterir.DERS K‹TABI TANITIM fiEMASI Ünite ile ilgili sorulara bu bölümde yer verilmiştir. Bu işaret. Konuyla ilgili Anayasa maddeleri bu bölüm içinde verilmiştir. 11 . Konuyla ilgili internet haberleri yer alır.

12 .

5.” denilince ne anl›yorsunuz? Örnek veriniz. Bu olayla ilgili duygu ve düflüncelerinizi söyleyiniz. Onunla benzer ve farkl› yönleriniz nelerdir? 2. Kimlik belgenizde hangi bilgilerin bulundu¤unu inceleyiniz. Televizyonda bir haber bülteni izleyiniz. ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM KONULAR • BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M • DUYGULARIMLA. Duygu ve düflünceleriniz aras›nda nas›l bir iliflki vardır? 3. Geçen bir y›l içinde yaflad›¤›n›z önemli olaylar› gün. ay ve y›l belirterek s›raya koyunuz. 4. “Baflkalar›n›n duygu ve düflüncelerine sayg› duymal›y›z.1. 13 . Sizde farkl› duygu ve düflünceler oluflturan haberleri tespit ediniz. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? • BAfiKALARINA SAYGILIYIM • YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM • ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar Benzerlik ve farkl›l›k Davran›fl Duygu Düflünce Hoflgörü Kan›t Kimlik Kronoloji Sorumluluk HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. Sizin için önemli bir olay› anlat›n›z. 6. Haberleri ve bu haberlerle ilgili duygu ve düflüncelerinizi arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM • DUYGULARIMI. Kendinizi ve en yak›n arkadafl›n›z› tan›t›n›z.

Çok istedi¤im hâlde futbol oynayam›yorum ama iyi bir futbol izleyicisiyim. her iki taraf›n da hofllanaca¤› bir etkinli¤e karar vermek gerekebilir. Peki. bulmaca çözerim. 10 yafl›nday›m. bireyler sadece gözle görülen özellikleriyle mi birbirlerinden ayr›l›rlar? Bireylerin be¤enileri. farkl› etkinlikler yapmaktan hofllanabilir. a¤›rl›k. Murat ile F›rat’›n benzer ve farkl› özellikleri nelerdir? F›rat’›n ela. Kardefller hatta ikizler bile birbirine t›pat›p benzemez. Çok çabuk arkadafl edinirim. zevkleri ve yetenekleri de farkl› olabilir. F›rat resim yapmay› sever. Bofl zamanlar›nda her ikisi de bulmaca çözer. Ela gözlü. bulmaca çözerim. Siyah gözlü. Hayvanlar› çok severim. Özellikle grup hâlinde bir etkinlik yap›lacaksa ortak noktada buluflmak. Çal›flma Kitab› 14 13 . Hatta her birey bofl zamanlar›n› de¤iflik faaliyetlerle de¤erlendirmek isteyebilir. ‹nsanlar aras›nda ne kadar benzer yön olsa da herkesin kendine özgü özellikleri vard›r. 10 yafl›nday›m. Benzerlik ve farkl›l›k Ben F›rat. satranç oynar›m. Murat satranç oynamay›. Bir y›l sonra sa¤l›¤›ma kavufltum ama baz› hareketleri tam olarak yapam›yorum. Bofl zamanlar›mda arkadafllar›mla futbol. Boyum yafl›tlar›mdan daha uzun. Bütün insanlar boy. Murat’›n siyah gözleri var. esmer tenli ve düz saçl›y›m. Evde evcil hayvan besliyorum. sar› saçl› ve beyaz tenliyim. renk bak›m›ndan farkl›l›k gösterirler. Kalabalık ortamlarda rahat edemem.BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M Kendinizi baflkalar›na nas›l tan›t›rs›n›z? Ben Murat. Küçükken geçirdi¤im bir trafik kazas›nda sa¤ baca¤›m k›r›ld›. Çekingen biriyim. Bofl zamanlar›mda resim yapar›m. Arkadafl canlısı biriyim.

Futbol oynayaca¤›z. Sen de
tak›mda olmak ister misin?
‹sterim ama ben futbol
oynayam›yorum.
Özür dilerim, unutmuflum. Ben
de baflka zaman oynar›m. ‹stersen
sana satranç ö¤reteyim.

Çok sevinirim.

Siz Fırat ya da Murat’ın yerinde olsaydınız nasıl davranırdınız? Neden?
Baflkalar›n›n bizden farkl› özelliklerine ve tercihlerine sayg› göstermeliyiz. Çünkü birbirimize
benzeyen yönlerimiz oldu¤u kadar benzemeyen yönlerimiz de vard›r. Bireyin kendine özgü,
baflkalar›nda olmayan özelliklerine bireysel özellik denir. Bireysel özellikler fiziksel, duygusal
ve zihinsel olmak üzere üçe ayr›l›r. Fiziksel özellikleri d›fl görünüfle bakarak anlayabiliriz.
Ya duygusal ve zihinsel özellikleri nas›l anlayaca¤›z?

Foto¤raf› inceleyerek ö¤rencilerin hangi özelliklerini ö¤renebilirsiniz? Örnekler veriniz.
Çal›flma
Kitab›

15

14

15

1. ÜN‹TE

Ayn› s›n›fta okuyan F›rat’la Murat hafta sonlar› zaman zaman birlikte ders çal›fl›rlar,
bazen de bulmaca çözerler. Bu hafta sonu Murat’›n farkl› bir önerisi vard›r:

DUYGULARIMLA, DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM

Okulunuzun aç›ld›¤› gün yaflad›¤›n›z duygular› anlat›n›z.

Duygu
Düflünce

Olcay ve ailesi akflam yeme¤ine oturmufllard›. Televizyonda da ana haber bülteni
vard›. Annesi, “Çorban› bitirdiysen taba¤›n› ver de ›spanak yeme¤i koyay›m.” dedi.
Ispanak yemek istemeyen Olcay, baflka ne yemek oldu¤unu sordu. Sofradaki yemeklerin
hiçbirini sevmiyordu. O s›rada televizyon ekran›na gözü iliflti. Afrikal› çocuklar s›raya
girmifller, ellerindeki bofl tabaklar› uzatm›fllar, bir lokma yiyecek konmas›n› bekliyorlard›.
Olcay bo¤az›na bir fleylerin dü¤ümlendi¤ini hissetti. K›s›k sesle “Biraz ›spanak alabilir
miyim?” dedi. Yeme¤ini yemeye çal›fl›yordu ama lokmalar› bir türlü yutam›yordu.
“Benim be¤enmedi¤im yemeklerin onlar belki tad›n› bile bilmiyorlar. Ben çok flansl›y›m.
Onlar aç, ben yemek be¤enmiyorum.” diye akl›ndan geçirdi.
Yerinden kalkt›, lavaboya gitti. Aynaya bakt›. Gözünden akan bir damla yafl› sildi.
Ellerini, yüzünü y›kad›. Daha sonra yemek masas›ndaki yerine oturdu. Ispanak
yeme¤inden bir lokma daha ald›. Ispana¤›n tad› ona her zamankinden lezzetli geldi.
Olcay hangi duygular içindedir? Olcay’›n duygular›yla düflünceleri aras›nda nas›l
bir iliflki var?
16

Duygularımla düflüncelerim aras›nda
bir iliflki var.

Durumlar

Duygum

Düflüncem

K›zg›nl›k

Arkadafl›m benden izin almal›yd›.

Mutluluk

Yak›nda a¤abeyime kavuflaca¤›m.

* Afrika’da çocuklar yetersiz
besleniyorlar.

Üzüntü

Yeterli ve dengeli beslenmek onlar›n
da hakk›d›r.

* Asansörde kapal› kald›m.

Korku

Havas›zl›ktan bay›labilirdim.

* Arkadafl›m silgimi benden izinsiz
alm›fl.
* Hafta sonu a¤abeyim askerden
dönecek.

Siz aynı durumları yaflasaydınız, hangi duygu ve düflünceler içinde olurdunuz?
Bir olay ya da durum karflısında farklı duygu ve düflünceler yafladı¤ınız oldu mu?
Neden?
Okulun basketbol tak›m›na seçilemedim. Çok üzgünüm. Seçmeler s›ras›nda üst üste hatalar yapt›m. Boyum
biraz daha uzun olsayd› daha iyi oynard›m, diye düflünüyorum. Basketbol oyuncusu olmak istiyorum. Ama çok korkuyorum. Çünkü boyum üç y›la kadar 10
cm uzamazsa basketbolcu olamam.

Ö¤retmenim duvar gazetesi ç›karmak için beni görevlendirdi. Çok sevindim. Zaten yazmay›, okumay› çok seviyorum. ‹leride gazeteci olmak istiyorum.
Bir gazeteci olarak k›z arkadafllar›m›n
okula devam etmeleri için mücadele
edece¤im. Gazetemde, okula gitmek
isteyen arkadafllar›m›n sesi olaca¤›m.

Konuflma balonlar›nda yer
alan, birbirleriyle iliflkili duygu
ve düflünce ifade eden cümlelerin alt›n› farkl› renkteki kalemlerle çiziniz.
Çal›flma
Kitab›

17

16

1. ÜN‹TE

Yaflad›klar›m›z, gördüklerimiz bize öfke, korku, sevgi, i¤renme, üzüntü, zevk, flaflk›nl›k,
utanç ve mutluluk gibi duygular› yaflat›r. Yaflad›¤›m›z duygular akl›m›zdan geçenleri yani
düflüncelerimizi etkiler. Bazen de düflüncelerimiz bize farkl› duygular yaflat›r. 4. s›n›f
ö¤rencisi Sema’n›n bu konuda söylediklerini okuyunuz.

Orman yang›n› görünce çok üzülüyorum. ormanda yaflayan canl›lar›n ölmesine de sebep oluyor. Belli ki bu tak›m yapt›klar› maç› kazanm›fl. Peki. Kedileri ben de seviyorum. oyuncular çok mutlular. ne düflürsünüz? Ya güneflli havada? Yaflad›¤›m›z ve karflılafltı¤ımız olaylar bize farkl› duygular yaflat›r. Umar›m evin içinde kimse yoktur. Bu nedenle ormanda asla atefl yakmamal›y›z.DUYGULARIMI. duygu ve düflüncelerimizi nas›l ifade ederiz? 4. 18 . Ormanlar›m›z bizim akci¤erlerimiz. Evde kedi beslemeyi çok isterim. Yang›n. s›n›f ö¤rencisi Ömer’in sayfada yer alan foto¤raflarla ilgili duygu ve düflüncelerini ifade etti¤i cümleleri okuyunuz. Çok sevimliler. DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? Çok sevdi¤iniz bir eflyan›z› kaybetseniz hangi duyguyu yaflars›n›z? Yaflad›¤›n›z durumla ilgili düflüncelerinizi nas›l anlat›rs›n›z? Davran›fl Ya¤murlu bir havada kendinizi nasıl hissedersiniz. zihnimizde farkl› düflünceler oluflturur. Ben bu evin içinde olsam çok korkard›m. Siz de foto¤rafla ilgili duygu ve düflüncelerinizi söyleyiniz.

nas›l davran›rs›n›z? 19 . ne düflünür. Yüz ifadelerimiz. DUYGU DUYGU DAVRANIfi DAVRANIfi Hata yapmamal›y›m. DURUM DÜfiÜNCE S›navday›m.1. Hata yapmam hiçbir fley yapamayaca¤›m anlam›na gelmiyor. düflünce ve davranıfllarımız arasında nasıl bir iliflki vardır? DURUM DÜfiÜNCE S›navday›m. Düflünce Duygu Davran›fl Yandaki flekli ve afla¤ıdaki tabloları inceleyiniz. el kol hareketlerimizle de duygu ve düflüncelerimizi anlatabiliriz. Duygu. l›flmak Çal›flma Kitab› 17 Siz yukar›daki durumda olsan›z hangi duyguyu yaflar. Asl›nda bunlar›n hepsi bizim baflkalar› taraf›ndan gözlenebilecek eylemlerimiz. ÜN‹TE Yukar›daki yüz ifadeleri hangi duygular› yans›t›yor? Duygu ve düflüncelerimizi sadece konuflarak ya da yazarak ifade etmeyiz. S›nav kayg›s› yafl›yo. Kayg› Sorular› do¤ru S›k›nt› dürüst okumadan E¤er düflük not al›rsam Umutsuzluk cevaplamaya çasonra düzeltemem. ses tonumuz. Ancak bunun do¤al dikkatli okuyup cevaplamaya çabir duygu oldu¤unu biliyol›flmak rum. Yapt›¤›m fleyi önemsedi¤imi gösteriyor. Kendimizi baflkalar›na do¤ru ifade edebilmek için duygu ve düflüncelerimizle davran›fllar›m›z›n uyumlu olmas› gerekir.Rahatlama Sorular› daha rum. yani davran›fllar›m›zd›r. beden duruflumuz.

Arkadafllar›n›z›n baz›lar› soruya verdi¤iniz cevab› be¤enmedi. Sınıftan “Yaflasın!” sesleri yükselir. Tam bu sırada teneffüs zili çalar. Arkadafllar›n›z›n sizin düflüncenize kat›lmad›klar›n› nas›l ifade etmelerini isterdiniz? Hoflgörü Sorumluluk Selma Ö¤retmen Cumhuriyet Bayramı kutlamaları için bir gösteri hazırlamak ister.). Hikâyeyi hep beraber okuyalım. Hatice. gelecek derste içlerinden birini seçelim. Ö¤rencilerin ço¤unun parmakları havadadır. Selma Ö¤retmen. Arda. Kıvanç. Bence bu hikâyedeki olay› canland›rabiliriz. Sina teneffüste toplanırlar ve bafllarlar neler yapabileceklerini konuflmaya (Konuflmalar› numara s›ras›na göre okuyunuz.BAfiKALARINA SAYGILIYIM Ö¤retmeniniz size bir soru sordu. diyelim.” der. Hilal. 6 Hatice: Kastamonulu fierife Bac›’n›n mücadelesinin anlat›ld›¤› hikâye kütüphanemizde vardı. “Siz teneffüste ne tür gösteriler hazırlayabilece¤inizi düflünün. Di¤er dekorları nereden bulaca¤ız? 20 . Ka¤nıyı da Belediye Müzesinden ald›k. ‹çinde ne oldu¤u belli olmaz. 8 Sina: Hadi mermiyi sarıp sarmaladık. Bu düflüncesini ö¤rencilerine açar. Oya.

Ama sen dinlemeden itiraz ediyorsun. be¤enmezsen sen de yeni bir öneri sunarsın. 21 1. O bize bu konuda yardım eder. Ö¤retmenimizle konufluruz. Mermiler ıslanmasın diye bebe¤inin battaniyesini mermilere sarmıfl. 2 Arda: Ne harika bir fikir! fiimdiden çok yoruldum.3 Kıvanç: Ben Hilal arkadafl›m›n görüflüne kat›l›yorum. Bunlardan biri de Kastamonulu fierife Bac›. 5 Hilal: Arda lütfen hevesimizi kırma. ÜN‹TE 1 Hilal: Kısa bir tiyatro oyunu hazırlayalım. O. Ben bir seçenek söyledim. Millî Mücadele sırasında yaflanan güçlükleri. sorumluluklar› yerine getirirsek hiç de zor olmaz. Hepimiz üzerimize düflen görevleri. . Aram›zda ifl bölümü yapar›z. Belediye Müzesinde ka¤nı var. Ka¤n›y› nereden bulacaks›n›z? 7 Oya: Kastamonulu fierife Bac›’n›n hikâyesini babaannemden dinlemifltim. Beni saygıyla dinlersin. Ama oyunda hepimize rol düfler mi? Tek kiflilik bir oyun olmasın. Daha kolay bir gösteri bulamaz mıydınız? 4 Arda: Bu oyunun dekorlar›n› haz›rlamak da zor. kahraman bir Türk kadını. Millî Mücadele’nin birçok kahramanı var. yapılan fedakârlıkları anlatalım.

11 Hatice: K›vanç. 22 . fierife Bac›’n›n bebe¤i olsun.. 10 Kıvanç: Oya’nın uykusu gelmifl. Bu ne büyük sevgi! Bence bu oyunun en baflar›l› oyuncusu sen olursun. Bence Oya. babaannesi rahatsızmıfl. Arkadafl›m›z›n üzüntüsünü paylaflmam›z gerekir. Kundaklayalım. 16 Sina: Kıvanç. 18 Hatice: Sorun ne biliyor musun? Baflkalarının duygu ve düflüncelerine saygı göstermemek. sen de gerçekten bazen çok kırıcı oluyorsun. Biraz hoflgörülü olamaz m›s›n›z? 19 Kıvanç: …………. ka¤nıya yatıralım. Size de hiç flaka yap›lm›yor. Sana. Arda’yla mı yarıflıyorsun? Oya’nın morali bozuk. Oya’ya davrandı¤ın gibi davran›lsa ne yaparsın? 13 K›vanç: Gözlerim yaflard›. 17 Kıvanç: Tamam tamam. Üzgün rolünü çok iyi oynuyorsun. Sana yapılmas›ndan hofllanmadı¤ın bir davranıflı baflkalarına yapıyorsun.

birbirimize karfl› hoflgörülü olmal›y›z. Ancak baz› durumlarda davran›fllar›m›z›n anlay›flla karfl›lanmas›n›n veya görmezden gelinmesinin güç olaca¤›n› da unutmamal›y›z. Kıvanç ve Arda’nın yerinde olsanız ne söylerdiniz? Çal›flma Kitab› 23 18 1. 14 Arda: Geçmifl olsun Oya. umar›m bir fleyi yoktur. ÜN‹TE 15 Hilal : Üzülme.. Ben sadece seni neflelendirmek istemifltim. Ben size kolay bir gösteri yapalım demifltim. 12 Oya: Aklım babaannemde. dengesini kaybedip düfltü¤ü bile oldu. ka¤nıyı çekecek öküzleri bulun da görelim. Babam onu bugün doktora götürdü.20 Hilal : Evet. 21 Arda: ………………. Durgun ve üzgün görünüyordun. . Hem böylece uykuyu çok seven bazı arkadafllarımıza da iyilik yapmıfl oluruz. 9 Arda: Hadi bakal›m. Sürekli baflı dönüyor.

Emel Ö¤retmen beni krefle al›flt›rmak için çok u¤raflt›. Benim için giysi. Semih Ünal’›n yaflam›ndaki önemli olaylar› kronolojik s›rayla anlatt›¤› metni okuyal›m.YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM Sabah kalk›nca yapman›z gerekenleri s›rayla anlat›n›z. diyor. 26 fiubat 2001 Semih difl ç›karmaya bafllad›. Henüz foto¤raf çektirmeye al›flamam›fl›m. 2000 26 Eylül 2000 Semih do¤du. Bu örnekte oldu¤u gibi yafladı¤ımız tüm olaylar belirli bir sırayla gerçekleflir. Annemle babam benim do¤umumu dört gözle beklemifller. 24 15 Eylül 2004 Semih krefle bafllad›. Bu do¤um günü kutlamas› da beni krefle al›flt›rma çal›flmalar›ndan biriydi. s›n›f. Elime geçirdi¤im her fleyi a¤z›ma götürüyormuflum. Y›l 2001 Do¤duktan befl ay sonra oturmaya bafllam›fl›m. Görüldü¤ü gibi çok flaflk›n bir hâlim var. Afla¤›da. . s›n›f ve flimdi 4. beflik gibi eflyalar alarak haz›rl›k yapm›fllar. Y›l 2000 26 Eylülde do¤muflum. Sonra 2. 3. Foto¤raftaki tulumumu daha sonra annem ihtiyac› olan bir yak›n›m›za vermifl ama patiklerim hâlâ duruyor. Krefle bafllad›ktan bir hafta sonra do¤um günümdü. Kronoloji ‹lkö¤retime 1. ‹lk gün annemin arkas›ndan çok a¤lad›m. Y›l 2004 4 yafl›ndayken krefle bafllad›¤›m› hat›rl›yorum. Yaflad›¤›m›z olaylar› gerçekleflme tarihlerine göre s›ralarsak kronoloji yapm›fl oluruz. Kreflte çok e¤lenceli bir do¤um günü kutlamas› yaptık. s›n›ftas›n›z. Babaannem sen o zamanlar inci tanesi gibi difller ç›kar›yordun. s›n›ftan bafllad›n›z.

” demesine çok k›zm›flt›m. Okulumu. Bafl›ma flapkam› giydim. Art›k okuyup yazabiliyordum. Asl›nda karne heyecan›m karne gününden tam bir hafta önce bafllam›flt›. Y›l 2008 Sünnet k›yafetimi giyerken çok heyecanland›¤›m›. Eve döndü¤ümde ona karnemi gösterdim. Süslenmifl yata¤›mda bir sürü oyuncak görmek beni çok mutlu etmiflti.” dedi¤ini hiç unutmad›m. y›l belirterek anlat›n›z. Masallardaki krallar gibiydim. Semih’in yaflam›ndaki önemli olaylar ve tarihlerini okuyunuz. ‹zcilik kulübüne üyeyim. Siz de kendi yaflam›n›zdaki önemli birkaç olay› gün. ay.” demiflti. ÜN‹TE Y›l 2005 Ana s›n›f›na bafllam›flt›m. ‹lk gün tam oyuna dalm›flken ö¤retmenimin “Haydi yemek vakti.“ Ama ö¤retmenim. Çal›flma Kitab› 18 Eylül 2005 Semih ana s›n›f›na bafllad›. 25 . 29 Ocak 2007 Semih ilk karnesini ald›. s›n›fa devam ediyor. 19 Temmuz 2008 Semih sünnet oldu. Pelerinimi omzuma ald›m. Bu nedenle yeni enerji kaynaklar› keflfetmek için bilim insan› olmak istiyorum. Okuma yazma ö¤renmeme benim kadar sevinen bir kifli daha vard›: hiç okula gidememifl olan babaannem. Ben de “Öyleyse hemen yemek yiyelim. Biraz rahatlam›flt›m. Do¤al çevreyi korumak için faaliyetler yap›yoruz. Yak›n bir gelecekte yeni enerji kaynaklar›na ihtiyac›m›z›n olaca¤›n› biliyorum. Arabalarla flehir turu yapt›k. O gün babannem benim en çok sevdi¤im tatl›y› yapm›flt›. Y›l 2010 4. 24 Eylül 2010 19 20 2012 Semih 4.” dedi¤imde ö¤retmenimin “Yemek yemezsen oyun oynayacak gücün olmaz.” demifltim. Y›l 2007 Ö¤retmenimin elinden ilk karnemi ald›¤›m gündü. Asam› da elime ald›m. “Aferin aslano¤lum. ö¤retmenimi ve arkadafllar›m› çok seviyorum. s›n›f ö¤rencisiyim. Yafl›t›m birçok arkadafl›m olmufltu. daha oynamaya yeni bafllad›k. biraz da korktu¤umu hat›rl›yorum. Okuldaki sosyal faaliyetlere kat›l›yorum.1.

ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM

Kaç tane kimlik belgeniz var? Onlar› hangi amaçla
kullan›yorsunuz?

Kimlik
Kan›t

Seda, yaflad›¤› ilçedeki halk
kütüphanesinde ö¤retmeninin verdi¤i
bir araflt›rma ödevi için kaynaklar› inceliyor. Kaynak incelemeye bafllamadan önce dikkatini çeken bir
hikâye kitab›n› ödünç al›p evde
okumak istiyor. Ancak kütüphane
görevlisi üye olmad›¤› için kendisine
ödünç kitap verilemeyece¤ini
söylüyor.
Sizce Seda’n›n kütüphaneye
üye olmak için ne yapmas› gerekiyor?
Sadece kütüphanede de¤il, sa¤lık kurulufllarındaki ifllemler, okul kaydı vb. ifller için de
kimlik belgesine ihtiyac›m›z var. Bu nedenle hepimiz bir hatta birden fazla kimlik kart›na
sahibiz. Nüfus cüzdan›, ö¤renci kimli¤i, spor kulübü kimli¤i ve kütüphane kimli¤i gibi.
Kimlik belgeleri içinde en önemlisi ve herkesin sahip oldu¤u belge nüfus cüzdan›d›r. Nüfus
cüzdan›nda sahibini tan›tan birçok bilgi yer al›r. Anne-baba adın›, medeni hâli, do¤um yeri
ve tarihini, kan grubunu nüfus cüzdan›ndan ö¤renebiliriz.

Nüfus cüzdan›n›z› inceledi¤inizde kendinizle ilgili hangi bilgileri edinebilirsiniz?
26

Nüfus cüzdan›mda ülkemin ad› yaz›yor. Ben
do¤unca babam beni nüfusa kaydettirmifl ve nüfus
cüzdan›m› alm›fl. Bu kimlik benim Türkiye Cumhuriyeti
Devleti’nin vatandafl› oldu¤umun kan›t›d›r.
On befl yafl›ma geldi¤imde
buraya foto¤raf›m yap›flt›r›lacak.

Nüfus cüzdan belgesinin s›ra
numaras›d›r. Nüfus cüzdan›m
de¤iflirse seri numaras› da
de¤iflir.

11 rakamdan oluflan T.C.
kimlik numaram hiç de¤iflmeyecek. Bu numara olmadan
devlet kurumlar›nda ve bankalarda ifllem yapamam.

Nüfus cüzdan›mda t›pk› bayra¤›m›zdaki gibi ay y›ld›z var.

Nüfus cüzdan›m›n ön yüzünde soyad›, ad›, baba ad›, anne
ad›, do¤um yeri ve tarihi gibi
bilgiler yer al›r.

Bu bölüm nüfusa kay›tl›
oldu¤um yeri gösterir.
Acil olarak kana ihtiyac›m›n
olaca¤› bir durumda kalabilirim.
Kan grubumun bilinmesi, kan
ihtiyac›m›n k›sa sürede giderilmesinde kolayl›k sa¤lar.

Bu bölümde, nüfus müdürlü¤ünde kimli¤imi veren yetkili
kiflilerin imza ve mühürleri
vard›r.

Çal›flma
Kitab›

21

Annenizin, baban›zın ve sizin nüfus cüzdanların›zda hangi bilgiler ortak olabilir?
Tahminlerinizi söyleyiniz.
27

1. ÜN‹TE

Ülkemizde kad›n ve erkek bütün vatandafllara birer nüfus cüzdan› verilir.
Sayfada, Özge Gürol’a ait nüfus cüzdan›n›n ön ve arka yüzü yer almaktad›r. Özge
Gürol’un nüfus cüzdan›nda yer alan bölümlerle ilgili aç›klamalar›n› okuyunuz.

‹çimizden Biri Atatürk

Bugünümüzü borçlu oldu¤umuz Atatürk’e
Soyad› Kanunu’ndan sonra yanda gördü¤ünüz nüfus cüzdan› verildi.
Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› inceledi¤inizde
onunla ilgili hangi bilgilere ulaflabilirsiniz?
Atatürk kiflisel özellikleriyle hayranl›k duyulan
bir insand›. O, vatan›n› ve milletini çok seven
bir önder, iyi bir komutan ve yönetici, çok yönlü
bir liderdi.
O, Kurtulufl Savafl›’nda ayn› amaç etraf›nda
birlefltirdi¤i halk›yla yurdumuzu düflman
iflgalinden kurtardı. Onun kararl›l›¤› ve mücadele
azmi bu savafl›n kazan›lmas›n› sa¤ladı.

Mondros Ateflkes Anlaflmas›’n›n imzalanmas›ndan sonra Mustafa Kemal ‹stanbul’a ça¤r›ld›.
Adana’dan tren yolculu¤uyla ‹stanbul’a gelen Mustafa Kemal’i yaveri Cevat Abbas karfl›lad›.
Cevat Abbas aralar›nda geçen konuflmay› flöyle anlat›yor: “fiehir ac›nacak hâldeydi. ‹stanbul,
düflman donanmalar›n›n limana girmelerinin yas›n› tutuyor, yas›na Mustafa Kemal’i de ortak
ediyordu. Mustafa Kemal ve ben motor ile denizin ortas›nda bulunan düflman donanmas›n›n
yak›n›ndan geçiyorduk. Mustafa Kemal’in dudaklar›ndan “Geldikleri gibi giderler.” cümlesini
iflitince anlaflman›n yaratt›¤› derin üzüntü ve umutsuzlu¤u unutmufltum. “Size nasip olacak,
siz bunlar› kovacaks›n›z Pafla’m!” dedim. Gülümsedi, kafas›nda biçimlenmeye bafllayan yurdu
kurtarma planlar›n› içinden geçiriyor gibi dald›, sonra “Bakal›m.” dedi.
Özer Ozankaya, Cumhuriyet Ç›nar›, s.120 (Düzenlenmifltir.)

Atatürk’ün “Geldikleri gibi giderler.” sözü onun hangi kiflilik özelliklerini göstermektedir?
Kurtulufl Savafl›’n› Atatürk’ün önderli¤inde
kazanan Türk milleti, savafl sonras›nda da onu
Türkiye Cumhuriyeti’nin yöneticisi olarak
benimsemifltir. Atatürk’ün gösterdi¤i hedefler
do¤rultusunda birçok yenilik gerçeklefltirilmifltir.
Yanda, “Baflö¤retmen” Atatürk’ü tahta bafl›nda
yeni Türk harflerini tan›t›rken görüyorsunuz.
Bu foto¤raf Atatürk’ün hangi özelli¤iyle iliflkilendirilebilir?
Hayat› savafl alanlar›nda geçmifl, büyük bir
mücadele vererek ülkemizin ba¤›ms›zl›¤›n›
sa¤lam›fl Atatürk ile ilgili afla¤›daki an›y› okuyunuz.
Gazi Mustafa Kemal bize kat›ld›¤› savafllardan
birini anlat›yor:
— Görüyorsunuz ya dedi. Birçok zaferler
kazand›m. Fakat bunlar›n en büyü¤ünden sonra bile
her akflam, savafl alanlar›nda kaybedilen bütün
askerleri düflünerek derin bir ac› duydum.
George BENNEB’in an›s›
Kemal Ar›burnu, Atatürk’ten An›lar, s. 85 (Düzenlenmifltir.).

28

.
Bu an›da
Atatürk’ün hangi kiflilik
özelli¤ini görmektesiniz?

Sabiha Gökçen. Yolu bilemedi¤imden akflamdan beri böyle kendimi oradan oraya vurup duruyorum.149-150-151 (Düzenlenmifltir. Daha do¤rusu beze sarılmıfl bir köy peyniri. Yafllı kadının elini tuttum. Bizim muhtar bana bilet aldı. fiimdi nereden gelip nereye gitti¤ini söyleyecek misin? Kadın baflını salladı. seni buralara kadar koflturan Gazi Pafla yani Atatürk. Otun güç bitti¤i. Atatürk’ün gözleri dolu dolu olmufltu.. atın geç yetiflti¤i kavruk köylerinden birindeyim. Bu an›dan Atatürk ve Türk halk›n›n hangi özelliklerine ulafl›labilir? 29 Çal›flma Kitab› 22 1. Çok be¤endi¤ini söyledi. Sonra birlikte köflke kadar gittik. s.. Gazi Pafla’yı bulaca¤ım yeri deyiver. Kadın flöyle bir duraklayıp. — Gazi Pafla’dan baflka bir iste¤in var mı? Kadının birden yüzü sertleflti. Ankara’ya geldim. Elindeki de¤ne¤i yere fırlatıp Atatürk’ün ellerine sarıldı. yoksa bekçisi mi? Pafla gülümsedi. Memleketi kurtaran kifliyi bir kez göreyim. nereden gelip nereye gidiyorsun? dedi.Yafll› Kad›n ve Gazi Gazi Çiftli¤inde dolaflırken oldukça yafllı bir kadına rastladık. Sen efendi bir adama benziyorsun. Buranın bekçisi de Türk milletinin kendisidir. Ankara’ya geceleyin geldim. Giderken de kendisine benim bütçemden üç inek verin. — Merhaba nine. Sonra heybesinden küçük bir paket çıkarttı. — Daha ne isteyebilirim ki. .. — Muhtar niçin Ankara’ya gönderdi seni? — Gazi Pafla’mızı görmem için. burada iki gün konuk edin. — Neden sordun. O bizim vatanımızı kurtardı. Oradakilere flu emri verdi: — Bu anamızı alın. — Ne sahibiyim ne de bekçisiyim.). Atatürk attan inerek kadının yanına sokuldu. Yafll› kad›n Ata’nın yüzüne bakarak k›s›k bir sesle. benim vefalı Türk anamdır bu. Sonra köyüne götürün. Benim köylüm. Attan indim. Atatürk’le Bir Ömür. — Tabi söyleyece¤im. — Anacı¤ım. Baflını pek a¤rıttım da. Buraların sahibi misin. ‹kisi de a¤lıyordu. ÜN‹TE Atatürk’ün manevi k›z› Sabiha Gökçen’in afla¤›daki an›s›ndan Ata’m›zı daha yakından tan›yal›m. — Tek ine¤imin sütünden kendi ellerimle yaptım Gazi Pafla. Ben Sincan’ın köylerindenim. dedi. Benim iki o¤lum savaflta flehit düfltü. Buralara bir defa yüzünü görmek. Pafla hemen orada bezi açıp peyniri yedi. ona “Sa¤ ol Pafla’m!” demek için yola düfltüm. diye hep dua ettim durdum. Köylü kadın bu sözleri duyunca flaflkına döndü. dedi. bunu sana hediye getirdim. trene bindirdi. arma¤anım olsun. Bu topraklar Türk milletinin malıdır. Bana dönerek flöyle dedi: — Görüyorsun ya Gökçen. — Merhaba.. Seversen gene yapıp getiririm. iflte bu bizim insanımızdır. Çok duygulandı¤ı her hâlinden belliydi. Bunu Atatürk’e uzattı. iflte karflında duruyor.

. B) k›r›l›r›m.” cümlesini tamamlamak için hangi ifade kullanılamaz? A) sevinçten B) heyecandan C) korkudan D) üzüntüden 5.” Bu cümle afla¤›daki seçeneklerden hangisiyle tamamlanmal›d›r? A) pembe renkli B) foto¤rafl› C) mavi renkli D) so¤uk damgal› 4. Afla¤›daki sorular› dikkatle okuyunuz. “Ayfle çocuk park›nda oynarken topallayarak yürüyen bir kedi görür. ………………………………………………………………………………………… ( ) 3. kimlik numaras› D) Verildi¤i nüfus müdürlü¤ü 3. olacakt›r. B.” Buna göre afla¤›daki seçeneklerde verilen davran›fl-duygu efllefltirmelerinden hangisi yanl›flt›r? A) A¤lamak-üzüntü B) Ba¤›rmak-öfke C) Gülmek-mutluluk D) Kafl çatmak . soyad›. ………………………………………………………………………………………. ( ) 1. Süt alacak kadar paras› vard›r. Cebindeki paraya bakar.baba ad›. 1. Olaylar›n olufl tarihine göre s›ralanmas›na kronoloji denir. “‹nsanlar›n davran›fllar›na bakarak duygular›n› anlayabiliriz. D) üzülürüm. do¤um yeri gibi bilgiler baflkalar›yla ayn› olabilir. sa¤ yana¤›mda gamzem var. Yanl›fl olan cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z. Afla¤›daki cümleleri okuyunuz. “Arkadafl›m kalemimi benden izinsiz ald›¤›nda ……………………….sevinç 6. “ 15 yafl›m›za geldi¤imizde nüfus cüzdan›m›z …………………….C. Kedi sütü içinceye kadar bekler. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. “Sar›.KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A. Cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”.” 2.” cümlesi afla¤›daki ifadelerden hangisiyle tamamlanamaz? A) utan›r›m. Ancak ad›. ana. Küçük bir kutu süt al›r. kedinin önüne koyar. H›zl› okuma duygusal bir özelliktir. Kedinin zay›fl›ktan karn› yap›flm›fl gibidir.” Kendini bu flekilde tan›mlayan kifli hangi özelliklerini söylemifltir? A) Zihinsel B) Duygusal C) Fiziksel D) Bireysel 7. “Telefon çald›¤›nda …………………… kalbi küt küt atmaya bafllad›. Üzgün bir kiflinin karfl›s›nda gülersek onun duygular›na sayg› göstermifl oluruz. yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” harflerini koyunuz. Yukar›daki aç›klamaya göre nüfus cüzdan›nda baflkalar›yla ayn› olmayacak bölüm hangisidir? A) Do¤um günü ve ay› B) Nüfusa kay›tl› oldu¤u yer C) T. Kedi sütü fl›p›r fl›p›r içerken arada bir Ayfle'ye bakar…” Ayfle’nin davran›fl›na neden olan duygu hangisidir? A) Endifle B) Ac›ma C) Suçluluk D) Öfke 30 . k›v›rc›k saçl› ve mavi gözlüyüm. C) sinirlenirim. “Nüfus cüzdan› kifliye özel bir kimliktir. ………………………………………………………………………………………… ( ) 2.

............... Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z......................... Mutluluk 8..................................... Çok üzülür çünkü kalemi do¤um gününde halas› arma¤an etmifltir.. spor salonunda kalemini düflürür.................... “Filiz............... Kronolojide do¤ru yerde bulunmayan kifli hangisidir? 1950 Kemal Eren (dede) 1971 1975 Fatih Zehra Eren Eren (baba) (anne) 1952 Nuriye Eren (babaanne) 1998 Burak Eren (a¤abey) 2000 Asl› Eren (.......................................................... D) Ayfle’nin babaannesinin ördü¤ü kazak daha güzel...... yaz›n›z.......................................... 9................. Afla¤›da Asl› Eren’in sosyal bilgiler dersinde haz›rlad›¤› kronoloji yer almaktad›r.................... Duygu ve düflüncelerimiz birbirini etkiler... B) Kalemi belki de evde unutmuflsundur............. C) Babaannem beni çok seviyor.. “Baflkalar›n›n duygu ve düflüncelerine sayg› göstermeliyiz........ görevliler temizlik yaparken bulurlar................... bulan getirir.......... ..................................... S›navdan yüksek not ald›m...... .. Yukar›daki tabloda bofllu¤a gelebilecek düflünce ifadesi hangisi olamaz? A) Can›m babaannem benim için yoruluyor................................ Yukar›daki durumlarla ilgili duygu ifadeleri hangileridir? A) fiaflk›nl›k-k›rg›nl›k B) Üzüntü-sevinç C) Utanç-sevinç D) Mutluluk-k›skançl›k 11................... ............................................................................................................... D) Ne de k›ymetli kalemin varm›fl! 12...................................................................................................................... 31 .................. ........................... ........Duygu 1...” ifadesini destekleyen bir durum...................... C) Üzülme....... olay vb................................................................................................. ÜN‹TE Durum Düflünce Babaannem bana kazak örüyor.......................... Aramas›na ra¤men bulamaz..................................... 2........................” S›n›f arkadafllar› bu duruma farkl› tepkiler gösterirler.. ............................................ ‹nsanlar do¤al çevreyi korumak için yeterince duyarl› davranm›yorlar........ Bu tepkilerden hangisi Filiz’in duygu ve düflüncelerinin sayg›yla karfl›lanmad›¤›na örnek olarak gösterilebilir? A) Okulun ilan tahtas›na yazal›m.... Yukar›daki düflünceyi ifade eden kifli hangi duyguyu yafl›yor olabilir? A) Endifle B) Sevinç C) Cesaret D) Heyecan Arkadafl›m trafik kazas› geçirmifl. B) Ben de ona hediye olarak terlik alay›m............. ......................................................... 10.............................................. ............................................................ 1................................................. ..............................................................) A) Burak Eren B) Zehra Eren C) Nuriye Eren D) Fatih Eren C...................................................................................................................................... Bu duruma örnek olabilecek bir olayı afla¤ıdaki noktalı yerlere yazınız.....

32 .

2. ÜN‹TE
GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM
KONULAR
• A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM
• KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z
• HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ?
• KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z
• KURTULUfiTAN KURULUfiA
KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM

Kavramlar
Aile
Akrabal›k
Bar›fl
Cumhuriyet
De¤er
De¤iflim ve süreklilik
Devlet
Dil
Din

Gelenek
Giyim
Güç
Kültür
Kültürel öge
Liderlik
Millî kültür
Savafl
Sanat
Vatan
Dayan›flma

HAZIRLIK ÇALIfiMALARI
1. Ailenizin tarihi ile ilgili bilgilere nas›l ulafl›rs›n›z? Aç›klay›n›z.
2. Çevrenizde tarihî ve kültürel de¤eri olan bir mimari eser, sanat
eseri, eflya veya nesneler var m›? Araflt›r›p özelliklerini k›saca
yaz›n›z.
3. Aile büyüklerinize çocukken hangi oyunlar› oynad›klar›n› sorunuz.
Oyunlar›n nas›l oynand›¤› ile ilgili bilgiler vermelerini isteyiniz.
4. Geleneksel k›yafetlerimizin günümüzdeki kullan›m› ile ilgili neler
söyleyebilirsiniz?
5. Çevrenizde Millî Mücadele s›ras›nda yaflananlar› büyüklerinizden
yard›m alarak araflt›r›n›z.
6. Millî Mücadele’nin kazan›lmas›nda Atatürk’ün rolünü araflt›r›n›z.
33

A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM
Aile büyüklerinizden hayat hikâyelerini dinlediniz
mi? Bu hikâyelerden neler ö¤rendiniz?

Aile
Akrabal›k

De¤er

Ben Asl› Çiftçi, 4. s›n›f ö¤rencisiyim. Ö¤retmenimiz sözlü tarih çal›flmas› ödevi verdi.
Ben de bu ödevi anneannemle yapma karar› ald›m. Bu kararda anneannemin bize
anlatt›¤› an›lar ve evindeki baz› eflyalar etkili oldu. Örne¤in; oyma ahflap kutuda özenle
saklad›¤› siyah beyaz nikâh foto¤raf›, ifllemeli bohçadaki cepken ve çinkan, babas›ndan
kendisine kalan köstekli saat gibi. Ona soraca¤›m sorular› haz›rlad›m ve telefonla arayarak
ödev hakk›nda bilgi verdim. Uygun olup olmad›¤›n› sordum. Beni bekledi¤ini söyleyince
ses kay›t cihaz›m› da yan›ma alarak anneannemin kap›s›n› çald›m. Çok güzel bir sohbet
ortam›nda sorular›m› sordum. Tüm konuflmalar› kaydettim. Bu kay›tlar›n tamam›n› yaz›l›
hâle getirdim. Önemli gördü¤üm yerlerin alt›n› çizdim. Sonunda kay›tlar› düzenleyerek
yazd›m.

Sözlü tarih yöntemi, temelini kiflilerin
anlat›mlar›n›n oluflturdu¤u bir yöntemdir.
Bu yöntem, hayat›, yaflanm›fl olaylar›
tarihin içine katar. Bir olay veya bir
dönemi yaflam›fl kiflilerle yap›lan
görüflmede, konuflmalar kay›t alt›na al›n›r.
Daha sonra edinilen bilgiler düzenlenir.
Sözlü tarih yöntemiyle yap›lan aile tarihi
yazma çal›flmas›nda ailedeki yafll› kiflilerin
hayat hikâyesinden ve anlat›m›ndan
hareketle toplumdaki;
1. Çocuk yetifltirme usulleri,
2. Göçlerin nasıl gerçekleflti¤i,
3. Göç edilen yerdeki yaflam,
4. Evlenme gelenekleri,
5. Ekonomik faaliyetler,
6. Aile ve akrabal›k iliflkileri,
7. De¤er ve zevklerin de¤iflimi
konular›yla ilgili bilgi edinilebilir.

SORULAR
1. Ad›n›z soyad›n›z?
2. K›saca kendinizi tan›t›r m›s›n›z?
3. Aileniz neden Makedonya’dan göç etmifl?
4.Aileniz bu soyad›n› neden alm›fl? Bir hikâyesi var m›?
5. Memleketinizdeki yaflam ile ilgili neler biliyorsunuz?
6. Eflinizle ne zaman ve nas›l evlendiniz?
7. Dü¤ününüzde nas›l bir k›yafet giydiniz?
8. Sizin için manevi de¤eri olan ve size geçmifli hat›rlatan
herhangi bir eflya var m›? Bu eflya ile ilgili neler anlatabilirsiniz?

www.sabanci.edu.tr (Düzenlenmifltir.)

34

35

2. ÜN‹TE

Anneannem Nezihe fiefkatli, 1938 y›l›nda Bursa’n›n ‹negöl ilçesinde do¤mufl. Y›llarca
dikifl atölyesi iflletmifl. Üçü k›z, biri erkek dört çocu¤u ve sekiz torunu var. K›zlar›n›n
üçünün de ö¤retmen olmas›ndan gurur duyuyor. O¤lu kendi iflini kurmufl.
Anneannemin ailesi 1936 y›l›n›n Aral›k ay›nda Makedonya’dan Türkiye’ye göç etmifller.
Annesinden dinledi¤ine göre göç için yola ç›kt›klar›nda kar bellerine kadarm›fl. Karlara
bata ç›ka Urapishta (Rapista) köyünden atlarla Gostivar’a, Gostivar’dan trenle ‹stanbul’a
varl›kl› bir akrabalar›n›n yan›na gelmifller. On gün sonra Ankara’ya göç etmifller. Göç
s›ras›nda anneannem henüz
do¤mam›fl. Babas›, at arabas›yla o zaman yap›lmakta olan
Ankara Gençlik Park› ve
Konservatuvar için malzeme
tafl›rm›fl. Bu konservatuvarda gençlere memleket türküleri ö¤retilecekmifl.
Balkanlarda yaflayan
Türklerin en büyük hayali
günün birinde ana vatan
Türkiye’ye göç etmekmifl.
Anneannemin babas› Türkiye’de asker olmay› çok istiyormufl. Bu iste¤i gerçek olmufl.
Anneannem torunlar› Emre (9), Elifnur (8) ve Yusuf (14) ile
birlikte görülüyor.
“Anneanneci¤im soyad›n›z
çok anlaml›. Aileniz neden bu soyad›n› seçmifl?” dedi¤imde “Ailemin soyad› ‘Güvenlio¤lu’. Benim flimdiki soyad›m olan ‘fiefkatli’ eflimin ailesinin soyad›d›r. ‘Yüre¤i sevgi ve
merhamet dolu.’ anlam›na gelmektedir. Babam ‘Güvenlio¤lu’ soyad›n› Türkiye’ye gelince
kendisi seçmifl. Babam için güvenilir insan olmak çok önemliymifl.” dedi.
Annesinin anlatt›¤›na göre anneannemin babas› ve annesi kalabal›k
Eskiden kol saati yerine cep
aileler içinde büyümüfller. Memleketsaati kullanıl›rm›fl. Cep saatinin
lerinde evler çok genifl ve bahçeli
zinciri yelek dü¤mesine takılır,
olurmufl. Her bahçeden bizim “ark”
saat de yele¤in cebine konurolarak bildi¤imiz, orada ise “brazda”
mufl.
olarak bilinen temiz su kanallar› geçerAnneannem, büyük babasınmifl.
dan kalan köstekli saati oturma
odasının duvarına asm›fl. Onun
Sizin evinizde manevi de¤eri olan
için bu saatin manevi de¤eri
hangi eflyalar var?
büyükmüfl.

Genifl ipek flalvar. Annesi anneannemin evin tek k›z› oldu¤unu ö¤renince istemeye cesaret edememifl. Arkadafl›n›n k›na gecesinde dedemin annesi kendisini çok be¤enmifl. O. Annesi Tarih: 25 Kasım 1961 Hanife Han›m ev han›m›ym›fl. kad›nlar ise daha çok ev iflleriyle u¤rafl›rlarm›fl. Kalabal›k bir grup hâlinde onu istemeye ve söz almaya gelmifller. çiçekler örnek al›narak yap›lan. evin annesi de inekleri sa¤arm›fl. s›rma cepken ve flalvardan olufluyormufl. ‹¤ne oyalar› ve alt›n dizilmifl bir iple saçlar› örülmüfl. daha do¤rusu nikâhlanm›fl. Aile büyükleri anneannemin babas›n› ikna etmifller. Çiftçilikten yeterli kazanç sa¤layamad›klar› için babas› Ramazan Bey k›fllar› Çekoslovakya’ya. pililer oluflturacak flekilde Foto¤rafta Nezihe fiefkatli’nin k›na gecesinde giydi¤i çinkan› ye¤eninin üzerinde toplanarak kuflakla beline ba¤lanm›fl. m›s›r. “Giysilerin hepsi çok güzeldi. hâlâ gözümün önünde canlan›yor. bu¤day. k›na gecesi ve dü¤ün yapm›fllar. Günümüzdeki nikâhlarla bu nikâh töreni arasında hangi farklar var? Anneannem. Bafl›na. Nikâhtan befl hafta sonra dü¤ün yap›lm›fl. k›na gecesinde geleneksel giysi “çinkan”› giymifl.” dedi. 36 . Anneannemin annesi de “ Bu ifle ne dersin?” diye sormufl. Hanife Nezihe Güvenlio¤lu ile Sami fiefkatli’nin nikâh törenini nine çok güzel ifllemeler. Çinkan.Erkekler çiftçilik yapar. kenarlar› i¤ne oyal› ipek örtü tak›lm›fl. Anneannem. ‹¤ne oyal› ipek örtüler. Genç k›zlar ve gelinler bu tür iflleri yapmazlarm›fl. beyaz ipek gömlek. Önce belediyede resmî nikâh k›ym›fllar. Daha sonra niflan. “k›vrak” dedikleri. sebze. Makedonya’da tütün. Dedem ve ailesi Makedonya’dan 1956 y›l›nda Türkiye’ye göç etmifller. Pastanede çal›fl›rm›fl. Çinkan’› oluflturan parçalar› foto¤raf› Anneannem evde yapılan yemekli dü¤ünde inceleyerek söyleyiniz. dedemle evlenmek istiyormufl ama babas›n›n bu ifle evet demesini beklemifl. oyalar yaparbelgeleyen siyah beyaz foto¤raf m›fl. Hayvanlar erkekler taraf›ndan bak›l›r. Anneannemin çok samimi bir arkadafl› dedemin abisi ile niflanl›ym›fl. Macaristan’a çal›flmaya gidermifl. görüyorsunuz. kendi dikti¤i gelinli¤i giymifl. dedem Sami fiefkatli ile 25 Kas›m 1961 tarihinde evlenmifl. Anneannem ve dedem birbirlerini görmüfller. Bu yüzden alt› dil bilirmifl. meyve yetifltirilirmifl. nemli gözlerini silerek. Anneannem niflan bohças›n› gözleri uzaklara dalarak anlatt›.

alt› ay boyunca akrabalar›. Ev iflleri çok zaman almas›na ra¤men konu komflu ziyaretine de ay›racak zaman kal›rm›fl. Okudu¤unuz metinden hangi maddelerle ilgili bilgilere ulaflabilirsiniz? Örnekler veriniz. ÜN‹TE Baba oca¤›ndan ayr›lmak çok zor olmufl. Gelin befl. Yemekli. Çal›flma Kitab› 37 26 27 2. Dü¤ünden birkaç gün sonra ailesi onu yeme¤e davet etmifl.Anneannem. sayfas›ndaki sözlü tarih bilgi kutusunda yer alan maddeleri tekrar gözden geçiriniz. Soban›n üzerinde piflirilen kestane ve bal kaba¤› misafirlere gül flerbeti eflli¤inde ikram edilirmifl. Ev ifllerini evin genç k›zlar›. Demek ki evin nüfusu on bire kadar ç›km›fl. Anneannem memleketinde çok yaygın olarak yapılan ve sevilen “büryan” yeme¤ini bizim için yaptı. annesinden kalan ifllemeli cepkeni özenle sakl›yor. Yeni evine girerken eline yanan mum ve ekmek vermifller. Yüzük. Genç k›zken pencereden. Ayn› flehirde yaflayan akrabalar. Bafl›ndan afla¤› bu¤day saçm›fllar. han›mannem (eflimin annesi). Ders kitab›n›n 34. Elinde çok ekmek olanlara imrenirmifl. için ziyaretler yap›l›rm›fl. yat›l› çok misafirleri olurmufl.” . yine eflimin bekâr erkek kardefli toplam sekiz kifliydik. flekerpare. kardeflinin han›m› ve bir k›z›. onlar›n evleri kalabal›kt›r. Uzun k›fl geceleri evlerde toplan›lırm›fl. hikâyeler anlat›l›rm›fl. arkadafllar ve dostlar bile misafirli¤e yat›l› olarak gelirlermifl. Anneannemin yeni evi çok kalabal›km›fl. Efendibabas› misafiri çok severmifl. fincan oyunlar› gibi oyunlar oynan›r. eflimin erkek kardefli. Zeynel ve Necati çok a¤lam›fllar. Sizin evde de özenle saklanan aile yadigâr› hangi eflyalar var? Do¤um. dü¤ün. Arnavut böre¤i. sünnet vb. gelinleri yaparm›fl. sokaktan geçenlere bakarm›fl. hastal›k. bu kalabal›ktan hiç s›k›lmam›fl. O. Evdeki yaflam› kendi dilinden dinlemeye ne dersiniz? “Efendibabam (eflimin babas›). flenliklidir diye. baklava. Büryan. ölüm. masallar. kuru fasulye onun memleketinde de yayg›n olarak yap›l›rm›fl. Üçüncü çocu¤umun do¤umuna yak›n. Bugün de bu yemekleri anneannem ayn› lezzette yapar. Babas› ve erkek kardeflleri Veli. komflular› taraf›ndan yeme¤e davet edilirmifl. Gelin yeme¤ine “ pirviçe” derlermifl. ayr› eve ç›kt›k. Bir süre sonra bekâr erkek kardefl evlenince say› dokuza ç›kt›.

08. yemekler millî kültür ögelerindendir.. Yemek sonrası hiçbir tat onun yerini doldurmaz. yeme¤in lezzeti üzerine nefis bir tat. sıcak bir içecekten ziyade örf ve âdetlerimiz içine yerleflen bir kültürdür. Bayramlarda büyüklerin elleri öpülür. Darg›nlar bar›fl›r. O.. din.) Geline k›na yakmak ülkemizin her köflesinde yaflat›lan bir gelenektir. Onlar da çocuklara mendil. ev eflyalar›. Kültür çeflitli ögelerden oluflur. dil. Dü¤ünden bir gün önce k›z evinde geline ve damada k›na yak›l›r.. Geleneksel Türk kültürünün en güzel ve en özel alıflkanlıklarından biridir. lokum.KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z Evinizde millî kültürümüzü yans›tan hangi nesneler var? Afla¤›daki foto¤rafta Tuana ve Ahmet’in bayraml›k k›yafetlerini giyip dedelerini ziyaret ettiklerini görüyorsunuz. bir ögesidir. Bayramlar dinî ve millî de¤erlerimizdendir. Kültür toplumlara özgüdür. Millî bayramlar da çoflkuyla kutladı¤ımız günlerdir. Dünyaya arma¤anımız olan. Türk kahvesi gibi ikramlarda bulunulur? Bayramlarda büyükleri ziyaret etmek de misafirlere çeflitli ikramlarda bulunmak da millî kültürümüzün bir parças›. Bayramlarda neden büyükler ziyaret edilir? Bu ziyaretlerde niçin fleker. soluklanmak için bir mola. Gelenek De¤er Din Dil Kültür Kültürel öge Giyim Millî kültür Sanat Bir toplumun geçmiflten günümüze aktard›¤› ortak de¤erlere kültür denir. Yukar›daki foto¤rafta millî kültürümüze ait hangi ögeleri görüyorsunuz? Bir k›na yakma gelene¤inde neler yap›l›yor olabilir? 38 . Akrabal›k ve dostluk ba¤lar› bayramlar sayesinde güçlenir. Dinî bayramlarda ziyaretler yapılır. giyim kuflam. halk oyunlar›. O. Ramazan Bingöl. edebiyat ürünleri. fleker. asırlard›r vazgeçemedi¤imiz alıflkanlı¤ımız. Millî bayramlar birlik ve beraberlik duygumuzu güçlendirir. Türk kahvemizdir.2007 tarihli bir köfle yaz›s›ndan (Düzenlenmifltir. Gelenekler. keyifli sohbetlere hofl bir vesile. 01. Bir toplumda görülen kültürel öge aynı flekilde baflka bir toplumda görülmeyebilir. mimari eserler.. Peki millî kültür nedir? Yukar›daki bilgi kutusunu okuyarak ö¤renelim. bazen de para verirler.

desenler de¤iflik renklerle hayat bulur. Kitap kapaklar›n› ve tablo olarak duvarlar› süsler. Gözleme ço¤umuzun bildi¤i geleneksel bir lezzettir. Bu sanata “ebru sanat›” ad› verilir.2. Suyun üzerine özel boyalar damlat›l›r ve dikkatle da¤›t›l›r. 39 Çal›flma Kitab› 28 . ‹nce bir el iflçili¤i ile ifllenen örneklerdendir. Kad›n ve erkek çevrelerinin ifllemeleri ve desenleri farkl› olurmufl. Su üzerine istenilen büyüklükte genellikle kaba uygun k⤛t yerlefltirilir. ÜN‹TE Gördü¤ünüz “çevre”ler eskiden mendil olarak kullanılırmıfl. Genifl ve düz bir kap içindeki suya. Edirne ilimizdeki Selimiye Camii’nin iç Çinicilik geçmifli yüzy›llar öncesine dayanan el süslemeleri millî kültürümüzü yans›tan güzel sanatlar›m›zdand›r. Ebru bir süsleme sanat›d›r. koyulaflt›r›c› madde kat›l›r. Bir baflka millî kültür ögemiz de ebru sanat›d›r. Böylece boyalar›n su yüzeyinde meydana getirdi¤i flekiller k⤛da geçirilmifl olur.

Bu yöntemle hem tereya¤› hem de ayran elde edilmifl olur. gezer. Dinlenir. e¤lenir. Gencin ailesi de kurban keserek etinden yapılan yemekleri misafirlere ikram eder.tr (Düzenlenmifltir.Türkler askerli¤i kutsal bir görev sayar. asker oca¤ın› bir e¤itim yuvası olarak görür. Gencin askere gitmesine birkaç gün kala eline kına yakılır.edu.) Ankara’n›n K›z›lcahamam ilçesinde yapılan bir asker kınası töreni. Koluna k›rm›z› kurdele ba¤lanan genç ertesi günün akflamüstü. eskiden yukar›da gördü¤ünüz. Yak›nlar›yla vedalaflırken gencin cebine para veya mendil konur.cu. akrabalarını ve yakın dostlarını ziyaret eder. Günümüzde yay›k ayran› haz›rlamak için yay›¤›n içine yo¤urt konur ve yay›k sallan›r. askere gitmeden on. Çevrenizdeki askere u¤urlama etkinliklerinde neler yap›l›yor? 40 Deri cüzdanlar›n olmad›¤› ve madenî paralar›n kullan›ld›¤› dönemlerde atalar›m›z nak›fll› torbalar› “para kesesi” olarak kullan›rlarm›fl. on befl gün önce bütün ifllerden el çeker. “yay›k” olarak adland›r›lan kab›n içinde yap›l›rm›fl. Anadolu’da asker adayının yolcu edilmesi bir gelenektir. Kınada davul zurna eflli¤inde akrabalar. askerlik ça¤›ndaki genç. Erman Artun www. . Köylerde. yakın dostlar ve köyün gençleri e¤lenir. gelin arabas› gibi süslenen arabaya bindirilir. Türklerin dünyaya arma¤an etti¤i ayran.

Millî kültürümüzü. Gölge oyunu denilince akla Karagöz ve Hacivat gelir. kültürel zenginli¤imizi art›rmak için folklor araflt›rmalar›yla ilgilenmek üzere enstitüler açm›flt›r. • Atatürk her yafltan insan›n okuma yazma ö¤renmesi için okuma yazma seferberli¤i bafllatm›flt›r. Birlikte yürüyelim mi? Gölge oyunu geleneksel seyirlik oyunların içinde önemli bir yere sahiptir. • Atatürk. bilim ve kültürünün geliflmesi için Harf ‹nk›lab› yapm›flt›r. ça¤dafl uygarl›k düzeyinin üstüne ç›karaca¤›z. Bu çal›flmalardan baz›lar› afla¤›da verilmifltir: • Atatürk Türk dilinin.Birlikte yün mü yiyelim? Ne yün yemesi can›m. sevgi insan› Mevlana akla gelir. Utkan Kocatürk. Bunlardan biri de Ankara’daki Etnografya Müzesidir. millî kültürün korunmas› ve gelifltirilmesine büyük önem veriyordu. Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür. • Atatürk millî kültürümüze ait eserlerin korunmas› ve yeni kuflaklara aktar›lmas› için birçok müzenin kurulmas›n› sa¤lam›flt›r. Yukar›daki sözlerden de anlafl›laca¤› gibi Atatürk. ÜN‹TE U¤urlar olsun Karagöz’üm. . Her y›l 17 Aral›k tarihinde yap›lan Mevlana’y› anma törenlerini ve sema gösterilerini izlemek için yurt içinden ve d›fl›ndan çok say›da insan Konya’y› ziyaret eder. • Atatürk’ün direktifleriyle 1931 y›l›nda Türk Tarih Kurumu. O. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. 1932 y›l›nda Türk Dil Kurumu kurulmufltur. uygulamalar› ve direktifleriyle millî kültürümüzü ça¤dafl uygarl›k düzeyinin üstüne ç›karmay› hedeflemiflti. Bu amaçla birçok alanda bizzat kendisi çal›flmalar yapm›fl ya da direktifleriyle çal›flmalar yap›lmas›na öncülük etmifltir. Beraber gidelim. 246-247. Hangi berbere gidelim? Hacivat Karagöz Konya denilince Türk kültürünü tüm dünyaya tan›tan ünlü düflünür. Dükkân›ma gidiyorum. Yandaki konuflma balonlar›nda geçen konuflmalar› okuyal›m. Karagöz ve Hacivat oyunlar› taklide ve at›flmaya dayan›r. Millî kültürümüzün gelecek nesillere aktar›lmas› neden önemlidir? Millî kültürümüzü korumak ve gelifltirmek için sizlere düflen görevler nelerdir? Çal›flma 41 Kitab› 29 2. s. Karagöz hep Hacivat’› yanl›fl anlar.

Bu oyun en az befl kifli ile oynan›r. Aç kapıyı bezirgânbaflı. ‹ki çocuk yüz yüze durur ve el ele tutuflup ellerini havaya kaldırır. ne verirsin? Oyun en az on kifliyle oynanır. Bir kafl›k ayran. Gelin bu oyunlardan baz›lar›n› birlikte tan›yal›m. Bu arada birinin arkas›na gizlice mendili b›rak›p kaçmaya bafllar. Örne¤in. Arkas›na mendil b›rak›lan kifli ebeyi yakalamaya çal›fl›r. Orta yere çizilen çizginin iki tarafında yer alan gruplar birbirlerini kendi taraflar›na çekmeye çalıflırlar. aralarından iki kifli seçerler. saklambaç. ben satar›m. Bir de mendile ihtiyaç vard›r. bezirgânbaflı. cular. Gönüllü varsa ebe olur. OyunArkamdaki yadigâr olsun. Ustam›n kürkü sar›d›r. Çizgiyi geçen grup oyunu kaybeder. Sonra her iki gruptaki çocuklar birbirlerinin belinden sıkıca tutarlar. S›ran›n sonundaki çocuk geçerken kula¤ına “Altın saat mi istersin. Bu ifllem tüm çocuklar iki gruba ayrılıncaya kadar sürer. Bal Satar›m Ya¤ satar›m. ben satar›m. Verdi¤i cevaba göre çocuk soruyu soranlardan birinin arkasına geçer. Alaca¤›na. Ebe. Zam-bak zum-bak Dön arkana iyi bak. Yukar›daki oyunlar› siz de oynuyor musunuz? Oynuyorsan›z sizin oynad›¤›n›z oyunlarla yukar›da anlat›lan oyunlar aras›ndaki benzerlik ve farkl›l›klar nelerdir? 42 . bal satar›m. Ya¤ Satar›m. dairenin etraf›nda tempoya ayak uydurarak dolafl›r. Eskisi kadar yaygın olmasa da çocuklar okul bahçelerinde. bezirgânbaflı çocuklar›n hep birlikte oynad›klar› oyunlardand›r. yadigâr olsun. Ustam öldü. Bu oyunlar günümüzde oldu¤u gibi geçmiflte de büyük bir keyifle oynanm›flt›r. Ya¤ satar›m. Birine “altın saat” di¤erine “altın bilezik” adın› verirler. altın bilezik mi?” diye sorulur. Satsam 15 lirad›r. Yoksa kurayla ebe belirlenir. Tek sıra hâlinde dizilmifl di¤er çocuklar görselin üstündeki tekerlemeyi söyleyerek iki çocu¤un aras›ndan geçerler. çelik çomak. Yar›n sabah bayram. Ustam ölmüfl. bulaca¤›na. Aç Kap›y› Bezirgânbaflı Kapı hakkın ne verirsin. Bir daire oluflturan çocuklar el ç›rparak yukar›daki tekerlemeyi söylerler.HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? Arkadafllar›n›zla hangi oyunlar› oynuyorsunuz? Bu oyunlardan hangisini oynarken daha çok keyif al›yorsunuz? Günümüzde e¤lence araçlarının de¤iflmesi ve iletiflim araçlarının geliflmesi çocuk oyunlarını fazlas›yla etkilemektedir. Ebe ise kendini yakalamaya çal›flan kiflinin yerine geçmek için koflar. bal satar›m. mahallelerde hâlâ oyunlar oynamaktadır. Grup oyunları oynamak tek baflına oynamaktan daha keyiflidir. birdirbir.

Her y›l haziran ay›nda Edirne Sarayiçi’nde tarihî “K›rkp›nar Ya¤l› Güreflleri” yap›l›r. Cirit. Kars ve Bayburt’ta da köy dü¤ünlerinin ve bayramlar›n vazgeçilmez oyunlar›ndand›r. festivallerin en önemli e¤lencelerindendir. Oyun s›ras›nda meydanda toplanan halk› coflturmak ve heyecan› art›rmak için davul zurna çal›n›r. Erler ç›kt› meydana! Biri birinden merdane! Biri ak biri kara! Mevla’m her birine kuvvet vere! Pehlivanlar peflrev çekiyorlar. atl› iki tak›mla. 35 dakikal›k iki devre hâlinde. Günümüzde ya¤l› gürefl. toplam 70 dakika oynan›r. fiimdi biz de bu miras› yaflat›yoruz.Atalar›m›z cirit oyununu yüzy›llarca oynam›fllar. Pehlivanlar yani güreflçiler kilolar›na göre de¤il ustal›klar›na göre gruplara ayr›l›rlar. Cazg›rlar çeflitli maniler söyleyerek güreflçilere cesaret verirken izleyicileri de cofltururlar. Bu oyun sadece memleketim Erzurum’da de¤il Sö¤üt. Yaflad›¤›n›z çevrede geçmiflte de yayg›n olarak oynanan hangi oyunlar vard›r? 43 Çal›flma Kitab› 30 31 2. Ciridi isabet ettiren say›y› al›r. oyuncular vücutlar›na ya¤ sürerek güreflirler. Güreflçiler gürefle bafllarken peflrev çekerek gürefle ahenk katarlar. Ya¤ nedeniyle güreflçilerin birbirlerini tutmalar› zor oldu¤undan bu spor ustal›k gerektirir. Bakal›m bizim oyunda ilk say›y› kim alacak? Ata Sporumuz Ya¤l› Gürefl Geleneksel bir Türk sporu olan ya¤l› güreflte. ÜN‹TE Cirit Oyunu .

soldaki görselde. odalar›n duvarlar›n› süsleyerek. Önceleri evlerimizin vazgeçilmez bir eflyas› olan kilimler günümüzde daha çok ev ve ifl yeri dekorasyonunda kullan›lmaktad›r. Örne¤in. Hatta heybe örnek al›narak yap›lm›fl bir çantay› bir genç k›z›n omzunda görebilirsiniz. Heybe ve çoraplar›n üzerindeki desenlere ise bir kaza¤›n üzerinde rastlayabilirsiniz. Yandaki kilimde yer alan desen ve motifleri baflka nerelerde görebilirsiniz? Örnek veriniz. Bu durum insanlar›n büyük ço¤unlu¤unun kentlerde yaflamas›ndan ve teknolojik geliflmelerden kaynaklanmaktad›r. kullan›m amaçlar› de¤iflse de varl›klar›n› sürdürmektedir. duvara bir çift yün çorap ve bir heybe as›lm›fl oldu¤unu görüyorsunuz. Çoraplar delikanl›y› so¤uktan koruyor. Kültür ögelerimiz. Yer sofras›nda yemek yeme gelene¤i ise ülkemizin baz› yörelerinde hâlâ varl›¤›n› sürdürmektedir. De¤iflim ve süreklilik Günlük hayatta de¤iflimin ve geliflimin olmas› kaç›n›lmazd›r. heybe de omzundayd›.KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z Evinizdeki eflyalardan geçmiflte ve günümüzde farkl› amaçla kullan›lanlara örnek veriniz. Afyon’un Bayat ilçesinde dokunan bir Bayat kilimi 44 . Sa¤daki görselde ise yer sofras›n›n üzerinde bak›r kaplar görüyorsunuz. Heybe de çoraplar da hâlâ varl›klar›n› sürdürüyorlar. Bu faktörler kültür ögelerimizi de etkilemektedir. Bu kaplar günümüzde daha çok dekoratif amaçl› kullan›lmaktad›r. heybenin içine yiyecek ve içecek konuyordu. Bir zamanlar çorap bir delikanl›n›n aya¤›nda.

Yukar›daki görselde görülen tarihî ev. 2. Sizce böyle bir evin eflyalar› nas›l olabilir? Alaca dokumac›l›¤› Burdur’un en eski el sanatlar›ndand›r. Günümüzde bu nak›fl ve ifllemelere sehpa örtüsü. sehpa örtüleri yap›lan alaca kumafllardan art›k elbise hatta gelinlik bile yap›l›yor. cüzdan. Ancak bu eflyalar. gelecekte de belki farkl› amaçlarla kullan›lacakt›r. Bugün bizim kulland›¤›m›z birçok eflya. Örneklerde de gördü¤ünüz gibi millî kültür ögeleri zaman içinde de¤iflerek. yast›k. Bindall›n›n üzerinde kültür ögelerimizi yans›tan nak›fl ve ifllemeler vard›r. masa. çanta gibi eflyalar›n üzerinde rastlayabilirsiniz. Ancak bu giysiyi varl›kl› ailelerin k›zlar› ve gelinleri giyermifl. ÜN‹TE Yandaki görselde Marafl ifli bir bindall› görüyorsunuz. . Genifl bir ailenin yaflayabilece¤i bu ev Kütahya’da bulunmaktad›r. Yatak. kuflaktan kufla¤a varl›klar›n› sürdürecektir. Çal›flma Kitab› 32 33 45 Evinizde flu anda kulland›¤›n›z bir kültürel öge gelecekte hangi amaçlarla kullan›labilir? Düflüncelerinizi aç›klay›n›z. seccade. K›na gecelerinin ve özel günlerin vazgeçilmez giysisi olan bindall› eskiden günlük yaflamda giyilirmifl. geliflerek yaflamaktad›r. zaman›n›n mimari özelliklerini yans›tacak flekilde ve o dönemin aile yap›s›na göre yap›lm›fl bir evdir.

Aralarında flu konuflmalar geçer: Gülay Han›m: Melikeci¤im. yurduna ve milletine hizmet etmek için yeni bir olanak sa¤lar. Bu olay Mustafa Kemal’e. Dönemin en iyi okullarında. O daha çocuk yafllarda zekâsıyla herkesin dikkatini çekiyordu. Atatürk ve Kurtulufl Savaflı Müzesini de gezerler. Melikeci¤im. Mustafa Kemal daha ö¤rencilik yıllarında ülke sorunlarıyla ilgilenmeye baflladı. Bu nedenle askerî rüfltiye sınavlarına girdi ve kazandı. Mustafa Kemal’in ilk görev yeri fiam’dayd›. 1881’de do¤du. Selanik Askerî Rüfltiyesi. Yerli halktan oluflturdu¤u orduyla Derne ve Tobruk’ta ‹talyanlar› durdurmay› baflar›r. y›l 1911. ‹stanbul Harp Okulu ve ‹stanbul Harp Akademisini bitirdi. Hafta sonu birlikte An›tkabir’e giderler. bildi¤in gibi Millî Mücadele’mizin lideri Atatürk o yıllarda Osmanlı topra¤ı olan Selanik’te. ‹talyanlar Trablusgarp’› iflgal ederler. Atatürk’ün anne ve babasına ait foto¤rafların önüne gelirler. Bir y›l bu cephede savafl›r. Bak. Aynı bölümde sergilenen madalyalar Melike’nin dikkatini çeker. 46 Çal›flma Kitab› 34 . iyi yetiflmifl ö¤retmenlerden e¤itim aldı. Bu baflar› onun askerlik yetene¤inin ilk kan›t›d›r. Bu müzenin giriflinde Atatürk’ün özel eflyaları sergilenmektedir. Manastır Askerî ‹dadisi. Mustafa Kemal asker olmayı çok istiyordu. Okul ça¤ına gelince önce mahalle mektebine baflladı. Ankara Melike Ankara’ya. daha sonra buradan alınarak modern bir okul olan fiemsi Efendi Mektebine verildi. flu madalyay› fiam’da göstermifl oldu¤u üstün hizmetlerden dolay› 1906 y›l›nda alm›fl. Annesi Zübeyde Hanım ve babası Ali Rıza Efendi Mustafa Kemal’in e¤itimine büyük önem veriyorlardı. emekli ö¤retmen olan teyzesi Gülay Han›m’› ziyarete gelir. Gönüllü olarak Trablusgarp’a gider. o dönemdeki ismiyle Trablusgarp Osmanl› topra¤›d›r. 1905’te kurmay yüzbaflı olarak orduya katıldı.KURTULUfiTAN KURULUfiA Millî Mücadele ifadesinden ne anl›yorsunuz? Liderlik Bar›fl Cumhuriyet Dayan›flma Devlet Vatan Güç Savafl An›tkabir. Melike: Bu madalyalar Atatürk’e neden verilmifl? Gülay Han›m: Göstermifl oldu¤u üstün hizmetlerden dolay› verilmifl. Bugünkü Libya Devleti.

gelecekte Çanakkale Savafllar›nda kendisine büyük yararlar sa¤lad›. Melike: Peki teyze. Mustafa Kemal’e ait madalya ve niflanlardan baz›lar› (Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi) Melike. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesini gezmeye devam eden Melike ve teyzesi. Savafl sahnelerinin bulundu¤u bu bölüm Melike’nin çok ilgisini çekmiflti. Bu s›rada Balkan Savafllar›n›n bafllamas› üzerine Osmanl› Devleti ‹talya ile Ufli Antlaflmas›’n› imzalayarak Trablusgarp Cephesi’ni kapatt›. Bu durum. Trablusgarp Savafl›’n›n sonucu ne oldu? Gülay Han›m: Trablusgarp’taki direnifl karfl›s›nda baflar›l› olamayan ‹talya Osmanl› Devleti’ni bask› alt›na almak için Oniki Ada ve Çanakkale Bo¤az›’na sald›rd›. müzenin ikinci bölümüne geçtiler. 47 . Mustafa Kemal Çanakkale Bo¤az›’n› savunmakla görevli Bolay›r Kolordusunda görevlendirildi. ÜN‹TE Mustafa Kemal Trablusgarp’ta.2. Trablusgarp ve Bingazi ‹talyanlara b›rak›ld›. Bu görevi s›ras›nda bölgeyi yak›ndan tan›d›. bir taraftan Atatürk’e hediye edilen özel eflyalar› incelerken bir taraftan da teyzesine sorular sormaya devam eder.

Melike: Neden ‹stanbul’u ele geçirmek istediler? Gülay Han›m: Çünkü ‹stanbul. Conkbay›r› ve Anafartalar’da ‹tilaf güçlerine karfl› büyük baflar›lar elde etti. Siperler aras› uzakl›k sekiz-on metre kadard›. Verdi¤i flu tarihî emir Çanakkale Savaflların›n kaderini belirledi: “Size ben taarruz emretmiyorum. fiehit düflenlerin yeri hemen dolduruluyordu. Osmanl› Devleti’nin baflkentiydi. Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimize baflka kuvvetler ve komutanlar gelebilir. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Melike: Çanakkale’de neler yafland› teyze? Gülay Han›m: Avrupa’daki büyük devletler birbirine düflman iki gruba ayr›lm›fllard›. 1914 y›l›n›n Temmuz ay›nda bu iki grup aras›nda Birinci Dünya Savafl› bafllad›. Anafartalar Savafl›’nda düflman›n att›¤› bir bombadan s›çrayan flarapnel parças› Mustafa Kemal’in gö¤süne isabet etti. ‹stanbul’u iflgal ederek Osmanl› Devleti’ni savafl d›fl› b›rakm›fl olacaklard›. Mustafa Kemal. Melike: Peki. Fransa ve Rusya’dan oluflan ‹tilaf Devletlerine karfl› savafla girdi.” Böylece tarihin en büyük siper savafl› bafllam›flt›. Türk siperlerinden hiçbir asker ayr›lm›yordu.Bir Destand›r Çanakkale Gülay Han›m: Melike. Denizlerde baflar›l› olamayan ‹ngilizler ve Fransızlar amaçlar›na ulaflmak için karadan sald›r›ya geçtiler. 1915 y›l›nda ‹ngiltere ve Fransa deniz yoluyla Çanakkale Bo¤az›’n› geçerek ‹stanbul’u ele geçirmek için sald›r›ya geçtiler. Türk askerinin bu kadar cesur ve kararl› olmas›n›n sebebi sizce ne olabilir? 48 . Osmanl› Devleti ise Almanya ile Avusturya-Macaristan ‹mparatorlu¤u’nun yan›nda ‹ngiltere. Mustafa Kemal ‹tilaf Devletlerinin Conkbay›r› hatt›n› aflarak ilerleyece¤ini tahmin ediyordu. bak buras› da Çanakkale Savafllar›n›n canland›r›ld›¤› bölüm. Ancak cebinde bulunan saate çarpt›¤›ndan Mustafa Kemal yara almad› ve yan›ndakileri telaflland›rmadan savafla devam etti. Bu hatt›n güçlendirilmesine çal›flt›. ‹tilaf güçleri 25 Nisan 1915 sabah› Mustafa Kemal’in öngördü¤ü noktadan sald›r›ya geçtiler. Hatta o y›llarda baz› liselerimiz. ölmeyi emrediyorum. Ar›burnu. amaçlar›na ulaflabildiler mi teyze? Gülay Han›m: 18 Mart 1915’te Çanakkale’den geçip ‹stanbul’u almak isteyen ‹tilaf donanmalar› Türklerin direnifli karfl›s›nda geri çekildi. Melikeci¤im. ö¤rencileri gönüllü olarak Çanakkale Cephesi’ne gitti¤i için mezun verememifltir. Çanakkale’de savaflan kahraman askerlerimizin çok az› evlerine geri dönebilmifltir.

“Çanakkale içinde aynal› çarfl›. Ezineli Yahya Çavufl Yahya Çavufl. Melike ile teyzesi müze gezilerine devam ederken arka fonda bu büyük savafl› anlatan o meflhur türkü çal›yordu. Türk milletinin cesareti ve azmi sayesinde düflman›n geri çekilmesi sa¤land›. I. Çanakkale 49 35 . s›n›flar›nda talebe bulunmad›¤›ndan s›n›flar 9. Çal›flma Kitab› Yahya Çavufl Anıtı. 11 ve 10. Mustafa Kemal’in üstün komutanl›k yetene¤i.. Destankale.” Bal›kesir Lisesi ö¤retmen ve ö¤rencileri Ertu¤rul Efekan. Çanakkale.. s. Çanakkale Savafl›’n›n sonucu ne oldu? Gülay Han›m: ‹tilaf Devletleri Çanakkale’yi geçme amac›na ulaflamad›. 25 Nisan 1915 günü Gelibolu Yar›madas›’ndan Ertu¤rul Koyu’na ç›karma yapan 3000 kiflilik ‹ngiliz kuvvetlerine karfl› savaflm›flt›r.109. Komutas›nda bulunan 67 askeriyle ‹ngilizlerin uzun süre sahile ç›karma yapmalar›n› engellemifltir.2. fiehitkale. Ana ben gidiyom düflmana karfl›. Dünya Savafl› münasebetiyle mektebin 12.” Çanakkale’de düflmana karfl› vatan›n› canla baflla savunan binlerce Türk askerinden biri de Yahya Çavufl’tur. Son Kale. ÜN‹TE Bal›kesir Lisesinin 1916-1917 kay›tlar›nda flöyle bir ibare bulunmaktad›r: “Bu ders y›l›. s›n›fla bafll›yor. Canlar›n› vatanımız için feda etmifl bu gençlere ne söylemek istersiniz? Melike: Peki teyze. ‹ngilizler karfl›lar›nda büyük bir tümen oldu¤unu sanm›fllard›r.

Kuvayımilliye birlikleri kuruldu. 11 Nisan 1920’de Urfa’y› terk etmek zorunda kald›lar. Bulgaristan. Türk halk› iflgallere karfl› direnifle geçti. ‹stanbul düflman kuvvetlerinin denetimi alt›nda oldu¤undan burada pek fazla bir fley yap›lamazd›. Mustafa Kemal Pafla’n›n olumsuz koflullara ra¤men umutsuzlu¤a düflmemesinin sebebi sizce ne olabilir? 50 . 19 May›s 1919’da Samsun’a (Düzenlenmifltir. Herkes umutsuzdu ama o her fleyin sona erdi¤ine inanm›yordu.). Eskiflehir. Bekledi¤i f›rsat do¤du ve 9. 16 May›s 1919. bölgesel direnifl hareketleri bafllad›. Frans›zlar Adana. ‹stanbul’da kald›¤› alt› ay süresince arkadafllar›yla toplant›lar yap›yor. 16 May›s 1919 günü bir grup arkadafl›yla birlikte Band›rma Vapuru ile Gazete haberi. Hemen ard›ndan düflmanlar vatan›m›z› (Düzenlenmifltir. Ordu Müfettifli olarak Samsun’da inceleme yapmak üzere görevlendirildi. ‹talyanlar Antalya ve Konya’y› iflgal ettiler. Frans›zlar 12 fiubat 1920’de Marafl’›. Ancak vatan›n tamam›n›n kurtuluflu için bölgesel direnifl hareketleri yeterli de¤ildi. geldi. Sonunda karar›n› verdi. ‹çinde bulundu¤umuz grup savafl› kaybetti.‹flgaller Bafll›yor Melike: Peki teyzeci¤im. insan ve malzeme yetersizli¤i nedeniyle zor durumda kald›k. Afyon. Yan›nda bulunan yaverine dönerek “Geldikleri gibi giderler. bu s›rada Mustafa Kemal Pafla nerede bulunuyordu? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla 13 Kas›m 1918 tarihinde ‹stanbul’a geldi. Samsun. Osmanl› Devleti de 30 Ekim 1918 tarihinde çok a¤›r flartlar tafl›yan Mondros Ateflkes Anlaflmas›’n› imzalamak zorunda kald›. Marafl ve Urfa’y›. Yunanl›lar ‹zmir ve çevresini iflgal ettiler. konuldu. o y›llarda yurdumuzun nereleri iflgal edildi? Gülay Han›m: 13 Kas›m 1918’de ‹tilaf Devletlerine ait donanma ‹stanbul Liman›’na girdi. Türk halk›n›n millî birlik ve beraberlik içinde hep birlikte mücadele vermesi gerekiyordu.” dedi. Bu anlaflmaya göre Türk ordusunun büyük bölümü da¤›t›ld›. Antep. Birinci Dünya Savafl›’n›n sonucunda ne oldu? Gülay Han›m: Savafl›n uzamas›. Marafl’ta Sütçü ‹mam öncülü¤ünde Frans›zlara karfl› kahramanca bir mücadele verildi. Melike: Peki. Örne¤in ‹zmir’de Hasan Tahsin Yunanl›lara ilk kurflunu att›. Anadolu’ya geçecek ve Millî Mücadele’yi bafllatacakt›. 19 May›s 1919 ‹stanbul’dan yola ç›kt›. Amac› millî egemenli¤e dayanan kay›ts›z ve flarts›z tam ba¤›ms›z bir Türk devleti kurmakt›. Bu söz onun düflman› yurttan atma kararl›l›¤›n›n bir göstergesiydi.Vatan›m›z›n iflgale u¤rayan di¤er bölgelerinde de benzer mücadeleler yafland›. Mondros Ateflkes Anlaflmas›’na göre Türk ordusunun da¤›t›lmas›n›n ve silahlar›na el konulmas›n›n amac› sizce ne olabilir? Melike: Teyze. ‹ngilizler Musul’u. Merzifon ve Batum’a asker ç›kard›lar. Ayr›ca ‹ngilizler ‹zmit. Almanya ve Avusturya-Macaristan ‹mparatorlu¤u ateflkes isteyerek savafltan çekildiler. ülkenin içinde bulundu¤u zor duruma çareler ar›yordu.) iflgale bafllad›lar. Antep’te fiahin Bey. ‹tilaf donanmas›yla karfl›laflt›. silahlar›na el Gazete haberi.

Mustafa Kemal Pafla’n›n bu çal›flmalar› k›sa sürede etkisini gösterdi. 30 May›s 1919. Öncelikle millî bilinci uyand›rmak. (Düzenlenmifltir. Amasya Genelgesi’nde (22 Haziran 1919) ülkenin içinde bulundu¤u durumdan ve neler yapılabilece¤inden söz edildi.) Melike: Bu olaydan sonra ne oldu? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla 23 Temmuz-7 A¤ustos 1919 tarihleri aras›nda bir okul binas›nda toplanan Erzurum Kongresi’ne kat›ld›. Atatürk ve An›lar›. Amasya Genelgesi’yle ça¤rısı yapılan Sivas Kongresi 4-11 Eylül 1919 tarihleri arasında düzenlendi. ‹llerdeki asker ve sivil idarecilere gizlice gönderilen Havza Genelgesi’nde (28 May›s 1919) onlardan halk› iflgaller konusunda bilgilendirmeleri. iflgalleri protesto için Gazete haberi. gözlerini yaflartm›flt›r. Daha sonra Pafla etraf›ndakilere döner ve “Bu milletle neler yap›lmaz.Mustafa Kemal. 54. Bu kongrelerde Mustafa Kemal’in baflkanl›¤›nda yurdun kurtuluflu için ortak kararlar al›nd›.) mitingler düzenlemeleri istendi. milletle beraber millet için çal›flmak üzere Erzurum’a gelen Mustafa Kemal Pafla’y› çok duyguland›rm›fl. 27 Aral›k 1919’da Mustafa Kemal çal›flma arkadafllar›yla Ankara’ya geldi ve Millî Mücadele’yi buradan yönetti. Aralar›nda flu konuflma geçti: . Mustafa Kemal Pafla 3 Temmuz 1919 günü Erzurum’a geldi. Bu sözler.” der. 53. geçimimiz çok rahatt›. Sivas Kongresi’ne kat›lan üyeler Mustafa Kemal’in bu çal›flmalar› Kurtulufl Savafl›’n›n sürecini nas›l etkilemifl olabilir? 51 2. 19 May›s 1919’da Millî Mücadele’yi Samsun’da bafllatt›. millî birlik ve beraberli¤i sa¤lamak gerekiyordu. Mevlüt A¤a’ya sorar: – Çukurova gibi verimli bir memleketten niye döndün? Yoksa geçinemedin mi? Mevlüt A¤a derhâl cevap verir: – Hay›r Pafla’m. Son günlerde iflittim ki ‹stanbul’dakiler Erzurum’u Ermenilere vereceklermifl. Faruk Çil. Mustafa Kemal daha sonra bu kararların Misakımillî adıyla Osmanlı Mebusan Meclisinde kabul edilmesini sa¤layacaktı. Il›ca önlerinde Erzurumlular taraf›ndan coflkulu flekilde karfl›land›¤› s›rada Çukurova’dan Erzurum’a dönen Mevlüt A¤a ile Erzurum Kongresi’nin yap›ld›¤› bina karfl›laflt›. Geldim ki göreyim bu adamlar kimin mal›n› kime veriyorlar. Bu amaçla Havza ve Amasya’da genelgeler yay›mlad›. s. Millî Mücadele’nin ancak milletçe kazanılabilece¤i vurgulandı. ÜN‹TE Kurtulufl Savafl› Bafll›yor Melike: Mustafa Kemal Pafla Samsun’a geldikten sonra neler yapt›? Gülay Han›m: Mustafa Kemal Pafla. Yurdun dört bir yan›nda iflgaller mitinglerle protesto edildi. Bu genelge Millî Mücadele için atılmıfl ilk önemli adımdı. (Düzenlenmifltir.

Bölge halk› büyük fedakârl›klarla düflmana karfl› mücadele veriyordu. Bu arada 10 A¤ustos 1920 tarihinde ‹tilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında Sevr Barıfl Antlaflması imzalandı. Seçimler yap›ld›. Bat› Cephesi’nde ise Yunanl›lar iflgallerini h›zland›rm›fllard›. ‹nönü (6-10 Ocak 1921) ve II. BMM ne gibi çal›flmalar yapt›? Gülay Han›m: Ba¤›ms›zl›¤›m›z›n sa¤lanmas› için önemli kararlar› uygulamaya koydu. Do¤u Cephesi’ni oluflturdu. 52 . daha sonraki yıllarda da Marafl’a “Kahraman”. Yunanlılar ‹ngilizlerden ald›klar› destekle Ankara’y› ele geçirmek ve BMM’ni da¤›tmak üzere harekete geçti. Urfa’ya “fianl›” unvan›n› verdi. Frans›zlar Türk halk›n›n verdi¤i kahramanca mücadele karfl›s›nda bölgeyi tamamen terk etmek zorunda kald›. Bu nedenle milletin haklarını koruyacak ve millet ad›na karar verecek bir meclisin aç›lmas› ihtiyac› ortaya ç›km›flt›. Mustafa Kemal Ankara’da yeni bir meclisin toplanmas› için çal›flmalara bafllad›. BMM bu onurlu mücadeleyi takdir etmek amac›yla Antep’e “Gazi”. “Bak. 28 Ocak 1920’de Misakımillîyi kabul eden Osmanl› Mebusan Meclisi da¤›t›lm›flt›. Kaz›m Karabekir komutas›ndaki ordumuz Kars ve çevresini alarak do¤u illerimizi Ermeni iflgalinden kurtard›. Bu antlaflma Türk milletine yaflama hakkı tanımayan ve Türk vatanının parçalanmasını öngören bir belgeydi. Fakat düflman› tamamen yurttan ç›karmak için düzenli bir orduya ihtiyaç vard›. Güney illerimizdeki direnifl hareketini düzenli hâle getirmek ve güçlendirmek için bölgeye subaylar ve savafl malzemesi gönderdi. Gülay Han›m. Yeni ve düzenli ordu kurma çalıflmalarına hız verdi. flimdi de flu tabloyu inceleyelim.Meclis Aç›l›yor Melike: Mustafa Kemal Pafla Ankara’ya geldikten sonra neler yapt›? Gülay Han›m: ‹lk ifl olarak Büyük Millet Meclisinin (BMM) aç›lmas›n› sa¤lad›.” diyerek Tekâlif-i Milliye (Millî Yükümlülükler) tablosu önünde durur ve birlikte tabloyu incelemeye bafllarlar. BMM bu antlaflmayı kabul etmedi. eldeki imkânlarla bir ordu kurdu. Melike: Büyük Millet Meclisi neden Ankara’da aç›ld›? Gülay Han›m: Çünkü 16 Mart 1920’de ‹stanbul ‹tilaf Devletleri taraf›ndan resmî olarak iflgal edilmiflti.1 Nisan 1921) savafllar›yla geri püskürttü. Büyük Millet Meclisinin aç›l›fl› Melike: Peki teyze. Melike ve teyzesi müze gezilerine devam ederler. ‹nönü (27 Mart . Albay ‹smet Bey komutasındaki düzenli ordularımız Yunanl›lar› I. Büyük Millet Meclisinin aç›lmas›yla yeni bir Türk devletinin temelleri de at›lm›fl oldu. 23 Nisan 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisi aç›ld› ve baflkanl›¤›na Mustafa Kemal seçildi.

demir yolu yap›m›nda çal›flm›fllar. Düflünebiliyor musun Melike. Türk milletinin Millî Mücadele y›llar›nda verdi¤i önemli bir dayan›flma örne¤idir. Halk yoksul ve yorgundu. K›sa sürede ordunun eksikleri tamamland›. Melike: Teyze. Buna karfl›l›k Yunanl›lar ‹ngilizlerden ald›klar› destekle modern silahlarla donat›lm›fl ve asker say›s› bak›m›ndan üstündüler. askerlerimizin bir çift çoraba bile ihtiyaçlar› vard›. Müzede yer alan bir baflka tablo Melike’nin dikkatini çeker. Mustafa Kemal Pafla Büyük Millet Meclisi taraf›ndan baflkomutan seçildi. Bu konuda flöyle der: Toplu bir milleti istila etmek. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Gülay Han›m devam eder: – Melikeci¤im. Mermi imalat›nda.2. ordunun ihtiyac› için teslim edilmesi istendi. (1919) Utkan Kocatürk. bir çift çorap ve çar›k yard›m› yapmalar› istendi. tablodaki bu kad›nlar ve çocuklar ne yap›yorlar? Gülay Han›m: Toplumda ifl bölümü ve dayan›flman›n en güzel örne¤i bu tabloda anlat›lm›fl. ÜN‹TE Tekâlif-i Milliye tablosu. Mustafa Kemal Pafla. Bunlar›n bedeli sonra ödenecekti. Arka arkaya yaflanan savafllar zaten yetersiz olan ülke ekonomisini olumsuz etkilemiflti. Tekâlif-i Milliye Emirlerinin uygulan›fl›. Elinde tafl›t› olan herkes ayda bir kez savafl araçlar›n› tafl›yacak.129. halk›n elinde bulunan tüm silah ve mermiler üç gün içinde orduya teslim edilecekti. Mustafa Kemal Pafla öncelikle ordunun ihtiyaçlar›n›n karfl›lanabilmesi için Tekâlif-i Milliye Emirlerini yay›mlad›. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. Siz o dönemde yaflasayd›n›z ordumuza nas›l yard›m etmek isterdiniz? 53 Çal›flma Kitab› 36 37 . Erkekler düflmanla çarp›fl›rken kad›nlar ve çocuklar da bofl durmam›fl. Türk milleti ordusunun ihtiyaçlar›n› karfl›lamak için seferber oldu. daima da¤›n›k bir milleti istila etmek gibi kolay de¤ildir. Türk milletini ortak bir amaç etraf›nda birlefltirerek bu dayan›flma ruhunun oluflmas›n› sa¤lam›flt›r. s. Ayr›ca tüccar›n ve halk›n elinde bulunan çeflitli malzeme ve g›da maddesinin yüzde k›rk›n›n. Melike: Tekâlif-i Milliye Emirleri nelerdir teyze? Gülay Han›m: Her aileden birer tak›m çamafl›r. Öncelikle ordunun ihtiyaçlar›n›n karfl›lanmas› gerekiyordu. ordunun elinde karfl›s›ndaki düflmanla savaflabilece¤i modern silahlar yoktu.

Melike: Teyze. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi 54 düflündürüyor? . Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› Melike ve Gülay Han›m. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosunun önüne gelirler. sath› müdafaa vard›r. Gülay Han›m: Evet k›z›m. Meclis taraf›ndan baflkumandan olarak görevlendirildi. O sat›h bütün vatand›r. Gülay Han›m: Buras› da Kurtulufl Savafl›’n›n son cephesi. Bu arada Mustafa Kemal Pafla. Sizce Sakarya Savafl› hangi flartlarda yap›lm›flt›r? Gülay Han›m: Melikeci¤im. Sakarya Savafl›’n›n Millî Mücadele’de ayr› bir yeri vard›r. Türk ordusunun toparlanmas›na f›rsat vermeden sald›r›ya geçtiler. Sakarya Savafl›’n›n canland›r›ld›¤› bölüme gelirler. bu savafl ne kadar devam etti ve sonucu ne oldu? Gülay Han›m: 23 A¤ustos 1921’de bafllayan savafl 22 gün sürdü. Melike: Teyze flu Türk askerine bak. Hedefleri Ankara’y› ele geçirmekti. Vatan›n her kar›fl topra¤› vatandafl›n kan›yla ›slanmad›kça terk edilemez. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosu size neler Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› tablosu. Türk milletinin vatan sevgisi ve Mustafa Kemal’in üstün komutanl›¤›yla kazan›ldı. Eskiflehir ve Kütahya’y› iflgal ettiler.Sakarya Savafl› An›tkabir’i. Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl›’n›n canland›r›ld›¤› bölüm. Sakarya Savafl› tablosu. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesini gezmeye devam eden Melike ve teyzesi. ‹nönü Savafllar›nda yenilen Yunanl›lar. yaral› oldu¤u hâlde bayra¤›m›z› elinden b›rakmam›fl. bayrak kutsal de¤erlerimizden biridir. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi Yukar›daki tabloyu inceleyiniz. I ve II. Savafl sonucunda Türkiye Büyük Millet Meclisi taraf›ndan Mustafa Kemal’e “gazi” unvan› ve “mareflal” rütbesi verildi. Ordunun bafl›na geçen Mustafa Kemal Pafla “Hatt› müdafaa yoktur.” emriyle askerleri yüreklendirdi.

okudu¤u sayfalara kendi el yaz›s›yla notlar yazm›fl. bu kütüphanede ona ait 3123 kitap var. Gezi sonunda. Mustafa Kemal Türkiye Cumhuriyeti’nin güçlenip kalk›nmas› için yenilikler yapt›. Bo¤azlar ve Do¤u Trakya’y› savafl yapmadan geri ald›k. Melike: Mustafa Kemal daha sonra ne gibi çal›flmalar yapt›? Türk ordusunun ‹zmir’e girifli. Bize b›rakt›¤› emanetlere sahip ç›kaca¤›m. . Müze gezilerine devam eden Melike ve teyzesi Mustafa Kemal’in kütüphanesinin bulundu¤u bölüme geldiler. Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Gülay Han›m: Mustafa Kemal Müzesi Pafla. Büyük Taarruz 26 A¤ustos 1922’de bafllad›. Bu tasar›. ÜN‹TE Gülay Han›m: Melikeci¤im. Gülay Han›m: Evet Melikeci¤im. Atatürk hakk›nda sana anlatmak istedi¤im çok fley var ancak flu anda müze ziyaretimiz sona erdi. ilk hedefiniz Akdeniz’dir. 9 Eylül 1922’de ‹zmir’e girerek buray› düflman iflgalinden kurtard›. 29 Ekim 1923 günü Türkiye Büyük Millet Meclisine sunuldu ve ayn› gün kabul edildi. Böylece Mustafa Kemal Pafla’n›n önderli¤inde cumhuriyet ilan edildi. Türk milletine en uygun yönetim biçiminin cumhuriyet oldu¤una inan›yordu. 18 Eylül 1922’de ise Bat› Anadolu’nun tamam› düflman iflgalinden kurtar›ld›. Bugünlere ulaflmam›z› sa¤layan ulu önder Atatürk’e minnettar›m. Ordumuzun bask›n tarz›ndaki sald›r›s› karfl›s›nda tutunamayan Yunan askerleri geri çekilmek zorunda kald›. Mustafa Kemal’in “Ordular. ziyaretçilerin duygular›n› yazd›¤› An›tkabir Özel Defteri’nin önünde Melike de s›raya girer. 28 Ekim gecesi Çankaya Köflkü’nde yak›n arkadafllar›yla bir toplant› yapt›. “en büyük eserim” dedi¤i cumhuriyeti yaflatmak hepimizin en önemli görevidir. 24 Temmuz 1923’te de Lozan Bar›fl Antlaflmas›’n› imzalad›k. Melike: Teflekkür ederim teyzeci¤im. ‹leri!” emriyle taarruza devam eden Türk ordusu. baz› sat›rlar›n da alt›n› çizmifl.Siz olsayd›n›z bu deftere ne yazmak isterdiniz? 55 Çal›flma Kitab› 38 2. Deftere An›tkabir gezisi ile ilgili duygu ve düflüncelerini yazar. 30 A¤ustos 1922’de Mustafa Kemal Pafla’n›n yönetti¤i Baflkumandan Meydan Savafl›’yla Türk ordusu kesin zafere ulaflt›. Melike: Teyze bak. Mustafa Kemal’in. Bugün benim için çok güzel geçti. Gülay Han›m: Evet. O gece cumhuriyet yönetimine iliflkin yasa tasar›s› haz›rland›. Böylece anlaflma gere¤i ‹stanbul. sonra ne oldu teyze? Gülay Han›m: 11 Ekim 1922’de Mudanya Ateflkes Anlaflmas›’n› imzalad›k. Bu antlaflma ile tüm dünya yeni kurulan Türk devletinin varl›¤›n› ve ba¤›ms›zl›¤›n› tan›d›. Atatürk çok okuyan bir liderdi. Melike: Atatürk’ün ne kadar çok kitab› varm›fl. Türkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal Pafla’y› Cumhurbaflkan› seçti. ‹zmir’de Türk ordusunu karfl›layan çocuklardan biri siz olsayd›n›z Mustafa Kemal Pafla’ya ne söylemek isterdiniz? Melike: Peki. Melike bu geziden çok etkilenir.

Afla¤›daki noktal› yerlere uygun olanlar› yazarak cümleleri anlaml› olacak flekilde tamamlay›n›z..... Bunlar› gelecek kuflaklara tafl›mal›y›z...” sözü hangi de¤erle ilgili de¤ildir? A) Duyarl›l›k B) Vatanseverlik C) Yard›mseverlik 56 D) Sorumluluk ..... Cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”.. ( ) 3. “Ülkemin kültürünü yans›tan her nesne benim için çok de¤erlidir... Büyük Millet Meclisi ……………………..... Mustafa Kemal 19 May›s 1919 tarihinde Samsun'a ç›kt›... Kiflilerin yaflamlar›yla ilgili anlatt›klar›n› sesli ya da yaz›l› kay›t alt›na alarak yap›lan araflt›rma yöntemine ……………………. C.. 3. ( ) 4. Mustafa Kemal'e …………………... ……………………………………………………………………………….... “Difl hedi¤i” gelene¤i günümüzde unutulmufl bir millî kültür ögesidir. Afla¤›daki cümleleri okuyunuz. ………………………………………………………………………………. ( ) 5. 4........ ………………………………………………………………………………. yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” harflerini koyunuz..... geçmiflten günümüze tafl›nan millî kültür ögelerindendir. ( ) 1.... Millî kültür ögeleri varl›klar›n› yüzy›llarca de¤iflmeden korurlar...... Kurtulufl Savafl›’nda aç›lan bir cephedir.... tarihinde ilan edilmifltir...... Çanakkale Cephesi...Afla¤›daki sorular› okuyunuz. B.... Kutucuklarda verilen sözcük ve tarihleri inceleyiniz...... 2..................KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A.... gösterdi¤i baflar›dan dolay› Türkiye Büyük Millet Meclisi taraf›ndan gazi unvan› ve mareflal rütbesi verilmifltir.. Yanl›fl olan cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z.............. denir.. Hacivat ve Karagöz oyunlar›... Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. 1.......... ( ) 2... sözlü tarih Ankara Baflkumandan Meydan Savafl›nda 29 Ekim 1923 23 Nisan 1920 Sakarya 24 Temmuz 1923 kan›t 1..... ……………………………………………………………………………….... ……………………………………………………………………………….. tarihinde ……………………aç›lm›flt›r... Cumhuriyet ………………………...

” diyen bir kifli hangi millî kültür ögesine örnek vermektedir? B) Seyirlik oyunlar C) Millî bayramlar D) Festivaller 3..... ÜN‹TE A) Gelenekler ... Bu olaylar› olufl s›ras›na göre s›ralay›n›z. Afla¤›da Mondros Ateflkes Anlaflmas›’ndan sonra yurdumuzda yaflanan olaylar kar›fl›k olarak verilmifltir. ………………………………………………………………………………………. “Her ülke kendine ait bir yemek kültürüne sahiptir. Millî kültür ögesi denilince akl›n›za neler geliyor? Örneklerle aç›klay›n›z. Afla¤›daki efllefltirmeyi do¤ru bir flekilde yapt›¤›n›zda “mimari eser” söz grubu hangi sözcükle eflleflir? Cirit Sünnet dü¤ünü Türkü An›tkabir Mimari eser Müzik eseri Gelenek Oyun A) Cirit B) An›tkabir C) Sünnet dü¤ünü D) Türkü Ç.” Afla¤›dakilerden hangisi bu aç›klamaya örnek olamaz? A) Nasrettin Hoca f›kralar› C) Halk hikâyeleri B) Yunus Emre fliirleri D) Millî bayramlar 5. ………………………………………………………………………………………. Yak›n çevrenizde geçmiflte de günümüzde de oynanan bir çocuk oyunu belirleyerek oyunun nas›l oynand›¤›n› aç›klay›n›z. 3.” Bu aç›klama do¤rultusunda afla¤›dakilerden hangisi ülkemiz mutfa¤›na ait bir yemek de¤ildir? A) Mant› B) Gözleme C) Hamburger D) Yaprak sarması 4. …………………………………………………………………………………………. Sözlü tarih çal›flmas› yapmak için hangi konuyu seçerdiniz? Nedenleriyle aç›klay›n›z. Atatürk’ün Samsun’a ç›k›fl› Cumhuriyetin ilan› Sakarya Meydan Savafl› Büyük Millet Meclisinin aç›l›fl› Sivas Kongresi’nin yap›lmas› Büyük Taarruz ve Baflkumandan Meydan Savafl› ( ( ( ( ( ( ) ) ) ) ) ) D. …………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………. “Edebiyat eserleri millî kültür ögelerindendir.. 1. ……………………………………………………………………………………….“Bizim kültürümüzde küçükler büyüklerin elini öper. 2. ……………………………………………………………………………………….2.. 57 2. Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.. ……………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………….

58 .

4. Yaflad›¤›n›z çevrede insanlar taraf›ndan yap›lm›fl ve do¤al olarak oluflmufl unsurlara örnekler veriniz. 5. 3. Gördüklerinizi bir k⤛da çiziniz. Do¤al afetlere karfl› korunma yollar› nelerdir? 59 . 6. Yaflad›¤›n›z yerdeki hava olaylar›n› bir hafta boyunca gözlemleyerek kaydediniz. ÜN‹TE YAfiADI⁄IMIZ YER KONULAR • ‹ZC‹ KAMPINDAYIZ • KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ • HAVA NASIL ORALARDA? • ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z • EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER • GÜVENL‹ YAfiAM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar Afet Beflerî ortam Bölge Çevre Çevre kirlili¤i Do¤al ortam Hava durumu Hava olay› ‹klim Yer Yerleflme Yön HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1.3. Yüksekçe bir yere ç›k›n›z ve afla¤›y› gözlemleyiniz. ‹lk kez gitti¤iniz bir yerde yönleri bulmada hangi yöntemleri kullan›rs›n›z? 2. Yaflad›¤›n›z yerin yeryüzü flekillerini araflt›r›n›z.

” dedim. Zafer: — O zaman güneflin do¤du¤u taraf da do¤u yönü mü olur? ‹zci lideri: — Aferin Zafer. Fark ettiyseniz “Günefl batıyor. Zafer: — Biz kamp atefli için çalı çırpı toplamaya gidece¤iz. iflte batı.‹ZC‹ KAMPINDAYIZ Daha önce hiç gitmedi¤iniz bir yeri nasıl bulursunuz? Bir kifli size bir yer soracak olursa bu kifliye o yeri nasıl tarif edersiniz? Zafer ve arkadaflları Çamlıdere’ye izcilik kampına gittiler. Do¤u ve batı yönlerini sizlere bir de çizerek göstereyim. Kamp kurallarını anlattı. ‹zcileri kamp yerinden uzaklaflmamaları konusunda uyard›. ‹zci lideri. Kamp çadırlar›n› kurdular ve herkes çadırına yerleflti. ‹flte do¤u. Bakın günefli görüyor musunuz. günefl batmak üzere. flimdi yön bulmayla ilgili anlatacaklarımı çok iyi dinleyin. Bunun için de kamp yerinden uzaklaflmamız gerekebilir. Söyledi¤in gibi güneflin do¤du¤u taraf do¤u yönüdür. O zaman kampa nasıl geri dönece¤iz? ‹zci lideri: — Peki. izciler arasında görev da¤ılımı yaptı. 60 . Güneflin battı¤ı taraf batı yönüdür.

‹zci lideri: — Evet. gölgeye göre de yönümüzü bulabilece¤imizi biliyor muydunuz? Bunu da size açıklayayım: Yere bir çubuk dikeriz ve gölgesinin ucunu iflaretleriz. Peki. arka tarafın da güney yönünü gösterir. Dört tane de ara yön vardır. güneydo¤u. toplam kaç yönümüz var? Ayflegül: — Do¤u. Peki. Bu durumdayken ön tarafın kuzey yönünü. ikinci iflaretledi¤imiz nokta da do¤u yönünü gösterir. 61 y) (K e uz 42 3. Bunlar ana yönlerdir. ‹zci lideri: — Do¤ru Ayflegül. Sol kolumuzu batı yönüne. fiimdi de bu yönleri çizelim. kuzeybatı. ‹lk iflaretledi¤imiz nokta batı yönünü. sol kolunu da batı yönüne gelecek flekilde uzat. arka tarafımız da güney yönünü gösterir. sa¤ kolumuzu da do¤u yönüne uzattı¤ımızda ön tarafımız kuzey. güney olmak üzere dört yönümüz var. Bunlar kuzeydo¤u. 15-20 dakika bekledikten sonra çubu¤un gölgesinin ucunu ikinci kez iflaretleriz. .Çal›flma Kitab› ‹zci lideri: — Ayflegül. güneybatıd›r. do¤ru. kuzey. flu an masa senin konumuna göre hangi yönde duruyor? Ayflegül: — Bat›da duruyor. yanıma gelir misin? Sa¤ kolunu do¤u yönüne. batı. ÜN‹TE Ayflegül: — Baflka yönler var mı? ‹zci lideri: — Ayflegül.

Akrep ile 12 sayısının tam ortasından geçen do¤ru. Saati. akrep günefli gösterecek flekilde yere paralel tutarız. Kutup Y›ld›z› 5xa a 62 . Büyükayı Takım Yıldızı kabaca. Yıldızların rahat göründü¤ü bir gecede yedi yıldızdan oluflan “Büyükayı Takım Yıldızı”nı buluruz. Bu takım yıldızının son iki yıldızı arasındaki mesafenin yaklaflık befl katı uza¤ında parlayan yıldız Kutup Yıldızı’dır. Kutup Yıldızı her zaman kuzey yönünü gösterir. Yuvalarının girifli ise güneye bakar. Karanlıkta yönümüzü nasıl bulaca¤ız? ‹zci lideri: — Geceleyin de Kutup Yıldızı yardımıyla yönümüzü bulabiliriz. Karıncalar yuvalarından çıkardıkları toprakları yuvanın kuzeyine yı¤arlar. Mesela. fiekle göre güney dıflındaki di¤er yönleri nasıl tespit edebiliriz? KUZEY KUZEY KUZEY Zafer: — Birazdan günefl batacak. fiule: — Yönleri sadece günefl yardımıyla mı buluruz? ‹zci lideri: — Pek çok yön bulma yöntemi vardır. hava kararacak. a¤aç ve taflların yosunlu tarafı kuzeyi gösterir. güney yönünü gösterir. cezveye benzer.3 2 6 10 11 5 4 12 1 GÜNEY 8 7 9 ‹zci lideri: — Güneflten yararlanarak ve saatimizi kullanarak da yönümüzü bulabiliriz.

Sizce izciler kampa nas›l geri dönerler? Aç›klay›n›z. pusulayı yere paralel tutmalıyız. Mustafa: — Yönümüzü nasıl bulaca¤ımızı ö¤rendik. Artık kaybolmayız. pusulayı nasıl kullanaca¤ız? ‹zci lideri: — Öncelikle. ÜN‹TE Ayflegül: — Yön bulmada kullanılabilecek ne kadar da çok yöntem varmıfl! ‹zci lideri: — Evet. Öteki yönleri de buna göre kolayca bulabiliriz. . di¤er ucu da güney yönünü gösterir. çevremizdeki herhangi bir yerin bize göre bulundu¤u yönü tespit etmede en güvenilir araçt›r. 63 3. Ancak yönümüzü en kolay pusula kullanarak buluruz. Pusula. Pusula ibresinin kırmızı renkli ucu kuzey yönünü.Çal›flma Kitab› 43 44 Ertesi gün izciler çal› ç›rp› toplamak için kamp›n güneyine do¤ru gittiler. Ayflegül: — Peki. gerçekten çok yöntem var.

yollar. Evinizin yerini arkadaflınıza nasıl tarif edersiniz? Yer Yön Berkin ve ablası Ankara’daki amcalarını ziyarete gelmifllerdi. Bu ziyaretle hem amcalarına olan özlemlerini giderecekler hem de Ankara’yı gezeceklerdi. Anıtkabir’e gidifllerini kolaylafltırmak için bir kroki verdi. Ama krokide bu uzakl›k kufl uçuflu otuz befl.00’da Anıtkabir’in giriflinde buluflacaklardı. arabalar. ablası ve amcası saat 14.KROK‹N‹N YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹ Bir arkadaflınız evinize gelmek istiyor. ablası ve amcalar› güzel bir gezintiden sonra eve döndüler. Berkin. Keçiören kufl bak›fl› ne kadar da hofl görünüyordu. k›rk milimetre civar›ndayd›. Amcaları krokinin. bir yerin kufl bakıflı görünümünün kabataslak çizimi oldu¤unu söyledi. Krokide çeflitli flekil ve flemalardan oluflan semboller kullanılmıfltı. Ancak sabah olunca amcalarının bir ifli çıktı. ertesi gün yapacakları Anıtkabir gezisini planlamaya koyuldular. Amcaları bu bölüme ve krokide gösterilen cadde ve sokaklar ile önemli yapılara dikkat etmeleri konusunda onları uyardı. 64 . Bunun üzerine amcalar› onlara. Berkin. insanlar yüksekten ve tam tepeden bak›nca ne kadar da küçüklerdi! Kufl bakıflı ne demektir? Açıklayınız. Bu sembollerin ne anlama geldi¤inin açıklandı¤ı ve yön okunun yer aldı¤ı bir bölüm de vardı. Amcalar›n›n evi An›tkabir’e birkaç kilometre uzaktayd›. Binalar. a¤açlar. Bu kroki evden Anıtkabir’e gidifl yolunu gösteriyordu. Amcaları onları ilk olarak Keçiören’deki teleferi¤e bindirdi. Bu uyarılara dikkat ettikleri takdirde yarın kolayca Anıtkabir’e gidebileceklerini söyledi. Akflam.

Ne zaman yollar›n› flafl›racak olsalar krokiye bakt›lar. Onlar da amcaları kendilerini ziyarete geldi¤inde Kufladas›ndaki evlerini kolayca bulabilmesi için afla¤ıdaki krokiyi çizdiler. krokinin hayatımızda ne kadar önemli oldu¤unu anladılar. Berkin ve ablasının Anıtkabir’e giderken kullanacakları krokiyi inceleyiniz. Kroki sayesinde kolayca An›tkabir’e gittiler. 65 Çal›flma Kitab› 45 . Ertesi gün Berkin ve ablas› An›tkabir’e gitmek üzere yola ç›kt›lar.3. Berkin ve ablası. ÜN‹TE Afla¤ıda yer alan.

Gözlemlerle elde ettikleri bilgilerden yararlanarak hava durumunu tahmin ediyorlarm›fl. teknoloji çok ilerledi. Do¤u Karadeniz ile Ardahan ve Ordu çevrelerinin aralıklı ya¤ıfllı. Babas›: — Kızım. Örne¤in. Akflam olunca Nazl›. havan›n ›s›nmaya bafllad›¤›n›n göstergesiymifl. ya¤ıfl alan di¤er yerlerde ise kar fleklinde olması bekleniyor. Nazl› yapt›¤› gözlem sonucunda resimli bir grafik ve rapor hazırlayacaktı. yarın hava nasıl olacakmıfl? Yurdun kuzeydo¤u kesimlerinin çok bulutlu. Nazl›: — Eskiden rüzgâr. Meteoroloji uzmanlar› yarın hatta daha sonraki günlerde havanın nasıl olaca¤ını tahmin edebiliyorlar. Gece ve sabah saatlerinde yurdun iç ve do¤u bölgelerinde kuvvetli buzlanma ve don ile birlikte sis görülece¤i tahmin ediliyor. Ya¤ıflların kıyı kesimlerde ya¤mur. Babası: — Hayırdır kızım. sen hava durumu haberini pek izlemezdin? Nazl›: — Bununla ilgili bir çalıflma yapmam gerekiyor baba. hava durumu haberini izlemek için televizyon karflısına geçti.HAVA NASIL ORALARDA? Yandaki foto¤raf hangi hava olay›yla ilgilidir? Neden? Hava durumu Hava olay› ‹klim Nazl›’n›n ö¤retmeni. Nazl›’n›n bu davranıflı babasının dikkatini çekti. At kestanesi a¤açlar›n›n çiçeklenmesi. kapal› çam kozala¤› ise fazlal›¤›n› gösteriyormufl. Bakalım. ertesi günün daha s›cak olaca¤›n› haber veriyormufl. Atalar›m›z çevrelerinde sürekli de¤iflen do¤ayı. televizyonda hava durumu haberlerini izlemelerini ve yaflad›klar› yerin hava olaylarını bir hafta süresince gözlemlemelerini istemiflti. aç›lm›fl çam kozala¤› havadaki nemin azl›¤›n›. Çekirgelerin çok ses ç›karmas›. bitki ve hayvanların durumlarını gözlemliyorlarm›fl. Eskiden böyle de¤ilmifl. ya¤ıfl gibi hava olaylarının ne zaman meydana gelece¤i önceden tahmin edilemiyordu de¤il mi? Çal›flma Kitab› 66 46 . di¤er yerlerin ise parçalı ve az bulutlu olaca¤› tahmin ediliyor.

ÜN‹TE Babası: — Do¤ru k›z›m. hemen bilgisayar baflına. Haydi.3. birkaç günlük gözlem ise hava durumunu gösteriyormufl. Nazl›: — Tamam baba. Gördü¤ün gibi burada hava sıcaklı¤› tahminleri hem sayı ile hem de sembollerle gösterilmifl. Bak flu gazetenin sayfasına. Babası: — Ülke genelinde befl gün boyunca hava durumu tahmini nasılmıfl. bir bakalım. 67 . Bu hava durumu tahminleri ülkemizde Devlet Meteoroloji ‹flleri Genel Müdürlü¤ünce yapılmaktadır. Uzun yıllar yapılan gözlem sonuçları iklimi. bu ‹nternet sitesi çok ifline yarayacak.. Babası: — Bak. Buradaki bilgiye göre uzmanlar genifl bir alanda uzun yıllar gözlemler yapmıfllar. burada da hava durumu hakkında haber verilmifl. Seninle bu kurumun internet sitesine girerek daha fazla bilgi edinebiliriz.. Bu gözlemler sonucunda o yerin ortalama hava flartlarını yani iklimini belirlemifller. gelecek günlerde havanın nasıl olaca¤ını kolayca ö¤reniyoruz. Ama günümüzde basın ve yayın organlarından.

buradan illerin günlük ve befl günlük hava tahminini de ö¤renebilirmifliz.tr (Düzenlenmifltir. bakalım. Ankara’da hava yar›n nasıl olacakmıfl.Afla¤ıdaki internet sayfasını inceleyiniz.gov. Tahminî bir günlük hava durumu haritasına göre kuvvetli ya¤›fl›n görülece¤i iller hangileridir? Defterinize yazarak arkadafllarınızla paylaflınız. Nazl›: — Hafif kar ya¤›fll› olacakmıfl.) Nazl›: — Baba. www.meteor. Babası: — Elbette ö¤renebiliriz. 68 .

Nazl›.meteor.tr fiimdi Nazl› ve babası ile birlikte Rize iline ait hava durumu tahminini inceleyelim. fiimdi de Rize’nin ayr›nt›l› hava durumu tahminini inceleyelim. Nazl›’n›n yaflad›¤› yerde en s›k ve en seyrek olarak hangi hava olaylar› görülmektedir? 69 Çal›flma Kitab› 47 Hava Olay› . Gözlem sonuçlarını defterine not etti. edindi¤i bu bilgilerden sonra bir hafta boyunca yafladı¤ı yerin hava olaylarını gözlemledi. Bu sonuçlardan faydalanarak afla¤ıdaki tablolar ile resimli grafi¤i hazırladı. Bu tahmine göre befl gün boyunca Rize’ de hava nasıl olacaktır? Nazl›’n›n babasına ne tür hazırlıklar yapmasını tavsiye edersiniz? Açıklayınız.3. Havan›n durumuna göre haz›rl›kl› gideyim.gov. www. ÜN‹TE Babas›: — Ben iki gün sonra Rize’ye gidece¤im. Gün Pazartesi Ö¤leden Güneflli Hava önce Olayı Ö¤leden Rüzgârl› sonra Hava Olayı Sembol Sal› Çarflamba Perflembe Cuma Cumartesi Pazar Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Bulutlu Rüzgârl› Sisli Güneflli Güneflli Karl› Rüzgârl› Rüzgârl› Toplam Say› Güneflli 3 4 Bulutlu 2 3 Ya¤murlu 1 2 Sisli s 2 Rüzgârlı R 4 Karlı 2 1 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Sisli Rüzgârl› Karl› Yukar›daki tablolar› ve resimli grafi¤i inceleyiniz.

Afla¤ıdaki resmi inceleyiniz. ‹nsanlar›n ihtiyaç ve yaflamlar›na göre düzenledi¤i beflerî bir ortama dönüflmüfltür. Beflerî ortam Çevre Yerleflme Do¤al ortam Çevre kirlili¤i Televizyonda do¤a belgeseli izlediniz mi? Bu tür belgesellerde bazen balta girmemifl ormanlar› bazen de vahfli hayvanlar›n yaflad›¤› do¤al ortamlar› görürüz. ‹nsan eli de¤meden kendili¤inden oluflan bu do¤al ortamlara hayran kal›r›z. 70 Çal›flma Kitab› 48 49 . Peki. Resimde gördüklerinizin hangileri do¤al olarak hangileri insan etkisiyle oluflmufltur? Aç›klay›n›z.ÇEVREM‹ZDE GÖRDÜKLER‹M‹Z Evden okula gelene kadar çevrenizde neler görüyorsunuz? Gördüklerinizi arkadafllarınızla paylaflınız. Her geçen gün bu dönüflümle birlikte insan yerleflmeleri artt›¤› için beflerî ortam da genifllemektedir. yaflad›¤›m›z yerdeki do¤al ortam ne durumda? Ço¤unlukla yaflad›¤›m›z yerdeki do¤al ortam insan eliyle bozulmufltur.

orman… Hepsi birer do¤al unsurdur. Da¤.3. Çevremize baktı¤ımızda do¤ayla nasıl iç içe oldu¤umuzu görebiliriz. Varlıklarını do¤ada sürdürürler. Çünkü hepsi de insan etkisi olmaksızın do¤al olarak oluflmufltur. plato. ova. akarsu. Do¤a ile bütün canlılar iç içedir. deniz. Afla¤ıdaki foto¤raflarda bazı do¤al unsurlar görülmektedir. Ada Da¤ Akarsu Göl Vadi Ova fielale Toprak Yak›n çevrenizde yaflayan canl›lar hangileridir? Bu canl›lar›n yaflam koflullar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? 71 . göl. ÜN‹TE ‹nsanlar ve di¤er bütün canlılar do¤ada yaflarlar.

içme ve kullanma suyu sa¤lamak için akarsu önlerine barajlar infla edilir. ‹nsanlar. Her türlü araç. Ulaflım ve taflımacılık için yollar. Çünkü hepsi de insan etkisiyle oluflmufltur.‹nsanlar ihtiyaçlarını karflılamak için do¤adan faydalanırlar. Binalar yap›l›r. Tarla Baraj Oyun park› Binalar Havaalan› Köprü Tünel Demir yolu Yafladı¤ınız yerdeki beflerî unsurları defterinize yazın›z ve arkadafllarınızla paylaflınız. uçaklar. bunları yaparken do¤ayı etkiler ve de¤ifltirir. Afla¤ıdaki foto¤raflarda bazı beflerî unsurlar görülmektedir. Bunların hepsi birer beflerî unsurdur. Elektrik üretmek. gemiler. gereç ve eflyayı yapabilmek için do¤adaki ham maddelerden yararlanılır. Topra¤ı iflleyerek ekim ve dikim yapılır. trenler üretilir. Arabalar. 72 . fabrikalar. yerleflim yerleri kurulur. tüneller yapılır.

Kirletmezsek çevreyi.15. Yemyeflil olur dünya. KOCAMAN HAYALLER 3. Kocaman i¤nem olsa. Hemencecik dikerdim. Bir güzelce süpürsem. Ozondaki deli¤i.Çevremize bakt›¤›m›zda beflerî unsurlar›n giderek artt›¤›n› görürüz. Kufllarla Uyanmak. Örne¤in sanayileflmifl bir ülkede yaflayan dört kiflilik bir ailenin bir y›lda üretti¤i çöp miktar› bir tonu geçer. Bu çöpler sadece do¤al çevreyi de¤il do¤al kaynaklar› da kirletir. ÜN‹TE Kocaman f›rçam olsa. Tak›versem ipli¤i. Bafltan bafla dünyay›. Mustafa Ökkefl Evren. 12 Haziran 2005. Gerekmez f›rça boya. toprak ve su yaflam için neden önemlidir? Aç›klay›n›z. s. Bu çöplerin büyük bir miktar› topra¤a ve suya kar›fl›r. Bu de¤iflim bazen do¤al dengeyi olumsuz etkilemektedir. Bir de bitmeyen boyam. Gazete haberi. Bir de çal› süpürgem. Hava. Temiz olur dört bir yan. Do¤ay› korumak için sizce neler yap›lmal›d›r? 73 Çal›flma Kitab› 50 51 . Yeflil renge boyasam. suyun hatta havan›n kirlenmesiyle de¤iflen do¤al ortam gelecekte yaflanmaz bir hâle gelebilir. Çünkü insanlar do¤al ortam› h›zla de¤ifltirmektedir. Böylece topra¤›n. Çölleflen dünyam›z›. Kocaman kürek olsa.

Sandal›na binip denize aç›lm›fl. S›cak. fiimdi bu bölge flifal› sular›yla tan›n›r. ad› gibi bembeyaz bir bölgedir. kaybolmufl gitmifl. Alt›n atefl Olas›n deniz… Ateflle tafl aras›nda Kalas›n deniz…” diye feryat etmifl. Denize bak›p bak›p. Beyaz kayalar aras›nda flifal› sular kaynar. küçülmüfl. Derler ki buras›. f›rt›na bafllam›fl. s. Az sonra hava kararm›fl. tafl. Deniz dalgalanm›fl.EFSANE VE fi‹‹RLERDE YAfiAYAN YERLER Do¤al ve beflerî unsurlardan bahseden bir türkü ya da hikâye biliyor musunuz? Arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. gazl› sular›n içindeki kireçle oluflan bembeyaz Pamukkale. PAMUKKALE Pamukkale. büyümüfl.). “Üstün da¤. Koca deniz küçülmüfl.. Duman›n ç›ks›n. Bal›kç›n›n annesi üzüntüsünden a¤lay›p dövünmüfl. suyun kaynas›n!. Her yerin bir ya da birkaç efsanesi vard›r. Serpil Ural. buharlar ç›kmaya bafllam›fl. Yukar›da okudu¤unuz efsanede hangi co¤rafi özellikler yer almaktad›r? 74 .derler. buharlar ç›kar. Bal›kç› her gün bal›¤a ç›kar. dalgalar› büyümüfl. ‹flte o anda sular çekilmeye bafllam›fl. Toprak üstünden yer yer sular kaynamaya. “Senin yüre¤in de benim gibi yans›n. eskiden bir denizin oldu¤u yerdir. Gene bir sabah bal›kç›. 35 (Düzenlenmifltir. bir anan›n feryad› kadar yak›c›d›r.” diye ba¤›rm›fl. bölgenin en ünlü yeridir. Bir zamanlar Anadolu'da bir iç deniz varm›fl. Bal›kç›n›n küçücük sandal› bu dalgalarla devrilmifl. Bu denizin k›y›s›ndaki kulübede fakir bir bal›kç› ve annesi yaflarm›fl. Bir daha ne sandal› ne de bal›kç›y› gören olmufl. Buradaki kaynar sulu kapl›calar. Bunlardan biri de afla¤›da okuyaca¤›n›z Pamukkale efsanesidir. gök gürlemifl. o¤lunun dönmesini beklermifl. a¤lar›n› oltas›n› haz›rlam›fl. toprak alt›na çekilmifl. annesi de gözü denizde. A¤r›’dan Zelve’ye Anadolu Anlat›yor. Yer Anadolu bafltan bafla efsanedir.

sazımız. nane. hakk›nda efsaneler anlat›lan. Irma¤ımız. Hiç yolundan flaflmazdı. Uçuverince Keltepe'ye Küçülürdü yaylamız. yine bir gün. Koflardık hemencecik Masal yüklü yuvamıza. Efsane. Ve bir gün. 3. Her Masal Yarım. uyurduk. fiimdi uzaklardayız. Ninnilerin arasında. Tepelerin ardından Serin serin akardı. yufka… Azı¤ı doldururduk. Alırdık soframıza Bütün güzellikleri. Horozların sesiyle Pınara kofltururduk. Evvel zaman içinde Ya¤mur inerdi güne. Yukar›daki fliirde hangi kültürel ögeler vard›r? Çal›flma Kitab› 75 52 . destan. türkü ve fliirlerde bir yerin co¤rafi özelliklerinin yan›nda kültürel ögelerden de bahsedilebilir. fliirler yaz›lan pek çok yer vard›r. s. Ça¤ırırdı da¤lar sonra Yaz gelince buca¤ına. Da¤ çayının arasında Çökelek. fiiirdeki co¤rafi özellikler ile yaflad›¤›n›z yerin co¤rafi özelliklerini karfl›laflt›rarak . Oynardık günden güne. Affet bizi yaylamız. Kekik kokan kuca¤ında Yaslanırdık. Afla¤›da Osmaniye’deki Zorkun Yaylas› için yaz›lm›fl fliir yer almaktad›r. ÜN‹TE MASAL OLDU YAYLAMIZ Ça¤rı Gürel. Gelip gitti her gün… Ça¤ırdı yine da¤lar. Irma¤ın türküleri Yine hep aynıydı. öykü. 56-58.Ülkemizde. defterinize yaz›n›z ve arkadafllar›n›zla paylafl›n›z. Günler yeni güne gebe.

76 www. “Deprem oldu. Seli önlemek için barajlar. Ayr›ca 盤 düflebilecek yerlere yerleflme yap›lmamal›d›r.”.depremeduyarliyiz.” bu haberlerden bazılarıd›r. Ç›¤› önlemek için do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. Çünkü do¤al afetler can ve mal kaybına neden olur. üzerindekilerle birlikte afla¤›ya do¤ru kayar. benim adım Sismail. su kanallar› ve a¤açland›rma yap›lmal›d›r. sarsıntıları zarar görmeden atlatırım.org (Düzenlenmifltir. gazetelerde. Ancak alınacak tedbirlerle verdi¤i zararlar engellenebilir ya da azaltılabilir.”. “Sel bastı. Afla¤ıdaki bölümü inceleyiniz.) . Do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r. Deprem dalgalarını simgeleyen kulaklarım dünyanın sürekli hareket hâlinde oldu¤unu hatırlatır.GÜVENL‹ YAfiAM Do¤al afet deyince aklınıza neler geliyor? Yafladı¤ınız bölgede hangi do¤al afetler olmufltur? Afet Bölge Televizyon kanallarında. internette do¤al afet haberlerine rastlamıflsınızdır. Do¤al afetlerin meydana gelmesi engellenemez. “Heyelan oldu.”. • Sel Afl›r› ya¤an ya¤murlardan sonra veya karlar›n birden erimesi sonucu oluflur. Yamaçlara a¤aç dikilmelidir ve yamaçlar basamakland›r›lmal›d›r. “Çı¤ düfltü. • Ç›¤ Çok kar ya¤an ve e¤imin fazla oldu¤u yerlerde büyük kar kütleleri afla¤›ya yuvarlan›r. Aynı zamanda bir hacıyatmazım. Depremden koruma kültürü yerlefltirecek ve bu konuda toplumsal duyarlılı¤ı gelifltirecek etkinliklere katılıyorum. Bu haberler ço¤u zaman da üzücüdür. Do¤al afetlerden biri olan depremle yaflamayı ve depreme karflı yapılması gerekenleri ö¤renmek için de Sismail’i dinleyelim: Merhaba. • Heyelan ( Toprak Kaymas›) E¤imli yerlerde toprak. Akarsu kenarlar›na yerleflme yap›lmamal›d›r. Böyle yerlere destek duvarlar› yap›lmal›d›r. E¤imli yerler a¤açland›r›lmal›d›r. Heyelan› önlemek için do¤al bitki örtüsü korunmal›d›r.

Bu yüzden depremle yaflamayı ö¤renmeliyiz. cam kırıkları gibi tehlikeler karflısında neler yapılabilece¤i konuflulmalıdır. deprem çantasına konulabilecek baz› malzemeler görülmektedir. sınıfınız için bir tahliye çantası hazırlamanız istenseydi bu çantaya neler koyardınız? Deprem an›nda gerekli ve gereksiz olan malzemeler nelerdir? Örnekler vererek aç›klay›n›z. Deprem çantasına özellikle insanların hayatlarını sürdürebilmeleri için ihtiyaç duydukları malzemeler konulmalıdır. Afla¤ıdaki foto¤rafta. güvenli yapı kurallarına uygun yap›lmal›d›r.3. Deprem öncesinde neler yapılabilece¤ini biliyor musunuz? Bunu ö¤renmek için afla¤ıdaki bölümü inceleyelim. Binadan ç›kt›ktan sonra karflılaflılabilecek tehlikeler tespit edilmelidir. Yıkıntılar. ÜN‹TE Ülkemizin hemen her yerinde depremler olmaktadır. Depremin neden oldu¤u zararları azaltmak için önceden önlem almalıyız. • Deprem çantası hazırlanmalıdır. Yandaki haritada görüldü¤ü gibi Türkiye topraklarının büyük bir k›sm› deprem kuflakları içinde yer almaktadır. • Aile afet planı hazırlanmalıdır. Binaların depreme dayanıklılı¤ı kontrol edilmelidir. Deprem Öncesinde • Binalar. Özellikle düflerek veya devrilerek zarar verebilecek ev eflyalar› duvara sabitlenmelidir. Deprem sonrasında binadan çıkıfl yolları belirlenmelidir. Deprem sonrasında aile bireylerinin buluflaca¤ı güvenli yerler belirlenmelidir. Türkiye bir deprem ülkesidir. Sizden. 53 Çal›flma Kitab› 77 .

enerji nakil hatlarından ve trafik ıflıklarından uzak olmalıdır. Böylece baflınızı tehlikelere karflı koruyun. • Balkona çıkmayın. Bu arada üçüncü foto¤rafta görüldü¤ü gibi sa¤lam bir eflyaya tutunabilirsiniz. elektrik direkleri gibi tehlikeli olabilecek yerlerden uzak durun.Deprem sırasında neler yapmalıyız? Bunu ö¤renmek için afla¤ıdaki bölümü birlikte inceleyelim. • Merdivenleri kullanmaya çalıflmayın. Daha sonra ikinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi baflınızı kollarınızın arasına alarak kapanın. • Asansöre binmeyin. • Ayakta durmaya çalıflmayın. • Evinizdeyseniz pencere ve kapılardan uzak durun. 1 2 78 33 . Sa¤a sola koflmayın. Üzerinize düflebilecek eflyalardan uzakta durmaya çalıflın. Yere çökün ve kapanarak baflınızı kollarınızla koruyun. Telafllanmay›n. 1 2 3 • E¤er sınıftaysan›z afla¤ıdaki birinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi çökün ve baflınızı kollarınızın arasına alarak koruyun. Varsa afla¤ıdaki birinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi sa¤lam bir eflyanın yanına çökün. Araç içindeyseniz üçüncü foto¤rafta görüldü¤ü gibi arac›n›z› uygun bir yere çekerek durdurun. a¤açlardan. Durdu¤unuz yer köprülerden. Açık bir alandaysan›z binalardan. Deprem Sırasında • Depremi hissetti¤inizde sakin olun. ‹kinci foto¤rafta görüldü¤ü gibi sarsıntı geçene kadar açık bir alanda bekleyin.

sadece acil durumlarda kullanın. • Yangın tehlikesine karflı aydınlatma için sadece pilli el feneri veya ıflıldak kullanın. Kendinize ve çevrenizdekilere ancak bu flekilde yardım edebilirsiniz. deprem sonrasında yapacaklarımızı birlikte gözden geçirelim. • Telefonları meflgul etmeyin. fiimdi.Deprem Sonrasında • Sakin olun ve telafllanmay›n. 79 54 3. ÜN‹TE Deprem sırasında sakin olmalısınız. Artçı sarsıntılar tehlikelidir. Lütfen depreme karfl› duyarlı olun. Çal›flma Kitab› Size deprem öncesi. Depremler korkutucu olabilir ama unutmayın. • E¤er evdeyseniz elektrik sigortası. • Depremden sonra binadan çıkarken karflılaflabilece¤iniz tehlikelere karflı dikkatli olun. Farklı mekânlarda deprem sırasında ne yapılması gerekti¤ini belirleyin. açık bir alanda bekleyin. • Depremden sonra artçı sarsıntılara hazırlıklı olun. Özellikle deprem sırasında yapılması gerekenleri deprem tatbikatlarında uygulamal›s›n›z. Toplumu deprem konusunda bilinçlendirmek için bize destek olun. sarsıntı kısa sürede sona erecektir. sırası ve sonrasında yapılabilecekler hakkında bilgi verdim. su ve gaz vanalarını kapatın veya büyüklerinize bunu hatırlatın. Bunun için bir poster hazırlayın. • Binalardan uzak. • Deprem çantanızı yanınıza alın. . Çünkü ilk deprem sırasında hasar görmüfl binaların yıkılmasına neden olabilir. Bilgi almak için radyo dinleyin veya mümkünse televizyon izleyin. • E¤er kalabalık ve halka açık bir yerdeyseniz kapılara ulaflmak için acele etmeyin. Aile afet planınızda belirledi¤iniz çıkıfl yollarını kullanın.

..................................... ............................................. Do¤ru oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin karfl›s›ndaki kutuya “D”.........KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A.......... ..................................... 5............ k›rm›z› araban›n bat›s›ndad›r...... .................................. Do¤al Unsurlar Beflerî Unsurlar 1..................... 2............. 3... kuzeydo¤udan güneybat› yönüne do¤ru akmaktad›r............................................................................... Yanl›fl oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin do¤rusunu altlar›ndaki noktal› yerlere yaz›n›z.................................................................................... ........ .......................... Mavi araba........................... .. 4. Bu resimde güneflin yeni do¤du¤unu dikkate al›n›z...... 2................................. mavi araban›n kuzeybat›s›ndad›r... .... 80 ..................... ...... Resimde gördü¤ünüz do¤al ve beflerî unsurlar› tablodaki ilgili yerlere yaz›n›z................................................................................................................. .......................................... Afla¤›da resimle iliflkili cümleler verilmifltir...... 1........................................................... 5..................... yanl›fl oldu¤unu düflündü¤ünüz cümlelerin karfl›s›ndaki kutuya “Y” yaz›n›z.............................. köprünün kuzeyindedir............................................. Irmak.. ......................... 2..................... D/Y 1................... Tekne.......................................................... B..... 3.................................. ......................................................... 4. 4.................... kuzeybat› yönünde ilerlemektedir................................ .......... Cami......................... ...................... .. 3.................................................. Okul......... 5................... Resmi inceleyiniz..................................... ........................

A) B) C) D) 81 .C. do¤usunda postane ve cami var. Buna göre. Tabloyu inceleyiniz. Kuzeybat›s›nda Vatan Caddesi. Afla¤›da.” n ta Va C 3. Afla¤›daki foto¤raflar› inceleyiniz. Bu dizelerde geçen do¤al unsur “Ilgaz.” A) Anadolu B) Ba¤ C) Bahar D) Da¤ 3. 1. “Asl›han’›n bat›s›nda okul ve kütüphane. Ilgaz fliirinden al›nan yandaki iki dizeyi okuyunuz. verilen krokideki hatalar› bulunuz. ÜN‹TE i Atatürk Caddesi s de ad Fatih Caddesi E Asl›han’›n bulundu¤u yer Evler Okul Kütüphane Market / Pazar Cami Postane Çocuk park› Yeflil alan E Eczane Hastane KUZEY Ç. afla¤›dakilerden hangisidir? Baharda yeryüzünde. Deprem s›ras›nda yap›lmas› gereken do¤ru davran›fl› gösteren foto¤raf› iflaretleyiniz. güneydo¤usunda spor alan›. Sorular› okuyunuz ve do¤ru cevab›n bulundu¤u seçene¤i iflaretleyiniz. Gün Hava Ö¤leden önce Olay› Ö¤leden sonra Çarflamba Perflembe Cuma Pazartesi Sal› Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Bulutlu Güneflli Ya¤murlu Karl› Ya¤murlu Güneflli Tablodaki verileri kullanarak bir grafik çizmeniz istenseydi çizdi¤iniz grafik afla¤›dakilerden hangisi olurdu? A) B) C) D) Say› Say› Say› Say› 4 4 4 4 3 3 3 3 2 2 2 2 1 1 1 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› 1 0 Hava Olay› Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 0 Güneflli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Hava Olay› 2. güneyinde evler var. Kuzeyinde çocuk park› ve pazar yeri. Asl›han’›n krokide bulundu¤u yer tarif edilmifltir. Anadolu’nun sen yüce bir da¤›s›n. o cennetin ba¤›s›n. yan›nda b›rak›lan bofl kutuya çiziniz. kuzeydo¤usunda market ve hastane var. Do¤ru krokiyi.

82 .

Kendiniz için üç ihtiyaç. Örneklerden hareketle ihtiyaçlar›n›zla istekleriniz aras›ndaki farklar› yaz›n›z. DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI • B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Kavramlar ‹stek ve ihtiyaçlar Kaynak Bütçe Ücret Tasarruf Gelir ve gider Ürün Ekonomi Ekonomik faaliyet ‹sraf ‹fl bölümü Üretim Da¤›t›m Tüketim Ticaret Meslek Emek HAZIRLIK ÇALIfiMALARI 1. TSE k›saltmas›n›n anlam›n› araflt›r›n›z. Bu ürünün siz sat›n al›ncaya kadar geçirdi¤i aflamalar› araflt›r›n›z. Yak›n çevrenizde en çok hangi meslek çal›flanlar› var? Bu meslekleri çal›flma alanlar›na göre gruplay›n›z. Çok kulland›¤›n›z bir ürün belirleyiniz.” atasözünden ne anl›yorsunuz? 4. “Aya¤›n› yorgan›na göre uzat. 7. üç de istek olabilecek ürün söyleyiniz. 2. ÜN‹TE ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME KONULAR • ‹HT‹YAÇ MI.4. Yaflam›n›z› sürdürmeniz için karfl›laman›z gereken zorunlu ihtiyaçlar›n›z nelerdir? 3. 83 . 5. Sat›n ald›¤›n›z bir ürün ile ilgili sorun yaflarsan›z ne yapars›n›z? 6. ‹STEK M‹? • KAYNA⁄IM NE? • ALIfiVER‹fiTEY‹M • B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? • ÜRET‹M.

Bebe¤in yaflayabilmek için nelere ihtiyac› vard›r? ‹stek ve ihtiyaçlar Kahvaltı yapmak. ‹STEK M‹? Yeni do¤an bir bebe¤i düflününüz.. ‹steklerimiz ise yaflamımızı sürdürmek için gerekli de¤ildir ama onlara sahip olmak bizi mutlu eder. bunlardan hangileri yaflamımızı sürdürmemiz için gereklidir? Yukar›dakilerden hangileri sizin ihtiyacınızdır? Neden? Yaflam›m›z› sürdürmek için olmas› gereken her fley ihtiyaçt›r. bilgisayar oyunları ve televizyon istektir. Örne¤in. so¤uk havada kalın giysiler giymek. meyve ve sebze gibi çeflitli temel g›dalar ihtiyac›m›zd›r. yumurta. bilgisayarda oyun oynamak. Sa¤l›k ve e¤itim de ihtiyaçlar›m›z aras›ndad›r. Bunlar›n d›fl›nda e¤lenmek. dinlenmek gibi faaliyetler de sosyal ihtiyaçlar›m›zd›r. Dondurma gibi yiyecekler ise kiflilerin tercihine ba¤l›d›r. taze meyve ve sebze yemek. asitli içecekler içmek. Çok fazla yiyece¤e ihtiyaç duymayabiliriz ama yemek yemeden yaflam›m›z› sürdürmemiz mümkün de¤ildir. yiyecekler ihtiyaçlar›m›z aras›ndad›r. yo¤urt. Yiyecek.‹HT‹YAÇ MI. vücudumuz için ihtiyaçtır. Düflünün bakalım. Et. onlara sahip olmasak da yaflam›m›z› sürdürebiliriz. güvenli bir ortamda barınmak. Giysilerimiz ya da bizi güneflten ve so¤uktan koruyan bar›nacak bir yerimiz olmadan da hayat›m›z› sürdüremeyiz. 84 . Mutlu ve sa¤l›kl› bir yaflam sürdürmek için önce temel ihtiyaçlar›m›z› sonra da di¤er ihtiyaçlar›m›zla isteklerimizi karfl›lamam›z gerekir. Örne¤in yiyecek hem ihtiyaç hem de bir istek olabilir. Kahvaltı yapmak. Örne¤in bisiklet.. dengeli ve sa¤l›kl› beslenmek. Yaflamak için gerçekten bunlar› yemeye ihtiyac›m›z yoktur. giyecek ve bar›nma temel ihtiyaçlar›m›zd›r.

. Afla¤ıda. Dengeli ve yeterli beslenen Elif meyveyi çok sever. sıcak havada da yazlık giysilerini giyer. ÜN‹TE Su tüm canlıların temel ihtiyacıdır. Dedesi bu evi genifl bir ailenin yaflayabilece¤i flekilde yaptırmıfltır. Meyveli pasta da Elif’in sevdi¤i yiyeceklerdendir. Elif’in sa¤lıklı yaflaması ve geliflmesi için yiyece¤e ihtiyac› var. Elif. Elif. Elif’in ailesi içtikleri ve kullandıkları suyun temiz olmasına dikkat etmektedir. ülkesine yararlı bir kifli olmak için e¤itim görmekte ve derslerine önem vermektedir. Ankara’n›n bir ilçesinde bahçeli bir evde yaflamaktad›r. so¤uk bir havada montunu. hafta sonlar› ailesiyle ya da arkadafllar›yla gezmekte ve e¤lenmektedir. iyi bir gelece¤e sahip olmak. Giysilerinin renklerinin birbirleriyle uyumlu olmas›na özen gösterir. mevsimine göre giyinmesine dikkat etmektedir. 85 58 4.Temel ihtiyaçlar dıflındaki ihtiyaç ve istekler kifliden kifliye de¤iflebilir. Ama Elif flehir merkezinde yaflamay› istemektedir. Çal›flma Kitab› Elif’in ihtayaç ve isteklerini anlatan metinden yola çıkarak temel ihtiyaç. Elif. Bizim için ihtiyaç olan baflkas› için istek olabilir. Elif’in annesi ve babası onun. Ankara Bekir Yılmaz ‹lkö¤retim Okulu ö¤rencisi Elif’in ihtiyaç ve isteklerini anlatan metin ve foto¤raflar yer almaktadır. Meyveleri taze tüketir. f›rsat buldukça yak›n arkadafl› Buse’yle satranç oynamaktad›r. ihtiyaç ve istek olabilecek örnekler veriniz. Ayr›ca zaman zaman. y›kamadan asla yemez. Ya da hem ihtiyaçlar hem de istekler farkl› farkl› olabilir. O.

bir ürün hâline gelmesi için elveriflli topra¤a. . Dikkat ettiniz mi. su.KAYNA⁄IM NE? ‹htiyaç ve isteklerinizi karfl›lamak için neler yap›yorsunuz? Kaynak Ücret Gelir ve gider ‹sraf Bütçe Para Tasarruf Her ö¤ün soframızdan eksik etmedi¤imiz ekme¤in bize nas›l ulaflt›¤›n› hiç merak ettiniz mi? En önemli besin maddelerimizden biri olan ekme¤i elde etmek için hangi kaynakları kullanıyoruz? Ekme¤in ham maddesi olan bu¤dayın yeflerip büyümesi. Tabi öncelikle onu topra¤a ekecek. doktor. tüccar.... bu¤dayı yetifltirmek için do¤al kaynaklara. ‹nsan Kaynaklar› Çiftçi. suya. Buralarda yıkanıp temizlendikten sonra un hâline getirilir. Fabrika ya da de¤irmenlere do¤ru yola çıkar. maafl. Fırıncıların satın aldı¤ı un... Harman (1928) Ekmek örne¤inde oldu¤u gibi ihtiyaçlarımızı karflılamak için çeflitli kaynaklardan yararlanırız. ö¤retmen. toprak. kira geliri. sonra da olgunlaflınca toplayacak çiftçinin eme¤i de gereklidir. hava. Fırıncı da ekmekleri tüketiciye ulafltırmak üzere bakkal ve marketlere satar. Kullandı¤ımız kaynaklar. gübreye ve havaya ihtiyacı vardır. su ve maya ile yo¤rularak hamur yapılıp flekil verildikten sonra fırınlarda piflirilir. f›r›nc›. bu¤daydan ekmek elde edinceye kadar geçen süreçte de çeflitli meslekten kiflilerin eme¤ine ve paraya ihtiyaç vardır. Bu¤day örne¤inden hareketle yararlandı¤ımız kaynakları flu flekilde sınıflandırabiliriz: KAYNAKLAR Do¤al Kaynaklar Tohum. 86 Para Çal›flma karfl›l›¤› al›nan ücret. ‹brahim Çallı.. hayvanlar. yafladı¤ımız çevreye ve mesle¤imize göre çeflitlilik ve de¤ifliklik gösterir. madenler. Bu¤day biçilip saplar›ndan ayr›ld›ktan sonra kamyonlara yüklenir.

Sizce bu resimde ne anlatılmak istenmektedir? fiizen Akansel. dünyada sınırsız miktarda mevcut mudur? Afla¤ıda.tr (Düzenlenmifltir. Gazete haberi. 7 Ekim 2008. ÜN‹TE Bu haberlerden hareketle ihtiyaçlarımızı karflılarken kulland›¤›m›z kaynaklarla ilgili hangi sonuca ulaflabiliriz? . Bu durum bize kaynaklarımızın sınırlı oldu¤unu göstermektedir. “Su Hayatt›r. Yandaki resim. Su Hayatt›r. Lütfen Bofla Ak›tmayal›m www. Lütfen Bofla Ak›tmayal›m.gov. “suyu tasarruflu kullanma” konulu bir yarıflmada dereceye girmifltir. Haberlerde de gördü¤ünüz gibi dünyada içme ve kullanma suyu sıkıntısı yaflanmakta ve özellikle büyük flehirlerimizde barajlardaki su miktarı günden güne azalmaktadır. Dergi haberi.) Do¤al bir kaynak olan suyu do¤ru kullanma konusunda size düflen sorumluluklar nelerdir? 87 Çal›flma Kitab› 59 4. do¤al kaynaklardan biri olan su ile ilgili birkaç haber bafll›¤›na yer verilmifltir. Dolayısıyla kaynaklarımızı kullanırken dikkatli davranmalı ve gereksiz harcamalardan kaç›nmal›y›z.Kaynaklar›m›z S›n›rs›z m›? Sahip oldu¤umuz kaynaklar sınırsız mıdır? Örne¤in.” bafll›¤› alt›nda su israf›n› önlemeyle ilgili baz› öneriler yer almaktad›r. Son zamanlarda birçok gazete ve televizyonda bu tür haberlere rastlamıflsınızdır. do¤al bir kaynak olan su.meb. Yani yaflamımız için gerekli olan kaynaklardan biri olan su tükenmektedir. 31 May›s 2008. Dünya Su Günü Resim Yarıflması. Türkiye Birincisi Afla¤›daki bölümde.

Ulup›nar ailesinin komflular› olan Karaca ailesinin mart ay› bütçe grafi¤i verilmifltir. Maafllarını aynı tarihlerde alan Asl› ve Serkan Ulupınar gelirlerini öncelikle ailelerinin ihtiyaçlarını ve bazı isteklerini karflılamaya ayırırlar. sa¤lıklı ve mutlu bir yaflam sürdürmek için çalıflırlar. Harcama Miktar› (TL) 500 400 300 200 100 0 yiyecek giyecek fatura kira ulafl›m e¤itim e¤lence tasarruf Harcama Çeflitleri (elektrik. bütçe denilen bir gelirgider planıdır. Ardından geriye kalan paradan.) Yukar›daki grafi¤e göre Karaca ailesinin ayl›k geliri yaklafl›k ne olabilir? Çal›flma Kitab› 88 60 . Bu çalıflmalarının karflılı¤ı olarak da ücret alırlar. Ahmet Ulup›nar’›n annesi bir ma¤azada satıfl elemanı. Üç kifliden oluflan Ulupınar ailesinin bireyleri gelirlerini yani ellerindeki kayna¤ı en verimli flekilde kullanmak için plan yaparlar. Bu plan. babası ise itfaiyecidir. + Ulup›nar ailesinin ocak ay› bütçesi Sizin ailenizde de ayl›k bütçe haz›rlan›yor mu? Ailenizde yap›lan bütçe ile Ulup›nar ailesinin yapt›¤› bütçe aras›ndaki benzerlik ve farkl›l›klar nelerdir? Afla¤›da. su vb. isteklerine yönelik harcamalar yaparlar. Zaman zaman da tasarruf yapmaya çal›fl›rlar. Her ikisi de her ay düzenli olarak maafl al›rlar. ‹nsanlar.Hesapl› Yafl›yoruz ‹nsanların yaflamlarını sürdürmesinde do¤al kaynakların yanında insan kaynaklarına ve paraya da ihtiyaçları vardır. Öncelikle zorunlu ihtiyaçlar için yap›lacak harcamaları belirlerler.

Afla¤›da Beyza’n›n günlü¤ünden. ÜN‹TE fiimdi Ne Olacak? Beyza on.4. Beyza’n›n günlü¤ünde bahsetti¤i kaynaklar nelerdir? Kaynaklarla ihtiyaçlar aras›nda nas›l bir iliflki vard›r? 89 . a¤abeyi Burak ise on dört yafl›ndad›r. Beyza yaflad›klar›n›. Burak ise 8. s›n›f ö¤rencisidir. s›n›f. umutlar›n› günlü¤üne kaydetmektedir. Beyza 4. farkl› tarihlerde yazm›fl oldu¤u bölümleri okuyacaks›n›z. hayallerini.

Hemen bir alıflverifl listesi hazırladı ve gerekli parayı da ayırdı. kaliteli ve ucuz ürün sattı¤ı için tercih ediyorlard›. Etikette 1 kg tavuk etinin fiyatı. Özge daha önce gazetede okuduklarını hatırladı. Bu marketi. tarttı¤ı tavu¤un a¤ırlı¤ı ve ne kadar tuttu¤u yazılıydı. okula gitmek için evden ayrılırken annesine. Murat sebze bölümüne geçerek parlak ve k›zarm›fl domatesleri seçti. bezelyeli pirinç pilavı. Gün içinde yapaca¤ı bazı iflleri vardı ve alıflverifle de vakti yoktu. fleffaf pofletler içindeki tavuklardan birini son kullanma tarihine dikkat ederek seçtiler. Akflamüstü Özge ve a¤abeyi beraber alıflverifl yapmak için evlerinin yakınında bulunan markete gittiler. Annesi biraz telafllandı. Murat. Alıflverifle kendisi gidemeyece¤i için kızı Özge’den yardım istedi. pofletin üzerine fiyat etiketini yapıfltırdı. 90 Ürün . Özge ve Murat bir alıflverifl sepeti al›p ilk önce et bölümüne geçtiler. cam kavanozda yar›m kg’lık konserve bezelye seçtiler. Konservede oldu¤u gibi paketlenmifl sütü de üzerindeki üretim ve son kullanma tarihine bakarak aldılar. Bu bölümde görevli kifli. tavuk ve sütlü bir tatlı yapmaya karar verdi. Ancak alıflverifl yapılması gerekiyordu. Konserve alırken kapaklarına dikkat edilmesi gerekiyordu. Özge ve Murat tavu¤u sepete koyup biraz ilerideki konserve bölümüne yöneldiler.ALIfiVER‹fiTEY‹M Bir ürünü sat›n al›rken nelere dikkat edersiniz? Bir örnekle aç›klay›n›z. Beyaz önlüklü satıcı da tavu¤u tartarak üzerine fiyat etiketi yapıfltırdı. Kapakları fliflkin. Temiz. tarttırdı. Buzdolabına göz attı ve neler yapabilece¤ini düflündü. Özge ve Murat. Domates çorbası. Ayrıca cam kavanoz tercih edilmeliydi. Özge de alıflverifle a¤abeyi Murat ile gitmek istedi¤ini söyledi. akflam iki arkadaflının evlerine yeme¤e gelece¤ini söyledi. poflete koydu. kutusunda sızıntı ya da pas olanları almak do¤ru de¤ildi.

Ürünlerin toplam fiyatını söyledi. internette bir arafltırma yaparken TSE ile ilgili bilgi edinmiflti. Bir fleyler eksik gibiydi. 1954 y›l›nda Odalar ve Borsalar Birli¤i bünyesinde kurulmufltur. Özge ve Murat gerekli ödemeyi yaptılar. sepettekileri kontrol ettiler. sonra da para üstünü sayd›lar. Anlaflılan yolda düflmüfltü. ÜN‹TE Bir ürünün üzerinde TSE damgası olması neden önemlidir? Aç›klay›n›z. Özge ile Murat bu ürünleri sat›n al›rken nelere dikkat etmelidir? Çal›flma Kitab› 91 62 63 . Özge ile Murat’›n unuttuklar› ürünlerin hangileri oldu¤unu bulunuz. 4. ürünleri alırken üzerlerinde TSE damgası olmasına da dikkat ediyorlard›. Kasa görevlisi de tek tek ürünleri makine önünden geçirerek fiyatlarını fifle yazdırdı. her ürünün hangi özellikleri taflıması gerekti¤ini belirliyordu. “Türk Standartları Enstitüsü” adındaki kurulufl. Yalnız Türk Standartları Enstitüsü tarafından kabul edilen ürünlere TSE damgas› vurulabilir. Türk Standartları Enstitüsü. Çal›flma Kitab› 61 TSE. Kasa görevlisi. Özge ile Murat. her türlü ürünün hangi kalitede ve nitelikte olaca¤ını belirlemek amacıyla kurulmufltur. Onlar da fifle bakarak ürünlerin fiyat ve miktarlarını kontrol ettiler. Kasaya geçtiler.Özge ve Murat. Aldıklarını kasa görevlisine uzattılar. para üstünü ve fifli uzattı. Ancak alıflverifl listesini bulamadılar. TSE damgası da bu ürünlerin standartlara uygun oldu¤unu gösteriyordu. Kısa adı TSE’dir. Murat.

Bu derneklerden birine baflvurdu. satın aldı¤ı ma¤azanın ve üretici firmanın isimlerini verdi. Ancak meyve suyunu içti¤inizde tadında bir tuhaflık fark ettiniz. sorunu ayakkabı üreticisi firmaya bir mektupla bildirdi. Ne yaparsınız? Ekonomi Çal›flma Kitab› 64 Gülden Hanım. Mektupta. Ancak botun üreticisi olan firmadan da herhangi bir cevap alamadı. 92 . üründen çok memnun kalaca¤ını söyledi. Satıcı. Meyve suyu paketinin üzerindeki üretim ve son kullanma tarihine de dikkat ettiniz. tüketici haklarıyla ilgili bir arafltırma yaptı. yasal yollardan ücretsiz bir flekilde çözümlendi. yapılan hata düzeltilmezse haklarını yasal yollardan arayaca¤ını belirtti. Herhangi bir sorun yaflarsa da botun yenisiyle de¤ifltirilece¤ini belirtti.B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ M‹Y‹Z? Marketten bir paket meyve suyu aldınız. Yafladı¤ı sorunu kibarca anlattı. Tüketici haklarını koruyan resmî ve gönüllü kurulufllar oldu¤unu ö¤rendi. ‹lk gün bir sorun yaflamadı ancak ertesi gün botun su aldı¤ını fark etti. Botların fiflini. bir ayakkabı ma¤azasından siyah bir bot satın aldı. botun hakiki deri oldu¤unu. Gülden Hanım’ın ald›¤› botları de¤ifltirmek için gösterdi¤i çabalar adım adım yer almaktadır. Satıcıyla aralar›nda yaflananlar› ve kendi taleplerini dile getirdi. Sorun. Gülden Hanım. Yeniden flansını denemek üzere botu satın aldı¤ı ma¤azaya ve üretici firmaya aynı flekilde birer mektup yazdı. Ma¤aza. Gülden Hanım’a parasını geri ödedi. Afla¤ıda. Gülden Hanım. botu satın aldıktan birkaç gün sonra ya¤murlu bir havada giydi. Gülden Hanım’ın yafladı¤ı duruma benzer bir durumla karflılafltınız mı? Arkadafllarınıza anlatınız. Ancak yine her iki taraftan da olumlu bir cevap alamadı. Sorunun kullanımdan kaynaklandı¤ını ifade etti. Ancak satıcı olumlu bir cevap vermedi. Gülden Hanım. zaman geçirmeden fiflini de yanına alarak botları satın aldı¤ı ma¤azaya gitti. Botu kaliteli iyi bir boyayla boyamas›n› da tavsiye etti. Gülden Hanım. Satın alırken kendisine söylendi¤i flekilde botların de¤ifltirilmesini ya da parasının iade edilmesini istedi.

93 ‹nternet haberi. Satın aldı¤ımız ürünün fifl veya faturas›n› almak en baflta gelen sorumluluklarımızdandır. 27 fiubat 2009.Tüketici olarak haklarımız oldu¤u gibi sorumluluklarımız da vardır. Üzerinde sa¤daki gibi aç›klama bulunan bir ürün sat›n ald›n›z. Talimata uymad›n›z ve ürününüz bozuldu. Kullan›m k›lavuzu da bizim ürünü do¤ru kullanmamıza yardımcı olmak üzere hazırlanmıfltır. Yiyecek satın alırken üretim ve son kullanma tarihlerine dikkat etmemiz gerekir. Renk: Hâki Garanti belgesi neden gereklidir? Al›flverifl yapmadan önce afla¤›daki ad›mlar› izlersek ald›¤›m›z ürünlerle ilgili daha az sorun yaflar›z. Kuru temizleme yap›lmaz. 4. Ürünle ilgili bir sorun ç›kt›¤›nda garanti belgesine ihtiyac›m›z olacakt›r. ÜN‹TE So¤uk ütü yap›n›z. A¤art›c› kullan›lmaz. Sizce ürünü de¤ifltirme hakk›na sahip misiniz? Aç›klay›n›z. . Dayanıklı tüketim malları alırken de garanti belgesi ve kullanım kılavuzunu mutlaka almalıyız. 30 C’ta makinede tersinden y›kay›n›z.

e¤itici. Ayr›ca tüketici dernekleri de yasalara uygun olarak tüketici haklar›n›n korunmas›na yönelik çal›flmalar yapmaktad›r. zararlar›n› giderici önlem almak. • Tüketicilerin kendilerini koruyucu giriflimlerini özendirmek. il ve ilçelerde tüketici haklar›ndan sorumlu hakem heyetleri bulunmaktad›r. Tüketici haklar›yla ilgili bir yasan›n olmas› önemli midir? Neden? Tüketicinin Korunmas› Hakk›ndaki Kanun gere¤i. • Gönüllü kurulufllar› teflvik etmeye iliflkin konular› düzenlemektir. Tüketiciler tüm dikkatlerine ra¤men ald›klar› ürünle ilgili sorun yaflad›klar›nda haklar›n› aramal›d›rlar. 2 Mart 2009. güvenlik ve ekonomik ç›karlar›n› koruyucu. Çünkü ülkemizde tüketici haklar› yasalarla güvence alt›na al›nm›flt›r. Baz› Tüketici Dernekleri Tüketici Dernekleri Federasyonu (TÜDEF) Tüketiciyi Koruma Derne¤i (TÜKODER) Tüketiciler Derne¤i (TÜDER) Tüketici Bilincini Gelifltirme Derne¤i (TÜB‹DER) Avrupa Tüketicileri Koruma Derne¤i (ATUKODER) Tüketici Haklar› Merkezi (TÜMER) Tüketiciler Birli¤i Tüketiciyi Koruma ve Dayan›flma Birli¤i Derne¤i (TÜKO-B‹R) Tüketici Haklar› Derne¤i (THD) Tüm Tüketicileri Koruma Derne¤i (TTKD) Çevre ve Tüketici Haklar›n› Koruma Derne¤i (ÇETKODER) Belediyeler de tüketici sorunlar›yla yak›ndan ilgilenmektedir.tr.gov. • Tüketicinin sa¤l›k.Tüketicilerin al›flverifllerinde bilinçli davranmalar› kendilerinin ve ülkelerinin ekonomik kay›plar›n› en aza indirecektir. ayd›nlat›c›. Çal›flma Kitab› 94 65 . www.ibb. ALO TÜKET‹C‹ 177 Tüketicinin Korunmas› Hakk›ndaki Kanun’un amaçlar›.

Bilim. 1 Aralık 2005. s. Gazete haberi. Yurttafl Olmak ‹çin. ilgili bankadan 8 y›ll›k kredi kart› üyelik ücretini geri ald›¤› belirtildi. Sabah› bekleyecek sabr› kalmad› ve mahallelerindeki poliklini¤e gitti. bugüne kadar hiçbir problem yaflamad›klar›n› söylüyordu.Afla¤›da. bu nedenle saç›na kaynak yapt›rmak sorunda kald›¤› gerekçesiyle kuaförü hakk›nda dava açan ve kazanan Solmaz Gülmez de bu çabas›yla bilinçli tüketici ödülüne lay›k görüldü. muayenehanenin temizli¤inin yeterli oldu¤unu. Kitab› 95 66 . Duvarda as›l› diploman›n diflini dolduran kifliye ait olmad›¤›n› fark etti. Sanayi ve Teknoloji Bakanl›¤›n›n “11. Temizlik ve hijyen konusunda birkaç sorudan sonra konuflmalar› neredeyse kavgaya dönüfltü. ‹pek Gürkaynak.) Gazete haberi. Ertesi gün poliklinik sahibi ile görüflerek flikâyetini iletti. Saç›n›. Bilim. ilk flaflk›nl›¤› geçtikten sonra etrafa bir göz atabildi. Bir pazar günü akflamüzeri Demet Han›m diflinin dolgusunun düfltü¤ünü fark etti. Demet Han›m ad›n›. Difline dolgu yapan kifli tedaviye bafllamadan önce elini de y›kamam›flt›.128.) “Bilinçli tüketici” ne demektir? Kendinizden ya da yak›n çevrenizden bir örnek Çal›flma vererek aç›klay›n›z. bir tüketicinin karfl›laflt›¤› sorun anlat›lmaktad›r. Demet Han›m. Muayenehanenin gere¤i gibi temiz olmad›¤›n› gördü. para ödemeden ayr›ld›. Sanayi ve Teknoloji Bakanl›¤› Kayseri ‹l Müdürlü¤ü Tüketici Masas›na 2 bin 278 olmak üzere 2 bin 820 flikâyet yap›ld›. Ayn› kifli. (Düzenlenmifltir. Geleneksel Tüketici Ödülleri” sahiplerini buldu. adresini b›rakt›. istemedi¤i biçimde k›sa ve yanl›fl kesti¤i. 18 Nisan 2008. 22 A¤ustos 2008. K›l›¤› pek de doktora benzemeyen biri. 4. Siz Demet Han›m’›n yerinde olsan›z nas›l davran›rd›n›z? Aç›klay›n›z. Sö¤üt’ün takip etti¤i yasal hak arama süreci sonucunda. hangi diflinin a¤r›d›¤›n› sorarak tedaviye bafllad›. Bilinçli Tüketici dal›nda. kullan›lan aletlerin dezenfekte edilmemifl oldu¤unu düflündü. kullanmakta oldu¤u kredi kart›ndan her y›l kesilen “Kredi Kart› Üyelik Ücreti”ni geriye dönük olarak almak için Tüketici Sorunlar› Hakem Heyetine baflvuran Hüsamettin Sö¤üt’e verildi. ÜN‹TE Afla¤›da bilinçli tüketici haberleri yer almaktad›r. Gazete haberi. Görevli taraf›ndan tedavi sandalyesine oturtuldu. (Düzenlenmifltir. Bununla da yetinmeyerek durumu Sa¤l›k Bakanl›¤› yetkililerine yaz›l› olarak bildirdi. Yavafl yavafl a¤r›s› da artmaya bafllam›flt›.

ürünleri her zaman do¤adan elde etti¤imiz hâlleriyle kullanm›yoruz. “Bu çanta yapay deriden yap›lm›fl. Örne¤in. Sık sık veterinerler gelerek çiftlik flartlarını ve hayvanları kontrol ediyorlar. sofralarımıza gelene kadar nasıl bir yol izliyor? Peynirin üretim. fermuar gibi malzemelerin bir araya getirilmesiyle üretilir.ÜRET‹M. sürekli dikkat edilmesi ve zaman ayrılması gereken ifller. Çiftlikte temizlik çok önemli çünkü kısa süre içinde sütte zararl› bakteriler üreyebiliyor. Do¤al maddelerin yap›s›n›n de¤ifltirilerek veya yapay maddelerle bir araya getirilerek elde edilen farkl› yap›daki maddelere yapay madde denir. pastörize süt Süt tozu süt Gördü¤ünüz gibi. Do¤al maddelerin kullan›labilmesi için kesme. Ürünler tüketime hazır hâle gelinceye kadar birçok aflamadan geçiyor. ülkemizde onlarca çeflidi üretilen peynir. astar. hayvanlara yem ve su veriliyor. hayvan bakımı vs. Süt veren hayvanlara makineler takılarak sa¤ım ifllemi gerçeklefltiriliyor. Çiftlik Çal›flan›) “Bizim çiftlikte gün çok erken saatlerde bafllıyor. eritme gibi farkl› ifllemlerden geçirilerek elde edilen maddelere ifllenmifl madde denir. Peki bir ürünün yapay olmas› ne anlama gelir? Yapay olmayan ürünler de var m›? Afla¤›daki aç›klamalar› okuyunuz. Okul çantan›z› ele alal›m. Çantan›z deri. Çiftlikte sütün macerası kısa sürüyor gibi görünse de iflimiz çok zor. Anneniz be¤endi¤iniz bir çantay› iyice inceler.” der. Toplanan süt büyük. Çiftli¤in temizli¤i. Öncelikle ahırların günlük temizli¤i yapılıyor. temiz kaplara dolduruluyor. süt sa¤ımı. DA⁄ITIM VE TÜKET‹M MACERASI Okul çantan›z›n sizin elinize gelinceye kadar üretim ve da¤›t›m aflamalar› hakk›nda neler biliyorsunuz? Ekonomik faaliyet Da¤›t›m ‹fl bölümü Pazar Ticaret Tüketim Üretim Bir ürünün insanlar›n kullanaca¤› hâle gelinceye kadar uzun bir süreçten geçti¤ini tahmin edebilirsiniz. Çantan›zda üretimden da¤›t›ma kadar birçok kiflinin eme¤i vard›r. Bazen yem bazen ise para karflılı¤ında sütü satıyoruz.” 96 . Her gün saat yedi civarında fabrikanın süt toplama aracı gelerek sütü topluyor. insanlar taraf›ndan yap›lmayan maddelere do¤al maddeler denir. ma¤azalara gönderilir. da¤ıtım ve tüketim aflamalarını farklı mesleklerden kiflilerin a¤zından dinleyelim: Mehmet Ifl›kl› (34 Yafl›nda. Siz de anne baban›zla ma¤azaya girdi¤inizde çeflit çeflit çantalar görürsünüz. Do¤al Madde Yapay Madde ‹fllenmifl Madde Do¤ada kendili¤inden oluflan.

” Peynirin sofranıza gelene kadar izledi¤i üretim. Daha kaliteli ve sa¤lıklı ürünler hazırlamak üzere arafltırmalar yapan ekipte görevliyim. Ülkemizin dört bir yanında birbirinden lezzetli ve çeflitli peynirler var. Ayr›ca ürünlerin sa¤lıklı ve kaliteli olup olmadı¤ını kontrol etmek de görevlerim aras›ndad›r.Emre Dalg›ç (40 Yafl›nda. Peynirin ham maddesi olan sütün fabrikamıza gelmesinden peynir olana kadar geçirdi¤i aflamaları titizlikle izliyorum. Ardından market ve bakkallara giderek ürünlerin da¤ıtımını yapıyorum. Her gün ö¤leden sonra bakkal ve marketlerden ürün siparifllerini alıyorum. Kars kafları. Bu ifllem sa¤lıklı bir peynir üretimi için en önemli aflamadır. ÜN‹TE Ahmet Koç (29 Yafl›nda. Hangi birini saysam? Ezine peyniri. öncelikle sütün taze olmasına dikkat ediyoruz. Fabrikadaki son ifllemde ise peynirler ambalajlanarak so¤uk hava depolarında depolanıyor. Difl Hekimi) “Hem bir anne hem de bir hekim olarak peynir her zaman satın aldı¤ım bir ürün. Peynir. Van otlu peyniri… Peyniri satın alırken taze olmasına dikkat ediyorum. Ertesi gün.” . Sonra süte maya katarak pıhtılaflmasını sa¤lıyoruz. Sonra sütü pastörize ediyoruz. Pıhtılaflma istedi¤imiz ölçüye ulafltı¤ında peyniri parçalar hâlinde keserek dinlenmeye b›rak›yoruz. Örne¤in. fioför) “Ben on befl yıldır bir süt ve süt ürünleri firmasının elemanıyım. Ayn› zamanda tam bir protein ve kalsiyum deposu. Çünkü peynirin enerji de¤eri yüksek.” Necla Acar (42 Yafl›nda. Sipariflleri arabaya yüklüyorum. ‘Pastörizasyon’ dedi¤imiz o ifllemde ise sütü özel aletlerle 75 C’ a kadar ›s›t›p h›zl› bir flekilde so¤utuyoruz. Kocaman so¤uk hava deposu fleklinde bölümü olan araç kullanıyorum. sabah erken saatlerde firmanın ana deposuna gidiyorum. G›da Mühendisi) “Konya’da süt ve süt ürünleri fabrikasında çalıflıyorum. da¤ıtım ve tüketim aflamaları nelerdir? 97 4. beslenme ça¤ındaki çocukların mutlaka tüketmesi gereken bir ürün. Erzurum civil peyniri. Erzincan tulum peyniri.

Tasarladı¤ı modeller be¤enilirse fabrikada ilk örnek (prototip) üretilip çeflitli testlerden geçiriliyor.Otomobil Fabrikas›nday›z Hayatımızı kolaylafltıran araçlardan biri de otomobildir. 1770.2007 yılları arasına ait otomobil foto¤raflarını siz de kitabınızın sayfalarında görebilirsiniz. Afla¤ıda. Burak’ın babasının gösterdi¤i. Burak’ın otomobil fabrikas›na yapt›¤› geziyi anlattı¤ı yazı yer almaktadır. alüminyum. Sizce bir otomobil hangi aflamalardan geçerek tüketicinin hizmetine sunulur? Burak’ın babası bir otomobil firması için bilgisayarda araba modelleri tasarl›yor. deri gibi ifllenmifl ve yapay maddelerde kullan›l›r. Burak’ın yazısında otomobil yap›m›n›n hangi aflamaları yer almaktadır? 98 . Sonra yapt›¤› tasar›ma göre a¤aç. plastik. Yüzlerce parçadan oluflan otomobillerin üretiminde tek çeflit madde kullanılmamaktadır. plastik ya da alçıdan küçük maketler yapıyor. kâ¤ıt. Fabrikaya gitmeden önce babası ona. Otomobil üretiminde demir. Burak bir gün babasından kendisini çal›flt›¤› fabrikaya götürmesini istedi. otomobillerin geçmiflten günümüze nasıl geliflti¤ini foto¤raflarla anlattı.

otomobilin üreticiden tüketiciye sunuluncaya kadar geçirdi¤i aflamalar gösterilmifltir. Otomobillerin tüketiciye ulafl›ncaya kadar el de¤ifltirmesiyle ticaret gerçekleflir. turizm gibi di¤er ekonomik faaliyetlerde de ifl bölümü vardır. Otomobil üretimi ülkemiz ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. hayvanc›l›k. Reklamlar. Afla¤ıda. Çal›flma Kitab› 99 67 68 . Satıfla sunulan otomobillerin tanıtımı için reklam hazırlanır.Tüketime hazır hâle gelen otomobiller ulaflım araçlarıyla satıfl yerlerine da¤ıtıl›r. do¤ru tanıtımlarla kârl› bir pazar oluflturur. ‹flte bu çalıflanlar arasındaki ifl bölümüyle ürün son hâlini alarak tüketime sunulur. Tar›m. ticaret. 1 2 3 4 5 Otomobilin tüketici kullan›m›na kadar geçirdi¤i macerada birçok kimsenin eme¤i oldu¤unu fark ettiniz mi? Bu süreçte örne¤in. Kaliteli ürünler. bir ürünün benzerleri arasında daha çok tercih edilmesi için yapılır. lastikleri yapan iflçiler olmasaydı neler olurdu? Bir ürünün üretimden tüketime sunulması sürecinde pek çok insan çalıflır. Bu aflamalar›n neler oldu¤unu görsellerden yararlanarak sırasıyla anlatınız.

Sa¤lık sektöründe benden baflka kimler çalıflıyor olabilir?” “Dedem de babam da ö¤retmendi. bilgisayar operatörü. Bir gün içinde sizin için kimler çalıflıyor? Yiyeceklerimizi üretenler. Ö¤retmenlik özveri gerektiren bir meslek. Neler yaflars›n›z? Meslek Emek Hayatımızı tek baflımıza devam ettiremeyiz. Aslında bilim günden güne geliflti¤i için e¤itim sürecim hiçbir zaman sona ermedi. güvenli ve güzel bir hâle geliyor. hostes. Veteriner. oyun oynadı¤ınız parkları temizleyenler… Bu örneklere siz baflkalar›n› da ekleyebilirsiniz. Evlerin. evinizi.B‹Z‹M ‹Ç‹N ÇALIfiANLAR Soka¤ınızdaki çöplerin iki hafta toplanmadı¤›n› ya da su tesisatındaki arızan›n bir aydır giderilemedi¤ini düflünün. ‹nsanlar genelde hastal›klar› ilerleyince bize gelirler.” “Ben doktorum. gazeteci. nakliyeci. Asl›nda geçimini sa¤lamak için çal›flan. fiimdi çeflitli meslek alanlar›nda bizim için çal›flan kiflilerden baz›lar›n›n neler yapt›¤›na bir göz atal›m: “‹nflaatlarda s›vac› olarak çal›fl›yorum. sevdi¤iniz çizgi filmi yapanlar. hastanelerin yap›m›nda çal›fl›yorum. Çalıflma koflullarımız zor olsa da insanların dertlerine çare bulmaya çalıfltı¤ım için mesle¤imi seviyorum. Merakl› gözlere bir fleyler ö¤retmek beni çok mutlu ediyor. 15 y›l boyunca ülkemin farkl› yerlerinde çal›flt›m. kitaplarınızı. Mesle¤e Elâz›¤’›n bir köyünde bafllad›m. Benden önce bir binan›n yap›m›nda birçok kifli çal›fl›yor ama benim yapt›¤›m s›vayla binalar daha sa¤l›kl›. emek harcayan kimse baflka insanlar›n ihtiyaç ve isteklerini de karfl›lamaktad›r. Uzmanlık alanım çocuk hastalıkları. Bir kimsenin geçimini sa¤lamak için yaptı¤ı sürekli ifl onun mesle¤idir. Ben de onlara özenerek ö¤retmen oldum. Bir gününüzü düflünün. elektrik mühendisi. defterlerinizi imal edenler. semerci… Bir anda aklınıza onlarca meslek gelebilir. Dünyaya bir daha gelsem yine ö¤retmen olurdum. okullar›n. taksi floförü. sizin güvenli¤inizi sa¤layanlar. okulunuzu infla edenler. iflini yapmadı¤ında neler olabilece¤ini tahmin edebilirsiniz. Binalar›n yap›m›nda benden baflka kimler çal›fl›yor olabilir? Örnekler veriniz. onları ma¤azalarda satanlar. Bu kimselerden biri. Oysa düzenli sa¤lık kontrolleri yaptırıp kendilerine dikkat etseler daha sa¤lıklı bir toplum oluruz. Çocuklar› çok sevmek gerekiyor. Uzun yıllar süren zor bir e¤itimden geçtim. ayakkabı tamircisi.” 100 . Mesle¤imi uzun süredir yan›nda çal›flt›¤›m ustamdan ö¤rendim. giysilerimizi dikenler.

‹htiyaçlar de¤ifltikçe ya da yeni ihtiyaçlar ortaya çıktıkça mesleklerde de de¤iflimler görülmektedir. Sadece yangınlara müdahale etmek de¤il herhangi bir yerde mahsur kalmıfl insan ve hayvanları kurtarmak da ifllerimiz arasında.“On yılı aflkın süredir Çankırı Belediyesinde çalıflıyorum. . yüz yıl önce bilgisayar mühendisli¤inden bahsedilmezken günümüzde en çok ihtiyaç duyulan mesleklerdendir. Bir yangın haberi aldı¤ımızda en kısa sürede hazırlanıp gitmemiz çok önemli. Babam da beni bir zanaat ö¤reneyim diye semerci Ali Usta’nın yanına çırak verdi. Bu yüzden sık sık tatbikatlar yapıyoruz. siz bize nasıl ulaflabilece¤inizi biliyor musunuz?” “Isparta’nın Yalvaç ilçesinde semercilik yapan birkaç ustadan biriyim. iskeleti a¤açtan olan bir araçt›r. Semer. Peki. Günümüzde en çok ihtiyaç duyulan meslekler hangileridir? Neden?” Siz de yakınlarınızdan biriyle röportaj yaparak mesle¤iyle ilgili bilgi edininiz. Benim çocuklu¤umda ilçemizde semercilik önemli mesleklerdendi. hayvanlar›n s›rt›na yerlefltirilen. Yafladı¤ınız çevrede eskiden çok ihtiyaç duyulan ama flimdilerde çok az rastlanan mesleklere neleri örnek verirsiniz?” “Ben bilgisayar mühendisiyim. Anne ve babam bilgisayar baflında çok vakit harcamamdan zaman zaman flikâyet etseler de meslek seçimimde bana destek oldular. ÜN‹TE Meslekler insanların ihtiyaçlarından do¤mufltur. Çal›flma Kitab› 101 69 70 4. Ben bilgisayarla küçük yafllarda tanıfltım. Yine yüz yıl önce birçok yerde sık sık karflımıza çıkan semerciler günümüzde parmakla sayılacak kadar azalmıfltır. Bilgi ça¤ında yaflıyoruz ve bilgisayar dünyası o kadar hızlı gelifliyor ki biz bile hızına zor yetifliyoruz. Bu ifle alınırken fiziksel gücümüzü de ölçecek zorlu bir sınavdan geçtik. üzerine yük ba¤lanan ya da binilen. Çünkü kaybedece¤imiz her dakika bir can kaybına neden olabilir. Üniversiteden mezun olduktan sonra kısa sürede ifl buldum ve iki yıldır bir bilgisayar yazılım flirketinde çalıflıyorum. Örne¤in. fiimdilerde ulaflım ve taflımada hayvanlardan fazla yararlanılmadı¤ı için bizim meslek de geçmiflte kalan meslekler arasına girdi.

.................... Afla¤›da efllefltirilen meslekler ve çal›flma alanlar›ndan hangisi yanl›flt›r? A) Doktor-sa¤l›k B) Ö¤retmen-e¤itim C) fioför-ulafl›m D) Terzi-iletiflim 3.... ................. Do¤ru cevab› iflaretleyiniz.............................................. ihtiyaçlar................................ ( ) 4.. istekler B) ‹stekler.................. Afla¤›daki sorular› okuyunuz....... ( ) 3.. ........... Alıflveriflte isteklerimizi ön planda tutmalıyız....................... Afla¤›da verilenlerle bir grup oluflturulsa hangisi grubun d›fl›nda kal›r? ayakkab› A) Ayakkab› ekmek B) Cep telefonu cep telefonu C) Su su ev D) Ev 2... ( ) 5.................... ‹pler kurutulduktan sonra kumafllar dokunur.. ihtiyaçlar 4................ B................ Yanl›fl cümlelerin do¤rular›n› noktal› yerlere yaz›n›z..................................... ( ) 9...................................................... Ozan bir hafta boyunca hangi s›ralamaya göre harcama yapmal›d›r? A) Temel ihtiyaçlar............. ............................................................................................. Bu kumafllardan giysiler dikilir................. Yukar›daki metni okuyunuz................................. .................... Alt› çizili sözcüklerden hangi ikisi bir ürünün üretim yeridir? A) Ma¤aza-kumafl B) Giysi-vitrin C) Tarla-fabrika D) Ma¤aza-vitrin 102 ....................... Temel ihtiyaçlar›m›z› erteleyebiliriz............. ( ) 6........................................... Ozan’›n bir haftal›k harçl›¤› 30 TL’dir...... istekler D) ‹stekler...... Sat›n ald›¤›m›z dayan›kl› ürünler için garanti belgesi istemeliyiz.. temel ihtiyaçlar............................................... .................... Afla¤›daki cümlelerden do¤ru olanlar›n bafl›na “D”... Ald›¤›m›z bir ürün bozuk ç›karsa atmal›y›z... Bu ipler renk renk boyan›r........................ Reklam› yap›lan bütün ürünler kalitelidir.............................. ...... temel ihtiyaçlar...... .............. ( ) 1...................................................... fabrikada ip hâline getirilir.......... Al›flveriflten sonra fifl-fatura almal›y›z.................................... ( ) 2...................................................... Bazen de bu giysilere tan›d›klar›n›z›n üzerinde rastlars›n›z....... Ma¤azalara gönderilen giysileri vitrinlerde görürsünüz............... ( ) 7..............KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM A..... ihtiyaçlar..................................................... .................. ( ) 8. 1...................................................................................................................... Bütçemize uygun al›flverifl yapmal›y›z.............................. Standartlara uygun kalitedeki ürünlere TSE damgas› vurulur.............. temel ihtiyaçlar C) ‹htiyaçlar.......... Tasarruf hiçbir fleyin gereksiz yere harcanmamas› demektir............... Pamuk tarlada yetiflir....... yanl›fl olanlar›n bafl›na “Y” yaz›n›z.................... ..

.................. Mustafa Bey’in yerinde siz olsayd›n›z nas›l davran›rd›n›z? ....................................... Grafi¤e göre Leyla için afla¤›daki yarg›lardan hangisine ulafl›lamaz? Harcama Miktar› (TL) 15 12 10 8 6 5 2 0 Ulafl›m Yiyecek Tasarruf Harcama Çeflitleri 7............................ II ve III D) Hepsi C........................................... Tak›m elbiseyi ma¤azaya götürdü........... .. Mustafa Bey.......................................................................... ....... Ancak eve geldi¤inde pantolonda delik oldu¤unu fark etti.............................. Garanti belgesinin olmas›na III.............. ......................... Mustafa Bey’in sorununu çözmek için ne tavsiye edersiniz? .. 103 4.......................... bir tüketici olarak al›flverifl s›ras›nda do¤ru mu davranm›flt›r? Neden? ..................................... indirim sezonunda bir tak›m elbise sat›n ald›........ 4.......... ............ 1.......................................................... yaflam›m›z› sürdürmek için gerekli olmayan ama sahip olmaktan hoflland›¤›m›z fleylerdir......................... harcamalar›n› haftal›k olarak planlamaktad›r.................... B) Haftada 6 TL tasarruf etmektedir.......................... Ancak sat›c› iadeyi kabul etmedi.......................................... 2.............................. D) Ulafl›m ve yiyecek gideri 30 TL’dir........................ ÜN‹TE A) Ulafl›m gideri 10 TL’dir................................... Ambalaj içinde olmas›na A) I ve II B) I ve III C) I. C) Yiyece¤e ulafl›mdan fazla harcamaktad›r........... Mustafa Bey........................ Mithat................ .......... Sat›c› hakl› m›d›r? Neden? .............................. yeni bir bilgisayar sat›n almak istiyor........................5....................... 3...................... Afla¤›daki sorular› bu olaydan yola ç›karak cevaplay›n›z....................... Kullan›m k›lavuzunun olmas›na II........................................... Afla¤›da Leyla’n›n bir haftal›k harcamalar›n› ve tasarrufunu gösteren grafik verilmifltir......................... Leyla............................................................................... Sat›c›dan biraz daha indirim yapmas› karfl›l›¤›nda fifl ya da fatura almad›...... ‹stek..... TSE belgesinin olmas›na IV.................. Afla¤›dakilerden hangisi iste¤e bir örnektir? A) Ayfle’nin so¤uk havada palto giymesi B) Mehmet’in her gün çikolata yemesi C) Ahmet’in düzenli ders çal›flmas› D) Fatma’n›n günde iki kez difllerini f›rçalamas› 6.................. Mithat.................................................................... bilinçli bir tüketici olarak afla¤›dakilerden hangisine ya da hangilerine dikkat etmelidir? I..............................

.

4 .

................................................................................ 16 DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M ......................................................... 19 A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ ..................................................................................... 13 B‹REYSEL ÖZELL‹KLER ................................................................................................................................................... 31 KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ . 35 M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR ............................ 30 OYUNLARI BULALIM ... 23 2............................................................................................................................................................................................................................ 21 ONUN H‹KÂYES‹ ............... 14 ÖZEL ÇOCUKLAR ......................... 22 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ........................................................................................................................................................................... 34 ÇANAKKALE ............................................................................................ 32 GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z ................................................................................................................................................................................................................................................ 17 NE KADAR SAYGILIYIZ? .............. ÜN‹TE: GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM ......................................................................... 37 M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ ....................................................................................................................................... 39 8 ..................................... 8 Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI ........................................................................ 15 DUYGU TORBASI ........................................................................................................................................................................................................................................ 18 YAfiAMIMDAN KES‹TLER ........... 26 EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS ............................................................................ 29 OYUNLARIMIZ ......................................... 27 KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ ...... ......................................................................................................................................... 36 M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI ...................... 33 MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM ........................................................... ÜN‹TE: KEND‹M‹ TANIYORUM ................... 38 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ................................................... 20 K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM......... 10 1.................................................. 28 M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z ................................................................................................................................................................................. 12 KEND‹M‹ TANIYORUM .............................................................‹Ç‹NDEK‹LER SAYFA ‹Ç‹NDEK‹LER .......................................................................... 25 PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR ...........................................................................................

.......................................... 73 KRONOLOJ‹ ..................... 45 HAVA OLAYLARI VE YAfiAM .......................................................................... 71 SÖZLÜK ............. 57 ‹HT‹YAÇ VE ‹STEKLER‹M .................... 43 KROK‹ Ç‹Z‹YORUM ......................................................................................................................... 78 TÜRK‹YE HAR‹TASI .................................................................................................... 82 9 ................................ 47 DO⁄AL MI...................................................................................................................................................................................... 59 KEND‹ BÜTÇEM‹ HAZIRLIYORUM ............ 68 ‹HT‹YAÇLAR VE MESLEKLER ........................................................................ ÜN‹TE: ÜRET‹MDEN TÜKET‹ME ............................................................... 41 EVDEN OKULA .......... 67 TABLO VE GRAF‹K OKUYORUM ..................... 66 ÜRET‹M........................................ 70 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ....... 64 AF‹fi HAZIRLIYORUM ................................................................. 58 KAYNAKLARIMIZ ................................................................................................... 55 4................................................................................................................................‹Ç‹NDEK‹LER 3....... 42 YAfiASIN PUSULA ....................................................................................................... DA⁄ITIM VE TÜKET‹M .................................................................................................................................................................................................. 48 DO⁄A SEVG‹S‹ .................... ÜN‹TE: YAfiADI⁄IMIZ YER ..................... 52 A‹LE AFET PLANI ......................................................................................................................................................................................................... BEfiERÎ M‹? ................................... 76 KAYNAKÇA ........................................................................................................................................... 60 AMBLEMLER ...................................................................................................................... 62 PAZARA G‹DEL‹M ........ 61 ALIfiVER‹fi YAPIYORUZ ................................................................... 53 DEPREM ....................................................................................................................................................... 46 GÖZLEM YAPIYORUM ........................................................................................................................................................................... 65 B‹L‹NÇL‹ TÜKET‹C‹ ......................................................................... 69 B‹Z K‹M‹Z? ......................................................................................................... 51 CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER ............................................................... 81 TÜRK DÜNYASI HAR‹TASI .......................................................................................................................................................................................................................... 50 GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK? ..................................................................................................................... 54 ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ .....................................................................................................................

Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI Ünitenin sıra numarasını gösterir. Etkinlikle ilgili görseller ve açıklamaları yer almaktadır. Ünite ile ilgili konuları ve etkinlik adlarını gösterir. dergi gibi kaynaklardan yapılan alıntılar yer almaktadır. Etkinliğin nasıl yapılması gerektiği burada yazılıdır. ortasında ve sonunda üniteyle ilgili değerlendirmelerinizi kaydedeciğiniz formlara yer verilmiştir. Etkinlikle ilgili kitap. Ünitenin başında. Etkinliğin adını gösterir. 10 .

Konu içeriğini destekleyen internet haberleri yer almaktadır. Etkinlikleriniz sırasında zaman zaman çalışmalarınızı değerlendirebileceğiniz değerlendirme formlarına bu bölümde yer verilmiştir.Ö⁄RENC‹ ÇALIfiMA K‹TABI TANITIM fiEMASI Konu içeriğini destekleyen gazete haberleri yer almaktadır. 11 1TL . Ü ni te ve öğre ndik le r inizle ilgili değerlendirme sorularına bu bölümde yer verilmiştir.

...................................................... 2....... ..................................................................................................................................................... ................................................................................................... DÜfiÜNCELER‹MLE VARIM • DUYGU TORBASI DUYGULARIMI....................................... ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM KONULAR ETK‹NL‹KLER • KEND‹M‹ TANIYORUM BENZER VE FARKLI YÖNLER‹M • B‹REYSEL ÖZELL‹KLER • ÖZEL ÇOCUKLAR DUYGULARIMLA................................................................................................................. 1................................................................................................................. Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden? ..... Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z...................................1........................ ... görsellere ve içindekiler k›sm›na göz at›n›z.......... 12 ............................................... DÜfiÜNCELER‹M‹ NASIL ‹FADE EDEB‹L‹R‹M? • DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M BAfiKALARINA SAYGILIYIM • NE KADAR SAYGILIYIZ? YAfiADIKLARIMI SIRALIYORUM ÜLKEM‹N VATANDAfiIYIM KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM • YAfiAMIMDAN KES‹TLER • A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ • K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM • ONUN H‹KÂYES‹ ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ NELER Ö⁄RENECE⁄‹M? Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na.............................................................................................................. ..... Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz? ......

.................................................................. 13 1................................................................................................................................................................................................................................................................................ En çok de¤ifltirmek istedi¤im fley ................................ ...................................................................... En büyük korkum ................ .................................................................................................................................................................... Benim için katlanmas› en zor durum ........................................ Geçmiflle ilgili hat›rlad›¤›m en kötü olay ...................................................................................................... Gerçekleflmesini en çok istedi¤im hayalim ................................................................. .......... En hofllanmad›¤›m yönüm ........................................................................................................................... En çok ihtiyaç duydu¤um insan ................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... ................................................... Yaflam›mdaki en özel insan .................................................................................................................................................................................... En k›zd›¤›m davran›fl ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ....................................................................................... En büyük sorunum ...............................................................................................................Bireysel özelliklerinizi dikkate alarak afla¤›daki cümleleri tamamlay›n›z..... ......................................................................................... ..................................................................................................................................... En mutlu anlar›m .. ÜN‹TE KEND‹M‹ TANIYORUM ........................... Anlayamad›¤›m tek durum ................................................................................ ............................................................................................ .......................................................... En hoflland›¤›m yönüm ............................................ ............................................................................. ............................. ......................................... ..... En nefret etti¤im davran›fl ..............................

..................................... .............................................................................. hangileri arkadafllarınızın özellikleridir? ............................................................................................. ............................................................................................ ....................................................................................................................... Tablodan sizde olmas›n› istemedi¤iniz bir özellik seçiniz.................................. Tabloyu inceleyerek hangisinin fiziksel... ................................. 4......................... Bu özelli¤i tafl›yan kiflileri yans›tan bir cümle yaz›n›z.................................................................... ........................... Bu özelli¤e sahip kiflilere sayg› gösterdi¤inize dair bir cümle yaz›n›z.............................................................. hangisinin zihinsel özellik oldu¤unu karfl›lar›n› ile iflaretleyerek belirleyiniz.................................................................................. hangisinin duygusal........................................... 14 ................ Özellikler Fiziksel Duygusal Zihinsel Yufka yüreklilik Güzel konuflma K›v›rc›k saç Resim yapma Uzun boy fiiflmanl›k Gitar çalma Sevecenlik Yard›mseverlik Utangaçl›k Hayvanlar› sevme Kitap okuma Cesaret Mavi göz Düflüncelerini rahatça ifade etme Gözlük kullanma Sinirlilik Zay›fl›k 2.............................................................................. Bu özelliklerden hangileri sizin.....B‹REYSEL ÖZELL‹KLER 1................... 3........ Tablodan bir duygusal özellik seçiniz..................... ............................................

......................1981..................................Afla¤›daki internet haberini okuyarak sorular› cevaplay›n›z.. ...... Farkl› özelliklerimiz: ................................................... Taksim gösterimizde bunlardan baz›lar›n› sergileyece¤iz........................................ ..... . YA S‹Z? 3 Aral›k Dünya Engelliler Günü’nde seslerini duyurmaya haz›rlanan engelli çocuklar›n Taksim Meydan›’ndaki gösteriler için yapt›klar› provalar› izliyoruz........ Kartondan bal›k maketlerini üzerlerine geçirmifl........ Burak ile sizin benzer ve farkl› yönleriniz nelerdir? Benzer özelliklerimiz: ................................. 2....... ................................ ..................... fiark›lar›n›n sözlerini tam olarak telaffuz edemiyorlar................... kaç!” diye.............. oluflturduklar› halka hoplaya z›playa dönmüyor........................................................................ Metinden Burak’›n hangi bireysel özelliklerini ç›karabilirsiniz? ............................................................................. Sayfas›n› söyleyin cümle cümle anlats›n.............. 2 Aral›k 2008.......................................... flark› söylüyorlar.................................. ÖZEL ÇOCUKLAR TAKS‹M’DE OLACAK...................................................................... ........................................................................................................................................................... ‹nternet haberi........................................................................................................” diyor......... .............................................. Hiç düflünmeden cuma diyor..... 4...................... Hangi gün do¤muflum?” diye soruyorum.................................................................. Çocuklar›m›z çok ilginç ve çeflitli yeteneklere sahip..................................................................... durakl›yorum flaflk›nl›ktan.. Ö¤retmeni........................................ El ele tutuflmufl................................................................... tüm engellere ra¤men hayata ba¤l› olduklar›n› gösteriyorlar............................. 11 yafl›ndaki Burak’›n bir haf›zas› var ki do¤um tarihinizi söyledi¤inizde gününü an›nda söyleyebiliyor................................................................. ...................... Burak’›n cevap verdi¤i süreden daha uzun bir sürede cep telefonumun takviminden do¤um günüme bak›yorum.......................................................................07................................. ÜN‹TE ÖZEL ÇOCUKLAR ........... ................................) 1...................................................... “Do¤um tarihim 10... Burak’la ayn› bireysel özellikleri tafl›sayd›n›z baflkalar›n›n size nas›l davranmas›n› isterdiniz? ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... “Dokuz kitap Burak’›n ezberinde........ ................................. Yine de yüzleri gülüyor.......................................... 3............................................................................................. Ortalar›nda tekerlekli sandalyede. .............................................................. Burak’›n size ilginç gelen bir özelli¤i var m›? Aç›klay›n›z....................... elinde bal›k maketiyle gülümseyen arkadafllar›na sesleniyorlar: “Bal›kç› Hasan geliyor....................................... halka olmufllar...... (Düzenlenmifltir. 15 1...............................................................................................

................................................ sevinçli k›zg›n s›k›nt›l› suçlu mutlu rahat sinirli üzgün heyecanl› k›rg›n yaln›z nefleli • Çok zor bir s›navdan yüksek bir not ald›¤›mda kendimi.. • Evde bombofl oturdu¤um zaman kendimi ....................................................................................................... • Anneme ev ifllerinde yardım edemedi¤im zaman kendimi ........................................................ ... Örnekteki gibi noktal› yerlere bu duyguyla ilgili düflüncenizi anlatan bir cümle yaz›n›z............................................................ hissederim........... • Arkadafl edinemedi¤imde kendimi.............................................................................hissederim.......................................................................................... • Uzaktaki day›m geldi¤inde kendimi ............................................................................... ......................DUYGU TORBASI Afla¤›daki durumlarda hangi duygular› yaflayaca¤›n›z› belirleyerek eksik cümleleri yandaki duygu torbas›ndan ald›¤›n›z duygu ifadeleriyle tamamlay›n›z.................................................. • Bayram tatili geldi¤inde kendimi ...................................................................... Çok çal›flmakla iyi yapm›fl›m diye düflünürüm........... . hissederim...................................................... • Kardeflim gece birden rahats›zland›¤›nda kendimi......................................................... hissederim.......................................................................... .................. .. 16 ........................................... • Bana verilen sözler tutulmad›¤›nda kendimi .......................................... hissederim .....hissederim................................................................................................................... hissederim................. hissederim........................

............. Ödevinizi yapmay› unuttunuz.................. 1....... düflünce ve davran›fllar›n›z› tabloya yaz›n›z................................... Arkadafl›n›z sizden izinsiz kaleminizi ald›........... Kardefliniz................... 17 1......................... fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? ........................Afla¤›daki durumlarla ilgili duygu............................. ... Oyunda yenildiniz............................................. Okula geç kald›n›z.......... ........................................... Duygum Durumlar Düflüncem Davran›fl›m Arkadafl›n›z sizinle konuflmuyor.. ÜN‹TE DUYGULARIM VE DÜfiÜNCELER‹M ....................... Anneniz size çok sevece¤iniz bir k›yafet ald›........... Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z.................. fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z....................................................................................................... ............................................................................ En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? .. 2...................................... NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k... Okullar tatil oldu.......... siz ders çal›fl›rken sizinle oyun oynamak istiyor..................... Ö¤retmeniniz ailenizi okula ça¤›rd›. ........................................... 3...............................................................................................................................................

Sevinçler paylafl›ld›kça ço¤al›r. Cümleler Evet Üzgün bir arkadafl›m› gördü¤ümde onu teselli ederim. Annem soka¤a ç›kmama izin vermezse hakl› bir nedeni olabilece¤ini düflünürüm. Bir arkadafl›m hasta oldu¤unda gürültü yapan arkadafllar›m› uyar›r›m. 18 Hay›r Aç›klama . Ö¤retmenim bana k›zd›¤›nda kibarca nedenini sorar›m. ‹flaretledi¤iniz seçene¤in nedenini “ Aç›klamalar” sütununa k›saca yaz›n›z. Baflkalar› gibi hissetmesem veya düflünmesem bile onlar›n duygu ve düflüncelerine sayg› gösteririm. S›n›ftaki arkadafllar›m benim oynamak istedi¤im oyunu oynamak istemezlerse onlara k›zar›m.NE KADAR SAYGILIYIZ? Afla¤›daki cümlelerle ilgili görüfllerinizi “Evet” veya “Hay›r” olarak iflaretleyiniz. Komflular›m›z›n mutlu olaylar› bizi de mutlu eder. Yüksek sesle müzik dinlemeyi sak›ncal› bulmam. Benimle ayn› fikirde olmayan biriyle arkadafll›k etmem. Arkadafllar›m›n düflüncelerini önce dinler sonra kendi düflüncemi söylerim. üzüntüler paylafl›ld›kça azal›r. Düflük not alan arkadafllar›mla dalga geçerim.

................................................ .................................................................................................... ... ................................ .................................................................. ........... ................................................................................................................................... Ben.. ............................................................... ....................................... Y›l: ........................ .................................... ....... .........................................................................yafl›ndayken ........................................................................................ ................................. .......................... .............. ................................yafl›ndayken ................................................... .................................................................................................................................................................................................... 19 1............................................................................ .............. ............................. .... ........................................................ ....................................................................................... ........................................” sözleriyle bafllayan bölümlere yaz›n›z.................................... ........................................................................................................... Ben............................................................................................................................... ................................................................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................................................................................. afla¤›da “Ben.. Kutulara da olaylarla ilgili foto¤raf yap›flt›rabilirsiniz..................... ....................................................Yaflam›n›zdaki dört önemli olay› s›ras›yla........ ÜN‹TE YAfiAMIMDAN KES‹TLER ....................................................... Ben..............................................................................yafl›ndayken ...............yafl›ndayken ............................ ..................................... Ben............................................................. Y›l: ......................................... Y›l: ............................................................................................................................................................. Y›l: ..... ...........................................................................

........... ........ .... ......... ................................. onun ilginç bir özelli¤i gibi)....20 ........................... 2011 Afla¤›daki do¤ru üzerine örnekteki gibi... .................................................................... .. 1923 Cumhuriyet ilan edildi.............. .......................... soyad›..................................... ............ ................. size olan yak›nl›¤›.... .............................. ............. Do¤runun alt›na da aile bireylerinizle ilgili k›sa notlar yaz›n›z (ad›................................ ................ mesle¤i....................................................................................... en yafll› aile büyü¤ünüzden bafllayarak tarih s›ras›na göre do¤um tarihlerinizi iflaretleyiniz..................................... A‹LEM‹N KRONOLOJ‹S‹ ................................... Do¤runun üzerine aile bireylerinizin foto¤raflar›n› yap›flt›rabilirsiniz.. .

........... Nüfus cüzdan›n›zda neden foto¤raf yok? ..... NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k........................................................................... Nüfus cüzdan›n›z neyin kan›t›d›r? ................................................................. En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ................. Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z............................................................ 5...................................................................................... Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z..................................... 5......................................................................................... 6...............................................................................C................................................................................................................................................................................................................................... .....Nüfus cüzdan›n›z›n ön ve arka yüzünün fotokopisini afla¤›da ayr›lan yerlere yap›flt›r›n›z............ ....... 3........................ kimlik numaran›z›n verilifl amac› nedir? ............................................................................................................................................................... .............................. 21 1.................. ÜN‹TE K‹ML‹K BELGEM‹ ‹NCEL‹YORUM ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? ................. 3............ 4..................... 4....... Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden............................................................... 1................................ farkl› m›? Nedenini aç›klay›n›z.............. Do¤um yeriniz ile nüfusa kay›tl› oldu¤unuz yer ayn› m›... Nüfus cüzdan›n›z› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z..................................................................... Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z...................... Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? .................................. Nüfus cüzdan›n›z hangi renktedir? Neden? ............... ....... nas›l yard›m ald›n›z? ................................................... ........... T....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ......................................................................................... 1................................................................................................................................................................. 2.......... ................... ................................................................... 2.

..................................................... Nüfus cüzdan›ndaki bilgilerden yararlanarak Atatürk’ü tan›tan bir yaz› yaz›n›z........ONUN H‹KÂYES‹ Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.............. 2.... .................................................................................................................................................... Atatürk soyad›n›n verilme sebepleri hakk›ndaki düflünceleriniz nelerdir? .............................................................................................................................. ................................................................................................................................................ ............................................................................................................................ 3............................................................... Mustafa Kemal’e.................................................................................. Benzer ve farkl› olan bilgiler hangileridir? Aç›klay›n›z................. ..................................................................................................................................................... ....... ........................ 22 .......................... .......................................................................... 1............................................. Kendi nüfus cüzdan›n›zla Atatürk’ün nüfus cüzdan›n› karfl›laflt›r›n›z. ................................................................................................................................................................................................................. .................................. ......................................................................................................................................................................................

” Yukar›daki cümlelerle kendini tan›tan kifli için hangisi söylenemez? A)Utangaç B) Çekingen C) At›lgan 23 D) Sessiz 1. tozlar bo¤az›ma kaç›yor... cümlesini afla¤›dakilerden hangisiyle tamamlam›flt›r? A) mutlu B) nefleli C) flaflk›n D) suçlu 3.” dedi. “Ö¤retmenim bana söz verdi¤inde ne söyleyece¤imi unutuyorum. Ertesi gün Merve. Sedat ve Merve ayn› s›n›ftalar. Nerede bir köpek görsem kendimi .... D) Gözlük kullan›yorum. Bu yüzden yaz›l› s›navlarda daha baflar›l›y›m. Köpe¤ine boncuklu bir tasma takarm›fl.. 1. Hayvan o kadar sevimliymifl ki bir bakan bir daha bakarm›fl.. hissediyorum. Bu durumda Merve hangi duyguyu yaflam›flt›r? A) K›zg›nl›k B) K›skançl›k C) Suçluluk D) Piflmanl›k 5... C) Satranç oynarım. B) Uzun boyluyum. tebeflirle s›ram çizildi¤i zaman çok rahats›z oluyorum. “Zihinsel özelliklerinize örnek veriniz?” sorusuna cevap olarak verilebilir? A) Kufllar› severim. Nilgün Han›m’›n çocukken çok sevdi¤i bir köpe¤i varm›fl. Merve s›ras›n› tozlu görünce “ Sedat. Ahmet yeni tan›flt›¤› Hüseyin'in fiziksel. O gün sabah Sedat. duygusal ve zihinsel özelliklerini ö¤renmek için ona çeflitli sorular sorar...Afla¤›daki sorular› okuyunuz... Afla¤›dakilerden hangisi Ahmet’in sorular›ndan biri olamaz? A) Bofl vakitlerinde neler yapars›n? B) Futbol oynamay› sever misin? C) Kaç kardeflin var? D) Kaç numara ayakkab› giyiyorsun? 4.. Bazen de yanl›fl cevap verirsem arkadafllar›m›n bana gülece¤ini düflünerek konuflmak istemiyorum. Duygu ve düflüncelerimi yaz›l› olarak ifade etmek bana daha kolay geliyor. Nilgün Han›m’›n köpek kulübesinin kap›s›n› kilitlemeyi unuttu¤u bir gece köpek kaybolmufl. ÜN‹TE ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ ... Merve'nin s›ras›n› tebeflirle çizmiflti...” Nilgün Han›m. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz.. sabah s›n›fa girdi¤inde yine s›ras›n›n çizildi¤ini gördü. Afla¤›dakilerden hangisi.. 2.. Bu olayla ilgili olarak Nilgün Han›m duygular›n› flöyle ifade etmektedir: “Bu olay›n üzerinden neredeyse 20 y›l geçti.

arkadafl›n›n elefltirilerini sakin sakin cevaplad›. Afla¤›daki cümlelerden hangisi duygu ifade etmektedir? A) Neredeyse mutluluktan uçaca¤›m. Afla¤›daki eylemlerden hangisi nüfus cüzdan› olmadan yap›lamaz? A) Al›flverifl yapmak B) Tiyatroya gitmek C) Okula kay›t olmak D) Kütüphaneye girmek 11. Cumhuriyet Bayram› (29 Ekim 1923) II. 7. arkadafl›n›n kedileri çok sevmesine flafl›rd›¤›n› söyledi. C) Gözleri dolu doluydu. as›ld›¤›n›. Yukar›daki aç›klamaya göre hangi cümlede “düflünce” ifade edilmektedir? A) Kardeflini çok sevdi¤i yüzünden belli oluyordu. Sinirlenen kiflinin yüzünün k›zard›¤›n›. Afla¤ıdaki seçeneklerden hangisinde duygu ve düflüncelere sayg›dan söz edilemez? A) Ahmet. arkadafl›n›n konuflmas›n› sonuna kadar dinledi. C) Derslerime daha çok çal›flmal›y›m. 8. Ço¤u zaman yaflad›¤› duygular kiflinin yüzünden anlafl›l›r. B) Sevgi. Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayram› (19 May›s 1919) IV. B) Param› gereksiz yere harcamamal›y›m.6. Afla¤›daki belgelerden hangisi kimlik belgesi olarak kabul edilmez? A) Ö¤renci pasosu B) Nüfus cüzdan› C) Sporcu kimlik belgesi D) Ö¤renci kimlik belgesi 24 . I. D) Yafll› kimselere otobüste yer vermeliyim. s›rada yer al›r? A) I B) II C) III D) IV 10. B) Askerden dönen o¤lunu hasretle kucaklad›. Zafer Bayram› (30 A¤ustos 1922) III. Kiflinin zihninden geçirdi¤i düflünceleri ise sözle anlatmas› ya da davran›fllar›yla belli etmesi gerekir. kafllar›n›n çat›ld›¤›n› görmüflsünüzdür. a¤layan arkadafl›n› teselli etti. D) Merve. dokunsan›z a¤layacak gibiydi. Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayram› (23 Nisan 1920) Yukar›da verilen millî bayramlar› çizgi üzerine tarih s›ras›na göre iflaretledi¤inizde hangisi (soldan) 3. D) Oysa ne çal›flkan bir çocukmufl. 9. C) Ayd›n.

........2................................................................................................................... Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden? .................................. ............... ........... 2............................................................................................................................................. 25 .... Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z....................................................................................................................................................................................................................................................... ÜN‹TE GEÇM‹fi‹M‹ Ö⁄REN‹YORUM KONULAR ETK‹NL‹KLER A‹LEM‹N TAR‹H‹N‹ YAZIYORUM • PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR • EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS KÜLTÜREL ZENG‹NL‹⁄‹M‹Z • KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ • M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z HANG‹ OYUNLARI OYNUYORUZ? • OYUNLARIMIZ • OYUNLARI BULALIM KÜLTÜR ELÇ‹S‹Y‹Z • KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ • GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z KURTULUfiTAN KURULUfiA • MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM • ÇANAKKALE • M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR • M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI • M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ KEND‹M‹ DE⁄ERLEND‹R‹YORUM ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ NELER Ö⁄RENECE⁄‹M? Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na............... 1.................................. .............. Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz? ...................................................................................... .................................................................. görsellere ve içindekiler k›sm›na göz at›n›z...........................

........................................................................................................... ...................................... ............................. Göçlerin ........................................................... ....................................................... ............................................................................................... usulleri Ekonomik faaliyetler Göç edilen yerlerdeki yaflam 26 Aile ve akrabal›k iliflkileri ..................... Papatyan›n bofl b›rak›lan yapra¤›na bir konu da siz yaz›n›z............................................................................................. Sözlü tarih yöntemi kullanarak papatyan›n ortas›na en az üç yapraktaki ifadelerle ilgili bilgiye ulafl›labilecek k›sa bir aile tarihi yaz›n›z.............................................................................................. ................................................ ........ ... ............................................................................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................ ............. .... gerçekleflti¤i ........................................................................................................................................................................................................ .. Toplumsal de¤er ve zevklerin de¤iflimi ................................................... Çocuk ................................................... yetifltirme......................................................... ........................ nas›l ..........................................................................................PAPATYADA B‹R H‹KÂYE VAR Afla¤›daki papatyan›n yapraklar›nda sözlü tarih çal›flmas› sonucu ulafl›labilecek konular yer almaktad›r.......................................................................................................................... .........................

. Bu nesneyi kimler kullanm›flt›r? ………………………………….. 2..... …………………………………... ………………………………………………………………………………………………......................... Ailenizin en yafll› üyesinden yard›m alarak görsel ile ilgili sorular› cevaplay›n›z.... ………………………………………………………………………………………………........ ……………………………………………………………………………………………….... ……………………………………………………………………………………………….... ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………... Bu nesne hangi aile büyü¤ünüzden kalm›flt›r? ………………………………….. ………………………………………………………………………………………………... ……………………………………………………………………………………………….... ……………………………………………………………………………………………….. 5........ ………………………………………………………………………………………………..... 4.. ………………………………………………………………………………………………. Bu nesne geçmiflte hangi amaçla kullan›lm›flt›r? ………………………………………………………………………………………………........ 6...... …………………………………....... …………………………………...... ………………………………….EV‹M‹ZDEK‹ M‹RAS 1..... ……………………………………………………………………………………………….. .... ………………………………………………………………………………………………...... …………………………………. …………………………………. 7.... Nesne bu kiflilere nas›l ulaflm›flt›r? ………………………………….... ÜN‹TE Afla¤›da bofl b›rak›lan alana ailenize geçmiflten kalan bir nesnenin foto¤raf›n› yap›flt›r›n›z ya da resmini çiziniz............... ………………………………………………………………………………………………..... …………………………………. Bu ve buna benzer nesneler aile tarihiniz ile ilgili hangi bilgileri veriyor? ………………………………………………………………………………………………........ …………………………………... 27 2.... Nesneyi önemli yapan nedir? ………………………………………………………………………………………………........ ………………………………………………………………………………………………........... 3..................... Bu nesne flu anda hangi amaçla kullan›lmaktad›r? ……………………………………………………………………………………………….

................................ ............................................... ............................................ ......................................................................................................................................................................KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIYORUZ Foto¤raflar› inceleyerek yanlar›ndaki sorular› cevaplay›n›z............. Bu millî kültür ögesini... ............ 28 ............................................................................................................................ Görselde “difl hedi¤i” kutlamas›ndan bir kesit görüyorsunuz..... ........................................... kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak nas›l anlat›rs›n›z? ............................................................... ............................................................................................................... ................ .................................................. Kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak bu millî kültür ögesinin nas›l yap›ld›¤›n› anlat›n›z....... Görselde geleneksel lezzetlerimizden turflu yer almaktad›r............................ ........ .... ............. ................................. Görselde k›na yakma gelene¤ini görüyorsunuz................................ ... Bu millî kültür ögesini........................................................................................ ........................................ kendi yörenizi de göz önünde bulundurarak nas›l anlat›rs›n›z? ........................................................................................................... .... .......................................................................................................................................................................................................

............. Halk oyunlar› ... ÜN‹TE M‹LLÎ KÜLTÜR ÖGELER‹M‹Z ..................... .................. ...................................................................................................... .......................... .................................................................................... ..................................... ..................................... 29 2...................................................................................................... ............... ............................ .......... Mimari eserler ........................................................... ....................................... Edebiyat ............... ................................................. ....................Afla¤›da çeflitli millî kültür ögelerini görmektesiniz......................................... Efllefltirilmeyen kelime grubu ile ilgili bir görsel bulup bofl b›rak›lan alana yap›flt›r›n›z............ ........................................................ Bu kültürel ögelerle karfl›lar›nda yer alan kelime grubunu efllefltiriniz.............. ................. ...................................................................................................................................................................................................... ........................................................... .............................................................................................. .......... Bu ögelerin özelliklerini k›saca kelime grubunun alt›na yaz›p örnekler veriniz............. Ev eflyalar› ............................................................................................................................................... .............................. .........

………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Sözlü tarih çal›flmas› için soraca¤›n›z sorular afla¤›dad›r. Bu sorulara kendiniz de ekleme yapabilirsiniz. ………………………………………………………………………………………………. Oynad›¤›n›z oyunlar oyuncak gerektiren oyunlar m›yd›? Gerektiriyorsa oyuncaklar› nas›l elde ediyordunuz? ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Ald›¤›n›z cevaplar› afla¤›ya k›saca yaz›n›z. ………………………………………………………………………………………………. 3. 1. ………………………………………………………………………………………………. Mevsimlere göre oyunlar›n›zda farkl›l›k oluyor muydu? Niçin? ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Etkinli¤in konusu sözlü tarih çal›flmas› yapaca¤›n›z kiflinin çocuklu¤unda oynad›¤› oyunlar ile ilgilidir. ………………………………………………………………………………………………. Kendinizin ya da büyüklerinizin yapt›¤› bir oyunca¤›n nas›l yap›ld›¤›n› anlat›r m›s›n›z? ………………………………………………………………………………………………. 30 . ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Geçmiflte oynanan hangi oyunlar günümüzde de oynanmaktad›r? Bu oyunlar› izlerken geçmiflte ald›¤›n›z keyfi al›yor musunuz? Niçin? ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. 6. 2. 4. çevrenizde en az elli yafl›n›n üstünde olan birisiyle sözlü tarih çal›flmas› yapacaks›n›z. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Bu oyunlardan birini k›saca anlat›n›z. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. Çocuklu¤unuzda en çok hangi oyunlar› oynard›n›z? …………………………………………………………………………………………. 5.OYUNLARIMIZ Bu etkinlikte. ……………………………………………………………………………………………….

........................................................................................................ ………………………………………………………………………………………............................................... Bu oyunlar›n adlar›n› bulmacadan bularak renkli kalemle boyay›n›z.. ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… 31 2..................... Oynad›¤›n›z bu oyunlardan en çok hangisini seviyorsunuz? Niçin? …………………………………………………………………………………………................. Bulmacadaki oyunlardan hangileri daha çok spor amaçl› oynanmaktad›r? …………………………………………………………………………………………. ....... .......OYUNLARI BULALIM OKÇULUK ÇEL‹K ÇOMAK C‹R‹T B B‹RD‹RB‹R MEND‹L KAPMACA SEKSEK BEZ‹RGÂNBAfiI B‹N‹C‹L‹K KÖREBE B ‹ N ‹ C ‹ L ‹ K V V K B C D P R O K Ç U L U K U Ö ‹ Z F N C T J P Z B Z Z R R B E Z ‹ R G  I E Ç G M R V fi D Ç E L ‹ K Ç D ⁄ L T Y M E N D F K Z J R N P B K A fi D C Y M B ‹ O M A K ⁄ N E R S T S D Ç G P C B ‹ L K A P M A C A ‹ S E K S E F R B R K 1................................... Bulmacada yer alan oyunlardan hangilerini oynuyorsunuz? ……………………………………………………………………………………….. Sayfadaki sorular› cevaplay›n›z.. 4....... Bu oyunlardan birini seçerek nas›l oynand›¤›n› anlat›n›z................................................. 3... geçmiflte ve günümüzde oynanan baz› oyunlar›n adlar› yer almaktad›r... . ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… 2..................... ÜN‹TE Afla¤›da................................

... ................................................................................. ............................ ........................................................................... ............... ............................................. .................................................................... ............... ........... ........................................................................................... ............. .......................................................................... ..................... ............................. ...................... Bunlar› inceleyiniz....................................................................... ......... ....................................................... ..... ........................ ................................................................................................................... ............................................................................................................................ .. .......KÜLTÜRÜMÜZÜ GELECE⁄E TAfiIYORUZ Afla¤›da........ .................................... ........................................................................... Geçmiflte Eflyalar Günümüzde .............................. ..................................................................... ................. ............................................................................................................................ .......................... ............................ ................................................. “Geçmiflte” ve “Günümüzde” bölümlerine bu eflyalar›n kullan›m› ile ilgili görüfllerinizi yaz›n›z........ ...................... geçmiflte ve günümüzde kullan›lan çeflitli eflyalar›n foto¤raflar› verilmifltir.................. ..... ........ .. ............................... ............... ............................ ............... 32 .......................... .................... . .................. .... ................................................ ....................................................... ........................ ..................................... .......... .......................................................................................... ... ............................ ................ .................... .. .. ........................ ............................................. ............ .................................................. ...

.................. Odadaki eflyalar› inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.... 2............ 1................ ......................... ........................................................................................................................................ .......... 3............................................................................................................................................. NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k................................................... ne amaçla kullan›l›yor? .................................................................................................................. ÜN‹TE Afla¤›da.............................. fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z............................... 3......... En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? .............................................................................................................................................................. ..................... ................. fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? ............................................................................................................................................................................................................. 1................................ Odadaki eflyalardan sizin evinizde farkl› amaçlarla kullan›lanlar var m›? Varsa hangileri.............................................................................. Müze yetkilileri neden böyle bir oda haz›rlam›fl olabilirler? .................................................................. ........................................ 2......... Odadaki eflyalardan hangileri sizin evinizde var? ........................................................................................................................... ...............GEÇM‹fiTEN GÜNÜMÜZE EV‹M‹Z 2............................. .............................................................................................. ........................................................................................................... ................................ Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z................ Sinop Etnografya Müzesindeki bir odan›n foto¤raf›n› görüyorsunuz.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 33 ...........................

..... .......................................... .................................. zeki ve geleneklerine ba¤l› bir kad›nd›.......... ............................. ............. ....................................... olgun ve aç›k fikirli bir insand›. .............................................. Sonra babam ifli ustal›kla halletti: Önce gelene¤e göre yap›lan törenle mahalle mektebine bafllad›m........ ...................................................................... .......... 2............. Fazla e¤itim görmemiflti ancak kendini iyi yetifltirmiflti.... Mustafa Kemal’in ö¤renim gördü¤ü okullar›n onun yetiflmesindeki etkisi ne olabilir? ............................ Bulgarlar ve Yunanl›lar s›k s›k ayaklan›yorlard›........................................... ilahilerle okula bafllamam› ve mahalle mektebine gitmemi istiyordu........................................ o zaman yeni aç›lan fiemsi Efendi Mektebine devam etmemi ve yeni yöntemlerle okumam› istiyordu.................... .................................................................................. ............................. ...................................................... Daha sonra kereste ticareti ile u¤raflt›.................... .............................. .................... Annem..................................................................................................... ............................................................... ...................................................... Zengin bir aile de¤illerdi fakat mutlu ve düzenli bir aile hayatlar› vard›.......... Mustafa Kemal nas›l bir aile ortam›nda yetiflmifltir? ............................................................................................... Mustafa Kemal çocuklu¤una ait an›lar›n› flöyle anlat›yor: “Çocuklu¤uma ait hat›rlad›¤›m ilk fley.................................................... ......................................................................................... Do¤up büyüdü¤ü Selanik ve Manast›r flehirleri Osmanl› Devleti’nin en kar›fl›k bölgelerinden birinde bulunuyordu......... ............................................................................ ................... Memur olan babam................................. Mustafa Kemal’in çocuklu¤u ve gençli¤i Osmanl› Devleti’nin en bunal›ml› y›llar›na rastlar...................... .............................................................................MUSTAFA KEMAL’‹ TANIYORUM Afla¤›daki metinleri okuyunuz.......................................... ................................ ................ Birkaç gün sonra da mahalle mektebinden ç›karak fiemsi Efendi Mektebine girdim.... 3........................... Avrupa’n›n güçlü devletlerinin k›flk›rtmas›yla S›rplar.. ................. Do¤up büyüdü¤ü ortam›n Mustafa Kemal’in kiflili¤inin oluflmas›ndaki etkisi nedir? ................. Bir süre vak›f kâtipli¤i (vak›f sekreterli¤i) ve rüsumat memurlu¤u (vergi memurlu¤u) yapt›......................................................................................... Mustafa Kemal’in annesi Zübeyde Han›m ak›ll›..... Bundan dolay› annem ve babam aras›nda fliddetli bir mücadele vard›........................................................................................ ..... 34 ............. ........... Bu olaylar ileride ülkenin gelece¤i ile ilgili kararlar al›rken daha gerçekçi hareket etmesini sa¤lad›.......... okula gitme meselesine aittir............................................... ........... Bu ortam Mustafa Kemal’i çok etkiliyordu........... ............................... Babas› Ali R›za Efendi kültürlü......................................................... 1..... .......................................... ......................................................... Derste ö¤rendiklerinizden de yararlanarak sorular› cevaplay›n›z.......................................................... ..

. . Yemek listesini inceleyerek o dönemin flartlar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? .............. .................................................... ............................................................................................................................................................................................ ....... ....... .................... Bu zor koflullara ra¤men Türk milletini zafere götüren sebepler sizce neler olabilir? ........................................................ ............................................................................... 4............................................. Gün Sabah Ö¤le Akflam Ekmek 15 Haziran Üzüm hoflaf› Yok Ya¤l› bu¤day çorbas› Tam 26 Haziran Yok Yok Üzüm hoflaf› Tam 18 Temmuz Üzüm hoflaf› Yok Yok Yar›m 8 A¤ustos Yar›m ekmek Yok fiekersiz üzüm hoflaf› Yar›m 1........................................................................................ ............... .................................) 3...................... ........................... ..................................................... Bölük yemek listesidir. Alay 1.. ........ÇANAKKALE Afla¤›da yer alan tabloyu ve gazete haberini inceleyerek sorular› cevaplay›n›z...................................................... .......................................................................... 35 2.................................... 9 fiubat 2007...................................................... ÜN‹TE 43.............................................................. ............................................................................................. .... Haberde yer alan çocuklardan birine flu andaki duygular›n›z› anlatan bir mektup yazsan›z neler anlat›rs›n›z? ................................................................................. .............. 2........................... .................................................. Haberde yer alan çocuklardan biri size o günü anlatan bir mektup yazsayd› neler anlat›rd›? ........................................................... Piyade Taburu 1.......................................... Gazete haberi............................................... (Düzenlenmifltir....................................................................................................................................................................................................

................ Halk iflgallere nasıl tepki vermifltir? ................................................................................... 36 ....................................................................................... fliir...... Yafladı¤ınız yerde halk Millî Mücadele’ye nasıl destek olmufltur? ................ Yafladı¤ınız yerde Millî Mücadele yıllarına ait anıt............ ....................................................................................... 2................................ ........................................................ var mıdır? Varsa adlarını afla¤ıya yazınız.. 6....... Neden? ..................... 4..... Millî Mücadele yıllarında yafladı¤ınız yer ya da yakın çevreniz kimler tarafından iflgal edilmifltir..................................... 3. Mondros Ateflkes Anlaflmas›’ndan sonra yurdumuzun iflgal edilen yerlerini görüyorsunuz.............................................................. Hangi devletlerin........................................................................................................................................................................................... Halk iflgallerden nasıl etkilenmifltir? .......................................................................................... Düflmana karflı verilen mücadelede baflarılar›yla öne çıkan kifliler var mıdır? Varsa kimlerdir? .......................................................................................................... destan........................ ...................................................................................................... anı vb........................................................ 5.................................................................... 7....................M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ÇEVREMDE YAfiANANLAR 1.......................... nereleri iflgal etti¤ini afla¤›ya yaz›n›z........ .................................. Yukar›daki haritada...........................

................................................................................................... 37 ............................ Türk kad›n›n›n bu zorluklara katlanmas›n›n sebebi sizce nedir? ........................ .................................................. ......................................................... ............................................................................... ................................... 4............................................................................. Görseldeki kad›nlar›n yapt›klar› hakk›nda neler söyleyebilirsiniz? ............................. ..................................................................................................................................................................................2....... Görselde neler görüyorsunuz? Anlat›n›z.......................................... ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 2 ...................................................... ..................................................................................................................................................................... ........................................ Sizce bu iflleri neden ço¤unlukla kad›nlar yap›yor olabilir? ............................................................. 3....................................................................................................................... .................................................... .................................................................................................................................................................................................. .......................................................................................... .................................................................................................................... 1.......................................... ................................................................................................................................................................................................................... ÜN‹TE M‹LLÎ MÜCADELE’DE TÜRK KADINI (Atatürk ve Kurtulufl Savafl› Müzesi) Yukar›daki görseli inceleyerek afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z....................................................................................

..................... 3.............................................................................................................................................................. Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? .......... .......................................................................... .................................. 2........ 4...... ...................................... en ince ayr›nt›lar›na kadar haz›rlam›fl ve her türlü ihtimalleri tespit ederek hiçbir fleyi tesadüfe ve kadere b›rakmam›flt›r........................................................................................................................... 1................................................................................................. ........ 6.......................... Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z............................................................................. ........................................................................................... NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k............... Mustafa Kemal Pafla’n›n kiflilik ve liderlik özelliklerinin Millî Mücadele’nin kazanılmasına etkisi nedir? Örnekler veriniz. gerçekten ak›llara durgunluk verecek bir deha eseridir.................................................................................................................................................................................. 38 .......................................................................................... s.............................................................. Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden...................... Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z................. plan gerçekleflmifltir.......................................................... ............................... En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ....” Bu sözü söylemeden önce o.M‹LLÎ MÜCADELE YILLARINDA ATATÜRK’ÜN L‹DERL‹⁄‹ Sonu memleketin kurtulufluna varan Büyük Taarruz.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z............. iki yüz bin asker harcayarak bu cepheyi iki y›lda y›kabilirse dünyan›n en kahraman adamlar›d›r. ‹smet Kür........ ...................................................................26 A¤ustos sabaha karfl› Büyük Taarruz bafllam›fl. . büyük bir devletin en yetkili adamlar› bulunmufltur.............................................................................................. An›lar›yla Atatürk.........310-311........................................................................................................................................................... 2....................................................................................................................................................... Yukar›daki metin............................................... 1..... verdi¤i karfl›l›k fludur: “Ben bu istihkâmlar› sekiz saatte y›karak Afyonkarahisar’› ele geçirece¤im.. . ....... .......................) Yukar›daki metni ve derste ö¤rendiklerinizi dikkate alarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z................... askerî hareketlerin bütün planlar›n›...................................... Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? ....................... 5....... ............. Mustafa Kemal Pafla’n›n hangi kiflilik ve liderlik özelliklerini göstermektedir? ........ nas›l yard›m ald›n›z? .............................................................” Mustafa Kemal bu raporu okur.................................................................................. Afyon Cephesi’nin yap›l›fl›nda................... ..................... Bu genelkurmay yetkililerinin verdi¤i rapor flöyledir: “E¤er Türkler......................................................................................................................... Sonuç eflsizdir.......................... ............................. (Düzenlenmifltir...........

ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹
1. Millî kültür ögeleri toplumun ortak de¤erleridir.
Afla¤›dakilerden hangisi yukar›daki aç›klamaya örnek olarak verilemez?
Müzik eserleri
Mimari eserler
Halk oyunlar›
Do¤al kaynaklar

2. ÜN‹TE

A)
B)
C)
D)

2. Sözlü tarih çal›flmas› sonucu afla¤›daki konular›n hangisi hakk›nda bilgi edinilemez?
A)
B)
C)
D)

Ailelerin geniflli¤i
Evlenme gelenekleri
Göçlerin nas›l gerçekleflti¤i
Gelecekte neler yap›laca¤›

3. Millî kültür ögeleri de¤iflerek gelece¤e tafl›n›r. Afla¤›dakilerden hangisi bu duruma
örnek gösterilemez?
A)
B)
C)
D)

Lale desenli seramik eflyalar›n cam eflyalardan daha fazla ilgi görmesi
Tarihî eserlerin tavanlar›nda görülen süslemelerin evlerde de kullan›lmas›
Geleneksel çocuk oyunlar›n›n yerini bilgisayar oyunlar›n›n almaya bafllamas›
Eskiden mendil olarak kullan›lan çevrelerin sehpa örtüsü olarak kullan›lmas›

4. Bir araflt›rmac› millî kültür ögelerinden biri olan nazar boncu¤unun geçmiflten
günümüze de¤iflerek tafl›nd›¤›n› kan›tlamaya çal›flmaktad›r. Bu araflt›rmac› hangi sorunun
cevab›n› bilmelidir?
A)
B)
C)
D)

‹lk olarak kim taraf›ndan kullan›ldı¤ını
Geçmiflten günümüze kullan›m amac›nın ne oldu¤unu
Ögenin fleklinin nasıl oldu¤unu
Geçmiflte hangi malzemeden yap›ldı¤ını

5. Mustafa Kemal illerde bulunan asker ve sivil idarecilere gönderdi¤i Havza Genelgesi’nde
onlardan bulundukları bölgelerde iflgaller konusunda halkı bilgilendirmelerini istedi.
Mustafa Kemal bu genelgeyle afla¤ıdakilerden hangisini gerçeklefltirmeyi amaçlamıfltır?
A) Yeni bir devlet kurmay›
B) Ulusal egemenli¤i sa¤lamay›
C) Millî bilinç oluflturmay›
D) Düzenli ordu kurmay›

39

6.

Sevgili ö¤renciler, Mustafa Kemal'in Millî Mücadele’yi bafllatt›¤›
ilimize bir gezi düzenliyoruz.
Sevgi Ö¤retmenin gezi düzenleyece¤i ilimiz afla¤›dakilerden
hangisidir?
A) Samsun
B) Sivas
C) Ankara
D) Erzurum

7. Afla¤›dakilerden hangisi Mustafa Kemal'in kat›ld›¤› ilk savaflt›r?
A) Çanakkale Savafl›
C) Sakarya Meydan Savafl›

B) Trablusgarp Savafl›
D) Büyük Taarruz

8. Afla¤›daki görsellerden ve metinden hareketle ulafl›labilecek sonuç hangi seçenektedir?

Nuray’›n ablas› k›na gecesinde anneannesinden kalan Marafl ifli bindall›y› giyecektir.
Bindall› sand›ktan ç›kar›l›r. Duvara as›l›r. Nuray, ablas›na “Abla, bu bindall› annemin senin
çeyizine yeni ald›¤› masa örtüsüne benziyor.” der. ‹ki eflyay› da incelediklerinde kumafl
ve ipli¤in ayn› oldu¤unu, nak›fl desenlerinin ise çok benzedi¤ini fark ederler.
A)
B)
C)
D)

El eme¤i eflyalar günümüzde yurt d›fl›nda sat›lmaktad›r.
Bindall›, geçmiflte de günümüzde de sadece k›na gecelerinde giyilmektedir.
Millî kültür ögeleri farkl› nesneler üzerinde de görülebilir.
El eme¤i, göz nuruyla yap›lan sanatlara ilgi azalmaktad›r.

9.

Ahmet: Ziyaret etti¤i flehirleri
denetlemek
Alp: ‹flgallere karfl› halk› bilinçlendirip örgütlemek

Ö¤retmen: Arkadafllar, Mustafa
Kemal 19 May›s 1919’da Samsun’a
gelir. Oradan Havza ve Amasya’ya
geçerek birer genelge yay›mlar.
Daha sonra Erzurum ve Sivas’ta
kongreler düzenler. Sizce Mustafa
Kemal’in amac› ne olabilir?

Seda: Ordumuz için
asker toplamak

Kim soruyu do¤ru cevaplam›flt›r?
A) Alp
B) Ferda
C) Seda
40

Ferda: Halk›n elindeki silahlar›
toplamak
D) Ahmet

3. ÜN‹TE
KONULAR

YAfiADI⁄IMIZ YER

ETK‹NL‹KLER

‹ZC‹ KAMPINDAYIZ

• EVDEN OKULA
• YAfiASIN PUSULA

KROK‹N‹N
YAfiAMIMIZDAK‹ YER‹

• KROK‹ Ç‹Z‹YORUM

• HAVA OLAYLARI VE YAfiAM
HAVA NASIL ORALARDA? • GÖZLEM YAPIYORUM
ÇEVREM‹ZDE
GÖRDÜKLER‹M‹Z

• DO⁄AL MI, BEfiERÎ M‹?
• DO⁄A SEVG‹S‹
• GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK?

EFSANE VE fi‹‹RLERDE
YAfiAYAN YERLER

• CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER

GÜVENL‹ YAfiAM

• A‹LE AFET PLANI
• DEPREM

KEND‹M‹
DE⁄ERLEND‹R‹YORUM

ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹

NELER Ö⁄RENECE⁄‹M?
Üniteye bafllamadan önce ders kitab›n›zdaki ünite kapa¤›na, görsellere ve
içindekiler k›sm›na göz at›n›z. Bu ünite ile ilgili olarak afla¤›daki sorular›
cevaplay›n›z.
1. Bu ünitede iflleyece¤iniz konu ya da kavramlar hakk›nda neler biliyorsunuz?
.....................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
2. Bu konu ve kavramlardan en çok hangisini merak ediyorsunuz? Neden?
.....................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
41

............................................................................................................................... yönlerden yararlanarak afla¤›daki noktal› yerlere yaz›n›z....................................................................................................................................... .................................................... ....................................................................................................................................................................... 42 .......................................................................................................................................... .............................................................................................................................................................................................. ............................... ................................................. .............................................. ...........................................................................................................EVDEN OKULA A................ Bulmacada yer alan.......................... evden okula gidifl yolunu........................... .......................... KUZEY B........................................... ....................... ............................................................................................................ ........................................................................................................................................................ Afla¤›daki labirent bulmaca üzerine evden okula gidifl yolunu çizerek gösteriniz..............................................................

Tek üzüntüleri. pusulay› düz bir zemine yerlefltirerek ibreyi izlemeye bafllad›lar. ‹ki arkadafl. bunu ailelerinden izinsiz yapm›fl olmalar›yd›. 43 3. plastik kovalara doldurdular. s. Serkan. denize aç›lmak. Serkan. motoru çal›flt›rarak k›y›ya do¤ru h›zla ilerlediler. Geriye dönüp bakt›klar›nda sis. 31. Özcan heyecanla “fiimdi ne yapaca¤›z? Hangi yöne gidece¤iz? Üstelik evlerimize de haber vermedik. Birazdan büyük bir f›rt›na da ç›kabilir. On befl dakika sonra k›y›da olacaklard›. ya¤mur. . Mutluluk içinde gülüp e¤lendiler. On dakika kadar yol ald›ktan sonra sisler içindeki k›y›n›n ufukta bir çizgi gibi uzand›¤›n› gördüler. Bilme. Bu düflüncelerini gerçeklefltirmek amac›yla kay›khanede bulufltular. Serkan ile Özcan.” dedi.YAfiASIN PUSULA Serkan ile Özcan. Önce babam›n ya¤murlu¤unun ceplerini bir araflt›ral›m. so¤ukkanl›l›¤›n› korumaya çal›flarak “Korkmaya gerek yok. Dört yan›m›z sisle çevrildi. babas›ndan izin almam›flt›. Biraz düflünürsek gidece¤imiz yön konusunda bir ipucu bulabiliriz. flubat tatilinde birlikte gezip e¤lenmek. Bu izinsiz yolculuktan çok fley ö¤renmifller. Kay›¤›n yönünü güneye döndüren iki arkadafl. Sevinç ve coflkuyla “Yaflas›n pusula!” 盤l›klar› atarak bu küçük aleti uzun süre alk›fllad›lar. denizin engin sular›na do¤ru çekmiflti. bilgilerini gerçek yaflamda uygulayabilmifllerdi. Bir yandan bal›k avlarken bir yandan da çeflitli konularda söylefltiler. karan›n gözden kayboldu¤unu fark etmifllerdi. rüzgâr ve gittikçe yükselen dalgalar aras›nda ç›rp›nd›klar›n›. K›y› güneyde idi. Sosyal Bilgiler Ö¤retmen K›lavuz Kitab›. Tuttuklar› bal›klar›. Okudu¤unuz hikâyeden yararlanarak sorular› cevaplay›n›z. ‹brenin renkli ucunun kuzeyi gösterdi¤ini sosyal bilgiler dersinde ö¤rendiklerini hat›rlad›lar. yapt›¤› araflt›rma sonucunda küçük bir pusula buldu. Hangi yönü izleyerek k›y›ya dönebileceklerini kestiremediler. denize aç›ld›kça aç›lmak istediler. Bu yüzden izin alma gere¤i duymadan iki kafadar nefle içinde Karadeniz’e aç›ld›lar. Çünkü bindikleri kay›k kendilerinindi. ÜN‹TE Afla¤›daki hikâyeyi okuyunuz. Ancak yine de içlerinde bir kuflku vard›. bal›k avlamak için sözleflmifllerdi. ö¤renme merak›. ‹ki ç›lg›n arkadafl›n dönüfl yolu apaç›k belli olmufltu.” dedi. K›y›da kendilerini bekleyen ailelerini görünce sevinçle el sallad›lar ancak hâlâ nas›l özür dileyeceklerini düflünüyorlard›! Ahmet ‹NCE. Serkan. bulutlu ufuklara varma iste¤i onlar› daha kuzeye. Bundan dolay› kayg›ya kap›ld›lar.

....................................................................................... ‹ki kafadar yollar›n› flafl›r›nca ne yapt›lar? ...................................................... 4.................................................................................... Serkan ve Özcan hangi amaçla denize aç›ld›lar? ............................................................... .....................1......................................................................................................................................................................................... ............ ........................................................................................................ ..................................................................................................................................................................................................................................... ............... Pusulay› kullan›rken nelere dikkat edilmelidir? ................................................ ............................................................................................................................................................................................................ ......... 5.................................. bu yolculuk sonucunda nas›l bir deneyim kazand›lar? ......................................................................................................... .............................................................................................................................................................................. Pusula kullanman›n d›fl›nda yönümüzü baflka hangi yöntemlerle bulabiliriz? ................................................................................................................................................................................................. ......................................................................................................................................................................... Serkan ile Özcan.. .................................................................................................................................................... Serkan ve Özcan dönüfl yolunu nas›l buldular? ....................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................................................................................... 7........................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................ ..................................................................................................................................................... Serkan ve Özcan denizde yönlerini neden flafl›rd›lar? .............................................................................................................................................................................. ..................................... 6..... .......................................................................................................................................... ................................................................................................... ................................................................................................... 3...................................................................................................................................................................... 44 ........ ......................................... ................. ....... ........................................................................................................................................................... 2......................................................................................................................................... ....................................................................................................... ........................... .........

...................................... Ölçütler Puan De¤eri 1............................................................................................................... Yönleri ve belli bafll› yerleri (caddeler................... Arkadafl›m›n çizdi¤i kroki ile yol tarifi birbirine uygundur........................ 3.. ................................................................................. Afla¤›daki bofl alana evden okula geliflinizi gösteren bir kroki çiziniz........ ÜN‹TE A.... Çal›flma kitaplar›n›z› yan›n›zdaki arkadafl›n›zla de¤ifltiriniz................ ........................... .................... 4........... Afla¤›daki ölçütleri kullanarak arkadafl›n›z›n çal›flmas›n› de¤erlendiriniz......... yeterince gerçekleflmedi¤ini düflünüyorsan›z 1............................................ binalar vs.................................................... ......... Arkadafl›m krokide belli bafll› bina ve yerleri belirtmifltir.................... ölçütlerin gerçekleflmedi¤ini düflünüyorsan›z 0 puan veriniz........................................ Arkadafl›m sembollerin aç›kland›¤› bir bölüm oluflturmufltur........... Arkadafl›n›z›n krokisini inceleyerek yol tarifini okuyunuz...... ....................... De¤erlendirmenizde.............. .................. B........ 2...............................) belirterek evden okula nas›l geldi¤inizi afla¤›ya yaz›n›z................ Arkadafl›m yön okunu göstermifltir.................................................................................... C..........KROK‹ Ç‹Z‹YORUM 3....... ölçütlerin gerçekleflti¤ini düflünüyorsan›z 2............ Toplam Puan 45 ......... Krokinizde yön okunu göstermeyi ve kulland›¤›n›z sembollerle ilgili bir bölüm oluflturmay› unutmay›n›z....................................................

....HAVA OLAYLARI VE YAfiAM Foto¤raflar› inceleyiniz. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… ……………………………………. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… …………………………………….. Foto¤raflarda hangi hava olaylar› görülmektedir? Bu hava olaylar›n›n insanlar›n yaflamlar›n› nas›l etkileyebilece¤ini ilgili yerlere yaz›n›z. …………………………………….. ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… 46 . ………………………………………… ………………………………………… ………………………………………… …………………………………….

.................................................................................................................................. Bu tablodan hareketle yandaki bölüme resimli bir sütun grafi¤i çiziniz..... Gözlem sonuçlar›n›z› afla¤›daki tabloya sembollerle kaydediniz...... Sembol Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Rüzgârl› 2..... Tablodaki hava olaylar›n› anlatan/gösteren birer sembol çiziniz.... ÜN‹TE Hava Olay› Güneflli ... Gün Pazartesi Sal› Çarflamba Perflembe Cuma Cumartesi Pazar Ö¤leden Hava önce Olay› Ö¤leden sonra 3...........................................................................................................GÖZLEM YAPIYORUM Yaflad›¤›n›z yerdeki hava olaylar›n› bir hafta boyunca ö¤leden önce ve ö¤leden sonra gözlemleyiniz........... 1............ ............ Gözlem sonuçlar›n›zdan yararlanarak afla¤›daki tabloda yer alan “Toplam” sütununa hava olaylar›n›n kaç kez görüldü¤ünü yaz›n›z....................... ........................... ..... Kendinizi hava durumu haberini bildiren sunucu olarak düflününüz....................................... ...................................................... Hava Olay› Toplam Güneflli Sisli Bulutlu Ya¤murlu Karl› Rüzgârl› 4........................... Çizdi¤iniz sembolleri dilerseniz boyayabilirsiniz....... ........... Tablolardan ve resimli sütun grafi¤inden yararlanarak bir haftal›k hava durumu haberini sunacaks›n›z........................................................................................ ........................................................ Hava durumu haberini sunarken söyleyeceklerinizi afla¤›daki noktal› yerlere yaz›n›z ve s›n›fta arkadafllar›n›za okuyunuz...................................................................... 47 3..........................

BEfiERÎ M‹? Afla¤›daki foto¤raflar› inceleyiniz. 48 . Do¤al unsurlar› bir sonraki sayfada yer alan a¤açtaki elmalar›n üzerine. beflerî unsurlar› ise çocu¤un elindeki balonlar›n üzerine yaz›n›z. Foto¤raflarda görülen yerlerdeki do¤al ve beflerî unsurlar› ay›rt ediniz.DO⁄AL MI.

... 3............................................. 1.................. ........... 49 .......................................................................................................................................................................................................... ...................................... En çok hangi konu ve etkinliklerden hoflland›n›z? ............................................................................. ......................................................................................... fiu ana kadar neler ö¤rendi¤iniz ve neler ö¤renmeyi bekledi¤inizle ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z............................ Anlamakta zorland›¤›n›z konu ya da kavramlar oldu mu? Aç›klay›n›z............................................................................3........ fiu ana kadar hangi konular› ve kavramlar› ö¤rendiniz? ....................................... 2............................ ..................................................... ÜN‹TE NELER Ö⁄REN‹YORUM? Ünitenin yar›s›n› tamamlad›k.......................................................

................................ Fakat bu meyve verecek dallar›n kopar›lmas›ndan üzüldü¤ü görülüyordu… Atatürk'ün bu do¤a sevgisini yak›ndan bilen Türk ulusu................................................................ ................................................................................................... ...................................................................... Afet ‹nan anlat›yor: Atatürk........................... . Keçiören'den bir dal badem çiçe¤i getirmifllerdi................................ 50 ............. yorgun ve hasta yüzünde bir sevinç belirdi: “Bahar gelmifl ne güzel..... ne yaz›k!” Bir iç çekiflle beraber gözleri bahar çiçeklerinde sabitleflti… O.................................................................................................................................................................. ................... Onun ilk hastal›k aylar›nda................... ne yaz›k!” sözleriyle ne demek istemifltir? .............................. Çankaya'da dinlendi¤i günlerden birinde idi........................................................................DO⁄A SEVG‹S‹ Metni okuyunuz.... Bir vazo içinde odas›na konuldu¤u zaman.................. Hatta bütün dünya uluslar› An›tkabir'in çevresine dikilmek üzere çeflitli fidan göndermifllerdir......... 3................ Okudu¤unuz metin Atatürk'ün hangi özelli¤ini vurgulamaktad›r? ............................) Afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z.......................................... ................................................................................ 2........................ .... “… bu güzel çiçekler meyve vermeden solacak ve sadece bizim birkaç günlük göz zevkimizi doyuracak................................................................... Atatürk.................................................................................................................................. Onun için An›tkabir çevresindeki bu a¤açl›k alana “Bar›fl Park›” denilmektedir… Hac› Ang›............ bahar kokusunu Bar›fl Park› alabilmek için çiçeklere e¤ilmiflti ve “Oh......................................... 42-44................................................................................................................................................................ (Düzenlenmifltir.......................... ömrünün son günlerini a¤aç ve orman özlemi içinde geçirdi.................................................. 4. Kendi do¤a sevginizi birkaç cümle ile anlat›n›z..................... ............ 1................................. .................... .................” demekten kendisini alamam›flt›...................................................... ..... s....................................... ‹nsanlar›n do¤ay› sevmesi sizce neden önemlidir? Aç›klay›n›z....... hayat›n gençli¤i nefis......... An›tkabir'in dört bir yan›n› Anadolu'da yetiflen çeflitli a¤aç ve yeflilliklerle donatm›flt›r.............. ..........................................” dedi ve hemen ilave etti: “Fakat bu güzel çiçekler meyve vermeden solacak ve sadece bizim birkaç günlük göz zevkimizi doyuracak......................................................... .................................................. Çocuk Gözüyle Atatürk................................................................ .......................................................................................

.................... ............................................................................................ ÜN‹TE Afla¤›daki gazete haberini inceleyiniz.................................................................... Gazete haberi....................GELECE⁄‹M‹Z NE OLACAK? 3...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... Yukar›daki haberde oldu¤u gibi siz de çevre duyarl›l›¤› ile ilgili bir haber yaz›n›z................ ........................................................... ................................................................................................................. ............................. ....................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................ 23 Nisan 2006................................................................................................. ...................... 51 ........................................................ ...................... ....... .............

............................................................................. 52 Evet Hay›r ...... eserler hakk›nda bir yaz› dizisi haz›rl›yor..CO⁄RAF‹ ÖZELL‹KLER A.. B.................................................. .................................................................................................................................................................................................................................................. .............................................. Bu çal›flmadaki performans›m›n çok iyi oldu¤unu düflünüyorum.................................. Bir dergide çal›flt›¤›n›z› hayal ediniz.................................... Tabloyu eksiksiz flekilde doldurdum............................. Çal›flt›¤›n›z dergi........... 2.......... ..................................... ................................ Seçti¤im Efsane. ................................ Yaflad›¤›m yerdeki co¤rafi özellikleri do¤ru flekilde belirttim..................................... Afla¤›daki formu bu çal›flman›zdaki performans›n›z› düflünerek doldurunuz........................ fiiir vb........ yaflad›¤›n›z yerin co¤rafi özelliklerini içeren efsane............ Araflt›rman›z› yaparken izledi¤iniz yolu ve araflt›rma sonuçlar›n›z› tablodaki uygun yerlere yaz›n›z..................................... Ölçütlere kat›l›yorsan›z “Evet” sütununu........................ Göre Yaflad›¤›m ......................................................................................................................... Kulland›¤›m Kaynaklar ...................... Araflt›rma Konum Yaflad›¤›m yerin co¤rafi özelliklerini içeren efsane..... ÇALIfiMAMI DE⁄ERLEND‹R‹YORUM Ölçütler 1.......................................................................... Araflt›rma Sonucuna ......... .................................................. 4.. Sizden bu konuyla ilgili bir araflt›rma yapman›z› istiyor...................... .............................. Yapt›¤›m çal›flman›n verilen konuya uygun oldu¤unu düflünüyorum........................................... Araflt›rmamda ‹zledi¤im Yol ........................... ...................... Çünkü ..................................................... 3...................... kat›lm›yorsan›z “Hay›r” sütununu “X” ile iflaretleyiniz........................ Zorland›¤›m konularda ö¤retmenimden ya da arkadafllar›mdan yard›m istedim..... ................. 5.......... .......................................................................... Öykü......... öykü vb.................................................................................... öykü vb.............. Yerdeki Co¤rafi Özellikler .

… /… / . Evimizin güvenli yerlerini araflt›rd›k. … /… / .... … /… / . Bunlar:…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… … /… / . … /… / .A‹LE AFET PLANI Afla¤›daki tabloda afet plan› haz›rlan›rken yapman›z gereken ifller yer almaktad›r. … /… / .).. Yaflad›¤›m›z mekânlarda kayabilecek ve düflebilecek her fleyi kontrol ettik.. Afetten sonra telefonumuzu sadece acil durumlar için. devrilebilecek ve yanabilecek eflyalar›n yan›. … /… / . Her alt› ayda bir.. ‹lk yard›m çantam›z› haz›rlad›k.. … /… / .... … /… / . plan›m›z› gözden geçirmeyi kararlaflt›rd›k... kibrit gibi yang›na sebep olabilecek eflya ve maddelerin kullan›lmayaca¤›n› ö¤rendik. ‹flleri tamamlama tarihlerinizi tabloya yaz›n›z.. su ve gaz vanalar›n›n yerlerini ve bunlar›n nas›l kapat›lacaklar›n› ö¤rendik.. … /… / .. radyo ve televizyonu da bilgilenmek için kullanaca¤›m›z› ö¤rendik..... Deprem çantam›z› haz›rlad›k. Elektrik.... … /… / . Evimize yang›n söndürücü ald›k ve bunu nas›l kullanaca¤›m›z› ö¤rendik.. büyük... … /… / .. Evdeki güvensiz yerleri belirledik.. Ba¤lant› kuraca¤›m›z kifli/kiflilerin ve kurumlar›n telefon numaralar›n› biliyoruz.... Binadan ç›k›fl yollar›n› belirleyip kroki üzerinde iflaretledik. Afetten sonra gaz s›z›nt›s› olmad›¤›ndan emin olana kadar çakmak. K›z›lay ile Güvenli Yaflam› Ö¤reniyorum. ÜN‹TE Tarih .. a¤›r. 24 (Düzenlenmifltir... Yap›lan ‹fl … /… / . Bu bilgileri tan›d›¤›m›z herkese yaymaya bafllad›k.. … /… / .. 53 3.. Ailenizle birlikte bu iflleri tamamlay›n›z.. Afetten sonra nerede buluflaca¤›m›z› belirledik. … /… / . Yata¤›m›z›n yan›na el fenerimizi ve terliklerimizi koyduk... Afet planlama hakk›nda bir aile toplant›s› yapt›k.... Olas› tehlikeler için önlemler ald›k. s.... Örne¤in pencere önleri.

................................................................. 5..................................................................... ................................................ nas›l yard›m ald›n›z? ........................................................................................................ .................. Bu ünitede ö¤rendiklerinizle ve yapt›¤›n›z çal›flmalarla ilgili olarak afla¤›daki sorular› cevaplay›n›z............................................ Foto¤raf numaralar›n› ve aç›klamalar› yazarak tabloyu doldurunuz............................................ Bu ünitede daha önce bilmedi¤iniz veya merak etti¤iniz hangi konu ve kavramlar› ö¤rendiniz? .............. 54 ......................................................... ....................... NELER Ö⁄REND‹M? Ünitemizi tamamlad›k.............................................................. Zorland›¤›n›z durumlarda kimlerden....................... ............. 1....................................................................................................................................... .............. En çok hangi konudan ya da etkinlikten hoflland›n›z? Neden? ............. .......................................................... 3... deprem an›nda yap›lmas› gerekenler ile yap›lmamas› gerekenler kar›fl›k olarak verilmifltir................................................ 4..................................... 1 2 4 5 3 6 Deprem S›ras›nda Yap›lmas› Gerekenler Deprem S›ras›nda Yap›lmamas› Gerekenler .................. Ünite ifllenifli s›ras›nda anlamakta zorland›¤›n›z konular ya da tamamlamakta zorland›¤›n›z etkinlikler oldu mu? Aç›klay›n›z........................................................................................................................... .............................. Bu ünitenin iflleniflinde baflar›l› oldu¤unuzu düflünüyor musunuz? Aç›klay›n›z.DEPREM Afla¤›daki foto¤raflarda.................. Sonraki ünitelerde baflar›n›z› art›rmak için neler yapmay› planl›yorsunuz? ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... Bunlar› ay›rt ediniz........................................................................................... ......... 6........... .............................................................................................. ................................................ 2......... ....................................................................

........ Otobüs dura¤›n› bulmas› gerekiyordu. otobüs dura¤›n› bulup arkadafl›n›n evine gitti............... Otobüs dura¤›n›n yerini yandaki kroki üzerinde iflaretleyiniz...... Trafik polisi. 1........ 3.........ÜN‹TE DE⁄ERLEND‹RMES‹ K A... Bir trafik polisine otobüs dura¤›n›n yerini sordu.. Bu anlat›mdan yola ç›karak Özgür’e yard›mc› olunuz......... Özgür'e otobüs dura¤›na nas›l gidece¤ini anlatt›............... arkadafl›na gitmek için yola ç›kt›............. B............ Özgür..................................... Daha sonra Fevzi Çakmak Caddesi’nde güney yönünde ilerleyiniz...... Park›n karfl›s›nda Kaz›m Karabekir Caddesi’nden do¤u yönünde ilerledi¤inizde bankay› göreceksiniz........................................ ÜN‹TE B B 1TL K “Buradan güneybat› yönünde gidiniz......... Ona kütüphaneye nas›l gidilebilece¤ini yönleri de belirterek tarif ediniz........... Yol tarifinizi afla¤›ya yaz›n›z.............” 2....... ........................... Özgür........................................ Hava Olay› Ö¤leden Ö¤leden önce sonra Say› 5 Pazartesi Ya¤murlu Sisli 4 Sal› Bulutlu Güneflli 3 Çarflamba Rüzgârl› Ya¤murlu Perflembe Karl› Karl› Cuma Rüzgârl› Güneflli Cumartesi Bulutlu Sisli Pazar Sisli Rüzgârl› Günler 2 1 0 Güneflli 55 Bulutlu Ya¤murlu Sisli Rüzgârl› Karl› Hava Olay› ..... .......... fiimdi kütüphaneye gitmek istiyor... Dönüflte otobüse binerek ayn› durakta indi...... Afla¤›daki tabloda verilen hava olaylar›na iliflkin bilgileri kullanarak resimli sütun grafi¤i çiziniz........................................... ...... Otobüs dura¤›n› gösteren bir sembol tasarlay›p krokinin alt›ndaki bölüme çiziniz........... Bankay› geçince güneye do¤ru yürümeye devam ediniz........ Yüzünüzü do¤uya döndü¤ünüzde bankan›n tam karfl›s›nda otobüs duraklar›n› göreceksiniz................

Afla¤›dakilerden hangileri Ayfer'in binadan ç›karken karfl›laflabilece¤i tehlikelerdir? I. Y›k›nt›lar A) I. 101 Anadolu Efsanesi. Eserini görmesi için ustas›na haberciler gönderir… Köprüyü görmeye gelen usta.”der. IV 4. Efsanede geçen do¤al ve beflerî unsurlar seçeneklerin hangisinde do¤ru efllefltirilmifltir? A) B) C) D) Do¤al Unsur Irmak Köprü Eser Köprü Beflerî Unsur Köprü Irmak Köprü Eser 56 . Saim Sakao¤lu. Bu köprüyü. Cam k›r›klar› II. Afla¤›dakilerden hangisi beflerî bir unsurdur? A) B) C) D) 2. Afla¤›dakilerden hangisi deprem sonras›nda yapmam›z gerekenlerden biridir? A) Telefonlar› meflgul etmemek C) Aile afet plan› haz›rlamak B) Deprem sigortas› yapmak D) Deprem çantas› haz›rlamak 5. III. III B) II. depremden sonra binadan ç›kmak istiyordu. IV C) I. Bir usta ile kalfas›.C. Erkan bir deprem çantas› haz›rlamak istiyor. güzelli¤ini herkes görmeli… Bunun ad› Görmeli Köprüsü olsun. yan›ndan ayr›l›r. Elektrik kablolar› III. Bunun için çantas›na afla¤›dakilerden hangisini almas›na gerek yoktur? A) B) C) D) 3. II. ustas›na bir sebepten dolay› dar›l›r. Hayvanlar IV. eline sa¤l›k. Süleyman. 81. II. Ayfer. Do¤ru olan seçene¤i iflaretleyiniz. Mersin'in Mut ilçesi yak›nlar›nda coflkun bir ›rmak üzerinde köprü yaparlar. Bu köprü bugün Gezmeli Köprüsü diye bilinir. kalfas›na: “Güzel yapm›fls›n. ayn› ›rma¤›n baflka bir coflkun yerine gidip köprü yapar. III. Bu köprünün yap›lmas›na büyük emek veren kalfa Süleyman. 1. Ancak baz› tehlikelerle karfl›laflabilirdi. Afla¤›daki sorular› okuyunuz. s. Afla¤›daki efsaneyi okuyunuz. IV D) I.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

çaresizlik. bir ailenin gelecekteki belirli bir süre için tasarlad›¤› gelir ve giderlerini tür ve ayr›nt›lar›yla gösteren çizelge. Bir fleyi bohça içine koyup sarmak. miktar›n›. difl hedi¤i: Çocuklar›n. gözlem: Bir nesnenin. tabiat. bir kuruluflun. fitil: Lambada. kandilde ve mumda ya¤›n. Deprem sonrasında meydana gelen küçük sarsıntılar. bütçe: Devletin. bıçak vb. inceleme ya da araflt›rma türü. fiyat›n› bildirmek için sat›c›n›n al›c›ya verdi¤i hesap dökümü. 73 . insan eliyle yap›lmam›fl. demet. yer sars›nt›s›. sel. çinkan: Balkan Türkleri taraf›ndan yayg›n olarak giyilen genifl ipek flalvar. bakla. dövünmek: Afl›r› üzüntü. ilk difli ç›kt›¤› zaman. çevre. deste: 1. mareflallerin. güreflte rakibinin belden afla¤› bir yerini aniden tutmak.SÖZLÜK A afet: Çeflitli do¤a olaylar›n›n sebep oldu¤u y›k›m. döviz: Propaganda. E efsane: Bir taraf› az çok tarihe dayanmakla beraber inan›lmaz olgularla süslü olan halk hikâyesi. bu¤day. tan›tma amac›yla üzeri yaz›lm›fl bez veya karton. asa: Baz› ülkelerde hükümdarlar›n. bohçalamak: 1. üzerine tokmakla vurulunca ses veren araç. herhangi bir konuda ayd›nlatmak. niteliklerinin bilinmesi amac›yla. B bas›n: Gazete. dolay›. Cinsleri aynı veya birbirine yakın olan fleylerin bir arada ba¤lanmıflı. fasulye ve nohut piflirilerek yap›lan. Bir fleyin yak›n›. felaketlerin her biri. 4. Mendil. 2. C cepken: Kollar› y›rtmaçl› ve uzun. tamim. firma: Ekonomik etkinlik birimi. deprem. 盤: Da¤›n bir noktas›ndan kopup yuvarlanan ve yuvarland›kça büyüyen kar kütlesi. do¤al: Kendili¤inden olan. beflerî: ‹nsano¤lu ile ilgili. D dekorasyon: Bir yeri süsleme. bafl örtüsü. do¤a: ‹çinde canl›lar›n yaflad›¤› yerküre. f›rt›na. dergi gibi belirli zamanlarda ç›kan yaz›l› yay›nlar›n bütünü. çip: Milimetrik yüzeyler üzerinde on binlerce devre eleman›ndan oluflan ve son derece karmafl›k elektronik devrelerin yerlefltirildi¤i. dernek: Belirli ve ortak bir amac› gerçeklefltirmek için kurulan yasal topluluk. dikkat çekmek üzere ilgililere gönderilen yaz›. anket: Soru ve cevaplara dayal›. yakas›z üst giysisi. ipek bluz ve ifllemeli aksesuarlardan oluflan kad›n giysisi. Kiflinin içinde bulundu¤u toplumu oluflturan ortam. genelge: Yasa ve yönetmeliklerin uygulanmas›nda yol göstermek. hareket. do¤al afet: Önlenmesi insan eliyle olmayan. 2. gönüllü: Bir ifli hiçbir yükümlülü¤ü yokken isteyerek üstlenen. dikkatli ve planl› olarak ele al›n›p incelenmesi. günlük: Günü gününe tutulan hat›ra. 3. 2. zelzele. çift dalma: Rakibin ayaklar›na do¤ru birden inerek paças›n› veya topu¤unu kapma oyunu. bafl alt›: Ya¤l› güreflte pehlivanlar›n ayr›ld›¤› befl derecenin ikincisi. 盤l›k. Ç çevre: 1. Kılıç. artç› sars›nt›: Artç› deprem. feryat: Hayk›r›fl. fiyat: Al›m veya sat›mda bir fleyin para karfl›l›¤› de¤eri. çakmakta benzinin yanmas›n› sa¤layan. Güreflte rakibin kol ve ayaklar›n› üst üste getirerek k›m›ldayamaz durumda alttan kavray›p kucaklamak. harçla ifllenmifl bir tür k›sa. deprem: Yer kabu¤unun derin katmanlar›n›n k›r›l›p yer de¤ifltirmesi veya yanarda¤lar›n püskürme durumuna geçmesi yüzünden oluflan sars›nt›.nin elle tutulacak yeri. günce. yapay karfl›t›. Aynı cinsten onluk bir küme. Ya¤l› güreflte pehlivanlar›n ayr›ld›klar› derecelerden biri. dolu vb. genellikle silikon benzeri yar› iletken bir malzemeden yap›lm›fl ince bir dilim. efl dostla yenilen afl. gong: Boks karfl›laflmas›n›n bafllama ve bitim sürelerini belirtmek için kullan›lan. din adamlar›n›n güç sembolü olarak törenlerde kulland›klar› uzun sopa. türlü biçimlerde bükülmüfl veya dokunmufl pamuktan yap›lan genellikle ya¤ çekici madde. etraf. G gark: Bir fleyi bol bol vermek. ba¤lam. olay›n veya bir gerçe¤in. ekonomi: ‹nsanlar›n yaflayabilmek için üretme ve ürettiklerini bölüflme biçimlerinin ve bu faaliyetlerden do¤an iliflkilerin bütünü. F fatura: Sat›lan mal›n cinsini. piflmanl›k duyarak ç›rp›nmak. 3.

ayd›nlatmaya yarayan de¤nek.H hac›yatmaz: Yere nas›l b›rak›l›rsa b›rak›ls›n. hakem: 1. kireç tafl›. heyelan: Toprak kaymas›. medya: Büyük iletiflim ve yay›n organlar›n›n bütününe verilen ad. yar›flmalar› kurallara uygun ve yans›z olarak yöneten kimse. sar›larak yap›lan bir tür nak›fl. Bu hatta çal›flan tafl›t. ucu k›vr›lm›fl sopalarla vurarak karfl› kaleye sokmak amac›yla oynanan oyun. meflale: 1. okuma. cephane. 74 . araçlarda. metro: 1. heybe: 1. kültür vb. hibrit: 1. ka¤n›: ‹ki tekerlekli. O oklava: Hamur açmakta kullan›lan silindir biçiminde ince uzun de¤nek. içine öteberi koymaya yarayan. 3. istek: Bir fleye duyulan e¤ilim. kriket: On birer kiflilik iki tak›m aras›nda. spor yapma vb. kulüp: Görüflme. eflek vb. s›rma vb. harita: Yeryüzünün ya da bir parças›n›n. dert. kapl›ca: Yerin derin katmanlar›ndan gelen s›cak. silindir biçiminde araç. At. k›lavuz. ekip biçme ifli. 2. N naz›r: 1. küçük ve a¤›r bir topu. gören. 2. Taraflar›n aralar›ndaki anlaflmazl›¤› çözmek için yetkili olarak seçtikleri ve üzerinde anlaflt›klar› kifli. hasat: Ürün kald›rma. 2. istihkâm: Düflman saldırısını durdurmak. dingili tekerlekle birlikte dönen öküz arabas›. harman: 1. üzerinde yaz›. mertçe. konuflma. vekil. kermes: Bir derne¤e. Erke¤e yak›flan. kireç: Mermer. ham madde: Üretim sürecinde kullan›lan ifllenmemifl her türlü madde. tebeflir. Büyük ac›. izci: Dayan›flma ve yard›mlaflma duygular›n› gelifltirmek. hava raporu. hava durumu: Meteoroloji ile ilgili olaylar›n bütünü. s›k›nt›. alç› tafl› gibi birçok tafl›n özünü oluflturan kalsiyum oksit. M Marafl ifli: Karton üzerine gerilmifl kumafla sim. güçlü istek. Biçildikten sonra tah›l demetlerinin üzerinden düven geçirilerek tanelerin baflaklar›ndan ayr›lmas› ifli. ikametgâh: Yerleflme yeri. imal: Ham maddeyi iflleyip mal üretme. düflmana karflı savunma yapmak amacıyla düzenlenmifl yer. amaçlarla yaln›z üye olanlar›n topland›klar› yer. hâkimiyet: Egemenlik. bir çal›flmaya yard›m sa¤lamak amac›yla genellikle aç›k havada sat›fl yap›larak gelir sa¤lanan toplant›. Türlü ifllerde kullan›lan. 2. kor: 1. Seçme ve karar verme yetkisi bulunan kimse. 2. ruhça ve bedence güçlendirilmek için kamplarda ve okullarda e¤itilen genç. belli bir ölçe¤e göre küçültülüp kufl bak›fl› görünüflüyle bir düzlem üzerine geçirilmesi. Ucunda alev ç›karacak yan›c› bir madde bulunan. rakam veya baflka iflaretler bulunan düzlem. taban›nda bulunan a¤›rl›k sebebiyle dik bir durum alan oyuncak. hafl›r neflir: Kaynaflma. kilim veya hal›dan yap›lm›fl iki gözlü torba. Omza geçirilebilen tek gözlü bir tür çanta. kongre: Bir konu üzerinde karar vermek amac›yla çeflitli yerlerden delegelerin. Bu iflin yap›ld›¤› yer veya mevsim. ekonomi. mürflit: Do¤ru yolu gösteren kimse. Ara verme. tekerlekleri tek parça. Bir düflüncenin öncüsü. alanlarda belirli bir süredeki etkinlik dönemi. binek hayvanlar›n›n eyeri üzerine geçirilen veya omuzda tafl›nan. 2. ‹yice yanarak atefl durumuna gelmifl kömür veya odun parças›. montaj: Bir bütün oluflturmak için parçalar› tak›p birlefltirme ifli. Karfl›laflmalar›. mola: 1. içinde sa¤l›¤a yararl› erimifl maddeler ve gazlar bulunan sular›n ç›kt›¤› kaynak. merdane: 1. kampanya: Politika. Yorgunlu¤u gidermek için duraklama. mühimmat: Savafl gereçleri. krefl: Çocuk yuvas›. 3. 3. bir arada olma. Kal›n oklava. iklim: Yeryüzünün genifl bir alan›nda hava olaylar›na ba¤l› olarak gerçekleflen etkilerin uzun y›llar›n ortalamas›na dayanan durumu. 2. 4. Elektrik motoru deste¤iyle çal›flan otomobil. kundaklamak: Yeni do¤mufl çocu¤u ilk aylarda geniflçe bir bez ile s›k›ca sar›p sarmalamak. 2. kurum: Belirli bir amac› gerçeklefltirmek üzere kurulan özel veya kamu örgütü. 2. 2. yöneticilerin kat›lmas› ile yap›lan toplant›. pusula vb. I-‹ ihtiyaç: Gereksinme. üzüntü. Büyük flehirlerde semtler aras›nda iflleyen yer alt› demir yolu hatt›. Bakan. Bakan. Belirli bir konudan iyi anlayan kimse. K›rm›z› kurulufl: Topluma hizmet amaç ve göreviyle kurulan kurum. ‹ki farkl› güç kayna¤›n›n bir arada bulunmas›. K kadran: Saat.

Y yay›k: Tereya¤› ç›karmak için sütün. proje: Genel olarak ortaya konacak bir ifl. n›sfiye vb. kararlar›n› ba¤›ms›z olarak vererek toplumsal etkinliklerde bulunan bireyler toplulu¤u. vakum: Havas› al›nm›fl boflluk. 2. prototip: 1. sektör: 1. ucuna çengelli i¤ne tak›l›. tramvay: fiehirlerde yol üzerinde döflenmifl özel raylarda hareket eden yolcu tafl›t›. atefl üzerine oturtulan. Sergileme. Ayn› ifli yapan topluluk. stratosferdeki tabaka. kürekle yürütülen deniz teknesi. beceri ve ustal›k gerektiren ifl. dile düflürme. 75 . temkin: Bir iflin sonunu düflünerek ölçülü. T talep: 1. arazi üzerinde yapılan genifl ölçüde savafl denemesi. oya sunularak karar verilmesi istenen yaz›l› k⤛t. unvan. herhangi bir konu veya sorunla ilgili olarak bir öneride bulunmak için üyelerden biri veya birkaç› taraf›ndan baflkanl›¤a verilen. namazl›k. Uygulama. post veya kumafltan yayg›. genifl kolsuz bir çeflit üstlük. S-fi sacaya¤›: 1. 2. Deney. ‹lk örnek. dileme. ya¤s›z. tuzsuz hafllanm›fl pirinç ve özel baharat kar›fl›m›n›n konulmas›yla haz›rlanan Japon yeme¤i. derece. mevki. çalg›lar eflli¤inde. tava vb. U uzman: Belli bir iflte. 2. 2. yo¤urdun içinde çalkaland›¤› kap veya makine. R rütbe: 1. rakkas. resmî bir toplant›da. sivil toplum: Devletin denetimi alt›nda olmayan. koymaya yarayan. cilt. telaffuz etmek: Söylemek. sema: Mevlevi dervifllerinin ney. tecrübe: 1. Model. kollar›n› iki yana aç›p dönerek yapt›klar› ayin. ço¤unlukla naylon tellerden veya at kuyru¤u k›l›ndan yap›lm›fl iplik. teflhir: 1. 3. Asker birliklerini savafla hazırlamak amacıyla. Gösterme. pelerin: Omuzlardan afla¤› dökülen. 2. gerdirilmifl keten. ozon tabakas›: Güneflin afl›r› mor ötesi ›fl›nlar›ndan dünyay› koruyan. Deneyim. elde edilecek bir sonuç ile ilgili bir düflünce. belli bir konuda bilgi. ‹stek. ‹nsan vücudunun d›fl yüzü. 2. tuval: 1. seccade: Bir kiflinin üzerinde namaz k›labilece¤i büyüklükte. Bölüm. tufl: Güreflte oyun s›ras›nda iki omzun ayn› anda yere de¤mesiyle oluflan yenilgi. Bu kumafl›n üzerine yap›lm›fl tablo. tasar›. istem. P patent: Bir buluflun veya o buluflu uygulama alan›nda kullanma hakk›n›n bir kimseye ait oldu¤unu gösteren belge. Subay. ö¤renimle birlikte deneyim. pandül. Ü ücret: ‹fl gücünün karfl›l›¤› olan para ya da mal. 2. kenevir veya pamuklu kaba kumafl. kongre vb. Üzerine tencere. Vücut. sarkaç: Dura¤an bir nokta çevresinde a¤›rl›¤›n›n etkisiyle sal›n›m yapan hareketli kat› cisim. dal. tedbirli davranma. 2. 2. ten: 1. iradeli tüketme. 3. Üçlü grup. görüfl ve becerisi çok olan (kimse).olta: Bal›k avlamada kullan›lan. tatbikat: 1. Görgü. Ö önerge: Meclis. üç ayakl› çember veya üçgen biçiminde demir destek. Bir kimseden bir fleyi yapmas›n› veya yapmamas›n› isteme. travma: Canlı üzerinde beden ve ruh açısından önemli ve etkili yaralanma bırakan durum. s›naat. kol. Z zanaat: 1. paye. tasarlanm›fl fley. 2. Mertebe. V vak›f: Bir hizmetin sürekli olarak yap›labilmesi amac›yla bir kimse taraf›ndan belli koflullarla ve resmî yoldan ayr›lan mülk ya da para. 2. El ustal›¤› isteyen ifller. astsubay ve polislerin sahip oldu¤u derece. örgüt: Ortak bir amac› veya ifli gerçeklefltirmek için bir araya gelmifl kurumlar›n veya kiflilerin oluflturdu¤u birlik. ‹nsanlar›n maddeye dayanan gereksinimlerini karfl›lamak için yap›lan. sandal: ‹nsan tafl›yacak biçimde yap›lm›fl. hal›. sufli: ‹nce flerit biçimindeki yosun tabakas›n›n içine çi¤ bal›k. performans: Baflar›m. kilim. kesim. tasarruf: Para veya herhangi bir fleyi dikkatli kullanma. semazen: Sema ayininde dönen dervifl. Herkese duyurma. Üzerine resim yap›lan.

1909 23 May›s 1911 Ülkemizde ilk telefon santrali faaliyete geçti. 1915 18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi kazan›ld›. 1855 Ülkemizde ilk telgraf hatt›. 1921 1 Nisan II. 1920 23 Nisan Büyük Millet Meclisi aç›ld›. 1833 Görme özürlüler yaz› makinesi icat edildi. ‹nönü Zaferi kazan›ld›. 1919 15 May›s Yunanl›lar ‹zmir’i iflgal etti. 1912 15 Ekim Osmanl› Devleti ile ‹talya aras›nda Ufli Antlaflmas› imzaland›. Balkan Savafl›'› bafllad›. 1844 27 May›s Telgraf Amerika’da kullan›lmaya baflland›. 1920 16 Mart ‹stanbul iflgal edildi. 1919 27 Aral›k Mustafa Kemal Temsil Heyeti üyeleriyle Ankara’ya geldi. 1919 22 Haziran Amasya Genelgesi yay›mland›. 1863 Mektuplarda pul kullan›lmaya baflland›. toplama ve ç›karma makinesini icat etti. ‹nönü Zaferi kazan›ld›. 1918 30 Ekim Mondros Ateflkes Anlaflmas› imzaland›. 76 . 1840 23 Ekim Ülkemizde Posta Teflkilat› kuruldu. 7 A¤ustos 1919 4-11 Eylül Sivas Kongresi topland›. 1918 13 Kas›m ‹tilaf Devletleri donanmalar› ‹stanbul’a geldi. dört ifllem makinesini gelifltirdi. 1854 Herman Hollerith. 1671 Leibnizt. 1914 11 Kas›m Osmanl› Devleti Birinci Dünya Savafl›’na girdi. 1912 8 Ekim I. 1919 19 May›s Mustafa Kemal Samsun'a ç›kt›. 1921 10 Ocak I. 1921 23 Nisan “23 Nisan” tarihinin millî bayram olarak ilan›na dair yasa kabul edildi. ‹stanbul-Edirne aras›nda kuruldu. Osmanl› Devleti ile ‹talya aras›nda Trablusgarp Savafl› yap›ld›.KRONOLOJ‹ 1642 Pascal. delikli kart sistemiyle çal›flan hesaplama makinesini gelifltirdi. 1919 23 Temmuz Erzurum Kongresi topland›. 1914 Ülkemizde halka telefon verilmeye baflland›.

1923 29 Ekim Cumhuriyet ilan edildi ve Gazi Mustafa Kemal cumhurbaflkan› seçildi. 1968 31 Ocak TRT Ankara’da deneme yay›n›na bafllad›. 1925 26 Aral›k Ülkemizde miladi takvim kabul edildi. 1923 24 Temmuz Lozan Bar›fl Antlaflmas› imzaland›. 1921 13 Eylül Sakarya Zaferi kazan›ld›. 1976 Türk televizyonunda renkli yay›n dönemi bafllad›. 1979 UNESCO (Birleflmifl Milletler E¤itim. 1922 11 Ekim Mudanya Ateflkes Anlaflmas› imzaland›. 1951 ABD’de renkli televizyon dönemi bafllad›. 1922 9 Eylül Türk ordusu ‹zmir’e girdi ve ‹zmir Yunan iflgalinden kurtar›ld›. 1994 ‹lk Türk uydusu Türksat. 1954 Odalar ve Borsalar Birli¤i bünyesinde Türk Standartlar› Enstitüsü kuruldu. uzaya f›rlat›ld›. 1940 Vakumlu tüpler bilgisayarlarda kullan›lmaya baflland›. 1923 13 Ekim Ankara baflkent ilan edildi. Bilim ve Kültür Örgütü) taraf›ndan “Çocuk Y›l›” olarak ilan edildi. 1990 Türkiye’de ilk özel televizyon yay›n dönemi bafllad›. 1921 7-8 A¤ustos Tekâlif-i Milliye Emirleri yay›mland›. 1922 26 A¤ustos Büyük Taarruz bafllad›.1921 5 A¤ustos Büyük Millet Meclisi taraf›ndan Mustafa Kemal Pafla’ya baflkumandan görevi verildi. 1928 24 Kas›m Atatürk’e baflö¤retmen unvan› verildi. 1936 ‹ngiltere’de ilk siyah-beyaz TV yay›nlar› BBC taraf›ndan bafllat›ld›. 1923 2 Ekim ‹flgalci devletler ‹stanbul’dan ayr›ld›. 1921 23 A¤ustos Sakarya Meydan Muharebesi bafllad›. 77 . 2002 24 Nisan Türk Telekom ‹letiflim Müzesi aç›ld›. 1922 30 A¤ustos Baflkumandan Meydan Muharebesi kazan›ld›. 1926 ‹skoçyal› mucit John Logie Baird ilk canl› televizyon yay›n›n› gerçeklefltirdi.

ARIBURNU. 2006. BOORST‹N. ‹brahim Zahit.1967. 1993. ÖNGAY. ATAY. Güney Ofset. Ankara. fi. 2005. SPURGEON. çev. Baflbakanlık Devlet ‹statistik Enstitüsü. KOCATÜRK. 1998. 2006. Gazi Üniversitesi. Ruhiser Mergenci ve Bekir Onur. ‹stanbul. Ekoloji. Atatürk ve Anıları. ‹brahim. Güneysu Yay›nlar›. EVREN. 2006. 1992. Ankara. ‹nkılap Kitabevi. Mustafa. ‹pek vd. Kaknüs Yay›nlar›. 2006. Pegem A Yayıncılık. Yalçın. New York. SÖNMEZ. Kemal. ‹stanbul. TBMM Basın ve Halkla ‹liflkiler Daire Baflkanlı¤ı Tanıtım Kitapları Serisi. ‹stanbul. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. 1999. SANIR. 78 . hzl. Gazi Kitabevi. DURAN. LOHANLIZADE. 2000. hzl. GARTENHAUS. 2005. 1999. ‹stanbul. Co¤rafya Terimleri Sözlü¤ü. Ç‹R‹NGEL. 2000. Konuflan Atlas Türkiye. ‹lkö¤retimde Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ö¤retimi. Nevzat. ‹nkılap Kitabevi. EFEKAN. Ankara. 2008. Kamile Ün. Üniteler Göre Çocuk fiiirleri Antolojisi. 2006. BROMLEY. ‹stanbul. 1989. Cumhuriyet Ç›nar›: Mustafa Kemal’i Atatürk Yapan. ‹zmir. Umut Vakfı Yay›nlar›. 1999. Anthony ve Peter Ford. Türkçesi: Seda Ç‹FTÇ‹. Graphic Organizers for Reading-Writing and More. Osmaniye. 2004. GÜREL. Niyazi Ahmet. TARHAN. ‹brahim. DE BONE. Türkiye ‹statistik Yıllı¤ı. 1999. Ankara. 2009. E¤itim Dünyası Yayınları. KABAPINAR. Ç‹L. Ercan Tuzcular. Türk Kurtulufl Savaflı. Veysel. Kufllarla Uyanmak. 1996. Ankara. ‹stanbul. Bilginler ve Buluflları Ansiklopedisi. Yay›mlanmam›fl Yüksek Lisans Tezi. Daniel Jrophic. TBMM. Ankara. Timafl Yayınları. Ankara. ‹stanbul. ‹stanbul. Mehmet Özel. Güneysu Yay›nlar›. Gaziantep Müdafaası. 2006. Eren Yay›nlar›. Ça¤r›. GÖKÇEN. Duyguların Dili. ATALAY. Ferruh. ‹lkö¤retim Atlası. Mehmet. Alt›n Kitaplar›. Özer. Ankara. Rumeli Demiryollar›. Yalova’da Hayat Güzeldir. ‹brahim. Yurttafl Olmak ‹çin. Ankara Ticaret Odası Yayınları. Richard. Fatma. Necati. “Tarih I Dersinde ‹fle Koflulabilecek De¤er Ö¤retiminin Yeni Yaklafl›mlar›n›n Ö¤rencilerin 'Hoflgörü' De¤eri Anlay›fllar›n›n Geliflimine Etkisi”. Yaratıcı Düflünce ve Müzeler. “‹lkö¤retim Beflinci S›n›f Sosyal Bilgiler Program›nda Belirlenen De¤erlerin Kazan›m Düzeyleri ve Bu Süreçte Yaflan›lan Sorular›n De¤erlendirilmesi”. Pelin. Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ö¤retimi. Sosyal Bilgiler Ö¤retimi ve Ö¤retmen Kılavuzu. Reflat. Ankara. TBMM Basın ve Halkla ‹liflkiler Daire Baflkanlı¤ı Tanıtım kitapları Serisi. ‹lk Meclis. ENG‹N. ÖKKEfi. 1996.. Kufllarla Uyanmak. ATALAY. Beyaz Adam Ltd. 2005. ‹ZBIRAK. ÖZTÜRK. Çevre ve Orman Bakanlı¤ı Devlet Meteoroloji ‹flleri Genel Müdürlü¤ü Yayınları. FELDMAN. KÖSTÜKLÜ. Altı fiapkalı Düflünme Tekni¤i. ‹nkılap Kitabevi. Türkiye Klima Atlası. 2000. Türkiye Bölgesel Co¤rafyası. 1999. Remzi Kitabevi. Ankara. 2006. fiehitkale Destankale Sonkale Çanakkale. MEB Yayınları. Sosyal Bilimler ve Tarih Ö¤retimi. çev. Ankara. Ankara. ‹stanbul. Her Masal Yar›m. 2002. Assos Yay›nlar›. Nuri. OZANKAYA. Vahdettin. Utkan. Dünya Co¤rafyası. Türkiye ‹fl Bankası Yay›nlar›. Milliyet Yay›nlar›. “Türkiyemiz”. TÜB‹TAK Yayınları. Faruk. Karen. Nurettin. Konya. 2004. Büyük Atlas. Co¤rafya Terimleri Sözlü¤ü. MEB Yayınları. Edward. Osmaniye. Garanti Matbaası. Scholastic Professional Books. Ankara. Aktif Ö¤renme. Yalova. Cemil. Ankara. çev. Kanaat Yayınları. Hazerfanahmet Yayınları. ‹mge Yay›nc›l›k. 2007. Millî E¤itim Bakanl›¤› Yay›nlar›. 2002. Nükte ve Fıkralarla Atatürk. Yücel. 2005. GÜLTEK‹N. Çukurova Üniversitesi. BAYDAR. 2007.KAYNAKÇA Kitap ve Dergiler AÇIKGÖZ.: Cuma Karatafl. BANO⁄LU. ‹stanbul. Sabiha. 2005. Mustafa. 2005. ‹stanbul. Kenan Mortan. ‹nk›lap Kitabevi. Yay›mlanmam›fl Yüksek Lisans Tezi. 2006. GÜRKAYNAK. 2007. ATALAY. Ertu¤rul. Benim Ailem. Safran Kitapları. ‹stanbul. Alan R. Atatürk’le Bir Ömür. ‹stanbul. Ankara. ‹stanbul. ‹stanbul. Fatofl Bilber. Güven Yayınları. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yay›nlar›. 1983. Adana. ‹stanbul. Faik Sabri. ‹stanbul. Atatürk’ten An›lar. 1998. Atatürk Arafltırma Merkezi. Keflifler ve Bulufllar. Maya Akademi. Mustafa Ökkefl.

4 fiubat 2009 Sabah gazetesi. Fiona.tr www.gov.ttcocuk.gov.bnl.anadolumedeniyetlerimuzesi. 5 Eylül 2009 Akflam gazetesi.tr www.tr www.kutuphane.gov. TRT.ptt. 2006. Ceceli Yayınları.gov. ‹stanbul.gov. 13 Ocak 2009 Birgün gazetesi.tr www.anayasa.tr www. Mayıs.gov.tgf. YAVUZ. Ankara.tr www.tr www.org. 1 Aral›k 2005 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi.physics.tr www. Duygusal Zekâ Geliflimi.tubitak. Ankara Ticaret Odası Yayınları. 16 Ocak 2009 Zaman gazetesi.tbmm.gov.tubitak.atam.sgk.meb. Temmuz-Aral›k. 3 Eylül 2009 Cuma gazetesi. Yenimahalle Atatürk ‹lkö¤retim Okulu.gov. 01 A¤ustos 2007 Zaman gazetesi.org www.biltek. 11 Mayıs 2007 Sabah gazetesi ‹nternet sitesi.org.tr. 2004.edu.Unutulan Manfletler.hkmo.akut.platformdergisi. Nisan Mayıs Haziran. Sayı: 392.tr www.gov.topkapisarayi.tr www.meteor. 2009 say›s›.org. Hacettepe Sosyoekonomi Dergisi. “Aylık Radyo Televizyon Dergisi”.tr www.net. 5 Ocak 2009 Hürriyet gazetesi.losev. 21 Ocak 2009 Zaman gazetesi.gov.tr www. WATT. 2008.bel.turkisharchery.anceva. 22 A¤ustos 2008 ‹nternet Siteleri www.tr www.aile.gelenekselfed.tr www.tr www.tr www. SEV Matbaac›l›k ve Yay›nc›l›k.gov. 2006.tr www.org.tr www.gov.org.tev.net.gov. 17 Nisan 2008 Türkiye gazetesi.tr www. 7 Ekim 2008 Bugün gazetesi.nist.tr www. Depremler ve Yanarda¤lar. tegv. 1997. TÜB‹TAK Yayınları.org www.tr www.gov.sydgm. Serpil.tr www. “Atatürk’ün Çocukları”.tr www. 2007.html www.tr www. 9 A¤ustos 2008 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi. 31 Mayıs 2008 79 . URAL. Ankara.gov.tr www. 12 Haziran 2005 Kurtulufl gazetesi ‹nternet sitesi.edu. 8 Haziran 2009 Hürriyet gazetesi. Haziran. 27 fiubat 2009 www.snews.gov. 7 Ocak 2009 Sabah gazetesi.gov www.gov.çanakkale.gov.gib.turkkulturu.rmk-museum.edirne. 28 Aralık 2008 Zaman gazetesi. 22 A¤ustos 1999 Hürriyet gazetesi.gov.tcdd. Sayı 46.depremeduyarliyiz. TSE Öncü. 30 Ekim 2009 Sabah gazetesi.tkv.sabanci. A¤r›’dan Zelve’ye Anadolu Anlat›yor.gov.kultur.sanayi. Silahlı Kuvvetler Dergisi.tr www. 20 fiubat 2009 Zaman gazetesi.tr www. 28 Mayıs 2008 Zaman gazetesi ‹nternet sitesi.gov.com/kesfet/TelekomMuzesi www.tuik.gov www. Sayı 204. Gazeteler Anayurt gazetesi.tr www.trt.edirne.tr www.tr www.Yıl 1.tr www.pttturkey.org.tdk.net www. Sayı 1.tr www. 2007.gov.tr www. Kudret Eren.org.cu.org. “Türk Standartları Enstitüsü Çocuk Dergisi”.com/tr/yayinlar/dergi/12.

com s. 2004. ‹stanbul.151. 101 Anadolu Efsanesi. Türkiye K›z›lay Derne¤i Yay›n›. 1993. ‘asker u¤urlama” foto¤raf› Yeniy›ld›z gazetesi internet sitesi. 162 sayfalardaki Atatürk ile ilgili ve tarihî foto¤raflar. 161. 21 Ocak 2009 Sabah gazetesi. 23 Nisan 2006 Sabah gazetesi. Sosyal Bilgiler Ö¤retmen K›lavuz Kitab›. Utkan.28. An›lar›yla Atatürk. Ankara.tr www. DURAL.101. Atatürk Araflt›rma Merkezi Arflivi. 124. 27 Ocak 2010 ‹nternet Siteleri www. ‹NCE.birgungazetesi internet sitesi.kenthaber. Belediye Meclisi foto¤raf›. 2004. ANGI.sinopozelidare. Millî E¤itim Basımevi. 28 Aral›k 2008 Sabah gazetesi. Ankara Büyükflehir Belediyesi Foto¤raf Arflivi. Gazeteler Hürriyet gazetesi. Ceceli Yay›nlar›. KÜR. 8 Kas›m 2009 Sabah gazetesi. Atatürk’ün Fikir ve Düflünceleri. 4 fiubat 2009 Silahl› Kuvvetler dergisinden gazete haberi. haber7. ‹stanbul. Halil Pala. 1973. ‹stanbul.Çal›flma Kitab› Kaynakças› Kitap ve Dergiler Atatürkçülük I. Bilge Yay›nlar›. 2005. Okumufl Adam Yay›nlar›. internet sitesi. SAKAO⁄LU. KOCATÜRK. Kitap. Ankara. 40. Ankara. ‹smet. 80 . Duygusal Zekâ Geliflimi. 159.tr GÖRSEL KAYNAKÇA Ders Kitab› s. itfaiye eri foto¤raf› www. 51. Akça¤ Yay›nlar›. Ankara. Baran. Saim. Atatürk Araflt›rma Merkezi Arflivi. Hac›. 2008.tr (1 fiubat 2010) www. 144. Ang› Yay›nlar›.tuik. Kudret Eren. 1998. 7 Ekim 2008 E¤itimaile ‹nternet sitesi (2 Aral›k 2008) www. Çocuk Gözüyle Atatürk. ‹kinci Bask›. Çal›flma Kitab› s. s.gov. Ahmet. Atatürk’ün Nüfus Cüzdan›. 47. 29.gov. YAVUZ.org. 52.kizilay. Atatürk’ün Liderlik S›rlar›. Ankara. 26 fiubat 2009 Zaman gazetesi. 22. K›z›lay ile Güvenli Yaflam› Ö¤reniyorum. Atatürk Arafltırma Merkezi. s. 1997. 7 A¤ustos 2008 www. 2004. Ankara. MEB Yay›nlar›. 32. 9 fiubat 2007 Zaman gazetesi.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful