P. 1
FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI İlköğretim 4 ve 5. Sınıf

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI İlköğretim 4 ve 5. Sınıf

|Views: 24|Likes:
Yayınlayan: ozm gnr
talim terbiye 2012-2013
talim terbiye 2012-2013

More info:

Published by: ozm gnr on Jan 05, 2013
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/23/2013

pdf

text

original

Sections

  • 1.1. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NA GİRİŞ
  • 1.2. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN VİZYONU
  • 1.3. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN TEMEL YAKLAŞIMI
  • a. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nın Gerekçesi
  • b. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nın Amaçları
  • 1.4. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN TEMEL YAPISI
  • 1.5. ÖĞRENME-ÖĞRETME SÜRECİ
  • a. Yapılandırıcı Öğrenme Yaklaşımı
  • b. Öğretim Stratejileri
  • c. Fen ve Teknoloji Eğitiminde Dil
  • ç. Fen ve Teknoloji Eğitiminde Ev Ödevleri
  • d. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda Güvenlik Eğitimi
  • e. Fen ve Teknoloji Eğitiminde Kaynaklar
  • 1.6. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
  • 1.7. TÜM ÖĞRENCİLERİN İHTİYACINI DİKKATE ALMA
  • a. Öğrenci Cinsiyeti ve Fen
  • b. Fende Özel Becerili Öğrenciler
  • c. Özel Öğrenme İhtiyacı Olan Öğrenciler ve Fen
  • 1.8. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN ORGANİZASYON YAPISI
  • a. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda “Bilgi”
  • b. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda “Fen-Teknoloji-
  • c. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda “Bilimsel Süreç
  • ç. Fen ve Teknoloji Öğretim Programı’nda “Tutum ve Değerler”
  • 1.9. PROGRAM UYGULAYICILARINA ÖNERİLER

T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

İLKÖĞRETİM FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ (4 ve 5. SINIFLAR ) ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA 2005

İLKÖĞRETİM FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 4-5. SINIF ÖĞRETİM PROGRAMINDA GÖREV ALANLAR

İlköğretim 4-5. sınıflar Fen ve Teknoloji programında danışman olarak görev yapan alan eğitimcileri Prof. Dr. Fitnat KÖSEOĞLU, Prof. Dr. Hamza YILMAZ, Prof. Dr. Şükrü Koç, Doç. Dr. Bilal GÜNEŞ, Doç. Dr. Mehmet BAHAR, Yard. Doç. Dr. Ali ERYILMAZ, Yard. Doç. Dr. Salih ATEŞ, Yard. Doç. Dr. Zekeriya MÜYESSEROĞLU, Yard. Doç. Dr. M. Fatih TAŞAR; Öğr. Gör. Dr. Nusret KAVAK, araştırma görevlileri Dr. Muhammet UŞAK, Halil TÜMAY, Eylem BUDAK, Burak Kağan TEMİZ, Yasin UNSAL, Uygar KANLI, Çağlar GÜLÇİÇEK; program geliştirme uzmanı Toper AKBABA, ölçme ve değerlendirme uzmanı Seher ULUTAŞ; öğretmenler Dr. Merih CERİTOĞLU, Dr. Raziye AYDINLI, Dr. Aynur SARIKAYA, Dr. Fatma TEZCAN, Dr. İlknur KARACA, Zeki TEKELİ, F.Zerrin GÖRGÜN, Engin DELİGÖZ, Selda YILDIRIM, Aydın ATİK, Özlem AKSU, Esin ÜLGÜT, Nuray YÖRÜK, Gülgün ÇAKMAK, Orhan ERCAN, Orhan ÖZER, Tülay İYİTELLİKARA, Kamile SEMERCİ, Kamile RENÇBEROĞLU ve komisyon sorumlusu Gülseren ŞENYÜZ görev yapmışlardır.

İçindekiler
1. BÖLÜM: FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN TEMELLERİ. 3
1.1. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NA GİRİŞ ................................................4 1.2. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN VİZYONU .......................................5 1.3. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN TEMEL YAKLAŞIMI ....................7 a. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nın Gerekçesi ...............................................................7 b. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nın Amaçları ................................................................8 1.4. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN TEMEL YAPISI ........................... 10 1.5. ÖĞRENME-ÖĞRETME SÜRECİ ...................................................................................................12 a. Yapılandırıcı Öğrenme Yaklaşımı ..................................................................................................12 b. Öğretim Stratejileri .........................................................................................................................13 c. Fen ve Teknoloji Eğitiminde Dil.....................................................................................................18 ç. Fen ve Teknoloji Eğitiminde Ev Ödevleri ......................................................................................18 d. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda Güvenlik Eğitimi..................................................19 e. Fen ve Teknoloji Eğitiminde Kaynaklar .........................................................................................20 1.6. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME.................................................................................................. 22 1.7. TÜM ÖĞRENCİLERİN İHTİYACINI DİKKATE ALMA .............................................................25 a. Öğrenci Cinsiyeti ve Fen..................................................................................................................25 b. Fende Özel Becerili Öğrenciler .......................................................................................................26 c. Özel Öğrenme İhtiyacı Olan Öğrenciler ve Fen ..............................................................................27 1.8. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN ORGANİZASYON YAPISI .........28 a. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda “Bilgi” ...................................................................29 b. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda “Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre” ...........................30 c. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda “Bilimsel Süreç Becerileri”...................................33 ç. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda “Tutumlar ve Değerler”……………….................34 1.9. PROGRAM UYGULAYICILARINA ÖNERİLER ...................................................................35 SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR

2. BÖLÜM: FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRENME ALANLARI VE ÜNİTELER..... 41
2.1. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÖĞRENME ALANLARI VE KAZANIMLARLA İLGİLİ ESASLAR ............................................................................................42 a. Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre (FTTÇ) Kazanımları........................................................................42 b. Bilimsel Süreç Beceri (BSB) Kazanımları ......................................................................................46 c. Tutum ve Değer (TD) Kazanımları..................................................................................................48 2.2. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ ÜNİTE ORGANİZASYONU İLE İLGİLİ ESASLAR ......................................................................................................................50 2.3.DÖRDÜNCÜ SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÜNİTE ORGANİZASYONU..................................................................................................................57 2.4 DÖRDÜNCÜ SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARI İLE EŞLEŞEN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI TABLOSU…………………………………………………………………………..............147 2.5 DÖRDÜNCÜ SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARI İLE EŞLEŞEN ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR TABLOSU……………………………………………………………………………….....151 2.6. BEŞİNCİ SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÜNİTE ORGANİZASYONU……………………………………………………………………….152 2.7 BEŞİNCİ SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARI İLE EŞLEŞEN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI TABLOSU ………………………246 2.8. BEŞİNCİ SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARI İLE EŞLEŞEN ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR TABLOSU……………………………………………………………………………….….251 EKLER……………………………………………………………………………..…………...252

1

TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN AMAÇLARI 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları: I. Genel Amaçlar Madde 2. Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlâkî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik; laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; 2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek, gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır.

2

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI İlköğretim 4 ve 5. Sınıf

1. BÖLÜM PROGRAMIN TEMELLERİ

3

sınıf fen ve teknoloji kazanımları.1. Fen ve Teknoloji Dersi 4 ve 5. illerden gelen raporların %92'si programın belirlenen sürede tamamlanamadığını ifade etmektedir. reform kelimesinin içini dolduracak bir vizyonla. Bu program hazırlanırken Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından tüm illerde ilköğretim müfettişleri başkanlığında kurulan komisyonlarca.1. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NA GİRİŞ Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı. Fen ve Teknoloji olarak değiştirilmiş ve haftada 4 saat olarak okutulması öngörülmüştür. Programın Temelleri adı altındaki birinci bölümde programın vizyonu. öğrenmeöğretme. zamana sıkışma pahasına programa alınmış çok sayıda konu ve kavramdan kaynaklandığı düşünülen bu içerik fazlalığı. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı olarak hazırlanmış olup içeriğin doğru yorumlanması ve etkin bir şekilde uygulanabilmesi için programın tamamının bir bütün olarak ele alınması esastır.halen uygulanmakta olan Fen Bilgisi Programı hakkındaki görüşler değerlendirilerek. Sınıf Öğretim Programı. T. Ayrıca. MEB. Örneğin.değerlendirme için etkinlik önerileri ve açıklamalar sunulmuştur. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı 2004 yılı öğretim programı reformu çerçevesinde “Fen Bilgisi Dersi Özel İhtisas Komisyonu” tarafından İlköğretim 4 ve 5. 4 . fen konularının gündelik hayata ve teknolojiye yansıyan yönlerine daha çok ağırlık verilerek Fen Bilgisi dersinin adı. gelişmiş ülkelerde yürürlükte olan çok sayıda fen dersi programı incelenerek. kimi konu ve kavramlar ilköğretim 6. uluslararası fen eğitimi literatürü izlenerek ve Türkiye’de değişik yörelerdeki koşul ve olanaklar dikkate alınarak hazırlanmış bir programdır. sınıfa aktarılarak giderilmiştir. teknoloji boyutu. 2000 yılı Fen Bilgisi Dersi Öğretim Programı’nın değerlendirilmesi istenmiştir. 8. 79 ilden gelen müfettiş ve öğretmen raporları ile çeşitli sivil toplum kuruluşlarının görüşleri incelenmiştir. Zorunlu ilköğretimin 5 yıl olduğu dönemlerde. öğretme ve değerlendirme ile ilgili temel felsefesi ve bunların öğretim programlarına en etkin şekilde yansıması için öğretim programlarının düzenlenmesindeki ilkeler ortaya konulmuştur.C. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı iki ana bölümden oluşmuştur. Öğretim Programı ile ilgili bu görüşler ve programın uygulanmasında karşılaşılan sorunlar hazırlanan yeni programın geliştirilmesinde dikkate alınmıştır. Öğrenme Alanları ve Üniteler başlıklı ikinci bölümde ise “Programın Temelleri”nde anlatılan ilkelere uygun olarak hazırlanan 4 ve 5. 7. öğrenme.

çevreleri ve dünya hakkındaki merak duygusunu sürdürmeleri için gerekli olan fenle ilgili beceri. problem çözme ve karar verme becerileri geliştirmeleri. Fen ve teknoloji okuryazarlığı. bilimsel ve teknik psikomotor beceriler geliştirir. uluslararası ekonomik rekabet. Küreselleşme. Bütün bunlar dikkate alındığında ülkeler. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nın vizyonu. Fen ve teknoloji okuryazarlığı için 7 boyut düşünülebilir: 1. tutum.2. günümüzde belki de geçmişte hiç olmadığı kadar açık bir biçimde görülmektedir. değer. Fen bilimleri ve teknolojinin doğası 2. bilimin ve bilimsel bilginin doğasını. Fen’e ilişkin tutum ve değerler (TD) 5 . yasa ve kuramlarını anlayarak uygun şekillerde kullanır. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN VİZYONU Günümüzde yaşanan hızlı ekonomik. Bilimin özünü oluşturan değerler 7. toplum ve çevre arasındaki etkileşimleri anlar. güçlü bir gelecek oluşturmak için her vatandaşın fen ve teknoloji okuryazarı olarak yetişmesinin gerekliliğinin ve bu süreçte fen derslerinin anahtar bir rol oynadığının bilincindedir. ilke. eleştirel düşünme. problemleri çözerken ve karar verirken bilimsel süreç becerilerini kullanır. sosyal. genel bir tanım olarak. yaşam boyu öğrenen bireyler olmaları. bilgiye ulaşmada ve kullanmada. Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre (FTTÇ) ilişkileri 5. Bilimsel Süreç Becerileri (BSB) 4. hızlı bilimsel ve teknolojik gelişmeler gelecekte de hayatımızı etkilemeye devam edecektir. bilimsel tutum ve değerlere sahip olduğunu gösterir.1. anlayış ve bilgilerin bir bileşimidir. Anahtar fen kavramları 3. problemleri çözmede. bilimsel ve teknolojik gelişmeler yaşam şeklimizi önemli ölçüde değiştirmiştir. bireysel farklılıkları ne olursa olsun bütün öğrencilerin fen ve teknoloji okuryazarı olarak yetişmesidir. Fen ve teknoloji okuryazarı olan bir kişi. fen. fen ve teknoloji ile ilgili sorunlar hakkında olası riskleri. yararları ve eldeki seçenekleri dikkate alarak karar vermede ve yeni bilgi üretmede daha etkin bireylerdir. Fen ve teknoloji okuryazarı bireyler. Özellikle bilimsel ve teknolojik gelişmelerin hayatımıza etkisi. teknoloji. bireylerin araştırma-sorgulama. temel fen kavram. Bilimsel ve teknik psikomotor beceriler 6.

Öğrenciler sürekli alma ihtiyacını duymak yerine kendi kendilerine araştırabilen.Öğrencilerin fen ve teknoloji okuryazarı olarak yetiştirilebilmeleri için yukarıda belirtilen fen ve teknoloji okuryazarlığının yedi boyutu dikkate alınmalıdır. Eğitim süreci öğrencilerin öz güvenlerini ve motivasyonlarını artırıcı nitelikte olmalıdır. Düz anlatım. sorgulayabilen bireyler olacak şekilde yönlendirilmelidir. not tutturma ve doğrulama tipi laboratuar etkinlikleri gibi öğretmen merkezli geleneksel öğretim yöntemleri öğrencilerin fen ve teknoloji okuryazarlığını geliştirmede yeterli olamamaktadır. 6 .

fen ve teknoloji öğretiminde. doğal dünyayı sistematik bir şekilde araştırarak elde edilen organize bir bilgi bütünü olduğu ve sürekli değişim geçirdiği söylenebilir. toplumların geleceği açısından fen ve teknoloji eğitiminin anahtar bir rol oynadığı açıkça görülmektedir. Fen ve Teknoloji Programının içeriği ve stratejileri belirlenirken alanın bu niteliği hesaba katılmıştır.öğrendikçe dünyaya bakışını revize edip yeniden yapılandırması ve giderek öğrenme hevesini geliştirmesi çok önemlidir. Hayal gücü. aynı zamanda deneysel ölçütleri. teknolojik yeniliklerin büyük bir hızla ilerlediği. “değişmez gerçekler” değil. bilginin subjektiflik boyutu üzerindeki ısrarlı vurgusuna. sadece dünya hakkındaki gerçeklerin bir toplamı değil. Programda. zannedildiğinin aksine. Fen. yaratıcılık. hedef bireylerin doğrudan keşif yoluyla doğru bilgiye ulaşmayı öğrenmesi. Öte yandan fen. sabit ve kesin bir bilgiler bütünü de değildir. fen ve teknolojinin etkilerinin yaşamımızın her alanında belirgin bir şekilde görüldüğü günümüz bilgi ve teknoloji çağında. bilimsel çalışmalarda oldukça önemlidir. yeni düşüncelere açık olma.3. oldukça özel bir alandır. yeni deliller elde edildikçe fiziksel ve biyolojik dünyayı daha iyi açıklamak için sürekli gözden geçirilerek düzeltilir ve geliştirilir. Öğrenme –öğretmedeğerlendirme etkinlikleri seçilirken bu husus göz önünde tutulmuştur. Fen. bilgi toplama. Bilimsel metotlar. Bilimsel bilgiler. içeriği değil yöntemleridir. verileri yorumlama ve bulguları sunma süreçlerini içerir.Bu yüzden. gelişmiş ülkeler başta olmak üzere bütün toplumlar sürekli olarak fen ve teknoloji eğitiminin kalitesini artırma çabası içindedir. Bu bilgiler bütünü. test edilebilir. radikal yapılandırmacılık (radical constructivism) yaklaşımının. objektif ve tutarlı bir bilgi bütünü oluşturulmuş ve oluşturulmaya devam edilmektedir. zihinsel tarafsızlık ve sorgulama. nispeten az uyan. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nın Gerekçesi Bilimsel bilginin katlanarak arttığı. mantıksal düşünmeyi ve sürekli sorgulamayı temel alan bir araştırma ve düşünme yoludur. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN TEMEL YAKLAŞIMI a.1. bir yandan fen alanındaki bilgilerin. hipotez kurma. Bu nedenle. test etme. Bilimsel çalışmalar sonucunda organize. gözlem yapma. Buna göre fenin. fiziksel ve biyolojik dünyayı tanımlamaya ve açıklamaya çalışan bir bilimdir. “hâlen bilinen en 7 . Fenin değişime daha az uğrayan boyutu.

amaçlarının farklı olmasıdır. beceri. enerjiyi ve araçları kullanarak belirlenen bir ihtiyacı gidermek veya belirli bir problemi çözmek için bu bilginin insanlık hizmetine sunulmasıdır. bir yandan da. bir ihtiyacı karşılamak veya gündelik hayatı kolaylaştırıcı bir konfora dönüştürmek için kullanıldığı her yerde ilkel veya modern bir teknoloji uygulaması ortaya çıkar. Fen ve teknolojinin birçok ortak yönü vardır. fen okuryazarlığı ekseni etrafında bilimsel yöntemlerin yerleşmesi hedefi gözetilmiştir. 8 . eldeki imkânlar ölçüsünde “yapılandırmacı yaklaşımı” benimsediği söylenebilir..iyi açıklama” olduğu sezgisi kazandırılmaya çalışılırken.) elde edilen kavram ve becerileri kullanan bir bilgi türüdür hem de materyalleri. teknolojinin amacı ise insanların istek ve ihtiyaçlarını karşılamak için doğal dünyada değişiklikler yapmaktır. Teknoloji hem diğer disiplinlerden (fen. Hem bilimsel araştırmalarda hem de teknolojik tasarım süreçlerinde benzer beceriler ve zihinsel alışkanlıklar kullanılır. anlayış. Fen ve Teknoloji Programında. toplumdaki tüm bireylerin fen ve teknoloji okuryazarı olarak yetiştirilmesinin vurgulandığı görülmektedir. yapılar veya sistemlerin geliştirildiği ve değiştirildiği bir süreçtir. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nın Amaçları Çeşitli ülkelerdeki program reform hareketleri incelendiğinde. Fen ve teknolojiyi birbirinden ayıran en önemli özellik. Fenin amacı doğal dünyayı anlayarak açıklamaya çalışmak. b. tutum ve değerleri kazandırma ve onların gelecekte etkin bir şekilde iş gören. sadece bilgisayar gibi elektronik cihazlar ve bunların çeşitli uygulamaları değildir. edinilmiş fen bilgilerinin teknolojiye yansıdığı durumlara sık sık örnekler verilerek ve daha önemlisi. bilinçli ve sorumlu vatandaşlar olmalarına katkı sağlama yoluna gidilmiştir. bu bilgilerin gündelik hayatta kullanımına ilişkin problemler üzerinde düşünme alıştırmaları sunularak öğrencilere fen ve teknoloji okuryazarlığı için gerekli bilgi. Bu açıdan bakılınca Fen ve Teknoloji Programının. kültür vb. matematik. Teknoloji. Teknoloji insanların istek ve ihtiyaçlarını gidermek için araçlar. Fen-Teknoloji İlişkisi Fen alanında edinilen bilgilerin.

mantığa değer verme. fen. • Karşılaşabileceği alışılmadık durumlarda. eylemlerin sonuçlarını düşünme gibi bilimsel değerlere sahip olmalarını. • Doğal dünyayı öğrenmeleri ve anlamaları. • Bilmeye ve anlamaya istekli olma. teknoloji. • Eğitim ile meslek seçimi gibi konularda. Fen ve teknolojiyle ilgili sosyal. • Her sınıf düzeyinde bilimsel ve teknolojik gelişme ile olaylara merak duygusu geliştirmelerini teşvik etmek. ilgi geliştirmelerini sağlayabilecek alt yapıyı oluşturmak. bunlarla ilgili sorumluluk taşımalarını ve bilinçli kararlar vermelerini sağlamak. • • Kişisel kararlar verirken uygun bilimsel süreç ve ilkeleri kullanmalarını sağlamak. sorgulama. ekonomik ve etik değerleri. yeni bilgi elde etme ile problem çözmede fen ve teknolojiyi kullanmalarını sağlamak. okuma ve tartışma aracılığıyla yeni bilgileri yapılandırma becerileri kazanmalarını sağlamak. • Fen ve teknolojinin doğasını.Tüm vatandaşların fen ve teknoloji okuryazarı olarak yetişmesini amaçlayan Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nın genel amaçları aşağıda sunulmuştur: Öğrencilerin. toplum ve çevre ilişkilerinde bu değerlere uygun şekilde hareket etmelerini sağlamak. • Araştırma. toplum ve çevre arasındaki karşılıklı etkileşimleri anlamalarını sağlamak. anlayış ve becerilerini kullanarak ekonomik verimliliklerini artırmalarını sağlamaktır. bunun düşünsel zenginliği ile heyecanını yaşamalarını sağlamak. • Meslek yaşamlarında bilgi. fen ve teknolojiye dayalı meslekler hakkında bilgi. 9 . kişisel sağlık ve çevre sorunlarını fark etmelerini. • Öğrenmeyi öğrenmelerini ve bu sayede mesleklerin değişen mahiyetine ayak uydurabilecek kapasiteyi geliştirmelerini sağlamak. deneyim.

8’de verilecektir. anlayış.1. Bu konu ile ilgili daha ayrıntılı bilgi Bölüm 1. pek çok sayıda bilgi ve kavramı. az sayıda kavram ve bilginin gerçek bir öğrenmeye imkân verir tempoda sunumunu sağlayacak şekilde seçilmiştir. çok uzun süreli. BSB ve TD alanlarına dayalı olarak ünitelendirme yapılmamıştır. tutum ve değerlerin Fen ve Teknoloji dersinin bütünü içinde ve ilk dört öğrenme alanının kazanımları ile ilişkilendirilerek kazandırılabileceği hesaba katılırsa. Sözü geçen temel anlayışlar ve hareket noktaları. program organizasyonundaki bu tercih daha iyi anlaşılabilir. Bu alanlar için öngörülen kazanımların birkaç haftalık ünitelerin konusu olamayacağı. edinimler gerektirdiği ve Fen ve Teknolojinin içeriğinin bütünü ile ilişkili olduğundan.4. yedi başlık altında toplanabilir : • Az Bilgi Özdür Ünitelerde öngörülen kazanımlar. tutum ve değerlerin ayrı birer ünite olarak ele alınması mümkün değildir. yüzeysel ve birbirinden ayrık biçimde. 5. beceri. Gerçekten de. bazen hayat boyu süren deneyimler. beceri. yedi ayrı öğrenme alanı öngörülmüştür: • • • • • • • Canlılar ve Hayat Madde ve Değişim Fiziksel Olaylar Dünya ve Evren Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre ilişkileri (FTTÇ) Bilimsel Süreç Becerileri (BSB) Tutum ve Değerler (TD) Fen ve Teknoloji dersinin üniteleri yedi öğrenme alanından ilk dördü üzerine yapılandırılmış olup diğer üç öğrenme alanı her bir ünitenin içinde kazandırılması öngörülen temel anlayış. tutum ve değerleri içerdiği için FTTÇ. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN TEMEL YAPISI Fen ve Teknoloji dersinde. FTTÇ. o alanların ihmal edildiği şeklinde yorumlanmamalıdır. Fen ve Teknoloji Dersi 4. özümsenmesi imkânsız bir hızla işlemek yerine. Sınıf Öğretim Programı’nda. anlayış. BSB ve TD alanlarındaki kazanımlar. Sonuç olarak öğrenme alanları yedi iken sadece dört alandan ünitelendirme yapılmış olması. 10 . beceri. üniteler organize edilirken bazı temel anlayışlar ve hareket noktaları belirlenmiş ve ünitelerde bu ana ilkelere olabildiğince uyum sağlanacak şekilde kazanım ve etkinlik seçimine gidilmiştir.

öğrencilerin fen ve teknoloji okuryazarı bireyler olarak yetişmeleri için programın elverişli bir çerçeve oluşturmasına özen gösterilmiştir. Böylece. • Öğrenme Sürecine Yaklaşım Programda. 11 . Bu anlamda. çoğu zaman o bireye özgü bir süreç sonunda gerçekleştiği görüşüne ağırlık verilmiştir. Ders kitaplarının hazırlanması ve eğitim sürecinde Atatürkçülük ile ilgili konular işlenecektir. öğrenme sürecini değerlendirme anlayışına ağırlık verilmiştir. • Diğer Derslerle ve Ara Disiplinlerle Uyum Programın ilgili diğer derslerin programlarıyla paralelliği ve bütünlüğü gözetilmiştir. böylece yeterli sıklıkla geriye gönderme sağlanarak öğrenilenlerin pekiştirilmesi için alt yapı oluşturulmuştur. Bölüm 1. yapılandırıcı yaklaşıma uygun çeşitli öğretim stratejilerine yer verilmiştir. Bu konuda daha ayrıntılı bilgi. Bu konuda daha ayrıntılı bilgi. öğrenme sürecine kaynaştırma ve bu süreci ıslâh için bir araç olarak kullanma yoluna gidilmiştir. Bölüm 1.Değerlendirme Programda. ayrıca bireysel farklılıkları hesaba katılarak farklı etkinliklerin seçimi ve yeri geldikçe öğrencilerle birebir ilgilenme teşvik edilmiştir. öğretim programında öğrenciyi fiziksel ve zihinsel olarak etkin kılan. Ayrıca Atatürkçülük ile ilgili konularla da gerekli ilişkilendirmeler yapılmıştır. yapılandırıcı (constructivist) öğrenme yaklaşımı öncelikli olup öğrenmenin her bireyin zihninde. geleneksel ölçme-değerlendirme yöntemleri ile birlikte alternatif ölçme-değerlendirme yaklaşımları benimsenerek öğrenciyi değerlendirmenin yanında. Bu yaklaşım Bölüm 1. Ayrıca uygun olan yerlerde.7’de bulunabilir. • Ölçme . gittikçe derinleşen bir içerikle her sınıfta yer verilmiş. değerlendirme sürecini. işlenen konunun katkıda bulunduğu ara disiplin kazanımlara gönderme yapılmıştır. • Gelişim Düzeyi ve Bireysel Farklılıklar Kazanımlar ve etkinlikler seçilirken öğrencilerin zihinsel ve fiziksel gelişim düzeyleri gözetilmiş.5’te daha ayrıntılı ele alınacaktır. pek çok konuya. • Bilgi ve Kavram Sunum Düzeni Programda sarmallık ilkesi esas alınmış.• Fen ve Teknoloji Okuryazarlığı Ünitelerde kazanımlar ve etkinlikler seçilirken fen ve teknoloji okuryazarlığının yedi boyutu gözetilmiş.6’da verilecektir.

özellikle de fen eğitimi alanında yapılan çalışmalar. öğrendiği yeni bilgileri zihninde etkin olarak kendisinin yeniden yapılandırdığını vurgular. bilişselci. Öğrencilerin programda belirlenen kazanımları edinebilmesi için kullanılacak öğretim stratejileri ve öğrenme deneyimleri mümkün olan her durumda yapılandırıcı öğrenme yaklaşımıyla yönlendirilmeli. program hedeflerine ulaşabilmek için öğrenmeöğretme süreci.1. Bu yüzden. bireyin bilgi edinmeye başlarken boş bir zihinle yola çıkmadığını. Yapılandırıcılık. öğrencinin kendisi 12 . Bu bulgular dikkate alındığında. öğrencilerin feni nasıl öğrendiği ve fen öğrenmeyi destekleyen koşullar hakkında önemli bulguları ortaya koymuştur. yapılandırıcı öğrenme yaklaşımına ağırlık vermiştir.5. yeni öğrendiği konu veya kavramla ilintili hazır zihin yapılarını harekete geçirdiğini. Yapılandırıcı öğrenme yaklaşımı. sosyal bilişselci ve son olarak da yapılandırıcı öğrenme yaklaşımı öğretimi etkilemiştir. Yapılandırıcı Öğrenme Yaklaşımı Geçmişten günümüze eğitimdeki gelişmelere bakıldığında bilginin doğasına ilişkin temel kabullerin öğrenme ve öğretme sürecini etkilediği görülür. öğrenme ortamı ve öğretim stratejileri hakkında yeni anlayışların geliştirilmesinin gerekli olduğu görülmektedir. bilginin öğretmenden öğrenciye doğrudan ve olduğu gibi aktarılamayacağını. a. Son yıllardaki fen eğitimi araştırmaları. öğrenme ortamları ve öğretim stratejileri de “yapılandırıcı yaklaşımı”. bilginin nasıl elde edildiğine ilişkin bir teori olmasına karşın. bu öğretim programı diğer öğrenme kuramlarını reddetmemekle beraber. Tarihsel sırasına göre davranışçı. Bu yaklaşım. olabildiğince yansıtmalıdır. kendi bildikleri ile eklemlenebilen hususları özellikle seçip öğrenmeye yatkın olduğunu. fen eğitiminin amaçlarını gerçekleştirmede yapılandırıcı öğrenme yaklaşımının faydalı ve işlevsel bir çerçeve sağladığını ve öğretime de yeni uygulamalar getirdiğini vurgulamaktadır. Yapılandırıcı öğrenme yaklaşımının ortaya koyduğu ilkeler daha etkili öğretim yaklaşımları geliştirmek için neler yapılabileceği konusunda önemli ipuçları vermektedir. öğrenme-öğretme deneyimlerini anlama ve yorumlamada da oldukça başarılıdır. Farklı ön kabullerden farklı yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. ÖĞRENME-ÖĞRETME SÜRECİ Eğitim alanında.

Bu öğrenciler. tutum ve amaçları öğrenmeyi etkiler. • • Fen öğretimi. mevcut kavramlara eklemeler yapılması veya genişletilmesi olmayıp. Öğretim stratejileri. İnsanlar. bunların köklü bir şekilde yeniden düzenlenmesini gerektirebilir. Tablo-1. öğrencinin öğrenme sürecine katılımını gerektiren etkin. düzenler veya reddedebilirler. dil ve sosyal etkileşimler nedeniyle bireylerin yapılandırdığı anlam kalıplarında ortak yönler vardır ve bu anlam kalıplarının olabildiğince yakınsatılması. okul ortamında da sağlanabilir. 13 . • Bilgi ve anlayışlar her birey tarafından kişisel ve sosyal olarak yapılandırılır.tarafından etkin bir şekilde yeniden yapılandırılıp yeni bir formata dönüştürüldüğünü ileri sürer. sürekli ve gelişimsel bir süreçtir.1’de görüldüğü gibi. bir ucunda öğretmen merkezli stratejilerin diğer ucunda ise yapılandırıcı öğrenme yaklaşımını esas alan öğrenci merkezli stratejilerin olduğu bir spektrumda dağılım gösterir. Öğrenme pasif bir süreç değil. dünyayı anlamlandırmaya çalışırken yapılandırdıkları yeni bilgileri değerlendirerek özümler. öğretim sürecinin çoğunlukla “öğrenci merkezli” olması gerektiği genel kabul görmüş bir gerçektir. görüş. Sınıfta farklı şekilde öğrenmeye ihtiyacı olan öğrenciler vardır. analiz etme ve değerlendirme gibi üst düzey düşünme becerilerini ortaya çıkarmak ve geliştirmek için uygun öğrenme fırsatları sağlar. farklı öğrenme • metotları ile öğrenebilir. Öğretim Stratejileri Öğrencilerin bu öğretim programında belirlenmiş olan kazanımları edinmesini sağlamak için. Bilgi ve beceriler. b. Öğrencilerin. Bu yaklaşım ana hatları ile benimsenerek hazırlanan Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programının öğrenme ile ilgili kabullenişleri şöyle özetlenebilir : • • • Öğretme ve öğrenme arasındaki ilişki her zaman doğrusal ve birebir değildir. öğretim uygulamaları ile öğretmenden öğrenciye olduğu gibi aktarılamaz. öğrenme süreci öncesinde edinilmiş kişisel bilgi. bilgilerini arkadaşları ile paylaşarak içselleştirebilirler. yapılandırıcı öğrenme yaklaşımına dayanan ve öğrenciyi etkin kılan çeşitli öğretim stratejileri ağırlıklı olarak verilmiştir. Bu yüzden. Öğrenci merkezli stratejiler kritik ve yaratıcı düşünme. inanç. Ancak ortak fiziksel deneyimlerde.

beceri. Öğretim sürecinde öğretmenin rolü öğrencilere rehberlik ederek öğrenmeyi kolaylaştırmaktır. Fen eğitiminde öğrencilerin çeşitli öğrenme deneyimleri edinmesi için farklı öğrenme ortamlarının sağlanması esastır. Bu konudaki değişmez doğrulardan bir tanesi de sürekli aynı metotların kullanılmamasıdır. Öğrencilerin bilgiyi kendilerinin yapılandırmaları ve değerlendirmelerini sağlayan bireysel veya grup etkinlikleri etkin şekilde kullanılmalıdır. öğrenilecek konu. 14 . Öğretim Stratejileri Öğretmen merkezli stratejiler Klasik sunum Gösterim Hikâye anlatımı Tüm sınıf tartışması Video gösterimi Simülasyon Alıştırma yapma Rol yapma Küçük grup tartışması (akran öğretimi) Okul gezisi İşbirliğine bağlı öğrenme Drama Oyun oynama Öğrenci merkezli stratejiler Proje Kütüphane taraması Sorgulama Keşfetme Problem temelli öğrenme Bağımsız çalışma Öğrenme merkezleri Programlandırılmış birebir öğretme Programlandırılmış öğrenme Kişileştirilmiş öğrenme sistemleri Öğretmenler. öğretim stratejileri ile ilgili olarak. gelişim düzeyleri. tutum ve değerler ). öğrencilerin kişilik özellikleri (ön bilgi. öğrencilerin belirlenen kazanımları edinmesini sağlamak için bu bölümde değinilen öğrenme ve öğretme ile ilgili anlayışları dikkate alarak tabloda olan veya olmayan herhangi bir öğrenme stratejisini kendileri belirleyeceklerdir. Öğretmen. erişilebilir kaynaklar ve ayrılan süre dikkate alınmalıdır.Tablo-1. Öğrenme-öğretme sürecinde uygun öğretim stratejileri seçilirken ünite kazanımları. • Fen öğrenmeye elverişli ve destekleyici bir ortam oluşturmalı.1.

metot ve etkinliklerini sağlamalı ve uygulamada öncülük etmeli (eğitim koçluğu). bilgiler ışığında kişisel sayısına ve konveksiyon ve ışıma sıvıları daha uzun sağlık. düşünülmelidir. tartışmalarını ve değerlendirmelerini teşvik etmeli. karar verme sürecinde ise “ne yapılmalı” sorularına cevap aranır. Fen ve teknoloji konularını çalışmaya ve öğrenmeye duyduğu isteği öğrencilere hissettirmeli ve onlar için “özenilen model insan” olmalıdır. • Öğrencilerin zayıf ve güçlü yanlarını tespit ederek uygun sınıf içi ve dışı öğrenme ortam. Öğrencilere yapılandırdıkları yeni kavramları farklı durumlarda kullanma fırsatları vermeli. Tablo-1. Öğretmen. çevre ve koyuluğuna maliyet gibi faktörler dikkat ederek yoluyla yayılır. Problem Çözme ve Karar Verme Süreçleri İçin Örnek Çayım neden bu kadar çabuk Soru soğudu? (Fen sorusu) Soruyu cevaplamada Bilimsel araştırmasorgulama kullanılan süreç Cevap Problemin kaynağı Çayımı sıcak Polistiren ve seramik Çay içmeli tutacak nasıl bir bardaktan hangisini miyim? bardak yapabilirim? kullanmalıyım? (Teknoloji sorusu) (FTTÇ sorusu) Teknolojik problem Karar verme Karar verme çözme Bilimsel ve teknolojik Zamanına. sorgulama. Isı enerjisi. problem çözme ve karar verme süreçlerine katılmasını sağlayacak çeşitli etkinlikler kullanılabilir. Öğrencilerin bir olguyu açıklamak için hipotez kurma ve alternatif yorumlar yapabilme yeteneklerini teşvik etmeli. her fırsatta öğrencilerin bilimsel olarak kabul edilen bilgi ve anlayışları kendilerinin yapılandırmasına imkân verecek şekilde yönlendirmeli.• • Öğrencilerin motivasyon. içilebilir. süre sıcak tutar. Tartışmaları ve etkinlikleri. Plâstik köpük kaplar. Doğal dünyadaki Günlük yaşamda Farklı veya aynı Tercih edilen 15 . meraklarını sürdürmelerini sağlamalı ve bu sorulara cevap ararken onlara rehber olmalıdır. problem çözme sürecinde “nasıl”.2’de görüldüğü gibi araştırma-sorgulama sürecinde “neden”. Öğrencilerin işlenen konu ile ilgili ön bilgi ve anlayışlarını açığa çıkarmak ve öğrencilerin kendi düşüncelerinin farkında olmalarını sağlamak için sürekli bir arayış içinde olmalı. beceri ve öğrenme stilleri gibi bireysel farklılıklarını göz önünde bulundurmalı. Fen ve teknoloji okuryazarlığını geliştirmek için program uygulanırken öğrencilerin araştırma. Araştırma-Sorgulama. ilgi. Tablo-1. • • • • • Öğrencilerin ileri sürülen alternatif düşünceler üzerinde düşünmelerini. iletim.2. öğrencilerin bilmeleri gereken her şeyi söylemek yerine soru sormalarını.

“ cismin suya batan kısmının hacmine eşit hacimli suyun ağırlığına eşit bir kuvvet” ifadesini çıkarmada zorlanabilirler. Bu tür etkinlikler. öğrenci. yaşayarak. çoğu zaman ezbere öğrenmeye yol açar. Öğrenciler. Kimi fen kazanımları. asıl bilgi “aktarılmakta”. etkinlik öncesi bilgi hazırlığı ve bu bilginin etkinlik ile doğrulanması kaçınılmaz olabilir. verilerin ne anlama geldiğini. “düşünme” olmaksızın etkinlikleri sadece bir tariften yemek yapar gibi “yapma” yoluyla anlamlı bir öğrenmenin gerçekleşeceği düşünülmemelidir. Bazı basit genellemeler ve kanunlar. teorik kavramlarla nasıl açıklanabileceğini ve deney sonuçlarının neyi gösterdiğini öğrencilerin kendilerinin bulacağı şekilde düzenlenmelidir. Bu durumda. 16 .Soru türleri Çözümlerin sonucu olaylarla ilgili merak karşılaşılan bilgiye dayanan farklı problemler. “suda batan bir cisme suyun uyguladığı kaldırma kuvvetinin bulunması” etkinliğinde söz konusudur. Böyle etkinliklerden genelde kaçınılmış. önemli ve ne yazık ki duruma göre cevabı değişebilir bir sorudur. Daha kötüsü. ışığın doğrusal bir yol izlemesi. düşünerek öğrenme” ye örnek teşkil eden yukarıdaki basit etkinlikte öğretmen. öğrencinin yaptığı etkinliklerden hareketle genel olan ifadeye ulaşması için oldukça zor bir zihinsel süreç gerektirebilir. Örnek olarak. Böyle bir durum. böyle bir etkinlik sırasında hem çıkarımın doğru ifadesi için yardımcı hem de yeri gelmişken bir kelimenin kavranmasında öncü olmak durumundadır. öğrencilerin bizzat keşfederek çıkarım sonucu öğrenebilecekleri niteliktedir. öğrencilerin basit deneylerle bizzat ulaşabilecekleri bir çıkarım olabilir. daha çok imkân sağlayıcı ve ifadede yardımcı rolündedir. Öğrenciler. etkinliğin aşamalarını ezberleme yoluna gidebilir ki istenen bu değildir. neyi sorguladıkları ve yaptıkları işlemin konu ile ilgisi hakkında öğretmenin yardımına muhtaçtır. Öğretim etkinlikleri.Böyle etkinliklerde bile. etkinliğin her aşamasında. “Yaparak. öğretmen gerekli müdahaleyi yapmazsa. etkinlik ise bir “doğrulama” görevi üstlenmektedir. bu kelimeyi bilmedikleri için çıkarım yapamamaları da mümkündür. ancak zaruri hallerde bu tür etkinliklere de yer verilmiştir. insanların görüşler ihtiyaçları Alternatifler neler? Ne biliyoruz? Nasıl yapabiliriz? Şu anda en iyi seçim Nasıl biliyoruz? İşe yarayacak mı? ne? Bir işi başarmanın Doğal dünyadaki Belirli koşullar içinde etkin ve verimli bir olaylar hakkında bilgi savunulabilir bir karar yolu davranış ve sonuçları Ne yapmalıyım? Savunulabilir bir davranış Öğrencilerin fenle ilgili bilgi ve becerileri en iyi nasıl edinecekleri sorusu oldukça genel. Öğretmen öğrencilere etkinliklerdeki verileri kaydederken. Böyle bir etkinlikte. Ancak bu çıkarımı yapan öğrencilerin. “doğrusal” yerine başka bir ifade kullanmaları veya. Öğretmen.

Bu bakışa göre fen. öğretmenin bir antrenör gibi öğrencileri motive eden. Seçilen öğretim yöntemleri. Fen ve Teknoloji Dersi 4 ve 5. öğrenmekten bıkmayan ve sürekli araştıran özelliklere sahip olmasını gerektirir. çok zaman alıcı öğrenmeöğretme stratejilerinden zaman zaman kaçınılmıştır. Bu süreçlerde öğrenci hem bedenen hem de zihnen etkin olur. fenin niteliği ve öğrenciye tanıdığı konum ile benimsenmiş. bitmemiş bir gayret gibi algılama eğilimi taşır. Sınıf Öğretim Programı. gerektiğinde rehberlik eden. Fen ve Teknoloji dersinde öğrenme ortamı düzenlenirken özellikle laboratuvarlarda gruplarla çalışmak etkin bir öğretim stratejisidir. öğrenciyi pasif duruma sokma boyutu ile uzak durulması gereken bir okuyuş gibi algılanırken ikinci görüş. Öğrenci de araştırma ve sorgulama yöntemlerini kullanarak günlük hayatta karşılaştığı sorunlara kendine göre cevaplar arayan. feni. Bu durumda öğretim yöntemleri de olabildiğince öğretmen merkezli ve bilenden bilmeyene bilginin aktarılması şekline bürünmektedir. bir bilgi birikimi olduğu kadar bunun nasıl elde edildiği ile ilgili tarihsel süreçleri ve yöntemleri de içine alan ve genişletilmesi gereken bir mirastır.açıklarken ve onları hiyerarşik olarak daha üst düzeydeki düşüncelerle ilişkilendirirken rehberlik etmelidir. bunun için de her şeyi yeniden keşfetmeyi gerektiren. öğrencileri de henüz feni bilmeyen. yapılandırıcı öğrenme yaklaşımının sosyal boyutuna uygun olduğu için işbirlikli öğrenme stratejilerinin gerektiği ölçüde kullanılması öngörülmektedir. Buna göre öğrenmenin niteliği de değişerek “öğretmek”ten çok “öğrenme” ağırlık kazanmaktadır. Öğrencinin pasif olarak öğrenmesinden çok. İşbirlikli öğrenmede öğrenciler gruplara 17 . Bu öğretim programında. öğrencilerin yararına yeni ve özgün ortamlar hazırlayabilen. durumlara tanı koyan. bilgi üretebilen bir birey konumuna gelir. Birinci görüş. bu nedenle mevcut bilgi birikiminin etkin ve verimli bir şekilde aktarılacağı bir kitle olarak görmektir. herkesin doğayı anlamak için kullanacağı. tıpkı bir bilim adamı gibi gereksinim duyulan bilgiyi ortaya çıkarmaya ve değerlendirmeye yönelik etkinliklerde bulunması. ancak “her şeyin yeniden keşfi” anlamına gelen. yukarıda anılan. İkinci bakış ise. feni tamamen olgunlaşmış ve durağan bir bilgi yığını. Fen öğrenmeye iki zıt ve aşırı uçtan bakılabilir: Birincisi. aktif olarak bilgi üretmeye ve edinmeye çabalaması ve bunu uygun şekillerde tartışmaya sunması “anlamlı öğrenme” olarak nitelendirilmektedir. Dolayısı ile öğretmenin ne yaptığından çok öğrencinin zihinsel ve bedensel olarak ne yaptığı eğitimciler için daha önemli olmaktadır. fenle ilgili iki zıt görüşün arasında ve bunlardan ikinciye daha yakın bir duruş ve yaklaşımla hazırlanmıştır.

öğrenmeleri gereken kavramları ifade etme ve yazma fırsatlarını kullanıp hem dil becerilerini geliştirmesi. fen laboratuvarında yapılan deneylerden okul dışındaki gezilere kadar değişen çeşitli etkinlikleri içerir. Ayrıca. Bütün bu etkinlikler.ayrılırken çeşitli yönlerden heterojen grupların oluşturulması ve zaman içerisinde gruplar arasında öğrencilerin yer değiştirilmesi uygun olur. çizelge. Fen ve teknoloji terminolojisini kazanmaları ve kullanmalarına yardımcı olmak amacıyla öğrenciler. böylece öğrencilerin ana dillerini doğru kullanma becerilerine katkı sağlanacağı düşünülmüştür. Fen ve Teknoloji Eğitiminde Dil Fen ve Teknoloji Dersi 4 ve 5. Fen ve Teknoloji Eğitiminde Ev Ödevleri Ev ödevleri. hem de ilgili konuyu daha iyi anlaması bu programın temel hareket noktalarından biridir. ç. Sorgulayıcı araştırma etkinlikleri. ev ödevleri ve projeler hazırlanırken başvurulan kaynaklardaki bilgileri özetleme. öğrencinin fiziksel. c. derste araştırılan konuları gözden geçirme fırsatı verdiği ve öğrencilere bilimsel düşünme becerisi kazandırdığı için Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nın 18 . Verileri ve sonuçları göstermek için kavram haritası. başarısı düşük öğrenciler için rehberlik. bir yandan fen ve teknoloji ile ilgili yeni kavramlar sunulurken bir yandan da gündelik dilde de kullanılan fen kavramlarının bilimsel kullanımlarındaki anlam kaymalarının kavranmasına ağırlık verilmiş. bilgilerini pekiştirme olanağı sağladığı görülmüştür. Yapılandırıcı öğrenme yaklaşımıyla uyumlu öğretim stratejilerinden biri de sorgulayıcı araştırma tekniğidir. her fırsatta öğrendiklerini ifade etmeye ve yeni kavramları yerinde kullanmaya teşvik edilmelidir. Sınıf Öğretim Programı’nda. biyolojik ve teknolojik dünya hakkındaki sorulara cevap bulma girişimine aktif katılımı ile gerçekleştirilir. Çünkü bu durumun. kendi bulguları ve anladıklarını sunma fırsatları tanıyarak öğrencilerin. diğer öğrenciler içinse. Fen ve Teknoloji dersindeki öğrenme deneyimlerini. yeniden düzene sokma. grafik. kaynakları incelerken “amaçlı not tutma”. çizim ve diyagram gibi araçlar öğrencilerin farklı yollarla iletişim kurmasını geliştirir. öğrencilerin öğrendiklerini daha iyi organize etmeleri. tablo. anlamaları ve ifade etmeleri bakımından yardımcı olur. Öğrencilerin fen ve teknolojiye özgü terminolojiyi kullanması ve anlamını kavraması gereklidir. kendini geliştirme.

d. öğrencilerin. Öğretmenler. Ev ödevlerinin anlamlı ve olumlu bir işlevinin olabilmesi için aşağıdaki özellikleri taşıması gerekmektedir. laboratuvar. • Neyi ne kadar öğrendikleri hakkında düşünme fırsatı sağlamalıdır. Bu amaçla. öz disiplin ve öğrenme sorumluluğuna katkıda bulunmalı. Öğretmenler. • Sosyal ve kültürel şartlara uygun olmalı. öğrencilere güvenlikle için gerekli bilgi ve becerileri kazandırmalıdır. • Başkalarının yardımı ile ve/veya böyle bir yardım almadan çalışma becerilerini ve öz güvenlerini geliştirmeli. Etkinlikleri amacına uygun ve güvenli bir şekilde yapmak için gerekli bilgi ve becerilere sahip olmaları gerekir.temel bir öğesidir. • Okulda öğrendiği veya geliştirdiği düşünceleri pekiştirmeli. etkinlik alanı ve günlük yaşamda güvenliğe ilişkin hususların farkında olmaları. Gerektiğinde sınıfa getirilen bitki ve hayvanların korunması. bilinçli bir şekilde hareket etmeleri ve bu konuda zihinsel alışkanlık kazanmaları önemlidir. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda Güvenlik Eğitimi Öğrencilerin sınıf. bilgi. Ev ödevleri öğrencilerin: • Kişisel gelişim. Ev ödevleri velilerle iletişim kurmak için etkili bir yol olup çocuklarının öğrenmesine etkin bir şekilde katılma fırsatı sağlar ve velilerin programı anlamasına ve çocuğunun bu dersteki gelişimini izlemesine yardımcı olur. öğrencilerin fen ve teknoloji etkinliklerini sınıfta güvenli bir şekilde yapabilmeleri. 19 . beceri ve zihinsel alışkanlıklarını kazanmaları ve daha sonraki yaşamlarında güvenliklerine önem vermeleri için özen göstermelidir. Öğretmenlerin güvenlikle ilgili sorumlulukları yerine getirirken: • • • Kullanılan materyaller ve çeşitli işlemlerle ilgili güvenlik kuralları.

Güvenlik yönergelerini izlemesi ve uygulaması. erişilebilirlik gibi sebeplerle yapılamayan deneylerin veya incelenemeyen olayların benzetim (simülasyon) gösterilmesine ve modellenmesine imkân vermektedir. günlük yaşamda kullanılan araç gereçlerden de yararlanılabilir.• • • • • Çalışma alanını düzenli bir şekilde kullanması. Sürekli olarak kendilerinin ve diğerlerinin güvenliğini gözetmesi sağlanmalıdır. ilgi çeken ve çeşitli yazılı/yazılı olmayan kaynaklar kullanılmalıdır. Fen ve Teknoloji Dersi 4 ve 5. e. 20 . bilgisayar yazılımı. Basılı kaynaklar Öğrenme ve öğretme süreci için birçok yeni ortam geliştirilmiş olsa da basılı materyaller hâlen en çok kullanılan kaynaklardır. laboratuvar araç ve gereçleri. deney ve gösteri etkinliklerini içeren fen etkinlik kitapları. Belirli araç. gereç ve materyallerin yanında. görsel/işitsel kaynaklar ve bilgisayar yazılımları öğrencilerin öğrenme deneyimlerini zenginleştiren unsurlardır. CD-ROM gibi çeşitli kaynaklar piyasada mevcuttur ve bunlar giderek çeşitlenmektedir. Geleneksel basılı materyaller. Fen ve Teknoloji Eğitiminde Kaynaklar Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı uygulanırken etkileşimli. Bilgisayar yazılımı ve CD-ROM’lar maliyet. Öğretmenlerin uyarılarını ve verdiği örnekleri dikkatli bir şekilde izlemesi. gereç ve materyalleri Yaparak. Laboratuvar araç. düşünerek gerçekleştirilen öğrenme etkinlikleri bütün fen programlarında temel bir öğrenme öğretme stratejisidir. ders kitabını destekleyici yardımcı fen kitapları basılı materyallerdir. güvenlik. Fen öğretimiyle ilgili öğrenci ders ve öğretmen kılavuz kitapları. gereç ve materyaller kullanılarak gerçekleştirilen bu etkinlikler. Bu etkinlikler gerçekleştirilirken sınıf düzeyine uygun. fen ansiklopedileri. Basılı olmayan kaynaklar Görüntü kayıtları. Olası güvenlik sorunlarının farkına varması. Sınıf Öğretim Programı böyle eğitim araçlarının kullanımını teşvik eder. salt eğitim amaçlı araç. basit gösteri deneylerinden karmaşık fen araştırmaları veya deneylerine kadar çeşitli düzeylerdedir.

rapor. • Herhangi bir konuda çok miktarda bilgiye anında ulaşma imkânı sağlayan internet vb. • Bütün öğrencilerin bilgi ve iletişim teknolojilerine eşit ölçüde erişimini sağlamaya çalışması arzulanır. Bilgi ve iletişim teknolojileri verilerin elde edilmesini. ses ve simülasyonları yaratıcı bir şekilde kullanan her türlü bilgi iletişim teknolojisinin kullanımına açıktır ve bunları teşvik eder. grafikler. analizini. simülasyonlar. donanım ve yukarıda açıklanan tekniklerin nasıl etkin ve verimli bir şekilde kullanılacağını bilmesi. imkânların kullanımı bu programın temel hareket noktalarından biridir. Aşağıda. onların bilgi. 21 .Bilgi ve İletişim Teknolojileri Bilimsel düşüncenin geliştirilmesinde. beceri ve anlayışlar kazanmasını destekleyici grafik. Bu teknolojiler öğretmene sunumda daha fazla esneklik. derecelendirme. Bu nedenle. ses. öğrencilerle anlamlı ve etkileşimli bir diyalog kuran. veri kullanma ve model oluşturma yoluyla öğrencilerin fen kavram ve süreçlerini öğrenmesi için önemli bir kaynaktır. Bilgi ve iletişim teknolojilerini fen eğitiminde etkin bir şekilde kullanmak için öğretmenlerin: • Yazılım. envanter vb. öğrenme ve öğretme sürecinde mümkün olduğu kadar bilgi ve iletişim teknolojilerinden faydalanılmalıdır. için yönetim araçları olarak kullanmaya yatkın olması. • Bilgisayar uygulamalarını. uygulanmasında ve böylece fen öğreniminin kolaylaştırılmasında bilgisayar ile diğer bilgi ve iletişim teknolojileri oldukça önemli fırsatlar sağlar. öğretim tekniklerinin daha iyi yönetimi ve daha kolay kayıt tutma imkânı sağlar. sunumunu ve iletilmesini kolaylaştırarak öğrencilerin araştırma ve öğrenmeye bizzat katılmasını destekleyebilir. Bilgi ve iletişim teknolojileri. • Bilgisayar ve diğer teknolojileri nasıl kullanacağını bilmesi. bilgi ve iletişim teknolojilerinin fen öğrenme ve öğretmede kullanılmasına ilişkin önerilerde bulunulmuştur: • Bu program.

öğretme ve öğrenmenin etkililiğini belirlemek amacı ile yapılan. Bu kullanımlara. Öğrencilerin fen konularındaki öğrenme durumlarını teşhis ederek öğretim programında belirtilen kazanımların edinim düzeyini belirleme. değerlendirme ile ilgili anlayışın da bu değişime uygun biçimde yapılandırılması gerekir. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Değerlendirme. Sınıf Öğretim Programı’nın değerlendirmeye bakış açısı ve vurguladığı noktalar Tablo-1. öğretme ve planlamayı doğrudan etkileyen ve eğitim sisteminin temel öğelerinden biri olan değerlendirme.1. sistematik bir süreçtir. Öğretme stratejilerinin ve program içeriğinin dengeli ve etkili olup olmadığını izleme. Öğrenmede bireysel farklılıkları dikkate alan. bireyin kendine özgü özelliklerini ön plâna çıkararak herkesin sahip olduğu bilgilerle yeni aldığı bilgileri kendine özgü biçimde yapılandırdığını öne süren. a. Programda yapılandırıcı yaklaşıma paralel olarak öğrenme ve öğretme stratejilerinin öğretmen merkezli bir yapıdan öğrenci merkezli alana doğru kaydığı da dikkate alınırsa. d.3’te gösterilmiştir. Fen ve Teknoloji Dersi 4 ve 5. ç. b. çocuklarının öğrenmesi ile ilgili bilgi sağlama. Öğrenme. örnek olarak verilebilir. fen ve teknoloji eğitiminde farklı şekillerde kullanılabilir.6. eğitimle ilgili verilerin toplanmasını ve yorumlanmasını içeren çok adımlı. bu nedenle de öğretim yöntem ve tekniklerinin mümkün olduğunca çeşitlendirilmesi gerektiğini vurgulayan yapılandırıcı öğrenme yaklaşımı. beceri ve tutumlarını sergileyebilecekleri çoklu 22 . c. Öğrencilerin gelecekteki öğrenme ihtiyaçlarını belirleme. Öğrenmeyi daha anlamlı ve derin hâle getirebilmek amacı ile dönüt sağlama. Velilere. ölçme ve değerlendirmede de öğrencilere bilgi.

değerlendirme fırsatları sunulması gerektiğini vurgular.4’te. iyi yapılanmış bir bilgi ağını değerlendirme Bilimsel anlamayı ve bilimsel mantığı değerlendirme Öğrencinin ne anladığını öğrenmek amacı ile değerlendirme Dönem boyunca devam eden değerlendirme etkinlikleri Öğretmenle beraber grup değerlendirmesi ve kendi kendini değerlendirme Tablo-1. Tablo-1. Geleneksel ve Alternatif Ölçme ve Değerlendirme Teknikleri: Geleneksel Teknikler Çoktan seçmeli testler Doğru-yanlış soruları Eşleştirme soruları Tamamlama (boşluk doldurma) soruları Kısa cevaplı yazılı yoklamalar Uzun cevaplı yazılı yoklamalar Soru -cevap Alternatif Teknikler Performans değerlendirme Öğrenci ürün dosyası(portfolyo) Kavram haritaları Yapılandırılmış grid Tanılayıcı dallanmış ağaç Kelime ilişkilendirme Proje Drama Görüşme 23 .4. kolay öğrenilen bilgileri değerlendirme Birbirinden bağımsız parçalı bilgileri değerlendirme Bilimsel bilgiyi değerlendirme Öğrencinin bilmediğini öğrenmek için değerlendirme Dönem sonu değerlendirme etkinlikleri Sadece öğretmenin değerlendirmesi Daha çok vurgu Alternatif ölçme ve değerlendirme yöntemleri Öğretmenin ve öğrenme bir parçası olan değerlendirme Anlamlı ve derin öğrenilen bilgileri değerlendirme Birbirine bağlı. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda Değerlendirme Açısından Vurgular: Daha az vurgu Geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemleri Öğretme ve öğrenmeden bağımsız bir değerlendirme Ezbere. geleneksel ve alternatif ölçme ve değerlendirme teknikleri özetlenmiştir.3. Fen ve Teknoloji Dersi 4 ve 5. Tablo-1. Sınıf Öğretim Programı bu noktalardan hareketle geleneksel ölçme ve değerlendirme anlayışından daha çok alternatif ölçme ve değerlendirmeye vurgu yapmaktadır.

Bütüncül puanlama. Alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerini uygularken dikkat edilecek hususları şöyle sıralayabiliriz: Alternatif teknikler daha özneldir. tek bir doğru cevabı olan çoktan seçmeli testlerin de içinde bulunduğu geleneksel değerlendirmelerin dışında kalan tüm değerlendirme türlerini kapsar. Alternatif ölçme ve değerlendirme teknikleri. öğrenmenin genel süreci veya ürünü bir bütün olarak parçalarını dikkate almadan puanlamasını. Bu dereceli puanlama anahtarı hazırlanırken amaç. bir puanlama ölçeği ile başta bildirilmelidir.) bakarken ne aradığı ve ne ölçüde gördüğü önemlidir. sadece ürünü değil. Yani değerlendiren kişinin. Puanlama yapmak amacı ile kullanılan dereceli puanlama anahtarları. öğrenme ve öğretme amaçlarına uygun süreçleri yaşayarak ve uygulayarak kendilerini en iyi şekilde ifade etmeleri ile değerlendiren kişinin de esere daha nesnel yaklaşabilmesine zemin hazırlamaktır. Tıpkı bir sanat eserinin değerlendirilmesi gibi öğrencilerin öğrendiklerini göstermek amacıyla ortaya koyduğu eserler de farklı bakış açılarından değerlendirilebilir. eserlerinin hangi ölçütlere göre değerlendirileceği.Yazılı raporlar Gösteri Poster Grup ve/veya akran değerlendirmesi Kendi kendini değerlendirme Alternatif ölçme ve değerlendirme teknikleri. proje. poster. Bundan dolayı programın uygulanmasında başarıya ulaşılması için her bir değerlendirme etkinliğine 24 . analitik puanlama ise önce performans veya ürünün parçalarını ayrı ayrı puanlamasını sonra da bu kısmî puanları toplayarak toplam puanı hesaplamasını gerektirir. vs. tam aksine onların yaratıcılık ve özgün düşünce üretme yeteneklerini bastırmadan. Performans değerlendirme ve öğrenci ürün dosyası başta olmak üzere alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerinin çoğunda puanlama amacı ile dereceli puanlama anahtarı (rubrik) kullanılır. öğrencinin sunduğu esere (yazı. Anlama birliği sağlamak için bütüncül yöntem kullanılmayacaksa öğrencilere. belli sayıdaki kategorileri taşıyan puanlama yönergelerinin bütüncül ve analitik olmak üzere iki biçimi vardır. öğrencinin bir kavram ile ilgili bilgisini ortaya koyması veya bir ödevi yapması için gerekli yeterlilik düzeyini belirlemeye yönelik bir sistemdir. sınırları iyi çizilmiş. Öğrencilerin performanslarını tanımlayan. her öğrenciyi aynı eser üretmeye zorlamak değil. öğrenme sürecini de değerlendirdiği için öğrencilerin öğrenme konusunda sorumluluk sahibi olmasını ve öğrendikleriyle gurur duymasını sağlar.

• Öğrencilerin öğrenme stilleri ve hızlarının farklı olabileceğini dikkate almalı. • Cinsiyet ayrımı yapmayan. Öğrenci Cinsiyeti ve Fen Türkiye’de yapılan bazı araştırmalarda. özel becerilere sahip olma. TÜM ÖĞRENCİLERİN İHTİYACINI DİKKATE ALMA Öğrenciler arasında bireysel özelliklere bağlı olarak farklılıklar bulunabilir. Bu durumun nedeninin cinsiyet farklılığından çok. Bunu sağlamak için öğretmenler . Bu farklılıkların nedeni cinsiyet. sosyo-ekonomik durum. bedensel özürlü olma veya öğrenme zorluğu bulunma gibi durumlarını göz önünde bulunduran materyalleri geliştirmeli ve kullanmalıdır.5’te verilen alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerinden olan V (Vee) diyagramı ve yapılandırılmış grid ile ilgili bilgiler Ek-1 ve Ek-2 de verilmiştir. Toplumumuzda genelde erkek ve kız çocuklarına fen başarılarını etkileyecek oranda farklı oyuncaklar ve farklı ilgi 25 .ait dereceli puanlama anahtarının öğrenci ve/veya velileri ile zamanı geldiğinde paylaşılacak tarzda oluşturulması şarttır. öğrencilerin yeterlik düzeylerini. Bu amaçla. duygusal. dili kullanma becerisi ve bazı yetersizlikler (zihinsel. fiziksel vb. erkek öğrenciler lehine bir fark bulunduğu tespit edilmiştir. • Öğrencilerin gelişim düzeylerine ve öğrenme stillerine uygun materyal ve yöntemleri kullanmalı. sınıflar) Öğretim Programı” kitabındaki “İlköğretim Okulları Öğretim Programlarında Ölçme ve Değerlendirme Çalışmaları İle İlgili Ortak Açıklamalar” başlığı altında çeşitli değerlendirme araç ve yöntemlerinin özelliklerine ve örneklerine yer verilmiştir. yetkinlikleri ve yetersizlikleri fark edilmelidir. a. ihtiyaçları. • Bütün öğrencilerin ihtiyaç ve becerilerine uygun öğrenme ve öğretme stratejileri seçmeli. Program uygulanırken bu farklılıklar gözetilerek öğrenme ortamları geliştirilmelidir.7. öğrenme zorlukları. Tüm öğrencilerde fen ve teknoloji okuryazarlığının geliştirilebilmesi için öğrencilerin bireysel farklılıkları.) olabilir. hazırlanan program uygulama kılavuzlarından “İlköğretim Matematik Dersi (1-5. kız ve erkek öğrencilerin o konulardaki deneyim ve tutumları ile ilgili olduğu anlaşılmıştır. kız ve erkek öğrencilerin bazı fen konularındaki başarıları göz önüne alındığında. Tablo-1. bakış açıları. 1. kültür. özel beceriler.

fen konularını kendi deneyimlerinin dışında görmekte ve fen alanındaki bilgi ve anlayışları gelecekte çok az kullanacaklarını düşünmektedir. ülkemizde fen ve teknolojiye dayalı meslekleri seçen kız öğrenci oranı. pek çok gelişmiş ülkenin öğretim programı reformlarında gözetildiği gibi. veli ve öğretmenlerin yardımıyla evde ve okulda giderilmesi için çaba gösterilmeli ve çeşitli fırsatlar oluşturulmalıdır. • Kızların aleyhine oluşmuş olan deneyim ve pozitif tutum eksikliğinin. Fende Özel Becerili Öğrenciler Bazı öğrenciler. • Sınıf ortamında ve kitaplarda. Bu program uygulanırken. bu kız ve erkek figürlerinin temsil ettiği mesleklerin ve çeşitli rollerin daha çok erkekler lehine olduğunu. kavramsal anlamaları ile becerileri akranlarından daha ileri düzeyde olup öğrenme stilleri genellikle diğer öğrencilerden farklıdır. Fen ve Teknoloji Dersi 4 ve 5. Birçok kız öğrenci. • Kullanılan materyallerde fen ve teknoloji alanında çalışan ve geliştiren erkek figürleri ile aynı oranda kadın figürleri de olmalıdır. bu araştırma verilerine dayanarak kız öğrencilerde fen ve teknolojiye karşı daha etkin pozitif tutumlar geliştirmeye önem verilmektedir.) deneyim ve pozitif tutum eksikliğine yol açmaktadır.alanları sunulmaktadır. 26 . okullarda fen derslerinde kullanılan çeşitli yazılı ve görsel materyallerdeki kız ve erkek figürlerinin sayısının. Sınıf Öğretim Programında. çeşitli öğretim araçlarımızda ve çeşitli öğrenme ortamlarımızdaki uygulamalarda erkek çocukların lehine olan farkın giderilerek. mekanik vb. • Öğretmenler sınıf içi ve dışı etkinliklerde kız ve erkek öğrencilere eşit söz hakkı tanımalıdır. sahip oldukları beceriler sonucunda bir veya daha fazla alanda üstün performans gösterebilirler. yani kızların fen ve teknolojiye karşı pozitif tutum geliştirmelerini desteklemediğini göstermiştir. Fen eğitimiyle ilgili çeşitli ülkelerde yapılan bilimsel araştırmalar ise. Bu öğrencilerin yaratıcılıkları. anlatımda ve tasvirlerde kadın ve erkeklere eşit ölçüde yer verilmelidir. Bunların sonucunda. Bu da kız öğrencilerde erkek öğrencilere göre bazı fen konularında (elektrik. b. kız ve erkek öğrencilere eşit oranda fen deneyimi edinme imkânı yaratılması esas alınmalı ve bu amaçla aşağıdaki önerilere uyulmalıdır. erkek öğrencilere göre daha düşük olmaktadır.

• Kendi sınırlarını zorlayıcı ve geliştirici alternatif öğrenme etkinliklerine katılarak bilgi ve becerilerini kendi hızlarında geliştirmesine. 27 . uygulama yapmaya ve çeşitli öğrenme deneyimlerine ihtiyacı olabilir. Öğrenme zorluklarının nedeni. alıştırma.Program. • Analiz. sentez. esnek bir şekilde uygulandığında özel becerili öğrencilerin hızlanmasını ve gelişmesini sağlayabilir. gereç ve teknoloji kullanılır. araç. • Öğrenme etkinliklerine daha çok katılımları teşvik edilir ve desteklenir. öğretmenleri ve aileleri tarafından fendeki özel becerilerine değer verilmesine. değerlendirme gibi üst düzey düşünme becerilerini teşvik eden öğrenme etkinliklerine katılmasına. Özel öğrenme ihtiyacı olan öğrencilerin kavramları ve becerileri kazanması için daha çok zamana. • Hayal gücünü. Özel becerili öğrencileri gözetmek için: • Akranları. yaratıcılığı ve eleştirel düşünmeyi teşvik eden açık uçlu etkinliklerle öğrenmesine önem verilmelidir. c. • Uygun kaynak. Özel Öğrenme İhtiyacı Olan Öğrenciler ve Fen Bazı öğrenciler zor öğrenebilir ve öğrenmede akranlarından daha yavaş bir gelişme gösterebilir. aileler ve akranlar öğrenme ihtiyaçlarını karşılayacak programları planlama ve yürütmede birlikte çalışmalıdır. Program uygulanırken özel öğrenme ihtiyacı olan öğrencileri gözetmek için: • Öğretmenler. türü ve süresi genellikle bireye göre değişiklik göstermektedir.

Madde ve Değişim. bu alanlar ile ilgili ayrı ünite söz konusu değildir. Tutum ve Değerler (TD) öğrenme alanlarına ilişkin kazanımlar.Bu öğrenme alanları öğrencilere kazandırılacak temel fen kavram ve ilkelerini düzenlemektedir. BSB ve TD kazanımları birbirine örülmüştür ( Şekil 1. Programın “Ünite Organizasyonu” bölümünde (Bölüm 2. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN ORGANİZASYON YAPISI Fen ve Teknoloji Dersi 4 ve 5. Bu şekilde ünite kazanımları ile FTTÇ. 28 .1 ). Sınıf Öğretim Programı’nda. Son üç öğrenme alanı için öngörülen becerilerin çok uzun süreçler sonucunda edinilmesi.8. Ünite kazanımlarında yeri geldikçe. Fiziksel Olaylar. FTTÇ. Madde ve Değişim. Fiziksel Olaylar. Bilimsel Süreç Becerileri (BSB).6) Canlılar ve Hayat. numaraları kullanılarak atıf yapılmıştır. Fen ve teknoloji okuryazarlığı için gerekli • • • Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre ilişkileri (FTTÇ). diğer dört alandan seçilen ünitelerdeki kazanım ve etkinliklerle harman edilmiş halde bulunduğu için. böyle bir uygulamayı gerekli kılmaktadır. tüm öğrencilerin fen ve teknoloji okuryazarı olması vizyonunun gerçekleştirilebilmesi için: • • • • Canlılar ve Hayat. konu ve kavram sıralamasına göre düzenlenerek listeler hâlinde verilmiştir. BSB ve TD öğrenme alanlarına ait kazanımlara.3 ve 2. Dünya ve Evren öğrenme alanı ile ilgili kazanımlar. Dünya ve Evren öğrenme alanlarından üniteler seçilmiştir.1.

hareket ve kuvvet kavramlarını. Öğrenciler “Canlılar ve Hayat” öğrenme alanında çeşitli canlıların kendilerine özgü özelliklerini. Bu dört öğrenme alanında edinilecek bilgi ve anlayışların. maddenin özellikleri ve maddede meydana gelen değişimleri keşfeder ve öğrenir. bir yandan anılan alanlar için öngörülen bilgi ve anlayışları edinirken. Dünya ve evrenin özelliklerini. dört öğrenme alanından seçilen ünitelerle ve sarmal yaklaşım esas alınarak düzenlenmiştir. gelişme ve değişimi. Dünya ve Evren” öğrenme alanlarındaki kavramlarla. temel fen kavram ve düşünceleriyle ilgili bilgi ve anlayışlar kazandırmaktır.Şekil-1. programın temel 29 . BSB ve TD öğrenme alanlarına ait kazanımlar birbirine örülmüştür. bunların niteliklerini ve etkileşimlerini inceler. Canlılar ve Hayat. bir yandan da. büyüme. BSB ve TD öğrenme alanlarına ilişkin kazanımları. canlıların çevreleri ve diğer canlılarla nasıl etkileşimde bulunduklarını inceler ve öğrenir. BSB. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda bu bilgi ve anlayışlar. “Madde ve Değişim” öğrenme alanında öğrenciler madde. “Dünya ve Evren” öğrenme alanında ise öğrenciler. Sınıf Öğretim Programında öğrencilerin. Fen ve Teknoloji Dersi 2004 4 ve 5. yapısını ve bunlarda meydana gelen değişimleri inceler ve öğrenir. 2004 Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda ünite kazanımları ile FTTÇ. hayatı ve insanı öğrenme ve anlamalarını ve aynı zamanda açıklamalarını sağlamak. “Fiziksel Olaylar” öğrenme alanında öğrenciler. dünyayı. FTTÇ. giderek özümleyip derinleştirmesi öngörülmüştür. ses. elektrik gibi farklı enerji çeşitlerini. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda “Bilgi” Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nın amaçlarından birisi öğrencilerin. ışık. Madde ve Değişim. TD öğrenme alanları için öngörülen kazanımları da zamanla geliştirip derinleştireceği. a. üreme.1. Fiziksel Olaylar. FTTÇ. canlılar alemindeki çeşitliliği. bunun için onlara.

Öğrencilerin fen ve teknolojiyi bu geniş bağlamda görmeleri ve bunun bir sonucu olarak fen ve teknoloji ile ilgili bilgilerini okulun dışındaki dünya ile ilişkilendirmeyi öğrenmeleri önemlidir. insan vücudunun işleyişi ve madde hakkındaki anlayışlarımızı radikal bir şekilde değiştirmiş ve genişletmiştir. Teknoloji ise. Günümüzde fen ve teknolojinin hayatımıza etkisi belirgin bir şekilde kullanması hissedilmektedir. FTTÇ. Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre etkileşimlerini gösteren elmas modeli. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda “Fen-TeknolojiToplum-Çevre” Öğrencilerin fen ve teknolojinin doğasını. yeni ilaçların ve malzemelerin keşfi aracılığıyla yaşamımızda büyük değişiklikler yapmıştır. iletişim kurma şeklimizde devrim yaratmış. BSB ve TD öğrenme alanlarının niteliği ve programda ele alınış tarzı hakkında aşağıda açıklamalar verilmiştir. anlayış ve becerileri sorunlara çözüm yolları ararken gerekmektedir. toplumla ve çevreyle etkileşimini anlaması ve edindikleri bilgi.varsayımlarından biridir. dünya. b. Örneğin fen. uzay. 30 . TEKNOLOJİ BİREY FEN TOPLUM ÇEVRE Şekil-1.2.

Her zaman birçok olası çözüm ve kaçınılmaz olarak birçok gereksinim. Fen ve Teknolojinin Doğası Fen. amaç ve kısıtlama vardır. Bu üç boyut aşağıda açıklanmıştır. Dünya hakkındaki anlayışlarımızın bir kısmı devrim niteliğindeki bilimsel gelişmelerin bir sonucudur. amaç ve süreç açısından birbirinden farklıdır. Katılanların konuyu derinlemesine irdeledikleri akademik tartışmalarda karşılıklı diyalog ve ikna süreci yaşanır. aynı zamanda merak. Tarih boyunca. fen ve teknolojinin sosyal ve çevresel bağlamı. uzun bir tarihi ve kendine özgü özellikleri olan bireysel ve sosyal bir faaliyettir. Fen. farklı kültürlerden birçok kadın ve erkeğin katkıda bulunduğu. Fen. bilim topluluğunun en azından önemli bir kısmının onayını gerektirir. teknolojinin amacı ise insanların ihtiyaçlarını gidermek ve yaşam koşullarını iyileştirmek için çözümler bulmaktır. Önceden kabul edilen bilgilerle çelişen yeni gözlemler ve hipotezlerin kabul edilir hâle gelmesi. fiziksel. Fen ve Teknoloji Arasındaki İlişki Fen ve teknoloji arasında önemli benzerlikler olmasına karşın ikisi arasında önemli farklılıklar da vardır. ekonomik ve dinsel etmenlerden ve kişisel ve/veya toplumsal ön yargılardan etkilenir. Teknolojiyi sadece bilimin uygulaması olarak görmek yeterli değildir. biyolojik ve teknolojik dünyayı yorumlamak. kültürel. hayal gücü. Fen teorileri sürekli olarak gözden geçirilir ve aynı konuda farklı deliller elde edildikçe eski ve yeni bilgilerin tümünü açıklayacak şekilde düzeltilir ve geliştirilir. Bu ise çok taraflı.Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre kazanımları üç temel boyuta odaklanmıştır: fen ve teknolojinin doğası. deney yapma. gözlem yapma. yaratıcılık. deneyler yapılır ve akademik tartışma sosyal. açıklamak ve tahmin etmek için kavramsal ve teorik bir temel sağlar. Fenin amacı dünyayı anlamaya ve açıklamaya çalışmaktır. Ancak anlayışlarımızın büyük bir kısmı düzenli ve yavaş bir birikim sonucunda oluşan bir bilgi bütününe dayanır. inceleme. Teknoloji de fen gibi dünyadaki bütün kültürlerde uzun bir tarihî geçmişi olan yaratıcı bir beşerî faaliyettir. Tarih boyunca olagelen bu akademik tartışmalarda teori önerilir. fen ve teknoloji arasındaki ilişki. Bu organize bilgi bütününün oluşturulmasında dünyadaki her kültürden bilim adamının katkısı olmuştur. uzun ve karmaşık bir süreçtir. delilleri yorumlama ve deliller ile yorumlar üzerinde tartışmaya dayanan bir öğrenme yoludur. Fen ve teknoloji. fendeki gelişmeler teknolojinin 31 . Bu nedenle teknolojideki temel kaygı toplum. ekonomi ve çevre açısından maliyet ve yarar dengesini gözeten en ideal çözümleri geliştirmektir. sezgi. teknoloji problemleri çözerken birçok disiplinden faydalanır.

ikisi arasındaki ilişkiyi. öğrenme alanlarına örülmek suretiyle öğrencilerin özet ifadeleri aşağıda verilen kazanımları edinmesi öngörülmüştür. Birçok teknolojik çözüm aynı zamanda karmaşık toplumsal ve çevresel sorunların da kaynağıdır.ilerlemesine. Bu faaliyetin doğasına ışık tutan bilim tarihi çalışmaları fen alanında sorulan soruların ve kullanılan yöntemlerin kültürel ve zihinsel geleneklerden etkilendiğini ve fenin de düşünceleri etkilediğini göstermiştir. söz konusu topluma ve çevreye özgü değerlerin de hesaba katılması gereklidir. Bu etkileşimlerin anlaşılması için fene özgü değerler yanında. toplumları ve çevreyi etkilemiştir ve etkilemeye devam etmektedir. • Yeniliklere karşı eleştirel ve sorumlu tutumlar geliştirmek için gerekli bilgi ve becerileri geliştirir. Bilimsel ve teknolojik ürünler ve sistemler insanların yaşama şekillerini. Bu sorunlar politik gündemde gittikçe daha fazla yer almaktadır. Fen ve teknoloji birbiriyle karmaşık bir şekilde bağlantılıdır. beşerî bir faaliyettir ve sosyal bir bağlamda meydana gelir. bilim insanlarının çoğu. öğrencilerin fiziksel. teknolojideki gelişmeler de fenin ilerlemesine katkıda bulunmuştur. 32 . süreçleri ve stratejileri uygular. • Fen ve teknoloji ile ilgili meselelerde araçları. bunların sosyal bağlamda nasıl geliştiğini ve insanların yaşam koşullarını iyileştirmek için nasıl kullanıldığını kavrarlar. demokratik bir toplumda fen ve teknoloji okuryazarlığına ulaşmak için çok önemli bir gerekçedir. zihinsel. Fen. toplum ve çevre arasındaki etkileşimleri anlamak için. teknoloji. araştırmaların sosyal ve çevresel ihtiyaçlarla yönlendirildiği bir alan olan endüstride çalışmaktadır. sosyal ve duygusal gelişim seviyelerine uygun olarak hazırlanmış ve ünitelerdeki konu içerikleri. toplumu bilinçlendirme ve böylece fen ve teknoloji ile ilgili konular hakkında karar vermede destekleme potansiyeline sahiptir ve bu. • Fen ve teknolojinin doğasını. bilimsel bilgi gereklidir. bunların toplum ve çevreyle etkileşimlerini anlar. Bu programa göre öğrenim gören öğrenciler. fen ve teknolojinin birbirini nasıl etkilediğini. Fen ve Teknolojinin Sosyal ve Çevresel Bağlamı Fen. Fenciler. Öğrenme Alanları ve Üniteler bölümünde verilen FTTÇ kazanımları. fakat tek başına yeterli değildir. Günümüzde. Öğrenciler fen ve teknoloji arasındaki ilişkileri anladıklarında.

sorgulayan. günlük hayatıyla fen konuları arasında bağlantı kurabilen. Bu durum. İlköğretim 4 ve 5. Bilimsel süreç becerileri bilgi oluşturmada. Programda öğrencilere bilimsel araştırmanın yol ve yöntemlerini öğretmek amacıyla bilimsel süreç becerileri olarak adlandırılan becerileri kazandırmak esas alınmıştır. • Fen ve teknoloji ile ilgili meselelerde çeşitli değerlerin. Tablo-1. c.5’te. problemler üzerinde düşünmede ve sonuçları formüle etmede bilim adamlarının da kullandıkları düşünme becerileridir. geçmişten günümüze insanların bilgi ve anlayışlarında meydana gelen değişimleri anlar. hayatın her alanında karşılaştığı problemleri çözmede bilimsel metodu kullanabilen. Bu nedenle Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı sadece günümüzün bilgi birikimini öğrencilere aktarmayı değil. • Bilimsel süreçleri ve teknolojik çözümleri sorgulayarak araştırır. sınıf Fen ve Teknoloji dersinde öğrencilere kazandırılacak bilimsel süreç becerilerinin genel tasnifi Tablo-1. • Fen ve teknolojiyi kullanarak sorumlu ve yaratıcı çözümler geliştirir.• Çeşitli bireysel ve sosyal bağlamlarda bilimsel keşfin gelişimini. sınıfta öğrencilere kazandırılacak bilimsel süreç becerileri PLANLAMA VE BAŞLAMA Gözlem Karşılaştırma-sınıflama Çıkarım yapma Tahmin Kestirme 33 . araştıran. bilimsel süreç becerilerini sağlayıcı kazanımlar ise 2. toplumların geleceği için önem taşımaktadır. teknolojik değişimi. günümüzde fen öğretimine büyük görevler yüklemektedir. İlköğretim 4 ve 5. dünyaya bir bilim adamının bakış açısıyla bakabilen bireyler yetiştirmeyi amaçlamıştır. Bölümde verilmiştir. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda “Bilimsel Süreç Becerileri” İnsanların bilim ve teknolojideki hızlı gelişmelere ayak uydurup teknolojik gelişmeleri kendi yararına kullanmaları.5. bakış açılarının ve kararların farkında olur ve sorumlu bir şekilde hareket eder. inceleyen.

bu bireyleri de örnek insan haline getirip onlardaki tutumlara özenmeyi ve böylece genelin olumlu tutumlara yönelmesini sağlayabilir. şahsen örnek teşkil ederek veya seçici bir şekilde onaylayarak öğrencileri özendirip onlarda. Fen ve Teknoloji Öğretim Programı’nda “Tutum ve Değerler” Öğrencilerimizin fen ve teknoloji okuryazarı olarak yetişebilmeleri için sadece bilgi. duruma uygun olumlu tepkide bulunması. tutum adı verilen davranış modelleri oluşturur. Pozitif tutumların gelişmesi öğrencilerin zihinsel gelişimiyle etkileşerek ve öğrendiklerini sorumlu bir şekilde uygulamaları için isteklilik yaratarak onların gelişiminde önemli bir rol oynar. öğrencilerde belirli bilimsel tutum ve değerler de geliştirilmelidir. bu değerleri kendi öz benliğinde örgütlemesi ve 34 . Öğretmen. örnek insanlara özenilerek edinilir. anlayış ve beceri türünden kazanımlar yeterli değildir. olumlu değerler geliştirmesi. Genel kabul gören olumlu tutumlar.Öğretmen ilk akla gelen örnek insan adayıdır. Örnek insanlar da. Okul çevresinde. kolaydan zora doğru. bazı bireylerin belli tutumları için öğretmenin vereceği onay sinyalleri.YAPMA ANALİZ VE SONUÇ ÇIKARMA Değişkenleri belirleme Deney tasarlama Deney malzemelerini ve araç-gereçlerini tanıma ve kullanma Bilgi ve veri toplama Ölçme Verileri kaydetme Veri işleme ve model oluşturma Yorumlama ve sonuç çıkarma Sunma ç. Tutumlar. Bu sınıflandırma. Fen ve Teknoloji Dersi 4 ve 5. öğrencilerin çevrelerinde olup bitenleri kendi isteği ile algılaması. Sınıf Öğretim Programı’nda öğrencilere kazandırılmak istenen bilimsel tutum ve değerlerin düzenlenmesinde beş kategoriden oluşan bir sınıflandırma kullanılmıştır. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nın vizyonunun gerçekleştirilebilmesi için. becerilerin ve bilgilerin elde edildiği şekilde kazanılmaz. uzun süreli hayat deneyimleri sırasında toplum genelinin onayına bakılarak belirlenen bireylerdir.

asıl kazanımın edinilmesi 35 . Bu programın öngördüğü kazanımların en iyi şekilde işlenmesi için. 1. Öğrenme Alanları ve Üniteler bölümünde. teori ve prensiplere girmek de gerekebilir. PROGRAM UYGULAYICILARINA ÖNERİLER Bu programın başarıyla uygulanabilmesi için felsefesinin. kitap seçimi yapacak yetkililer ve öğrenci velileri topluca program uygulayıcıları olarak düşünülmüştür. kitap değerlendirme uzmanları. Program uygulanırken kazanımlarda verilen kavramların en iyi şekilde öğrenilebileceği öğrenme ortamlarının hazırlanması önemlidir. olumlu tutum ve değerler içeren bir yaşam tarzı geliştirmesi aşamalarından oluşur. öğrencilere kazandırılmak istenen tutum ve değerlerin listesi verilmiştir. öğrenme ortamını düzenlerken ve değerlendirme etkinliklerini planlarken program felsefesine uygun hareket etmelidir. kanun. Program uygulanırken esas amaç öğrencilerin programdan azamî bir şekilde yararlanmasını sağlamaktır. öğrenme ve öğretme sürecini yönlendirirken. programda sözü geçmemiş kavramların kullanılmasını gerektiren durumlarla karşılaşmak doğaldır. müfettişler. Öğretmenlere Öneriler Öğretmenler öğretim programını uygulamadan önce “Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Program Temelleri”ni inceleyerek felsefeyi. temel aldığı anlayışların ve öngörülen kazanımların / etkinliklerin uygulayıcılar tarafından anlaşılması ve gözetilmesi gerekmektedir. teori ve prensipler. bilimsel kanun. öğretim programının ve ünitelerin organizasyon ve yapısını özümsemelidir.Belli bir kazanım için.son olarak. sayılı kavramlar yanında. öğrenme. öğretme ve değerlendirme ile ilgili anlayış ve düşünceleri. ayrıntısına girmeden. Böyle kavram. Bu programda öğretmenler. Öğretmenler. ancak bu dolaylı içerikler. ders kitabı yazarları.9. programın dolaylı olarak içerdiği ögeler gibi algılanmalı.

ile FTTÇ ve BSB kazanımları da verilebilir. “önerilen konu başlıkları” kısmında verilen konu başlıklarının ve konu sıralamalarının öneri niteliğinde olduğu unutulmamalıdır. Yapılacak etkinlikler öğrencilerin araştırarak. Böylece. Veliler ayrıca. Bu nedenle. düşünerek öğrenme etkinliklerine katılımını sağlamalıdır. Öğretmenler tüm öğrencilerin ihtiyaçlarını gözetmeli ve yapılandırıcı öğrenme yaklaşımına olabildiğince uygun. Velilere Öneriler Yapılan çalışmalar. Öğrenme Alanları ve Üniteler bölümünde belirtildiği gibi. öğretme ve değerlendirme sürecinde en çok başvurulan kaynak ders kitaplarıdır. çocuklarıyla çalışmaları hakkında tartışabilir. öğrencilerin yaparak. bütün öğrenciler için eğitimin önemli bir parçasıdır. velilerin çocuklarının eğitimlerinde yer aldığında öğrencilerin. sabırlı ve teşvik edici olması son derece önemlidir. Öğretim programı uygulanırken bu sıraya uyulması ve ünite isimlerinin değiştirilmemesi önemlidir. Öğrencilerin başarısı için öğretmenlerin ilgili. Bu nedenle. proje. Bununla beraber öğretim programında ünitelerin veriliş düzeni amaçlı bir sırayı yansıtır. çevresel ve ekonomik bağlamlarda görmesini sağlamalıdır. şartları ne olursa olsun. Bununla birlikte. Ders kitabı yazarları. çocukların öğrenmesini desteklemede velilerin önemli bir rolü vardır. okuma metni vb. öğrenmesini ve bu kavramları ilgili oldukları sosyal. Öğretmenler. okulda daha iyi performans gösterdiğini ortaya koymuştur. gözlem ve deney yaparak temel kavramları keşfetmesini. inceleyerek. Ayrıca bir kazanımda FTTÇ ve BSB kazanımları olmasa dahi öğrenme ve öğretme sürecinde etkinlik. çeşitli öğretim stratejileri kullanmaya özen göstermelidir. kazanımların tümünü kapsamak koşuluyla ünite kazanımlarını farklı konu başlıkları ve farklı konu sıralamaları altında verebilirler.için yeterli derinlikte ele alınmalıdır. programı okuyarak çocuklarının her sınıf düzeyinde ne öğreneceğini ve niçin öğreneceğini görebilirler. bu öğretim programının “Programın Temelleri” ve “Öğrenme Alanları ve Üniteler” şeklindeki iki ana bölümünü de 36 . öğretmenlerle iletişim kurabilir ve çocuklarının gelişimiyle ilgili sorular sorabilirler. Ders Kitabı Yazarlarına Öneriler Öğrenme. programın başarıyla uygulanabilmesi için ders kitabı yazarlarının bazı sorumlulukları yerine getirmesi gerekir. Sorgulayıcı araştırma ve tasarım becerilerinin somut materyallerle etkileşim yoluyla öğrenilmesi gerektiğinden öğretmenler. Veliler. veli toplantılarına ve okul aile birliği toplantılarına düzenli olarak katılmalı ve çocuklarını ev ödevlerini zamanında ve gerektiği gibi tamamlamaya teşvik etmelidir. Programdaki bir kazanımın edinilmesi için gerekli olmayan kavramlar ve bilgiler program dışı olarak düşünülmelidir. kendi öğrenmelerinin sorumluluğunu almayı öğrenme.

Bloom. programın felsefesini. ve Bolte. Öğretim programları bölümünde belirtildiği gibi. Oxford. Ders kitabı yazarları. NH: Heinemann. Gräber. Intelligence Reframed. American Association for the Advancement of Science (AAAS). öğretme ve değerlendirme anlayışlarını ve öğretim programının organizasyonunu kavramalıdır. Gardner. New York: Basic Books. (1978). (Editör) (1956). Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals: Handbook I. Bununla birlikte. NY: Holt. B. (1999). Benchmarks for Science Literacy.. H. (1983). S. H. Ausebel. New York. New York. Educational Psychology – Windows on Classrooms (4. Harlen. (2. “önerilen konu başlıkları” kısmında verilen konu başlıklarının ve konu sıralamalarının öneri niteliğinde olduğu unutulmamalıdır. (1999). ünitelerin programdaki veriliş düzeni amaçlı bir sırayı yansıtır. Eggen. New York. Primary Science – Taking the Plunge. BSB ve TD listesinde yer alan uygun FTTÇ. Novak. Achieving Scientific Literacy: From Purposes to Practices. D. programda temel alınan öğrenme. (1993). Science for All Americans: Project 2061. Kiel. David McKay Inc. SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR American Association for the Advancement of Science (AAAS). C. R. Baskı). W. Deutscheland: Institut für die Pädagogik der Naturwissenschaften an der Universität Kiel (IPN). (Editörler) (1997). The Disciplined Mind: Beyond Facts And Standardized Tests. proje. ile programdaki FTTÇ. W. ve Kauchak. UK: Heinemann. Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. New York. (1999). Potsmouth. 37 .. (1990). J. NY: Oxford University Press. NY: Oxford University Press. Bu programa uygun olarak yazılacak ders kitaplarının programın felsefesini ve temel aldığı anlayışları yansıtması önemlidir.her yönüyle incelemeli. H. (1997). Scientific Literacy. D. Cognitive Domain. Ayrıca bir kazanımda FTTÇ ve BSB ile ilgili bir kazanıma atıf yapılmamış olsa dahi ders kitabında etkinlik. Multiple Intelligences for the 21st Century. P. Gardner. Ders kitabı yazılırken bu sıraya uyulması ve ünite isimlerinin değiştirilmemesi önemlidir. H. D. Upper Saddle River. P. Baskı). kazanımların tümünü kapsamak koşuluyla ünite kazanımlarını farklı konu başlıkları ve konu sıralamaları altında verebilirler. The K-12 Education That Every Child Deserves. Educational Psychology – A Cognitive View. BSB ve TD kazanımları da verilebilir. New York: Simon and Schuster. (Editör) (1985). Rinehart and Winston. Gardner. Bybee. New York: Basic Books. okuma metni vb. ve Hanesian. W. NJ: Merril.

D. s. J. D. R. (1998). J. Reston.International Technology Education Association. HPSST Conference Proceedings. CA: Academic Press. NY: Teachers College Press. J. New York. (2000). NY: David McKay. G. Auckland: Heinemann. Inventing Science Education for the New Millennium. Reston. (Editörler) (1996). New York. J. (Editör). (1997). Treagust. Five Standards of authentic instruction. Toward Scientific Literacy. Virginia: ITEA. Newmann. (1985). Wandersee. (1993). R. Improving Teaching and Learning in Science and Mathematics. J. (1996). Krathwohl. B. Teaching Science for Understanding – A Human Constructivist View. (1997). (1999). Roberts. Osborne. J. International Technology Education Association. Constructivism in Science Education – A philosophical Examination. The Nature of Science as Expressed in International Science Education Standards Documents: A Qualitative Consensus Analysis. Bloom. International Technology Education Association. 97-101. B. J. D. (1999). D. Curriculum and Aims. Educational Leadership. F.C.. (1964). National Science Education Standards. İstanbul 2003 38 . 50(7). Advancing Excellence in Technological Literacy: Student Assessment. San Diego. F. Faculty of Education. Technology for All Americans: A Rationale and Structure for the Study of Technology. CA: Academic Press. R. Wandersee. New York. New York. Virginia: ITEA. H. NY: Teachers College Press.: National Academy Press. (1997). Virginia: ITEA. Learning in Science – The Implications of Children’s Science. Assessing Science Understanding – A Human Constructivist View. The Practice of Constructivism in Science Education. J. Professional Development. D. (Editörler) (1998). San Diego. ve Wehlage. J. Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals: Handbook II: Affective Domain. Washington D. Standards for Technological Literacy: Content for the Study of Technology. A. Dordrecht: Kluwer. M. ve Novak. NY: Teachers College Press.. and Program Standards. ve Freyberg. W. D. National Research Council (NRC) (1996). D. Problems of Meaning in Science Curriculum. B. Hurd. İnsan Haklarına Duyarlı Ders Kitapları İçin. F. (2003). McComas. ARA DİSİPLİNLER KAYNAKÇASI Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi Metni Tarih Vakfı Yayınları. S. H.. ve Olson. 551-559. New York. M. ve Fraser.. R. P. P. B. F. (1993). Duit. ve Soltis. Reston. Hillsdale.. ve Östman. K. Walker.. University of Calgary. NJ: Lawrence Erlbaum. J. ve Masia. Mintzes. NY: Teachers College Press. L. Mintzes. Matthews. ve Novak. G. Tobin. J.

2003. PegemA Yayıncılık Acar Voltan. Eğitim-Uygulama Okulu Eğitim Programı. Ve Shea.. Kasım 2002 Ben İnsanım Dizisi. Nilüfer. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri. İlköğretimde Sosyal Becerilerin Geliştirilmesi. . California 1993 Davies. Prof. V... Örnek Grup Rehberliği Etkinlikleri. E. Özgür Yayınları.. İlköğretim Okulu Orta Düzeyde Öğrenme Yetersizliği (Eğitilebilir) Olan Çocuklar Eğitim Programı.2001. J. Yasemın Karaman. Ankara. Sage Publications. Yard. Prof. Çiftçi. Oakland. Ankara 2000 MEB. Ziya. Millî Eğitim Basımevi. 1999. Ankara 2002 Erkan. İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi. Y. Rıchard Pıerre.Dr. Ankara 2004 Akkök. Sınıf İçi Rehberlik Uygulamaları. 2000.Dr.GÜNER Nedret.Dr. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. .. (Çev. İnsan Hakları Eğitimi Dersi Senaryoları. TODAİ Yayınları. Millî Eğitim Basımevi. Füsun. New York 1993 Carrell. İnsan Hakları Eğitimi. Mesut. İlknur. Professional Resource Exchange. Sosyal Beceri Öğretimi. British Council..Ankara Erkan. Ankara 2002 İpbüken. İlköğretimde Sosyal Becerilerin Geliştirilmesi Ana-baba el kitabı. Eğitimde Rehberlik Hizmetleri.Dr. Binnur. California 1988 Dossick. İstanbul 2003 Kepenekçı. Tutumlar Değiştirilmesi.Dr. Ve Hansen. R... PegemA Yayıncılık. M. Özgür Yayınları.. Mehmet. Yurttaş Olmak İçin. M. Ankara Selçuk. Nobel Yayınları. Ankara 2003 MEB. Sınıfta Davranış Değiştirme. Ankara 2000 2004 Sucuoğlu. İstanbul 1998 Akkök. Birey Yurttaş Eğitimi.Doç. Kenan. Umut Vakfı Yayınları. Karatepe Yayınları. EARGED. Ayşegül.. Ankara Canfield.Claude. . ve Mckay. Prof. Eshelman. Füsun. Chicken Soup for Soul: 101 Stories to Open the Heart and Rekindle the Spirit. Serdar. J. The Relaxation and Stress Reduction Workbook. Florida 1988 39 . Creative Therapy: 52 Exercises for Groups. Kök Yayıncılık. Mehmet. Yaygın İnsan Hakları Eğitimi. Prof. M. Cebeci E.. Ankara 2002 Özyürek. Bülbin. Ankara 1996 Çayır. Grupla Psikolojik Danışmada Alıştırmalar Deneyler. İ. Nobel Yayınları ve Rehberlik Programlarının ve Engellilere Yönelik Tutumların Özyürek. Health Communications. Serdar. Nobel Yayınları. Kök Yayınları. Ankara 2001 MEB. Dr. 2002. İstanbul 1999 Ataman.E. S. Özel Gereksinimli Çocuklar ve Özel Eğitime Giriş. Okul psikolojik Danışma Hazırlanması. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık. Mehmet Çevik).İstanbul Yeşilyaprak. Prof. İstanbul 2002 Gürkaynak. Anı Yayıncılık 2000 Gülmez. Group Exercises for Adolescents. Dr.

The Center for Applied Research in Education 1997 The National Career Development Guidelines..noicc... NC Job Ready. More New Games. P.gov Komisyon. State Occupational Information Coordinating Committee 1999 Vanzandt Z. Handbook of Indoor Games and Stunds. Level II: Elementary School..A. Research Press. FEMA. Beyaz Gemi Yayınları.. Counseling and Learning Through Small-Group Discussion. Spor Kültürü ve Olimpik Eğitim Klavuz Kitabı. Berkshire 1995 Vernon. Sistem. NewYork 1955 Hobday. California 1977 The New Games Foundation. I. (Ed. Feeling.. S. C. Monterey. D. Madison 1970 Hindman. National Science Teachers Association. Innerchoice Publishing. Prentice Hall. Champaign. California 1996 Schilling. ve Schilling. California 1999 Lahad. California 1999 Schilling. Windsor. Brooks/Cole Publishing Company.. 15. Torrance. Level III: High School. Innerchoice Publishing. Innerchoice Publishing. Cowan.. D. M. L.. (2000c).Activities For Children. Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi. Thinking .R. K. H. Shacham.Y. Indiana 1991 Nikelly. A. The NFER-NELSON Publishing Company. M. Emotional Intelligence. Buchan B. Theatre Sports.D. N... İstanbul 2003 Earthquake Safety.. A. İstanbul. Australia 1995 Schilling.A. California 1993 Spence. H. O. Torrance.. 50 Activities for Teaching Emotional Intelligence. Istanbul 1998 Pears..17 Eylül. (NOICC). A. 2002 40 . N.). Lerner. Ayalon. Department of Public Instruction. Counselor in the Classroom. Group Activities for Children.. Innerchoice Publishing.. Social Skills Training: Enchancing Social Competence with Children and Adolescents. Eğitimlerinizi Canlandırmanın 75 Yolu.D. Surviving the Quake in Turkey 2000. Emotional Intelligence.. Creative Therapy with Children and Adolescents. New York 1981 Orridge. Accelerated Development Inc. J. Elementary Career Awareness Guide: A Resource for Elementary School Counselors and Teachers. California 1999 Schwallie-Giddis. C. A. Achieving Competence and Fulfillment. http://www. Improcorp. Torrance.N. D. Behaving. Torrence.S: Helpers Assiting Natural Disaster Survivors. Niv. Y.. Down Under.. G. 2000 Lane. Developed by N. Impact Publishers. S. Monona Publications. 1990 Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü ABCD Temel Afet Bilinci El Kitabı. Feelings Are Real. A. Afete Hazırlık Eğitim Projesi. H. Yayımlanmamış Seminer Notları..Driver. Dolphin Books/Doubleday & Company. Sydney. Illinois 1989 Williams. Lessons for Life: Career Development Elementary Grades. Leader manual. ve Ollier. D. K. (Çev: Osman Akınhay).

2003 41 . Masters Of Disaster 6-8 Lesson Plans and Activities.Yapısal Olmayan Tehlikelerin Azaltılması El Kitabı. Beyaz Gemi Yayınları. 2000 Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü. 1988 The American National Red Cross. 1995 National Science Teachers Association Tremor Trop Earthquakes.American Geophysical Union Seismic Sleuths. Afete Hazırlık Eğitim Projesi. FEMA. Masters Of Disaster 3-5 Lesson Plans and Activities. 2000 The American National Red Cross. FEMA. .

BÖLÜM ÖĞRENME ALANLARI VE ÜNİTELER 42 . Sınıf 2.FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ İlköğretim 4 ve 5.

1. Programda. anlayış.. o ünitenin seçildiği öğrenme alanı ile ilgili kazanımlar konu başlıkları ile ilişkilendirilerek açık ifadesi ile verilmiş. 4 ve 5. konunun ele alınış tarzı gereği uygun görülen etkinlik ve proje çalışmalarında Tablo 2. fen ve teknoloji arasındaki ilişkiler. gerekli yerlerde de bu kazanımlara göndermeler yapılmıştır. Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’nda bulunan kazanımlar öğrencilerin bilmeleri öncelikli konu ve kavramları. tutum ve değerleri belirler. buna karşılık.b ’de . “Bilimsel Süreç Becerileri(BSB)”. Ünitelerde. ünite içi kazanımlara ve bu kazanımlar için öngörülen etkinliklere yedirilmiş. sınıf Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı Bölüm 1. BSB ve TD kazanımları da numaraları belirtilerek işaret a. “Dünya ve Evren” öğrenme alanlarından üniteler seçilmiş. “Fiziksel Olaylar”. Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre (FTTÇ) Kazanımları Bölüm 1.2. ders kitaplarında.8’de ayrıntılı açıklandığı gibi. fen. 4 ve 5. “Tutum ve Değerler(TD)”öğrenme alanlarındaki kazanımlar.8. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NDA ÖĞRENME ALANLARI VE KAZANIMLARLA İLGİLİ ESASLAR İlköğretim 4 ve 5. bu alanlara ilişkin kazanımlar ünitelerdeki konularla birebir ilişkilendirilmiş. BSB ve TD kazanımları ile ilgili açıklama ve kazanım listeleri aşağıda verilmiştir. Öğrenme Alanları ve Ünitelerde yer alan ünite kazanımlarında. sınıfta öğrencilere kazandırılacak ünite çizelgelerindeki ifadesi açıkça yazılı kazanımlara ve etkinliklere yedirilmiş FTTÇ.1’deki FTTÇ kazanımlarına yer verilmeli ve gerekli gönderme yapılmalıdır. “Madde ve Değişim”. edinmeleri arzulanan beceri. edilmiştir. teknoloji. 43 . FTTÇ kazanımlarına ayraç içinde işaret edilmiştir. toplum ve çevre arasındaki karşılıklı etkileşimler ile ilgili bilgi ve anlayışları edinmelerinin gereği açıklanmıştır. programdaki “Canlılar ve Hayat”. sınıflarda öğrencilerin fen ve teknolojinin doğası. “Fen-Teknoloji-ToplumÇevre ilişkileri(FTTÇ)”. ayraç içinde işaret edilmemiş olsa dahi. o kazanım veya öngörülen etkinliğin katkıda bulunacağı düşünülen FTTÇ.

1. Eski medeniyetlerin gökbilimde nasıl veri topladıkları. Kadınların ve erkeklerin kuramsal ve uygulamalı fen bilimlerini meslek olarak seçip alanlarında yükselebildiklerini anlar. 16. 4. Doğal kaynakların korunması ve geliştirilmesi gerekliliğini bilir. Yerel. 13. Bilimsel iş görmenin unsurlarını (bazen yalnız ve bazen birlikte çalışmak. 18. 22. meslektaşlarla 11. 20. Çevreyi ve yabanî hayatı koruma yöntemlerini bilir ve tartışır. 10. sürekli iletişim içinde bulunmak) anlar.’deki Teknolojik Tasarım Döngüsü). Teknolojik icat ve uygulamaların gözlem kapasitesini genişlettiğine. bunları çözmek veya yaşam kalitesini artırmak için düşünceler. Farklı tarihî ve kültürel geçmişleri olan insan topluluklarının aynı doğal olaylar hakkında ne tür anlayışlar oluşturup bunları ne şekilde kayda geçirdiklerini örneklerle açıklar. 15. 44 . Bilim ile uğraşanların tek tip insanlar olmadığını anlar. Doğal olayların betimlenmesinde sayısal verilere ihtiyaç olduğunu anlar. araçlar ve teknikler icat ettiklerini ve geliştirdiklerini bilir. 17. 12. Teknolojik tasarımın bir süreç olduğunu ve çeşitli aşamalardan oluştuğunu anlar (bkz. bunlar hakkında bilgi toplayıp çözüme yönelik düşünceler üretir. 6. İnsanların daima sorunlarla karşılaştıklarını. İnsanların ve toplumun çevreyi nasıl etkilediğini bilir. Aynı konuda farklı düşünceler bulunduğu bir durumda eldeki verilerin anlam. 1. bazılarının ise yapay (insanlar tarafından yapılmış) olduğunu fark eder. Teknoloji aracılığıyla çözülebilecek günlük yaşam sorunlarını belirler. 5. 8. Şekil Teknolojinin sorunları çözmede ve ihtiyaçları karşılamada önemli bir unsur olduğunu fakat her sorun veya ihtiyaca mutlak çözümler üretemeyeceğini anlar. ulusal ve küresel çevre sorunlarını bilir ve tartışır. 7. kaydettikleri ve bunları ne amaçla ve nasıl kullandıkları hakkında bilgi toplar ve bir görüş oluşturur. 21. 9. Doğal ve yapay çevrelerin farkına varır. önem ve çıkarıma yönelik kullanımını değerlendirir. Bazı ürün ve sistemlerin doğal. 19. Yenilenebilir ve yenilenemez enerji kaynaklarını ve bunların önemini bilir. Sınıf İçin “Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre” Kazanımları 1. veri ve bilgi toplama becerisini artıran araç ve teknikler sağladığına. 14. Yakın çevreden başlayarak çevrede yer alan canlı ve cansız varlıklar arasındaki ilişkinin farkına varır. 3. 2. böylece bilime katkıda bulunduğuna örnekler verir.Tablo-2. 4 ve 5. Çevreyi ve yabanî hayatı korumada hem bireylerin hem de toplumun sorumlu olduğunu bilir. Bilimdeki gelişmelerin teknolojide yeni icatlara ve uygulamalara yol açtığına örnekler verir.

verilen döngüdeki bazı basamaklar atlanabileceği gibi. 32. Fen ve teknolojiye dayalı mesleklere ve bu mesleklerde çalışan kadın ve erkeklere örnekler verir. 27. İnsanın ve toplumun doğal kaynaklardan etkin bir şekilde yararlanmasında fen ve teknolojinin olumlu rolü olduğunu anlar. tıbbi. Çevre koruma ile ilgili faaliyetlere katılır. Geçmişten günümüze ihtiyaçları karşılamak ve yaşam kalitesini artırmak için geliştirilen teknolojilerin insanların çalışma. sanayi. 28. öngörülen veya öngörülmeyen etkileri olabileceğini örneklerle açıklar.1’de verilmiştir. Yeni tasarlanan teknolojik ürün veya sistemlerin etkilerini önceden belirlemek gerektiğini ve böylece sonradan ortaya çıkabilecek bazı problemlerin önüne geçilebileceğini kavrar. 29. metaller vb. Fen ve teknolojinin uygulamalarının birey. 34. topluma ve çevreye olumlu veya olumsuz.) çevreye vereceği zararı önlemek için uygun bir şekilde geri dönüştürülmesi veya imha edilmesi gerektiğini. 35. bu etkilerin azaltılabileceğini veya giderilebileceğini anlar. Doğal kaynakları korumak için teknolojik ürünlerin ve sistemlerin nasıl kullanılabileceğini anlar ve betimler. canlıları ve habitatları korumak için teknolojik ürün ve sistemlerin nasıl kullanılabileceğini betimler. ders kitabı yazarları ders kitaplarında gerekli gördükleri yerde yaratıcılıklarını kullanarak çeşitli tasarım etkinliklerine yer vermelidir. plastikler. Örnek bir teknolojik tasarım döngüsü ve bu döngüde öğrencilerin neler yapacağı Şekil-2. Atıkların (evsel. öğrencilerin FTTÇ kazanımlarını edinmelerini desteklemek için öğrencilerden belirli bir probleme yönelik teknolojik çözüm geliştirmelerinin istendiği teknolojik tasarım etkinlikleri de yer almaktadır. 30. okulda ve toplumda bireysel ihtiyaçları ve istekleri karşılamak. Evde. 31. 25. problemleri çözmek için fen ve teknolojinin nasıl kullanıldığına örnekler verir. Fen ve teknolojiye farklı kültürlerden birçok kadın ve erkeğin katkıda bulunduğunu ve katkıda bulunmaya devam ettiğini gösterir.) yönetiminin önemli bir toplumsal sorun olduğunu anlar.23. 33. toplum ve çevre üzerine olumlu veya olumsuz etkiler yapabileceğini anlar. 36. Programda. Bu etkinliklerde öğrencilerin teknolojik tasarım döngüsünü kullanmaları gerekmektedir. Fen ve teknoloji uygulamalarının olumsuz etkilerine yine fen ve teknolojideki gelişmelerle önlem alınabileceğini. kurumsal vb. Program uygulanırken öğretmenler sınıfta. bu basamaklara yenileri de eklenebilir. Teknolojinin çevre üzerine etkisini fark eder ve anlar. Doğal kaynakları. yaşama ve çevreyle etkileşme şeklini ve toplumlarını nasıl değiştirdiğine örnekler verir. Belirli bir bilimsel veya teknolojik gelişmenin bireye. 45 . 26. Bu tasarım etkinlikleri öğretmenler ve ders kitabı yazarları için örnek olarak verilmiştir. 24. teknolojik sistemlerin oluşturduğu atıkların (kimyasallar. Yapılacak tekil tasarım çalışmasının gerektirmesi halinde.

sonuçları değerlendir ve karar ver. Seçilen çözümü çizerek somutlaştır. En uygun çözümü seç ve bunun için hangi yolun izleneceğine karar ver 5. Güvenlik ve çevreyi rahatsız etmemek için önlem al. Şekil-2. Adım İş birliği düzenle. Konu hakkında araştırma yap. • Çözüme yönelik fikir veya fikirler üretir ve gerektiğinde çizimler üreterek bu çizimler üstünde düşünür. araç ve gereçleri belirle. 7. 3. Adım Ulaştığın çözümü arkadaşlarınla paylaş.1 Teknolojik tasarım döngüsü Programda atıf yapılan FTTÇ kazanımları ve öğrenme etkinliği olarak düzenlenecek teknolojik tasarım çalışmaları ile öğrenciler. Adım Durumu belirle: (Problem. Adım 6. 46 . Adım Rapor ve/veya sunu hazırla. 4. • Problemin ilgili olduğu konu veya konular hakkında gerekli kapsamda ve düzeyde bilgi edinir. Adım Ön tasarım yap. Olası çözümler üret. Gerekiyorsa yeni bir tasarım oluştur. • Olası çözümün gerektirdiği malzeme. Gerekli malzeme. gereksinim veya istek nedir?) 2. bir probleme yönelik teknolojik çözüm üretme sürecinin aşağıdaki basamaklarını öğrenirler: • Teknoloji kullanılarak çözülebilir bir problemi anlar ve kendi cümleleri ile ifade eder. • Tasarımı gerçekleştirirken kendisinin ve çevresindekilerin güvenliğine ve rahatsız edilmemesine yönelik önlemler alır. araç ve gereçleri araştırır.1. Adım Ön uygulamayı sına. belirler ve tanır . Bir model ve/veya simülasyon ile ön uygulama yap.

b. öğrencilerin bilimsel araştırma-sorgulama. uygun düşen bir BSB kazanımına vurgu yapılmalıdır. • Ürettiği çözümün işlevselliğini sınar. Tablo-2. • Bütün bu süreçte yaptıklarını paylaşmak için rapor hazırlayarak ve/veya sunu yaparak geliştirdiği fikirleri ve ürünü tartışır. • Ürün üzerinde gerektiğinde geliştirici değişiklikler yapar. öğretmenler 4 ve 5. öngörülen etkinlikler ve bilgi sunum tarzı gerektiriyorsa. konunun işleniş tarzı gereği uygun düşen yerlerde. eldeki malzemeye şekil verir.2’de verilen BSB kazanımlarını öğrencilerin edinmesi için çeşitli etkinlik ve proje çalışmaları yaptırarak uygun öğrenme ortamları hazırlamalıdır. iş birliği içinde çalışma ve bilinçli kararlar verme becerilerini geliştirmeleri için BSB kazanımlarının önemi açıklanmıştır. Tablo-2. • Elde ettiği ürünü deneyerek amaca uygunluğunu test eder.c’ de. problem çözme. bilimsel düşünceleri ve sonuçları iletme.. • Gerekli araç ve gereçleri kullanarak.2’de 24 BSB kazanımı liste hâlinde verilmiştir. Bilimsel Süreç Beceri (BSB) Kazanımları Bölüm 1. 47 . Ders kitaplarında da.8. benzerleri ile karşılaştırır. sınıf Fen ve Teknoloji dersini sınıfta işlerken konuyla ilgili gördüklerinde.• Tasarladığı çözümün fiziksel ve/veya bilgisayar ortamında geliştirdiği modelini yapar. Öğretim programlarındaki ünite kazanımlarının yanında ayraç içinde atıf yapılmamış olsa bile. ünitedeki kazanımda işaret edilmemiş olsa bile.

Bir tahminin doğruluğunun nasıl test edilebileceğine yönelik basit bir deney önerir. 11. emniyetli ve etkin bir şeklide kullanır. resim. Benzerlik ve farklılıklara göre grup ve alt gruplara ayırma şeklinde sınıflamalar yapar. sınıf). 3. 13. renk. Olmuş olayların sebepleri hakkında gözlemlere dayanarak açıklamalar önerir. Gözlem. Gözlemlere dayanarak bir veya birden fazla özelliğe göre karşılaştırmalar yapar. 23. sınıf). Cetvel. 19. Nesneler veya olaylar arasındaki belirgin benzerlikleri ve farklılıkları saptar. kitaplar. varlık) veya olayları çeşitli yollarla bir veya daha çok duyu organını kullanarak gözlemler. DENEY TASARLAMA DENEY MALZEMELERİNİ VE ARAÇ-GEREÇLERİNİ TANIMA VE KULLANMA ÖLÇME BİLGİ VE VERİ TOPLAMA VERİLERİ KAYDETME VERİ İŞLEME VE MODEL OLUŞTURMA YORUMLAMA VE SONUÇ ÇIKARMA SUNMA 48 . tablo ve fiziksel modeller gibi farklı formlarda gösterir. 15. sıcaklık ve adet gibi nicelikler için uygun birimleri de belirterek yaklaşık değerler hakkında fikirler öne sürer. tablo ve çizim gibi çeşitli yöntemlerle kaydeder. zaman. Büyüklükleri uygun ölçme araçları kullanarak belirler. haritalar veya bilgi ve iletişim teknolojileri). Gözlem ve ölçüm sonucunda elde edilen araştırmanın amacına uygun verileri yazılı ifade. Öğretmen gözetiminde basit araştırmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri seçer. Büyüklükleri birimleri ile ifade eder. Sınıf Düzeyi İçin “Bilimsel Süreç Beceri” Kazanımları BECERİ GÖZLEM BECERİYE YÖNELİK KAZANIM 1.2 4 ve 5. Olay ve nesnelere yönelik kütle. şekil. Nesneleri sınıflandırmada kullanılacak nitel ve nicel özellikleri belirler. 8. Elde edilen bulgulardan desen ve ilişkilere ulaşır. ÇIKARIM YAPMA TAHMİN KESTİRME 7. çıkarım veya deneylere dayanarak geleceğe yönelik olası sonuçlar hakkında fikir öne sürer. 14. 6. uzunluk. büyüklük ve yüzey özellikleri gibi çeşitli özelliklerini belirler. KARŞILAŞTIRMASINIFLAMA DEĞİŞKENLERİ BELİRLEME 10. 9. sınıf). Verilen bir olay veya ilişkide en belirgin bir veya bir kaç değişkeni belirler (4. Verilen bir olaydaki bağımlı değişkeni belirler (sadece 5. Nesneleri (cisim. çubuk grafik. 2. 18. 17. Bir cismin. 5. sınıf). 21. 24. 12. becerikli. 16. işleyerek gözlem sıklığı dağılımı. Verilen bir olaydaki bağımsız değişkeni belirler (sadece 5. 20. Verilen bir olaydaki kontrol edilen değişkenleri belirler (sadece 5. sınıfta gözlem ve deney. 22. Değişik kaynaklardan yararlanarak bilgi ve veri toplar (örneğin çevrede gözlem. İşlenen verileri ve oluşturulan modeli yorumlar. fotoğraf. yazılı ve/veya görsel malzeme kullanarak uygun şekillerde sunar ve paylaşır. 4. Deney ve gözlemlerden elde edilen verileri derleyip. Basit gözlem ve araştırmaları ve elde ettikleri sonuçları sözlü. ve 5.Tablo-2. termometre. tartı aleti ve zaman ölçer gibi basit ölçüm araçlarını tanır.

tutarlıdır. Kendisi ve çevresi için güvenlik önlemleri alır.).3’te verilen tutum ve değerler. ÖRGÜTLEME (Tutarlı bir değer sistemi oluşturması) • • • • TD-5. bilime ve teknolojiye güven duyar. Tablo-2. titizdir. Ön yargıları yoktur. Görevleri isteyerek gönüllü olarak yapar Bilim ile ilgili meslek ve hobi edinmeye ilgi duyar. Sınıf Düzeyi İçin “Tutum ve Değer” Kazanımları TUTUM VE DEĞERLER • • • • • • • • • • • • • • • • • Kendini vererek dinler. Sorumluluklarını yerine getirir. Sağlıklı yaşam alışkanlıklarını devam ettirir. DEĞER VERME (Hareketlere. Kendisini ve çevresini sürekli sorgular. samimidir. ALGILAMA 4 ve 5. İş birliği yapar.3 DÜZEY TD-1. Açık fikirlidir. Öğrenmeye ve anlamaya isteklidir. YAŞAM TARZI GELİŞTİRME (Değer sisteminin hareketleri uzun zaman kontrol etmesi sonucunda hayat stili geliştirmesi) • • • • • 49 . barış ve mutluluğa hizmet için olduğunu fark eder. İnsanlığın refahına katkı sağlayan gelişmeleri ve kişileri takdir eder. Kendisine ve çevresine karşı ilgi ve merak duyar. (Dikkatini vermesi ve sabit tutması) TD-2. Kendi başına fikir üretir. Kendisini tanır ve kendisine güvenir (Öz güvenlidir. Çevresinde olayları/etkinlikleri takip eder. Her şeyin sevgi. Temiz ve sağlıklı yaşamaya gayret eder ve/veya böyle yaşayanları takdir eder.). toplumun ve çevrenin karşılıklı faydası gözetilerek kullanılmasını destekleyen tutum ve değerler geliştirmeye teşvik edilmiştir. çevresine zarar vermez. öğrenme-öğretme etkinlikleri ile öğretim ve değerlendirme etkinlikleri düzenlenirken dikkate alınmıştır. kendini değerlendirir. öğrenciler bilimsel ve teknolojik bilgiler edinmeye. Tablo-2.c.). Kendisine ve çevresine saygılı davranır (Gürültü yapmaz. Denemeye sürekli isteklidir (İç motivasyonu vardır. Sorumluluklarını yerine getirmeye gayret eder. zayıf ve güçlü yönlerini bilir. Mantığa.). Tutum ve Değer (TD) Kazanımları Bu programda. başkalarının hakkını çiğnemez. hareketlerinin doğurduğu sorumlulukları kabul eder. Öğrenme Alanları ve Üniteler bölümünde verilen kazanımlar. Olayların sonucunu göz önüne alarak hareket eder (Dikkatlidir. Öz disiplinlidir (Otokontrollüdür.). âdil ve dürüsttür. TEPKİDE BULUNMA (Karşılık vermesi ve bundan tatmin olması) TD-3. olaylara ve nesnelere önem ve değer vermesi) TD-4. Demokratik süreçlere güven duyar. her şeyi zamanında yapar. Problemlerin çözümünde. bu bilgileri kendilerinin. sistematik planlamanın önemini kabul eder.

Ünite içi kazanımlarda TD-1 ve TD-2 grubu kazanımlara az gönderme yapılmış olmasını bu çerçevede değerlendirmek gerekir. istekli olarak. uygun yer ve zamanda tepki verip kendilerini ifade etmeye istekli oluşları ile ilgilidir.3’te verilen tutum ve değerlerin öğrencilere kazandırılması esastır. gönüllü olarak vb” ifadeler içeriyorsa. 50 . anlamaya . 4 ve 5 kazanımları ise ünite kazanımlarının yanına ayraç içerisinde kodlanmıştır. Bu programa dayanarak yapılan öğretimde ve ilgili ders kitaplarında. Öğrenciler. TD-3. öğrenmeye. sınıf içi ve sınıf dışı grup çalışmalarına katılmaya ve uygun iletişim yollarını kullanmaya teşvik edilerek bu gruplardaki kazanımların edinilmesi sağlanabilir. Ünite kazanımları. ünite kazanımlarında ayraç içerisinde tutum ve değer kazanımlarına atıf yapılmamış olsa dahi gerekli görüldüğünde bunların dikkate alınması ve Tablo-2.TD-1 ve TD-2’deki kazanımları. kendini vererek. bu kazanımların TD-1 ve TD-2 grubu kazanımlara katkıda bulunacağı da unutulmamalıdır. öğrencilerin derste ve grup içi iletişimlerinde dinlemeye. “isteyerek.

ünitede yer alan kavramlar ve bunların birbiriyle ilişkisi kavram haritası aracılığıyla verilerek programı uygulayacak öğretmenlere yol gösterilmektedir. ünitede kazandırılacak kazanımların diğer sınıflardaki fen kavram ve becerileriyle nasıl ilişkili olduğu belirtilmektedir. C. tutum ve değeri de içeriyor olabilir. “Ünite Kazanımları ve Etkinlikler” başlıklı çizelgelerde. FTTÇ. tutum ve değerler verilmektedir. o ünitede öğrencilere kazandırılacak bilgi.1 ve Tablo 2. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Etkinlikleri bölümlerini içerir. beceri. F. Öğretmenler ve kitap yazarları belirlenen kazanımları öğrencilere kazandırmak için farklı öğrenme etkinlikleri geliştirebilir ve kullanabilirler. Ünitenin Amacı. B. D. “Ünitenin Amacı” bölümünde. Kazanımlar sütununda. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler. Genel Bakış. ünitede kazandırılmak istenenler genel olarak ifade edilmekte ve amaç ortaya konulmaktadır.2. kazanımlar. “Önerilen Konu Başlıkları” bölümünde. Ünitenin Odağı. ünitede hangi konulara ve hangi bilimsel süreç becerilerine odaklanılacağı belirtilmektedir. dört sütunlu bir tablo içinde “ünite adı. “Genel Bakış” bölümünde. “Programın 51 . anlayış.2. alternatif etkinlik seçiminde ve geliştirmede. Kazanımlar sadece ünite kazanımı olabileceği gibi. ünitedeki konu ve kavramların sıralanma düzeni için bir öneri sunulmaktadır. Ç.2 verilen FTTÇ ve BSB kazanımlarından hangisini içerdiği ünite kazanımının arkasından ayraç içinde verilmiştir. etkinlik örnekleri ve açıklamalar” yer almaktadır. “Ünitenin Kavram Haritası” bölümünde. Öğretmenlerin. Ünitenin Kavram Haritası. BSB ve/veya TD kazanımları ile ilgili bir anlayış. Böyle durumlarda kazanımın Tablo 2. Önerilen Konu Başlıkları. beceri. “Ünitenin Odağı” bölümünde. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI’NIN ÜNİTE ORGANİZASYONU İLE İLGİLİ ESASLAR Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı’ndaki her ünite: A. Etkinlik Örnekleri bölümünde kazanımları gerçekleştirebilmek için kullanılabilecek öneri niteliğinde etkinlikler verilmektedir. E.

“Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Etkinlikleri” bölümünde. ders içi ilişkilendirme. Öğretmenler ve kitap yazarları. Açıklamalarda sınırlamalar. öğrencilerin kazanımları ne kadar başardığını belirlemek için farklı değerlendirme etkinlikleri geliştirebilir. Bütün etkinlikler bu formlara işlenince gerekli verilerin toplanmış olacağı düşünülmektedir. diğer derslerle ilişkilendirme. Her etkinlik. Açıklamalar bölümünde ünitenin işlenişinde öğretmene yardımcı olacak açıklamalar ve dikkat etmesi gereken hususlar belirtilmektedir. Ancak kullanılacak değerlendirme etkinliklerinin seçiminde ve geliştirilmesinde “Programın Temelleri”nde açıklanan program felsefesi ile ölçme ve değerlendirme ilkeleri gözetilmeli ve etkinlikler bu anlayışlara uygun olmalıdır. Bu programda öngörülen öğretim-değerlendirme etkinliklerinin bazılarında kullanılması gerekebilecek formlar ve bunlarla ilgili açıklamalar aşağıda verilmiştir: Değerlendirme Formları Öğretim değerlendirme etkinliklerinin uygun olanlarında kullanılmak üzere aşağıda verilen öğrenci gözlem formu ve akran değerlendirme formunun yararlı olacağı öngörülmüştür. kavram yanılgısı. ara disiplinlerle ilişkilendirme ve uyarılar verilmektedir.Temelleri”nde açıklanan program felsefesi ve öğrenme/öğretme ilkelerini gözetmeleri ve fiziksel alt yapıyı ve coğrafî şartları dikkate almaları esastır. formlardaki değerlendirme ölçütlerinin hepsi ile ilgili bilgi vermeyebilir. 52 . öğrencilerin belirlenen kazanımları ne kadar kazandığını belirlemek ve öğretimi yönlendirmek için kullanılabilecek örnek öğretim ve değerlendirme etkinlikleri verilmiştir.

Öğrenci Gözlem Formu Öğretmen etkinlik ve deney türü çalışmalarda aşağıdaki ölçütlere göre öğrencileri gözlemler ve değerlendirir. Öğrencinin adı soyadı: Kendi kendine düşünme. soru sorma Arkadaşları ile iletişim Zamanın kullanımı Çıkarımda bulunma Kavramları doğru kullanma Ölçme/Not tutma becerisi Matematik ilişkiler kurma Deney becerisi Kavramlar arasında ilişki kurma Şekilleri hatırlama Katılımda isteklilik Gözlem dikkati Etkinliğin Adı Değerlendirme dereceleri: çok iyi / iyi / orta / zayıf Not: Bu form doldurulurken Akran Değerlendirme Formlarından edinilen bilgiler yardımcı olarak kullanılabilir. Sınıflandırma 53 Ritim duygusu .

Grup arkadaşlarının görüşlerine saygılıdır. arkadaşım Ben Ben Ben Etkinliğe katılımda gönüllüdür. arkadaşım Hiçbir zaman 1. Grup numarası Adı soyadı : : 1. arkadaşım 2. Aletleri kullanırken dikkatli ve titizdir. arkadaşım 1. arkadaşım 2. Görevini zamanında yerine getirir. öğretmenin ilgili öğrenme . soyadı : Her zaman Projenin başında 1. Not: Öğrencilerin kendi gruplarındaki arkadaşları ile ilgili bu değerlendirmeler. 54 Ben . soyadı : 2. Farklı kaynaklardan bilgi toplayıp sunar. ). arkadaşım 2. kirlettiklerini temizler vb. konuşulanları anlar. Malzemeleri kullanırken israf etmez. arkadaşının adı. Temiz ve düzenli çalışır (Kullandığı aletleri yerine koyar. Sonuçları tartışırken anlaşılır konuşur. arkadaşının adı. Arkadaşlarını uyarırken olumlu bir dil kullanır. arkadaşım Grubumuzdaki Öğrenciler 2. arkadaşım Projenin sonunda 1.Akran Değerlendirme Formu Değerlendiren öğrencinin.öğretme etkinliği için düzenlediği “Öğrenci Gözlem Formu”nu doldurmada yardımcı olarak kullanılabilir.

Proje Çalışmalarını Değerlendirme Formu-1 Grup numarası Projenin Adı KRİTER PUAN : : 5 Motivasyon 5 10 10 Planlama 5 5 5 10 5 Yazılı Rapor 10 5 10 5 Sunu 5 5 ..... konuyu anlatabilmek için farklı etkinliklere yer verildi.. Bilgi kaynaklarına ulaşıldı. anlatımla birlikte destekleyici görsel materyaller vardı.... Yazılı ve görsel unsurlar birbiriyle bağlantılıydı.. Bilgi toplamak için araştırma yapıldı.. Sunum içinde. iş bölümü yapıldı... Kaynakça hazırlanmıştı... Bilgi Toplama 55 .... Konuları anlatmak için özet hazırlandı. ünitesinde grupla yapılacak olan çalışmaya/ projeye ilgi duyuldu.. Anlaşılmayan durumlarda öğretmene sorular soruldu.... Çalışma konularını hazırlamak için gruptaki öğrenciler birlikte karar verdiler.... Sunum içinde.. Bilgiler ve destekleyici materyaller bir araya getirilerek gerekli bilgiler seçildi. Teslim edilen dosyada yazım. Zaman.. Çalışma için anlatılanlardan notlar tutuldu... Zaman uygun şekilde planlandı.... noktalama hataları kontrol edildi... anlatımda etkili kullanıldı.....

grup 8. grup 9.Sunu Toplam 5 Puan Kriterler 1. grup 6. grup 3. grup Sınıf ve Şube 9 8 7 6 5 4 3 2 1 14 13 12 11 10 5 5 5 5 5 5 5 5 10 10 10 10 10 Yazılı Rapor Bilgi Planlama Motivasyon 5 15 Toplam puan Proje Çalışmalarını Değerlendirme Formu-2 56 . grup 7. grup 10. grup 4. grup 2. grup 5.

Öğretme Etkinliği : Neyi Araştırdığını Bilme Bağımlı Değişkeni Belirleme Bağımsız Değişkeni Belirleme Kontrol Edilen Değişkenleri Belirleme Gerekli Malzeme ve AraçGereçleri Seçme Uygun Ölçme Aracı Kullanma Araştırmanın Amacına Uygun Verileri Kaydetme Verileri İşleme Yorumlama ve Sonuç Çıkarma Bulgularını Paylaşma Öğrencinin Adı ve Soyadı : Deneyi Değerlendirmek İçin Kullanılabilecek Kontrol Formu 57 .Grup numarası Öğrenme .

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->