P. 1
CEZA VE CEZA MUHAKEME HUKUKU

CEZA VE CEZA MUHAKEME HUKUKU

|Views: 47|Likes:
Yayınlayan: Murat Yıldız
Kpss'ye yönelik ders notu şeklinde hazırlanmış Ceza Hukuku notu.
Kpss'ye yönelik ders notu şeklinde hazırlanmış Ceza Hukuku notu.

More info:

Categories:Types, Business/Law
Published by: Murat Yıldız on Jan 09, 2013
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/08/2013

pdf

text

original

KPSS A GRUBU ve MESLEK SINAVLARINA HAZIRLIK

CEZA
ve

CEZA MUHAKEMESĠ HUKUKU
Hazırlayan: ÖĞR. GÖR. FATĠH BĠRTEK Niğde Polis Meslek Yüksek Okulu

Mart 2011 NĠĞDE

1

CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER
A- CEZA HUKUKUNUN ĠġLEVĠ Suç adı verilen haksız fiile uygulanacak olan yaptırımları belirleyen kurallar bütününe ceza hukuku adı verilmektedir. Ceza hukuku toplumsal yaĢamda meydana gelen ihlallerde en son uygulanacak olan hukuk dalıdır. Toplumsal yaĢamda ortaya çıkan her türlü hukuka aykırılık hallerinde ceza yaptırımı uygulanmaz. Örneğin kabahat teĢkil eden bir kısım eylemler hukuka aykırı olmasına rağmen bu tür hukuka aykırılık hallerinde ceza değil idari yaptırımlar uygulanmaktadır. Ceza hukuku günümüzde insancıl temellere dayandırılmaktadır. Nitekim, suçlanan her kim olursa olsun, suçluluğu bir mahkeme kararıyla sabit oluncaya kadar hiç kimse suçlu sayılamaz ( Masumiyet Karinesi ). Bu sebeple Ceza Muhakemesi hukukunda soruĢturma aĢaması ( Ġddianamenin kabulünden önceki aĢama ) sırasında suç isnadı altında bulunan kimseye ġÜPHELĠ; Ġddianamenin kabulünden karırın kesinleĢmesine kadar olan süreçte suç Ģüphesi altında olan kimseye ise SANIK denmektedir. Karar kesinleĢtikten sonra ancak HÜKÜMLÜ denilmektedir. Ceza hukukunun temel olarak kefaret edici, önleyici ve bastırıcı fonksiyonu vardır. Ceza kanunlarında belirlenen suç adı verilen normlar ve cezalar kiĢilerin bu hükümleri ihlal etmeleri durumunda karĢılaĢacakları yaptırımı önceden bilmeleri ve suç iĢlemek fikrinden vazgeçmelerini sağlar. Bu etki önleyici ( caydırıcı ) etkidir. Ġkinci etki ise suç iĢleyerek kamu düzeni ve toplumsal yaĢayıĢın kurallarını bozan kimselerin eylemlerinin karĢılığı olarak kanunda yazılı olan cezalara çarptırılması sebebiyle ortaya çıkan bastırıcı, ödetici etkidir. B- CEZA HUKUKUNUN KAYNAKLARI Ceza hukukunun temel kaynağı Anayasadır. Anayasa da ceza hukukuna iliĢkin bir çok hüküm vardır. Ancak en temel ve en önemli hüküm 38. Maddededir. Suç ve cezalara iliĢkin esaslar baĢlığı altında: - Suçta ve cezada kanunilik ilkesi, - Masumiyet Karinesi, - KiĢinin kendisini veya yakınlarını suçlayıcı beyanda bulunma ve bu yolda kanıt gösterme yasağı, - Kanuna aykırı delilerin kullanılamayacağı, - Ceza sorumluluğunun Ģahsiliği, - SözleĢmeden doğan bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi sebebiyle kiĢinin özgürlüğünden mahrum bırakılamayacağı, - Ölüm Cezası ve müsadere cezasının verilemeyeceği, - Ġdarenin kiĢi hürriyetini kısıtlayıcı yaptırımlarda bulunamayacağı, - Uluslar arası ceza divanına taraf olmanın getirdiği yükümlülüklerden baĢka bir sebeple hiçbir surette vatandaĢın yabancı ülkeye verilemeyeceği hususları düzenlenmiĢtir. Ġkinci kaynak; 1 Haziran 2005 te yürürlüğe giren 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunudur. Ġlk 76 Madde genel hükümler ve sonraki maddeleri ise özel hükümler içermektedir. Anayasanın 90/son cümle ( 2004 değiĢikliği ) uyarınca temel hak ve hürriyetlere iliĢkin uluslar arası sözleĢmeler kanunlardan öngelen, öncelikli bir uygulama alanına sahiptir. Bu sebeple ceza kanunu hükümleri yorumlanırken aynı konuda kanun ile uluslar arası sözleĢme çatıĢtığı durumlarda uluslar arası sözleĢme hükümleri uygulanmak zorundadır. Ceza Kanunu ile Özel Ceza Yasaları Arasındaki ĠliĢki Genel yasası niteliğinde olan 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun genel hükümleri ( Ġlk 75 madde ) özel ceza yasaları ve ceza içeren yasalardaki suçlar hakkında da uygulanacaktır. ( 5237 S.K. m. 5 ) Özel ceza yasaları ve ceza içeren yasalardaki suç ve cezalara iliĢkin hükümler aynen uygulanmaya devam edilecek fakat TEġEBBÜS, ĠġTĠRAK, TEKERRÜR, ERTELEME, ÇEVĠRME, MÜSADERE vs. genel hükümler alanına giren konularda 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu uygulanmak zorundadır.

2

CEZA HUKUKUNA HAKĠM OLAN ĠLKELER 1- Hukuk Devleti Ġlkesi Anayasamıza göre Yargı yetkisi bağımsız mahkemeler tarafından kullanılan bir yetkidir. Ceza hukuku bağlamında bakıldığında hukuk devletinin üç niteliği bulunmaktadır. Ġnsan haklarına saygı ve insan haklarının güvenceye bağlanması, adaletin sağlanması ve güvenliğin tesis edilmesidir. 2- Suçta ve Cezada Kanunilik Ġlkesi Suç adı verilen insan davranıĢının ve bunun karĢılığında uygulanacak yaptırımın ANCAK YASA ĠLE belirlenmesini öngören ilkedir. Yasallık ilkesi ilk kez 1876 Kanuni Esasi ile düzenlenmiĢtir. Kanunilik ilkesinin beĢ adet sonucu vardır. Bunlar: a- Belirlilik: Bir eylemden dolayı her hangi bir kimsenin cezalandırılabilmesi için o eylemin açık ve seçik bir biçimde yasada suç olarak düzenlenmesi gerekmektedir. Hangi eylemin suç olduğu açık bir biçimde yasada yazmalıdır. Nitekim T.C.K nın 2. Maddesine göre: Kanunun AÇIKÇA suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. Yasa koyucu ceza kanunlarında belirsiz ve elastik kavramlar kullanmaktan kaçınmalıdır. Ceza yasaları açık ve net olmalıdır. b- Aleyhe Kanunun GeçmiĢe Yürütülmesi Yasağı: KiĢinin suç sayılan eyleminden sonra yürürlüğe giren ve durumunu ağırlaĢtıran yasalar aleyhe yasadır. Eylemin işlenmesinden sonra yürürlüğe giren yasa failin durumunu önceki yasaya göre daha da ağırlaştırıyorsa yani failin aleyhine ise fail hakkında sonradan yürürlüğe giren yasa hükümleri uygulanamaz. T.C.K nın 7. Maddesine göre: “ İşlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. İşlendikten sonra yürürlüğe giren kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı da kimse cezalandırılamaz ve hakkında güvenlik tedbiri uygulanamaz. Böyle bir ceza veya güvenlik tedbiri hükmolunmuşsa infazı ve kanuni neticeleri kendiliğinden kalkar.” Türk Ceza Kanunun ikinci maddesine göre ise, Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur. c- Kıyas YASAĞI: Kıyas bir hukuk boĢluğunun benzer kuralları yardımıyla doldurulmasıdır. Ceza hukuku açısından açıkça suç olarak düzenlenmeyen bir eylemin suç olarak düzenlenmiĢ baĢka bir eyleme benzetilerek cezalandırılması ya da failin ceza sorumluluğu ile ilgili kurallarda boĢluk bulunması halinde benzer kurallardan yararlanılması kıyastır. Ancak T.C.K. m.2/3 uyarınca: “ Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında KIYAS YAPILAMAZ. Suç ve ceza içeren hükümler kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamaz. ” Bu sebeple suç ve ceza içeren hükümlerin uygulanmasında ve yorumlanmasında kıyas mutlak olarak yasaktır. Kıyas failin lehine yada aleyhine olsun yasaktır. Ceza hukukunda kıyas ile birlikte KIYASA YOL AÇACAK BĠÇĠMDE GENĠġ YORUM YAPMAK da yasaktır. Ancak kıyasa yol açmayacak surette yorum yapmak mümkündür ve hatta gereklidir de. Kanunun somut olaya uygulanması için yorumlanması gerekmektedir. Bu sebeple yasak olan Kıyasa yol açacak biçimde GENĠġ YORUM dur. d- Ġdarenin Düzenleyici ĠĢlemlerle Suç OluĢturması ve Hürriyet Bağlayıcı Ceza Vermesi YASAĞI: Ġdare tüzük, yönetmelik gibi iĢlemlerle suç oluĢturamaz ve ceza veremez. Türk Ceza Kanunun 2. Maddesine göre: “ Ġdarenin düzenleyici iĢlemleri ile suç ve ceza konulamaz ”. Kanun Hükmünde Kararnameler ile ( Olağan Dönem K.H.K ları ) temel haklar, kiĢi hak ve ödevleri ve siyasal hak ve ödevler konusunda düzenleme yapılamaz. Suç ve ceza koymak ise temel haklar ve kiĢi hak ve ödevleri bölümünde yer alan bir konudur. Bu sebeple OLAĞAN DÖNEM K.H.K ları ĠLE SUÇ ve CEZA KONULAMAZ. Anayasa’nın 38. Maddesine göre: “ Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ANCAK KANUN ĠLE KONULUR ”. e- Örf Adete Dayanılarak Suç OluĢturma ve Ceza Verme YASAĞI: Ceza hukukunda örf adete dayanılarak suç oluĢturulamaz, ceza verilemez. KiĢi neyin suç olduğunu kolayca öğrenebilmelidir. Oysa örf adet yazısız kurallar olduğu için bireylerin sağlıklı bir bilgi

3

edinebilmesi güçtür. T.C.K nın 2. Maddesine göre: “ Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz .” Örf adet kuralları, yasa hükümlerinin somut olaya uygulanmasında rol oynar. Örneğin alenen hayasızca hareketler suçundaki ( TCK m. 225 ) teşhircilik kavramının anlamı veya hakaret suçunda ( TCK m. 125 vd. ) hakaret kavramının anlamları örf ve adetten yararlanılarak belirlenir. 3- Kusursuz Suç ve Ceza Olmaz Ġlkesi Failin suç oluĢturan bir eylemini gerçekleĢtirmesinde kusuru olmadıkça, ceza yaptırımına maruz kalamayacağını ifade eden ilkedir. Kusur; bir eylemin isnad kabiliyeti bulunan bir kimse tarafından bilerek ve isteyerek ya da en azından bilerek yapmasıdır. Bilmeden ya da istemeden yapılan bir hareketten dolayı kimse cezalandırılamaz. Bu ilkenin üç önemli sonucu vardır: - Kusursuz bir fiilden dolayı kimse cezalandırılamaz. - Ceza failin kusurunun derecesini aĢamaz. - Ceza failin hak ettiğinden az olamaz. 4- Ceza Sorumluluğunun ġahsiliği Ġlkesi 5237 Sayılı T.C.K nın 20. Maddesine göre. “ Ceza sorumluluğu şahsidir. Kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz. Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz. Ancak suç dolayısıyla kanunda öngörülen güvenlik tedbirleri uygulanabilir.” Bu hüküm uyarınca ceza sorumluluğunun kiĢisel olduğu ve hiç kimsenin bir baĢkasının iĢlemiĢ olduğu fiil nedeniyle sorumlu olamayacağı ortaya konulmuĢtur. Bu maddede tüzel kiĢiler hakkında güvenlik tedbirlerinin ilgili maddede belirtilmek kaydıyla uygulanabileceğine iliĢkin hükme de yer verilmiĢtir. Tüzel kiĢilere ceza verilemez. Ancak tüzel kiĢiler hakkında eĢya müsaderesi, kazanç müsaderesi ve faaliyetin durdurulması ( Faaliyet izninin iptali SADECE TÜZEL KĠġĠLERE HAS BĠR GÜVENLĠK TEDBĠRĠDĠR ) güvenlik tedbirlerine müracaat edilebilir. Tüzel kiĢiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanabilmesi için her suç tipinde AYRICA BU DURUMUN BELĠRTĠLMESĠ GEREKMEKTEDĠR. 5- Adalet ve Kanun Önünde EĢitlik Ġlkesi Suç iĢleyen kiĢi hakkında iĢlenen eylemin ağırlığı ile orantılı olarak ceza ve güvenlik tedbirine hükmedilmesine adalet ilkesi adı verilir. T.C.K nın 3. Maddesinde: “ Suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığı ile orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur ” denilerek adalet ilkesine yer verilmiĢtir. Ceza yasasının uygulanmasında kiĢiler arasında din, dil, ırk ya da sair her hangi bir sebeple ayrım yapılmamasına ise eĢitlik ilkesi adı verilmektedir. Bu durumda T.C.K.m. 3 hükmü ile düzenlenmiĢtir. 6- Ġnsan Haysiyetinin Korunması Ġlkesi Suç iĢlediği için ceza yaptırımına tabi tutulan kiĢinin yeniden topluma kazandırılmasını amaç edinen ilkedir. Bu ilke gereği kiĢi suç iĢlese de insan haysiyetini yaraĢır bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmedilmelidir. Anayasamızın 17. Maddesinde: “ Hiç kimseye iĢkence ve eziyet yapılamaz, kimse insan haysiyetiyle bağdaĢmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz… ” hükmü ile insan haysiyetinin korunması güvence altına alınmıĢtır. Bu amaçla ölüm cezası, kırbaç, genel müsadere, taĢlama ve sair cezalar kabul edilmemiĢtir. Ġnsan suç iĢlemiĢ olsa dahi insanlık sıfatına yaraĢır bir muameleye tabi tutulmalı ve insan gibi yargılanmalıdır. 7- Non Bis Ġn Ġdem Ġlkesi ( Tek fiile Tek Ceza Ġlkesi ) Failin iĢlemiĢ olduğu bir fiil nedeniyle tek bir ceza verilmesi, bir suça bir ceza Ģeklinde formüle edilen ilkedir. Bu ilke uyarınca yargılama yapılarak hüküm verilen bir konu hakkında yeniden yargılama yapılamaması gerekir. Bu ilkenin yurt dıĢında iĢlenen suçlarla ilgili istisnaları vardır. Uluslar arası suçlarda bu ilkeye geçerlilik tanınmamıĢtır. Örneğin uyuĢturucu madde imal veya ticareti suçu. Bir kimse yurt dıĢında yargılansa ve hüküm verilse dahi istisnaen Türkiye de tekrar yargılanmaktadır. Ancak kiĢi, ikinci kez yargılansa dahi, kiĢinin YURT DIġINDA OLSA BĠLE maruz kaldığı bütün ÖZGÜRLÜK KISITLAMALARI cezadan mahsup edilecektir.

4

o fiile uygulanacak kanunun hangisi olduğunu tespit açısından önem arz eder. çünkü alt sınırı daha azdır. ( Süreli hapis cezası öngören yasa müebbet hapis cezasına göre lehedir. . 3. ( Ġlk yasa hapis cezası sonradan yürürlüğe giren yasa sadece adli para cezası öngörüyorsa lehedir. . alt sınırı daha az olan yasa lehedir.Örneğin ilk yasa 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası öngörmekte iken sonradan yürürlüğe giren yasa 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası öngörüyor ise sonradana yürürlüğe giren yasa üst sınır olarak daha az hapis cezası öngördüğü için lehedir. ( Bkz. Ancak sonucun yani neticenin hareketin yapılmasından sonra meydana gelmesi halinde ( mesafe suçları ) suçun hareketin yapıldığı anda mı yoksa neticenin meydana geldiği anda mı iĢlendiği konusunda bir çeliĢki ortaya çıkar.Resen kovuĢturulan suçu Takibi ġikayete Bağlı Hale getiren yasa lehedir. Bu kuralın zincirleme suçlar ve kesintisiz suçlar bakımından istisnaları vardır.Yaptırım olarak adli para cezası öngören yasa lehedir. KiĢinin hareketi gerçekleĢtirdiği anda yürürlükteki yasa hükümlerine göre eylem suç teĢkil etmiyorsa kiĢiye ceza verilmez.Her iki yasa da sabit ceza öngörüyorsa daha az ceza öngören yasa lehedir. ) .Alt sınırları aynı fakat üst sınırları farklı ise. ( Örn. Genelde hareketin yapılmasıyla sonuç da gerçekleĢir ( ani suçlar ) ve böylece hareketin yapıldığı zaman suç iĢlendiği zaman olarak göz önüne alınır ve her hangi bir sorun ortaya çıkmaz. ya da yargılama için bir makamdan izin alınması Ģartını getiren yasa lehedir. AĢağıda. önceki ve sonraki yasa bir bütün halinde olaya AYRI AYRI uygulanarak lehe olan yasa tespit edilmeye çalıĢılır. Yine müebbet hapis cezası öngören yasa ağırlaĢtırılmıĢ müebbet cezası öngören yasaya göre lehedir. 5 .Tür ve miktar olarak daha az ceza öngören yasa lehedir. ilk yasa 3 yıl hapis cezası öngörüyor sonraki yasa da 2 yıl öngörüyorsa sonradan yürürlüğe giren yasa lehedir.ZamanaĢımı süresini kısaltan yasa lehedir. Örneğin Ġlk yasa 2 yıldan 5 yıla hapis cezası öngörmekte iken sonradan yürürlüğe giren yasa 1 yıldan 5 yıla hapis cezası öngörüyorsa ikinci yasa lehedir.Suçun oluĢmasına ek koĢullar bağlayarak zorlaĢtıran yasa lehedir. Örneğin. ( Aleyhe Kanunun geçmiĢe yürümesi yasağı ) Ġstisna: Suç iĢledikten sonra yürürlüğe giren yasa hükümleri failin lehine ise yasa geçmiĢe yürür ve fail bu hükümlerden yararlanır. .ZAMAN BAKIMINDAN UYGULAMA Kural: KiĢi suç iĢlediğinde yürürlükte olan yasanın DERHAL uygulanmasıdır.Bir eylemi suç olmaktan çıkaran yasa lehedir ( Örneğin yasa kullanma hırsızlığını suç olmaktan çıkarırsa bu failin lehinedir ) .Her iki yasada aralıklı ( hakime takdir yetkisi tanıyan ) bir ceza öngörmüĢ ise üç ihtimal vardır: 1. LEHE OLAN YASA NASIL BELĠRLENĠR: . Suç Ne Zaman ĠĢlenmiĢ Sayılır Suçun iĢlendiği zaman. Ceza Muhakemesinde Yer Bakımından Yetki ) A. ) . ) . üst sınırı daha az olan yasa lehedir. Bu Ģekilde lehe olan yasa tespit edilip o yasa olaya uygulanır.Üst sınırlar aynı fakat alt sınırlar farklı ise. Suçu özel kast ile iĢlenebilir hale getiren. Sonradan çıkan bir kanun kiĢinin eylemini suç yapsa daha bu durum kiĢinin aleyhine olduğu için kiĢi hakkında uygulanamaz.Alt ve üst sınırlar farklı ise. 2. Zaman ve KiĢi bakımından uygulama olarak üçe ana baĢlık altında inceleyebiliriz. Türk ceza hukuku uygulamasında suçun iĢlendiği an HAREKETĠN YAPILDIĞI ZAMAN olarak kabul edilmektedir.CEZA KANUNUNUN UYGULANMASI Ceza Kanunun uygulanmasını Yer. Bir yasanın sadece lehe olan hükümleri olaya uygulanamaz.

Ceza Muhakemesi ve güvenlik tedbirlerine iliĢkin kurallar failin lehine veya aleyhine olup olmadığına bakılmaksızın DERHAL UYGULANIR. Geçici ve süreli yasalar bakımından sadece ZAMANAġIMI hükümlerinde LEHE KANUN geçmiĢe yürür. Bu durumlarda ancak failin lehine ise yasa hükümleri uygulanabilir. Türkiye'de iĢlenmiĢ sayılır”.Türk deniz veya hava savaĢ araçlarında veya bu araçlarla. Geçici ve Süreli Kanunların Zaman Bakımından Uygulanması Geçici ceza yasaları. ZamanaĢımı dıĢında geçici ve süreli ceza yasalarında lehe kanunun geçmiĢe yürümesi kabul edilmemiĢtir. belli dönemlerde yürürlükte olan ceza yasalarıdır. 6 .Mülkilik: Failin veya mağdurun vatandaĢlığına bakılmaksızın suç nerede iĢlenmiĢ ise o ülkenin ceza kanunlarının uygulanmasını ifade eder.Türkiye kıta sahanlığı ya da Münhasır Ekonomik bölgesinde tesis edilmiĢ sabit platformlarda veya bunlara karıĢ iĢlenmiĢ ise suç TÜRKĠYE DE ĠġLENMĠġ SAYILIR. yasanın yürürlükte olduğu süre geçtikten sonra da yine geçici ve süreli yasa hükümlerine göre yargılanacaktır.Açık denizde ve bunun üzerindeki hava sahasında. Yani yasaların geçerli olduğu dönem içerisinde suç iĢleyen fail. . Ceza kanunun yer bakımından uygulanmasında 4 sistem vardır: 1. .YER BAKIMINDAN UYGULAMA Suçun iĢlendiği yer ( nerede iĢlenmiĢ olduğu ) nasıl tespit edilir? T.Hapis Cezasının Ertelenmesi . failin lehine ya da aleyhine olup olmadığına bakılmaksızın hemen uygulanır ( derhal uygulama ilkesi ). Aleyhe kanun geçmiĢe yürümez yasağı bu hallerde geçerlidir. Aleyhine ise uygulanamaz. Örneğin mahkumlara günde 3 saat kitap okuma Ģartı getiren bir infaz yasası mahkumların aleyhine bile olsa derhal uygulanır. Geçici ve süreli yasalar bakımından ileriye yürüme ilkesi geçerlidir. OHAL yasaları süreli ceza yasalarıdır. Maddesine göre: “ Türkiye de işlediği suçtan dolayı yabancı ülkede hakkında hüküm verilmiş olan kimse Türkiye de yeniden yargılanır ”. . güvenlik tedbirleri ile infaz hukuku kuralları aynı kurallara (derhal uygulama ilkesi) tabidir. Bu haller Ġnfaz Kanunu uyarınca hükümlünün kiĢi özgürlüğünü doğrudan etkileyen ( cezanın infaz süresini veya Ģartlarını artıran/azaltan ) derhal uygulama ilkesinin istisnalarıdır.C.Tekerrür.Türk deniz ve hava araçlarında veya bu araçlarla. maddesine göre : “ Fiilin kısmen veya tamamen Türkiye'de iĢlenmesi veya neticenin Türkiye'de gerçekleĢmesi hâlinde suç. .K nın 8.Ġnfaz Rejimine ve Güvenlik Tedbirlerine ĠliĢkin Yasaların Zaman Bakımından Uygulanması Ġnfaz rejimine iliĢkin yasalar kural olarak. Süreli ceza yasaları ise yürürlükte kalacakları zaman açıkça düzenlenmiĢ olan yasalardır. TEKERRÜR HARĠÇ ( tekerrür de cezanın infazını etkiler ) derhal uygulama ilkesi geçerlidir. B. Yargılama Hukuku Yasalarının Zaman Bakımından Uygulanması 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununa göre. Güvenlik tedbirlerinde. . Zaman bakımından uygulamada. .Türk kara ve hava sahalarında ve Türk Karasularında. Ancak üç halde hükümlünün aleyhine hükümler içeren yasa uygulanmaz: .Koşullu Salıverme. Türk Ceza Kanununun 9.

Bunlardan birisi failin vatandaĢlığını esas alan faile göre Ģahsilik diğeri ise mağdurun vatandaĢlığını esas alan mağdura göre Ģahsilik.Fail Türk VatandaĢının iĢlemiĢ olduğu suça iliĢkin olarak yabancı ülke ceza kanununda hem hapis cezası hem de adli para cezası seçimlik olarak uygulanıyor ise mağdurun Ģikayeti olsa bile suç SORUġTURULMAZ. .Bu fiilden dolayı yabancı ülkede hüküm verilmemiĢ olması gerekmektedir. Türk Kanunlarına göre kurulmuĢ ÖZEL HUKUK TÜZEL KĠġĠSĠ ne karıĢ suç iĢlenmiĢ ise mağdura göre Ģahsilik sistemi uyarınca Türkiye de yargılama yapılabilecektir. - Mağdura göre Ģahsilik sistemi uyarınca yargılama yapılabilmesi için: .Türk VatandaĢı ya da özel hukuk tüzel kiĢisi aleyhine iĢlenmiĢ ise bu kimselerin ġĠKAYETĠ. ( Yurt dıĢında hüküm verilmiĢ ve ceza almıĢ ise çekmiĢ olduğu ceza TÜRKĠYE de verilen cezadan düĢülür ) Ayrıca TCK m. .Türkiye zararın iĢlenmiĢ ise ADALET BAKINININ TALEBĠ. iĢkence.Yabancı ülkede hüküm verilmemiĢ olması. . . Türk VatandaĢı zararına.Suç en az 1 yıllık hapis cezasını içerecek. . . Ancak suç Türk VatandaĢına karĢı ya da Türk Özel Hukuk Tüzel KiĢisine karĢı iĢlenmiĢ ise bu halde yurt dıĢında yargılama yapılmıĢ ve hüküm verilmiĢ ise ( 13. Türk Ceza Kanuna göre: Türkiye nin zararına. demiryolu veya havayolu ulaĢım araçlarının kaçırılması ) bakımından TÜRK KANUNLARI UYGULANIR. Türkiye zararına iĢlenmiĢ bir suçta yabancı ülkede yargılama yapılsa ve hüküm verilse bile Türkiye de ADALET BAKANININ talebi üzerine yeniden yargılanabilir. Soykırım ve insanlığa karĢı suçlarda ve devlete ve anayasal düzene karĢı suçlarda YABANCI ÜLKEDE HÜKÜM VERĠLMĠġ OLSA BĠLE Türkiye de YENĠDEN YARGLIMA YAPILIR. parada sahtecilik. Yurt dıĢında almıĢ olduğu ceza Türkiye de verilecek cezadan mahsup edilir. 7 . rüĢvet. ( tek baĢına veya seçimlik olarak Adli Para cezası gerektiren suç olmayacak ) Suç 1 yıldan aĢağı hapis gerektiriyor ise yargılama için zarar görenin veya yabancı devletin Ģikayetçi olması gerekir. . Bu sistemde bir Türk VatandaĢı yurt dıĢında iĢlediği bir suçtan dolayı TÜRKĠYE de yargılanması için: . 13 te yer alan suçlar ( soykırım ve insanlığa karĢı suçlar. devlete ve anayasal düzene iliĢkin suçlar. uyuĢturucu ticareti suçlar.ĠĢlediği suçun en az 1 yıl hapis cezası gerektirmesi. maddede yer alan suçlar dıĢında ) Türkiye de yeniden Yargılama YAPILAMAZ. çevrenin kasten kirletilmesi.Fail Türk VatandaĢının TÜRKĠYE de BULUNMASI.ġahsilik: ġahsilik sistemi ikiye ayrılır. Mağdura GÖRE ġAHSĠLĠK: Suçtan zarar gören mağdurun vatandaĢı olduğu devletin ceza kanunlarının uygulandığı sistemdir. Faile GÖRE ġAHSĠLĠK: Failin iĢlemiĢ olduğu suçtan ötürü failin vatandaĢı olduğu ülkenin ceza kanunları uyarınca cezalandırılmasıdır.2. fuhuĢ. Ancak yabancı ülkede Türkiye namına memuriyet veya görev üstlenmiĢ olup da bundan dolayı bir suç iĢleyen kimse bu fiile iliĢkin olarak yabancı ülkede hüküm verilmiĢ olsa bile TÜRKĠYEDE YENĠDEN YARGILANIR.Zarar gören ülkenin veya zarar gören mağdurun fail ( Türk VatandaĢı ) Türkiye ye girdikten sonra 6 Ay içinde Ģikayetçi olması. .En önemlisi de FAĠLĠN ( YABANCI ÜLKE VATANDAġININ ) TÜRKĠYE DE BULUNMASI gerekmektedir. deniz.

3- Koruma SĠSTEMĠ: Failin vatandaĢ ya da yabancı olup olmadığına bakılmaksızın devlet varlığına yönelik bir suçun yurt dıĢında iĢlenmesi halinde bu suçun mağdur devletin kendisi tarafından cezalandırılmasına imkan tanıyan sistemdir. Bu suçlar: ĠĢkence, Soykırım, FuhuĢ, Parada Sahtecilik, Mühür Sahteciliği, Devletin Egemenlik Alametlerine KarıĢ iĢlenen suçlar, Devlete karĢı iĢlenen suçlar, Anayasaya karĢı iĢlenen suçlar, Casusluk, RüĢvet, vs. Bu sistemde devletin kendisine karĢı iĢlenen suçlarda kendisini koruması amaçlanmıĢtır. Soykırım ve insanlığı karĢı iĢlenen suçlar ve Devletin varlığına yönelik suçlarla ilgili olarak yabancı ülkede mahkumiyet ya da beraat kararı verilmiĢ olsa dahi, ADALET BAKANININ TALEBĠ ÜZERĠNE TÜRKĠYE DE YENĠDEN YARGILAMA YAPILABĠLĠR. 4- Evrensellik Sistemi: Dünyanın neresinde olur ise olsun, hiçbir suçun cezasız kalmaması amacıyla kabul edilen sistemdir. Bu durumda mağdur da fail de yabancıdır. Ancak işlemiş olduğu suç çok vahim bir suç olduğu için hangi ülkede olursa olsun suç işleyen kişi yargılanabilir ve cezalandırılabilir. GERĠ VERME Geri verme devletler arasında imzalanan ikili anlaĢmalarla düzenlenmiĢtir. Geri verme ancak Türkiye nin egemenlik sahası dıĢında iĢlenen suçlar için söz konusu olabilir. Çünkü Türkiye nin egemenlik alanında iĢlenen suçlara mutlak surette TÜRK KANUNLARI UYGULANACAK ve fail Yabancı olsa da Hiçbir surette GERĠ VERĠLMEYECEKTĠR. Geri verme sadece yabancı failler için söz konusudur. Anayasaya göre VATANDAġ ULUSALARARASI CEZA DĠVANININ GEREKTĠRDĠĞĠ YÜKÜMLÜLÜK DIġINDA HER NE SEBEPLE OLURSA OLSUN GERĠ VERĠLMEZ. Geri verme için: Suçun düĢünce suçu, siyasi suç veya askeri suç olmaması, Türkiye ya da Türk VatandaĢı ya da Türk özel hukuk tüzel kiĢisine karıĢ iĢlenmemiĢ olması, TÜRK HUKUKUNA GÖRE DAVA VE CEZA ZAMANAġIMINININ DOLMAMASI veya Affa UGRAMAMIġ OLMASI gerekmektedir. Eylemin Türk Kanunlarına göre de suç olması,

-

Bu Ģartlar sağlanmıĢ ise ve Türkiye ile geri verme talebinde bulunan ülke arasında suçluların iadesine iliĢkin ikili anlaĢma var ise Geri verme talebi ilgilinin bulunduğu yer AĞIR CEZA MAHKEMESĠnde değerlendirilir. Bu karardan sonra nihai olarak geri vermeye YALNIZCA BAKANLAR KURULU YETKĠLĠDĠR. Bakanlar Kurulu siyasi gerekçelerle kiĢiyi talep eden devlete geri vermekten kaçınabilir. Failin geri verilmesi halinde faile insanlık dıĢı muamele edileceği ya da ayrımcılık yapılacağı söz konusu ise fail geri verilmez. Geri verilen kimse yalnızca geri vermeye iliĢkin suçlardan dolayı yargılanabilir ( ÖZELLĠK KURALI ) C- KĠġĠ BAKIMINDAN UYGULAMA Suç iĢleyen kimsenin sıfatına bakılmaksızın kanun önünde eĢitlik ilkesi uyarınca yargılanması ve cezalandırılması Ceza Hukukunun temel ilkelerindendir. Ancak bu kuralın istisnaları bulunmaktadır: 1- CumhurbaĢkanı: Vatana ihanet dıĢında cezai sorumluluğu yoktur. Görevi nedeniyle iĢlemiĢ olduğu suçlardan ötürü tam olarak sorumsuzudur. T.B.M.M nin 1/3 ünün teklifi ve ¾ ünün kararı ile Yüce DĠVAN da ( Anayasa Mahkemesi ) Vatana ihanet ile yargılanabilir.

8

CumhurbaĢkanının hukuk davalarında davalı olmasında bir engel yoktur. Ancak mahkemelerde tanıklık yapmaya zorlanamaz. Kendisi isterse tanıklık yapar. Yoksa Zorla götürülemez. 2- Yasama Dokunulmazlığı: Milletvekillerine tanınan bu dokunulmazlık iki türdür. Bunlardan birisi kürsü dokunulmazlığı ikincisi ise yargılamaya karĢı tanınan kiĢisel dokunulmazlık. Mutlak Dokunulmazlık: Parlamenterlerin meclis çalıĢmalarındaki ( mutlaka meclis binası içinde olması zorunlu değil ) oyları, sözleri ve düĢünce açıklamaları nedeniyle hiçbir surette sorumluluğu yoktur. Bu eylemler nedeniyle suç oluĢsa dahi yargılama yapılamaz. Çünkü bu eylemler nedeniyle cezai sorumluluk yoktur. Kürsü dokunulmazlığı mutlaktır, kaldırılamaz. Milletvekilliği sona ermiĢ olsa dahi bu eylemlerden dolayı yargılama yapılamaz. Nispi Dokunulmazlık: Seçimden önce ya da sonra bir suç iĢlediği ileri sürülen bir milletvekilinin MECLĠS TARAFINDAN DOKUNULMAZLIĞI KALDIRILMADIKÇA tutulamaması, yakalanamaması, sorguya çekilememesi, tutuklanamaması ve yargılanamamasıdır. Bu dokunulmazlık mutlak değildir, geçicidir. Milletvekilliği süresi bittiğinde dokunulmazlık da kendiliğinden kalkar. Dokunulmazlık süresi ( milletvekilliği süresi ) boyunca ZAMANAġIMI DURUR. Ancak Anayasanın 14. Maddesinde yazılı olan Devletin bütünlüğüne ve Anayasal düzene karĢı iĢlenmiĢ olan suçlardan ve suçüstü halinde iĢlenen AĞIR CEZALIK SUÇLARDAN dolayı Seçimden ÖNCE SORUġTURMAYA BAġLANMIġ olmak kaydı ile milletvekili yargılanabilir. 3- Yargı BağıĢıklığı ( Diplomatik Dokunulmazlık ): Diplomatik dokunulmazlık sebebiyle sağlanan bağıĢıklıktır. Yabancı ülkede görev ile ilgili ya da görevi ile ilgili olmayan bir suç iĢleyen diplomat o ülkede yargılanamaz. Böyle bir suçtan dolayı sadece kendi ülkesinde yargılanabilir. Bu dokunulmazlık büyükelçiler ve büyükelçi seviyesinde devleti temsil eden kimseler için söz konusudur. Konsoloslar diplomatik dokunulmazlıktan yararlanamazlar. Bir yabancı ülkeyi ziyaret eden devlet baĢkanları, dıĢiĢleri bakanları, B. M Temsilcileri, Adalet Divanı ve devleti temsil eden kimseler bu bağıĢıklıktan yararlanırlar. Bu bağıĢıklıktan yararlanan kimseler yabancı ülkede cinayet iĢleseler dahi o ülkede yargılanamazlar. Kendi ülkelerinde yargılanırlar. 4- NATO Askerleri: Türkiye de bulunan yabancı ülke askerleri de bazı suçlarda dokunulmazlığa sahiptir. Bu kimseler de bir takım suçları iĢlediklerinde kendi ülkeleri tarafından yargılanırlar.

9

SUÇ GENEL TEORĠSĠ SUÇ: Kanunun, karĢılığında bir ceza yaptırımı öngördüğü fiillere suç adı verilir. Suçun belli baĢlı unsurları vardır. Bunlar, TĠPĠKLĠK, MADDĠ UNSURLAR ( Fail, mağdur, hareket, konu, netice, illiyet bağı ), Manevi UNSURLAR ( fail ile fiil arasındaki psikolojik bağ ), HUKUKA AYKIRILIK. SUÇUN UNSURLARI 1- TĠPĠKLĠK 2- MADDĠ UNSURLAR 3- MANEVĠ UNSURLAR 4- HUKUKA AYKIRILIK 1- TĠPĠKLĠK Bir fiilin suç teĢkil edebilmesi için öncelikle, dıĢ alemde değiĢiklik meydana getiren fiilin, ceza kanunundaki tarife yani model veya tipe uygun olması zorunludur. Suç ve cezada kanunilik ilkesinin getirdiği temel güvenceler; belirlilik, kıyas yasağı, aleyhe kanunun geçmiĢe yürümesi yasağıdır. ( Suçluların Magna Chartası ) Tipiklik (kanunilik) ilkesinin doğal bir sonucu olarak, failin eylemi kanunda yazılı olan suç tiplerinde yer alan özellikleri taĢımıyor ise fail bu eylemden dolayı cezalandırılamaz. Hiç kimse kanunun açıkça suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz. ( TCK m. 2) Bu sebeple toplumsal hayatı düzenleyen örf adet, din, ahlak kuralları bir eylemi kötü ve kabul edilemez olarak kabul etse de, kanunda o eylem suç olarak tanımlanmadıkça faile ceza verilemez. 2- MADDĠ UNSURLAR Suçun maddi unsurları, HAREKET (FĠĠL), MAĞDUR, KONU olarak bölümlere ayrılabilir. NETĠCE, ĠLLĠYET BAĞI, FAĠL,

A- HAREKET (FĠĠL) Fiil, insanın dıĢ dünyaya yansıyan ihmali ya da icrai bir davranıĢıyla gerçekleĢtirilir. Ġnsanla bağlantısı olmayan tabiat olayları suç olgusunu ilgilendirmez. Fiil ceza hukuku anlamında HAREKET olarak tanımlanmıĢtır. Hareket iki Ģekilde ortaya çıkabilir, bir Ģeyi YAPMAK ( vurmak, öldürmek vs. ) veya YAPMAMAK ( doktorun hastaya müdahale etmemesi ). HAREKETE GÖRE SUÇLARIN AYRIMI Ġcrai Suçlar – Ġhmali Suçlar: Hukuki açıdan yapma biçiminde iĢlenebilen yani mutlaka icrai eylemlerle iĢlenebilen suçlara icrai suçlar denir. Ġcrai suçlar yapılmaması gereken hareketlerin yapılması Ģeklinde ortaya çıkar. Bir kimseye ateĢ edilmesi, bir kiĢiye yumruk atılması, zehir verilmesi gibi hareketler yapılmaması gereken hareketlerdir. Çünkü insan öldürmek ve bedenine acı vermek hukuk tarafından yasaklanmıĢtır. Hukuki açıdan yapmama Ģeklindeki hareketlerle iĢlenen suçlara da ihmali suçlar adı verilmektedir. Kanun koyucu hekimlere hastalara müdahale etme görevi yüklemiĢken bir hekimin hastaya müdahale etmemesinde icrai bir eylemi yoktur. Ancak kanunun öngördüğü hareketi yapması gerekirken ( müdahale ) yapmamıĢtır. Örn. HemĢirenin hastanın ilacını vermemesi gibi. Ġhmali suçlarda dıĢ dünyaya yansıyan bir hareket olmadığı için bu tür suçlara teĢebbüs mümkün değildir. Gerçekte icrai hareketlerle iĢlenebilen bir suçun olumsuz bir hareketle (ihmali hareketle ) iĢlenmesine ihmal suretiyle icra suçu denilmektedir. Bu tür suçlar icrai hareketlerle iĢlenen suçlardır. Ġhmal suretiyle icra suçuna teĢebbüs mümkündür. Örn: Cerrah A acil serviste gece nöbetindeyken ağır yaralı olarak getirilen K ya müdahale etmemiĢ ve K erken müdahale edilmediği için ölmüĢtür. Bu durumda kasten

10

öldürme suçu gerçekte icrai hareketlerle iĢlenebilen bir suç iken bu olayda ihmali bir hareketle iĢlenmiĢtir. Ġhmal suretiyle icra suçu vardır ( Kasten ihmali davranıĢla öldürme suçu T.C.K m. 83 ) Örn: Hastaların ilaçlarını saatinde vermesi gereken HemĢire H hastaların ilaçlarını vermemiĢ ve hastaları sağlığı bu nedenle bozulmuĢtur. HemĢire H ilaçları vermesi gerekirken vermemiĢtir. Bu durumda eğer hastalar ilaç verilmediği için ölmüĢ ise öldürme suçu, rahatsızlıkları artmıĢ ise bu halde de yaralama suçu söz konusu olacaktır. Bu suçlar gerçekte icrai hareketlerle iĢlenebilirken somut olayda ihmali hareketle iĢlenmiĢtir. ( Kasten ihmali davranıĢla yaralama suçu ) Örn. Polis memurları bir Ģahsın eĢini bıçakladıklarını görmelerin rağmen olaya müdahale etmiyorlar ise burada ihmali bir hareket söz konusudur. KiĢinin bir hareketi yapma yükümlülüğü üç kaynaktan doğabilir. Kanun, sözleĢme ve ön gelen tehlikeli eylem. Polis veya doktorun kanunun emrettiği hareketi yapmaması ( kanun ), can kurtaranın boğulmak üzere olan Ģahsa müdahale etmemesi ( sözleĢme ), sürücünün çarpmıĢ olduğu yaralıyı kaderine terk etmesi . ( ön gelen tehlikeli eylem ) Suçun oluĢması için aynı hareketin belli sayıda yinelenmesinin arandığı suç tipine ĠTĠYADĠ SUÇ adı verilir. Ġtiyadı suçlar itiyadın varlığını gösteren son hareketin yapıldığı anda tamamlanır. T.C.K m. 6/h ye göre: Ġtiyadi suçlu deyiminden; kasıtlı bir suçun temel Ģeklini ya da daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli Ģekillerini bir yıl içinde ve farklı zamanlarda ikiden fazla iĢleyen kiĢi anlaĢılır. Bağlı Hareketli Suç: Suçun oluĢması için iki hareketin birlikte yapılması gerekiyor ise bağlı hareketli suç vardır. Örn: Dolandırıcılık için baĢkasının malvarlığına zarar verilmiĢ olacak ve bu zarar hileli hareketlerle ( karĢıdakini aldatıcı ) verilmiĢ olacak. Bu Ģekilde iĢlenirse bağlı hareketli suç söz konusudur. Aksi halde dolandırıcılık suçu oluĢmaz. Örn: Atom enerjisini serbest bırakarak patlamaya yol açmak suçu. Bu suçta atom enerjisi serbest bırakılmıĢ olacak VE bu suretle patlama gerçekleĢmiĢ olacak. Bu iki hareket bir birine bağlıdır. Serbest Hareketli Suç: Suçun oluĢması için yasada her hangi bir hareket belirtilmemiĢ ise suç her türlü hareket ile iĢlenebilir. Bu tür suçlara serbest hareketli suç adı verilir. Örn: Öldürme ve yaralama suçları her türlü hareket ile iĢlenebilir. Kanun bir hareket biçimi öngörmemiĢtir. Öldürme ve yaralama sonucunu doğuran her türlü hareket suç sayılmıĢtır. Bu suçlar için önemli olan, kanun koyucunun aramıĢ olduğu neticenin gerçekleĢip gerçekleĢmediğidir. Tek Hareketli Suç- Çok hareketli Suç- Seçimlik Hareketli Suç- Ġtiyadi Suç Suçun oluĢması için bir tek hareket yeterli ise tek hareketli suç vardır. Örn: Yalan yere yemin etmek suçu ( m. 275 ). Örn: Hırsızlık tek hareketli suçtur. Hakaret ve yalan tanıklık suçları da tek hareketli suçlardır. Burada hareketin tekliğinden anlaĢılması gereken sayı olarak değil HUKUKSAL OLARAK TEKLĠKTĠR. Bazen hareket doğal olarak çoktur fakat HUKUKEN TEK KABUL EDĠLĠR. Örneğin öldürme on bıçak darbesiyle iĢlenebilir. Ancak bu suç tek bir bıçak darbesiyle de iĢlenebilen bir suç tipidir. Önemli olan hareketin hukuki olarak tek bir hareket olmasıdır. Örn. Failin bir eve girip orada bulunan, cep telefonu, saat ve altınları alması eyleminde birden çok hareket vardır ( doğal olarak ) ancak bu eylem hukuken tek bir eylemdir ve tek bir hırsızlık suçu söz konusudur. Suçun oluĢması için birden çok harekete ihtiyaç var ise bu durumda çok hareketli suç vardır. Bağlı hareketli suçlar da çok hareketli suç kapsamındadır.

11

Sürekli ) Suç: Neticenin belirli bir süre devam ettiği suça MÜTEMADĠ SUÇ adı verilir. Kanunda sayılan suç oluĢturan hareket ile netice arasında bir mesafe bunuyor ise bu halde mesafe suçu söz konusudur. Mütemadi suç kesinti baĢladığı anda iĢlenmeye baĢlanmıĢtır ve bu andan itibaren netice devam eder. taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir aletle dinleyen veya bunları bir ses alma cihazı ile kaydeden kiĢi. Hakaret içeren söz ağızdan çıktığı andan netice meydana gelir. bu hareket sonucu mağdurun ölmesi ise neticedir. A yı kilitledikten sonra trenden inmiĢtir. tahrip eden. bazen de hareketten az veya çok bir zaman sonra meydana gelir. özel belge sahte olarak düzenlenecek ve bu sahte belge kullanılmıĢ olacak. Neticenin gerçekleĢmesi ile suçun tamamlanması farklı zamanlarda meydana gelmektedir. 1.NETĠCE ( SONUÇ ) Hareketin ortaya çıkması ile meydana gelen sonuca netice denir. Ani suçlar Hareketin yapıldığı yerde ĠġLENMĠġ SAYILIR. ( Yağma Suçu ) Suçun oluĢması için KANUNDA SAYILAN HAREKETLERDEN BĠRĠSĠNĠ YAPMAK YETERLĠ ĠSE SEÇĠMLĠK HAREKETLĠ SUÇ söz konusudur.Örn: Özel belgede sahtecilik suçu için. Netice bazen hareket ile aynı anda meydana gelir iken. Hareket ve netice bitiĢiktir.C. Mütemadi suç için.K m. ( KiĢiler arasındaki konuĢmaların dinlenilmesi. Tren Ankara Gar ına geldiğinde A kompartımandan çıkarılır ve kurtarılır. Örneğin kasten öldürme fiilinde. devam eden neticenin failin kusurundan ileri gelmesi ve bu sürekliliğe son vermek konusunda failin iktidarı bulunmalıdır. Ancak sadece bir suç oluĢur. Örn: Hakaret suçu ani suçtur. bozan. kendisinin veya yakınının hayatına. zilyedliğin devri amacı dıĢında tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkar eden kiĢi… ( Güveni Kötüye Kullanmak. ( T. kayda alınması suçu ) Örn: BaĢkasının taĢınır veya taĢınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan. B. Sahte belge kullanılmamıĢsa suç oluĢmayacaktır. vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleĢtireceğinden ya da malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından bahisle tehdit ederek veya cebir kullanarak bir malı teslime veya malın alınmasına karşı koymamaya mecbur kılmak.Mütemadi ( Kesintisiz.Emniyeti Suistimal Suçu ) Bu suçta fail.Mesafe Suçu Ceza kanununda tanımlanan hareket ile netice aynı anda gerçekleĢmiĢ ise ANĠ SUÇ tan (neticesi harekete bitiĢik Ģuç ) söz edilir. iki aydan altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ani suçlara hareket ile netice arasına zaman girmediği için teĢebbüs mümkün değildir. kendisinin veya baĢkasının yararına olarak. mesafe suçlarına söz konusu olabilir.HER NETĠCENĠN BĠR SUÇ SAYILDIĞI HALLER a. muhafaza etmek veya belirli bir Ģekilde kullanmak üzere zilyedliği kendisine devredilmiĢ olan mal üzerinde. yok eden. Örn: KiĢi hürriyetinden yoksun kılma suçunda kiĢi hürriyeti engellendiği anda suç oluĢmamakta bu suçun oluĢması için kiĢinin bir yere gitmekten belirli bir süre ( az ya da çok ) yoksun kılınması ya da bir yerde zorla bırakılması söz konusudur. 207-1 ) Örn: Bir baĢkasını. Örn: Kars ta trene binen A tren Erzurum da iken B tarafından bir kompartımana kilitlenir. Örn: Suç iĢlemek amacıyla örgüt kurmak veya yönetmek. Bazı hallerde her bir netice ayrı bir suç sayılırken. Netice kesildiği anda (KESĠNTĠNĠN GERÇEKLEġTĠĞĠ) zaman ve yerde ĠġLENMĠġ SAYILIR ve suç ancak bu anda tamamlanmıĢ sayılır. Bu suç tipinde hukuksal ihlal hemen sona ermeyip belirli bir süre devam etmektedir. b. B. Bu 12 . kullanılamaz hâle getiren veya kirleten kiĢi… ( Mala zarar verme suçu ) Örneğin: BaĢkasına ait olup da. malda devir i inkar etmiĢ ve aynı zamanda da bu malı satmıĢ olur ise iki seçimlik hareketi de iĢlemiĢ olacaktır. Mesafe suçu teĢebbüse elveriĢlidir. kiĢinin bedenine bıçak saplamak hareket. Çünkü kural olarak teĢebbüs.Ani Suç. Örn: KiĢiler arasındaki alenî olmayan konuĢmaları. Bu olayda mütemadi suç vardır ( kesintisiz suç ). bazı durumlarda birden çok netice tek bir suç olarak kabul edilir.

Ancak A. B yaralandıktan sonra C nin yaralamak suçuna iĢtiraki mümkün değildir. A. her sabah okul giriĢinde hakaret etmektedir. askerlik görevinden kaçmak. taĢınması yasak silahları taĢımak. Faile tek ceza verilir ancak cezası artırılır. Oysa A her gördüğünde ( 2-3 günde bir ) söz atmıĢ olsa idi zincirleme suç olurdu. Ancak bu ceza. 2. dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Suçun mağduru aynı olmalıdır. C kapıda beklemek ve B yi gözetlemek ve bir süre sonra kapıyı açmak suretiyle suça iĢtirak edebilir. Ancak uzun zaman geçtikten sonra artık zincirleme suçtan söz edilemez. Ancak bu durumda tek bir suç oluĢacak ve tek ceza verilecek fakat ceza artırılarak verilecektir. Tek suç ve tek ceza söz konusu olurdu. devam eden netice Ankara da kesintiye uğramıĢtır. Mütemadi suçlarda zamanaĢımı ve Ģikayet süreleri kesinti gerçekleştiği ( netice kesildiği ) anda baĢlar. B ye ait eve hırsızlık amacıyla girmek üzere iken ev sahibinin uyanması üzerine evden kaçmıĢtır ( hırsızlığa teĢebbüs ). uyuĢturucu bulundurmak vs. B yi zorla bir mahsen e kapattıktan sonra netice devam etmektedir. Suç Ankara da iĢlenmiĢ sayılır. Aynı suç ( basit veya nitelikli hal ) iĢlemek düĢüncesi olacaktır. Zincirleme Suç ĠKĠ ġEKĠLDE ORTAYA ÇIKAR: 1Bir suç iĢleme kararının icrası kapsamında. Bu Ģekilde iki gün aralıklarla 5 kez hakaret edilmiĢ olsa da bir tek hakaret suçu vardır fakat ceza artırılır. Bu Ģartların yanında iki suç arasında uzun zaman geçmemiĢ olacaktır.Zincirleme Suç ( Müteselsil Suç ) Bir suç iĢlemek kararı kapsamında değiĢik zamanlarda bir kiĢiye karĢı aynı suçun birden fazla iĢlenmesi halinde zincirleme suç ortaya çıkar. aynı suç sayılır. Bir suçun temel Ģekli ile daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli Ģekilleri. Örn: Bir kasiyerin belirli aralıklarla kasadan para çalması durumunda aynı suç iĢleme kararından ( hırsızlık amacı ) hareketle farklı zamanlarda hırsızlık yapılmıĢtır. Oysa mütemadi suçlarda netice sürekli olduğu için netice devam ettikçe meĢru müdafaada bulunulabilir. firar. Bu olayda da zincirleme bir Ģekilde hırsızlık suçu iĢlenmiĢtir. Örn: A. 13 . Bu halde iki ayrı cinsel taciz suçu söz konusudur. Ani suçlarda hareket gerçekleĢtikten sonra meĢru müdafaa mümkün değildir. Ancak ani suçlarda suç tamamlandıktan sonra iĢtirak mümkün değildir. Kesintisiz suçlarda suç özgürlük kısıtlanınca tamamlanmakta ve bu aĢamadan sonra netice hala devam ettiği için suç tamamlandıktan sonra SUÇA ĠġTĠRAK SÖZ KONUSU OLABĠLĠR. aralarında husumet olan B ye. a. elektrik hırsızlığı ve enerji hırsızlığı. Filer arasında SUÇ KASTINI YENĠLEYECEK BĠR ZAMAN GĠRMĠġ ĠSE artık suç kastı YENĠLENMĠġTĠR ve ĠKĠ AYRI SUÇ söz konusudur. bir cezaya hükmedilir. ertesi gün ise yine aynı eve girmiĢ ve bir adet televizyon çalıĢmıĢtır ( tamamlanmıĢ hırsızlık ). Kesintisiz Suç ( mütemadi suç ) örnekleri: Suç iĢlemek maksadıyla örgüt kurma.tür suçlar kesintinin gerçekleĢtiği yerde iĢlenmiĢ sayılacağı için. Örn. Örn: A mağdur M ye karĢı cinsel içerikli sözler söylemiĢ ve aradan 2 Ay geçtikten sonra iki kez yine aynı sözleri söylemiĢ ise bu durumda zincirleme suç oluĢmayacaktır. Çünkü aradan geçen zaman çok uzundur. kamu görevinin usulsüz üstlenilmesi. Örn: Yaralamak suçu ani suçtur. değiĢik zamanlarda ( ARADAKĠ ZAMAN ÇOK UZUN OLMAMALIDIR ) bir kiĢiye karĢı aynı suçun birden fazla iĢlenmesi durumunda. Suç oluĢmuĢtur fakat netice sona ermemiĢtir.BĠRDEN ÇOK NETĠCENĠN TEK SUÇ SAYILDIĞI HALLER ( SUÇLARIN ĠÇTĠMAI ) Kural olarak dıĢ alemde meydana gelen her netice bir suça vücut vermekte iken kanunda istisna olarak bazı hallerde birden çok netice tek suç sayılmaktadır. Ġki gün sonra da gece vakti girip buz dolabını çalmıĢtır ( nitelikli hırsızlık ). A elindeki sopa ile B yi yaraladıktan sonra netice gerçekleĢmiĢ ve bitmiĢtir.

Eğer Tek bir hareket ve birden fazla suç söz konusu ise bu halde fikri içtima söz konusu olur. Burada da zincirleme suç hükmü uygulanır. ZĠNCĠRLEME SUÇ HÜKÜMLERĠNĠN UYGULANAMAYACAĞI SUÇ TĠPLERĠ Kasten öldürme. silah doğrulmak suretiyle 3 kiĢinin ceplerindeki paraları almıĢ ise artık 3 ayrı yağma ( gasp ) suçu söz konusudur.BirleĢik Suç Biri diğerinin unsurunu veya ağırlaĢtırıcı nedenini oluĢturması dolayısıyla tek fiil sayılan suça bileĢik suç denir. iĢkence. Kusurlu araç kullanarak birden fazla kimsenin taksirle yaralanması durumlarında tek bir hareket ve fakat birden fazla mağdur vardır. sisteme veri yerleştiren. Örn. zamanı. Bir evi ateĢe vererek 5 kiĢiyi öldüren fail 5 ayrı kasten öldürme suçundan sorumludur. ayrı ayrı 6 öldürme suçundan sorumludur.Aynı suçun birden fazla kiĢiye karĢı tek bir fiille iĢlenmesi durumunda da.g. Örn: Bir kimse çocuğunu yaralar ise ortaya iki suç çıkmaktadır. c. zincirleme suç vardır. A. Örn: Yağma suçu. değiştiren veya erişilmez kılan. Bu durumda fikri içtima vardır. . Örn. ve yağma suçlarında zincirleme suç hükümleri uygulanmaz. Örn. Örn: Bir internet virüsü ile Mağdur M nin bilgisayarına zarar veren ve onun banka Ģifrelerini kullanarak hesabından para aktaran kimse Hem 244-2 de yar alan “ Bir bilişim sistemindeki verileri bozan. Burada fail sadece nitelikli dolandırıcılık suçundan sorumludur. 14 . Her sonuç ayrı bir hareketin neticesi olarak kabul edilmelidir. C. ağır suça göre belirlenir.K m. zamanaĢımı vs. Yine suçun mağduru belli değil ise de zincirleme suç söz konusu olur. Bu durumda sadece ağır olan suçtan dolayı fail sorumlu tutulmaktadır.Fail en ağır suçtan cezalandırılır. ” Fikri içtima da BĠR HAREKET ile ĠKĠ SUÇ AYNI ANDA oluĢmaktadır.C. 44 uyarınca: “ ĠĢlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluĢmasına sebebiyet veren kiĢi. zincirin kesildiği anda ( SON SUÇ ĠġLENDĠĞĠ ANDA ve o yerde ) iĢlenmiĢ sayılır.Suçlardan birisi kamu davası birisi Ģikayete bağlı ise kamu davası usulü ile görülür. Örn: Z Ģahsının bir sınıfa girerek 10 kiĢiye birden HIRSIZLAR demesi durumunda tek bir fiille birden fazla mağdura karĢı hakaret suçu iĢlenmiĢ olur ve zincirleme suç hükümleri uygulanır. Örn. Fail sadece yağma suçundan dolayı cezalandırılır. var olan verileri başka bir yere göndermek ” suçunu hem de para transfer ederek basit dolandırıcılık suçunu iĢlemiĢtir.biliĢim sistemi ile dolandırıcılık ) oluĢturmakta ve baĢka bir suça vücut vermektedirler. yok eden. . bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır. elindeki molotof kokteylini fırlatarak B ve C ye ait aracın yanmasına sebep olmuĢ ise bu halde de tek hareketle iĢlenmiĢ mala zarar verme suçu ĠKĠ FARKLI MAĞDURA karĢı iĢlenmiĢtir.Suçun iĢlenme yeri.Fikri Ġçtima T. Hem CEBĠR hem de HIRSIZLIK suçu bu durumda YAĞMA SUÇUNUN UNSURU olmaktadır. . Ġki gün ara ile 6 kiĢiyi öldüren seri katil Z. Zincirleme suç. cebir ve Ģiddet kullanılarak bir kimsenin taĢınır malını almak Ģeklinde iĢlenmektedir. Bu halde cebir ve Ģiddet SUÇTUR. Ancak iki suç birleĢerek yeni bir suç oluĢturmaktadır. ( Kasten yaralama ) Örn: Bir yerden ruhsatsız silah çalan kiĢi. Ancak iki suç birlikte NĠTELĠKLĠ DOLANDIRICILIK SUÇUNU ( 158/1. Bu durumda fail en ağır suçtan dolayı sorumludur. Bir kimsenin malını rızası dıĢında almak ta hırsızlık suçudur. kasten yaralama.2. b. Bunlardan birisi aynı konutta birlikte yaĢadığı kimselere kötü muamele diğeri ise kasten yaralama. Hem hırsızlık Hem de taĢınması yasak olan silahı taĢımak suçunu tek bir hareket ile iĢlemiĢ olur. Örn.

hafiften ağıra doğru bir sıra takip ediyor ise geçtli suç söz konusudur. Velinin eylemi ile ölüm neticesi arasında neden sonuç iliĢkisi olmadığı için Fail Veli nin hareketi ölüm neticesini doğurmamıĢtır. Geçitli suçta sadece iĢlenen en ağır suçtan dolayı ceza verilir. L ise atıĢlardan korunmak maksadı ile motosiklete kapaklanmıĢ ve kapaklanma sonrasında dengesini kaybederek motosiklet devrilmiĢ ve arkadan gelen kamyonun altında kalarak ezilmiĢtir. Bir kiĢiyi öldürmek için ateĢlenen silâhtan çıkan kurĢun. taksirle öldürme veya taksirle yaralama suçu iĢlenmiĢ olmaktadır.ĠLLĠYET BAĞI ( NEDENSELLĠK ) Bir fiilin suç teĢkil edebilmesi için hareket ile sonuç arasında bir illiyet bağının bulunması gerekmektedir.FAĠL Ġradi hareket yeteneği. Ancak ceza verilirken en ağır suçtan dolayı ceza verilir. yaralama ve mala zarar verme suçları aynı fiil ile meydana gelmiĢtir ve B en ağır suçtan cezalandırılır. Nedensellik bağı hareket ile netice arasındaki neden sonuç iliĢkisidir. 15 . motosikletle karayolunda seyreden L ye yönelik olarak silahla üç el ateĢ etmiĢ. sekme sonucunda ölümüne veya yaralanmasına neden olunan kiĢi açısından ise. D. Örn. Örn. Suç. Ġnsan öldürmek isteyen bir kimse öncelikle yaralama suçunu iĢlemek zorundadır. Örn: Fail F aralarında arazi anlaĢmazlığı bulunan arkadaĢı R yi yaralamıĢtır. ( Ġntihara zorlamamıĢ ve intihara teĢvik etmemiĢ ise ). K. Eğer aynı türden suç meydana gelir ise ZĠNCĠRLEME SUÇ hükümlerinin uygulanması gerekir. Olaya bir bütün olarak bakıldığında netice hareketin sonucu olarak görülüyor ise fail bu neticeden sorumludur. R hastaneye kaldırılırken 112 Ambulansının kaza yapması sebebiyle ölmüĢtür. Bu durumda illiyet bağı kesilmediğinden ölüm. Eğer netice hareketten dolayı meydana gelmiĢ ise. hareket ile netice arasında uygun illiyet bağı var ise fail sebep olduğu neticeden dolayı sorumludur. Hareket yeteneği bulunmayan tüzel kiĢiler suç faili olamazlar. Birer ay ara ile 5 ameliyat geçiren Memnun bir türlü iyileĢememiĢ ve bıçaklanmanın sebep olduğu yaralanmalar nedeniyle ölmüĢtür. Bu durumda ölüm ile F nin hareketi arasında neden sonuç iliĢkisi kesilmiĢtir. Yani sonuç hareketten dolayı ortaya çıkmalıdır. Cinsel Saldırı suçunu iĢleyen fail öncelikle cinsel taciz/basit cinsel saldırı suçunu iĢlemek zorundadır. Bu nedenle ancak yaĢayan bir insan suç faili olabilir. d. aynı zamanda gözlüğünü de kırmıĢ ise. Aynı olayda Memnun ameliyatta hekim hatası yüzünden ölmüĢ olsa idi illiyet bağı kesilmiĢ olur idi ve Zehrettin ölümden dolayı sorumlu olmazdı.Geçitli Suç: Failin bir suçu iĢleyebilmesi için daha hafif suçlar iĢlemek zorunda olması geçitli suç olarak tanımlanır. mağdura isabet etmeden duvara çarpması nedeniyle sekerek bir baĢkasının ölümüne veya yaralanmasına neden olabilir. affa uğramıĢ ise fail diğer suçtan FĠKRĠ ĠÇTĠMA OLABĠLMESĠ ĠÇĠN TEK HAREKET ĠLE BĠRDEN FAZLA FARKLI SUÇ OLUġMASI GEREKMEKTEDĠR. Hayvan ya da eĢyanın ya da ölü bir kimsenin iradi hareket yeteneği bulunmamaktadır. Bu sebeple Zehrettin öldürme suçundan dolayı sorumludur. ölüm neticesinden sorumludur. Örn: Fail Zehrettin sınıf arkadaĢı Memnun ile tartıĢmıĢ ve onu bıçaklamıĢtır. Ġlliyet bağı kesilmiĢ olduğu için F ölümden dolayı sorumlu değildir.- Eğer suçlardan birisi cezalandırılmalıdır. bıçaklama hareketinin sonucudur. yaĢayan insana has bir özelliktir. ancak. C. F nin hareketi sadece yaralama neticesini doğurmuĢtur ve sadece yaralamaktan dolayı sorumludur. hedeflenen kiĢi açısından kasten öldürme suçu teĢebbüs aĢamasında kalmıĢtır. Bu olay itibariyle K nın hareketi ile ölüm arasında nedensellik bağı bozulmamıĢtır. Veli ölüm neticesinden sorumlu değildir. Örn. Yaralamak kastı ile A ya fırlatılan taĢ B ye isabet etmiĢ ise bu halde biri kasten yaralamaya teĢebbüs diğeri taksirle yaralama olmak üzere iki farklı suç vardır ve fail en ağır suçtan cezalandırılır. Örn. Örn: Fail Veli eĢi ile tartıĢmıĢ ve eĢi bir gün sonra bu tartıĢmadan dolayı depresyona girerek fare zehri ile intihar etmiĢtir. K. Bu durumda. Gözlüklü A ya karĢı yumruk atan ve onu yaralayan B. Örn. Örn.

Ancak kanunda gösterilen kimselerin iĢleyebileceği suçlara ÖZGÜ SUÇ adı verilir. suçlar ZARAR SUÇLARIDIR. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma. rüĢvet. Ortada henüz bir zarar değil zarar doğma ihtimali vardır. Eğer suç konusu bir zarara uğramıĢ ise ortada ZARAR suçu vardır. mağdur kavramını da içine alan daha geniĢ bir kavramdır.dolandırıcılık suçunun mağduru Muhasebeci iken. zimmet. suçtur fakat 5 yaĢındaki çocuğun kusur yeteneği olmadığı için çocuk kınanamaz ve cezalandırılamaz. bilinçli taksir ve taksir Ģeklinde ortaya çıkan psikolojik bağlardan birisi yok ise fail bu eylemden dolayı kınanamaz ve cezalandırılamaz. Örn. Örn. ölen kimsedir. Kasten bir baĢkasını öldüren kiĢi öldürme suçunu iĢlemiĢtir ve cezalandırılır. iĢlenen suç ile haksızlığa uğrayan. suçun konusu taĢınır eĢyadır. Yaralama suçunda yaralanan kiĢi hem mağdur hem de zarar görendir. Failin suç sayılan fiili neticesinde suç konusu üzerinde bir tehlike meydana gelmiĢ ise bu halde TEHLĠKE suçu söz konusudur. iĢlenin fiil ile fail arasındaki psikolojik bağdır. Öldürme.Ceza kanununda yer alan bazı suçlar herkes tarafından iĢlenebilir iken. ( ĠĢtirakte Bağlılık Kuralı ) E. Öldürme suçunda ölen kimse mağdur. Örn. Öldürme suçunun mağduru. Mağdur. öldürme. Örn. Örneğin. Örn. 16 . Hakaret suçunda mağdur. mülkiyet hakkı. ( ÖZGÜ SUÇLAR ) Özgü suç iĢtirak bakımından önemlidir. Ancak öldürme suçunu 5 yaĢındaki bir çocuk iĢlemiĢ ise eylem hukuka aykırıdır. suçu ve suçluyu övme.devlet veya bir tüzel kiĢi de olabilir. Yaralama. mala zarar verme suçlar herkes tarafından iĢlenebilir. Öldürme suçunda korunan hukuki değer. yakınları ise suçtan zarar görendir. suçun konusu. hırsızlık. Zira özgü suçlarda kanun koyucunun öngördüğü sıfatı taĢımayan kimseler fail sıfatıyla değil azmettiren veya yardım eden sıfatıyla sorumlu olurlar. haksız arama. Suçun konusu ise onun canlı bedenidir. yaralama. Hırsızlık suçunun mağduru taĢınır eĢyanın sahibi iken. Örn. yaĢam hakkıdır. bir takım suçlar ise sadece kanunun öngördüğü kimseler tarafından iĢlenebilir. kasten öldürme suçunda mağdur ölen kimsedir. ĠĢkence. hakaret edilen kiĢi iken. Hırsızlık suçunda korunan hukuki değer. Örn. Örn. B Ģirketi suçtan zarar görendir. Suçtan zarar gören kavramı aynı anlama gelmez. Bir suçun iĢlenmesi ile hukuken korunan menfaatleri doğrudan veya dolaylı olarak ihlal olan kimse suçtan zarar görendir.MANEVĠ UNSUR Manevi unsur. kiĢinin Ģeref ve saygınlığıdır. F. suçun konusunun sahibi olan kiĢidir. Konusuz bir suç yoktur. suçtan zarar gören kavramı. hırsızlık vs. Korunan Hukuki Değer: Suç tipinin ihdas edilmesi ile korunmak istenen değerdir. Örn. halkı kin ve düĢmanlığa tahrik suçları tehlike suçlarıdır. görevi kötüye kullanma suçlarını ise ancak kamu görevlileri iĢleyebilir. Ancak –kanun maddesinde belirtilmiĢ ise. olası kast. 3. kast. Bu bağ kurulmadan suçun varlığından söz edilemez. Fail ile eylem arasında kanunda sayılan.MAĞDUR Her suçta bir mağdur vardır. Hırsızlık suçunun mağduru ise malın sahibi olan kimsedir. yaralama suçunda beden dokunulmazlığı hakkı. A nın gerçeğe aykırı olarak B Ģirketinin muhasebecisini dolandırması eyleminde. Mağdur gerçek kiĢidir. Örn.KONU Suç sayılan hareketin yöneldiği kiĢi ya da Ģey suçun konusunu oluĢturmaktadır. Eğer bu fail bakımından bu psikolojik bağlardan bir tanesi var ise bu halde failin ceza sorumluluğunun olabilmesi ve kınanabilmesi için kusur yeteneği ( isnad kabiliyeti ) olup olmadığına bakmak gerekir. irtikap.

Örn: Mala zarar verme suçu. buna rağmen silâhıyla atıĢa devam etmiĢtir. A. Örn: A öldürmek maksadı ile B ye ateĢ etmiĢ ve B nin ölümüne neden olmuĢ ise bu durumda hareketi bilerek yapmıĢtır. kiĢi fiili iĢlemektedir. Düğün evinde törene katılanların tabancaları ile odanın tavanına doğru ardı ardına ateĢ ettikleri sırada.Olası Kast: suçun kanuni tanımında yer alan unsurlardan birinin somut olayda gerçekleĢebileceği öngörülmesine rağmen. gerçekleĢeceği kesin ise KAST vardır. müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmibeĢ yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. kavĢakta durmadan geçmek ister. yere paralel olarak yaptığı atıĢlardan bir tanesinden çıkan kurĢun.KAST Suçun oluĢması kastın varlığına bağlıdır. resmi evrakta sahtekarlık suçu gibi suçların taksirle iĢlendiği halde cezalandırılması söz konusu değildir. Fail neticeyi görecek ve neticeyi KABULLENEREK EYLEME DEVAM EDECEKTĠR. taksirli evrakta sahtekarlık suçu düzenlenmemiĢtir. bunları kabullenmiĢtir. Kanunda iki tür kast düzenlenmiĢtir. Ancak taksirle yaralama. meydana gelen ölüm veya yaralama neticelerinin gerçekleĢebileceğini öngörerek. taksirle öldürme kanunda düzenlendiği için taksirle ölüm ya da yaralanmaya sebep olunmuĢ ise fail sorumludur ve faile bu maddeler kapsamında ceza verilir. Bu durumda otobüs sürücüsü. Diğer bir deyiĢle. Çünkü kanunda taksirli mala zarar verme. Olası kast ile iĢlenen suçlarda. fail unsurların meydana gelmesini kabullenmektedir. DüĢmanını öldürmek için bindiği uçağa patlayıcı madde yerleĢtiren kimse. Kasten iĢlenen suçların cezalandırılması kuraldır. Örn: Hasmına ateĢ ederken onun yanındaki arkadaĢını da gördüğü ve ona da isabet edeceğini öngördüğü halde DEĞERSE DEĞSĠN ( OLURSA OLSUN ) diyerek silahını ateĢleyen kimsenin kastı OLASI KAST tır. OLASI KAST GENEL BĠR ĠNDĠRĠM NEDENĠDĠR. törene katılanlardan birinin alnına isabet ederek ölümüne neden olur. Burada da fail silâhıyla ateĢ ederken ortaya çıkacak yaralama veya ölüm neticelerini kabullenmiĢtir. 17 . fakat. yaya geçidinden her an birilerinin geçtiğini görmüĢ. Hareketin sonucunu da bilmekte ve istemektedir. kasten hareket etmiĢtir. Örn. . Yolda seyreden bir otobüs sürücüsü. TAKSĠR ĠSTĠSNAĠ BĠR DÜZENLEMEDĠR. Örn. . Ancak diğer kimselerin de bu kiĢinin ölümü ile birlikte öleceği KESĠN olduğu için bu durumda olası kast değil KAST vardır.Genel Olarak KAST ve TAKSĠR Ceza kanununda ASIL OLAN KAST tır. trafik lambasının kendisine kırmızı yanmasına rağmen. Örn. taksirli insan ticareti. 1. gerçekte bir kiĢiyi öldürmek istemektedir. Kast bir suçun kanuni tanımından yer alan unsurların bilerek ve isteyerek gerçekleĢtirilmesidir. kasıtlı suça nazaran daha az ceza verilir. Trafik lambası kendisine kırmızı yanan sürücü. Eğer bir suçun taksirli hali kanunda düzenlenmemiĢ ise faile bu suçtan dolayı ceza verilmez. ancak kendilerine yeĢil ıĢık yanan kavĢaktan geçmekte olan yayalara çarpar ve bunlardan bir veya birkaçının ölümüne veya yaralanmasına neden olur. diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir.Kast: Suçun kanuni tanımındaki maddî unsurların bilerek ve istenerek gerçekleĢtirilmesidir. insan ticareti suçu. ağırlaĢtırılmıĢ müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda müebbet hapis cezasına. bir kiĢinin aldığı alkolün de etkisi ile elinin seyrini kaybetmesi sonucu. Bu örnek olayda kiĢi yaptığı atıĢlardan çıkan kurĢunların orada bulunan herhangi birine isabet edebileceğini öngörmüĢ. Bu hâlde. fakat. Failin öngördüğü veya kabullendiği neticenin gerçekleĢmesi bir ihtimal değil de. buna rağmen kavĢakta durmamıĢ ve yoluna devam etmiĢtir. Olası Kast failin netice bakımından OLURSA OLSUN dediği ve neticeyi kabullendiği kasttır.

Örn: Doktor ameliyatta hastanın karnında makas unutmuĢtur.TAKSĠR Türk Ceza Kanununda iki türlü taksir düzenlenmiĢtir. Bazı durumlarda suç kastı hareketin yapılmasından sonra da ortaya çıkabilir. Bu durumda öldürme kastı EKLENEN KASTTIR. (2) Taksir. fail SOĞUKKANLI BĠR ġEKLĠDE SUÇ ĠġLEMEKTEDĠR. Önemli olan suç sayılan hareketin yapılması ve neticenin gerçekleĢmesidir. Her failin cezası kusuruna göre ayrı ayrı belirlenir. Örn: Göçmen Kaçakçılığı suçu Doğrudan veya dolaylı maddi bir menfaat elde etmek amacıyla iĢlenirse cezalandırılır.(1) Taksirle iĢlenen fiiller. dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla. bu hâlde taksirli suça iliĢkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır. Bu durumda ilk andaki kast yaralamak kastı iken. Taammüd denilen bu durumda YARGITAY a göre.Kural olarak. Kural olarak ceza kanunun suç iĢleyen kimsenin düĢüncesine yani hangi amaçla suç iĢlediğine bakmaz. TAKSĠR ( BĠLĠNÇSĠZ TAKSĠR ) ve BĠLĠNÇLĠ TAKSĠR. Kanun koyucunun genel kastın üstünde ( bilmek ve istemekten baĢka ) failin özel bir amacının da bulunmasını aradığı duruma ÖZEL KAST adı verilir. Ancak kanun koyucunun bazı özel amaçlarla iĢlendiğinde cezalandırdığı suçlar da vardır. Bu suç olası kast ile iĢlenemez. Failin suç yoluna çıktıktan sonra yeni bir kastının ortaya çıkmasına EKLENEN KAST adı verilir. (3) KiĢinin öngördüğü neticeyi istememesine karĢın. (4) Taksirle iĢlenen suçtan dolayı verilecek olan ceza failin kusuruna göre belirlenir. Örn: Sahte evrakı bilerek kullanmak suçu. 2. YARGITAY a göre TASARLAMA KASTI ĠLE ĠġLENEN SUÇLARDA HAKSIZ TAHRĠK UYGULANMAZ. herkes kendi kusurundan dolayı sorumlu olur. Örn: ArkadaĢı ile kavga eden A onu yaralamıĢ ve olay yerinde bırakarak arkasını dönüp gitmek üzere iken yerde yatan M nin annesine hakaret etmesini duymuĢ ve bundan kaynaklanan öfke ile yerde yatan M yi öldürmüĢtür. Ancak bir suç maddesinde BĠLEREK ibaresi yer alıyorsa bu suç olası kast ile iĢlenemez. bir davranıĢın suçun kanunî tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleĢtirilmesidir. Bu durumda özel kast vardır. (5) Birden fazla kiĢinin taksirle iĢlediği suçlarda. Fakat bu durumu sonradan öğrenmesine rağmen hatası ortaya çıkmasın diye durumu hastaya bildirmemiĢ ve hasta yaĢamını yitirmiĢtir. kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır. TCK madde 22 . KASTEN ĠġLENEBĠLEN SUÇLAR OLASI KAST ĠLE DE ĠġLENEBĠLĠR. münhasıran failin kiĢisel ve 18 . (6) Taksirli hareket sonucu neden olunan netice. Kanun bazı suçlar bakımından genel kastın yanında ÖZEL KASTI da aramıĢtır. Bu durumda failin kastına yeni bir kast eklenmekte ve yeni bir suç ortaya çıkmaktadır. hakaretten sonra ortaya çıkan kast öldürme kastıdır. neticenin meydana gelmesi hâlinde bilinçli taksir vardır. BaĢka bir amaçla iĢlendiğinde göçmen kaçakçılığı suçu oluĢmaz. Her kasıtlı suç olası kast ile iĢlenemez. Fail bir suçu iĢlemek için plan yapar ve suç iĢleme kararlılığını uzun bir süre devam ettirir ve mutlak olarak neticenin meydana gelmesi için elinden geleni yapar ve neticeyi Ģansa bırakmamak ve mutlak surette elde etmek için soğukkanlı bir Ģekilde suçu iĢlerse bu durumda TASARLAMA KASTI vardır. Doktorun ilk eylemi taksirle yaralamadır. Fakat hatasını öğrenmesine rağmen hastayı yeniden ameliyat etmemesi halinde artık KASTEN ÖLDÜRMEDEN DOLAYI SORUMLUDUR.

Ancak tıbbın gereklerine aykırılık dolayısıyla ölüm veya sakatlıkla sonuçlanan bu ameliyatta iĢlenen taksirli suçun iĢleniĢi açısından suça iĢtirak kuralları uygulanamaz. Kast ve taksiri ayıran kısım ise NETĠCENĠN ĠSTENĠP ĠSTENMEDĠĞĠDĠR. “gerekli dikkat ve özen” yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla ortaya çıkması gerekir. Bilinçli taksiri basit taksirden ayıran özellik. Taksirli suçların belirgin özelliği. Neticenin gerçekleĢmesi gibi bir isteği yoktur. Bir kimse bilerek ve isteyerek bir hareketi gerçekleĢtirirse ve ölüm meydana gelir ise kasten hareket etmiĢtir. kasten iĢlenen suçlarda suçun iĢleniĢine iĢtirak eden kiĢilerin sorumluluk statülerini belirlemektedir. Çünkü. Örn: Aracı ile karayolunda ilerlemekte iken.ailevî durumu bakımından. bir aracın manevra yaptığını görmesine rağmen nasılsa kurtarırım çarpmam diyerek yavaĢlamayan ( neticeyi öngörüyor ve eyleme devam ediyor ) ve bir insanın ölümüne neden olan kimse veya kalabalık bir caddede hızla araç kullanmasına rağmen sürüĢ kabiliyetine ve aracın frenine güvenen bir kimsenin yaptığı kazada ölüme sebebiyet vermesi halinde BĠLĠNÇLĠ TAKSĠR VARDIR. Taksirli suçun kanuni tanımında belirlenen netice birden fazla kiĢinin karĢılıklı olarak iĢledikleri taksirli fiiller sonucunda gerçekleĢmiĢ olabilir. Aynı Ģekilde birden fazla kiĢinin katılımıyla gerçekleĢtirilen bir ameliyatın ölüm veya sakatlıkla sonuçlanması durumunda. Bu durumda TAKSĠRLE ( BĠLĠNÇSĠZ TAKSĠR ) ÖLDÜRME SÖZ KONUSUDUR. Örn: Ormanda ava çıkan A çalılıkların arkasından çıtırtı gelmesi üzerine keklik var zannedip tüfeğini ateĢlemiĢ ancak keklik olduğunu düĢündüğü çalılığın arkasında duran M nin ölümüne neden olmuĢtur. BĠLMEK ve ĠSTEMEK. bilinçli taksir hâlinde verilecek ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir. artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmıĢsa ceza verilmez. dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak hareket meydana gelmiĢ te olabilir ) ancak netice bilinir fakat HĠÇ BĠR ZAMAN ĠSTENMEZ. öngörür ancak hiçbir zaman HASTANIN ÖLMESĠNĠ ĠSTEMEZ. 3. Kanunun suça iĢtirake iliĢkin hükümleri. Birden fazla kiĢinin taksirle iĢlediği suçlarda herkes kendi kusuru göz önünde bulundurulmak suretiyle sorumlu tutulur. Bilinçli taksir hâlinde hükmedilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılacaktır. Örneğin bir trafik kazasında sürücü ile yaya veya her iki sürücü de taksirle hareket etmiĢ olabilir. Fail neticeyi öngörüyor fakat NASIL OLSA OLMAZ düĢüncesiyle hareket ediyor. BĠLĠNÇLĠ TAKSĠR CEZAYI ARTIRAN GENEL BĠR NEDENDĠR. icrai veya ihmali Ģekilde olabilen iradi hareketin varlığı ve kanunî tanımda yer alan unsurlardan birinin öngörülmemiĢ olmasıdır. gerekli dikkat ve özen gösterilmediği için kanunda tanımlanmıĢ olan neticenin gerçekleĢeceği öngörülmemiĢtir. Taksirli suçta da hareket bilerek ve isteyerek yapılabilir ( bilmeden ya da istemeden de. Doktor yanlıĢ müdahale yaptığı zaman hastanın öleceğini bilir. ameliyata katılan kiĢiler müĢtereken hareket etmektedirler. Birden fazla kiĢinin katılımıyla yapılan ameliyat sırasında meydana gelen ölüm veya sakatlık neticeleri bakımından her bir kiĢinin sorumluluğu kendi kusuru göz önünde bulundurulmak suretiyle belirlenmelidir. fiilin neticesinin failce fiilen öngörülmüĢ ve fakat istenmemiĢ olmasıdır. Bu gibi durumlarda neticenin oluĢumu açısından her kiĢinin taksirli fiili dolayısıyla kusurluluğu bir diğerinden bağımsız olarak belirlenmelidir. TAKSĠR ( BĠLĠNÇSĠZ TAKSĠR ): Kastın iki unsuru bulunmaktadır. Fakat bu öngörmemenin. Örn: Bir doktorun hastaya yanlıĢ müdahale yaparak hastanın ölümüne sebebiyet verdiği durumda: hastaya yaptığı müdahaleyi ( HAREKET ) bilerek ve isteyerek yapar.BĠLĠNÇLĠ/ÖNGÖRÜLÜ TAKSĠR: Failin hareketi bilerek yapıyor NETĠCEYĠ ÖNGÖRÜYOR fakat eyleme devam ediyor ancak hiç bir zaman ĠSTEMĠYOR. 19 .

NETĠCESĠ SEBEBĠYLE AĞIRLAġMIġ SUÇ T.Bilinçli taksirin taksirden farkı da buradadır. Ağır neticenin ortaya çıkacağının bu Ģekilde öngörüldüğü durumlarda. BĠLĠNÇLĠ TAKSĠR CEZAYI AĞIRLAġTIRAN GENEL BĠR NEDENDĠR. Taksirli suç neticesinde KĠġĠ. AĠLESEL VE KĠġĠSEL BĠR NEDENDEN DOLAYI ARTIK BĠR CEZAYA HÜKMEDĠLMESĠ ANLAMSIZ OLACAKA DERECEDE MAĞDUR OLMUġ ĠSE KĠġĠYE CEZA VERĠLMEZ. tanık ifadeleri gibi unsurlar dikkate alınarak belirlenir. iĢitme yeteneğini yitirmiĢ olabilir. Bu sebeple BĠLĠRKĠġĠ RAPORU HAKĠMĠ KESĠN OLARAK BAĞLAYICI DEĞĠLDĠR. tehlikeli bir sonucun meydana gelmesi halinde cezası ağırlaĢtırılan suçlara sonucu nedeniyle ağırlaĢan suçlar denir. TAKSĠRDE netice sadece BĠLĠNĠYOR. Bu gibi hâllerde ananın taksirli suçtan dolayı kovuĢturmaya uğraması ve cezaya mahkûm edilmesi. 20 . Örneğin ülkemizde özellikle kırsal bölgelerde rastlandığı üzere. Örneğin. eylemin niteliği.K Madde 23 . NASILSA OLMAZ diyerek harekete devam ediliyor. sayısı çok kere üç dörtten fazlasına varan küçük çocuklarına gerekli dikkati ve itinayı gösterememeleri sonucu. Mesleki konularda özel bilgiye ihtiyaç duyulduğundan bilirkiĢiye de müracaat edilmelidir. Bu sebeple somut olayın özelliği. Ancak bilinçli taksirde NETĠCENĠN BĠLĠNMESĠNE EK OLARAK MEYDANA GELEBĠLECEĞĠ DE ÖNGÖRÜLÜYOR ve HAREKETE DEVAM EDĠLĠYOR. Bu durumda netice hiçbir surette istenmiyor. taksirli suçlarda failin meydana gelen netice itibarıyla bizzat kendisinin ve aile bireylerinin ağır derecede mağduriyete uğradıkları görülmektedir. Netice sebebiyle ağırlaĢmıĢ suç: “Suçun varlığı için gerekli olanın ötesinde zararlı veya ağır. mağdurun durumu. Aynı Ģekilde meydana gelen trafik kazalarında da benzer olaylara rastlanmaktadır. çocukların yaralandıkları veya öldükleri görülmektedir.Bir fiilin. basit yaralamada bulunulmak istenirken. bu yumruk neticesinde mağdurun görme veya iĢitme yeteneğini yitirebileceği olasılığını göz önünde bulundurur. köylü kadınların gündelik uğraĢları ve hayat zorlukları itibarıyla. kiĢinin bundan dolayı sorumlu tutulabilmesi için bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi gerekir. sanığın ifadeleri. Ancak fail bilinçli taksirli ise ceza verilir. sanığın mesleki niteliği. Ancak CEZA YARGILAMASINDAN KESĠN DELĠL olmadığından hakim gerekçesini açıklayarak bilirkiĢi görüĢüne aykırı bir karar verebilir. kiĢi görme. ayrıca. KarĢıdan karĢıya geçen yayaları gördüğü halde ( NETĠCE ÖNGÖRÜLDÜĞÜ HALDE HAREKETE DEVAM EDĠLĠYOR ) usta sürücü olduğuna güvenerek. BĠLĠNÇLĠ TAKSĠR tespit edilmelidir çünkü bilinçli taksir halinde ceza 1/3 ten yarısına kadar artırılır. Ancak fail bilinçli taksirli ile sadece indirim öngörülmüştür. meydana gelen ağır netice açısından fail olası kastla hareket etmektedir. Örneğin. Bu sebeplerle fail taksirli hareketinden ötürü ailesel veya kişisel bir nedenden dolayı acı çektiğinden artık fail hakkında bir cezaya hükmedilmesi anlamsız olacaktır. gözün. Yaralama fiili gerçekleĢtirilirken. ” Ģeklinde tanımlanmaktadır. esasen suçtan dolayı evladını kaybetmesi sonucu uğradığı ızdırabı Ģiddetlendirmekle kalmamakta. genellikle bunun sonucunda ağır bir neticenin meydana gelebileceği düĢünülür. kastedilenden daha ağır veya baĢka bir neticenin oluĢumuna sebebiyet vermesi hâlinde. olay yerinin özelliği. bilinçli taksir halinde hakim cezada indirim yapabilir. kulağın üzerine sert bir biçimde vuran kiĢi. onlar gelinceye kadar ben geçerim diyerek hareket devam eden kimse YAYAYA ÇARPACAĞINA ÖNGÖRÜYOR fakat eyleme devam ediyor. ailenin tümüyle ağır derecede mağduriyete düĢmesine neden olmaktadır. Söz gelimi.C.

ağırlaĢan neticenin fail tarafından öngörülüp öngörülemeyeceği ve gerçekleĢen netice bakımından en azından TAKSĠR derecesinde manevi unsurun varlığının araĢtırılması zorunludur. yumruk attığı kimsenin ölebileceğini öngörmesi/ öngörebilmesi gerektiğini söylemek. kalbinin üzerine sert bir cisimle hızlı bir Ģekilde vuran. dava açılmıĢ ise BERAAT KARARI VERĠLĠR. Sadece gerçekleĢtirdiği fiil kadarı ile ( kasten yaralama ya da taksirle öldürme ) sorumludur. o eylemi hukuka uygun kabul etmiĢ ise o eylemi suç olarak nitelendirmek mümkün değildir. 2.Hakkın Kullanılması. yumruk attığı kiĢinin çenesinin ya da diĢlerinin kırılması halinde bu sonuçlara iliĢkin olası kastının olduğunu söylemek mümkün iken. canının biraz yanması için mağdurun karın boĢluğuna hafif bir biçimde vurulması hâlinde mağdur inhibisyon sonucu ölebilir. fail hastalığı biliyor ise bilinçli taksirle öldürmeyi kabul ediyor. 3.Kanun Hükmünün Yerine Getirilmesi. Failin neticeyi öngörebileceği kabul edilir ise fail. B nin hemofili hastası olduğunu bilmediği/bilemeyeceği için öldürme suçundan sorumlu olmaz. Örneğin. Bu durumlarda bulunan bütün kimseler bu hükümler uyarınca değerlendirilir ve ceza verilmez. Çünkü bu hayati bölgelere Ģiddetli darbenin mağdurun ölümüne neden olabileceği öngörülebilir. Failin eylemi hukuka uygun olarak gerçekleĢtirilmiĢ ise ( hukuka uygunluk sebepleri içerisinde sayılıyor ise ) failin bu fiili hukuka aykırı ve suç olarak kabul edilemez. sadece gerçekleĢen ağır neticeden hareket edilerek. Eğer fail bakımından gerçekleĢen ikincil netice ( kastedilenden daha ağır ) bakımından TAKSĠR derecesinde dahi bir manevi unsurdan söz edilemiyorsa failin ağırlaĢan neticeden ötürü sorumluluğu bulunmayacaktır.MeĢru Müdafaa. KiĢiye bağlı nedenler değildir. ) 4. 21 . Bu hallerde kiĢiye ceza verilmez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz.Bir kimsenin boynuna. 4. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda yer verilen hukuku uygunluk sebepleri Ģunlardır: HUKUKA UYGUNLUK HALLERĠ: 1. Bu gibi durumlarda ise fail. 3. B ye bir tokat vurmuĢ ve B nin burnu kanamıĢtır. Bu durumlarda iĢlenen fiiller suç değildir. hayatın olağan akıĢına ve beĢer takatine uygun düĢmeyen bir iddia olacaktır. Bu nedenler objektiftir. objektif esaslara. Bu açıklamalardan hareketle. Bir kimseye yumruk ile etkili eylemde bulunan bir kimsenin.Buna karĢılık. ( Yargıtay bu durumda taksirle öldürmeyi. aynı kimsenin ölüm neticesi bakımından TAKSĠR derecesinde dahi sorumluluğunu kabul etmek mümkün değildir. Hukuka aykırılıktan anlaĢılması gereken ise. gerçekleşen ağır neticeden dolayı sorumlu tutulacaktır. baĢına. Eğer bir eyleme hukuk düzeni izin vermiĢ ise. mağdurun ölebileceğini tahmin etmemiĢ olabilir.Trafikte yol verme yüzünden çıkan tartıĢmada A.Bir kimseye yumruk/tokat atan birinin. “ söz konusu eylemin sadece ceza kanunu değil hukuk düzeni içerisinde yer alan normlar tarafından mubah sayılmaması-cevaz verilmemesidir ”. Failin öngördüğü neticeden daha ağır bir netice meydana geldiğinde neticenin fail tarafından öngörülebilip öngörülemeyeceğine bakılacaktır.Mağdurun Rızası. Bu olayda A. yaralama fiilini iĢlerken. Hemofili hastası olan B kan kaybından yaĢamını yitirmiĢtir. Bu sebeple kast edilen neticeden aĢırı bir netice meydana gelmiĢ ise failin ikinci netice yönünden EN AZINDAN TAKSĠR li olarak hareket etmesi zorunluluğu benimsenmiĢtir. Diğer Örnekler: 1. hareket ile ağırlaĢan netice arasında illiyet bağı kurup oluĢan sonuçtan faili sorumlu tutmak yerine. akciğer veya kalp gibi hayati organlarına Ģiddetli bir darbe vuran kimsenin fiili neticesinde mağdur ölmüĢ ise bu halde gerçekleĢen ölüm neticesi bakımından failin TAKSĠRLĠ sorumluluğu var kabul edilir. 2.HUKUKA AYKIRILIK UNSURU Bir eylemin suç olarak kabul edilebilmesi için hukuka aykırı olması gerekir. yaralama fiili sonucunda kiĢinin öngörmediği ağır bir netice de meydana gelmiĢ olabilir.

Elinde bıçağı ile Y yi arayan X in eylemi halen devam etmekte olduğu gibi Y ye karĢı yaralama fiili de tekrarlanacağı kesin olan bir fiildir ve meĢru müdafaa söz konusudur. Fakat X o anda değil de ertesi gün Y ye silahlı saldırı da bulunursa meĢru müdafaa olmaz. F nin kendisini öldürmek amacıyla ateĢ açması üzerine saldırıyı etkisiz kılmak için F yi yaralamıĢtır. Örn. Örn. 22 . Örn: A Ģahsının elinde bıçak ile B ye saldırması durumunda saldırı günceldir. Fail meĢru müdafaayı bilerek kurgulamıĢ ise yani meĢru müdafaadan yararlanarak F yi öldürmek ya da yaralamak istemiĢse bu durumda artık meĢru müdafaa uygulanamaz. Bütünüyle sona ermiĢ bir saldırı için meĢru müdafaa olmaz. Çünkü polisin kendisine silah kullanması haksız değildir. Saldıran kiĢinin eylemi suç/cezalandırılabilen bir fiil olmasa da sadece HAKSIZ olması meĢru müdafaa için yeterlidir. kaçmakta olan hükümlü bu saldırı dolayısıyla silah kullandığında meĢru müdafaadan faydalanamaz. Bir kimsenin her hangi bir hakkına yönelik olabilir. Örn. Bu saldırı da meĢru müdafaa söz konusudur. Örn: X in evi Y tarafından silahla taranmıĢtır. MeĢru müdafaadan yararlanan kimse kendi kusurlu hareketi ile saldırıya neden olmuĢ olsa da meĢru savunmadan faydalanabilir. 3. Ancak bir kimsenin bir baĢkasına küfür etmesi o kimsenin ölmesini gerektirmeyeceği için F nin ateĢ açması durumunda M nin meĢru müdafaadan yararlanması mümkündür.Saldırı BĠR HAKKA yönelmiĢ olmalıdır: Saldırının nefse veya ırza yönelmiĢ olmasına gerek yoktur. HAKSIZ EYLEM OLMASI YETERLĠDĠR. B nin saldırısının haksız olduğunu öne sürerek meĢru müdafaadan faydalanamaz. Bu olayda M haksız saldırıya kendisi neden olmuĢtur. konut dokunulmazlığı hakkı da olabilir. 2.Saldırı halen var OLMALI: Saldırı ya halen sürüyor olacak ya da gerçekleĢmemiĢ olsa da gerçekleĢmesine kesin gözle bakılıyorsa meĢru müdafaa söz konusudur. Ancak saldırının tekrarlanacağına kesin gözle bakılıyor ise meĢru müdafaa söz konusu olur. Ģahsına karĢı savunma hakkını ( meĢru müdafaa ) kullanan B nin eylemine karĢı A. Her türlü hakka karĢı saldırı da meĢru müdafaa söz konusu olur.MEġRU MÜDAFAA ( HAKLI SAVUNMA ) Bir kimsenin kendisine ya da bir baĢkasına ait bir hakka yönelik olarak gerçekleĢen veya gerçekleĢmesi kesin olan haksız bir saldırıyı o anda durum ve koĢullara göre saldırı ile orantılı biçimde ortadan kaldırmaya meĢru müdafaa denir. Kendisine saldıran A. Örn: F ye küfür eden ve onu sinirlendiren M. Saldırı bir insan hareketi olmalıdır.1. SALDIRI KONUSU EYLEMĠN SUÇ TEġKĠL ETMESĠNE GEREK YOKTUR. Örn. Saldırıya ĠliĢkin ġartlar: 1. Bu hak. Kaçmakta olan ağır cezalık bir hükümlüyü takip eden polisin dur ihtarından sonra silah kullanması durumunda. MeĢru müdafaa her türlü haksızlığa karĢı değil yalnızca HAKSIZ SALDIRAYA karĢı kabul edilmiĢtir. beden dokunulmazlığı olabileceği gibi mülkiyet hakkı. Hayvan hareketleri ve doğa olaylarında meĢru müdafaa değil zorunluluk hali söz konusudur. X evine silah ile ateĢ edilirken karĢı koyar ise meĢru müdafaa söz konusu olur. 10 yaĢındaki bir çocuğun veya akıl hastasının saldırısına karĢı da meĢru müdafaa mümkündür.Saldırı HAKSIZ OLMALI: MeĢru Müdafaadan söz edebilmek için saldırının haksız olması gerekmektedir. Hakkın önemli bir hak olup olmamasına gerek yoktur. Örn: X elindeki bıçağı ile Y ye saldırmıĢ ve Y kaçmaktadır. yaĢama hakkı. MeĢru müdafaadan söz edebilmek için saldırı ve saldırıya karĢı gösterilen savunmaya iliĢkin bazı Ģartların bulunması gerekmektedir.

Örn: Afakan nın 2008 model Mercedes Marka otomobili hasmı Zeki tarafından camları kırılırken görülmüĢ ise Afakan saldırıyı def etmek için meĢru müdafaadan yararlanabilir. 23 . BAġKA BĠRĠSĠNE (üçüncü kiĢiye karĢı) GERÇEKLEġEN BĠR SALDIRIYA KARġI DA MEġRU MÜDAFAADA BULUNULABĠLĠR. Yani bir baĢkasına karĢı gerçekleĢen bir saldırıya karĢı savunma yapılabilir. Ancak kendisini yaralamak üzere elinde bıçakla saldıran birisine karĢı baĢka Ģekilde karĢı koyma imkanı kalmamıĢ ise ve baĢka Ģekilde kurtulmak mümkün olmamıĢ ise saldırıda bulunan kimseye karĢı öldürmek suretiyle karĢı koyulabilir. Örn: Ormanda piknik yaptığı sırada az ileride birinin bıçaklandığını gören K nın saldırganlara karĢı savunmada bulunması mümkündür. Savunma.Savunmada zorunluluk olmalı: Saldırıdan baĢka surette kurtulma imkanı bulunmamalı.Savunmaya ĠliĢkin ġartlar 1. ÜÇÜNCÜ KĠġĠ YARARINA MEġRU MÜDAFAA Kanunda kendisine ya da bir baĢkasına ait bir hakka yönelik olarak gerçekleĢen bir saldırıya karĢı meĢru müdafaa düzenlenmiĢtir. Yani Afakan arabasına yönelik saldırıyı Zeki yi öldürerek def edemez. . Bu halde araçlar arasında oran var kabul edilir. ) 2Savunma ile saldırı arasında nedensellik bağı olmalı: Savunma saldırıya ve saldırıyı yapan kimseye karĢı yapılmıĢ olmalı. ancak yanı Ģekilde etkili bir aracın bulunmaması halinde zorunludur. Kaçma imkanı var iken kaçmayıp savunmaya geçen kiĢi de meĢru müdafaadan faydalanır. . Recep Yavuz un saldırısını daha etkili bir silah ile ( örneğin ateĢli silah ) def edebilir. Ne var ki. ( Hak Haksızlığa Boyun Eğmemelidir. Saldırılan menfaat ile savunmada zarar verilen menfaat arasında mutlak bir eĢitlik bulunması zorunlu değildir.KUNUN HÜKMÜNÜN YERĠNE GETĠRĠLMESĠ Yasa hükmünü yerine getiren kimseye ceza verilmez ( T. kaçma bu kapsamda değildir. Örn: Kısa boylu ve zayıf olan Recep e karıĢ 2-00 boyunda ve elinde büyükçe bir döner bıçağı ile saldıran Yavuz arasında silahlar bakımından oran yoktur. Mehmet i Cemil e karĢı savunma da bulunur ise meĢru müdafaa olur. Fakat Cemil in olaya karıĢmamıĢ olan kızı Serpil e karĢı savunma da bulunamaz ona zarar veremez. 24/1 ) Kanun hükmünün yerine getirilmesi halinin hukuka uygunluk nedeni olması için Ģu koĢulların bulunması gerekir: . Örn.C. K mağduru kurtarmak için faillere karĢı her türlü savunma vasıtasını kullanabilir.K m. saldırıyı sona erdirmek için daha yumuĢak. Hakkında yakalama emri bulunan bir kimseyi yakalayan kolluk görevlisi de kanun hükmünün yerine getirilmesi ( görevin ifası ) hukuka uygunluk hali kapsamındadır.Kanunun öngördüğü Ģekilde davranılmıĢ olmalıdır. Oran saldırıda bulunan kiĢinin elindeki silah ile orantılı bir silah ile savunma. Bu durumda kapının çilingir marifetiyle açtırılması halinde suç oluĢmayacaktır. Çünkü mülkiyet te bir haktır.Kanunun yetkili kıldığı kimsenin eylemde bulunması gerekir. MEġRU MÜDAFAA ĠÇĠN SALDIRININ SADECE KĠġĠYE KARġI ĠġLENMĠġ OLMASI GEREKMEZ. uzaklaĢtıracak ölçüde olmalıdır. korunan menfaatler arasında da söz konusu olur. MEġRU MÜDAFAA HALĠNDE EYLEM SUÇ TEġKĠL ETMEZ. 2. EYLEM NEDENĠYLE YARGILAMA YAPILMIġ ĠSE BERAAT KARARI VERĠLĠR VE EĞER BĠR ZARAR MEYDANA GELMĠġ ĠSE TAZMĠN YÜKÜMLÜLÜĞÜ YOKTUR. Örn: Ġcra iflas Kanununa göre hacze gidilen evde kimse yok ise ya da mal kaçırmak için evde bulunulmuyor ise bu halde icra müdürü kapıyı açtırabilir.Kanunun öngördüğü sınır aĢılmamalıdır. Zarar verirse meĢru müdafaa olamaz. Çünkü mal için meşru müdafaada kural olarak insan öldürülmez. Ancak burada konu bakımından bir oran bulunmalıdır. 3Savunma ile Saldırı Arasında ORAN bulunmalı: Savunma saldırıyı def edecek. Örn: Cemil yaralamak kastı ile Mehmet e karĢı bıçak ile saldırmıĢ ve onu yaralamıĢtır.

Rıza kiĢinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakka iliĢkin ise hukuka uygunluk nedenidir. geceleri konutuna gelebilecek tehlikelere karĢı kendini koruması söz konusudur. bir mesleğin icrası hukuka uygunluk nedenidir. Eve hırsızlık amacıyla gece gelen hırsızın köpek tarafından yaralanması durumundan ev sahibi M. hürriyeti üzerindeki hak. m. Zilyet ( Bir malı elinde bulunduran kimse ) malını her türlü gasp ve saldırıya karĢı kuvvet kullanabilir ( M. Hakkın kullanılmasının bir hukuka uygunluk nedeni olması için. hakkını kullandığı için ceza sorumluluğu yoktur. Bir kimse malının alınmasına rıza gösterirse hırsızlık suç oluĢmaz. Ancak hasta rıza beyan edebilecek durumda değil ise sağlığını düzeltmek için ( yüksek bir menfaat ) rıza aranmadan müdahale edilebilir. Ģikayetçi olmamak Ģeklinde tezahür edecektir. Örn: KiĢi kendisinin öldürülmesine veya yaralanmasına rıza göstermesi söz konusu değildir.HAKKIN KULLANILMASI Türk Ceza Kanununa göre hakkını kullanan kimseye ceza verilmez. Örneğin.. Malvarlığı hakkı. vücut bütünlüğü ( beden ve organlar ) ve devlete ve aileye iliĢkin haklarda bireyin mutlak surette tasarruf imkanı yoktur.K. 24 . Eğer eĢya alınmıĢ ise artık hırsızlık suçu oluĢmuĢtur.ĠLGĠLĠNĠN RIZASI Mağdurun rızasının hukuka uygun olarak kabul edilmesi için öncelikle RIZA GÖSTERMEYE EHĠL OLMASI GEREKĠR. Yine üstün kamu menfaati için yapılan eylemlerde de rıza aranmaz. Çünkü bu haklar üzerinde mutlak tasarruf yetkisi yoktur. 26) Örneğin evinin bahçe duvarına Dikkat Köpek Var uyarısı bulunan ev sahibi M nin. bir baĢkasının kendisine ait olan kalemi aldığını gören fakat ses çıkarmayan kimsenin durumu zımnen rıza göstermektir. YaĢama hakkı. Rızanın hukuka uygunluk nedeni olabilmesi için EYLEMDEN ÖNCE veya ENGEÇ EYLEM SIRASINDA VERĠLMĠġ OLMASI GEREKĠR. Çünkü bu durumda hak amacını aĢacak ölçüde ve baĢkalarına zarar verecek bir biçimde kullanılmıĢtır. hukuka uygunluk nedeninden bahsedilemez. Tıbbi müdahalelerde de. Örn: Bir kimse bir eĢyasının bir baĢkası tarafından alınmasına o kiĢi eĢyayı almadan önce veya en geç aldığı anda rıza göstermelidir. Bu eylemler hukuka uygun sayılırlar. Bu tür bir rıza takibi Ģikayete bağlı suçlar bakımından. cinsel özgürlük olarak sayılabilir. Üzerinde mutlak surette tasarruf edilebilecek haklar. hakkın kötüye kullanılmamıĢ olması gerekir. Eğer böyle bir hak söz konusu değil ise rıza hukuka uygunluk nedeni değildir. 981-1 ). (TCK m.3. Eylemden sonra verilen rıza hukuka uyguluk nedeni değildir. ġeref üzerindeki hak. Örn: Bahçesindeki kirazların çocuklar tarafından toplanmasına engel olmak isteyen bahçe sahibinin ağaca elektrik vermesi durumundan hak kötüye kullanılmıĢ olur. 4. Rıza verildikten sonra geri alınmıĢ ise veya söz konusu eylem rıza gösterilen kapsamın dıĢında ise. Bundan sonra gösterilen rıza hukuka uygunluk nedeni değildir. Ancak kiĢi malvarlığı üzerinde serbestçe tasarruf etmek hakkına sahiptir. yazılı olarak açıkça verilebileceği gibi ZIMNEN ( Susmak suretiyle ) de verilebilir. Tıbbi müdahalelerde hastanın rızası şarttır. Rıza sözlü. Yani 15 yaĢını tamamlamıĢ olması ve ayırt etme gücüne sahip olması gerekir.

failin kusur yeteneği olmadan dahi iĢlense haksız bir fiildir ve SUÇ NĠTELĠĞĠNĠ KORUR. Cebir. Sınırın Taksirle AĢılması: Eğer sınır dikkatsizlik ve özensizlik sebebiyle aĢılmıĢ ise eylem taksirli olduğunda cezalandırılıyorsa taksirli halden ceza verilir. ġiddet. Örn. Alkol ve UyuĢturucu Etkisinde Olma. algılama yeteneği ( iĢlediği fiilin mahiyetini ve sonuçları anlama ).HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERĠNDE SINIRIN AġILMASI Hukuka uygunluk nedenlerinde sınırın aĢılmasında üç Ģekilde olabilir: Sınırın Kasten aĢılması: Sınır kasten aĢılmıĢ ise suç oluĢur. KUSURLULUĞU KALDIRAN ya da AZALTAN NEDENLER AĢağıda sayılan durumlarda kiĢinin kusurluluğu tam ya da kısmen kalkmaktadır ve bu sebeple de kiĢinin ceza sorumluluğu kalmakta ya da azalmaktadır.ZORUNLULUK HALĠ ( IZTIRAR ) Gerek kendisine ve gerekse bir baĢkasına ait bir hakka yönelik olup. Kanuni tanımda yer verilen suç. Sınırın Korku Heyecan ve Panik Ġle sınırın aĢılması: SADECE MEġRU MÜDAFAA HALĠNDE olayın olduğu sırada. fiilin iĢlendiği anda mevcut olmalıdır. Örn: gece vakti kendisine saldıran kiĢilere karĢı güç kullanırken heyecan ve korku nedeniyle aĢırı güç kullanan kimse saldırganlar ölmüĢ olsa bile sorumlu olmaz. iĢlenen fiil dolayısıyla bir insan olarak failin hangi Ģartlarda sorumlu tutulacağını tespit etmeye yarar ve iĢlediği fiille ilgili olarak kiĢideki iradenin oluĢum Ģartlarının tespiti ve bu tespite istinaden gerçekleĢtirdiği eylem dolayısıyla failin Ģahsen cezalandırılması gerekip gerekmediği. irade ( hareketlerini yönlendirebilme ) yeteneği. heyecan ve panik ile sınırın aĢılması durumunda failin SORUMLULUGU YOKTUR. Korkutma ve Tehdit Hata YaĢ Küçüklüğü Sağır ve Dilsizlik Akıl Hastalığı Geçici Nedenler. Örneğin saldırgan saldırıyı bitirmiĢ ve arkasını dönüp gider iken ona karĢı öldürme fiili gerçekleĢtirilirse kasten öldürme suçu oluĢur. 123456789Zorunluluk hali ( ıztırar ) Haksız Tahrik Bağlayıcı Emrin Yerine Getirilmesi. Kusurluğun iki unsuru vardır. bilerek neden olmadığı ve baĢka surette korunmak olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak veya baĢkasını kurtarmak zorunluluğu ile ve tehlikenin ağırlığı ile konu ve kullanılan vasıta arasında orantı bulunmak koĢulu ile iĢlenen fiilden dolayı kiĢiye ceza verilmez. 25 . Bir akıl hastası bir Ģahsı öldürse eylem suçtur ve fail akıl hastası olduğu için kusur yeteneği yoktur ve cezalandırılamaz. - - KUSURLULUK ( ĠSNAD KABĠLĠYETĠ ) Kusurluluk. Suçun iĢlenmesinden sonra kusur yeteneğinin kalkması failin bu suç dolayısıyla sorumluluğunu etkilemez. Örn: Kendisine saldıran saldırgan a karĢı savunmada bulunurken onun aĢarı Ģekilde yaralanmasına neden olan kimse sınırı taksirle aĢmıĢ ise taksirle yaralama suçundan sorumlu olur. Kusur yeteneği. 1. diğer bir ifadeyle kınanabilirliği hususundaki yargıyı ifade eder.

Zorunluluk Halinden Söz edebilmek için aĢağıdaki Ģartların bulunması gerekmektedir: Tehlikeye ĠliĢkin ġartlar: KiĢinin KENDĠSĠNE ya da BĠR BAġKASININ BĠR HAKKINA yönelik bir tehlike olacak. Tehlikeye bilerek neden olunmamıĢ olacak. Haksız tahrik ceza sorumluluğunu KALDIRMAZ. ÜÇÜNCÜ KĠġĠNĠNĠ ĠÇĠNDE BULUNDUĞU DURUMDAN KURTARILMASI ĠÇĠN ÜÇÜNCÜ KĠġĠ YARARINA ZORUNLULUK HALĠ SÖZ KONUSU OLABĠLĠR.Bu hallerde eylem SUÇ TEġKĠL ETMEKTEDĠR fakat faile CEZA VERĠLMEZ. içeride ısınsa ve nihayet dolaptaki yiyecekleri yese bu eylemi nedeniyle cezalandırılamaz.HAKSIZ TAHRĠK Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya Ģiddetli elemin etkisi altında suç iĢleyen kimsenin cezasında indirim uygulanmasına imkan sağlayan durum haksız tahriktir. Zorunluluk halinde iĢlenen suç hakkında BERAAT KARARI DEĞĠL. Örn: Depremden ya da saldırgan bir köpeğin saldırısından kaçarken bir baĢkasına çarpıp yaralanmasına neden olmak.Tehlikenin ağırlığı ile yapılan eylem arasında ORAN bulunacak.BaĢka surette korunma imkanı olmayacak. bu halde zorunluluk halinden faydalanamaz. Faile ceza verilir fakat ĠNDĠRĠM YAPILIR ( Tahrikin niteliğine ve olayın özelliğine göre 1/4. Örn: KomĢusunun evini su bastığını veya yandığını gören bir kimsenin bir baĢka komĢusunun camını kırarak içeri girmesi halinde de zorunluluk durumu söz konusu olur. Örn: Karlı ve soğuk bir havada dağda mahsur kalan bir dağcı soğuktan donmamak için bir dağ evinin kapısını kırsa ve içine girse. Yine yokuĢ aĢağı giderken arabasının freni boĢalan kimsenin insanlara çarpmamak için yol kenarındaki arabaya çarpması da zorunluluk haline örnek teĢkil eder.¾ arasında indirim ) 26 . ( MEġRU MÜDAFAA DA EYLEM SUÇ DEĞĠL VE ZARARLARI TAZMĠN YÜKÜMLÜLÜĞÜ de YOKTUR ) MEġRU MÜDAFAA DA BĠR HAKKA SALDIRI SÖZ KONUSU ĠKEN ZORUNLULUK HALĠNDE BĠR HAKKA YÖNELĠK TEHLĠKE SÖZ KONUSUDUR. Yine bu eylem nedeniyle ortaya çıkan zararların TAZMĠNĠ GEREKĠR. Bu durumda fail suçu iĢlerken içinde bulunduğu ruh hali ve psikolojik durum itibariyle haddet ve elemin etkisi altında suç iĢlemektedir.) Korunmaya ĠliĢkin ġartlar . CEZA VERĠLMEYE YER OLMADIĞINA karar verilir. Eğer itfaiye eri yangından kaçarken bir kimseyi ezerse ve yaralanmasına neden olur ise. . Ġtfaiye eri haklı bir durum söz konusu olmadıkça yangından kaçamaz. ) sırasında iĢlenen fiiller de zorunluluk hali kapsamındadır. Çünkü tehlikeye karĢı koyma yükümlülüğü var. Tehlikeye karĢı koyma yükümlülüğü bulunmayacak ( örn: Yangın söz konusu ise itfaiye erinin yangına karĢı koyma yükümlülüğü vardır. Örn: Evinde çıkan yangından kaçarken yerde yatan çocuğunu ezerek ölümüne neden olan kimsenin durumu ZORUNLULUK HALĠDĠR. Bu tehlike AĞIR VE MUHAKKAK olacak. 2. AZALTIR. Ancak bu durumda eylem suç vasfını korumaktadır. Yine dağcının verdiği zararları tazmin yükümlülüğü vardır. Hayvan saldırısı veya doğa olayları ( afet vs.

24-3 ) ANAYASA Madde 137’ye göre “ . üstü emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile yenilerse. Askeri hizmetlerin görülmesi ve acele hallerde kamu düzeni ve kamu güvenliğinin korunması için kanunla gösterilen istisnalar saklıdır. Çünkü hakaret haksız bir fiildir.K m. emri verene aittir. 3. suçun haksızlığı yapan kimseye karĢı iĢlenmesi gerekmektedir. yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz. emir yerine getirilir. Örn: Bir kimsenin kendisine hakaret eden kimseyi darp etmesi halinde haksız tahrik söz konusudur. emri veren emir vermeye yetkili olmalıdır.C.” Konusu suç olmayan ve yazılı olarak amir tarafından ISRAR EDĠLEN emri yerine getiren açısından bir hukuka uygunluk nedeni değil. Bu durumda sorumluluk. Çünkü suç haksızlığı yapan kimseye karĢı iĢlenmemiĢtir. Örneğin cinsel saldırıya maruz kalmıĢ kadına karĢı babanın veya erkek kardeĢin iĢlediği öldürme fiilinde. bir sorumsuzluk nedeni söz konusudur. düzenlediği tutanağı yırtarak ruhsatsız silahı ilgili Ģahsa geri 27 . Örn. hiçbir suretle yerine getirilmez. Emir hukuka aykırı olsa dahi kolluk görevlisi emri yerine getirmek zorundadır. Getirilirse emri veren de suçu suçu iĢleyen de sorumludur. 24-2 ) Emir bir TÜRK merciinden verilmelidir. bu halde. Örn: Kendisine hakaret eden bir kimseyi 2 yıl sonra öldüren bir kimsenin haksız tahrik altında suç iĢlediğini söylemek mümkün değildir. ( T. Ancak konusu suç teĢkil eden emir KOLLUK GÖREVLĠSĠ TARAFINDAN DAHĠ YERĠNE GETĠRĠLEMEZ.Hiddet ve elem HAKSIZ BĠR FĠĠLDEN KAYNAKLANMAKTADIR. ( T. Örn: küçük bir çocuğun birkaç yetiĢkin tarafından dövüldüğünü gören bir kimse bu durumun etkisi altında çocuğu döven kimselere karıĢ suç iĢler ise bu durumda haksız tahrik söz konusu olur. suç olmasına gerek yoktur.K m. Örn: Kendisi hakkında dedikodu çıkaran bir kimsenin oğluna karĢı suç iĢlenmiĢ ise haksız tahrik söz konusu olmaz. Yerine getirme zorunluluğu. emri yerine getiren sorumlu olmaz. emrin yerine getirilmesi zorunlu olmalıdır ( bağlayıcı emir olmalıdır ). yönetmelik. üstünden aldığı emri. Haksız tahrikin uygulanabilmesi için. Konusu suç teĢkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemez.BAĞLAYICI EMRĠN YERĠNE GETĠRĠLMESĠ Yetkili bir merciden verilip. Haksız olması yeterlidir. Ruhsatsız silah taĢıyan bir kimseyi yakalayıp karakola götüren ve yasal iĢlem baĢlatan polis memurunun. yerine getirmez ve bu aykırılığı o emri verene bildirir.yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan bir emri uygulayan kimse bu hareketinden dolayı sorumlu olmaz.Kamu hizmetlerinde herhangi bir sıfat ve suretle çalıĢmakta olan kimse. emir kanuna uygun olmalıdır. ÇÜNKÜ HAKSIZ TAHRĠK BĠR CEZASIZLIK NEDENĠ DEĞĠL SADECE ĠNDĠRĠM NEDENĠDĠR. o sırada karakola gelen emniyet amirinin yasaya aykırı olarak verdiği emri yerine getirerek. Haksız fiilin Bir suçun mağduruna yönelik olarak gerçekleĢtirilen dolayısıyla haksız tahrik indirimi uygulanamaz. hiyerarĢik yapı dolayısıyla. Haksız fiilin bizzat suç iĢleyen kimseye yönelik olmasına gerek yoktur. emri yerine getiren sorumlu olmaz. Ancak. esasen hukuka aykırı olan emri hukuka uygun hâle getirmez. haksız tahrike dayalı olarak ceza indirimi yapılamayacaktır. Kolluk görevlileri için tek özel durum: Kolluk görevlilerinin kendilerine verilen emirlerin hukuka uygunluğunu tartıĢamamasıdır.C. tüzük. Ancak. Konusu suç teĢkil eden emir. Suç haksız eyleme tepki olarak işlenmiş olmalı ve haksız eylem ile tepki olarak işlenen suç arasında çok uzun süre geçmemiş olmalıdır. kanun veya Anayasa hükümlerine aykırı görürse. HAKSIZ FĠĠL ĠLE ĠġLENEN SUÇ ARASINDA ORAN ARANMAZ.

Bu durumda hata esaslıdır ve fail bu yanılması esaslı olduğu için ceza verilmez. Ancak. 5. taksirle adam öldürme suçundan dolayı sorumlu tutulacaktır. bu insan ölür veya yaralanır. Yine A kendisine. Buna karĢılık. 28 e göre: KarĢı koyamayacağı veya kurtulamayacağı cebir Ģiddet veya muhakkak ve ağır bir korkutma veya tehdit sonucu suç iĢleyen kimseye ceza verilmez. Ancak hata sebebiyle. Örn: Kendisinin zannedip bir baĢkasının bisikletini alıp giden kimse bisikletin baĢkasına ait olduğunu bilseydi bisikleti yerinden almayacaktı. Tehdit in ortaya çıkmasına bilerek sebep olunmamıĢ olmalıdır. Cebir. kaçak inĢaat ruhsatı vermezse B yi öldüreceğini söylemiĢ ise bu durumda tehdit vardır ve faile ceza verilmez. suç iĢlemesi amacıyla B yi aç bırakmıĢtır. Tehditte bulunanın isteklerine boyun eğmeden. adam öldürme kanunda taksirle iĢlenen bir suç olarak da tanımlandığı için.CEBĠR ġĠDDET KORKUTMA VE TEHDĠT T. Örn: A. Bu nedenle. TAKSĠRLĠ SUÇTAN SORUMLULUK DEVAM EDER. cebir.HATA Fiilin icrası sırasında suçun unsurlarında hataya düĢen kimse cezalandırılmaz. Örn. Örn. Olayda korkutma ( açlıktan ölmek korkusu ) söz konusudur. kanunda hırsızlık fiilinin ancak yararlanma kasdıyla iĢlenebileceği belirtildiği için. böyle bir olayda fail. böyle bir olay dolayısıyla ceza sorumluluğu doğmayacaktır. iĢlediği fiil haksızlık teĢkil etmeyecekti. cebir ve tehdidin ağır ve kesin olması gerekir. Bu gibi hallerde cebir. Tehdit ve Korkutma Hallerinin Kusurluluğu kaldırması için bulunması gereken Ģartlar Ģu Ģekilde sıralanabilir: Korkutma. gerçekte bu hareket eden cisim bir insandır ve dolayısıyla. KiĢi gece karanlığında vahĢi bir hayvan zannıyla hareketli bir cisme ateĢ eder. Yani failin hatası olmasaydı suç gerçekleĢmeyecekti diyebiliyor isek hata esaslıdır. HATANIN KUSURLULUGU KALDIRMASI ĠÇĠN ESASLI BĠR HATA OLMASI GEREKĠR.C. Buna göre. Bu durumlarda taksirli suç hükümleri çerçevesinde failin sorumluluğu tespit edilecektir. Örn: itfaiye görevlisinin bir odaya kapatılarak yangın söndürmesinin engellenmesi ya da yardıma gelen kimselerin yardım etmesine izin verilmemesi. Korkutma. Bu nedenle hata hâlinde kasten iĢlenmiĢ bir suçtan söz etmek mümkün değildir. Suçun daha ağır veya daha az cezayı gerektiren halleri konusunda hataya düĢen kiĢi bu hatasından yararlanır. av hayvanı zannederek gerçekte bir insana ateĢ edip onun ölümüne neden olan kiĢinin bu hatasında taksiri varsa. kendisinin sanarak baĢkasının çantasını alan kiĢinin yanılgısında taksirin varlığı kabul edilse bile. gece vakti annesi sanarak baĢkasını öldüren kimse hatasından faydalanır. Ancak bu durumda neticenin taksirle gerçekleĢtirilmesinin kanunda suç olarak tanımlanmıĢ olması gerekir. bu tehditten kurtulma olanağının bulunmaması gerekir. tehdit ile iĢlenen suç arasında ORAN olmalıdır. meydana gelen neticeye iliĢkin olarak gerekli dikkat ve özen gösterilmiĢ olsaydı böyle bir netice ile karĢılaĢılmazdı Ģeklinde bir yargıya ulaĢılabiliyorsa. Örnek olarak verilen bu olaylarda failin bilgisi gerçeğe uysaydı. Ģahsı serbest bırakması durumunda emri veren ( emniyet amiri ) de suçu iĢleyen ( polis memuru ) de sorumludur. Ģiddet veya tehdidi kullanan kimse fail sayılır. Bir kimsenin tehdit dolayısıyla saldırgandan kaçmak için bir baĢkasının aracını çalması durumunda da o kimseye ceza verilmez.K m. Bu örneklerden hareketle. ( Anneyi öldürmek ağırlaĢtırıcı sebep iken fail hata ile normal birini öldürdüğü için annesini öldürmekten ceza almaz.verip. 4. taksirle iĢlenmiĢ bir suç söz konusu olur. Örn. Annesini öldürmek isterken. ) Örn: Annesini öldürmek isterken hata ile 28 .

Bu yetenekler yok ise ceza sorumlulukları yoktur. ( Aile yanına yerleĢtirme. 12-15 yaĢ.YAġ KÜÇÜKLÜĞÜ Ceza kanunun bakımından 12 yaĢını doldurmamıĢ kimselerin ceza sorumluluğu yoktur. 15-18 yaĢ. gerçekte silah doğrultan kimse arkadaĢına Ģaka maksadıyla doğrultmuĢ olsa da somut olayda hukuka uygunluk nedeni bakımından kaçınılmaz bir hataya düĢtüğü için hatasından faydalanacak ve cezalandırılmayacaktır. ĠĢlediği fiilin haksızlığı konusunda kaçınılmaz bir hataya düĢen kiĢiye ceza verilmez. Örn. tedavi vs. ANCAK BU ÇOCUKLAR HAKKINDA GÜVENLĠK TEDBĠRĠ UYGULANABĠLĠR.babasını öldürmüĢ ise gerçekte öldürmek istediği kiĢi babası olmadığı için hatasından faydalanır ve babasını öldürmüĢ gibi değil de normal bir kimseyi öldürmüĢ gibi ceza alır.K m. kendisine doğrultulan silah ses tabancası ( kuru sıkı ) olsa dahi bu kimse meĢru müdafaa konusunda kaçınılmaz bir hataya düĢtüğü için bu hatasında faydalanacak ve cezalandırılmayacaktır. Bu durumda olan kimseler hakkında: 15 yaĢını doldurmamıĢ sağır dilsizlerin cezai sorumluluğu yoktur ( 12 yaĢını doldurmamıĢ çocuklar gibi ) 29 . 6. Bu yaĢtaki kimseler suç iĢleseler dahi cezalandırılamaz. Örn. Eğer bu yetenekler var ise cezalandırılırlar ve cezaları indirilir.SAĞIR VE DĠLSĠZLĠK Sağır ve dilsiz kimselerin algılama yetenekleri yaĢıtlarına göre daha geç geliĢtiğinden sağır ve dilsizler hakkında indirim öngörülmüĢtür. Hukuka uygunluk nedeni var zannederek suç iĢleyen kiĢi ( hukuka uygunluk nedeninde hata eden ) bu hatasından faydalanır ve hukuka uyguluk nedeni varmıĢ gibi değerlendirilir ve ceza verilmez. Ev sahibinin. Ceza Kanunu Bakımından Çocuklar üç gruba ayrılır: 0-12 yaĢ. Ancak bu konudaki hatanın KAÇINILMAZ OLMASI GEREKMEKTEDĠR. - 7. iĢledikleri fiilin anlam ve sonuçlarını kavrama ve hareketlerini yönlendirme yetenekleri bulunduğu için ceza sorumlulukları tamdır. Kaçınılmazlık her somut olayda failin durumu da dikkate alınarak belirlenmelidir. Bir Avrupalı Antalya da yarı çıplak dolaĢsa müstehcenlik suçundan dolayı ceza verilmez. Örn: Gece vakti elindeki silahı önündeki Ģahsa doğrultan bir kimseyi görüp te silah kullanan polis memuru. yaptıkları hareketin sonucunu kavrayabiliyor ve kendilerini yönlendirme yetenekleri var ise sorumludurlar. ) Çocuk: Ceza kanununa göre 18 yaĢını tamamlamamıĢ kimseler çocuk olarak kabul edilmektedir. 4 ) Ceza kanunlarını bilmemek mazeret sayılamayacağından failin kanunu bilmediğinden bahisle suç iĢlemesi durumunda ceza sorumluluğu tamdır. Bir Alman Antalya da uyuĢturucu içerken yakalansa suç olduğunu bilmiyordum diyemez. aralarındaki iliĢkinin iyiliğine güvenerek onun olmadığı bir zamanda tamirat için girmesi olayında eylem konut dokunulmazlığını ihlal suçu olsa da hata sebebiyle fail kusurlu kabul edilemez ve cezalandırılamaz. Eylemi hayasızca hareketler suçunu oluĢturur fakat hata sebebiyle KUSURLULUĞU ortadan kalkmıĢtır. Çünkü yarı çıplak dolaĢmanın haksızlık olup olmadığı konusunda yanılgısı vardır. hiçbir ceza sorumluluğu yoktur. ( T. Sokakta yürüdüğü sırada kendisine silah doğrultan kimseden daha önce davranıp silahını çeken ve sonrasında o kimseyi öldüren fail bakımından. KANUNU BĠLMEMEK MAZERET SAYILMAZ. eğitim kurumu. Örn. Örn.C. Sadece çocuk olmaları sebebiyle cezaları indirilerek verilir.

Örn.Sınırın Kasten AĢılması: Sınır kasten aĢılmıĢ ise iĢlenen fiilden dolayı sorumluluk vardır.tedavi kurumundan çıkamazlar. ĠRADĠ OLARAK ALKOL YA DA UYUġTURUCU ALINMIġ VE BU ETKĠ ĠLE SUÇ ĠġLENMĠġ ĠSE BU DURUMDA FAĠLĠN CEZAĠ SORUMLULUĞU TAMDIR. Örn: Alkol alıp trafiğe çıkan ve alkollü olarak kaza yapan kimse kusuru oranında sorumludur.18-21 YaĢ arasındaki sağır dilsizler hakkında 15-18 yaĢ arasındaki çocuklara iliĢkin hükümler ve indirimler uygulanır. 34 e göre: “ Geçici bir nedenle ya da irade dıĢı alınan alkol veya uyuĢturucu madde etkisiyle. CEZADAN HĠÇ BĠR ĠNDĠRĠM YAPILMAZ. 30 . 21 yaĢını tamamlamıĢ SAĞIR VE DĠLSĠZLER HAKKINDA ĠNDĠRĠM YOKTUR.Sınırın Taksirle AĢılması: Sınır taksirle aĢılmıĢ ise eylem ceza kanununda taksirli iken de cezalandırılıyorsa ceza verilir. Ancak zorla uyuĢturucu ya da alkol verilerek araca bindirilip kaza yapan kimse ise sorumlu değildir. GÜVENĠLK TEDBĠRĠ UYGULANIR ( Sağlık Kurumuna Tedavi Amacıyla yerleĢtirilir ve iyileĢmedikçe – toplum için tehlike oluĢturmayacak hale geldiği sağlık kurulu raporu ile tespit edilmedikçe. 9. 2. Çünkü bu kimselerin sürekli bir Ģeyleri alıp götürürler.15-18 YaĢ arasındaki sağır dilsizler hakkında 12-15 yaĢ arasındaki çocuklar iliĢkin hükümler ve indirimler uygulanır. Örn: Zorunluluk halinde dağda mahsur kalan dağcı dağ evinde ısınırken yangın çıkmasına neden olsa ve ev yansa bu durumda mala zarar verme suçu oluĢur mu? OluĢmaz çünkü mala zarar verme suçu taksirle iĢlenemez. ) Kısmi Akıl Hastaları: Sadece hastalıkları ile ilgili durumlarda cezai sorumlulukları yoktur. CEZA SORUMULULUĞUNU KALDIRAN YA DA AZALTAN NEDENLERDE SINIRIN AġILMASI Ceza sorumluluğunu kaldıran ya da azaltan nedenlerde sınırın aĢılması halinde iki durum söz konusudur: 1. BUNLARIN CEZAĠ SORUMLULUKLARI TAMDIR. Bu sınıfta bulunanlara sadece CEZA ĠNDĠRĠMĠ VARDIR.C. Ancak bir Kleptomania hastası bir insanı öldürürse ceza sorumluluğu vardır. Kleptomania hastası kimse hırsızlıktan dolayı sorumlu olamaz. Uyurgezer bir annenin gece çocuğunu ezmesi ya da eteĢli hastalık sırasında kiĢinin yanındakine hakeret etmesi veya epilepsi (sara) hastası birinin kriz geçirirken bir baĢkasına zarar vermesi gibi. ALKOL VE UYUġTURUCU ETKĠSĠNDE OLMA T. Tam Akıl Hastaları: Hiçbir cezai sorumlulukları yoktur. “ Örn: Zorla alkol ya da uyuĢturucu verilerek irade yeteneği zayıflamıĢ kiĢinin suç iĢlemesi halinde bu kimseye ceza verilmez. . Örn.AKIL HASTALIĞI Akıl hastalığının tam ve kısmi akıl hastalığı olarak ayırmak gerekmektedir. Örn: Zorunluluk halinde dağda mahsur kalan kiĢi dağ evine sığınmıĢ ve sonrada evi kullanılmaz hale getirmiĢ ise mala zarar verme suçundan sorumludur. Ceza verilmez. 8. iĢlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bu fiille ilgili olarak davranıĢlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmıĢ olan kiĢiye ceza verilmez.K m.GEÇĠCĠ NEDENLER.

Örneğin zimmet suçunun söz konusu olabilmesi için failin mutlaka Kamu görevlisi olması gerekmektedir. Örn. Örn. Ancak bu unsurlardan farklı olarak suç iĢleyen failin cezalandırılabilmesi için bir takım gerekliliklere ihtiyaç vardır ki bunlara Suçun Unsurları DıĢında Kalan Unsurlar adı verilir. altsoy. yabancı ülkede Türk vatandaĢına karĢı suç iĢleyen bir yabancı failin yargılanması için Türkiye de bulunması gibi. Bunlar: 1. kiĢinin üstsoy. CEZA SORUMLULUĞUNU KALDIRAN YA DA AZALTAN DĠĞER NEDENLERDE UYGULANMAZ. Bir kimse kendi iĢlediği veya iĢleniĢine iĢtirak ettiği suçla ilgili olarak suç delillerini yok etem. Milletvekillerinin meclis çalıĢmalar sırasındaki. Maddi unsurlar. TCK 221. 3. ( KiĢisel cezasızlık hali ) 4. madde hükmüne göre. söz. eĢ veya kardeĢinin soruĢturma ve kovuĢturmaya uğramasına neden olabilecek bir hususla ilgili olarak yalan tanıklıkta bulunması durumunda ceza indirilebileceği gibi hiç ceza verilmeyebilir de. kiĢi hürriyetinden yoksun kılma suçunu iĢleyen fail. maddede. Neticede ölüm meydana geldiği için taksirle öldürme de suç olarak düzenlenmiĢtir. TCK 110.Ön Ģartlar: Bir davranıĢın suç olabilmesi için o davranıĢta bulunması gereken ilk husus ön Ģarttır. Etkin piĢmanlık halinde failin ceza sorumluluğu kalkacak ya da azalacaktır. gizleme veya değiĢtirme suçundan dolayı cezalandırılamaz. Örn. Manevi unsurlar ve hukuka aykırılık unsurlarını taĢımayan bir eylem suç olarak tanımlanamaz.K madde 35 te: “ KiĢi iĢlemeye kast ettiği bir suçu elveriĢli hareketlerle doğrudan doğruya icraya baĢlayıpta elinde olmayan nedenlerle tamamlayamazsa teĢebbüsten dolayı sorumludur” denilmektedir. oy ve düĢünce açıklamaları suç olsa dahi kiĢisel bir cezasızlık nedeni olduğu için cezalandırılamaz. 31 . Örn. örgüt kapsamında suç iĢlemeden piĢmanlık göstererek teslim olan örgüt üyesine örgüt üyeliği suçundan ceza verilmez. anne baba veya kardeĢlerin birbirlerinin eĢyalarını almaları durumunda hırsızlık suçu oluĢur fakat faile ceza verilmez. Failin sorumluluğu taksirle bir insanın öldürülmesidir. Örn. SUÇUN ÖZEL GÖRÜNÜġ BĠÇĠMLERĠ TEġEBBÜS TeĢebbüs T. SUÇUN UNSURLARI DIġINDA KALAN HUSUSLAR Tipiklik. Eylem suçtur fakat kiĢisel özel bir nedenden dolayı milletvekili cezalandırılamamaktadır. Bu halde sınırı aĢmasında taksir söz konusudur. 2.Cezayı Kaldıran ya da Azaltan Etkin PiĢmanlık: Suç tamamlandıktan sonra piĢmanlık gösteren fail için bazı suç tiplerinde cezayı kaldıran ya da azaltan haller öngörülmüĢtür. KORKU HEYECAN VE PANĠK HALĠ SADECE MEġRU MÜDAFAA ĠÇĠN SÖZ KONUSUDUR.Cezalandırılabilme KoĢulları: Bu Ģartlar da ön Ģartlar gibi suçun unsurlarından önce bulunması gereken hususlardır.ġahsi Cezasızlık Sebepleri: Aynı konutta beraber yaĢayan eĢ. Yalan tanıklık suçunda.YokuĢ aĢağı giderken freni patlayan aracının aĢağıdaki Pazar yerine girmemesi için yolu kenarına çıkan ve duvara çarpan bu arada da duvarın yanında duran bir kiĢinin ölümüne neden olan kimse zorunluluk halinde sınırı aĢmıĢtır. soruĢturma baĢlamadan önce mağdura zararı dokunmaksızın güvenli bir Ģekilde serbest bırakırsa cezasının 2/3 e kadarı indirilir.C. TeĢebbüs halinde verilecek cezanın tehlikenin ağırlığı ve meydana gelen zarar göz önüne alınarak belirleneceği madde düzenlenmektedir. Bu yabancının eylemi suç olsa dahi Türkiye de değil ise yargılama yapılamaz. Örneğin. Örn. Hileli iflas veya taksirli iflastan dolayı cezalandırılabilmesi için iflasa karar verilmiĢ olması gerekir. TeĢebbüs halinde suçun iĢlenmiĢ halinden daha az bir ceza verilmektedir.

CumhurbaĢkanına suikast ( m. Bu durumda da ölüm Ahmet in elinde olmayan sebeplerle ( Ġsabet etmeme ) meydana gelmemiĢtir. B ye karĢı hakaret içeren bir mektup yazmıĢ ve fakat mektup henüz B nin eline geçmeden mektubu geri almıĢtır.C. Gönüllü vazgeçme suçun icra hareketleri aĢamasında olabileceği gibi icra hareketlerinin tamamlanmasından sonra da mümkündür. Bu olayda fail kendi hareketi ile sonucun gerçekleĢmesine engel olduğu için gönüllü vazgeçme vardır. Yaralanan Y kaldırıldığı hastanede ameliyata alınarak kurtarılmıĢtır. Bu durumda X öldürmek kastı ile ateĢ etmiĢ fakat ölüm ELĠNDE OLMAYAN SEBEPLERLE ( Zamanında tıbbi müdahale ) meydana gelmemiĢtir.K M. 310. EKSĠK. ( Fail netice için her Ģeyi yapmıĢ olacak fakat netice baĢka bir sebepten ötürü meydana gelmemiĢ olacak ) 5237 Sayılı Kanunda tek bir TEġEBBÜS vardır. Gönüllü vazgeçme genel bir düzenlemedir. Yine dıĢ dünyada görülebilen bir hareketin olmadığı ĠHMALĠ SUÇLARDA TEġEBBÜS OLMAZ. ÖRN: Hakaret ani bir suçtur. GÖNÜLLÜ VAZGEÇME: Fail icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya sonucun gerçekleĢmesini önlemesidir.TAM TEġEBBÜS Ģeklinde bir ayrım yoktur.TeĢebbüs olabilmesi için GEREKLĠ OLAN ġARTLAR: Kasten iĢlenebilen bir suç olmalı ( Taksirle ĠĢlenen Suçlara TeĢebbüs Mümkün Değil ) . Örn. Örn: Kasten yaralama suçu hareket ve neticenin ayrılabildiği bir suçtur. Bu durumda gönüllü vazgeçme yoktur. BU SUÇLAR T. Çünkü suç tamamlanmıĢtır. X in eylemi kasten öldürmeye teĢebbüs suçunu oluĢturur. 32 . Örn: Fail X öldürmek maksadı ile Y ye ateĢ etmiĢ ve onu yaralamıĢtır. Bu tür suçlara KALKIġMA TĠPĠ SUÇLAR DENĠR. Suç tamamlandıktan sonra ETKĠN PĠġMANLIK SÖZ KONUSU OLUR: Örn: Hırsız A çaldığı eĢyaları ertesi gün haline üzüldüğü ev sahibine geri vermiĢtir. Örn: Ahmet öldürmek maksadı ile Cemil e ateĢ etmiĢ fakat kurĢun Cemil e isabet etmemiĢtir. 309 ) . TeĢebbüs icra hareketlerinin tamamlanması evresinden sonra ortaya çıkmaktadır. KANUNDA BAZI SUÇ TĠPLERĠ TEġEBBÜS AġAMASINDA KALSA DAHĠ TAMAMLANMIġ GĠBĠ CEZALANDIRILMAKTADIR. BU DURUMLAR TEġEBBÜSÜN ĠSTĠSNASIDIR. Gönüllü vazgeçme. Bu sebeple kasten yaralama suçuna teĢebbüs mümkündür. 302 )teĢebbüs dahi olsa tamamlanmıĢ gibi cezalandırılır. A. ANĠ SUÇLARDA TEġEBBÜS MÜMKÜN DEĞĠLDĠR. . Failde suç iĢleme fikrinin oluĢması ile birlikte suçun evreleri baĢlamıĢ olacaktır. cezayı kaldıran KĠġĠSEL BĠR NEDENDĠR. Hakaret suçunda hareket ve netice aynı anda meydana gelir bu sebeple hakarete teĢebbüs mümkün değildir.Ġcra hareketleri ELVERĠġLĠ ARAÇLARLA doğrudan doğruya baĢlamıĢ olacak. Suç fikrinin ortaya çıkması→Hazırlık Hareketleri→Ġcra Hareketlerinin BaĢlaması→Ġcra Hareketlerinin Tamamlanması →Neticenin Meydana Gelmesi evrelerinde oluĢmaktadır. TEġEBBÜS ANCAK HAREKET VE NETĠCENĠN AYRILABĠLDĠĞĠ SUÇLARDA SÖZ KONUSU OLABĠLĠR ( MESAFE SUÇLARI ). SUÇ TAMAMLANDIKTAN SONRA GÖNÜLLÜ VAZGEÇME MÜMKÜN DEĞĠLDĠR. Ahmet in eylemi kasten öldürmeye teĢebbüs suçunu oluĢturur. Bütün suçlar bakımından mümkün olabilir ( mesafe suçları ). 310 ) ve Anayasayı cebir ve Ģiddet ile ihlal suçu ( m.Failin gerçekleĢtirmek istediği netice ELDE OLMAYAN SEBEPLERLE gerçekleĢmemiĢ olacak. Devletin bölünmez bütünlüğü aleyhine iĢlenen suçlara ( m.

Öldürmek için zehir vermiĢ fakat ölüm meydana gelmeden ( netice meydana gelmeden ) panzehir ile mağdurun ölümüne engel olmak durumunda o ana kadar ki eylem kasten öldürmeye teĢebbüstür ve fail öldürmeye teĢebbüsten sorumludur. ĠġTĠRAK HALĠNDE GÖNÜLLÜ VAZGEÇME Birden fazla kimsenin bir suçu iĢlemek için bir araya geldiği bir durumda bunlardan birisinin gönüllü vazgeçmesi halinde de gönüllü vazgeçen faile ceza verilmez. Örn: A ile B hırsızlık yapmak için Masum un evine girmiĢtir. Çünkü hiçbir engel neden yok iken Ġcra HAREKETLERĠNE BAġLAMAMIġ VE ATEġ ETMEMĠġTĠR. m. Örn. m. Örn: Öldürmek için ruhsatsız silah temin etmiĢse ya da hasmının evine girmiĢse bu durumlarda gönüllü vazgeçme halinde öldürme ve hırsızlık suçlarından ceza verilmez fakat ruhsatsız silah taĢıma ve konut dokunulmazlığını ihlal suçundan ceza verilir. Etkin piĢmanlık yalnızca suç tamamlandıktan sonra belli suçlar bağlamında cezayı kaldıran ya da azaltan KĠġĠSEL BĠR NEDENDĠR. Gönüllü vazgeçme. Masum un çok fakir birisi olduğunu gören A suç iĢlemekten vazgeçmiĢ ve geri dönmüĢtür. 110. Ancak gönüllü vazgeçtiği ana kadarki eylemleri suç oluĢturuyorsa sadece o suçtan ceza verilir.Örn: A hasmı C yi öldürmek için evinin önünde pusu kurmuĢ ve geldiği saati kollamaya baĢlamıĢtır. Çünkü gönüllü bir vazgeçme yoktur. Bu durumda A gönüllü vazgeçmiĢtir. Bu olayda: A gönüllü vazgeçmeden faydalanır ve sadece o ana kadarki eylemi bir suç teĢkil ediyorsa o suçtan cezalandırılır. karısının yiyeceğine zehir karıĢtırdıktan sonra henüz ölüm meydana gelmeden bir panzehir ile ölümün gerçekleĢmesine engel olması. hırsızlığa teĢebbüsten sorumludur çünkü gönüllü vazgeçmesi yoktur.belirtilmiĢtir. 93. 274. ETKĠN PĠġMANLIK Suçun bütün unsurları ile tamamlandıktan sonra failin suç yolunda ilerlemekten dönmesine etkin piĢmanlık denir. B ise “ Fakir de olsa herkesin evinde çalınacak bir Ģey vardır ” diyerek eyleme devam etmiĢtir. m. 168. 316-2. O günün hırsızlık yapmak için iyi bir gün olmadığını ve eğer hırsızlık yapar ise polisin kendisini rahatça yakalayacağını düĢünerek hırsızlık yapmaktan vazgeçmiĢtir. m. Örn. Etkin piĢmanlık GENEL BĠR NEDEN DEĞĠLDĠR. Suç gönüllü vazgeçenin gösterdiği bütün gayrete rağmen iĢlenmiĢ olursa veya gönüllü vazgeçenin gayretinin dıĢında baĢka bir nedenden dolayı iĢlenememiĢ olsa bile gönüllü vazgeçene CEZA VERĠLMEZ. Karısını öldürmek isteyen kocanın.ayrıca. H nin eylemi hırsızlık suçuna teĢebbüstür. Gönüllü vazgeçme halinde faile iĢlemek istediği suçtan dolayı ceza verilmez. Eğer Ev sahibi uyandığı için hırsızlık suçu iĢlenememiĢ ise B. özgür irade ile suç iĢlemekten vazgeçmektir. Her suç bakımından uygulanmaz. C evinin önüne geldiğinde A silahını çekmiĢ ve bu arada C nin kızının babasına doğru koĢtuğunu görmüĢ ve bu duruma üzülerek öldürmekten vazgeçmiĢtir. zengin bir iĢadamı olan Hulusi nin evini soymak için malikanesinin önüne gitmiĢ ve fakat tam eve girecek iken evin önünde polis otosu görmüĢtür. Öldürmek için ayağına taĢ bağlayıp denize attığı kiĢiyi henüz ölmeden denizden çıkarmak gönüllü vazgeçmedir. Türk Ceza Kanununda etkin piĢmanlık ilgili genel bir hükümle değil ilgili olduğu suç tiplerinde özel olarak. m. Örn. ( m. Örn: Hırsız H. Bu durumda gönüllü vazgeçme yoktur. 221) 33 .

TEġEBBÜSTE ÖZEL DURUMLAR 1. Bu durumda teĢebbüsten değil tamamlamıĢ olduğu ilk suçtan dolayı ceza verilir verilir ve zincirleme suç hükümleri uygulanır. ĠĢlenemez suçtan dolayı faile CEZA VERĠLMEZ. ĠġLENEMEZ SUÇA TEġEBBÜS Fail tarafından gerçekleĢtirilmek istendiği halde suçun maddi konusunun bulunmaması ya da kullanılan aracın elveriĢsizliği nedeniyle iĢlenmesi mümkün olmayan suçlara ĠġLENEMEZ SUÇ adı verilir. V bir gün sonra durumun arkadaĢları tarafından öğrenilmesi üzerine kapatıldığı odadan kurtarılmıĢtır. TeĢebbüs yoktur. bu durumda teĢebbüs değil tamamlanmıĢ suç vardır. Aracın elveriĢli olup olmadığı iĢlenmek istenen suç bakımından değerlendirilmelidir. Ġkinci gün yine aynı dükkandan dünden kalan 2 çamaĢır makinesini daha almak için gelmiĢ fakat bu makineleri çalarken yakalanmıĢtır. Etkin piĢmanlık söz konusudur. 34 . Örn: A cep telefonundan beĢ tane telefon çalmak isterken 2 tane çalmıĢ ise bu durumda teĢebbüs değil tamamlanmıĢ hırsızlık suçu vardır.Örn: A. Çünkü suç konusu imkansızdır. Bu durumda A ya ceza verilemez. SÖZDE SUÇ Failin gerçekleĢtirmeyi düĢündüğü ya da gerçekleĢtirdiği eylemin kanunda suç olarak tanımlanmadığı durumlarda sözde ( mefruz ) suç vardır. ÖlmüĢ bir kimse ikinci kez öldürülemez. 2. Örn: A komĢusu B ile bir gün önce tartıĢmıĢ ve onu öldürmek istemektedir. Örn: RüĢvet suçu. Ertesi gün bahçede yüz üstü yattığı bir sırada ona karĢı iki el ateĢ etmiĢtir. Örn: A bir beyaz eĢya dükkanından ilk gün 5 adet çamaĢır makinası çalmıĢtır.Zincirleme suçlarda ilk suçu iĢleyen failin ikinci suç iĢlerken yakalanması durumunda: tamamlamıĢ olduğu ilk suçtan dolayı ceza alır. Örn: K. Örn: Kavga suçu en az iki fail tarafından gerçekleĢtirilebilen suç iken. Ses tabancası öldürme suçu için elveriĢsizdir ancak tehdit veya gasp suçu için elveriĢli araçtır. ĠġTĠRAK Ceza kanununda belirtilen bir suçun birden fazla fail tarafından iĢlenmesi halinde çok failli suç. bir rüĢvet alan ve bir de rüĢvet veren kimsenin varlığını zorunlu kılan suç olduğu için çok failli bir suç tipidir.Mütemadi Suç ( Kesintisiz. Bu durumda iĢlenmiĢ bir kiĢi hürriyetinden yoksun kılma suçu vardır. hırsızlık suçu tek failli bir suçtur. Bu suç özgürlük kısıtlanması yapıldığı ilk anda gerçekleĢmektedir. Örn: A zorla senet imzalatmak için V yi yakalamıĢ ve zorla bir odaya kapatmıĢtır. yalnızca bir kimsenin suç iĢlemesi halinde ise tek failli suç söz konusu olur.Fail daha fazlasını isterken azını almıĢ ise. B yi kaçırmıĢ ve fakat mağdura bir zarar vermeden güvenli bir yerde serbest bırakmıĢtır. Fail suç iĢlediğini düĢünmektedir oysa ortada bir suç yoktur.Sürekli Suç ): Bu suçlarda kesinti devam ederken fail yakalanmıĢ ise teĢebbüs değil tamamlanmıĢ suç söz konusu olur. gece vakti M nin evine girerek 100 TL sini çalmıĢ ancak ertesi gün M nin çok fakir olduğunu öğrenip parasını geri iade etmiĢtir. Örn: Su tabancası ile bir kimsenin öldürülmesi mümkün olmadığından ( ARACIN MUTLAK ELVERĠġSĠZLĠĞĠ ) su tabancası ile öldürme veya öldürmeye teĢebbüs suçları iĢlenemez. 3. Örn: Evlilik dıĢı birlikteliklerde kiĢi zina suçu iĢlediğini düĢünmekte ise de zina yasada suç olarak tanımlanmadığı için bu durumda söz de suç vardır. Ancak ölüm sonrası yapılan otopsi de B nin bir gün önce gece kalp krizinden ölmüĢ olduğu ve A nın eylemi sırasında zaten ölü olduğu tespit edilmiĢtir.

Failleri iĢlenen suça katkı sağlamalıdır. üzerindeki AZMETTĠRME.ĠĢtirak yalnızca AKTĠF hareketlerle değil ĠHMALĠ HAREKETLERLE DE olabilir. Çünkü suç iĢlenmiĢtir. Suç iĢlemeden önce ya da suç ĠġLENDĠĞĠ SIRADA SUÇ KONUSUNDA ANLAġMA OLMALIDIR. ĠĢtirak ġARTLARI: . Ancak bu yardım suç iĢlemeden önce VAAT EDĠLMĠġ ĠSE ve bu suretle failin suç kararını kuvvetlendirmiĢ ise bu durumda ĠġTĠRAK SÖZ KONUSU OLUR. 35 .MÜġTEREK FAĠL ) olarak sorumludur.T. Örn: Hırsızlık yapmıĢ olan A nın çaldığı eĢyayı saklayan B nin eylemi hırsızlık suçuna iĢtirak olmayıp suç eĢyasını saklamak suçudur.Suça katılma SUÇTAN ÖNCE OLABĠLECEĞĠ GĠBĠ SUÇ ĠġLENDĠĞĠ SIRADA DA OLABĠLĠR.Failler birbirinden habersiz hareket ediyorsa ĠġTĠRAKTEN SÖZ KONUSU OLMAZ. ĠĢlenmiĢ suça iĢtirak mümkün değildir. Hırsızla anlaĢan güvenlik görevlisinin gece kasaları kilitlememesi suretiyle iĢtirak etmesi ise ihmali bir harekettir. TEġEBBÜS AġAMASINDA KALMIġ SUÇLARA DA ĠġTĠRAK MÜMKÜNDÜR. Bu durumda her bir fail suç konusu üzerinde ORTAK HAKĠMĠYET KURMAKTADIR. ” Bir suçu beraber iĢleyen kimselerden her biri asli maddi faildir. Örn: Ġki kiĢinin bir baĢkasını tutarak kasten yaralama suçunu iĢlemesi. ĠĢtirak TEK FAĠLLĠ BĠR SUÇUN BĠRDEN FAZLA KĠMSE TARAFINDAN ĠġLENMESĠDĠR. Örn: B ye birbirinden habersiz olarak zehir veren A ve C arasında iĢtirakten söz edilemez. .Suçun icrasına baĢlanmalı ( ASĠL FAĠL EN AZINDAN SUÇUN ĠCRA HAREKETLERĠNE BAġLAMIġ OLMALI ) ve bütün ortaklar bakımından iĢlenmesi konusunda anlaĢılan suç aynı olmalı. 1.Birden çok fail olmalı. ĠġLENMĠġ ( TAMAMLANMIġ SUÇA. Bu kimseler BERABER ĠġLEYEN ( ĠġTĠRAK ) kimselerdir. . fail olarak sorumlu tutulur. ( Örn. ĠĢtirak yalnızca tamamlanmıĢ suçlarda söz konusu olmaz.BĠRLĠKTE FAĠLLĠK ( MÜġTEREK FAĠLLĠK ) Suçun kanuni tanımında öngörülen hareketlerin birden fazla kiĢi tarafından gerçekleĢtirilmesi durumunda her bir kimse FAĠL ( BĠRLĠKTE FAĠL. ) . Suç sonrası yapılan araĢtırmada öldürücü darbenin kimin silahından çıkan mermiden dolayı olduğu ortaya çıkmasa ve hatta bazı faillerin mağdura isabet dahi ettirememiĢ olması halinde failler SUÇ KONUSU ÜZERĠNDE ORTAK HAKĠMĠYETE SAHĠP OLDUKLARI ĠÇĠN HER BĠR FAĠL TAMAMLANMIġ KASTEN ÖLDÜRME SUÇUNDAN SORUMLUDUR. Çünkü faillerin suç iĢlemek konusunda ortak bir amacı yoktur.K ya göre ĠĢtirak: “ Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleĢtiren kiĢilerden her biri. . Bu eylem suç konusu üzerinde fiili hakimiyet sağlanmadığı için iĢtirak sayılamaz.ĠĢtirak eden kimsenin Suç iĢleyeceğini bilerek ve isteyerek katılmıĢ olması. SUÇA ĠġTĠRAK TÜRLERĠ Suça iĢtirak türleri faillerin eylemin iĢleniĢinde suç konusu EGEMENLĠKLERĠ ( HÂKĠMĠYETLERĠ ) göz önüne alınarak belirlenmektedir. ( örn: Fail A mağduru yaralıyorken oradan geçmekte olan A nın arkadaĢı B mağdurun kollarını tutmak suretiyle A ya yardım etmesi suç iĢlendiği sırada söz konusu olan bir iĢtirak halidir. ĠĢtirak CEZA SORUMLULUĞUNU GENĠġLETEN BĠR KURUMDUR. .C. ) . Suç konusu üzerinde bir fiil hakimiyeti bulunmalıdır.NETĠCE SONA ERMĠġ SUÇA ) ĠġTĠRAK MÜMKÜN DEĞĠLDĠR. Örn: ARALARINDA ĠġTĠRAK ĠRADESĠ bulanan BeĢ kiĢi bir mağdura karĢı Silah ile ateĢ etse ve mağdur bu hareketler neticesinde ölmüĢ olsa. Örn: Bir öldürme suçuna gülümseyerek bakan kimsenin eylemi iĢtirak değildir. YARDIM ETME olmak üzere üç tür söz konusudur. ĠĢtirak FAĠLLĠK (BERABER ĠġLEYEN-MÜġTEREK FAĠLLĠK).

2. Bu durumda da dolaylı faillik söz konusudur. Çocukların suça azmettirilmesi hâlinde.Azmettirenin belli olmaması hâlinde. ANCAK ĠġTĠRAK EDEN KĠMSELER AZMETTĠREN YA DA YARDIM EDEN SIFATIYLA SORUMLUDUR. Bir memurun kendisine teslim edilmiĢ olan parayı zimmetine geçirmesine iĢtirak eden kimse (parayı onun adına banka hesabında tutan) yardım eden veya azmettiren sıfatıyla sorumlu olur. ( ĠĢtirakte Bağlılık Kuralı ) Örn. azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. 3.AZMETTĠRME Hiçbir suç iĢleme kararı olmayan bir kiĢiye suç iĢlettirilmesine azmettirme adı verilir. Bir baĢkasını araç olarak kullanan kimse FAĠL OLARAK SORUMLUDUR VE SUÇU KENDĠSĠ ĠġLEMĠġ GĠBĠ CEZA ALIR. Bu durumda Hem A hem de B kasten öldürme suçundan dolayı sorumludur.DOLAYLI FAĠLLĠK Suçun iĢlenmesinde bir baĢkasının araç olarak kullanılması durumuna DOLAYLI FAĠLLĠK adı verilir. Örn: Akıl hastasına birisini öldürmesini öğreten bir kimse akıl hastası öldürme suçu iĢlediği zaman öldürmeyi öğreten kimse DOLAYLI FAĠL olarak sorumludur. bu taĢınmazın baĢkasına satıĢının gerçekleĢtirilmesi durumunda. resmi belgede sahtecilik yapılmıĢtır. kim olduğunun ortaya çıkmasını sağlayan fail veya diğer suç ortağı hakkında ağırlaĢtırılmıĢ müebbet hapis cezası yerine yirmi 36 . kamu görevlisinin iĢkençe fiiline iĢtirak eden kimseler kamu görevlisi olmasalar da kamu görevlisi gibi cezalandırılırlar. Örn: Notere. ÖZGÜ SUÇLARA ĠġTĠRAK MÜMKÜNDÜR. A ve B mağdur M ye karĢı aynı anda fakat birbirlerinden habersiz bir Ģekilde Öldürmeyecek kadar zehir vermeleri ve fakat iki zehir birleĢerek ÖLÜMÜ MEYDANA GETĠRMĠġ ĠSE bu durumda failler arasında iĢtirak iradesi söz konusu olmadığı için iki fail de ÖLDÜRMEYE TEġEBBÜSTEN SORUMLUDUR. Örn: Tapu memuruna kendin taĢınmak maliki olarak göstererek. Örn: Zimmet ya da görevi kötüye kullanma suçunu iĢleyen kimse ancak KAMU GÖREVLĠSĠ olabilir. suretiyle cezanın . Örn: A hasmını öldürmek için çok miktarda para vererek B ile hasmı H yi öldürmesi konusunda anlaĢmıĢsa A azmettirendir. Sadece ĠġKENCE SUÇUNDA.Failler arasında iĢtirak iradesi olmasaydı. yanılgıya düĢerek sahte vekaletname düzenletilmesi sahte vekaletnameyi bilmeden düzenleyen noter değil. ÖZGÜ SUÇ: Bazı suçların ancak belirli bir niteliğe sahip kimseler tarafından iĢlenmesinin öngörüldüğü suçlara özgü suç adı verilir. azmettirme artırılabilmesi için üstsoy ve altsoy iliĢkisinin varlığı aranmaz. düzenlettiren kimse BELGEDE SAHTECĠLĠK SUÇU sebebiyle DOLAYLI FAĠL durumundadır. iĢlenen suçun cezası ile Üstsoy ve altsoy iliĢkisinden doğan nüfuz kullanılmak suretiyle suça azmettirme hâlinde. Eğer her bir fail öldürecek kadar zehir vermiĢ ise artık her iki fail de kasten öldürmeden dolayı sorumludur. BaĢkasını cezalandırılır. suç iĢleme kabiliyeti olmayan çocuk ) ARAÇ OLARAK KULLANILMASI DURUMUNDA DOLAYIL FAĠLE VERĠLECEK CEZA 1/3 ten YARIYA KADAR ARTIRILIR. Suçun iĢlenmesinde KUSUR YETENEĞĠ OLMAYAN KĠġĠLERĠN ( akıl hastası. suç iĢlemeye azmettiren kiĢi. Dolaylı faillikte araç olarak kullanılan kimse CEZALANDIRILMAZ.

dolaylı faillikte suç iĢleyen kimse suç iĢlediğinin farkında değildir. Azmettiren ile DOLAYLI FAĠL arasındaki FARK: Azmettirmede azmettiren kimsenin yanında suç iĢleyen kimse de cezalandırılır. Sana iki günde pasaport alır yurt dıĢına kaçırırım. Ancak dolaylı faillikte suç iĢleyen kimse cezalandırılmaz. - - 4. Fail suç iĢlerken suç konusunda bir sapma yapmıĢ ise azmettiren bu sapmadan dolayı da sorumludur. ġurasına vur. ġu yoldan geçerken sıkıĢtır orda kimse olmaz yakalanmazsın demek gibi. üçte bir oranında indirim yapılabilir.YARDIM ETME Suç iĢleme kararı vermiĢ bir kiĢiye yasada sayılan kolaylıkların sağlanması suretiyle suç katılmıĢ olan kimseye yardım eden adı verilir. suçtan baĢka bir suç iĢlerse AZMETTĠREN Azmettirilen azmettirildiği SORUMLU MUDUR ? - Azmettirilen kimse azmettiren ile anlaĢtığı suçtan BAġKA ( Hukuksal Niteliği Farklı ) BĠR SUÇ ĠġLEMĠġ ise bu durumda azmettiren sorumlu olmaz. Fail çoğu yerine azını iĢlemiĢ ise azmettiren ortaya çıkan suçtan dolayı sorumlu olur. Yardım eden kiĢiye iĢlenen suçun cezası yarı oranında verilir. Azmettirilen suçu azmettiren adına iĢlediğini bilir. ġuradan bıçaklarsan bir daha iflah olmaz. Fail B. Azmettirmede fail özgür iradesi ile hareket ediyorken. Yardımda Bulunacağını Vaat: Suç iĢlemeden önce faile suç iĢlediğinden yardım edeceğini söylemektir. Örn. Manevi Yardımlar: TeĢvik.yıldan yirmi beĢ yıla kadar. Maddi Yardımlar: Araç sağlamak ( suç aleti sağlamak ) . YARDIM ETME HALLERĠ SADECE KANUNDA SAYILAN HALLER ĠÇĠN SÖZ KONUSU OLABĠLĠR. Yardımda bulunma Maddi ve manevi olabilir. Bu yardımlar OLMAKSIZIN SUÇ ĠġLENEMEYECEK ĠDĠYSE O ZAMAN YARDIM ETME DEĞĠL BERABER ĠġLEME. Yardım olmazsa olmaz ise beraber iĢleyen durumu söz konusu olur. Örn: Hırsızlık suçu konusunda anlaĢılmıĢ iken azmettirilen fail cinsel saldırı suçu iĢlemiĢ ise azmettiren bu suçtan sorumlu olmaz. Örn. Örn: Gözcünün gözcülüğü olmadan suç iĢlenemeyecek idiyse yardım etmekten değil BERABER ĠġLEMEKTEN sorumlu olur. Yakalanırsan mahpusta ben sana bakarım. iyi yapıyorsun yap devam et demek. C nin öldürülmesi için A tarafından azmettirilmiĢtir. Eve Ģuradan gir. Suç Kararını Kuvvetlendirme.MÜġTEREK FAĠLLĠK SÖZ KONUSU OLUR. Bu durumda fail B suç iĢlerken C yerine D yi öldürmüĢ ise bu durumda D nin öldürülmesinden dolayı Azmettiren sorumlu olur. Yol Göstermek: Suç iĢlemesinden önce suçun nasıl iĢleneceği konusunda öneride bulunmak. Yaparsan iyi olur. Oysa dolaylı faillikte fail suçta kullanıldığını bilmez. 37 . Örn. Örn: Gün bu gündür bas tetiğe ya da sen onu Ģimdi vurmazsan o seni sonra vurur demek. Fail teĢebbüs aĢamasında kalmıĢ ise Azmettiren de teĢebbüsten sorumlu olur. Suç iĢleyen kimseye maddi yardım ( yemek götürmek. Suç iĢlemeyi düĢünen ancak henüz kesin karar vermemiĢ bulunan kiĢinin kararını vermesini sağlamak. Suç iĢleme kararını vermiĢ bir kiĢiyi icraya geçmeye yöneltmek halidir. Diğer hâllerde verilecek cezada. müebbet hapis cezası yerine on beĢ yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmolunabilir. yer temin etmek vs. Örn.).

ĠġTARAKTE SUÇ ORTAKLARININ KARARLAġTIRILAN SUÇTAN BAġKA BĠR SUÇU ĠġLEMESĠ Ortaklardan birisi iĢtirak anlaĢması dıĢındaki bir suç iĢlerlerse sadece bu farklı suçu iĢleyen fail sorumlu olur. C yi öldürmek konusunda anlaĢmıĢlar ve öldürmüĢler ise A kiĢisel cezasızlık nedeniyle ceza almazken B bundan etkilenmeyecek ve ceza alacaktır. gazeteci B ile B nin gazete KöĢesinde ĠġADAMI C ye hakaret etmesi konusunda anlaĢmıĢ fakat Gazeteci B hakaret fiili ile birlikte ĠFTĠRA da ederse A iftira suçundan dolayı sorumlu olmaz. diğerinin cezalandırılmasını önleyen kiĢisel nedenler göz önünde bulundurulmaksızın kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır. ) Henüz 11 yaĢında olan A ile 19 yaĢında olan B. ( A aynı konutta oturduğu babasının cebinden para çalmak konusunda B ve C ile anlaĢmıĢ ise A kiĢisel cezasızlık nedeniyle ceza almazken B ve C ceza alır. Suça iĢtirakten dolayı sorumlu tutulabilmek için iĢlenmesi konusunda anlaĢılan ilgili suçun en azından teĢebbüs aĢamasına varmıĢ olması gerekir. ĠġTĠRAKTE BAĞLILIK KURALI Suça iĢtirak için kasten ve hukuka aykırı iĢlenmiĢ bir fiilin varlığı yeterlidir. Özgü suçlarda. Bu suçlara iĢtirak mümkündür.Bu sayılanlardan baĢka YARDIM BĠÇĠMĠ YOKTUR. C öldürmekten dolayı sorumlu değildir. Örn: A. 38 . ancak özel faillik niteliğini taĢıyan kiĢi fail olabilir. Ancak Bu suçların iĢleniĢine iĢtirak eden diğer kiĢiler ise azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulur. B. Suçun iĢleniĢine iĢtirak eden her kiĢi. Örn: A. C hırsızlık için D nin evine girmiĢ ise fakat içeride B D yi öldürmüĢ ise A. Bu haller sınırlayıcı bir biçimde sayılmıĢtır.

Ancak bu çevirme Hakimin TAKDĠRĠNE BAĞLIDIR. ( Kanunilik Ġlkesi ) Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. Sağladığı hak ve yetkiler kötüye kullanılmak suretiyle veya gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak suç iĢlenmiĢ olması durumunda. Bir suçun karĢılığı olarak sadece hapis cezası öngörülebilir. Süreli Hapis Cezası: 1 Aydan 20 Yıla kadar olan hapis cezasıdır. ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınmasına.GÜN ESASINA GÖRE ADLĠ PARA CEZASI-: ( Kanunda aksi belirtilmedikçe 5 günden az 730 günden fazla olmayan ve failin ekonomik durumuna göre bir gün için 20-100 TL nin devlet hazinesine ödenmesidir. Hakim bu miktarı taksitlendirebilir. En az iki yıl süreyle. gerektiğinde barınma imkânı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmeye. bir meslek veya sanat edinmeyi sağlamak amacıyla. hapis cezası ile birlikte adli para cezası öngörülebileceği gibi sadece adli para cezası da tek baĢına öngörülebilir. KISA SÜRELĠ HAPĠS CEZASINA SEÇENEK YAPTIRIMLAR 1 veya DAHA AZ hapis cezalarının infaz kurumunda çektirilmesinin mahzurları ( olumsuz yanları ) söz konusu olduğu için bu cezaların aĢağıda sayılan seçenek yaptırımlara ÇEVRĠLEBĠLĠR.C. mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle. 2 ) Türk Ceza Kanununda öngörülen cezalar iki türlüdür: Hapis Cezası. AğırlaĢtırılmıĢ Müebbet Hapis: Sık güvenlik tedbirleri ile ömür boyu çektirilen cezadır. Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle ve gönüllü olmak koĢuluyla kamuya yararlı bir iĢte çalıĢtırılmaya.YAPTIRIMLAR Suçun karĢılığı olarak uygulanabilecek yaptırımlar CEZA ve GÜVENLĠK TEDBĠRLERĠ dir. tamamen giderilmesine. Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak KANUN ĠLE KONULUR. Müebbet Hapis: Ömür boyu infaz edilen hapis cezasıdır. ( T.) Mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade. suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle. Seçenek yaptırımlar: ADLĠ PARA CEZASI. Müebbet Hapis Cezası ve Süreli Hapis Cezası olarak hükme bağlanmıĢtır. - - Hakkında seçenek yaptırımlardan birine hükmedilen kiĢinin bu yaptırımın gereklerine uygun hareket etmesi durumunda. belli bir meslek ve sanatı yapmaktan yasaklanmaya. HAPĠS CEZALARI Türk Ceza Kanununda hapis cezaları: AğırlaĢtırılmıĢ Müebbet Hapis Cezası. çevrilebilir. Çünkü: “ Uygulamada asıl 39 . belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanmaya. Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle. Taksit süresi 2 Yılı GEÇEMEZ ve taksit sayısı 4 TEN AZ OLAMAZ.K m. Adli Para Cezası. Kısa Süreli Hapis Cezası ise süreli hapis cezasının bir türüdür ve 1 yıl veya DAHA AZ SÜRELĠ HAPĠS CEZASIna kısa süreli hapis cezası adı verilir. Kanunda yazılı cezalardan ve güvenlik tedbirlerinden baĢka bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunamaz. bu ceza infaz edilmeyecek ve kiĢi açısından bu mahkumiyete iliĢkin sonuçlar ortaya çıkmayacaktır.

bu amaçla bir eğitim programına devam etmesine. gerekir. a) Bir meslek veya sanat sahibi olmayan hükümlünün. . Bu sürenin alt sınırı. Cezası ertelenen hükümlü hakkında. mahkûm olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile.Suçu iĢledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği piĢmanlık dolayısıyla tekrar suç iĢlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatin oluĢması. bu ceza artık adlî para cezasına çevrilmez.Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla. Denetim süresi içinde. suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi koĢuluna bağlı tutulabilir. mahkûm olunan ceza süresinden az olamaz. cezayı seçenek yaptırımlardan birine çevirmek zorundadır. bu ceza. birinci fıkrada yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilir. KoĢulun yerine getirilmesi hâlinde. gerektiğinde barınma imkânı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmesine MAHKEMECE KARAR VERĠLEBĠLĠR. koĢul gerçekleĢinceye kadar cezanın infaz kurumunda çektirilmesine devam edilir. Erteleme için Gerekli ġARTLAR: . SEÇENEK YAPTIRIMLARIN YERĠNE GETĠRĠLMEMESĠ Hüküm kesinleĢtikten sonra Cumhuriyet savcılığınca yapılan tebligata rağmen otuz gün içinde seçenek yaptırımın gereklerinin yerine getirilmesine baĢlanmaması veya baĢlanıp da devam edilmemesi hâlinde. bir meslek veya sanat edinmelerini sağlamak amacıyla. c) Onsekiz yaĢından küçük olan hükümlülerin. SEÇENEK YAPTIRIMA ÇEVĠRME ZORUNLULUĞU .Daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı 3 AYDAN FAZLA HAPĠS CEZASINA MAHKUM OLMAMIġ OLMASI. hükmü veren mahkeme kısa süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir ve bu karar derhâl infaz edilir ve ARTIK MAHKUMĠYET BU YAPTIRIMLAR DEĞĠL MAHKUM OLUNAN HAPĠS CEZASI OLACAKTIR. hapis cezasına hükmedilmiĢse.Fiili iĢlediği tarihte onsekiz yaĢını doldurmamıĢ veya altmıĢbeĢ yaĢını bitirmiĢ bulunanların mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası. bilinçli taksir hâlinde uygulanmaz. mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade. bu madde hükümlerine göre çevrilen adlî para cezası veya tedbirdir. diğer koĢulların varlığı hâlinde taksirli hapis cezası adlî para cezasına çevrilebilir.” Suç tanımında hapis cezası ile adlî para cezasının seçenek olarak öngörüldüğü hâllerde. bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir baĢkasının gözetimi altında ücret karĢılığında çalıĢtırılmasına. b) Bir meslek veya sanat sahibi hükümlünün.KiĢinin 2 yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkum edilmiĢ olması ( Eğer fail suçu iĢlediği sırada 18 yaĢını tamamlamamıĢ ise veya 65 yaĢını bitirmiĢ ise süre 3 YILDIR. 40 . Bu iki durumda hakimin takdir yetkisi yoktur. Ancak. hâkim kararıyla hükümlü infaz kurumundan derhâl salıverilir. bir yıldan az. Bu durumda. üç yıldan fazla olmamak üzere. . Cezası ertelenen kiĢi erteleme süresinin sonunda CEZASINI ÇEKMĠġ SAYILIR. bu hüküm. ) . ERTELEME ( TECĠL ) Türk Ceza Kanununa göre ERTELEME bir ĠNFAZ BĠÇĠMĠDĠR. Ertelemenin ġARTA BAĞLANMASI: Cezanın ertelenmesi. Taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli de ( 1 YILDAN FAZLA OLSA DAHĠ ) olsa. bir denetim süresi belirlenir.mahkûmiyet.

kendisine yüklenen yükümlülüklere. uymamakta ısrar etmesi hâlinde. .Sürekli.Velayet bulunmaktan.Belli Haklardan Yoksun Kılma: KiĢi.Mahkeme. ertelenen cezanın kısmen veya tamamen infaz kurumunda çektirilmesine karar verilir. Mahkeme. Seçme ve seçilme ehliyetinden ve diğer siyasî hakları kullanmaktan. A. atamaya veya seçime tâbi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten. 1. hükümlünün kiĢiliğini ve sosyal durumunu göz önünde bulundurarak. Ömür boyu YASAKLAMA SÖZ KONUSU DEĞĠLDĠR. Kazanç müsaderesi. yeni suçlar iĢlememesi için uygulanır. EĢya müsaderesi. hakkından. denetim süresi içinde hükümlüye rehberlik edecek bir uzman kiĢiyi görevlendirebilir. vesayet veya kayyımlığa ait bir hizmette . kasten iĢlemiĢ olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak. → Mahkum olduğu hapis cezası ertelenen kiĢi hakkında kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten yoksun kılınma tedbiri 41 . ( KĠġĠ MAHKUM OLMUġ VE CEZASINI ÇEKMĠġ SAYILIR. 2. Ģirket. bu kapsamda. → Ancak mahkum olduğu hapis cezası ertelenen veya koĢullu salıverilen hükümlünün kendi alt soyu üzerindeki velayet. . Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet.Vakıf. . ceza infaz edilmiĢ sayılır. Güvenlik tedbirleri bir yandan toplumu korumak diğer yandan da.Türk Ceza Kanununda GERÇEK KĠġĠLER ĠÇĠN güvenlik tedbirleri üç türdür: Belli hakları kullanmaktan yoksun kılma. ERTELEME ĠLE BELĠRLENEN Denetim süresi yükümlülüklere uygun veya iyi hâlli olarak geçirildiği takdirde. tüzel kiĢiler için de eĢya müsaderesi ve kazanç müsaderesi güvenlik tedbirleri de uygulanabilir. dernek.Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluĢunun iznine tâbi bir meslek veya sanatı. vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından her hangi bir kısıtlama söz konusu olmaz. Faaliyet izni kötüye kullanılarak iĢlenilen suçlarda faaliyet izni iptal edilebilir. Yine eğer Ģartları var ise. suç teĢkil eden fiili ortaya koyan Ģahsın. ERTELEMENĠN ORTADAN KALKMASI Hükümlünün denetim süresi içinde: Kasıtlı bir suç iĢlemesi ( TAKSĠRLĠ SUÇ DEĞĠL ) VEYA. kooperatif ve siyasî parti tüzel kiĢiliklerinin yöneticisi veya denetçisi olmaktan. tekrar suç iĢlenmesini önlemek için öngörülmüĢ olan toplumsal savunma mekanizmasıdır. sendika. hâkimin uyarısına rağmen. yoksun bırakılır. kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten. BU HAKLAR SADECE ĠġLENEN SUÇUN CEZASI ÇEKĠLĠNCEYE KADAR KULLANILAMAZ. Güvenlik tedbiri. belediye.TÜZEL KĠġĠLERE HAS GÜVENLĠK TEDBĠRĠ ĠSE: FAALĠYET ĠZNĠNĠN ĠPTALĠDĠR. ) GÜVENLĠK TEDBĠRLERĠ Güvenlik Tedbiri: Toplum için tehlike oluĢturan suçun iĢlenmesinden sonra fail hakkında hakim tarafından hükmedilen yaptırımdır. denetim süresinin herhangi bir yükümlülük belirlemeden veya uzman kiĢi görevlendirmeden geçirilmesine de karar verebilir. köy veya bunların denetim ve gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluĢlarca verilen. il. süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden.

bu meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına ya da sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir. sadece bu kısmın müsaderesine karar verilir. elden çıkarılması. (6) Birden fazla kiĢinin paydaĢ olduğu eĢya ile ilgili olarak. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya. üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere. Bu fıkra hükmüne göre müsadere kararı verilebilmesi için maddî menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir. → Belli bir meslek veya sanatın ya da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla iĢlenen taksirli suçtan mahkûmiyet hâlinde. ortadan kaldırılması.ÇOCUKLARA ÖZGÜ GÜVENLĠK TEDBĠRLERĠ Çocuklara özgü güvenlik tedbirlerinin neler olduğu ve ne suretle uygulanacakları ilgili kanunda gösterilir. (Bkz. tüketilmesi veya müsaderesinin baĢka bir surette imkânsız kılınması hâlinde.PARA ) müsaderesine hükmedilir. (1) Ġyiniyetli üçüncü kiĢilere ait olmamak koĢuluyla. → Kısa süreli hapis cezası ertelenmiĢ veya fiili iĢlediği sırada 18 yaĢını tamamlamamıĢ kiĢiler hakkında yukarıda sayılan HAK YOKSUNLUKLARI UYGULANAMAZ. müsaderesine hükmedilmeyebilir. cezanın tümüyle infazından itibaren iĢlemeye baĢlar. kamu sağlığı veya genel ahlâk açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. sadece suça iĢtirak eden kiĢinin payının müsaderesine hükmolunur. kullanılması. Bakım. (4) Üretimi. yerleĢtirildiği kurumun 42 . bu eĢyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verilir.AKIL HASTALARINA ÖZGÜ GÜVENLĠK TEDBĠRLERĠ Fiili iĢlediği sırada akıl hastası olan kiĢi hakkında. (3) Suçta kullanılan eĢyanın müsadere edilmesinin iĢlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaĢıldığında. Yasaklama ve geri alma hükmün kesinleĢmesiyle yürürlüğe girer ve süre. kamu güvenliği. bunların karĢılığını oluĢturan değerlerin ( EġYA YERĠNE GEÇEN DEĞER. ( Anayasa m. (2) Birinci fıkra kapsamına giren eĢyanın. Kan. taĢınması. koruma ve tedavi amaçlı olarak güvenlik tedbirine hükmedilir. 30 ) C.KAZANÇ MÜSADERESĠ Madde 55 . suçtan elde edilen veya suç iĢlenmek suretiyle ortaya çıkan bir eĢyanın mülkiyetinin devlete geçmesidir. Sağlık ve Barınma Tedbirleridir. DanıĢmanlık. D. Çocuk Kor. Çocuk Koruma Kanunu’na göre bu tedbirler. tümüne zarar verilmeksizin bu kısmı ayırmak olanaklı ise. BASIN ALETLERĠ suç eĢyası olduğundan bahisle MÜSADERE OLUNAMAZ. Eğitim. (2) Müsadere konusu eĢya veya maddî menfaatlere el konulamadığı veya bunların merciine teslim edilmediği hâllerde. kasıtlı bir suçun iĢlenmesinde kullanılan veya suçun iĢlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eĢyanın müsaderesine hükmolunur. bulundurulması.EġYA MÜSADERESĠ Müsadere. 5) E. yüksek güvenlikli sağlık kurumlarında koruma ve tedavi altına alınırlar. (5) Bir Ģeyin sadece bazı kısımlarının müsaderesi gerektiğinde.(1) Suçun iĢlenmesi ile elde edilen veya suçun konusunu oluĢturan ya da suçun iĢlenmesi için sağlanan maddî menfaatler ile bunların değerlendirilmesi veya dönüĢtürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançların müsaderesine karar verilir. Hakkında güvenlik tedbirine hükmedilen akıl hastaları. alım ve satımı suç oluĢturan eĢya. B.uygulanmayabilir. suça konu olan veya suçta kullanılan. müsadere edilir. m. Hakkında güvenlik tedbirine hükmedilmiĢ olan akıl hastası.

SINIR DIġI EDĠLME ĠĢlediği bir suç sebebiyle HAPĠS CEZASINA MAHKUM OLAN YABANCIkoĢullu salıverilmeden yararlandıktan ve her halde cezasının infazı tamamlandıktan sonra. mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir. Adlî para cezasına hükmedilmesi durumunda. a) BeĢ yıldan fazla süreyle hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde. Tekerrür hâlinde hükmolunan ceza. Fiili iĢlediği sırada onsekiz yaĢını doldurmamıĢ olan kiĢilerin iĢlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz. Ayrıca. suçu meslek edinen kiĢi veya örgüt mensubu suçlu hakkında da uygulanmasına hükmedilir. SUÇTA TEKERRÜR ( TEKRARLAMA ) VE ÖZEL TEHLĠKELĠ SUÇLULAR Önceden iĢlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleĢtikten sonra yeni bir suçun iĢlenmesi hâlinde. Suç iĢleyen alkol ya da uyuĢturucu veya uyarıcı madde bağımlısı kiĢilerin. bu cezadan indirim yapılır. Kanunda açıkça yazılı olmadıkça. Ġlk CEZANIN KESĠNLEġMĠġ OLMASI YETERLĠDĠR. 43 . Tekerrür hâlinde. b) BeĢ yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezasına mahkûmiyet hâlinde. yerleĢtirildiği kurumun sağlık kurulunca bu yönde düzenlenecek rapor üzerine mahkeme veya hâkim kararıyla serbest bırakılabilir. alkol ya da uyuĢturucu veya uyarıcı madde bağımlılığından kurtulmalarına kadar devam eder. yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler tekerrüre esas olmaz. bir gün yüz Türk Lirası sayılmak üzere. sınır dıĢı iĢlemleriyle ilgili olarak değerlendirilmek üzere derhal ĠçiĢleri Bakanlığına bildirilir. BAŞKA BİR SUÇ İŞLENMİŞ İSE DE) tekerrür hükümleri uygulanır. Daha sonra temel ceza üzerinden ÖNCE ARTIRIMLAR SONA ĠNDĠRĠMLER YAPILIR.sağlık kurulunca düzenlenen raporda toplum açısından tehlikeliliğinin ortadan kalktığının veya önemli ölçüde azaldığının belirtilmesi üzerine mahkeme veya hâkim kararıyla serbest bırakılabilir. bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl. geçtikten sonra iĢlenen suçlar dolayısıyla uygulanmaz. Bu kiĢilerin tedavisi. dolandırıcılık. sonraki suça iliĢkin kanun maddesinde seçimlik olarak hapis cezası ile adlî para cezası öngörülmüĢse. hükmolunan hapis cezasından indirilir. MAHSUP SADECE BĠR MAHKÛMĠYET ĠÇĠN YAPILIR. Mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin. CEZANIN BELĠRLENMESĠ VE BĠREYSELLEġTĠRĠLMESĠ Somut olayda önce TEMEL CEZA belirlenir. Kasten öldürme. güvenlik tedbiri olarak. hapis cezasına hükmolunur. bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beĢ yıl. itiyadi suçlu. alkol ya da uyuĢturucu veya uyarıcı madde bağımlılarına özgü sağlık kuruluĢunda tedavi altına alınmasına karar verilir. 61/10 ) MAHSUP Hüküm kesinleĢmeden önce gerçekleĢen ve Ģahsî hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiĢ süreler. önceden iĢlenen suçtan dolayı. Bunun için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez. mükerrir hakkında cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. uyuĢturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları hariç olmak üzere. Tekerrür hükümleri. yağma. ( TCK m. kasten yaralama. ( AYNI TÜRDEN SUÇ OLMASINA GEREK YOKTUR. Bu kiĢiler. Daha sonra ise ĠLK ÖNCE TEġEBBÜS en son ise TAKDĠRĠ ĠNDĠRĠM NEDENLERĠ uygulanarak sonuç ceza belirlenir. Tekerrür sebebiyle FAĠLĠN CEZASI ARTIRILMAZ. cezalara ne artırılabilir ne eksiltilebilir ne de değiĢtirilebilir. durumu. Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz.

özel affa rağmen etkisini devam ettirir. kamu davası düĢer. izin veya karar alınması veya diğer bir mercide çözülmesi gereken bir meselenin sonucuna bağlı bulunduğu hâllerde. DAVA ZAMANAġIMI SÜRESĠNĠN DURMASI VEYA KESĠLMESĠ SoruĢturma ve kovuĢturma yapılmasının. SÜREKLĠ HASTALIK. ORMAN SUÇLARI ĠÇĠN GENEL VE ÖZEL AF ÇIKARILAMAZ. 3. Ancak. ÖZEL AF ĠLE: ADLĠ PARA CEZALARI SONA ERMEZ. AFFIN GENELLĠĞĠ/ÖZELLĠĞĠ. dava zamanaĢımı kesilir. Özel af ile ( ÖZEL AFFA. ORMAN YAKMA. Halinde. Kesilme halinde. GENEL AFTA: AFFA UĞRAYAN CEZALAR ADLĠ SĠCĠLDEN SĠLĠNĠRLER VE AFFA UĞRAMIġ MAHKUMĠYETLER TEKERRÜRE ESAS OLAMAZ. infaz olunur.M. DOĞURDUĞU SONUÇLARA GÖRE BELĠRLENĠR.B. TBMM veya KOCAMA.M KARAR VERĠR ) . YOKETME VE DARALTMA EYLEMLERĠ ORMAN SUÇU SAYILMAKTADIR. zamanaĢımı süresi yeniden iĢlemeye baĢlar. hapis ve henüz infaz edilmemiĢ adlî para cezalarını ortadan kaldırır.SAKATLIK HALLERĠ ile sınırlı olmak kaydı ile CUMHURBAġKANI KARAR VERĠR) hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilebilir veya infaz kurumunda çektirilecek süresi kısaltılabilir ya da adlî para cezasına çevrilebilir. KAPSADIĞI SUÇLARIN VE SUÇLULARIN SAYISINA GÖE DEĞĠL. Bir suçla ilgili olarak.Suçla ilgili olarak iddianame düzenlenmesi. Dava zamanaĢımını kesen birden fazla nedenin bulunması halinde. 4. izin veya kararın alınmasına veya meselenin çözümüne veya kanun gereğince hakkında kaçak olduğu hususunda karar verilmiĢ olan suç faili hakkında bu karar kaldırılıncaya kadar dava zamanaĢımı durur. Genel af hâlinde ( GENEL AFFA T. 3. niteliği itibarıyla müsadereye tâbi eĢya ve maddî menfaatler hakkında davaya devam olunarak bunların müsaderesine hükmolunabilir.DAVA VE CEZANIN DÜġÜRÜLMESĠ 1.Sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa. mahkûmiyet kararı verilmesi. 44 .SANIĞIN VEYA HÜKÜMLÜNÜN ÖLÜMÜ Sanığın ölümü hâlinde kamu davasının düĢürülmesine karar verilir. Dava zamanaĢımı kesildiğinde.AF ÖZEL AF: Cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunlukları. zamanaĢımı süresi son kesme nedeninin gerçekleĢtiği tarihten itibaren yeniden iĢlemeye baĢlar.DAVA VE CEZA ZAMANAġIMI DAVA ZAMANAġIMI Kanunda öngörülen süreler içerisinde kamu davası hiç açılmaması durumunda DAVA AÇILMAMASI ve açılmıĢsa da davanın düĢmesini gerektiren sürelere dava zamanaĢımı denilir. hükmolunan cezalar bütün neticeleri ile birlikte ortadan kalkar. müsadereye ve yargılama giderlerine iliĢkin olup ölümden önce kesinleĢmiĢ bulunan hüküm. zamanaĢımı süresi ilgili suça iliĢkin olarak Kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısına kadar uzar.ġüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararının verilmesi. Özel af sadece HAPĠS CEZASININ ĠNFAZINI ORTADAN KALDIRIR. Ancak. ÖZEL AFTA: CEZA HALA TEKERRÜRE ESASTIR VE ADLĠ SĠCĠLDE VARLIĞINI KORUR. 1ġüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi. Hükümlünün ölümü. 2. 2.

CEZA ZAMANAġIMI Kanunda yazılı sürelerin geçmesiyle birlikte CEZANIN ĠNFAZ EDĠLEMEMESĠ sonucunu ortaya çıkaran sürelere ceza zamanaĢımı adı verilir. ġikâyetten vazgeçme tek taraflı bir beyan ile hüküm ve sonuç doğurmaz.) Soykırım ve Ġnsanlığa KarĢı suçlarda suçun yurt dıĢında iĢlenmiĢ olmasına gerek yoktur. Müebbet. (Zimmet rüĢvet ve irtikap suçlarının üst sınırı 12 yıldır. NOT: Soykırım ve insanlığa karĢı suçlarda ZAMANAġIMI ĠġLEMEZ !!!! ZAMANAġIM HÜKÜMLERĠNĠN UYGULANAMAYACAĞI SUÇLAR Soykırım Suçu ve Ġnsanlığa KarĢı Suçlarda ve Türk Ceza Kanunu'nun ikinci kitap dördüncü kısmında yer alan "Millite ve devlete KarĢı Suçlar" bakımından. Müebbet. (ġikayetin Bölünemezliği) hakkındaki Ģikâyetten vazgeçme. Ģikâyetçi tek taraflı olarak soruĢturmayı veya davayı düĢüremez. kesinleĢmeden itibaren 20 YIL geçtikten sonra infaz edilmez. CEZA ZAMANAġIMININ KESĠLMESĠ Mahkûmiyet hükmünün infazı için yetkili merci tarafından hükümlüye kanuna göre yapılan tebligat veya bu maksatla hükümlünün yakalanması ceza zamanaĢımını keser. Hüküm kesinleĢinceye kadar vazgeçme mümkündür. ceza zamanaĢımı kesilir. MÜSADEREDE ZAMANAġIMI Müsadereye iliĢkin hüküm. rüĢvet. ĠĢtirak hâlinde suç iĢlemiĢ sanıklardan biri diğerlerini de kapsar. ZamanaĢımı süresini geçmemek koĢuluyla bu süre. müebbet ya da 10 YILDAN FAZLA hapsi gerektirmesi lazım ve YURT DIġINDA ĠġLENMĠġ OLMASI LAZIM. Yani Ģüpheli/sanık kabul etmedikçe. (ġikayetin Bağımsızlığı) KovuĢturma yapılabilmesi Ģikâyete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kiĢinin vazgeçmesi davayı düĢürür ve hükmün kesinleĢmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. Bu bağlamda öncelikle BU SUÇLARIN ağ. Bir suçtan dolayı mahkûm olan kimse üst sınırı iki yıldan fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç iĢlediği takdirde. ki bu suçlar içerisinde zimmet. irtikap gibi -Kamu idaresinin güvenilirliğine karĢı suçlar da var. Kanunda aksi yazılı olmadıkça. 4-ġĠKÂYET SoruĢturulması ve kovuĢturulması Ģikâyete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde Ģikâyette bulunmadığı takdirde soruĢturma ve kovuĢturma yapılamaz. vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. ġikâyet hakkı olan birkaç kiĢiden birisi altı aylık süreyi geçirirse bundan dolayı diğerlerinin hakları düĢmez.bu suçlar içerisinde Ağ. Müebbet veya 10 yıldan fazla hapis gerektiren suçların YURT DIġINDA ĠġLENMESĠ halinde DAVA ZAMANAġIMI HÜKÜMLERĠ UYGULANMAZ. CEZA ZAMANAġIMI VE HAK YOKSUNLUKLARI Cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunluklarının süresi ceza zamanaĢımı doluncaya kadar devam eder. Ģikâyet hakkı olan kiĢinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden baĢlar. 45 .

Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde ödediği takdirde hakkında kamu davası açılmaz. ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. hapis cezası için bu fıkranın (b) bendine göre belirlenecek miktar ile adlî para cezasının aĢağı sınırını.Kamu davasının düĢmesi.!!!! Suça ilişkin ihbar veya şikâyet. değilse aĢağı sınırını.ÖN ÖDEME UzlaĢma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere. Yürütülen soruşturma sonucunda kovuşturma evresine geçildikten sonra suçun şikâyete bağlı olduğunun anlaşılması halinde. SoruĢturma giderleri ile birlikte. 46 . Bir kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı olarak işlendiği iddia edilen bir suç nedeniyle. Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir. İhbar veya şikâyet yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir. mağdur açıkça şikâyetten vazgeçmediği takdirde. yalnız adlî para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı üç ayı aĢmayan suçların faili. suçtan zarar gören olmasından ileri gelmiĢ ve vazgeçtiği sırada kiĢinin Ģikâyetten vazgeçmiĢ Ģahsî haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamıĢ ise artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz. Yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlar hakkında Türkiye'nin elçilik ve konsolosluklarına da ihbar veya şikâyette bulunulabilir. c) Hapis cezası ile birlikte adlî para cezası da öngörülmüĢ ise. Valilik veya kaymakamlığa ya da mahkemeye yapılan ihbar veya şikâyet. a) Adlî para cezası maktu ise bu miktarı. !!! 5. yargılamaya devam olunur. ilgili kurum ve kuruluş idaresine yapılan ihbar veya şikâyet. gecikmeksizin ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. b) Hapis cezasının aĢağı sınırının karĢılığı olarak her gün için yirmi Türk Lirası üzerinden bulunacak miktarı.

CEZA MUHAKEMESĠ HUKUKU Ceza muhakemesi suç haberinin alınması ile baĢlayıp yargılama sonucunda sanık hakkında bir hüküm verilmesine kadar geçen süreci ifade etmektedir. Yurt dıĢında Türkiye aleyhine iĢlenen suçlarda yabancının yargılanması için Adalet Bakanı nın talebinin olması gerekir. Bu Ģartlara DAVA ġARTLARI adı verilmektedir. 6. Takibi mağdurun Ģikâyetine bağlı olan suçlarda mağdur failin veya suç teĢkil eden fiilin bilindiği ya da öğrenildiği andan itibaren 6 AY içinde Ģikâyetçi olmalıdır.TALEP: Takibi belirli kimselerin talebine bağlı olan suçlarda kovuĢturma yapabilmek için ilgili kimsenin talebi olmadan yargılama yapılamaz. Bu dava süreleri içerisinde dava açılmazsa artık bu andan sonra o eyleme iliĢkin olarak dava açılamayacaktır.AÇILMIġ BĠR DAVA BULUNMAMASI: Bir eylem hakkında devam eden bir yargılama var ise bu yargılamanın varlığı sebebiyle ikinci bir dava açılamaz. Bir ceza davasının açılması için bir takım maddi ve Ģekli Ģartların bulunması gerekmektedir. DAVA ġARTLARI OLMADAN DAVA AÇILAMAZ.KESĠN HÜKÜM: Bir eylem hakkında daha önceden yargılama yapılmıĢ ve nihayet bir yargı organı tarafından hüküm verilmiĢ ise artık aynı eylem hakkında ikinci bir yargılama yapılamaz. 5. Bu talep yok ise yargılama yapılamaz. Valilik veya kaymakamlık ya da mahkemelere yapılan Ģikâyet ve ihbarlar ilgili Cumhuriyet BaĢsavcılığına gönderilir. Ancak Kanunda takibi mağdurun Ģikâyetine bağlı tutulan suçlar için mutlak surette mağdurun Ģikâyeti gerekmektedir. Artık bu sürenin geçmesinden sonra dava açılamaz. AÇILMIġ ĠSE DE DAVA REDDEDĠLĠR. Ġhbar ve Ģikâyetin yapılacağı makam: Cumhuriyet BaĢsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir. Ancak failin ve fiilin öğrenilmesi zamanaĢımı süresini geçemez. Örneğin memurların görevleri nedeniyle iĢlemiĢ oldukları suçlardan ötürü yargılanmaları için ilgili makamlardan kovuĢturma izni almak gerekmektedir. Bu süreler hak düĢürücü sürelerdir.DAVA SÜRESĠ: Ceza kanununda kural olarak dava süresi bulunmazken bir takım suçlar için dava açma süresi öngörülmüĢtür. 2. 47 . Yurt dıĢında iĢlenip de ülkede takibi gereken suçlarlarla ilgili olarak Türk elçiliği ve Konsolosluklara da ihbarda bulunulabilir. Örn. Kamu davası usulü ile takip edilen bir suç için yapılan kovuĢturmada suçun takibi Ģikâyete bağlı bir suç olduğu anlaĢılırsa bu halde MAĞDUR ġĠKAYETTE BULUNMADIKÇA kovuĢturmaya devam edilemez. Bir suça ancak bir ceza kuralının bir yansıması olarak ikinci yargılama yapmak mümkün değildir.ĠZĠN: Bazı suçlarda yargılama yapılabilmesi için belli makamlardan izin alınması gerekmektedir. Ancak daha önceki muhakemeye iliĢkin yeni ve ciddi bir delil bulunmuĢ ise yeniden yargılama yapılabilir. 4. YARGILAMA SIRASINDA BU DURUM ORTAYA ÇIKAR ĠSE ġART GERÇEKLEġMEZ ĠSE DÜġME KARARI VERĠLĠR.ĠHBAR VE ġĠKÂYET: Kamu davasına konu suçlarda yani devletin re sen araĢtırma yaptığı suçlarda suç teĢkil eden durumun ilgili makamlarca öğrenilmesi ile birlikte soruĢturma kendiliğinden baĢlamaktadır. Örn: Basın kanunu kapsamında iĢlenen suçlarla ilgili olarak suç teĢkil eden eylemin öğrenilmesi veya basılı eserin ilgili makama tesliminden itibaren günlük süreli yayınlarda 2 AY içinde dava açılmalıdır. ġikâyet olmadan soruĢturmaya baĢlanamaz. DAVA ġARTLARI 1. Eğer açılmıĢ ise davanın reddi gerekmektedir. Ġhbar ve Ģikâyet yazılı ya da sözlü yapılabilir. 3. Mevcut bir yargılamanın bulunması bir dava engelidir. Bu süre hak düĢürücü süredir.

Yokluk: Sanığın duruĢmaya gelmemesi durumunu ifade etmektedir. YARGILAMA ġARTLARI 1. ĠDDĠANAMENĠN KABULÜYLE birlikte. kovuĢturma aĢamasına geçilmektedir. 3. Kaçak sanık hakkında kovuĢturma yapılabilir. Oysa gaiplik durumundan hiçbir surette sanığa ulaĢılamamaktadır. Yokluk halinde sanık daha önceden sorguya çekilmiĢ ise ve mahkeme sanığın duruĢmaya gelmesini zorunlu görmemiĢ ise sanığın yokluğunda yargılama yapılabilir.B.SANIĞIN AKIL HASTASI OLMAMASI: Suç iĢledikten sonra akıl hastalığına yakalanan kimse hakkında dava açılmıĢ olsa dahi yargılama yapılamaz. Eğer dava açılmıĢ ise iddianamenin iadesi gerekmektedir.Kaçaklık: Hakkındaki kovuĢturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan veya yurt dıĢında bulunan ve bu nedenle mahkeme tarafından kendisine ulaĢılamayan kiĢidir. Bu aĢamada açılmıĢ olan ceza davasında yargılama yapılabilmesi için gerekli olan Ģartlara da YARGILAMA ġARTLARI adı verilmektedir.7. Fail suç iĢlediği sırada akıl hastası ise bu durumda genel hükümler uyarınca kusurluluğu kaldıran ya da azaltan bir neden söz konusu olur ve genel hükümlere göre bir değerlendirme yapılır. Maddesindeki durumlarda yargılama yapılabilir. Ceza davasının açılması ile birlikte soruĢturma aĢamasından kovuĢturma aĢamasına geçilmiĢ olur. Kaçak hakkında zamanaĢımı süresi DURUR. Ancak öncelikle kaçaklık halinin tespiti ve karara bağlanması gerekmektedir. ( Bu iki istisna dıĢında parlamenterler tutulamaz. Öncelikle Cumhuriyet Savcısı tarafından ön ödeme yolu denenmeden dava açılamaz.Gaiplik: Bütün arama ve tebligatlara rağmen sanık bulunamıyor ise bu durumda gaiplik söz konusudur. Ancak yargılama bakımından Ģart olan Ģey suç iĢledikten sonra akıl hastalığının ortaya çıkmasıdır. Bu halde yargılama yapılabilir ancak hüküm verilemez. Kaçak sanığın daha önce sorgusu yapılmamıĢ ise mahkûmiyet kararı verilemez. Sanık hazır bulunmadan yargılama yapılması üç halde mümkündür: . SANIK HAKKINDA ELDEKĠ DELĠL DURUMUNA GÖRE MAHKÛMĠYET DIġINDA BĠR KARAR VERĠLEMESĠ DURUMU SÖZ KONUSU ĠSE SORGUSU YAPILMAMIġ OLSA DAHĠ SANIĞIN YOKLUĞUNDA HÜKÜM VERĠLEBĠLĠR.SANIĞIN HAZIR BULUNMASI: Ceza dava açılabilmesi için failin ve fiilin bilinmesi ve bunların iddianamede yer alması yeterlidir.GEÇĠCĠ YASAMA DOKUNULMAZLIĞININ OLMAMASI: Bir milletvekili ( ya da dıĢarıdan atanan bakan ) hakkında dava açılmıĢ olsa bile yargılama yapılamaz.M. Ancak iddianamenin kabulünden sonra baĢlayacak olan kovuĢturma aĢamasında yargılama için ilk ve belki de en önemli unsur SANIĞIN HAZIR BULUNMASIDIR. Ancak daha önce sorgusu yapılmıĢ ise her türlü karar verilebilir. Sadece MAHKÛMĠYET ZORUNLUDUR. Bu halde sanığa ulaĢmak ve hatta zorla getirmek mümkündür. . 48 .M TARAFINDAN KALDIRILMASI GEREKMEKTEDĠR. . KARARLARI ĠÇĠN SANIĞIN SORGUSUNUN YAPILMASI 2.ÖN ÖDEME: Ön ödemeye konu suçlarda ön ödeme yolu uygulanmadan yargılama yapılamaz. tutuklanamaz ve yargılanamaz ) YARGILAMA YAPILABĠLMESĠ ĠÇĠN MĠLLETVEKĠLĠ DOKUNULMAZLIĞININ T. Ancak AGIR CEZAYI GEREKTĠREN SUÇÜSTÜ HALĠNDE VE SEÇĠMLERDEN ÖNCE SORUġTURMASINA BAġLANMIġ OLMASI KAYDI ĠLE ANAYASANIN 14. Öncelikle milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılması gerekmektedir.

Yargı organları yargılama yaparken hukuk devleti ilkelerine anayasa ve kanunlara uygun olarak hareket etmelidirler. talimat almadan objektif olarak Anayasa ve kanunlara uygun bir biçimde vicdanı kanaatine göre karar verebilmesi ve davanın taraflarından her hangi birisini üstün tutmadan bir hüküm vermesini ifade eden ilkedir. sanığın akıl hastalığının iyileĢmeyeceğinin anlaĢılması gibi…) bu halde artık DÜġME KARARI verilir. 5. duymalı ve bizzat incelemelidir.KOVUġTURMA MECBURĠYETĠ: Suç ihbarı veya Ģikayetinin alınmasından sonra ister kamu davasına isterse takibi Ģikayete bağlı bir suç olsun C. Bu ilkeden hareketle bir mahkumiyet 49 .YÜZ YÜZELĠK: Ceza yargılamasında hâkim bütün delilleri vasıtasız olarak değerlendirmek ve sanık tanık ve diğer kiĢileri vasıtasız olarak dinlemekle karar vermelidir. 2. suçlu olsa/ suç Ģüphesi altında olsa dahi sırf insan olması sebebiyle belirli haklara sahip olan ve bu haklarına saygı gösterilmek zorunda olan bir varlıktır. CEZA MUHAKEMESĠNE HÂKĠM OLAN ĠLKELER CEZA YARGILAMASI ĠLKELERĠ 1. Tamamlanması beklenen Ģartın gerçekleĢmeyeceği imkansızlaĢır ise ( örn. 2. Savcısı tarafından bir iddianame hazırlanarak dava açılması gerekmektedir. 3. Bütün iĢlemler hukuk kuralları dâhilinde insanlık Ģeref ve haysiyetine uygun olmalıdır.DOĞRUDAN DOĞRUYALIK. Gerçekte hukuk devleti ilkesi kural koyanların ve kanunları uygulayan organların öncelikle bu kurallara kendilerinin uymasını zorunlu kılan bir ilkedir. Sanık hakkında gaiplik kararı verilmesi. Bu Ģartlar tamam olmadan yargılama yapılamaz. Bu sebeple suç iĢlemiĢ olsa dahi insanlık Ģeref ve haysiyetine uygun bir muameleye tabi tutulmalıdır. kovuĢturma aĢamasının baĢlaması için C. Bu mahkeme sonuçlanıncaya kadar yargılama yapılamaz. emir.BEKLETĠCĠ MESELENĠN ÇÖZÜLMÜġ OLMASI: Yargılamayı yapan mahkemenin iĢin görülmesi sırasında kendi uzmanlık alanı dıĢında bir sorun ( örneğin sanığın gerçek yaĢının tespiti ile ilgili olarak baĢka bir mahkemede dava açılmıĢ olması ) ile karĢılaĢması durumunda konuyu ilgili mahkemeye gönderir. Bu Ģartların bir bütün halinde bulunmaması durumunda mahkemece DURMA KARARI verilir.MERAM ANLATMA ĠLKESĠ: ġüpheli veya sanığın kendisini savunması ve kendi masumiyetini ispat yönünde delil gösterebilmesi ve bu savunma hakkının hiçbir surette kısıtlanamamasını ifade eder. Savcısı olayı takip etmek.4. Hakim gerek maddi delilleri ve gerekse tanıkları doğrudan doğruya görmeli. Ancak baĢka bir mahkemede dava açılmamıĢ ise ceza mahkemesi ceza kanunu hükümlerine göre karar verebilir. ĠNSAN HAKLARINA ĠLĠġKĠN ĠLKELER 1.HUKUK DEVLETĠ: Suç soruĢturmasında ve suç kovuĢturmasında asıl olan ilke hukuk devletidir.ġÜPHEDEN SANIK YARARLANIR: Suçluluğu mahkeme kararı ile sabit oluncaya dek hiç kimsenin suçlu sayılamayacağını ifade eden ilkedir. 3.BAĞIMSIZ VE TARAFSIZ HÂKĠM ĠLKESĠ: Hâkimin hiçbir baskı altında kalmadan. Ġddianame hazırlanmadan bir mahkemenin her hangi bir konu hakkındaki davaya bakması mümkün değildir.DAVASIZ YARGILAMA OLMAZ ĠLKESĠ: Yargılama yapılabilmesi. 4. delillere ulaĢmak ve bir soruĢturmak yapmak ve nihayet yeterli suç Ģüphesine ulaĢmıĢ ise dava açmak zorunda olması kovuĢturma mecburiyetinin bir sonucudur. Nitekim susma hakkı ve yasak sorgu usulleri ile elde edilen delillere dayanılma yasağı bu ilkenin yansımalarıdır.ĠNSAN ġEREF VE HAYSĠYETĠNE SAYGI: Ceza yargılamasının asli unsuru Ģüpheli/ sanık olmakla birlikte bu kimse yargı organları elinde bir suje anlamsız bir konu olmaktan öte. Yargılama Ģartlarının bir bütün olarak bulunması zorunludur.

Resmi Belgede Sahtecilik suçlarına bakar. ASLĠYE CEZA MAHKEMESĠ: Esas görevli olan mahkemedir. ağırlaĢtırılmıĢ müebbet. BaĢsavcısı ve vekilinin iĢlemiĢ olduğu KĠġĠSEL suçlardan dolayı yargılamayı yapacak olan 50 . bir konu hakkında kanun tarafından sınırlı bir hüküm bulunmadıkça ve istisnai bir hükme yer verilmedikçe kural olarak KIYAS SERBESTTĠR. SULH CEZA MAHKEMESĠ: 2 YIL ( dahil ) ve altında hapis cezaları ve bu cezalarla birlikte adli para cezaları ve sadece adli para cezalarına ve güvenlik tedbirlerine iliĢkin konular bakar. ASLĠYE CEZA VE AĞIR CEZA MAHKEMELERĠNDE yapılan duruĢmalarda CUMHURĠYET SAVCISI BULUNUR. Bu mahkemeler 2004 öncesinde Devlet Güvenlik Mahkemelerinin baktığı türden suçlara bakmaktadır. Ayrıca Cumhuriyet Savcısının yokluğunda ya da iĢ yoğunluğu halinde SULH CEZA HAKĠMĠ BÜTÜN SORUġTURMA ĠġLEMLERĠNĠ YAPMAYA YETKĠLĠDĠR. Kurulma ve kaldırılma usulü ilk derece mahkemelerinde olduğu gibidir. Bu suçlar CMK m.ĠSTĠNAF ( ĠKĠNCĠ DERECE ) MAHKEMELERĠ: Kanunda var olmakla birlikte henüz istinaf mahkemeleri kurulmamıĢtır. CEZA MAHKEMESĠ TEġKĠLATI Mahkemeler üçe ayrılmaktadır. Ceza Muhakemesi Hukukunda. Ġlk derece mahkemeleri KALDIRILIR. ilk derece mahkemeler. Sulh ceza ve agır ceza mahkemelerinin görevleri dıĢında kalan bütün iĢlere asliye ceza mahkemeleri bakar.KIYAS SERBESTĠSĠ: Ceza Hukukunda suç ve ceza içeren hükümlerde kıyas kesin bir biçimde yasak olmasına rağmen.YARGITAY: Hukuk ve ceza mahkemeleri tarafından verilen ve kanunda baĢka mercilere verilmeyen hüküm ve kararların son inceleme yeridir. de sayılan devlete karĢı suçlar ve cebir ve veya tehdit ile iĢlenen örgütlü suçlardır. istinaf mahkemeleri ve temyiz mahkemesi ( YARGITAY ). AGIR CEZA MAHKEMESĠ ĠSE ÜÇ HÂKĠMLĠDĠR. Ağır Ceza Mahkemeleri kategorisi içerisinde bir kısım mahkemeler de ÖZEL YETKĠLĠ AĞIR CEZA MAHKEMELERĠDĠR. 1. Bunlar. 2. Kural olarak ilk derece mahkemelerine karşı başvurulabilecek üst yargı yolu istinaf olacaktır.ĠLK DERECE MAHKEMELERĠ: Ceza yargılamasının ilk derece mahkemeleri Sulh Ceza. 6. AĞIR CEZA MAHKEMESĠ: Kanunların ayrıca görevli kıldığı durumlar saklı kalmak üzere. Ġrtikap.YARGITAY C. Bu mahkemeler kurulduğunda ispat ve hukuka uygunluk incelemesi yapacaktır. Adalet Bakanlığının önerisi ve HSYK KARARI ĠLE Sulh ceza ve Asliye Ceza Mahkemeleri TEK HÂKĠMLĠDĠR. 3. müebbet ve 10 YILDAN FAZLA hapis cezasını gerektiren suçlarla Yağma.kararı verilebilmesi için sanığın suçu iĢlemiĢ olduğuna dair %100 bir kanaate ulaĢılması zorunludur. Ġlk derece mahkemeleri her il merkezi ile bölgelerin coğrafi durumları ve iĢ yoğunluğu göz önüne alınarak HSYK ( Hakim ve Savcılar Yüksek Kurulu )nın görüĢü alınarak ADALET BAKANLIĞINCA KURULUR. %1 dahi olsa Ģüphe sanık lehine değerlendirilerek beraat kararı verilmelidir. Hukuk ve ceza mahkemelerinin temyiz mahkemesidir. Asliye Ceza ve Ağır Ceza Mahkemeleridir. Hileli iflas. Çünkü asıl olan masumiyettir ve masumiyetin %1 ihtimal bile olsa korunmasıdır. 250. Nitelikli Dolandırıcılık. Ayrıca YARGITAY BAġKAN VE ÜYELERĠNĠN. Bu mahkemeler kurulduktan sonra YARGITAY bir içtihat mahkemesi haline gelecektir.

Sulh ve Asliye Ceza Mahkemelerinde tek hâkim bulunurken Ağır Ceza Mahkemesinde üç hâkim ( toplu mahkeme ) bulunmaktadır. Hâkimlik görevini yapamaz. SINIFA AYRILMIġ HAKĠM VE SAVCILARIN YARGILANMASI ĠSE YARGITAY TARAFINDAN YAPILIR.B. sanık veya mağdur ile aralarında evlât edinme bağlantısı varsa. adlî kolluk görevi. Yine basın yayın organları da. Yine. Bu kimselerin görev ile ilgili suçlarından dolayı YÜCE DĠVAN da yargılandığına dikkat etmek gerekmektedir. e) ġüpheli. Tarafsızlık: Hakimin yargılamanın taraflarına eĢit mesafede ve objektif olmasını ifade eder. bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa. 138 ) Görülmekte olan bir dava hakkında T. genelge gönderemez.M. d) ġüpheli. f) Evlilik sona ermiĢ olsa bile. Bunlardan ilke hakimin bazı hallerde davaya bakmasının yasak olmasıdır. Hiçbir organ makam veya merci ve kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez. yüksek görevli mahkemece bu hükme ilişkin olarak verilecek karar veya hükme katılamaz. Bu amaç için bir takım düzenlemeler yapılmıĢtır. Bağımsızlık: Hâkimlerin hiç kimseden emir almamasını ifade eder. YARGILAMAYA KATILAMAYACAK HÂKĠM .Bir karar veya hükme katılan hâkim. kovuĢturmanın baĢlamasıyla birlikte hüküm kesinleĢinceye kadar hakim ve mahkemenin hüküm.HÂKĠM: Ġddia ve savunmaları değerlendirerek uyuĢmazlık konusunda bir karar vermekle görevli ve yetkili kimseye hâkim adı verilir. sanık veya mağdur ile aralarında ikinci derece dahil kayın hısımlığı varsa. CEZA MUHAKEMESĠNDE KĠġĠLER A. Bu durumda. tarafsızlığı sağlamak amacıyla yargılamaya katılamayacağı durumlar açıkça Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmiĢtir. soru sorulamaz veya her hangi bir beyanda bulunulamaz. Ģüpheli. ÖDENEK. ve diğer ÖZLÜK HAKLARINDAN YOKSUN KILINAMAZ. 1. a) Suçtan kendisi zarar görmüĢse. vesayet veya kayyımlık iliĢkisi bulunmuĢsa ( NĠġANLILIK SAYILMAMIġ !!!! ) c) ġüpheli.makam YARGITAYDIR. Hâkim bağımsız ve tarafsız olmalıdır. ( Anayasa m. sanık veya mağdurun kan veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyundan biri ise. HAKĠMĠN DAVAYA BAKMASI YASAK OLAN HALLER: GÖREV SUÇLARINDAN DOLAYI Hâkim. Ģüpheli veya sanık müdafiliği veya mağdur vekilliği yapmıĢsa. ( ilk derece mahkemesinde hüküm veren hakim Yargıtay da görevlendirildiğinde ilk derece mahkemesinde vermiĢ olduğu kararın temyizine katılamaz ) 51 . hakimin tarafsız olamayacağı öngörülmekte ve hiç kimse talep etmese de bizzat kendi kendine çekinmesi zorunlu görülmektedir. g) Aynı davada Cumhuriyet savcılığı. tavsiye ve telkinde bulunamaz. sanık veya mağdur ile aralarında evlilik. Hakimler azlolunamaz. AYLIK. karar ve iĢlemleri hakkında görüĢ yayınlayamayacağı düzenlenmiĢtir. sanık veya mağdur ile aralarında üçüncü derece dahil kan hısımlığı varsa. h) Aynı davada tanık veya bilirkiĢi sıfatıyla dinlenmiĢse. kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekliye ayrılamaz. b) Sonradan kalksa bile Ģüpheli.M de görüĢme yapılamaz.

SAVCISI. Ancak hakim çekinmemiĢ ise bu hallerde taraflar da hakimi reddedebilirler. ÇekilmemiĢ ise . Örneğin hâkimin niĢanlısı sanık ise bu durumda yasak sebebi olmamakla birlikte tarafsızlıktan Ģüphe duyulan bir hal vardır ve hakim reddedilebilir. Yasak haller sınırlayıcı olarak kanunda sayılmakla birlikte tarafsızlığından Ģüphe edilen haller sayılmamıĢtır. Ret isteminin kabulüne karar verildiğinde. Hakimin reddine iliĢkin hükümler ZABIT KATĠBĠ ve BĠLĠRKĠġĠ hakkında da uygulanır. Bölge Adliye Mahkemelerinde ( İSTİNAF ) duruşmalı işlerde görevli hakimin inceleme raporu okununcaya ve diğer hallerde ise inceleme başlayıncaya kadar red istemi yapılmalıdır. ( Temyiz aĢamasında dahi ) .Madde bakımından yetki ( görev ) kamu düzenine iliĢkindir. önceki yargılamada görev yapan hâkim.Aynı işte soruşturma evresinde görev yapmış bulunan hâkim ( örn.Görev konusunda mahkemeler arasında uyuĢmazlık çıktığında. red sebebi ve delil gösterilmemiş ise ve red istemi duruşmayı uzatmak amacıyla yapılmış ise geri çevrilir. . Hakimin tarafsızlığından Ģüphe duyulan hallerde red istemi süreye bağlıdır. kovuşturma evresinde görev yapamaz.MADDE BAKIMINDAN YETKĠ ( GÖREV ) Bir suça hangi mahkemenin bakacağını gösteren kurallardır. . C. duruĢma tekrarlanır. Red istemi reddi istenen hakimin mensup olduğu mahkemeye yapılır. YASAK HALLERDE HAKĠM YARGILAMANIN HER AġAMASINDA ÇEKĠLEBĠLĠR. aynı işte görev alamaz. katılan veya vekili hâkimi çekilmeye davet edebilir. . ġüpheli. Mahkemelerin görevi KANUN ile BELĠRLENĠR. Red istemi: süresinde yapılmamış ise. Bu sayılan. taraflar da mahkemenin her aşamasında görev itirazında bulunabilirler. sanık veya müdafii.Hakim kendiliğinden dikkate almak zorundadır.Mahkemenin her aşamasında ileri sürülebilir. Red istemi hakkında yapılan görüĢmeye reddi istenen hakim katılamaz. YASAKLIK ve YARGILAMAYA KATILINAMAYACAK HALLERDE hâkim bizzat çekinmek zorundadır. . Soruşturma işlemlerini sulh ceza hakimi yapmışsa ve daha sonra bu hakim kovuşturmayı yapacak mahkemede görevlendirilmişse ) .Yargılamanın yenilenmesi halinde. görevli mahkemeyi ortak yüksek görevli mahkeme belirler. MAHKEMELERĠN ( HAKĠMLERĠN ) YETKĠLERĠ 1. Red sebebi sonradan ortaya çıkmıĢ ya da öğrenilmiĢ ise duruĢma ya da inceleme bitinceye ve nihayet öğrenilmesinden itibaren 7 gün içinde red istemi yapılmalıdır. gecikmesinde sakınca bulunan hâl nedeniyle yapılmıĢ iĢlemler dıĢında. Hâkimin davaya bakmasının yasak olduğu haller dıĢında hakimin tarafsızlığından Ģüphe edilen durumlarda da hakimin reddi istenebilir. REDDĠ ĠSTENEN HAKĠM RED ĠSTEMĠ HAKKINDA KARAR VERĠLĠNCEYE KADAR SADECE GECĠKMESĠNDE SAKINCA BULUNAN ĠġLERĠ YAPABĠLĠR. asliye veya ağır ceza mahkemelerinden hangisinin bakacağını belirleyemeye yarayan kurallara görev kuralları ya da madde bakımından yetki kuralları adı verilir. Bu hallerde ilk derece mahkemesinde sanığın sorgusundan önce. Yani suça sulh. 52 ..

yakalanmamıĢsa yerleĢim yeri mahkemesi yetkilidir.Suç. Davaya bakmak yetkisi. bu suç için eserin basıldığı yer mahkemesi de yetkilidir.Suçun iĢlendiği yer belli değilse. 2. davayı gören mahkemenin görevini aĢtığı veya dıĢında kaldığı anlaĢılırsa. iĢin.ġüpheli veya sanığın Türkiye'de yerleĢim yeri yoksa Türkiye'de en son adresinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği ve zincirleme suçlarda son suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir. ilk usul iĢleminin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. eserin yayım merkezi olan yer mahkemesine aittir. Suçlar ya da failler arasında bağlantı var ise bağlantı söz konusu olur. mağdurun yerleşim yerinde ve oturduğu yerde işitilmiş veya görülmüşse o yer mahkemesi de yetkilidir. eserin yayım merkezi dışındaki baskısında meydana gelmişse. GÖREVLĠ OLMAYAN HÂKĠM VEYA MAHKEMENĠN ĠġLEMLERĠ Yenilenmesi mümkün olmayanlar dıĢında ( dinlenen tanığın ölmüĢ olması. suçun iĢlendiği yer mahkemesine aittir. Mağdur. ülkede yayımlanan bir basılı eserle iĢlenmiĢse yetki. . bağlantılı ceza davalarının birleştirilmesine veya ayrılmasına yüksek görevli mahkemece karar verilebilir. görevli olmayan hâkim veya mahkemece yapılan iĢlemler hükümsüzdür. Adlî yargı içerisindeki mahkemeler bakımından verilen görevsizlik kararlarına karĢı itiraz yoluna gidilebilir. mağdurun yerleşim yerinde veya oturduğu yerde dağıtılmışsa. mahkeme bir kararla iĢi görevli mahkemeye gönderir. Yer bakımından yetki itirazları DURUġMA BAġLANGICINDA VE ĠDDĠANAME OKUNMADAN ÖNCE YAPILMALIDIR.Görsel veya işitsel yayınlarda da yayın merkezi mahkemesi yetkilidir. aynı eserin birden çok yerde basılması durumunda suç. . akıl hastası olması gibi durumlar dıĢında ). Görsel ve işitsel yayın.TeĢebbüste son icra hareketinin yapıldığı. Ģüpheli veya sanığın yakalandığı yer. SUÇUN ĠġLENDĠĞĠ YER BELLĠ DEĞĠLSE AġAĞIDAKĠ SIRA TAKĠP EDĠLEREK YETKĠLĠ MAHKEME BELĠRLENĠR . . o yer mahkemesi de yetkilidir. Çünkü görev kamu düzenine iliĢkindir. Ve bağlantı olan durumlarda ORTAK GÖREVLĠ YÜKSEK MAHKEMEDE DAVA AÇILIR. Kovuşturma evresinin her aşamasında. .SoruĢturulması ve kovuĢturulması Ģikâyete bağlı olan hakaret suçunda eser. GÖREVSĠZLĠK KARARI VERĠLEMEYECEK HÂL DuruĢmada suçun hukukî niteliğinin değiĢtiğinden bahisle görevsizlik kararı verilerek dosya alt dereceli mahkemeye gönderilemez.Mahkemenin bu suretle de belirlenmesi olanağı yoksa. suçun iĢlendiği yer dıĢında tutuklu veya hükümlü bulunuyorsa. .Ġddianamenin kabulünden sonra. o yer mahkemesi de yetkilidir. Ancak suç üst mahkemenin görevine giriyorsa DOSYA ÜST MAHKEMEYE GÖNDERĠLĠR. 53 . Ancak.YER BAKIMINDAN YETKĠ: Bir suça hangi yerdeki ( coğrafi olarak ) mahkeme veya hakimin bakacağını gösteren kurallar da yer bakımından yetki kurallarıdır. .

VE CEZA MAHKEMESĠ ARASINDAKĠ GÖREV YARGITAY DAĠRELERĠ ARASINDAKĠ GÖREV UYUġMAZLIĞINI YARGITAY BÜYÜK GENEL KURULU ÇÖZER. bunların ilk ulaĢtığı yer mahkemesi de yetkilidir. Birkaç hâkim veya mahkeme arasında olumlu veya olumsuz yetki uyuşmazlığı çıkarsa.TESCĠLLĠ OLDUKLARI YER VEYA UĞRADIKLARI ĠLK YER MAHKEMESĠ . davanın baĢka yerde bulunan aynı derecede bir mahkemeye nakline karar verir. hukukî veya fiilî sebeplerle görevini yerine getiremeyecek hâlde bulunursa. YETKĠSĠZLĠK ĠDDĠASI Sanık. gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde. yetkili olmasa bile. duruĢmalı iĢlerde inceleme raporu okunmadan önce verilir. yüksek görevli mahkeme. YETKĠLĠ OLMAYAN HÂKĠM VEYA MAHKEMENĠN ĠġLEMLERĠ Yetkili olmayan hâkim veya mahkemece yapılan iĢlemler. ADLĠ YARGI ĠÇĠNDEKĠ HUKUK UYUġMAZLIĞINI YARGITAY ÇÖZER. 54 .DENĠZ. ilk derece mahkemelerinde duruĢmada sorgusundan. . . yargı çevresi içerisinde gerekli iĢlemleri yapar. FARKLI YARGI KOLLARI ( ADLĠ-ĠDARĠ-ASKERĠ YARGI ) ARASINDAKĠ GÖREV UYUġMAZLIĞINI UYUġMAZLIK MAHKEMESĠ ÇÖZER. hava veya demiryolu taĢıtlarında ya da bu taĢıtlarla iĢlenen suçlarda. Yetkisizlik iddiasına iliĢkin karar. DAVANIN NAKLĠ Yetkili hâkim veya mahkeme. suçun iĢlendiği yere en yakın veya geminin Türkiye'de ilk uğradığı limanın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. ilk derece mahkemelerinde sanığın sorgusundan önce. KovuĢturmanın görevli ve yetkili olan mahkemenin bulunduğu yerde yapılması kamu güvenliği için tehlikeli olursa. geminin ilk uğradığı Türk limanında veya bağlama limanında bulunan mahkeme yetkilidir.Çevreyi kirletme suçu. HAVA VE DEMĠRYOLU TAġITLARINDA VEYA BU TAġITLARLA ĠġLENEN SUÇLARDA YETKĠ Suç. Bu iĢlemler kural olarak geçerlidir. davanın naklini Adalet Bakanı. Bir hâkim veya mahkeme. yetkili hâkim veya mahkemeyi belirler. bölge adliye mahkemelerinde incelemenin baĢlamasından ve duruĢmalı iĢlerde inceleme raporunun okunmasından önce bildirir.Türk bayrağını taĢıma hakkına sahip olan hava taĢıtları ile demiryolu taĢıtları için. Yetkisizlik kararlarına karĢı itiraz yoluna gidilebilir. yetkisizlik iddiasını. sadece yetkisizlik nedeniyle hükümsüz sayılmaz. yabancı bayrağı taĢıyan bir gemi tarafından Türk kara suları dıĢında iĢlendiği takdirde.Ülke içerisinde deniz. Bu aĢamalardan sonra yetkisizlik iddiasında bulunulamayacağı gibi mahkemeler de bu hususta re'sen karar veremez. bölge adliye mahkemelerinde duruĢmasız iĢlerde incelemenin hemen baĢlangıcında. ortak yüksek görevli mahkeme. Yargıtay dan talep eder. Türk bayrağını taĢıma yetkisine sahip olan bir gemide veya böyle bir taĢıt Türkiye dıĢında iken iĢlenmiĢse.

) da suç nedeniyle mağdur durumda olmakla birlikte ceza yargılamasında bu kimselere Suçtan Zarar Gören denilmektedir. . Bu yönü itibariyle susma hakkı mutlak ve sınırsız değildir. suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kiĢiler ile malen sorumlunun ilk derece yargılanmasında hüküm verilinceye kadar Ģikayetçi olduklarını bildirerek kamu davasına müdahil olmalarına KATILMA.SANIK SoruĢturma evresinde suç Ģüphesi altında bulunan kimseye Ģüpheli.Savcısı ile birlikte temyize baĢvurma zorunluluğu yoktur.Katılan.Katılma DAVAYI DURDURMAZ. maddî ve malî sorumluluk taĢıyarak hükmün sonuçlarından etkilenecek veya bunlara katlanacak kiĢiye MALEN SORUMLU denir. .Katılma anından sonraki tebligatlar KATILANA da yapılır. . KAMU DAVASI AÇILMIġ OLUR. Kimlik bilgilerini söylemek zorundadır. katılanın haklarını takip etmek üzere davaya katılabilirler. Savcılar hakimler gibi tam bağımsız değildir. .Temyiz aĢamasında KATILMA OLMAZ. . 55 . Sanığın hakkındaki suçlamayı öğrenme hakkı.Katılma dilekçe veya sözlü baĢvuru ile olur.SAVCI Suç ihbarı-Ģikayeti haber alındıktan sonra soruĢturma baĢlatan ve bu kapsamda soruĢturma konusu ile ilgili Ģüphelinin lehine ve aleyhine delilleri toplayan ve nihayet yeterli suç Ģüphesine ulaĢtığından görevli ve yetkili mahkeme nezdinde kamu adına dava açan kimsedir. Bu aĢamadan sonra Ģüpheli artık SANIK olarak adlandırılır. ) . E. Sanık sadece KĠMLĠK BĠLGĠLERĠ KONUSUNDA SUSMA HAKKINI KULLANAMAZ. bu Ģekilde müdahil olanlara ise KATILAN adı verilir. vazgeçerse veya ölürse KATILMA SONA ERER. kovuĢturma evresinde suç Ģüphesi altında bulunan kimseye ise SANIK adı verilir. C. Takibi için mağdurun Ģikâyetinin zorunlu olduğu suçlarda yetkili makamlara Ģikayette bulunan kimseye Ģikayetçi adı verilir. D. (C.MAĞDUR VE ġĠKÂYETÇĠ Suç teĢkil eden fiil ile hukuken korunmuĢ olan bir hakkı zedelenen gerçek veya tüzel kiĢiye mağdur adı verilir. Bunun dıĢındaki bütün soru ve konularda susma hakkını kullanabilir. tercüman yardımından faydalanma hakkı. Sanık kimliğine iliĢkin bilgileri söylemek zorundadır.Mirasçılar. Mağdur ile birlikte suç sayılan fiilden zarar gören yakınları ( eĢi çocuğu vs. .KATILAN CUMHURĠYET SAVCISINDAN AYRI OLARAK TEMYĠZ YOLUNA BAġVURABĠLĠR. Mağdur.B.MALEN SORUMLU VE KATILAN Yargılama konusu iĢin hükme bağlanması ve bunun kesinleĢmesinden sonra. kendi lehine delil araĢtırılmasını isteme hakkı. Savcı dava açtıktan sonra bunu devlet adına temsil ve takip eder. yakınlarını durumunu bildirme hakkı vardır. susma hakkı. Ġddianamenin mahkemece kabul edilmesiyle birlikte KOVUġTURMA AġAMASI BAġLAR.

b) Hekimler. 56 . akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle tanıklıktan çekinmenin önemini anlayabilecek durumda olmayanlar. bu sıfatları dolayısıyla hastaları ve bunların yakınları hakkında öğrendikleri bilgiler. c) ġüpheli veya sanığın kan hısımlığından veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyu. eczacılar. Tanıklıktan çekinebilecek olan kimselere. Ģüpheli veya sanığın RIZA GÖSTERMESĠ HALĠNDE TANIKLIKTAN ÇEKĠNEMEZLER. b) Evlilik bağı kalmasa bile Ģüpheli veya sanığın eĢi. YaĢ küçüklüğü. c) Malî iĢlerde görevlendirilmiĢ müĢavirler ve noterlerin bu sıfatları dolayısıyla hizmet verdikleri kiĢiler hakkında öğrendikleri bilgiler. TANIKLIKTAN ÇEKĠNME AĢağıdaki kimseler tanıklıktan çekinebilir: a) ġüpheli veya sanığın niĢanlısı. Tanıklık yapmayı istemesi halinde beyanı konutunda alınabilir ya da yazılı olarak gönderebilir. dinlenirken de her zaman tanıklıktan çekinebilirler. MESLEK VE SÜREKLĠ UĞRAġILARI SEBEBĠYLE TANIKLIKTAN ÇEKĠNME Meslekleri ve sürekli uğraĢıları sebebiyle tanıklıktan çekinebilecekler ile çekinme konu ve koĢulları Ģunlardır: a) Avukatlar veya stajyerleri veya yardımcılarının. bu sıfatları dolayısıyla veya yüklendikleri yargı görevi sebebiyle öğrendikleri bilgiler. dinlenmeden önce tanıklıktan çekinebilecekleri bildirilir. diĢ hekimleri. Kanunî temsilci Ģüpheli veya sanık ise. dava hakkında hüküm verilinceye kadar ve her halde 3 Ayı Geçmemek Üzere (En fazla 90 Gün) DĠSĠPLĠN HAPSĠ ile cezalandırılabilir. Ceza muhakemesinde tanıklık ZORUNLUDUR. e) ġüpheli veya sanıkla aralarında evlâtlık bağı bulunanlar. bu kiĢilerin çekinmeleri konusunda karar veremez. Çağrıya uymayan tanık hakkında ZORLA GETĠRME KARARI VERĠLĠR. kanunî temsilcilerinin rızalarıyla tanık olarak dinlenebilirler. Avukat ve yardımcılarıdıĢındaki meslek mensupları.TANIK Beş duyu organı ile soruşturma ve kovuşturma konusu olay hakkında bir bilgi edinen kimseye tanık denir. d) ġüpheli veya sanığın üçüncü derece dahil kan veya ikinci derece dahil kayın hısımları. Ģüpheli veya sanık RIZA GÖSTERSE DAHĠ TANIKLIKTAN ÇEKĠNEBĠLĠR.F. Cumhurbaşkanı kendi takdiri ile tanıklıktan çekinebilir. Ancak avukat ve avukat yardımcıları yargı görevi ile ilgili konularda. ebeler ve bunların yardımcıları ve diğer bütün tıp meslek veya sanatları mensuplarının. Tanık duruĢmaya gelir ve fakat hiçbir kanuni neden olmaksızın tanıklık yapmaktan veya yemin etmekten çekinir ise. Bu kimseler.

Devlet sırrı ile ilgili tanıklık.BĠLĠRKĠġĠ Çözümü bir meslek ve sanatta uzmanlık gerektiren konularda hâkime ilgili meslek ve sanat hakkında teknik konularda yardımcı olan kimseye bilirkiĢi adı verilir. b) Ayırt etme gücüne sahip olmamaları nedeniyle yeminin niteliği ve önemini kavrayamayanlar. Ancak Cumhuriyet Savcısı da soruşturma aşamasında bilirkişi atayabilir. kasıt ya da taksir olup olmadığı. tanık. Tanıklıktan çekinme durumu söz konusu ise C. daha sonra. gizleme veya değiĢtirmekten Ģüpheli. . sadece mahkeme hâkimi veya heyeti tarafından zâbıt kâtibi dahi olmaksızın dinlenir.( Eylemin hangi suç olduğu. nitelikli hallere girip girmediği gibi konularda. sadece yüklenen suçu açıklığa kavuĢturabilecek nitelikte olan bilgileri tutanağa kaydettirir. hapis cezasının alt sınırı beĢ yıl veya daha fazla olan suçlarla ilgili olarak uygulanır.Ancak hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukukî bilgi ile çözülmesi olanaklı konularda bilirkiĢi dinlenemez. c) SoruĢturma veya kovuĢturma konusu suçlara iĢtirakten veya bu suçlar nedeniyle suçluyu kayırmaktan ya da suç delillerini yok etme. Tanıklık konusu bilgilerin Devlet sırrı niteliğini taĢıması halinde. Böyle bir durumda bilirkiĢi reddedilebilir. G. anayasal düzeni ve dıĢ iliĢkilerinde tehlike yaratabilecek nitelikteki bilgiler. Açıklanması. Zorunlu hallerde süre bir kez uzatılabilir. milli savunmasına ve milli güvenliğine zarar verebilecek. Devletin dıĢ iliĢkilerine. ġüpheli veya sanık ile aralarında tanıklıktan çekinmeyi gerektirir bir durum söz konusu olan bir BĠLĠRKĠġĠ bilirkiĢilik yapmaktan çekinebilir. 57 . Devlet sırrı olarak mahkemeye karĢı gizli tutulamaz. bu tanık açıklamalarından.. sanık veya hükümlü olanlar.BilirkiĢi raporunu 3 Ay içinde vermek zorundadır. Bu husus kendisine bildirilir.BilirkiĢiyi hakim atar.DEVLET SIRRI NĠTELĠĞĠNDEKĠ BĠLGĠLERLE ĠLGĠLĠ TANIKLIK Bir suç olgusuna iliĢkin bilgiler. . KENDĠSĠ VEYA YAKINLARI ALEYHĠNE TANIKLIKTAN ÇEKĠNME Tanık. kendisini veya yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikte olan sorulara cevap vermekten çekinebilir. Hâkim veya mahkeme baĢkanı. Savcısı ve Hakim bunu ilgiliye bildirmek zorundadır. CumhurbaĢkanının tanıklığı söz konusu olduğunda sırrın niteliğini ve mahkemeye bildirilmesi hususunu kendisi takdir eder. YEMĠN VERĠLMEYEN TANIKLAR AĢağıdaki kimseler yeminsiz dinlenir: a) Dinlenme sırasında 15 ( on beĢ ) yaĢını doldurmamıĢ olanlar. TANIKLIKTAN ÇEKĠNEBĠLECEK KĠMSENĠN ÇEKĠNMEMESĠ Tanıklıktan çekinme hakkı olan bir kimse çekinmeyip tanıklık edeceğini söylerse bu halde tanığın yemin edip etmeyeceğine hakim karar verecektir. Tanık yemin teklif edilse dahi YEMĠN ETMEKTEN ÇEKĠNEBĠLĠR. Devlet sırrı sayılır. Tanıklıktan çekinmeye iliĢkin hükümleri BĠLĠRKĠġĠ HAKKINDA DA UYGULANIR. Tanığa cevap vermekten çekinebileceği önceden bildirilir. ) .

uzman hekimin önerisi üzerine. Bu müdahaleler ancak hekim tarafından veya hekim gözetiminde sağlık mesleği mensubu diğer bir kiĢi tarafından yapılabilir. cinsel salgı gibi örnek alınamaz. . akıl hastası ise ne zamandan beri hasta olduğunu ve bunun. oy ve görüĢ açıklamaktan çekinir ise. hâkim tarafından yapılması gereken hukukî değerlendirmelerde bulunulamaz. Üst sınırı iki yıldan daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda kiĢi üzerinde beden muayenesi yapılamaz. Bu madde gereğince alınacak hâkim veya mahkeme kararlarına itiraz edilebilir. müdahalenin. tırnak. Çocuk ve akıl hastasının çekinmesi konusunda kanunî 58 . Cumhuriyet savcısının kararı. kovuĢturma evresinde mahkeme tarafından karar verilebilir. saç. mağdurun bedeni üzerinde tıbbî muayene yapılabilmesine veya kan.. Cumhuriyet savcısının istemiyle ya da re'sen hâkim veya mahkeme tarafından karar verilebilir. tırnak. ġüpheli veya sanığın beden muayenesi ve vücudundan örnek alınması Bir suça iliĢkin delil elde etmek için. ġüpheli veya sanığın vücudundan saç. kiĢiden kan.BilirkiĢi reddedilebilir ve bilirkiĢi raporuna itiraz edilebilir. Bu iĢleme gözlem altına alma adı verilir. soruĢturma evresinde sulh ceza hâkimi. tükürük. failin cezalandırılıp cezalandırılamayacağını veya kast ya da taksirli olduğunu yazamaz. Çocuğun soy bağının araĢtırılmasına gerek duyulması halinde. Gözlem Altına Alınma. sağlığını tehlikeye düĢürmemek koĢuluyla. birinci fıkra hükmüne göre karar alınması gereklidir. cinsel salgı gibi örnekler alınabilmesine. yirmidört saat içinde kararını verir. Cumhuriyet savcısı veya mağdurun istemiyle ya da re'sen hâkim veya mahkeme tarafından karar verilebilir. bu araĢtırmanın yapılabilmesi için. tükürük. ( Suçun oluĢup oluĢmadığını. KeĢif ve Otopsi Gözlem altına alınma Fiili iĢlediği yolunda kuvvetli Ģüpheler bulunan Ģüpheli veya sanığın akıl hastası olup olmadığını.BilirkiĢi raporunda. kiĢinin sağlığına zarar verme tehlikesinin bulunmaması gerekir. Tanıklıktan çekinme sebepleri ile muayeneden veya bedenden örnek alınmasından kaçınılabilir. dava hakkında hüküm verilinceye kadar ve her halde 3 Ayı Geçmemek Üzere DĠSĠPLĠN HAPSĠ ile cezalandırılabilir. Cumhuriyet savcısının ve müdafiin dinlenmesinden sonra resmî bir sağlık kurumunda gözlem altına alınmasına. tükürük ve tırnak gibi örnekler alınabilmesine Cumhuriyet savcısı da karar verebilir. Diğer kiĢilerin beden muayenesi Bir suça iliĢkin delil elde etmek amacıyla. kiĢinin davranıĢları üzerindeki etkilerini saptamak için. BilirkiĢi usulüne göre çağrıldığı halde gelmeyen veya gelip de yemin etmekten. yirmidört saat içinde hâkim veya mahkemenin onayına sunulur. Muayene. Onaylanmayan kararlar hükümsüz kalır ve elde edilen deliller kullanılamaz. Ģüpheli veya sanığın bedeninin tıbbî muayenesine ya da vücudundan kan veya cinsel salgı gibi örnekler alınmasına. inceleme ve seyahat gideri ile çalıĢmasıyla orantılı bir ücret ödenir. ) . Tıbbî muayenenin yapılabilmesi veya vücuttan örnekler alınabilmesi için. Hâkim veya mahkeme.BilirkiĢiye. saç.

Hâkimin kararı ve inceleme yapılmsı Moleküler genetik incelemeler yapılmasına sadece hâkim karar verebilir. parmak ve ayak izi. teknik ve teĢkilât bakımından uygun tedbirlerle yasak moleküler genetik incelemelerin yapılmasını ve yetkisiz üçüncü kiĢilerin bilgi edinmesini önlemekle yükümlüdürler. bu hâlde elde edilen deliller davanın ileri aĢamalarında Ģüpheli veya sanık olmayan kanunî temsilcinin izni olmadıkça kullanılamaz. kimliğinin teĢhisi için gerekli olması halinde. görüĢü de alınır. Kanunî temsilci de Ģüpheli veya sanık ise bu konuda hâkim tarafından karar verilir. doğum tarihi bildirilmeksizin verilir. Çocuk veya akıl hastasının. itirazın reddi veya hükmün kesinleşmesi hallerinde en geç on gün içinde Cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilir ve bu husus dosyasında muhafaza edilmek üzere tutanağa geçirilir. tanıklığın hukukî anlam ve sonuçlarını algılayabilecek durumda olması hâlinde. Kadının muayenesi Kadının muayenesi. Birinci fıkra uyarınca yapılabilen incelemeler. Genetik inceleme sonuçlarının gizliliği Moleküler ve biyolojik inceleme sonuçları. Yapılacak incelemeler için resmen atanan veya bilirkiĢilikle yükümlü olan ya da soruĢturma veya kovuĢturmayı yürüten makama mensup olmayan veya bu makamın soruĢturma veya kovuĢturmayı yürüten dairesinden teĢkilât yapısı itibarıyla ve objektif olarak ayrı bir birimine mensup olan görevliler. Fizik kimliğin tespiti Üst sınırı iki yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan dolayı Ģüpheli veya sanığın. Moleküler genetik incelemeler ġüpheli veya mağdurdan elde edilen kan veya diğer örnekler üzerinde. bulunan ve kime ait olduğu belli olmayan beden parçaları üzerinde de yapılabilir. baĢka bir amaçla kullanılamaz. bilirkiĢiye ilgilinin adı ve soyadı. Ġncelenecek bulgu. bedeninde yer almıĢ olup teĢhisini kolaylaĢtıracak diğer özellikleri ile sesi ve görüntüleri kayda alınarak. Bu kiĢiler. Bu bilgiler. beden ölçüleri. dosya içeriğini öğrenme yetkisine sahip bulunan kiĢiler tarafından bir baĢkasına verilemez. bilirkiĢi olarak görevlendirilebilirler. soybağının veya elde edilen bulgunun Ģüpheli veya sanığa ya da mağdura ait olup olmadığının tespiti için zorunlu olması hâlinde moleküler genetik incelemeler yapılabilir. adresi. fotoğrafı.temsilcisi karar verir. kiĢisel veri niteliğinde olup. Bu madde gereğince alınacak hâkim veya mahkeme kararlarına itiraz edilebilir. Cumhuriyet savcısı veya hâkim kararıyla. kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması. 59 . soruĢturma ve kovuĢturma iĢlemlerine iliĢkin dosyaya konulur. Alınan örnekler üzerinde bu amaçlar dıĢında tespitler yapılmasına yönelik incelemeler yasaktır. Kararda inceleme ile görevlendirilen bilirkiĢi de gösterilir. Ancak. istemi halinde ve olanaklar elverdiğinde bir kadın hekim tarafından yapılır.

tanık veya bilirkiĢinin dinlenmesinde bulunabilecekler KeĢif yapılması sırasında Ģüpheli. 60 . ġüpheli veya sanık tutuklu ise. KeĢifte. Ölünün adlî muayenesinde tıbbî belirtiler. Zorunluluk bulunduğunda otopsi iĢlemi bir hekim tarafından da yapılabilir. tanıklardan birinin gerçeğe uygun tanıklık etmesine engel olabilecekse. diğeri patoloji uzmanı veya diğer dallardan birisinin mensubu veya biri pratisyen iki hekim tarafından yapılır. Ölünün Kimliğini Belirleme ve Adlî Muayene Engelleyici sebepler olmadıkça ölü muayenesinden veya otopsiden önce ölünün kimliği her suretle ve özellikle kendisini tanıyanlara gösterilerek belirlenir ve elde edilmiĢ bir Ģüpheli veya sanık varsa. göğüs ve karnın açılmasını gerektirir. KeĢif tutanağına. GömülmüĢ bulunan bir ceset. soruĢturma evresinde Cumhuriyet savcısı. Cumhuriyet savcısının huzurunda biri adlî tıp. Otopsi. bunların yerine müdafii veya vekilleri hazır bulunabilirler. Ölümünden hemen önceki hastalığında öleni tedavi etmiĢ olan tabibe. otopsi yapma görevi verilemez. mutlaka baĢ. bu durum otopsi raporunda açıkça belirtilir. incelenmesi veya otopsi yapılması için mezardan çıkarılabilir.KovuĢturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilmesi hâllerinde söz konusu kayıtlar Cumhuriyet savcısının huzurunda derhâl yok edilir ve bu husus tutanağa geçirilir. Müdafi veya vekil tarafından getirilen hekim de otopside hazır bulunabilir. araĢtırmanın amacını tehlikeye düĢürmeyecekse ve ulaĢılması da zor değilse ölünün bir yakınına derhâl bildirilir. Bu husustaki karar. Mezardan çıkarma kararı. sanık. teĢhis edilmek üzere ölü ona da gösterilebilir. mağdur ve bunların müdafii ve vekili hazır bulunabilirler. cesedin görüntüleri kayda alınır. Bu iĢlemler yapılırken. Mağdur. cesedin durumu olanak verdiği takdirde. KeĢif KeĢif. ölüm zamanı ve ölüm nedenini belirlemek için tüm bulgular saptanır. iĢlerin yapılması gününden önce haberdar edilirler. hâkim veya mahkeme tarafından ancak zorunlu sayılan hâllerde keĢifte hazır bulundurulmasına karar verilebilir. hâkim veya mahkeme veya naip hâkim ya da istinabe olunan hâkim veya mahkeme ile gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından yapılır. Bu muayene. bu tabibin otopsi sırasında hazır bulunması ve hastalığın seyri hakkında bilgi vermesi istenebilir. Tanık veya bilirkiĢinin duruĢma sırasında hazır bulunamayacağı veya oturduğu yerin uzaklığı nedeniyle bulunmasının güç olduğu anlaĢılırsa. kovuĢturma evresinde mahkeme tarafından verilir. Cumhuriyet savcısının huzurunda ve bir hekim görevlendirilerek yapılır. Otopsi Otopsi. Ancak. Bu iĢlerde hazır bulunmaya hakkı olanlar. iĢin geri bırakılmasına neden olmamak koĢuluyla. Ģüpheli veya sanığın huzuru. var olan durum ile olayın özel niteliğine göre varlığı umulup da elde edilemeyen delillerin yokluğu da yazılır. o iĢte Ģüpheli veya sanığın bulunmamasına karar verilebilir.

hekimin katılmasıyla veya onun yönetiminde yapılmasına karar verebilir. kendisine veya baĢkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra. Ancak aĢağıda sayılan hallerde vatandaĢlar. görünen Ģekli ile organın tahribatı tanımlanır. doğum sırasında veya doğumdan sonra yaĢam bulgularının varlığı ve olağan süresinde doğup doğmadığı ve biyolojik olarak yaĢamını rahim dıĢında sürdürebilecek kadar olgunlaĢmıĢ olup olmadığı veya yaĢama yeteneği bulunup bulunmadığı saptanır. Yakalama emrine konu iĢlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çıkarılma amacının ortadan kalkması ( kiĢinin ölmesi vs. görevlendirilen uzman tarafından incelenerek tahlil edilir. beden veya akıl hastalığı. malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karĢı iĢlenen suçüstü hallerinde kiĢinin yakalanması Ģikâyete bağlı değildir. Bu Ģekilde yapılan yakalama neticesinde kolluğa teslim edilen veya ikinci fıkra uyarınca görevlilerce yakalanan kiĢi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek. b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması. emare ve delillerinin kaybolması veya Ģüphelinin kaçması veya kimliğinin tespit edilememesi ihtimalinin ortaya çıkması ve gerektiğinde hakimden karar almak için vakit bulunmaması halidir. Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl baĢvurma olanağı bulunmadığı takdirde. Cumhuriyet savcısı veya mahkeme. ) durumunda mahkeme. AĢağıda belirtilen hâllerde. herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir: a) Kişiye suçu işlerken rastlanması. Zehirlenme Ģüphesi üzerine yapılacak iĢlem Zehirlenme Ģüphesi olan hâllerde organlardan parça alınırken. Kolluk görevlileri. hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin derhâl iadesi istenir. tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde. 61 . ( Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği m. yakalanan kiĢiye kanunî haklarını derhal bildirir. çocuklara. KORUMA TEDBĠRLERĠ 1-YAKALAMA VE GÖZALTI Yakalama emri kural olarak hakim tarafından verilir. 4 ) SoruĢturma ve kovuĢturması Ģikâyete bağlı olmakla birlikte. Gecikmesinde sakınca bulunan hal: Derhal iĢlem yapılmadığı takdirde suçun iz. yakalama yetkisine sahiptirler. kolluk ve Cumhuriyet Savcısı da yakalama karar verebilmekte ve yakalama yapabilmektedir. bu incelemenin. eser. yakalandığı sırada kaçmasını.Yeni doğanın cesedinin adlî muayenesi veya otopsi Yeni doğanın cesedi üzerinde adlî muayene veya otopside. emri doğrultusunda iĢlem yapılır. Kolluk. Ölüde veya baĢka yerlerde bulunmuĢ Ģüpheli maddeler.

delillerin toplanmasındaki güçlük veya Ģüpheli sayısının çokluğu nedeniyle. durumu.GÖZALTINA ALMA Yakalanan kiĢi Cumhuriyet Savcılığınca bırakılmazsa. gözaltına alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında. Yakalanmış iken kolluk görevlisinin elinden kaçan şüpheli veya sanık ya da tutukevi veya ceza infaz kurumundan kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında Cumhuriyet savcıları ve kolluk kuvvetleri de yakalama emri düzenleyebilirler. Gözaltı süresi. Bu halde toplu suçlarda gözaltı süresi toplamda EN FAZLA 4 GÜN OLMAKTADIR. Sorguda müdafii de hazır bulunur. vatandaĢı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir. en geç gözaltı süreleri sonunda sulh ceza hâkimi önüne çıkarılıp sorguya çekilir. YAKALAMA ve GÖZALTININ BĠLDĠRĠLMESĠ ġüpheli veya sanık yakalandığında. aynı süre içinde en yakın sulh ceza hâkimi önüne çıkarılır. müdafii veya kanunî temsilcisi. tutuklama isteminin reddi kararına itiraz halinde. itiraz mercii tarafından da yakalama emri düzenlenebilir. gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılmasına iliĢkin Cumhuriyet savcısının yazılı emrine karĢı. Toplu olarak iĢlenen suçlarda. en geç 24 saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılamıyorsa. yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir. Toplu suç: Aralarında iĢtirak iradesi bulunmasa da 3 veya daha fazla kiĢi tarafından iĢlenen suçtur. soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınmasına karar verilebilir. serbest bırakılmadığı takdirde. Yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilme için zorunlu süre 12 saatten fazla olamaz. YAKALAMA EMRĠ VE NEDENLERĠ SoruĢturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan Ģüpheli hakkında. Gözaltı süresinin dolması veya sulh ceza hâkiminin kararı üzerine serbest bırakılan kiĢi hakkında yakalamaya neden olan fiille ilgili yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve Cumhuriyet savcısının kararı olmadıkça bir daha aynı nedenle yakalama iĢlemi uygulanamaz. Yakalama iĢlemine. bu tedbirin soruĢturma yönünden zorunlu olmasına ve kiĢinin bir suçu iĢlediğini düĢündürebilecek emarelerin varlığına bağlıdır. üç gün süreyle uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir. 62 . Gözaltına alınan kiĢi bırakılmazsa. Yakalanan veya gözaltına alınan yabancı ise. Ayrıca. ( EN FAZLA 36 SAAT ) Gözaltına alma. Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına veya belirlediği bir kiĢiye gecikmeksizin haber verilir. yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç. yazılı olarak karĢı çıkmaması halinde. eĢi ya da birinci veya ikinci derecede kan hısımı. yakalanan kiĢi. ( ZORUNLU MÜDAFĠĠLĠK ) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine soruĢturma veya kovuĢturma evresinde yakalanan kiĢi. her defasında bir günü geçmemek üzere. yetkili hâkim veya mahkemeye en kısa zamanda gönderilmek üzere tutuklanır. Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin. hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine baĢvurabilir.

Hırsızlık (madde 141. ( ESKĠ KANUNDA BU HAL TUTUKLAMA NEDENĠ SAYILIYORDU ) Yine kanunda sayılan bazı suçlar söz konusu olduğu hallerde de bir tutuklama nedeni var sayılmaktadır. gözaltına alınan Ģüpheli ile aynı kiĢi olup olmadığının belirlenmesi bakımından zorunlu olması halinde.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan. Çocukların cinsel istismarı (Madde 103). bilindiğinde kimliği ve yüklenen suç ile yakalandığında nereye gönderileceği gösterilir. teĢhiste bulunmaya zorlanamaz. 63 .9. Tanıklıktan çekinebilecek olanlar. 1. yedi ve sekizinci fıkralar hariç. tutanağa bağlanır. (PVSK Ek Madde 6) 2.TUTUKLAMA Kuvvetli suç Ģüphesinin varlığını gösteren olguların ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde. YER GÖSTERME ( CMK m. gizleme veya değiĢtirme. 1. 4. 142) ve yağma (madde 148. Tanık. 8. Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç. 250 nci Maddenin birinci fıkrası kapsamına giren suçlar söz konusu olduğunda. 7. Cumhuriyet savcısının talimatıyla teĢhis yaptırabilir. 9. 83).KovuĢturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri re'sen veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim veya mahkeme tarafından düzenlenir. Madde 220). Yer gösterme iĢlemi. Ģüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. 303. tutuklama kararı verilemez. 3. 10. olaydaki failin. 95) 5. verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde. Bu suçlar: AĢağıdaki suçların iĢlendiği hususunda kuvvetli Ģüphe sebeplerinin varlığı halinde. 78). kiĢinin açık eĢkâli. Kasten öldürme (Madde 81. saklanması veya kaçacağı Ģüphesini uyandıran somut olgular varsa.) Polis. müdafi de yer gösterme iĢlemi sırasında hazır bulunabilir. Madde 102). Silahla iĢlenmiĢ kasten yaralama (madde 86. UyuĢturucu veya uyarıcı Madde imal ve ticareti (Madde 188). ĠĢkence (Madde 94. 2. ĠĢin önemi. adli kolluk amiri de yer gösterme iĢlemi yaptırmaya yetkilidir. fıkra 3. TEġHĠS (CMK da değil PVSK da düzenlenmiĢtir. Delilleri yok etme. hususlarında kuvvetli Ģüphe oluĢturuyorsa bir tutuklama nedeni var kabul edilir. Devletin Güvenliğine KarĢı Suçlar (Madde 302. 149). Yakalama emrinde. 85 ) Cumhuriyet savcısı. b) ġüpheli veya sanığın davranıĢları. bent e) ve neticesi sebebiyle ağırlaĢmıĢ kasten yaralama (madde 87). 304. Suç iĢlemek amacıyla örgüt kurma (iki. 6. mağdur veya baĢkaları üzerinde baskı yapılması giriĢiminde bulunma. SoruĢturmayı geciktirmemek kaydıyla. Soykırım ve insanlığa karĢı suçlar (Madde 76. SUÇUN TOPLUMDA ĠNFĠAL OLUġTURMASI BĠR TUTUKLAMA NEDENĠ DEĞĠLDĠR. 308). 82. 307. tutuklama nedeni var sayılabilir (KATALOG SUÇLAR) 26. AĢağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir: a) ġüpheli veya sanığın kaçması. kendisine yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmuĢ olan Ģüpheliye (susma hakkını kullanmamıĢ olan) yer gösterme iĢlemi yaptırabilir. 2. 77.

Anayasal Düzene ve Bu Düzenin ĠĢleyiĢine KarĢı Suçlar (Madde 309. Bu süre.6.Ağır ceza mahkemesinin görevine giren iĢlerde. 312. ( ZORUNLU MÜDAFĠĠLĠK ) Tutuklama kararı verilmezse.Asliye Ceza için Ağır Ceza. ( EN FAZLA 5 YIL OLUYOR) SoruĢturma ve kovuĢturma salıverilmesini isteyebilir. Ģüpheli veya sanık derhâl serbest bırakılır. aksi halde yetkili adlî yargı hâkimlerinden isteyebilirler. 314. gerekçesi gösterilerek uzatılabilir. ( EN FAZLA 1.11.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü Maddelerinde tanımlanan suçlar.1953 tarihli ve 6136 sayılı AteĢli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (Madde 12) suçları.2003 tarihli ve 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar. TUTUKLULUKTA GEÇECEK SÜRE . kendisinin seçeceği veya baro tarafından görevlendirilecek bir müdafiin yardımından yararlanır. Ģüpheli veya sanık. Tutuklama istenildiğinde.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 110 uncu Maddesinin dört ve beĢinci fıkralarında tanımlanan kasten orman yakma suçları.7. Ancak bu süre.1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanununun 22 nci Maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu.Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen iĢlerde tutukluluk süresi en çok 1 yıldır.Ağır Ceza için en yakın yer AĞIR CEZA ) ÖZEL YETKĠLĠ AĞIR CEZA MAHKEMELERĠNĠN GÖREVĠNE GĠREN SUÇLAR BAKIMINDAN TUTUKLAMA KARARI.7. tutukluluk süresi en çok 2 YIL dır. c) 18. b) 10. TUTUKLAMA YAPILAMAYACAK SUÇLAR: Sadece adlî para cezasını gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı bir yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez. zorunlu hallerde. Ġtiraz 7 gün içerisinde bir üst mahkemeye yapılır. uzatma süresi toplam 3 YILI geçemez. kovuĢturma evresinde sanığın tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya re'sen mahkemece karar verilir. 313. Ret kararına itiraz edilebilir. 311. varsa Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca bu işlerle görevlendirilen ağır ceza mahkemesi üyesinden. f) 31. ( Sulh Ceza için Asliye. BÜTÜN ġARTLAR OLUġSA DAHĠ TUTUKLAMA TEDBĠRĠNĠ BAġVURMAYIP ġÜPHELĠYĠ TUTUKSUZ YARGILANMAK ÜZERE SERBEST bırakabilir.7. 315). evrelerinin her aĢamasında Ģüpheli veya sanık ġüpheli veya sanığın tutukluluk hâlinin devamına veya salıverilmesine hâkim veya mahkemece karar verilir. Bu istemlerde mutlaka gerekçe gösterilir ve adlî kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını belirten hukukî ve fiilî nedenlere yer verilir. d) 10. 64 . e) 21. TUTUKLAMA KARARI SoruĢturma evresinde Ģüphelinin tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından.8.5 YIL OLUYOR ) . TUTUKLAMA HÂKĠMĠN TAKDĠRĠNDEDĠR. TUTUKLAMA KARARINA ĠTĠRAZ EDĠLEBĠLĠR. 310. zorunlu hallerde gerekçeleri gösterilerek 6 AY daha uzatılabilir.

h) Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim tarafından miktarı ve ödeme süresi belirlenecek parayı suç mağdurunun haklarını güvence altına almak üzere aynî veya kiĢisel güvenceye bağlamak. Ģüphelinin aĢağıda gösterilen bir veya birden fazla yükümlülüğe tabi tutulmasını içerir: a) Yurt dıĢına çıkamamak. ÜST SINIRI 3 YIL veya daha az hapis cezasını gerektiren bir suç sebebiyle yürütülen soruĢturmada. gerektiğinde sahip olunan silâhları makbuz karĢılığında adlî emanete teslim etmek.Tutuklamadan ve tutuklamanın uzatılmasına iliĢkin her karardan tutuklunun bir yakınına veya belirlediği bir kiĢiye. belirtilen süreler içinde düzenli olarak baĢvurmak. c) Hâkimin belirttiği merci veya kiĢilerin çağrılarına ve gerektiğinde meslekî uğraĢlarına iliĢkin veya eğitime devam konularındaki kontrol tedbirlerine uymak.ġüpheli veya sanık yabancı olduğunda tutuklanma durumu. ( Bütün suçlarda uygulanabilir ) b) Hâkim tarafından belirlenen yerlere. Tutukluluk durumunun incelenmesi. Kanunda tutuklama yasağı öngörülen hallerde de ( 1 YILDAN AġAĞI HAPĠS CEZASI GEREKTĠREN SUÇLAR VE SADECE ADLĠ PARA CEZASI GEREKTĠREN SUÇLAR ) adlî kontrole iliĢkin hükümler uygulanabilir. i) Aile yükümlülüklerini yerine getireceğine ve adlî kararlar gereğince ödemeye mahkûm edildiği nafakayı düzenli olarak ödeyeceğine dair güvence vermek. tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek. Ģüphelinin tutuklanması yerine adlî kontrol altına alınmasına karar verilebilir. vatandaĢı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir. Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından 100 üncü Madde hükümleri göz önünde bulundurularak karar verilir. Cumhuriyet savcısının isteği üzerine hâkimce belirlenecek bir güvence miktarını yatırmak. hâkimin kararıyla gecikmeksizin haber verilir. uyarıcı veya uçucu Maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla. yukarıdaki fıkrada öngörülen süre içinde Ģüpheli tarafından da istenebilir. 3. TUTUKLULUĞUN ĠNCELENMESĠ SoruĢturma evresinde Ģüphelinin tutukevinde bulunduğu süre içinde ve en geç 30 GÜNLÜK süreler itibarıyla tutukluluk hâlinin devamının gerekip gerekmeyeceği hususunda. d) Her türlü taĢıtları veya bunlardan bazılarını kullanamamak ve gerektiğinde kaleme. Adlî kontrol.Ayrıca. 65 . . yazılı olarak karĢı çıkmaması halinde. . f) ġüphelinin parasal durumu göz önünde bulundurularak.ADLÎ KONTROL ġüpheli hakkında tutuklama sebeplerinin varlığı halinde. miktarı ve bir defada veya birden çok taksitlerle ödeme süreleri. soruĢturmanın amacını tehlikeye düĢürmemek kaydıyla. ( Bütün suçlarda uygulanabilir ) g) Silâh bulunduramamak veya taĢıyamamak. makbuz karĢılığında sürücü belgesini teslim etmek.TUTUKLANANIN DURUMUNUN YAKINLARINA BĠLDĠRĠLMESĠ . tutuklunun tutuklamayı bir yakınına veya belirlediği bir kiĢiye bizzat bildirmesine de izin verilir. hastaneye yatmak dahil. e) Özellikle uyuĢturucu.

Ģüphelinin veya sanığın üstü. Adli kontrole iliĢkin kararlara karĢı itiraz edilebilir. Bu yolla kiĢinin usul iĢlemlerinde hükmün infazında veya halen veya sonradan kontrol altına alınabileceği diğer yükümlülüklerini yerine getirmek üzere hazır bulunması garanti altına alınmıĢ olur. Katılanın yaptığı masraflar. Adli kontrol sürecinde Ģüpheli veya sanıktan mahkemeye belli bir güvence göstermesi istenebilir. b) AĢağıda gösterilen sıraya göre ödemelerin yapılması: 1. kovuĢturma evresinin her aĢamasında hükmedilebilir.Hayatın olağan akıĢında duyulan Ģüphe ) varsa. Eğer kiĢi bu yükümlülükleri yerine getirmez ve hazır bulunmaz ise güvence devlet hazinesine gelir kaydedilir. şüpheli veya sanık nafaka borçlarını ödememeleri nedeniyle kovuşturuluyorlarsa nafaka borçları. suçun neden olduğu zararların giderilmesi ve eski hâle getirme. kararı ile Adli kontrole görevli ve yetkili diğer yargı mercileri tarafından da.Adlî kontrol altında geçen süre. hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun. 3. Kanunlarda öngörülen tutukluluk sürelerinin dolması nedeniyle salıverilenler hakkında birinci fıkradaki süre koĢulu aranmaksızın adlî kontrole iliĢkin hükümler uygulanabilir. konutu. Para cezaları hakkında da bir teminat niteliği taşır. eĢyası. 2. 66 . konutu. iĢyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir. ġüphelinin veya sanığın yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla. Ģahsî hürriyeti sınırlama sebebi sayılarak cezadan mahsup edilemez. eĢyası. diğer bir kiĢinin de üstü. yetkili yargı mercii hemen tutuklama kararı verebilir. ANCAK ġÜPHELĠ E BENDĠNDE YER ALAN DURUMDA BĠR TEDAVĠ KURUMUNA YATIRILMIġ ĠSE BU SÜRELER YARGILAMA SONUCUNDA VERĠLECEK MAHKUMĠYET SÜRESĠNDEN ĠNDĠRĠLĠR. Cumhuriyet savcısının istemi ve sulh ceza hâkiminin soruĢturma evresinin her aĢamasında adlî kontrol altına alınabilir. ġüpheli veya sanık tarafından gösterilecek güvence ( KEFALET. TEDBĠRLERE UYMAMA Adlî kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen Ģüpheli veya sanık hakkında. iĢyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir. 4-ARAMA VE ELKOYMA Yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda MAKUL ġÜPHE ( SOMUT OLAYLAR KARġISINDA DUYULAN ġÜPHE. ADLÎ KONTROL KARARI VE HÜKMEDECEK MERCĠLER ġüpheli. Kamusal giderler.TEMĠNAT ): a) ġüpheli veya sanığın bütün usul iĢlemlerinde. hükmün infazında veya altına alınabileceği diğer yükümlülükleri yerine getirmek üzere hazır bulunması.

hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir. BU KĠMSELERĠN ELĠNDE bulundukça el konulamaz. KOLLUK BELGE VE KÂĞITLARI ĠNCELEME YETKĠSĠNE SAHĠP DEĞĠLDĠR. ELKOYMA KARARINI VERME YETKĠSĠ Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının. Bu mektuplar Ģüphelinin elinde ise bu elkonulabilir. Cumhuriyet savcısı ve hâkime aittir. KiĢinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel olunamaz. Kolluk amirinin yazılı emri ile yapılan arama sonuçları Cumhuriyet BaĢsavcılığına derhal bildirilir. ELKONULAMAYACAK MEKTUPLAR. Gece: güneĢin batmasından 1 saat sonradan baĢlayıp güneĢin doğumundan 1 saat öncesine kadar olan zaman dilimidir. Suçüstü veya gecikmesinde sakınca bulunan hâller ile yakalanmış veya gözaltına alınmış olup da firar eden kişi veya tutuklu veya hükümlünün tekrar yakalanması amacıyla gece konutta. Cumhuriyet katılımıyla askerî makamlar tarafından yerine getirilir. konutta. iĢyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz. işyerinde veya diğer kapalı alanlarda arama yapılabilir. Askerî mahallerde yapılacak arama. elkoyma iĢlemini gerçekleĢtirebilir. ARAMA KARARI Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının. savcısının istem ve 67 . iĢyeri veya diğer kapalı yerlerde arama yapabilmek için o yer ihtiyar heyetinden veya komĢulardan iki kiĢi bulundurulur. iĢyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama. ĠġYERĠNDE VE KAMUYA AÇIK OLMAYAN ALANLARDA ARAMA YAPILAMAZ.GECE YAPILACAK ARAMA Konutta. Cumhuriyet savcısına ulaĢılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın konut. BELGELER ġüpheli veya sanık ile tanıklıktan çekinebilecek kimseler arasındaki mektuplara ve belgelere. ARAMADA HAZIR BULUNABĠLECEKLER Aranacak yerlerin sahibi veya eĢyanın zilyedi aramada hazır bulunabilir. Cumhuriyet savcısına ulaĢılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri. KOLLUK AMĠRĠNĠN EMRĠ ĠLE KONUTTA. BELGE VEYA KÂĞITLARI ĠNCELEME YETKĠSĠ Hakkında arama iĢlemi uygulanan kimsenin belge veya kâğıtlarını inceleme yetkisi. kendisi bulunmazsa temsilcisi veya ayırt etme gücüne sahip hısımlarından biri veya kendisiyle birlikte oturmakta olan bir kiĢi veya komĢusu hazır bulundurulur. Ancak. Ġnceleme sonucu soruĢturma veya kovuĢturma konusu suça iliĢkin olmadığı anlaĢılan belge veya kâğıtlar ilgilisine geri verilir.

kiralık kasa içindekilere. deniz ve hava ulaĢım araçları. elkonulan cihazlar gecikme olmaksızın iade edilir. diğer malvarlığı gelirleri. Kopyası alınan veriler kâğıda yazdırılarak. banka ve diğer kredi kurumlarındaki hesaplar. sistemdeki verilerin tamamının veya bir kısmının kopyası alınabilir. . bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerine Ģifrenin çözülememesinden dolayı girilememesi veya gizlenmiĢ bilgilere ulaĢılamaması halinde çözümün yapılabilmesi ve gerekli kopyaların alınabilmesi için. 68 . Bu sayma sınırlı saymadır. kara. HÂKĠM VEYA GECĠKMESĠNDE SAKINCA BULUNAN HALLERDE C. ġifrenin çözümünün yapılması ve gerekli kopyaların alınması halinde. Bunlar. Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoyma iĢlemi sırasında. Ģirket iĢlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabilir. Cumhuriyet savcısının istemi üzerine Ģüphelinin kullandığı bilgisayar ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına. Hâkim. kararını elkoymadan itibaren 48 saat içinde açıklar. KOPYALAMA VE ELKOYMA ( HAKĠM KARARI ) Bir suç dolayısıyla yapılan soruĢturmada. suç iĢlendiğine iliĢkin KUVVETLĠ ġÜPHE sebeplerinin varlığı ve BAġKA SURETTE DELĠL ELDE ETME ĠMKANININ BULUNMAMASI durumunda. Aramada baro baĢkanı veya görevlendireceği bir avukat da hazır bulundurulur. BĠLGĠSAYARLARDA. 24 saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. baĢka surette delil elde etme imkânının bulunmaması halinde. bilgisayar kayıtlarından kopya çıkarılmasına. aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar. soruĢturma ( C. bu husus tutanağa kaydedilir ve ilgililer tarafından imza altına alınır. HÂKĠM veya MAHKEME. Bilgisayar. BĠLGĠSAYAR PROGRAMLARINDA VE KÜTÜKLERĠNDE ARAMA. sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır. eĢyalara el konulamaz. taĢınmazlar.. 5-ġĠRKET YÖNETĠMĠ ĠÇĠN KAYYIM TAYĠNĠ ( HAKĠM KARARI ) Suçun bir Ģirketin faaliyeti çerçevesinde iĢlenmekte olduğu hususunda kuvvetli Ģüphe sebeplerinin varlığı ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde. dinlenebilir. bu kayıtların çözülerek metin hâline getirilmesine hâkim tarafından karar verilir.. Ġstemesi halinde. bu araç ve gereçlere elkonulabilir. gerçek ve tüzel kiĢiler nezdindeki her türlü alacak.Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma iĢlemi. kayda alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir. SAVCISI ) ve kovuĢturma sürecinde. Elkoyma tedbiri uygulanabilecek değerler kanunda sayılmıĢtır. Cumhuriyet savcısının istem ve katılımıyla askerî makamlar tarafından yerine getirilir. ortak olunan Ģirketteki ortaklık payı. ( BU SAYILANLAR HAKKINDA ANCAK HÂKĠM EL KOYMA KARARI VEREBĠLĠR. Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoymaksızın da. SAVCISININ kararıyla Ģüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletiĢimi tespit edilebilir. 6-TELEKOMÜNĠKASYON YOLUYLA YAPILAN ĠLETĠġĠMĠN DENETLENMESĠ Bir suç dolayısıyla yapılan soruĢturma ve kovuĢturmada. bu yedekten bir kopya çıkarılarak Ģüpheliye veya vekiline verilir ve bu husus tutanağa geçirilerek imza altına alınır. Askerî mahâllerde yapılacak elkoyma iĢlemi.) AVUKAT BÜROLARINDA YAPILACAK ARAMA ( HAKĠM KARARI ) Avukat büroları ancak MAHKEME KARARI ile ve KARARDA BELĠRTĠLEN OLAYLA ĠLGĠLĠ OLARAK CUMHURĠYET SAVCISININ DENETĠMĠNDE ARAMA YAPILABĠLĠR. Yani bu sayılanlar dıĢındaki değerlere. kıymetli evrak.

a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan. SADECE KANUNDA SAYILAN KATALOG SUÇLARLA ĠLGĠLĠ OLARAK HAKĠM Veya GECĠKMESĠNDE SAKINCA BULUNAN HALLERDE C. Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletiĢimin denetlenmesi sırasında.Cumhuriyet savcısı kararını derhâl hâkimin onayına sunar ve hâkim. SAVCISININ KARARIYLA: GĠZLĠ SORUġTURMACI ATAMA (Ancak Kamu görevlileri gizli soruĢturmacı olabilir) . kararını en geç 24 saat içinde verir. yapılmakta olan soruĢturma veya kovuĢturmayla ilgisi olmayan ancak. BÜTÜN SUÇLAR ĠÇĠN UYGULANAMAZ. durum bir tutanakla tespit edilir. kapsamı. tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen. bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi halinde tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır.TEKNĠK ARAÇLARLA ĠZLEME ( Teknik araçlarla izlemede KONUT İZLENEMEZ ) YAPILABĠLĠR. süresi ve sonucu hakkında ilgilisine yazılı olarak bilgi verir. ġüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kiĢilerle arasındaki iletiĢimi kayda alınamaz. TESADÜFEN ELDE EDĠLEN DELĠLLER Arama veya elkoyma koruma tedbirlerinin uygulanması sırasında. Ģüpheli hakkında kovuĢturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi ya da HÂKĠMĠN ONAYLAMAMASI HALĠNDE bunun uygulanmasına Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl son verilir. bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir. b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan. en geç 15 gün içinde. ġüpheli veya sanığa yüklenen suç dolayısıyla MÜDAFĠĠN bürosu. Kayda alma gerçekleĢtikten sonra bu durumun anlaĢılması hâlinde. tedbirin nedeni. 69 . BU TEDBĠR UYGULANIRKEN. Bu durumda. diğer bir suçun iĢlendiği Ģüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse. Ancak ÖRGÜTLÜ SUÇLARDA hâkim HER DEFASINDA 1 AYDAN FAZLA OLMAMAK ÜZERE sürenin müteaddit defalar uzatılmasına karar verebilir. alınan kayıtlar derhâl yok edilir. bu süre BĠR KEZ daha uzatılabilir. konutu ve yerleĢim yerindeki telekomünikasyon araçları hakkında iletiĢimin denetlenmesi tedbirine baĢvurulamaz. yapılan tespit veya dinlemeye iliĢkin kayıtlar Cumhuriyet savcısının denetimi altında EN GEÇ 10 GÜN içinde yok edilerek. KORUMA TEDBĠRLERĠ NEDENĠYLE TAZMĠNAT Suç soruĢturması veya kovuĢturması sırasında. Tedbir kararı en çok 3 AY için verilebilir. BU TEDBĠR SADECE KANUNDA SAYILAN KATALOG SUÇLAR ĠÇĠN UYGULANABĠLĠR. KANUNDA SAYILAN DĠĞER KORUMA TEDBĠRLERĠ KUVVETLĠ SUÇ ġÜPHESĠ BULUNMASI VE BAġKA SURETTE DELĠL ELDE ETME ĠMKANI BULUNMAMASI DURUMLARINDA. ĠLETĠġĠMĠN DENETLENMESĠ TEDBĠRĠNĠN UYGULANABĠLECEĞĠ KATALOG SUÇLARDAN birinin iĢlendiği Ģüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse. yapılmakta olan soruĢturma veya kovuĢturmayla ilgisi olmayan ve ancak. Cumhuriyet Başsavcılığı. Tespit ve dinlemeye ilişkin kayıtların yok edilmesi halinde soruşturma evresinin bitiminden itibaren.

yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan. şikâyetten vazgeçme. gizli soruĢturmacı ve teknik izleme koruma tedbirlerinin hukuka aykırı icra edilmesi durumunda CMK da yer alan koruma tedbirleri nedeniyle tazminata iliĢkin hükümler uygulanamaz. Ġstem. Devlet. Bu durumlarda idare hukukunun genel prensipleri uyarınca idareye karĢı kusur sorumluluğu esasına dayanarak dava açılabilir. TAZMĠNAT ĠSTEMĠNĠN KOġULLARI Karar veya hükümlerin kesinleĢtiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren 3 AY ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleĢme tarihini izleyen 1 YIL içinde tazminat isteminde bulunulabilir. d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen. e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen. ödediği tazminattan dolayı. i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen. durumları tazminat istemeye uygun hâle dönüşenler. sonradan yürürlüğe giren ve lehte düzenlemeler getiren kanun gereği. zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu iĢlemle iliĢkili ise ve aynı yerde baĢka bir ağır ceza dairesi yoksa. h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen.c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan. hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan. b) Tazminata hak kazanmadığı hâlde. maddî ve manevî her türlü zararlarını. uzlaşma gibi nedenlerle hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilen veya kamu davası geçici olarak durdurulan veya kamu davası ertelenen veya düşürülenler. en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır. koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen. g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine. f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri. KiĢiler. Devletten isteyebilirler. c) Genel veya özel af. j) EĢyasına veya diğer malvarlığı değerlerine. Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat hükmü içerisinde bütün koruma tedbirleri sayılmamıĢtır. TAZMĠNAT ĠSTEYEMEYECEK KĠġĠLER Kanuna uygun olarak yakalanan belirtilenler tazminat isteyemezler: veya tutuklanan kiĢilerden aĢağıda a) Gözaltı ve tutukluluk süresi başka bir hükümlülüğünden indirilenler. ĠletiĢimin denetlenmesi. koruma tedbiriyle ilgili olarak görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanan kamu görevlilerine rücu eder. 70 .

adli kontrol. 71 . Savcısı. Cumhuriyet Savcısı adli kolluk görevini yerine getiren kolluk personeline doğrudan doğruya emir verebilir ve adil kolluk iĢlemleri ile ilgili olarak bu personelin birinci derece amiridir. Yukarıda bahse konu olduğu üzere Cumhuriyet Savcısının iĢ yoğunluğunun fazla olması ya da Cumhuriyet Savcısına eriĢilemiyor ise Sulh Ceza Mahkemesi hakimi de bütün soruĢturma iĢlemlerini tek baĢına yapabilir. CEZA MUHAKEMESĠNĠN EVRELERĠ Ceza muhakemesi iki evreye ayrılmaktadır. Cumhuriyet Savcısı yeterli delile ulaĢamamıĢ ise. Bu ihbar/Ģikayeti alan Cumhuriyet Savcılığı suç. 1. suçlu ve suça iliĢkin deliller hakkında soruĢturma yaparak neticede bir soruĢturma dosyası hazırlar. Adli kolluk personelinin bu görevi sırasında bir suç iĢlediği iddia edilirse soruĢturmayı DOĞRUDAN DOĞRUYA CUMHURĠYET SAVCISI YAPAR. EĞER FAĠL.d) Kusur yeteneğinin bulunmaması nedeniyle hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilenler.SORUġTURMA EVRESĠ Suç sayılan eylemin gerçekleĢmesinden sonra bu durumun yetkili mercilere ihbar/Ģikayet yoluyla bildirilmesi ile hemen yargılama aĢamasına geçilmez. Yine soruĢturma konusu suç TAKĠBĠ ġĠKAYETE BAĞLI ĠSE VE ÜST SINIRI 1 YILDAN AġAĞI BĠR CEZA VEYA DAHA AZ CEZA GEREKTĠRĠYOR ĠSE C. suçtan zarar görenler 15 GÜN içinde en yakın yer AĞIR CEZA MAHKEMESĠNDE ĠTĠRAZ EDEBĠLĠRLER. yakalama vs. delil gibi unsurlara yer vermek zorundadır. e) Adlî makamlar huzurunda gerçek dışı beyanla suç işlediğini veya suça katıldığını bildirerek gözaltına alınmasına veya tutuklanmasına neden olanlar. Cumhuriyet Savcısı iddianamede kanunen zorunlu olan bütün bilgi. isim. ) bu hallerde Cumhuriyet Savcısı SULH CEZA HAKĠMĠNE BAġVURUR. Kural olarak bu soruĢturma evresi gizlidir. Cumhuriyet Savcısı acele hallerde sonradan yazılı hale getirilmek kaydı ile sözlü emir verebilir. Cumhuriyet Savcısı sadece failin aleyhine değil LEHĠNE BĠR DURUM VAR ĠSE ONU DA ĠDDĠANAME DE BELĠRTMEK ZORUNDADIR. Hazırlanan iddianame yetkili ve görevli mahkemeye sunulur. Bu karara karĢı. tutuklama. 5 YIL ĠÇĠNDE KASITLI BĠR SUÇ ĠġLEMEZ ĠSE KOVUġTURMAYA YER OLMADIĞINA KARAR VERĠR. adres. ikincisi ise kovuĢturma evresi. Telefon dinleme. SoruĢturma sonucunda suç oluĢtuğu konusunda YETERLĠ SÜPHEYE ulaĢılmıĢ ise Cumhuriyet Savcısı tarafından bir ĠDDĠANAME HAZIRLANIR. Bu hallerde dava açmasına gerek yoktur. Bunlardan birincisi soruĢturma evresi. suçun fail tarafından iĢlendiği hususunda yeterli Ģüpheye ulaĢamamıĢ ise ve suçun oluĢmadığına kanaat getirmiĢ ise KOVUġTURMAYA YER OLMADIĞINA KARAR VERĠR. 5 YIL SÜRE ĠLE KAMU DAVASININ AÇILMASINI ERTELEYEBĠLĠR. Cezayı kaldıran bir sebep olarak etkin piĢmanlık veya kiĢisel cezasızlık halleri var ise SAVCI DAVA AÇMADAN KOVUġTURMAYA YER OLMADIĞINA KARAR VEREBĠLĠR. KiĢi özgürlüğüne müdahale teĢkil edecek bir eylemde bulunmak gerekirse ( örn.

sorgusu 72 . ) ĠDDĠANAMENĠN KABULÜYLE BĠRLĠKTE KAMU DAVASI AÇILMIġ OLUR VE KOVUġTURMA AġAMASI BAġLAR. sanığın aynı anda görüntülü ve sesli iletiĢim tekniğinin kullanılması suretiyle sorgusunun yapılabilmesi olanağının varlığı hâlinde bu yöntem uygulanarak sorgu yapılır.KOVUġTURMA EVRESĠ KovuĢturma evresinde duruĢma yapılır. Çağrıya rağmen gelmeyen veya duruĢmaya gelmesine gerek görülmeyen ( YOKLUK ) sanığın daha önceden sorgusu yapılmıĢ ise dava yokluğunda bitirilebilir. ġÜPHELĠNĠN SIFATI ARTIK SANIKTIR. SANIK HAKKINDA TOPLANAN DELĠLLERE GÖRE. C. SANIĞIN DURUġMADAN BAĞIġIK TUTULMASI Mahkemece sorgusu yapılmıĢ olan sanık veya bu hususta sanık tarafından yetkili kılındığı hâllerde müdafii isterse. yokluk ) halleri dıĢında SANIK HAZIR BULUNMADAN DURUġMA YAPILAMAZ. Yani eylemin hangi suç olduğu konusunda C. Cumhuriyet savcısı ile sanık ve müdafiine bildirilir. Cumhuriyet savcısı ile müdafiin sorgu sırasında hazır bulunması zorunlu değildir. Sanığın hazır bulunması bir YARGILAMA ġARTIDIR. mahkeme sanığı duruĢmada hazır bulunmaktan bağıĢık tutabilir. KAÇAĞIN daha önce sorgusu yapılmıĢ ise MAHKÛMĠYET KARARI VERĠLEBĠLĠR. Savcısı bu karara karĢı en yakın ağır ceza mahkemesi nezdinde itirazda bulunabilir. Eğer mahkeme iddianamenin eksik olduğunu düĢünüyorsa ĠDDĠANAMEYĠ CUMHURĠYET SAVCILIĞINA ĠADE EDER. Sorgu tutanağı duruĢmada okunur. DuruĢmada ilk yapılacak olan iĢ mahkemeye çağrılmıĢ olan SANIK VE MÜDAFĠĠN HAZIR BULUNUP BULUNMADIĞIDIR. MAHKÛMĠYET DIġINDA BĠR KARAR VERĠLMESĠ GEREKTĠĞĠ GÖRÜLÜRSE SORGUSU YAPILMAMIġ OLSA BĠLE DAVA YOKLUĞUNDA BĠTĠRĠLEBĠLĠR. Bu nedenden ötürü iddianame iade edilemez. Eğer sorgusu yapılmamıĢ ise mahkûmiyet dıĢındaki kararlar verilebilir. ( C. Hükümden önce son söz hazır bulunan sanığa verilir. Savcısı eylemin hırsızlık olduğunu yazmıĢ ve Mahkeme de eylemin dolandırıcılık olduğunu düĢünüyorsa bu bir nitelendirme hatasıdır. Savcısı ile aynı kanaatte olmasa bile sırf bu nedenden dolayı iddianameyi iade edemez. 15 gün içinde her hangi bir karar verilmeyen iddianame KABUL EDĠLMĠġ SAYILIR.Cumhuriyet Savcısının mahkemeye sunmuĢ olduğu iddianame mahkemece değerlendirilir. kaçaklık. Sorgusundan önce sanığa. Sanığın suçu adli para cezasını veya müsadereyi ve her ikisini gerektiren bir suç ise davetiye de sanığa bildirilmiĢ olmak kaydı ile SANIK OLMADAN DA DURUġMA YAPILABĠLĠR. istinabe suretiyle sorguya çekilebilir. Hastalık veya disiplin önlemi ya da zorunlu diğer nedenlerle yargılamanın yapıldığı yargı çevresi dıĢındaki bir hastahane veya tutukevine nakledilmiĢ olan sanığın. Yalnız veya adli para cezası ya da güvenlik tedbirine hükmedilecek durumlarda sanık gelmese bile duruĢma yapılabilir. ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediği sorulur. 2. Ġstinabe yoluyla sorguda. Kanunda yazılı haller dıĢında ( gaiplik. Sorgu için belirlenen gün. Sanık. MAHKEME HUKUKĠ NĠTELENDĠRME HATASI SEBEBĠYLE ĠDDĠANAMEYĠ ĠADE EDEMEZ. alt sınırı beĢ yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç olmak üzere.

bu sorunla ilgili olarak görevli mahkemede dava açılması veya açılmıĢ davanın sonuçlanması ile ilgili olarak bekletici sorun kararı verebilir. Ancak. . bu tarihten önce duruĢma açılarak veya istinabe suretiyle sorgusu yapılabilir. mahkeme. belirlenen duruĢma tarihinde hazır bulunmasının zorluğu halinde. sanığın tebligata rağmen mazeretsiz olarak gelmemesi sebebiyle sorgusunun yapılamamıĢ olması. DELĠLLERĠN ORTAYA KONULMASI VE REDDĠ Sanığın sorguya çekilmesinden sonra delillerin ortaya konulmasına baĢlanır. ceza mahkemesi bu sorunla ilgili olarak da bu Kanun hükümlerine göre karar verebilir. DURUġMA SIRASINDA ĠġLENEN SUÇ HAKKINDA ĠġLEM Bir kimse. DOĞRUDAN SORU YÖNELTME . katılana. CEZA MAHKEMELERĠNĠN EK YETKĠSĠ Yüklenen suçun ispatı. hazır bulundurulmasına gerek görülmeyen oturumlar için getirilmemesine mahkemece karar verilebilir. tanığın dinlenmesinden veya baĢka herhangi bir delilin ortaya konulmasından vazgeçilebilir. . Dikkat edilirse doğrudan soru sorma SADECE yargılama iĢleminde yer alan HUKUKÇULAR için öngörülmüĢ bir yöntemdir. duruĢma disiplinine uygun olarak doğrudan soru yöneltebilirler. bilirkiĢilere ve duruĢmaya çağrılmıĢ diğer kiĢilere. Yurt dıĢında bulunan sanığın. KovuĢturma evresinde mağdur veya sanığın yaĢının ceza hükümleri bakımından tespitiyle ilgili bir sorunla karĢılaĢılması halinde. DELĠLLERĠ TAKDĠR YETKĠSĠ Hâkim. Ancak.Hakim/ler . ilgili kanunda belirlenen usule göre bu sorunu çözerek hükmünü verir.Müdafi. ceza mahkemelerinden baĢka bir mahkemenin görev alanına giren bir sorunun çözümüne bağlı ise. duruĢma sırasında bir suç iĢlerse. sanığa. Bu deliller hâkimin vicdanî kanaatiyle ( VĠCDANĠ DELĠL SĠSTEMĠ ) serbestçe takdir edilir. mahkeme olayı tespit eder ve bu hususta düzenleyeceği tutanağı yetkili makama gönderir. tanıklara. Ortaya konulması istenilen bir delil aĢağıda yazılı hâllerde reddolunur: . kararını ancak duruĢmaya getirilmiĢ ve huzurunda tartıĢılmıĢ delillere dayandırabilir. Vekil sıfatıyla duruşmaya katılan avukat.Ġstem. delillerin ortaya konulmasına engel olmaz. sadece davayı uzatmak maksadıyla yapılmıĢsa.Delil ile ispat edilmek istenilen olayın karara etkisi yoksa. Cumhuriyet savcısı ile sanık veya müdafii birlikte rıza gösterirlerse. 73 .Delil. sonradan gelen sanığa bildirilir. Ortaya konulan deliller. Sanık ve katılan da mahkeme baĢkanı veya hâkim aracılığı ile soru yöneltebilir. gerek görürse failin tutuklanmasına da karar verebilir.yapılmıĢ olmak koĢuluyla. .Cumhuriyet savcısı. bunun veya ispat edilmek istenen olayın geç bildirilmiĢ olması nedeniyle reddedilemez. hukuka uygun bir Ģekilde elde edilmiĢ her türlü delille ( SERBESTE DELĠL ĠLKESĠ ) ispat edilebilir. DELĠL VE OLAYIN GEÇ BĠLDĠRĠLMESĠ Delilin ortaya konulması istemi. kanuna aykırı olarak elde edilmiĢse. Yüklenen suç.

ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukukî yardımda bulunma hakkı engellenemez. istemi hâlinde bir müdafi görevlendirilir. istem üzerine veya mahkemece uygun görülürse kapalı yapılır. SAVCISI. . ifade almada (SADECE ĠFADE ALMADA) en çok üç avukat hazır bulunabilir. müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse. ZORUNLU MÜDAFĠĠĠLĠK HALLERĠ( Devlet tarafından Avukat ATANAN DURUMLAR ): AĢağıda sayılan hallerde SANIK. . C. . Müdafi görevini yerine getirmediğinde yapılacak iĢlem Gerek Ģüphelinin istemi üzerine ve gerekse zorunlu müdafilik hallerinde görevlendirilen müdafi. hüküm de kapalı duruĢmada açıklanır. Asliye Ceza ve Ağır Ceza Mahkemelerinde C. Müdafiin ücreti devlet tarafından karĢılanır. ġÜPHELĠNĠN VEYA SANIĞIN MÜDAFĠ SEÇĠMĠ ġüpheli veya sanık. DURUġMANIN KAPALI YAPILMA ZORUNLULUĞU: Sanık. .ġÜPHELĠ istemi aranmaksızın devlet tarafından atanan bir avukat yardımından faydalandırılır. duruĢmada hazır bulunmaz veya vakitsiz olarak duruĢmadan çekilir veya görevini yerine getirmekten kaçınırsa.DURUġMA Kural olarak duruĢmalar alenidir. hâkim veya mahkeme derhâl baĢka bir müdafi görevlendirilmesi için gerekli iĢlemi yapar. ( Sulh Ceza Mahkemelerinde duruĢmada C. Açıklığın kaldırılması istemine iliĢkin olarak yapılacak duruĢma. kanunî temsilcisi varsa. soruĢturma ve kovuĢturmanın her aĢamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir. Savcısı bulunur. DuruĢmada hüküm katılacak HAKĠM. dilsiz ve kendini anlatamayacak derecede malul olanlar.Ġşlemiş olduğu suçun alt sınırı 5 yıldan fazla olanlar. Ģüpheli veya sanıkla görüĢme. SoruĢturma ve kovuĢturma evrelerinin her aĢamasında avukatın. 74) Kararı Verileceği Zaman da avukat bulunması zorunludur. ( AÇIKLIK ĠLKESĠ ).sanığa hukuki yardımda bulunur. Bu sayılanların yanında TUTUKLAMA ve SORGU SIRASINDA ve Gözlem Altına Alma (CMK m. . Bu 74 . 18 YAġINI doldurmamıĢ ise duruĢma kapalı yapılır. o da Ģüpheliye veya sanığa müdafi seçebilir.Kamu güvenliğinin KESĠN OLARAK GEREKLĠ KILDIĞI DURUMLARDA. Müdafiin Görevlendirilmesi ġüpheli veya sanık.Genel ahlaka aykırı durumlar. ZABIT KATĠBĠ.Bu hallerde devlet tarafından atanan bir avukat Ģüpheli. Savcısı bulunmaz. zorunlu müdafiliğin kabul edildiği hallerde MÜDAFĠĠ BULUNMAK ZORUNDADIR. kısıtlanamaz. ) DuruĢmanın kapalı yapılması konusundaki gerekçeli karar ile hüküm açık duruĢmada açıklanır. Ancak aĢağıdaki hallerde duruĢmaların BĠR KISMI VEYA TAMAMI gizli olarak yapılabilir: .Sağır. SoruĢturma evresinde.18 yaşından küçük sanıklar.

Müdafiin dosyayı inceleme yetkisi Müdafi. keĢif. sorgu vs. Müdafi. ifade alma. vekâletname aranmaksızın müdafii ile her zaman ve konuĢulanları baĢkalarının duyamayacağı bir ortamda görüĢebilir. Yakalanan kiĢinin veya Ģüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirkiĢi raporları ve adı geçenlerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adlî iĢlemlere iliĢkin (Örn. soruĢturmanın amacını tehlikeye düĢürebilecek ise. ifadeyi alan merciin veya sorguyu yapan hâkimin istemi üzerine. a) SoruĢturma evresinde. ikinci fıkra hükmü uygulanmaz. arama. sulh ceza hâkiminin kararıyla bu yetkisi kısıtlanabilir. Cumhuriyet Savcılığınca iddianamenin mahkemeye verildiği tarihten itibaren dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmıĢ delilleri inceleyebilir. 75 . Hukuka aykırı olarak ele geçirilmiĢ olan delillere dayanılarak hüküm verilemez. Müdafiin görevlendirilmesinde usul Gerek Ģüphelinin istemi halinde ve gerekse zorunlu müdafiilik hallerinde müdafii. ġüpheli veya sanığın kendisinin sonradan müdafi seçmesi halinde. b) KovuĢturma evresinde. Bu kiĢilerin müdafii ile yazıĢmaları denetime tâbi tutulamaz. Müdafiin dosya içeriğini incelemesi veya belgelerden örnek alması. Bu maddenin içerdiği haklardan suçtan zarar görenin vekili de yararlanır. Eğer yeni müdafi savunmasını hazırlamak için yeterli zaman olmadığını açıklarsa oturum ertelenir. Baro tarafından görevlendirilir. soruĢturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilir. Kanunî temsilci veya eĢin duruĢmada hazır bulunması Sanığın kanunî temsilcisine duruĢma gün ve saati bildirilir ve duruĢmaya kabul edilerek istemi üzerine dinlenebilir. baro tarafından görevlendirilen avukatın görevi sona erer. bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız olarak alabilir. Müdafi ile GörüĢme ġüpheli veya sanık.durumda mahkeme oturuma ara verebileceği gibi oturumun ertelenmesine de karar verebilir.) tutanaklar hakkında. Cumhuriyet savcısının istemi üzerine. ġüpheli veya sanığın birden fazla olması hâlinde savunma Yararları birbirine uygun olan birden fazla Ģüpheli veya sanığın savunması aynı müdafie verilebilir. Sanığın eĢi hakkında da tebligat yapılmaksızın birinci fıkra hükmü uygulanır. SANIĞA YÜKLENEN SUÇUN ĠSPAT EDĠLMESĠ Yüklenen suç hukuka uygun olarak ele geçirilmiĢ olan deliller ile ispat edilebilir. mahkemenin istemi üzerine. Yukarıda belirtilen hâllerde müdafi soruĢturmanın veya kovuĢturmanın yapıldığı yer barosunca görevlendirilir. Hukuka aykırı deliller: Hukuka uygun surette elde edilmemiĢ HER TÜRLÜ DELĠL YASAK DELĠLDĠR.

c) MeĢru savunmada sınırın heyecan. Sorgu: ġüpheli veya sanığın hâkim veya mahkeme tarafından soruĢturma veya kovuĢturma konusu suçla ilgili olarak dinlenmesini. 232 ) HÜKMÜN KONUSU VE SUÇU DEĞERLENDĠRMEDE MAHKEMENĠN YETKĠSĠ Hüküm. Hallerinde verilir. c) Yüklenen suç açısından failin kast veya taksirinin bulunmaması.Hükmün baĢına TÜRK MĠLLETĠ adına ibaresi yazılır. .ĠFADE ALMA VE SORGUDA YASAK USULLER Ġfade alma: ġüphelinin kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından soruĢturma konusu suçla ilgili olarak dinlenmesini. e) Yüklenen suçun sanık tarafından iĢlendiğinin sabit olmaması. BURADA MEġRU MÜDAFAADA SINIRIN AġILMASI SÖZ KONUSU ) d) Kusurluluğu ortadan kaldıran hataya düĢülmesi. b) Yüklenen suçun hukuka aykırı fakat bağlayıcı emrin yerine getirilmesi suretiyle veya zorunluluk hali ya da cebir veya tehdit etkisiyle iĢlenmesi. 2. aldatma.Mahkemece karar ve hükümler oybirliği veya oyçokluğuyla verilir. b) Yüklenen suçun sanık tarafından iĢlenmediğinin sabit olması. Kanuna aykırı bir yarar vaat edilemez. hâkim veya mahkeme huzurunda Ģüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Mahkeme. ( CMK m. kusurunun bulunmaması dolayısıyla ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir.KUSURUN BULUNMAMASI NEDENĠYLE CEZA VERĠLMEYE YER OLMADIĞI KARARI a) Yüklenen suçla bağlantılı olarak yaĢ küçüklüğü. KARAR VE HÜKÜMLERDE GEREKLĠ OY SAYISI . ( MeĢru savunma halinde BERAAT VERĠLĠR. ġüphelinin ve sanığın beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. Bunu engelleyici nitelikte kötü davranma. Bu halde KOLLUK ĠFADE ALAMAZ. fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı değildir. yorma. bazı araçları kullanma gibi bedensel veya ruhsal müdahaleler yapılamaz. cebir veya tehditte bulunma. d) Yüklenen suçun sanık tarafından iĢlenmesine rağmen. korku ve telaĢ nedeniyle aĢılması. ancak iddianamede unsurları gösterilen suça iliĢkin fiil ve faili hakkında verilir. bu iĢlem ancak Cumhuriyet savcısı tarafından yapılabilir.KarĢı oya tutanakta yer verilir. . işkence.BERAAT KARARI AġAĞIDAKĠ HALLERDE VERĠLĠR: a) Yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamıĢ olması. gerekçesi de tutanakta gösterilir. Yasak usullerle elde edilen ifadeler rıza ile verilmiĢ olsa dahi delil olarak değerlendirilemez. Hallerinde. CEZA YARGILAMASINDA KARAR TÜRLERĠ 1. olayda bir hukuka uygunluk nedeninin bulunması. ġÜPHELĠ VEYA SANIĞIN aynı olayla ilgili olarak yeniden ifadesinin alınması ihtiyacı ortaya çıktığında. ilâç verme. akıl hastalığı veya sağır ve dilsizlik hali ya da geçici nedenlerin bulunması. Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade. 76 .

gerçekleĢmesini beklemek üzere. Bu karara itiraz edilebilir.( MAHKÛMĠYETLE BĠRLĠKTE GÜVENLĠK TEDBĠRLERĠNE HÜKMEDĠLMESĠ ZORUNLUDUR ) Aynı fiil nedeniyle. Türk Ceza Kanununda öngörülen düĢme sebeplerinin varlığı ya da soruĢturma veya kovuĢturma Ģartının gerçekleĢmeyeceğinin anlaĢılması hallerinde. hâllerde durma. 2 yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise. a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamıĢ bulunması. mahkumiyetin hiçbir olumsuz etkisi olmaz. belli bir cezaya mahkûmiyet yerine veya mahkûmiyetin yanı sıra güvenlik tedbirine hükmolunur. kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder. Ancak. b) Mahkemece. Derhâl beraat kararı verilebilecek verilmesine yer olmadığı kararı verilemez. Dolayısıyla. a) Etkin piĢmanlık. c) Suçun iĢlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın. Bu 5 yıllık süre içerisinde hüküm açıklanmadığı için. 4. hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilir. ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için.HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERĠ BIRAKILMASI KARARI Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza. faile ceza verilmemesi hallerinde. düĢme veya ceza Adlî yargı dıĢındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik kararı kanun yolu bakımından hüküm sayılır.CEZA VERĠLMESĠNE YER OLMADIĞINA ĠĢlenen fiilin suç olma özelliğini devam ettirmesine rağmen. d) UzlaĢmaya tabi bir suç olmamalıdır. b) ġahsî cezasızlık sebebinin varlığı. ( HÂKĠMĠN TAKDĠRĠNDEDĠR ) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması. soruĢturmanın veya kovuĢturmanın yapılması Ģarta bağlı tutulmuĢ olup da Ģartın henüz gerçekleĢmediği anlaĢılırsa. mahkemece. DURMA KARARI verilir. 5. suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi. d) ĠĢlenen fiilin haksızlık içeriğinin azlığı.MAHKÛMĠYET Yüklenen suçu iĢlediğinin sabit olması halinde (% 100 kanaat olacak). Anayasanın 174 üncü maddesinde koruma altına alınan inkılâp kanunlarında yer alan suçlarla ilgili olarak uygulanmaz. aynı sanık için önceden verilmiĢ bir hüküm veya açılmıĢ bir dava varsa DAVANIN REDDĠNE karar verilir. aynen iade. Yüklenen suçu iĢlediğinin sabit olması halinde. Öngörülen 5 yıllık denetim süresi içerisinde fail KASITLI bir SUÇ iĢlemez ise 5 yılın sonunda DAVANIN DÜġMESĠNE KARAR VERĠLĠR. c) KarĢılıklı hakaret.3. davanın düĢmesine karar verilir. e) Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına iliĢkin hükümleri. 77 . sanığın kiĢilik özellikleri ile duruĢmadaki tutum ve davranıĢları göz önünde bulundurularak yeniden suç iĢlemeyeceği hususunda kanaate varılması.

Resmî mercilere beyan edilmiĢ olup da soruĢturma dosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dıĢında olma ya da baĢka bir nedenle mağdura.K.UZLAġMA Türk Ceza Kanunu’nda yer alan ve Sadece kanunun belirlediği suç tiplerinde uygulanan bir yöntemdir. mağdurun veya suçtan zarar görenin reĢit olmaması halinde. uzlaĢtırmacı olarak avukat görevlendirilmesini barodan isteyebilir veya hukuk öğrenimi görmüĢ kiĢiler arasından uzlaĢtırmacı görevlendirebilir. UzlaĢmanın sağlanması halinde. teklifi reddetmiĢ sayılır. uzlaĢma teklifi kanunî temsilcilerine yapılır. UzlaĢma teklifinde bulunulması halinde. diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaĢtırma yoluna gidilebilmesi için. ) engel değildir. mağdur veya suçtan zarar gören. 78 . Cumhuriyet savcısı bu süreyi en çok yirmi gün daha uzatabilir. kendisine uzlaĢma teklifinde bulunulduktan itibaren üç gün içinde kararını bildirmediği takdirde. ġüphelinin. Birden fazla kiĢinin mağduriyetine veya zarar görmesine sebebiyet veren bir suçtan dolayı uzlaĢtırma yoluna gidilebilmesi için. UzlaĢtırmanın sonuçsuz kalması halinde tekrar uzlaĢtırma yoluna gidilemez. ġüpheli. soruĢturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz. hakkında kovuĢturmaya yer olmadığı kararı verilir. etkin piĢmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile cinsel dokunulmazlığa karĢı suçlarda. ġüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görenin uzlaĢma teklifini kabul etmesi halinde. Tutuklama vs. kiĢiye uzlaĢmanın mahiyeti ve uzlaĢmayı kabul veya reddetmesinin hukukî sonuçları anlatılır. SoruĢturulması ve kovuĢturulması Ģikâyete bağlı olsa bile. uzlaĢtırmacı görevlendirilmesi ile ilgili olarak göz önünde bulundurulur. Ģüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görene uzlaĢma teklifinde bulunur. kanunda açık hüküm bulunması gerekir. suçtan zarar görene. dosya içindeki belgelerin birer örneği kendisine verildikten itibaren en geç 30 ( otuz ) gün içinde uzlaĢtırma iĢlemlerini sonuçlandırır. SoruĢturma konusu suçun uzlaĢmaya tâbi olması halinde. UzlaĢtırmacı. Cumhuriyet savcısı uzlaĢtırmayı kendisi gerçekleĢtirebileceği gibi. Bu Kanunda belirlenen hâkimin davaya bakamayacağı haller ile reddi sebepleri. uzlaĢtırma yoluna gidilemez. dıĢındaki kanunlarda düzenlenen. T. UzlaĢma teklifinde bulunulması veya teklifin kabul edilmesi. soruĢturma konusu suça iliĢkin delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına ( Arama. uzlaĢtırma yoluna gidilmeksizin soruĢturma sonuçlandırılır. açılmıĢ olan davadan feragat edilmiĢ sayılır. UzlaĢma sonucunda Ģüphelinin edimini def'aten yerine getirmesi halinde. Cumhuriyet savcısı uzlaĢma teklifini açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapabilir. Cumhuriyet savcısı veya talimatı üzerine adlî kolluk görevlisi. SoruĢturulması ve kovuĢturulması Ģikâyete bağlı olanlar hariç olmak üzere. Ģüpheliye veya bunların kanunî temsilcisine ulaĢılamaması halinde.C. mağdur veya suçtan zarar görenlerin hepsinin uzlaĢmayı kabul etmesi gerekir.

Cumhuriyet savcısı veya mahkeme baĢkanı veya hâkim tarafından çağrı kâğıdı ile çağırılıp dinlenir. cinsel saldırı suçu ile alt sınırı beĢ yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda. Vekili bulunmaması halinde.ġüphelinin. 3. 2. MAHKEME TARAFINDAN UZLAġTIRMA Kamu davası açıldıktan sonra kovuĢturma konusu suçun uzlaĢma kapsamında olduğunun anlaĢılması halinde. Kamu davasına katılma. Sayılan haklar. 1. 4. (MAĞDUR BAKIMINDAN ZORUNLU AVUKAT YARDIMI) 6. 5. Aralarında iĢtirak iliĢkisi olsun ya da olmasın birden çok kiĢi tarafından iĢlenen suçlarda. 153 üncü Maddeye uygun olmak koĢuluyla vekili aracılığı ile soruĢturma belgelerini ve elkonulan ve muhafazaya alınan eĢyayı inceletme. bir UzlaĢma teklifi ve uzlaĢtırıcının raporunun verilmesi arasında geçen sürede zamanaĢımı ve dava açma süreleri ĠġLEMEZ. b) KovuĢturma evresinde. 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı Ġcra ve Ġflas Kanununun 38 inci maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz belgelerden sayılır. Bu hususta yapılacak çağrı bakımından tanıklara iliĢkin hükümler uygulanır. Vekili bulunmaması halinde. 4. Cumhuriyet savcısının. onsekiz yaĢını doldurmamıĢ. sağır veya dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malûl olur ve bir vekili de bulunmazsa. 79 . ancak uzlaĢan kiĢi uzlaĢmadan faydalanır. MAĞDUR ve ġĠKAYETÇĠNĠN HAKLARI Mağdur ile Ģikâyetçi. DuruĢmadan haberdar edilme. Tanıkların davetini isteme. istemi aranmaksızın bir vekil görevlendirilir. 1. Delillerin toplanmasını isteme. 2. Mağdur. baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteme. Tutanak ve belgelerden vekili aracılığı ile örnek isteme. uzlaĢtırma iĢlemleri mahkeme tarafından yapılır. UzlaĢtırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar. UzlaĢma sonucunda verilecek kararlarla ilgili olarak bu Kanunda öngörülen kanun yollarına baĢvurulabilir. kovuĢturmaya yer olmadığı yönündeki kararına kanunda yazılı usule göre itiraz hakkını kullanma. SoruĢturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koĢuluyla Cumhuriyet savcısından belge örneği isteme. baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteme. MAĞDUR ĠLE ġĠKÂYETÇĠNĠN HAKLARI Mağdur ile Ģikâyetçinin hakları Ģunlardır: a) SoruĢturma evresinde. suçun mağdurları ile Ģikâyetçiye anlatılıp açıklanır ve bu husus tutanağa yazılır. 3. cinsel saldırı suçu ile alt sınırı beĢ yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda. 5. edimini yerine getirmemesi halinde uzlaĢma raporu veya belgesi. Davaya katılmıĢ olma koĢuluyla davayı sonuçlandıran kararlara karĢı kanun yollarına baĢvurma. herhangi soruĢturma ve kovuĢturmada ya da davada delil olarak kullanılamaz.

tanıklığa iliĢkin hükümler uygulanır. yemin hariç. Belirtilen adresin yanlıĢlığı. Maddî gerçeğin ortaya çıkarılması açısından zorunluluk arz eden haller saklıdır. tıp veya eğitim alanında uzman bir kiĢi bulundurulur. Bu adrese çıkartılan çağrıya rağmen gelmeyen kimseye yeniden tebligatta bulunulmaz. bu suça iliĢkin soruĢturma veya kovuĢturmada tanık olarak bir defa dinlenebilir. eksikliği veya adres değiĢikliğinin bildirilmemesi nedeniyle tebligat yapılamaması hâllerinde adresin araĢtırılması gerekmez. Mağdur çocukların veya iĢlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuĢ olan diğer mağdurun tanık olarak dinlenmesi sırasında psikoloji.MAĞDUR ĠLE ġĠKÂYETÇĠNĠN DAVETE UYMAMALARI Mağdur. Bunlar hakkında bilirkiĢilere iliĢkin hükümler uygulanır. Bu kimselerin beyanının alınması zorunlu görüldüğü hâllerde üçüncü fıkra uygulanmaz. 80 . psikiyatri. ĠĢlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuĢ çocuk veya mağdur. MAĞDUR ĠLE ġĠKÂYETÇĠNĠN DĠNLENMESĠ Mağdurun tanık olarak dinlenmesi halinde. dilekçelerinde veya tutanağa geçirilmiĢ olan beyanlarında belirttikleri adresleri tebligata esas alınır. Ģikâyetçi veya vekilinin.

81 . B. . c) Hükme katılmıĢ olan hâkimlerden biri. SAVCISI . KANUN YOLLARINA MÜRACAAT EDEBĠLECEK KĠMSELER: . d) Ceza hükmü hukuk mahkemesinin bir hükmüne dayandırılmıĢ olup da bu hüküm kesinleĢmiĢ diğer bir hüküm ile ortadan kaldırılmıĢ ise. b) Yemin verilerek dinlenmiĢ olan bir tanık veya bilirkiĢinin hükmü etkileyecek biçimde hükümlü aleyhine kasıt veya ihmal ile gerçek dıĢı tanıklıkta bulunduğu veya oy verdiği anlaĢılırsa. .OLAĞANÜSTÜ KANUN YOLLARI KESĠNLEġMĠġ KARARLARA KARġI ÖNGÖRÜLMÜġ KANUN YOLLARIDIR. HÜKMÜN AÇIKLANMASINDAN ĠTĠBAREN 7 GÜN ĠÇĠNDE BU YOLA MÜRACAAT EDĠLEBĠLĠR. Ġstinaf BÖLGE ADLĠYE MAHKEMELERĠNE MÜRACAAT YOLUYLA ĠLK DERECE MAHKEMESĠ KARARLARININ DENETLENMESĠ SURETĠYLE YAPILIR ) C.OLAĞAN KANUN YOLLARI A.ĠNCELENMESĠDĠR.Bunların Müdafii. 1. aĢağıda yazılı hâllerde hükümlü lehine olarak yargılamanın yenilenmesi yoluyla tekrar görülür: a) DuruĢmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahteliği anlaĢılırsa. A. C.ĠSTĠNAF: Ġstinaf mahkemeleri kurulduktan sonra ( 2008 ĠTĠBARĠYLE HENÜZ KURULMAMAġTIR ) kural olarak birinci derece mahkemelerinin kararlarına karĢı baĢvurulabilecek kanun yolu ĠSTĠNAFTIR.Şüpheli veya Sanığın KANUNİ TEMSİLCİSİ VE EŞİ.KANUN YOLLARI Ġki tür kanun yolu vardır.Şüpheli veya SANIK .ĠTĠRAZ: Kararı veren mahkemenin bir üst mahkemesine yapılan 7 GÜN ĠÇĠNDE YAPILAN müracaata kararın denetlenmesi iĢlemidir.C. aleyhine ceza kovuĢturmasını veya bir ceza ile mahkûmiyetini gerektirecek biçimde görevlerini yapmada kusur etmiĢ ise. Hangi iĢlemlere karıĢ itiraz yoluna gidilebileceği kanunda sayılmaktadır.Katılan. 2. Bunlar olağan kanun yolu ve olağanüstü kanun yolu.KANUN YARARINA BOZMA: Temyiz incelemesinden geçmeden kesinleĢmiĢ hukuka aykırı görülen kararlara karĢı ADALET BAKANLIĞININ ĠSTEMĠ ĠLE YARGITAY CUMHURĠYET BAġSAVCISI KARARIN TEMYĠZĠ ĠÇĠN ĠLGĠLĠ YARGITAY DAĠRESĠNE BAġVURUR. B. hükümlünün neden olduğu kusur dıĢında.TEMYĠZ: ĠLK DERECE MAHKEMESĠ KARARLARININ YARGITAY TARAFINDAN DENETLENMESĠ.YARGITAY CUMHURĠYET BAġSAVCISININ ĠTĠRAZI: Ceza dairesinin vermiĢ olduğu hukuka aykırı kararlara karĢı 30 gün içinde YARGITAY CEZA GENEL KURULUNUN KARARI ĠNCELEMESĠ AMACIYLA YARGITAY CUMHURĠYET BAġSAVCISININ müracaat etmesidir.YARGILAMANIN YENĠLENMESĠ KesinleĢen bir hükümle sonuçlanmıĢ bir dava.

Yeniden yapılan yargılamada verilen hüküm ilk hükümden DAHA AGIR BĠR CEZAYI ĠÇEREMEZ. 4. 82 . Bu hâlde yargılamanın yenilenmesi. Hatanın giderilebilmesini sağlayacak baĢka bir yol varsa.) ĠLK KARARI VEREN YARGILAMAYA KATILAMAZ. yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilemez.e) Yeni olaylar veya yeni deliller ortaya konulup da bunlar yalnız baĢına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındıklarında sanığın beraatini veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanması ile mahkûm edilmesini gerektirecek nitelikte olursa. f) Ceza hükmünün. ( Bu hüküm. YARGILAMANIN YENĠLENMESĠ ĠSTEMĠ HÜKMÜ VEREN MAHKEMEYE SUNULUR. YARGILAMANIN YENĠLENMESĠ HÜKMÜN ĠNFAZINI ERTELEMEZ. Avrupa Ġnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleĢtiği tarihten itibaren 1 YIL içinde istenebilir. Avrupa Ġnsan Hakları Mahkemesinin kesinleĢmiĢ kararıyla tespit edilmiĢ olması. Ġnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair SözleĢmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının.2003 tarihinden sonra Avrupa Ġnsan Hakları Mahkemesine yapılan baĢvurular üzerine verilecek kararlar hakkında uygulanır.2. HAKĠM YARGILAMANIN YENĠLENMESĠ HALĠNDE YARGILAMANIN YENĠLENMESĠNĠN KABUL EDĠLMEYECEĞĠ HÂL Kanunun aynı maddesinde yer almıĢ sınır içinde olmak üzere cezanın değiĢtirilmesi amacıyla yargılamanın yenilenmesi kabul edilemez.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->