KIYI YAPILARI ve LİMANLAR GENEL TEKNİK ŞARTNAMESİ MALZEME,YAPIM, KONTROL, BAKIM-ONARIM

1

İÇİNDEKİLER 1. Malzeme 1.1. Taş/Tahkimat 1.1.1. Koruma Tabakası Taşları (TS EN 13383) 1.1.1.1. Genel Özellikler 1.1.1.2. Fiziksel Özellikler 1.1.2. CIRIA / CUR Yaklaşımı 1.1.2.1. Kayaç Türlerinin Kaynağında Değerlendirilmesi 1.1.2.2. İdealize Kaya Kalitesi 1.1.2.3. Kaya Kalitesinin Değerlendirilmesi 1.3. Karayolları Teknik Şartnamesi (2006) 1.2. Agregalar 1.2.1. Genel 1.2.2. Malzeme Özellikleri 1.2.3. Agrega Deneyleri 1.2.4 Tane büyüklüğü dağılımı (granülometri): 1.2.4.1. İnce Agregalar 1.2.4.2. İri Agregalar 1.2.4.3. Karışık Agregalar 1.2.5 Agrega Kabul Şartları 1.3. Çimento 1.3.1. Genel 1.3.2. Malzeme Özellikleri 3.3. Çimento Deneyleri 1.4. Beton 1.4.1. Genel 1.4.2. Malzeme Özellikleri Su Beton Katkıları 1.4.4. Beton Deneyleri: 1.4.4.1. Beton Deneyleri İçin Numune Alma 1.4.4.2. Taze Beton Deneyleri 1.4.4.3. Sertleşmiş Beton Deneyleri: 1.5. Betonarme Demiri 1.5.1. Genel 1.5.2. Malzeme Özellikleri 1.6. Bitümlü Malzemeler 1.6.1. Limanlar Üstyapısında Astar olarak kullanılacak Bitümlü Malzemeler 1.6.2. Limanlarda kaplama için Kullanılacak Bitümlü Malzemeler 1.6.3. Limanlarda Bitümlü Temelde Kullanılacak Bitümlü Bağlayıcılar: 1.6.4. Limanlarda Bitümlü Temelde Kullanılacak Bitümlü Malzemeler: 1.7. Babalar 1.8. Usturmaçalar 1.9. Diğer Malzemeler 2.Yapım Teknik Esasları 2.1. İş Yönetimi 2.2.Batimetrik Ölçümler 2.2.1. Şakülle Ölçüm 2.2.2. Ses Sonarları ile Ölçüm 2.3.Tarama 2.4. Dalgakıranlar 2.5.İskeleler 2.6. Rıhtımlar 2.6.1. Çelik Palplanşlı Rıhtımlar 7 7 7 7 10 11 11 12 13 14 15 15 15 17 18 18 19 20 21 22 22 22 23 24 24 24 24 26 29 29 29 30 31 31 31 31 31 31 32 32 32 33 33 34 34 35 35 35 38 49 57 61 61

2

2.6.2. Beton Bloklu Rıhtımlar 3. Kontrol Teknik Esasları 3.1. Malzeme ve Yapım Kontrolu 3.1.1.Agrega Kontrol ve Kabülü 3.1.2.Çimento Kontrol ve Kabülü 3.1.3.Beton Kontrol ve Kabülü 3.1.4.Betonarme Demiri Kontrol ve Kabülü 3.2. Yapım Kontrolü 4. Bakım-Onarım Teknik Esasları 4.1. Deniz Yapılarında Malzemenin Bozulmasına Neden Olan Etkenler 4.2- Hasar İnceleme Yöntemleri 4.2.1. Periyodik İncelemeler 4.2.2. Genişletilmiş İncelemeler 4.2.3. Özel İncelemeler 4.3. Deniz Yapılarında Bakım ve Koruma 4. Liman Yapıları İçin Bakım Yöntemleri 4.5. Tamir Yöntemleri 4.6 Oyulma Koruması

61 65 65 65 65 66 67 67 68 68 70 70 70 70 71 73 77 78

3

...73 Tablo 4................................ B Sınıfı Standart Yoğun Sınıfla ilgili Kütle Dağılımı için Özellikler.......................18 Tablo 1...8 Tablo 1...................... Sertleşmiş Beton Deneylerine İlişkin Türk Standartları .... Ayrışma ve alterasyon dereceleri ....................... Keson tipi kıyı duvarı için periyodik kontrol için etkenler (JICA.. Yapım Öncesi ve Yapım Sırasında İzlenecek Adımlar.....................................55 Tablo 2............ 1994) ............................30 Tablo 2... Yapım Çalışmaları için Önerilen Tarama Araçları (BS 6349:Part 5:1991) ...................... Bakım Çalışmaları için Önerilen Tarama Araçları (BS 6349:Part 5:1991) ....17.....39 Tablo 2................................................. 1994)......9 Tablo 1........... Karışık Agregaların Tane Sınıfları ve Granülometrik Bileşimleri ......................................21 Tablo 1...60 Tablo 3..1...... Dalgakıran Dolgusunda Kabul Edilebilir Tolerans Aralıkları (Manual on the Use of Rock in Coastal Engineering) ...................................29 Tablo 1.......25 Tablo 1...............................................................................................................4................3....8 Kütle için (parçalar hariç) Özellikler.........7........ Kıyı Yapıları ve Liman İnşaatlarında Kullanılan Beton Karışımlarının Nitelikleri ... Agrega ile ilgili Türk Standartları ...................16 Tablo 1...1...... ...73 4 .......... Keson kompozit tip dalgakıran için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA..6...........8..........................................5...........................23 Tablo 1................................36 Tablo 2..............9 Tablo 1.........11 Tablo 1..9 Kütle için (parçalar hariç) Özellikler........................22 Tablo 1...................22 Tablo 1..TABLOLAR Tablo 1................................24... Deniz Tabanı sediman sınıflandırılması (BS 6349:Part 5:1991)) ............................ Beton Yapım Tekniği ile ilgili Standartlar........47 Tablo 2.................................................4.........21.. Değişik Malzeme ve Deniz Koşullarına Bağlı Olarak Dikey Hata Payları(BS 6349:Part 5:1991)....14 Tablo 1.................... Su derinliği ölçümlerinde hata payları (BS 6349:Part 5:1991)........................... 1994) ............... Değişik Malzeme ve Deniz Koşullarına Bağlı Olarak Yatay Hata Payları(BS 6349:Part 5:1991)............................................................12.....................1.44 Tablo 2.......................... İri Agregaların Tane Sınıfları ve Granülometrik Bileşimleri ............................11..23........................................... Standart İri Sınıfın Tane Büyüklüğü Dağılımı İçin Özellikler.......................................................6...15 Tablo 1.10..................20 Tablo 1...............................13............ Tarama Malzemeleri Döküm Çeşitleri ..... A Sınıfı Standart İnce Sınıfla İlgili Kütle Dağılımı ve Ortalama.........48 Tablo 2.................... Çimentoların Basınç Dayanımına Göre Sınıflandırılması....................... Beton Karma Suyunun Niteliği (Karayolları Teknik Şartnamesi (2006))..........2................. Agregaların kabul edilebilmesi için sınırlar .................10 Tablo 1.........................................2................. Çimento Deneyleri ile ilgili Türk Standartları ..............3................... İnce Agregaların Tane Sınıfları ve Granülometrik Bileşimleri...22...................................................19 Tablo 1..10 Tablo 1............46 Tablo 2...................3.........................5.... Dona Dayanıklılık Deneyi Sınır Değerleri.... A Sınıfı Standart Yoğun Sınıfla ilgili Kütle Dağılımı ve Ortalama ................28 Tablo 1...............41 Tablo 2..................................... Deniz Tarama Makineleri Uygulama Limitleri (BS 6349:Part 5:1991) .. B Sınıfı Standart İnce Sınıfla ilgili Kütle Dağılımı için Özellikler ......................11 (CIRIA special publication 83 / CUR Report 154) ..................................19..............12 Tablo 1..................14.................. Tahkimat Taşının Özellikleri (Karayolları Teknik Şartnamesi 2006).... Kazık çakım toleransları (BS 6349 Part 2: 1988) .........43 Tablo 2........................13 Tablo 1...............66 Tablo 4........... Arazi Oluşturma ve/veya Kıyı Düzenleme Çalışmaları için Önerilen Tarama Araçları (BS 6349:Part 5:1991) ......................13.........15...............................9..................42 Tablo 2..........19 Tablo 1.......................11........... Deney sonuçlarına göre kaya dayanıklılığı için rehber...................13 (CIRIA special publication 83 / CUR Report 154) ..............25........2.......................................8 Tablo 1...20..................................................................... Su Emme ile ilgili Kategoriler....................................................10.............................27 Tablo 1..........1 Keson kompozit tip dalgakıran için periyodik kontrol için etkenler (JICA........................................9...........................8......... Kaya Kırma ve Tarama Yapılacak Bölgelerde Kullanılacak Tarama Araçları(BS 6349:Part 5:1991)..18........................ Çimento ile ilgili Türk Standartları....................................................73 Tablo 4......7..12... Deniz yapıları için idealize tipik kaya kalitesi parametre aralıkları (CIRIA special publication 83 / CUR Report 154)....16....................Tahkimat Taşının Özellikleri ....................................................... Beton ve Betonarme ile ilgili diğer Türk Standartları ..................................................34 Tablo 2..................40 Tablo 2. Taze Beton Deneyleri Standartları ..............

....12 Düşey kazıklı rıhtım için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA......76 Tablo 4............. 1994) .......................... Keson tipi kıyı duvarı için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA.....76 Tablo 4........9 Palplanş tipi kıyı duvarı için kontrol yöntemleri (JICA.77 Tablo 4..................... 1994) .75 Tablo 4.....13 Beton yapılar (PIANC.........11 Düşey kazıklı rıhtım için periyodik kontrol için etkenler (JICA........ 1994) .8 Palplanş tipi kıyı duvarı için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA...........10 Düşey kazıklı rıhtım için kontrol için etkenler (JICA......75 Tablo 4............... 1994)................ 1994) .... 1994) ..........6 Keson tipi kıyı duvarı için maksimum izin verilebilir deformasyon (JICA.............76 Tablo 4....... 1990).. 1990).74 Tablo 4............4......................Tablo 4....74 Tablo 4.......76 Tablo 4... 1994) .....5 Keson tipi kıyı duvarı için kontrol yöntemleri (JICA.....77 Tablo 4..................14 Betonarme yapılar (PIANC...............7 Palplanş tipi kıyı duvarı için periyodik kontrol için etkenler (JICA.. 1994) ...............................78 5 ..... 1994) ....

....52 Sekil 2..............................49 Sekil 2...........11.........62 Şekil 4.......2...................................................12.........................58 Şekil 2...........55 Sekil 2.............. Maksimum tane büyüklüğü 32............................71 6 .... Toleranslar......................5 Çekirdek tabaka yerleştirilirken dikkat edilmesi gerekli mesafeler (m) .......................2...............................................58 Şekil 2.55 Şekil 2.......... (JICA...........................0 mm olan karışık agrega granülometri eğrileri.....................1 ...........................................................................................54 Şekil 2..............................................10.................................... Yandan Tarayıcı Sonarlar................... Deniz Sonarının Calışma Sistemini Gösteren Şema ..................................0 mm olan karışık agrega granülometri eğrileri... Beton Rıhtım Kronmanı ...........Bakımın Tanımı........................................ Anroşmanların vinç ile yerleştirilmesi ve dalgıçlarla gözlemlenmesi ...13...53 Şekil 2.......................................................................4 Çekirdek Tabakasının Yerleştirilmesi ....9........3........1...................................................................................................................................................................20 Sekil 1............ Betonarme Kazıkların Kesilmesi........................0 ve 16............................ Prefabrike beton platformların yerleştirilmesi .............................6 Dalgakıran Yapım Teknikleri ..........................36 Şekil 2......................... Tipik bir taşdolgu kesiti .....61 Şekil 2..21 Şekil 2............. Birbirine Geçmeli Düz Çelik Palplanşlar .62 Şekil 2.................................................0 ve 63...........7...............................................8..........14......................... Kronmanlı dalgakıranlar ..........................51 Sekil 2.. 1994).................................. Rıhtım yapıs .................ŞEKİLLER Sekil 1......37 Sekil 2........................1.............................................. Maksimum tane büyüklüğü 8.......................

1. kimyasal ve dayanıklılık özelliklerinin belirlenmesinde ve deney metotları için TS EN 13383-1. İri sınıfla ilgili tane büyüklüğü dağılımı için EN 13383-2 Madde 5. Genel Özellikler Tahkimat kapsamında değerlendirilen kayalar. Koruma Tabakası Taşları (TS EN 13383) 1.1. 1. gereçlere ait parametre ve limitlerin CIRIA (İngiltere İnşaat Sektörü Araştırma ve Enformasyon Kurumu) ve CUR (Hollanda İnşaat Mühendisliği Araştırma ve Standartlar Merkezi) tarafından yayınlanan kıyı mühendisliği el kitabından (manual on the use of rock in coastal and shoreline engineering) alınması ve EN 13383 standardı ile birlikte kullanılması uygun olacakır. Kaya malzemelerin tahkimat için kullanılabilirliğini saptamaya yönelik parametreler ve ilgili limitler değişik kaynaklarda verilmektedir.Deney uygulanacak numuneler Tablo 6 ‘da belirtilen özelliklere göre seçilmelidir. 7 . ince sınıf ve yoğun sınıf olmak üzere 3 sınıfa ayrılır. Bu nedenle. Uzunluk-kalınlık oranı 3’ ten büyük olan koruma tabakası taş parçasının yüzde oranı EN 13383-2 Madde 7’ ye uygun olarak tayin edilmelidir. ince sınıf ve yoğun sınıflarla ilgili kütle dağılımı için EN 13383-2 Madde 6 uygulanarak tayin edilir.1.EN13383-2 Madde-4’te belirtildiği şekilde alınan numuneler.1. bu özelliklerin belirlenmesine yönelik deneyler ve ilgili deney standartları ile şartname limitleri verilmektedir.1. 2004a Koruma Tabakası Taşları (Zırh taşı) Bölüm 1: Özellikler TS EN 13383-2.Yoğun sınıf kategoriler Tablo 4 ve Tablo 5’e uygun olmalıdır. 2004b Koruma Tabakası Taşları (Zırh taşı) Bölüm 2: Deney Metotları standardı kullanılacaktır. Taş/Tahkimat Deniz yapıları kapsamında kullanılan kaya malzeme esas olarak koruyucu tabaka. Bu kaynağa ek olarak “Karayolları Teknik Şartnamesi (2006) da tahkimat taşının özellikleri. filtre tabakası ve çekirdek / dolgu malzemesinden oluşur. fiziksel. Ancak söz konusu standartta fiziksel özelliklerle ilgili limitler verilmemektedir. iri sınıf.1.İnce sınıf kategoriler Tablo 2 ve Tablo 3 . Malzeme 1.İri sınıf kategoriler Tablo 1. Bu malzemelerin genel.1.

A Sınıfı Standart İnce Sınıfla İlgili Kütle Dağılımı ve Ortalama Kütle için (parçalar hariç) Özellikler Sınıf kg 5-40 LMA 5/40 10-20 10-60 LMA 10/60 20-35 40-200 LMA40/200 80-120 60-300 LMA 60/300 120-190 15-300 LMA15/300 45-135 Sınıf Ortalama Kütle kg Kütle kg Tane Kütlesinden daha az yüzde oran(kütlece) 97-100 70-100 0-10 0-2a 97-100 70-100 0-10 0-2a 97-100 70-100 0-10 0-2a 97-100 70-100 0-10 0-2a 97-100 70-100 0-10 0-2a - 450 300 200 120 80 60 40 30 15 10 5 3 2 1.2.Tablo 1.tel kafes gibi özel uygulamalar için gösterilen sınıf b:90/180 mm sınıfını gösteren 90 mm ile 180 mm’lik elekler arasındaki malzeme.kütlece ≥ %80 olmalı c:Parçalar Tablo 1.5 a:Parçalar 8 . Standart İri Sınıfın Tane Büyüklüğü Dağılımı İçin Özellikler Sınıf mm 45/125 CP 45/125 Elekten geçen 98-100 90-100 0-50 0-15 0-5 c 63/180 CP 63/180 % 98-100 90-100 0-50 0-15 0-5 c - 90/250 CP 90/250 98-100 90-100 0-50 0-15 0-5 c - 45/180 CP 45/180 98-100 90-100 0-50 0-15 0-5 c 90/180 a CP 90/180 a 98-100 80-100 b 0-20 b 0-5 c - Sınıf Elek Göz Açıklığı mm 360 250 180 125 90 63 45 31.4 a:90/180 mm sınıfı.5 22.1.

3. A Sınıfı Standart Yoğun Sınıfla ilgili Kütle Dağılımı ve Ortalama Kütle için (parçalar hariç) Özellikler Sınıf kg 300-1000 HMA300/1000 540-690 1000-3000 HMA1000/3000 1700-2100 3000-6000 HMA3000/6000 4200-4800 6000-10000 HMA6000/10000 7500-8500 10000-15000 HMA10000/15000 12000-13000 Kategori Ortalama Kütle kg Kütle kg Tane Kütlesinden daha az yüzde oran (kütlece) 97-100 70-100 97-100 70-100 0-10 97-100 70-100 0-10 0-5a 97-100 70-100 0-10 0-5a 97-100 70-100 0-10 0-5a - 22500 15000 10000 9000 6500 6000 4500 4000 3000 2000 1500 1000 9 .5 a:Parçalar Tablo 1. B Sınıfı Standart İnce Sınıfla ilgili Kütle Dağılımı için Özellikler Sınıf kg 5-40 LMA 5/40 97-100 70-100 0-10 0-2a 10-60 LMA 10/60 97-100 70-100 0-10 0-2a - 40-200 LMA40/200 97-100 70-100 0-10 0-2a - 60-300 LMA 60/300 97-100 70-100 0-10 0-2a - 15-300 LMA15/300 97-100 70-100 0-10 0-2a - Kategori Kütle kg Tane Kütlesinden daha az yüzde oran (kütlece) 450 300 200 120 80 60 40 30 15 10 5 3 2 1.4.Tablo 1.

5 10 .5 kategorisi gibi seçilen değerden büyük değilse. Tablo 1.2. Su emme. B Sınıfı Standart Yoğun Sınıfla ilgili Kütle Dağılımı için Özellikler Sınıf kg 300-1000 HMA300/1000 97-100 70-100 0-10 0-5a 1000-3000 HMA1000/3000 97-100 70-100 0-10 0-5a - 3000-6000 HMA3000/6000 97-100 70-100 0-10 0-5a - 6000-10000 HMA6000/10000 97-100 70-100 0-10 0-5a - 10000-15000 HMA10000/15000 97-100 70-100 0-10 0-5a - Kategori Kütle kg Tane Kütlesinden daha az yüzde oran (kütlece) 22500 15000 10000 9000 6500 6000 4500 4000 3000 2000 1500 1000 650 300 200 a:Parçalar 1. EN133383-2 Madde 8’e uygun olarak tayin edilmelidir.1. Fiziksel Özellikler Koruma tabakası taşının su emmesi.Tablo 1. koruma tabakası taşının donma ve çözülmeye ve tuz kristallenmesine dirençli olduğu kabul edilir.6’de belirtilen WA 0.5.5 Kategori WA WA0.6.1. Su Emme ile ilgili Kategoriler Su Emme Kütlece % Ortalama emme ≤ 0.650 300 200 a:Parçalar 0-10 0-5a 0-5a - - - - Tablo 1.

1. Tablo 7 da verilen ayrışma dereceleri petrografik değerlendirmelerle birlikte kullanılabilir. ayrışma derecesi. Uygun kaya malzemesi taş ocağında yapılacak kayanın fiziksel ve jeolojik özelliklerinin ayrıntılı değerlendirilmesine dayalı olarak seçilmelidir. Bu durumlarda kayanın tatmin edici bir performansa ulaşması için tasarımda gerekli değişiklik yapılmalıdır.CIRIA (the UK Construction Industry Research and Information Association) ve CUR (the Netherlands Center for Civil Engineering Research and Codes). dikkate alınmaktadır. su emme ve porozite. kayaçların uzun jeolojik zaman sürecinde iklim koşullarına maruz kalması sonucunda oluşur ve bu süreçte mekanik ve kimyasal ayrışma birlikte hareket eder. gradasyon. İdealize kaya kalitesini temsil eden tipik parametreler.1. bölgesel metamorfizma. gradasyon vb. ayrışma durumu. Bu kayaçlar deniz koşullarında zayıf dayanım özellikleri sergiler. 1991. blok ağırlığı ve boyutu. filtre tabakası ve çekirdek / dolgu malzemesinin için istenen parametre ve limitler verilmektedir. CIRIA / CUR Yaklaşımı Deniz yapılarında kullanılan doğal yapı gereçlerinin özgül nitelikleri ile bu gereçlere ait limitlerin belirlenmesinde “CIRIA (İngiltere İnşaat Sektörü Araştırma ve Enformasyon Kurumu) ve CUR (Hollanda İnşaat Mühendisliği Araştırma ve Standartlar Merkezi) tarafından yayınlanan kıyı mühendisliği el kitabından . kaya yoğunluğu. Ayrışmaya koşut olarak kayaçların mineralojisi. deniz yapıları kapsamında projelendirilen koruyucu tabaka. Kayacın mineral yapısı taze ve sağlam Kaya özellikleri ayrışma ile önemli ölçüde etkilenmemiştir. su emme. oluşumu. Mineral yapısı sağlamdır.1. 1. Dayanım ve aşınma karakteristkleri azalma Çok az IB ayrışmış Az ayrışmıiş II 11 . süreksizliklerin konumu. Kayaç Türlerinin Kaynağında Değerlendirilmesi Deniz yapılarında kullanılacak kaya malzemelerin seçilmesinde dikkate alınan başlıca özellikler şunlardır: renk. Ayrışma. blok şekli. süreksizliklerin nicelik ve niteliği. CRIA special publication 83 / CUR Report 154” – yararlanılması öngörülmektedir.1. Manual on the Use of Rock in Coastal and Shoreline. mukavemet parametreleri.2. tektonizma ve faylanma kaya kalitesini belirleyen önemli faktörlerdir. Tüm kayaç malzemesiinin rengi Malzeme özellikleri Kaya özellikleri ayrışma ile etkilenmemiş. süreksizliklerin durumu. blok bütünlüğü. süreksizlik aralığı. tek eksenli basınç dayanımı ve kaya yoğunluğudur. Kaya özellikleri ayrışma ile önemli ölçüde etkilenmiş olabilir. Bu el kitabında. Bu tabloda görüleceği gibi ayrışma derecesi III ve daha yüksek ayrışmaya uğramış malzemeler genelde tahkimat için uygun değildir. Bu parametrelerin dışında blok boyutu.2. Ayrışma ve alterasyon dereceleri (CIRIA special publication 83 / CUR Report 154) Tanım Taze Ayrışma Açıklama derecesi IA Belirgin bir ayrışma izi yok Ana süreksizlik düzlemleri boyunca(örnek:eklem) renk değişimi Süreksizlik düzlemlerineki renk değişimi kayanın ayrışmasını gösterir.7. Tablo 1. porozite. sağlam kayanın mukavemeti. Ancak bazı durumlarda daha düşük kalitede kaya malzemesi kullanılması kaçınılmaz olur. Deniz yapılarında kullanılacak doğal yapı gerecinin belirlenmesinde ilk adım olarak jeolojik inceleme yapılmalı ve potansiyel kaya malzemesi öncelikle kaynağında irdelenmelidir. RQD. darbeye dayanıklılık. Belirli bir kaynak tesbit edildiğinde dikkatlice araştırılmalı çünkü kayanın ayrışma durumu laboratuvar deneyleri ile elde edilecek sonuçları doğrudan etkilemektedir.

8 de verilmektedir. Kayaç malzemesinin yarısından fazlası ayrışmış ve/veya parçalanarak zemine dönüşmüştür. Mineral yapının mikro çatlaklar ile alterasyonu gözlenebilir. ayrıntılı ocak etüdü ve gerekli deney programı ile malzemenin gerçek fiziksel ve dayanım özellikleri belirlenmelidir. Özgün kütle yapısı önemli ölçüde sağlamdır. kayanın ayrışma derecesi. metilen mavisi emme değeri vb. Tablo 1. Kayacın özellikleri genel anlamda değerlendirildikten sonra. Deniz yapıları için idealize tipik kaya kalitesi parametre aralıkları (CIRIA special publication 83 / CUR Report 154) Deney veya Gözlem Ayrışma derecesi Süreksizlik aralığı (m) RQD (%) Porozite (%) Koruyucu Tabakalar I-II 1.1. süreksizlik aralıkları ve RQD değeri ile ilgili olarak ocak alanında değerlendirme yapılmalı ve laboratuvar deneyleri ile desteklenmelidir. donma/çözülme.00+ 80-100 0-5 Filtre Tabakaları I-II 0. Hacımsal olarak büyük değişiklik olmasına karşın zemin önemli ölçüde taşınmamıştır.2. gösterebilir. Bu bağlamda. sürekli kütleler veya çekirdek şeklinde gözlenir.Orta derecede ayrışmış III Çok ayrışmış IV Tümüyle ayrışmış V Artık (rezidüel) zemin VI değişmiş olabilir ve kayaç taze konumundan daha zayıf olabilir Kayaç malzemesinin yarısından azı ayrışmış ve/veya parçalanarak zemine dönüşmüştür. Don kaybı. süreksiz kütleler veya çekirdek şeklinde gözlenir. Sağlamlık özellikleri belirgin şekilde etkilenmiştir.20+ 55-100 0-10 12 .8. Taze veya renk değişimine uğramış kaya. Kayaç malzemesinin tamamı ayrışmış ve/veya parçalanarak toprak zemine dönüşmüştür. Kaya özellikleri ayrışma ile önemli ölçüde etkilenmiştir. Koruyucu veya filtre tabakaları için uygun değildir ancak başka malzeme bulunamadığı durumlarda çekirdek malzemesi için uygun olabilir. gelişigüzel çekirdek (örneğin birlikte) 1. Mineral yapının alterasyonu yaygın ve mikro çatlaklar çok fazla. deneylerden sağlanan veriler jeolojik ayrışmanın kayanın deniz yapılarındaki performansının ne ölçüde etkileyebileceği konusunda ip ucu verir.2. Kayacın kütle yapısı ve dokusu tahrip olmuştur.50+ 75-100 0-10 Çekirdek / Dolgu I-II 0. Her zaman koruyucu veya filtre tabakaları için uygun değildir ancak daha iyi malzeme bulunamadığı durumlarda bazan çekirdek malzemesi için uygun olabilir. Taze veya renk değişimine uğramış kaya. Kayacın tümü toprak zemine dönüşmüştür. Belirli koşullarda dolgular veya malzemesi için jeotekstil ile kullanılabilir. İdealize Kaya Kalitesi Deniz yapılarında kullanılacak doğal yapı gerecinin belirlenmesinde ilk adım olarak jeolojik inceleme yapılmalı ve potansiyel kaya malzemesi öncelikle kaynağında irdelenmelidir. Uygun malzemenin seçiminde dikkat edilmesi gerekli hususlar Tablo 1.

0 >2. Çok sayıda örnek için hızlı bir deney.2 0. Büyük blokların darbe dayanımı için yanıltıcı olabilir. Aşınma direnci ile iyi bir korelasyon.Su emme (%) Tek eksenli basınç dayanımı (Mpa) Kaya yoğunluğu (kg/m3) <2.1 0.5 0.7 1. Ayrışmaya karşı direnci gösterir.5-4. Büyük blokların darbe dayanımı için yanıltıcı olabilir.5-2. Uygulamada “çok iyi” ve “iyi” sonuçlara sahip kayalar tercih edilmektedir.3.9 Marjinal 2. Geniş serbest drenaj boşlukları bulunan boşluklu kireçtşı için çoğun yanıltıcı sonuçlar verebilir.6 Zayıf <2.0-6. Sıkı fakat ayrışmış bazik kayalar dışında sağlamlığın iyi bir göstergesi.9).3 Açıklamalar Hidrolik stabiliteyi etkileyen fiziksel özellik. Kaya Kalitesinin Değerlendirilmesi Kayaların dayanıklılığı ile ilgili olarak rehber niteliğinde bir tablo hazırlanmış ve deney sonuçları “çok iyi”.0 2. Hızlı bir deney.4 >1. Parçalanmaya karşı direncin tek en önemli göstergesi.0020. Deney sonuçlarına göre kaya dayanıklılığı için rehber (CIRIA special publication 83 / CUR Report 154) Deney Kaya yoğunluğu (t/m3) Su emme (%) Çok İyi >2.8-1. Doygun kaya yüzeylerinin karşılıklı aşındırmasına karşı <0.0040.1-0.002 12-20 0. Tip 2 kırılmalarına karşı direnci gösterir.9 İyi 2.0015 <30 >0.0 <0. Tablo 1.0 >50 >2000 1.2 0.4 >2. Tip 2 kırılmalarına karşı direnci gösterir.6-2.7-1.0 Don kaybı (Mg2SO4) % Donma / çözülme kaybı (%) Metilen mavisi emme değeri (g/100g) Çatlak tokluğu (Mpa.5 >100 >2600 <3.3-2.004 20-30 0.2. Sıcak kuru iklimlerde kullanılacak poroz sedimanter kayaçlar için önemli bir deney Dondurucu kış iklimler için önemli bir deney (özellikle baraj gövdeleri).m½) <2 2-12 12-30 >30 <0.0 <0.9.0 4.0 0. “iyi”.0 <0.0 <1.4-0. Ayrışma direncinin iyi bir göstergesi.0-8.1.5 0.5 >12.5-2. (Tablo 1.8 Nokta yükleme indeksi Is(50) (MPa) Islak dinamik ezilme değeri (%) Mil aşınma dayanımı >8.4-2.0 >6.0015 13 . “marjinal” ve “zayıf” olmak üzere 4 sınıfa ayrılmıştır.0 1. Su emme ile iyi bir korelasyon Zararlı kil minerallerin varlığını gösterir Tip 2 kırılmalarına (yeni çatlaklar boyunca) karşı direnci gösterir.0 >100 >2600 <2.

2004b Koruma Tabakası Taşları (Zırh taşı) Bölüm 2: Deney Metotları Kıyı Mühendisliği El Kitabı (1991) (manual on the use of rock in coastal and shoreline engineering) / CIRIA (İngiltere İnşaat Sektörü Araştırma ve Enformasyon Kurumu) ve CUR (Hollanda İnşaat Mühendisliği Araştırma ve Standartlar Merkezi) Karayolları Teknik Şartnamesi (2006) gibi kaynaklar incelenmiş ve inceleme sonuçlarının İdare’nin deneyimleri ile birlikte değerlendirilmesi sonucunda tahkimat gerecinin kaya özellikleri. Büyük blokların Tip 1 (zayıflık düzlemleri boyunca) kırılmalarına karşı direnci gösterir. Sonuçlar kaya ayrışma modeli ile birlikte kullanılabilir. kil minerali ve eriyebilir mineral ASTM C 295 olmayacaktır. Not-2) ve çatlak oluşmayacaktır. Don Kaybı Deneyi (Na2SO4) % ≤ 2 8. Arazide Bekleme . arazi ve 14 . aşınma. Doygun Yüzey Kuru Birim ≥ 2. Hacımca Su Emme Oranı % ≤2 4. Tahkimat Taşının Özellikleri (Karayolları Teknik Şartnamesi 2006) Deney Şartname Limitleri Deney Standardı 1. süreksizlik içermeyen veya az sayıda süreksizliği bulunan.Şubat 6. Petrografik Görünüm Kristaller iyi kenetlenmiş. Sürtünme ile Aşınma Kaybı ≤ 15 cm3 / 50 cm2 9. sık kristallerden oluşan. sağlam. Tabii Don Dayanımı deneyinin yapılmadığı durumda yapılacaktır. 1. Tablo 1. Not-3.Yerinde Ocak yerinde veya kullanılacağı yerde 12 ay Gözlem beklediği sürede çatlak oluşumu. Not-2. 2004a Koruma Tabakası Taşları (Zırh taşı) Bölüm 1: Özellikler TS EN 13383-2. (1997) 10. Arazide Düşürme Testi. Tablo 1. Don Kaybı Deneyi. yüksekliğe taş bloğunun sert bir yüzey üzerine düşürülmesi ile yapılacaktır. Yükleyici tarafından 3 m. Kaba Agregada Los Angeles ≤ 25 Aşınma Direnci % TS 2513. Arazide Düşürme Testi Ana boyutta kırılma olmayacak (Bkz.60 TS 699-Ocak Hacım Ağırlık (gr/cm3) 1987 3. parçalanma ve ayrışma olmayacaktır. Not-1. Tabii Don Dayanımı deneyinin çabuklaştırılmış şekli olduğundan.10. Islanma-Kuruma Etkisi Önemli derecede çatlak oluşumu ASTM D 5313-92 (35 Döngü Sonrası) ve gelişimi olmayacaktır. Basınç Dayanımı (kgf/cm2) ≥ 500 ve 5. don ve hava tesirlerine karşı dayanıklı.indeksi (kayıp/1000 devir) Blok bütünlüğü (düşürme deneyi) Id (%) <2 2-5 5-15 >15 direnci gösterir. sert. KarayollarıTeknik Şartnamesi (2006) Karayolları Teknik Şartnamesi (2006) da tahkimat taşının homojen. Deniz yapılarındaki tahkimat için kullanılacak kaya malzemesine yönelik parametre ve limitler ile ilgili olarak TS EN 13383-1.3. 11.10 ‘da belirtilen özelliklere sahip olması ve TS EN 13383-1 ve TS EN 13383-2 standartlarında belirtilen nitelikleri taşıması istenmektedir. Islanma-Kuruma Etkisi deneyi yapılması zorunlu olmayan ancak yapılması yararlı olan bir deneydir. 2.1. Tabii Don Dayanımı % ≤5 1977 7.

Tablo 1. Agregaların betonda en önemli işlevleri. 1.2.12 de verilen standartlara uygun olmalıdır. sık kristallerden oluşan. Tabii Don Dayanımı deneyinin çabuklaştırılmış şekli olduğundan. yapay ya da her iki türden parçacıklı kırılmış veya kırılmamış.11. Arazide Bekleme . Tabii Don Dayanımı deneyinin yapılmadığı durumda yapılacaktır. 1. sert.Tahkimat Taşının Özellikleri Deney Ayrışma derecesi Süreksizlik aralığı (m) RQD (%) Petrografik Görünüm Doygun Yüzey Kuru Birim Hacım Ağırlık (gr/cm3) Hacımca Su Emme Oranı % Basınç Dayanımı (kgf/cm2) Kaba Agregada Los Angeles Aşınma Direnci % Tabii Don Dayanımı % Don Kaybı Deneyi (Mg2SO4) % Don Kaybı Deneyi (Na2SO4) % Sürtünme ile Aşınma Kaybı Arazide Düşürme Testi Şartname Limitleri I-II 1.2. büyük ölçüde aşınmaya karşı direnç. Don Kaybı Deneyi. Don kaybı deneyi için Na2SO4 veya Mg2SO4 kullanılacaktır. homojen. geniş eklem aralığına sahip veya masif.2. ≥ 2. Genel Agregalar doğal. Yükleyici tarafından 3 m. Not-1. Beton yapımında kullanılmak amacıyla. sağlam. Agregalar 1.Şubat 1977 ≤5 TS EN 13383-1 ≤ 25 ve TS EN 13383≤ 18 2-Nisan 2004 ≤ 15 cm3 / 50 cm2 Ana boyutta kırılma olmayacak ve çatlak oluşmayacaktır. Tablo 1. yüksekliğe taş bloğunun sert bir yüzey üzerine düşürülmesi ile yapılacaktır. don ve hava tesirlerine karşı dayanıklı. Malzeme Özellikleri Kıyı Yapıları ve Liman inşaatlarında kullanılan Agregalar.laboratuvar deneyleri ve ilgili şartname limitleri Tablo 20 de özetlenmiştir. Arazide Düşürme Testi. Not-2. soğuk hava etkilerine ve beton yüzeyi eskimesine karşı önemli ölçüde dayanıklılık sağlamasıdır.00+ 80-100 Kristaller iyi kenetlenmiş.11 de istenen özelliklere uygun olmalıdır. Tahkimat taşının taze-az ayrışmış. aşınma. kil minerali ve eriyebilir mineral olmayacaktır. TS EN 13383-1 ve TS EN 13383-2 standartlarında belirtilen nitelikleri taşıması ve Tablo 1. parçalanma ve ayrışma olmayacaktır. yapay veya geri kazanma 15 .1.2. doğal.0 ≥ 500 ≤ 40 Deney Standardı ASTM C 295 TS 699-Ocak 1987 TS 2513. inorganik ve genellikle 100 mm ye kadar büyüklüğü olan tanelerdir.50 ≤ 3.Yerinde Ocak yerinde veya kullanılacağı yerde 12 ay Gözlem beklediği sürede çatlak oluşumu.

12.12. Harç ve Şerbette Kullanım İçin TS EN 1367-1 08.1999 Agregaların Genel Özellikleri İçin DeneylerBölüm 2: Laboratuvar Nümunelerinin Azaltılması Metodu TS 10088 EN 932-3.Kısım 1: Numune Alma Metotları TS EN 932-2.1999 Agregaların Termal ve Bozunma Özellikleri için DeneylerBölüm 3: “Sonnebrand Bazaltı” için Kaynatma Deneyi TS EN 1744-1 Agregaların Kimyasal Özellikleri İçin Deneyler TS 3523 19.1997 Agregaların Genel Özellikleri İçin Deneyler.04.1982 Genleştirilmiş Perlit Agregası TS 130 29.1980 Beton Agregalarında Birim Ağırlıklarının Tayini TS EN 932-1 25.2003 Beton agregaları TS 707 19.02.yoluyla elde edilen agregaların ve bu malzemelerin oluşturduğu karışımların özellikleri için.02.12.1980 Beton Agregalarından Numune Alma ve Deney Numunesi Hazırlama Yöntemi TS EN 1744-1.1980 Beton Agregalarında İnce Madde Oranı Tayini TS 3528 19.04.1978 Agrega Karışımlarının Elek Analizi Deneyi için Metot TS 3787 16.2000 Agregaların Kimyasal Özellikleri için Deneyler TS 3681.12.1997 Agregaların Genel Özellikleri İçin Deneyler.12.1980 Beton Agregalarında Hafif Madde Oranı Tayini TS 3529 19.12.1980 Beton Agregalarından Yüzey Nemi Oranının Tayini TS 3524 19.12. TS 706 EN 12620 standartı kullanılacaktır.04.04. 09. Tablo 1. 01.1980 Yüksek Fırın Cüruf Agregalarında Süngerimsi ve Camsı Tane Oranı Tayini TS 3525 19.04.1983 Beton Agregaları-Organik Maddelerin Harç Dayanımına Etkisinin Tayini Metodu TS 3821 15. 12.12.1980 Yüksek Fırın Cüruf Agregalarında Ufalanmaya Yatkınlık Tayini TS 3527 19.04.2001 Agregaların Termal ve Bozunma Özellikleri için DeneylerBölüm 1:Donmaya ve Çözülmeye karşı direncin tayini TS EN 1367-2 12.1982 Beton Agregası-Havada Soğutulmuş Yüksek Fırın Cürufundan TS 3820 15. Deney için alınacak numunelerin hazırlanmasında ise TS 707 de belirtilen şartlara uyulacaktır.1999 Agregaların Termal ve Bozunma Özellikleri için DeneylerBölüm 2: Magnezyum Sülfat Deneyi TS EN 1367-3 12.11.04.02. 16.04. Agrega ile ilgili Türk Standartları TS 706 EN 12620 02. 24.2004 Hafif Agregalar-Bölüm 1: Beton.11.Kısım 3: Basitleştirilmiş Petrografik Tanımlama İçin İşlem ve Terminolji 16 .1983 Beton Agregaları-Yeterlik Deneyi TS 1114 EN 13055-1.04.

3. Beton agregalarında Alkali Silika Reaktivitesinin Tayini standardında belirtilen “Harç Çubukların Hızlandırılmış Genleşme Deneyi”nde 14 günlük deney örneklerinde: Genleşme %0.1999 Agregaların Hava Dolaşımlı Etüvde Kurutma ile Su Muhtevasının Tayini TS EN 1097-6 18.2.15 ve %0. Alkali-Silika Reaksiyonunun minimuma indirilmesidir.1999 Agregaların Geometrik Özellikleri İçin Deneyler-Bölüm 1: Tane Büyüklüğü Dağılımı Tayini. Agrega Deneyleri Agrega seçimindeki en önemli faktörlerden biri de. idare malzemenin uygun bir metotla zararlılık sınırının altına düşürülmesi kaydıyla onay verebilir.2002 Agregaların Mekanik ve Fiziksel Özellikleri İçin Deneyler-Bölüm 1:Aşınmaya Karşı Direncin Tayini (Mikro-Deval) TS EN 1097-2 24. 17 .04.20 ve bunun üstünde ise malzeme kabul edilmeyecektir.04.1997 Agregaların Genel Özellikleri İçin Deneyler.04. Elek Göz Açıklıklarını Anma Büyüklükleri TS 9582 EN 933-3 12. 09.15 in altındaki malzemelerin kullanımı uygundur. Genleşmesi %0. 12.1999 Agregaların Geometrik Özellikleri İçin Deneyler-Bölüm 3: Tane Şekli Tayini Yassılık İndeksi TS 3814 EN 933-4 14. Genleşme %0.A.04.1999 Agregaların Mekanik ve Fiziksel Özellikleri İçin Deneyler-Bölüm 3:Gevşek Yığın Yoğunluğunun ve Boşluk Hacminin Tayini TS EN 1097-5 12.20 arasında ise. TS 2517 de verilen kimyasal analiz yöntemleriyle agreganın alkali madde içeriğinin bulunması ve bulunan değerlerin TS 706 EN 12620’ye göre değerlendirilmesi gerekir.04. 12.04. çimentoda bulunan alkali oksit miktarına.11.01.Eleme Metodu TS EN 933-2 03. Ayrıca agregada alkali minerallerin kuşkusu var olduğunda CSA A23.TS 10088 EN 932-3.04.1996 Agregaların Geometrik Özellikleri İçin Deneyler Kısım 2: Tane Boyutu Dağılım Tayini-Deney Elekleri.2-25.2002 Beton agregalarında özgül ağırlık ve su emme oranı tayini 1.03.04. Alkali-agrega reaktivitesine neden olan etmenler.2001 Agregaların Geometrik Özellikleri için Deneyler-Bölüm 1-Tane Şeklinin Tayini-Şekil İndeksi TS EN 1097-1 22.1999 Agregaların Genel Özellikleri İçin Deneyler-Bölüm 6: Tekrarlanabilirlik ve uyarlık tarifleri TS 3530 EN 933-1. çevre şartlarına ve aggregalarda alkaliye karşı duyarlı tanelerin bulunmasına bağlıdır.2000 Agregaların Mekanik ve Fiziksel Özellikleri için Deneyler-Bölüm 2: Parçalanma Direncinin Tayini için Metotlar TS EN 1097-3 12.Bölüm 5: Genel cihazlar ve kalibrasyon TS EN 932-6.

0 22.2.0 27. Agregaların aşınmaya ve parçalanmaya karşı olan dirençleri iri agregalar için TS EN 1097-1 Los Angeles Aşınma Direnci testine göre yapılan deneylerle belirlenmelidir. Özellikle deniz yapılarında agregaların sülfatlı ve klor iyonlu ortamda bulunmaları nedeniyle sağlamlık deneyleri daha çok önem kazanmaktadır.1.0 18. ısınma ve soğuma. İnce Agregalar Beton için ince agregalar doğal kumdan. İnce agrega genel olarak betonarme. TS 3527. TS EN 1367-2 de belirtilen test metotlarına ve TS 706 EN 12620 de verilen şartlara göre agreganın sülfatlara karşı olan dayanıklılığı test edilecek ve bu standartlarda belirtilen kabul şartlarına göre Kontrol Mühendisi agreganın kullanılıp kullanılmayacağına karar verecektir. Tablo 1. kırma taş kumundan veya çakıl kumundan ibaret olacaktır. kullanılan beton agregalarında su emme oranı. TS 3528 ve TS EN 1744-1’e göre gerekli deneyler de yapılacaktır. 1. Dona Dayanıklılık Deneyi Sınır Değerleri % Sınırlar.0 Beton agregalarında kil. Bu durumlarda kullanılacak ince parçacıkların yapının özelliklerini değiştirmeden olabilecek minimum düzeyde tutulması tercih edilmelidir. organik madde ve hafif maddeler gibi zararlı maddelerin bulunmaması gerektiğinden agregalar için. Deniz yapılarının yüksek oranda klor içeren ortamlarda bulunmasından dolayı. yapı betonunda emilen klorlu su oranını etkiler. Klor iyonlu suyun betonarme demirlerini daha çok korozyona uğratabileceği tehlikesi nedeniyle TS EN 1097-6 standardında verilen deney metoduyla aggregaların su emme oranı belirlenmeli ve en yüksek su emme değeri: %3 ü geçmeyecektir. TS 706 EN 12620 de verilen ölçütlere ve İdare’nin belirleyeceği sınırlara uyması gerekmektedir.4 Tane büyüklüğü dağılımı (granülometri): 1. Ağırlıkça Agrega Sınıfı Sodyum Sülfat Çözeltisi Magnezyum Sülfat Çözeltisi İnce Agrega (Kum) İri Agrega (Çakıl) 15.4.13. Deniz yapılarında klörür ve sülfat iyonlarının yarattığı zararlı etkileri minimum seviyeye indirmek için betonda kullanılacak agreganın içerdiği klorür ve sülfat oranlarının da sınırlı olması gerekmektedir.2.İdare gerekli yerlerde Alkali-Silika Reaktivitesi (ASR) bulunan malzeme kullanılmasına ancak İdarenin belirleyeceği özel önlemler alındıktan sonra izin verebilir. Ayrıca deniz yapılarında aşınmaya neden olabilecek sediman bulunduğu durumlarda kullanılacak agreganın sertliği en az sedimanların sertliği kadar olmalıdır. TS EN 1367-1. Agregaların içerdiği klorür ve sülfat oranlarının bulunması için TS EN 1744-1 de verilen test metotları uygulanmalı. ıslanma ve kuruma sırasında kırılma ve parçalanmaya karşı dayanıklı olmaları şarttır. Deniz yapıları betonunda kullanılacak olan agregaların donma ve çözülme. kitle betonu ve prefabrike betonarme betonu için TS 3530 EN 933-1 da verilen deneylere göre yapılan agrega sınıflandırılması sonucunda Tablo 23’de belirtilen şartlara uygun olacaktır. 18 .

.100 30**.25 0....3 0.4............10*** 90... İri Agregaların Tane Sınıfları ve Granülometrik Bileşimleri Tane Sınıfları (Anma 0.... konkasör tozu veya uygun özellikte ince kum.2.14....... Yüklenici ince agregayı gereğine göre bir veya daha fazla boyut bölümüne ayırmış olarak kullanacaktır..60 90........10*** 0...3 - 90. kitle betonu ve prefabrike betonarme betonu için TS 3530 EN 933-1 da verilen deneylere göre yapılan agrega sınıflandırılması sonucunda Tablo 15’de belirtilen şartlara uygun olacaktır....Tablo 1...... İri Agregalar Beton için iri agrega doğal çakıl veya kırma taştan ibaret olacaktır.100 100 100 100 * Gereğinde sınıflandırılabilir **Elek aralığı küçültülecek şekilde değiştirilebilir ***Kırma agrega için alt tanelerin miktarı en çok %20 olabilir Kontrol mühendisince lüzum görülürse ince agrega..3 0...5 mm 63mm Büyüklüğü) 90mm 4/8 4/16 4/32 8/16 8/32 16/32 16/63 32/63 0.15*** 100 90. İri agrega genel olarak betonarme..100 90...... TS 706 EN 12620 standartında belirtilen şartlara uyacaktır......15*** 0.100 90.10*** - 100 90...3 0.3 0.3 0.5 mm 1 mm 2 mm 4 mm 8 mm Büyüklüğü) 0/1 0/2 0/4 1/2 1/4 2/4 -* 15 ..100 0...5 0. İnce agrega ince tane bakımından fakir olduğu durumda 0..75 0.....10*** - 100 100 100 90..15.100 30**....... 19 . vibrasyon esnasında ayrılma veya betonun kusmasına engel olmak için agregaya ilave edilebilir.100 55.. İnce Agregaların Tane Sınıfları ve Granülometrik Bileşimleri Tane Sınıfları (Anma 0..85** 35**.....5 0... Kontrol mühendisince gerekli görüldüğü durumlarda iri agrega pislikten temizlenmek üzere yıkanacaktır.....10*** 0..100 90. Tablo 1..2.3 0.100 100 100 * Gereğinde sınıflandırılabilir **Elek aralığı küçültülecek şekilde değiştirilebilir ***Kırma agrega için alt tanelerin miktarı en çok %20 olabilir İri agrega... 1...60 0.25 mm 0..30 8.10*** - 90..60 0.100 90...... içindeki zararlı maddeler bakımından arındırılması için..100 90.100 100 30**........10*** 0........15*** - 100 90....25mm 4mm 8mm 16mm 31.3 0..3 0.....60 20**.100 0. pislik ve tozdan temizlenmek üzere yıkanacak veya tozdan ayrılacaktır....... Granülometre eğrisi betonun mekanik olarak vibre edilmesine elverişli olacaktır...1 mm filler kumu...

Tablo 1.7 5 0..16’de belirtilen şartlara uygun olacaktır..100 100 90. Bunlar elenerek ince ve iri agregalara ayrılacaktır ve iri ile ince agregaların için geçerli koşullara uyum sağlayacaktır.... Sekil 1.. sahillerden..100 100 90..100 100 * Gereğinde sınıflandırılabilir **Elek aralığı küçültülecek şekilde değiştirilebilir ***Kırma agrega için alt tanelerin miktarı en çok %20 olabilir ****Burada yalnız üst sınır taneler verilmiştir.2.3 0.5 mm 90 mm 2 mm 4 mm 8 mm 16 mm 63 mm 2/8 0/8 0/16**** 0/32**** 0/63**** 0.25 mm 31.10** * 90. Karışık Agregalar Kuyulardan. nehir yataklarından.1.. Karışık agregalar Tablo 1. Maksimum tane büyüklüğü 8..4.... Karışık Agregaların Tane Sınıfları ve Granülometrik Bileşimleri Tane Sınıfları (Anma Büyüklüğü) 0.16.100 100 100 90.0 ve 16.0 mm olan karışık agrega granülometri eğrileri 20 . Bu sınıfların üst taneler içermediği duruma göre granülometrik bileşimleri altta verilmiştir.15*** 25**.100 90.1.....3.. ocak veya konkasör tesisatından elde edilen karışık agregalar ancak sürekli olarak aynı karakteri gösterirse kullanılmalarına izin verilecektir.

17’da belirtilen sınırları sağlaması gereklidir. içindeki zararlı maddeler bakımından arındırılması için.17.0 mm olan karışık agrega granülometri eğrileri Karışık agrega.2. Tablo 1.5 Agrega Kabul Şartları Agregaların kabul edilebilmesi için Tablo 1. Agregaların kabul edilebilmesi için sınırlar Agrega Özellikleri Dona karşı dayanıklılık Aşınma Oranı No 200 Eleğinden Geçen İnce Malzeme Oranı. 1. Yalnız taş unundan olursa Kum Eşdeğerliliği Harç yapabilme yeteneği Sınırlar ≤ 18 ≤ 45 ≤4 ≤1 ≤4 ≤7 ≥ 60 ≥ 85 21 . Kontrol mühendisince gerekli görüldüğü durumlarda pislikten temizlenmek üzere yıkanacaktır. Maksimum tane büyüklüğü 32. Iri Agregada İnce Malzeme Oranı. İnce Agregada İnce Malzeme Oranı.2.Sekil 1.0 ve 63. TS 706 EN 12620 standartında belirtilen şartlara uyacaktır.

Özel çimentolar .03.Yüksek fırın cürufu katkılı .18.3.2002 Çimento-Bölüm 2: Uygunluk Değerlendirmesi TS 22-1 ENV 413-1 23.5 R 42.02.2.2004 Çimento . özellikler ve uygunluk kriteri TS EN 197-2 12.12. özellikler ve uygunluk kriterleri TS EN 197-4 02. 22 .5 ≥10 PRİZE BAŞLAMA SÜRE TEST (Dk) METODU TS EN 196-3 ≥75 ≥60 ≥45 GENLEŞME TEST mm METODU TS EN 196-3 TEST METODU TS EN 196-1 ≤10 Kıyı Yapıları ve Liman İnşaatlarında kullanılan çimentolar. Deniz yapıları inşaatında kullanılacak çimento türünün seçimi.04.5N 52. Çimento ile ilgili Türk Standartları TS EN 197-1 11. önem derecesine ve bulunduğu ortama göre tasarlanacak çimento kullanılmalıdır.1998 Çimento-Harç Çimentosu-Bölüm 1: Özellikler TS 10157 14.2002 Çimento-Bölüm 1:Genel Çimentolar .Çok düşük hidratasyon ısılı .5 ≥10 ≥10 fc≥52.1.5 N 32.Bölüm 4: Bileşim.5R BASINÇ DAYANIMI (Mpa) 2 7 28 GÜN GÜN GÜN ≥16 32.03.1. yapının betonarme demiri içerip içermeyeceğine ve betonun kullanılacağı yerin sülfat ve klor ortamına bağlıdır.Bileşim.12.3.5 ≥10 ≥10 42.5R 52.2004 Çimento . Tablo 1.5≤fc≤52. TS EN 197-1 de belirtilen şartlara uyum sağlamalıdır.3.1992 Çimento – Sülfatlara Dayanıklı TS EN 14216 02.Bileşim. Çimento 1. Malzeme Özellikleri Beton imalatında genel olarak yapının türüne. Tablo 1.19.Düşük erken dayanımlı .5N 42.5≤fc≤62. Sülfat miktarını bulmak için TS EN 196-2 de verilen deneyler sonucunda çimento. Çimentoların Basınç Dayanımına Göre Sınıflandırılması DAYANI M SINIFI 32. Genel 1. Tablo 1.19 ‘de verilen Türk standart-larına (TS EN lere) uygun olmalıdır. özellikler ve uygunluk kriterleri Çimentonun TS EN 196-21 de verilen deney metotlarına göre bulunan klor içeriği değerlerinin TS EN 197-1 de belirtilen limitlere uygunluk sağlaması gerekir.

Çimento Deneyleri TS 23 EN 196-7 standardı esaslarına göre alınan örnekler için idarenin Merkez Laboratuvarlarında ya da idarenin onayladığı bir laboratuvarda.03.2002 Çimento Deney Metotları – Bölüm 3: Priz süresi ve Hacim Genleşme Tayini TS ENV 196-4 03.Tasarlanan deniz yapısı betonarme bir yapı ise.03.3.02.2002 Çimento Deney Metotları – Çimentoda Klorür.03. kullanılacak çimentonun sülfat ve klorür iyonlarına karşı dayanıklı yapıda olması gerekir.2002 Çimento Deney Metotları – Bölüm 1: Dayanım TS EN 196-2 11.2002 Çimento Deney Metotları – Bölüm 5: Puzolanik Çimentolarda Puzolanik Özellik Tayini TS EN 196-6 07. iş özel teknik şartnamesinin gerektirdiği deneyler yapılıp Tablo 1.03.03.20.03.2004 Çimento Deney Metotları – Bölüm 8: Hidratasyon ısısı – Çözelti Metodu TS EN 196-9 28.01. Tablo 1.01.1998 Çimento-Harç Çimentosu –.2000 Çimento Deney Metotları – Bölüm 6: İncelik Tayini TS 23 EN 196-7 22. Eğer kullanılan agrega alkali maddelere karşı reaktif malzeme içeriyorsa kullanılan çimentodaki alkali madde oranı TS EN 196-21’e göre bulunmalıdır.2002 Çimento Deney Metotları – Bölüm 2: Çimentonun Kimyasal Analizi TS EN 196-3 11. su ile teması sık olan yapı betonlarında kullanılması en uygun çimentodur.2004 Çimento Deney Metotları – Bölüm 9: Hidratasyon ısısı – Adiyabatik Metot TS EN 196-21 11.1996 Çimento Deney Metotları – Bölüm 4: Katkı Miktarı Tayini TS EN 196-5 11.2000 Çimento Deney Metotları – Bölüm 7:Çimentodan Nümune Alma ve Hazırlama Metotları TS EN 196-8 28. Çimentoda alkali madde oranı eğer kullanılan agrega reaktif malzeme içermiyorsa bir probleme yol açmaz. Çimento Deneyleri ile ilgili Türk Standartları TS EN 196-1 11. 1.03.09. Hem sülfatlara dayanıklı hem de klor iyonlarına karşı koruyucu çimento çeşitleri.3.Bölüm 2: Deney Metotları 23 . Karbon dioksit ve Alkali muhtevası Tayini TS 22-2 EN 413-2 23.20’daki standartlara uygun olup olmadığı belirlenecektir.

4. kum ve sudan oluşan kompozit bir maddedir. beton veya harcın sertleşmesi. Ayrıca agrega yıkamak. Yüklenici. Sadece beton dayanımına göre değil. Ayrıca üretici firmanın kalite kontrol belgeleri sağlanacak ve gerekirse kontrol mühendisi kalite kontrol programı çerçevesinde. Bu nedenle çimentonun çeşidi. Betonda kullanılacak agreganın özellikleri Bölüm 2 ’de. Tarif Edilmiş Beton” bölümlerinde listelenen şartlar için ayrı ayrı belirlenecektir. sulamak vd. Yüklenici betonun yapıda kullanımından önce TS EN 12350-1’de belirtilen şartlara göre deneysel örnekler hazırladıktan sonra hem taze hem de sertleşmiş betonu idare teknik şartnamesi’nin belirttiği şekilde test edip. Su içinde kullanılacak beton mümkün olduğu kadar doğal çakıldan yapılacaktır. Tasarım karışımı ve test sonuçları işe başlamadan önce idareye teslim edilecektir. Beton 1. 1.2. sonuçları onaylattıktan sonra işe başlayacaktır. çimento. kum ve çakılın tane çapı itibarıyle uygun ve boşluksuz bir tertipte olmasına önem verilecektir. çökme deneyleri de hem pompa ağzında hem de pompa çıkışında ayrı ayrı yapılacaktır. Tablo 1. Eğer beton yerleştirilirken pompa kullanılacaksa. Daha iyi bir kıvam ve yoğunluk elde etmek için makul sınırlar dahilinde filler kullanılacaktır. Deniz yapıları için kullanılan beton yer yapılarından farklı olarak daha agresif bir ortamda olduğundan dolayı malzeme seçiminde ve yapımında dikkat edilmesi gereken etmenler vardır. Beton içinde ayrıca az miktarda sıkışmış hava veya özellikle sıkışmış hava bulunabilir. İş’in yapımında kullanılacak betonu.21’da belirtilen kriterlere uygun olmalıdır. Genel Beton. işyeri tetkik belgelerini isteyecektir.3. 24 .1. kullanılan kimyasal ve mineral katkı maddeleri. Beton karma suyunun TS EN 1008 standardına göre deneyleri yapıldığında niteliği.1. Bu beton sıkıştırılmayacak ve bu sebeple betonun kıvamı kolay işlenmesini mümkün kılacaktır. alkali. malzemelerin karışım oranları. betonun deniz ortamındaki zararlı etkenlere karşı da daha dayanıklı ve uzun ömürlü tasarlanması gerekmektedir. şartname kayıtlarına ve proje değerlerine uygun olarak imal etmek. Su Kıyı yapıları ve Limanlar inşaatında beton ve harç yapmak için kullanılacak suyun her türlü zararlı maddeden arındırılmış olması gerekmektedir. değişik boyutlardaki çakıllar. çimentonun özellikleri de Bölüm 3’de verilmektedir. beton gözenekliliği her yapı için bulunduğu ortama göre TS EN 206-1 de “Madde 6. Betonun mümkün mertebe gözeneksiz olması için. beton ile ilgili testler örnekler hazırlanıp idarenin labaratuvarında ya da idarenin onayladığı bir labaratuarda yapılacak . yerine yerleştirmek ve son dayanımına erişinceye kadar korumaktan sorumludur. mukavemeti ve diğer özelliklerine olumsuz yönde etki yapacak veya donatıların korozyondan korunmasını TS EN 1008 de verilen limiterden fazla kil. işlerle ilgili olarak herhangi bir amaç için kullanılacak su. Betonun özelliklerini artırıcı kimyasal ve mineral katkılar da sıkça kullanılır. aggrega boyutları.Tasarlanmış Beton” ve “Madde 2. Malzeme Özellikleri Beton karışım oranları. asit gibi herhangi zararlı maddeyi içermeyecektir.4. Aynı nedenden dolayı klor iyonları içeren katkı maddeleri de beton karışımı içinde kullanılmayacaktır.4. su-çimento oranı. Betonlama işlerinin başlarında çimeto miktarı 400 kg/m3 ‘e çıkarılacaktır. TS 802 de verilen değerlerle ve metotlarla yapılacaktır. yağ.2.

Fosfat(2) 11.Sülfat(2) 9.Tablo 1. “Bazı durumlarda kullanılabilir” kriteri. Beton Karma Suyunun Niteliği (Karayolları Teknik Şartnamesi (2006)) Deney Metodu (EN 1008) Gözle muayene.Sodyum Potasyum(5) 15. yeşil. Humus (Organik) Maddeleri (1) (2) (3) (4) (5) Suya (%4-5) 5 cm3 NaOH SarımsıSarımsıilave et.Asılı madde 5. Öngerilmeli beton ve şerbet harçları için gereklidir.Nitrat(2) 12.Renk 2. Her bir olay için bağımsız değerlendirme yapmak mümkündür.ölçülü bir mezürde katı taneciklerin çökmesi beklenir. pH Değeri 7. Şeker(2) Glukoz Sakkaroz 10.3 dk daha açık daha koyu sonra gözle muayene et. ≤ 4 cm3 Koku yok veya çok az ≥4 ≤500 mg/L ≤1000 mg/L ≤4500 mg/L ≤2000 mg/L ≤100 mg/L ≤100 mg/L ≤100 mg/L ≤500 mg/L ≤100 mg/L ≤100 mg/L Toplam≤1500 mg/L Bazı durumlarda Uygun kullanım için Olmayan durum Uygunluk Kriteri(1) Koyu ve renkli (Kırmızı. Ancak tüm beton bileşenlerinden ileri gelen toplam klorür miktarı TS EN 206-1’deki sınırları geçmeyecektir. iyice kahverengiden kahverengiden çalkala. her olayda değerlendirme yapmayı ve/veya karşılaştırmalı beton deneylerine bağlı olarak nihai değerlendirmeyi ifade eder.Koku 6. > 4 cm3 Koku çok (örneğin Hidrojen sülfür gibi) <4 > 4500 mg/L(3) > 2000 mg/L >100 mg/L >100 mg/L > 100 mg/L > 500 mg/L > 100 mg/L > 100 mg/L >1500 mg/L >500 mg/L(3) >1000 mg/L(3) DENEY 1.Deterjan 4.21. Uygun indikatör Karşılaştırmalı bir beton deneyi olmaksızın Uygunluk Kriteri Renksizden açık saman rengine Eser miktarda Çok az köpük oluşumu var ya da köpük stabilitesi ≤ 2 dk. 80 cm3 lük numunede HCl ilave edilir.Sülfid(4) 14.Çinko(2) 13. İzin verilen hızlı bir metod kullanılarak karar verildiğinde.Klorür(Cl)(2) Çelik donatılı betonda Donatısız betonda 8. 25 . Gözle muayene Mezür yarısına kadar numune ile doldurulup İyice çalkalanır.mavi) Yağ filmi veya yağ emülsiyonu var Çok köpük oluşumu var ya da köpük stabilitesi ≥ 2 dk. Alkali-Silika reaksiyonu riski varsa gereklidir.Yağ/Gres 3.

Beton Katkıları Kıyı yapılarında kullanılacak beton için katkı malzemeleri olarak kullanılabilecek malzemelerin TS EN 934-6 ya göre belirlenip TS EN 934-2 de verilen standartlara uygunluk sağlaması gerekmektedir. 26 .

atelye ve benzeri binaların üst yapılarındaki betonarme betonu 30 25 350 30 C 20 350 30* TS EN 12390-3 D Prefabrike plakları Su ile 25 (nervürlü plak) betonarme teması sık betonu Rıhtım duvarları ile dalgakıranların bloklarındaki beton 350 30 TS EN 12390-3 Su İçi 20 325 30 TS EN 12390-3 E F Rıhtım kronmanları ile dalgakıranların Su ile 20 kronmanlarındaki ve saha teması sık kaplamalarındaki beton Rıhtım duvarları için su içi Su İçi beton Temeller vesaire için tıkama tabakası betonu grobeton Ağır yüklere maruz kaplama betonu Ağır yüklere maruz kaplama altındaki temel tabakası zayıf betonu Su ile teması minimum Su ile teması minimum Su ile teması minimum 20 - 325 30 TS EN 12390-3 G H 350 200 30 30 TS EN 12390-3 TS EN 12390-3 TS EN 12390-3 . betonarme palplanşlar ve kazık başlıkları Rıhtımların üst yapılarındaki betonarme betonu Temellerdeki betonarme betonuyla. TS EN 1097-6. ASTM C642-97 K 350 50 L - 250 40 TS EN 12390-3 27 . ASTM C642-97 Sınıfı İşde kullanılacağı yer A B Betonarme kazıkları.22. TS EN 1097-6. Kıyı Yapıları ve Liman İnşaatlarında Kullanılan Beton Karışımlarının Nitelikleri 1 m³ içindeki Su ile Minimum minimum Temas Beton çimento Durumu Sınıfı miktarı kg Su İçi Su ile teması minimum Su ile teması minimum 30 375 Maksimum Yapılması Agrega Gerekli Boyutu Deneyler mm TS EN 12390-3 . TS EN 1097-6. ASTM C642-97 TS EN 12390-3 .Tablo 1. ambar.

2002 Beton-Bölüm 1:Özellik.1995 Muayene ve deney için numune alma metotları-Bölüm 4 Yüzde uyumsuzluk için ölçülebilen özelliklerin muayenesinde numune alma işlemleri ve diyagramlar TS 3289 EN 1354 03.Tablo 1. uygunluk.1996 Gözenekli Beton-Hafif Agregalı-Basınç Mukavemeti Tayini TS EN 991 13. özellikler.02.04.2000 Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları (Tadilatlar:TS 500/T1:6.1998 Gaz Beton veya Hafif Agregalı Gözenekli Beton-Önyapımlı Bileşenlerin Boyutlarının Tayini TS EN 992 13.2003 Beton-Karma suyu-Numune alma.04.04. suyun.11.02.23.1995 Muayene ve deney için numune alma metotları-Bölüm 1: Parti muayene için kabul edilebilir kalite seviyesine (AQL) göre numune alma planları TS 2756-4 11.2002 Kimyasal katkılar-Beton.1996) TS EN 450-1 17.1995 Püskürtme beton (Shotcrete) Yapım.2.03.01.2004 ve A1:27.03. imalat ve uygunluk TS 9967 08.04.01.2002) 28 .2005) TS EN 1008 24.:TS 9967/T1:16. Deneyler ve Beton Endüstrisindeki işlemlerden geri kazanılan su dahil. Beton ve Betonarme ile ilgili diğer Türk Standartları TS EN 206-1 19. performans. Uygulama ve Bakım Kuralları TS 10465 17.2006 Uçucu Kül-Betonda kullanım için-Bölüm 1: Tarifler özellikler ve uygunluk kriteri TS EN 934-2 11.04.1992 Yapı elemanları taşıyıcı sistemler ve binalar-prefabrike betonarme ve öngerilmeli betondan-hesap esasları ile imalat ve montaj kuralları (Tadil.10.04. beton karma suyu olarak uygunluğunun tayini kuralları TS 3260 21.12.1998Hafif Agregalı Gözenekli Beton-Kuru Yoğunluk Tayini TS 500 22. işaretleme ve etiketleme (Tadilatlar: T1:28.04.1978 Beton yüzey sertliği yolu ile yaklaşık beton dayanımının tayini kuralı TS 11747 13.1992 Beton deney metotları-Yapı ve yapı bileşenlerinde sertleşmiş betondan nümune alınması ve basınç mukavemetinin tayini (Tahribatlı metot) TS 2756-1 11.1993 ve T2:1.09.04. harç ve şerbet için Bölüm 2: Beton katkıları-Tarifler.04.2001 ve T2:19.

04.04. Eğer taze beton deneylerinde istenen kalite sağlanamazsa. aynı günde dökülmüş 100 m3 ü veya 450 m2 yi aşamaz. TS 12350-1 de verilen numune alma esasları uygulanacak ve TS 500 deki kriterlere uyulacaktır.4. 1.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 5: Yayılma tablası deneyi TS EN 12350-6 17. Betonun işlenebilir olması. Taze Beton Deneyleri Taze beton yerleştirilmesi sırasında dikkat edilmesi gerekli olan kriterler. Bu durumda karot alınacak yerlerin saptanması ve beton dayanımının yerinde değerlendirilmesi için darbeli çekiç. Grubu oluşturan numuneler. Beton yerleştirilmesi sırasında dikkat edilmesi gerekenler aşağıda verilmiştir.4. taşınmasında.4.. • • • • Beton malzemelerinin ayrişmasına izin verilmemelidir Beton kanamasına (bleeding) izin verilmemelidir Priz zamanı ne gerektiğinden önce ne de sonra olmamalıdır Beton yüzeyi kolaylıkla düzeltilebilmelidir Beton dökümü sırasında taze beton için yapılacak deneylere ilişkin Türk standartları Tablo 24’ de verilmiştir.2.24. Herhangi bir nedenle beton dayanımından kuşkuya düşülmesi durumunda Mühendis.04. sonoskop ya da zarar vermeyen bir başka alet kullanılacaktır. Taze Beton Deneyleri Standartları TS EN 12350-1 17. karot alınarak test yapılmasını isteyebilir. fiziksel olarak gözle gözlemlenebilen ve deneysel olarak ölçülebilen niteliklerdir ve niceliklerdir.04.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 3: Vebe deneyi TS EN 12350-4 17. Olumsuz test sonuçları.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 6: Yoğunluk TS EN 12350-7 17.4.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 4: Sıkıştırılabilme derecesi TS EN 12350-5 17. Beton Deneyleri: 1. İş’in ilerlemesine paralel olarak. Beton Deneyleri İçin Numune Alma Betondan numune almak için.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 7: Hava içeriğinin tayini-basınç metotları 29 . Beton niteliğinin denetlenmesi amacıyla her üretimden en az bir grup (3 tane) deney elemanı alınması zorunludur.1.04. işin bununla ilgili kısımlarının reddedilmesine neden olacaktır. Bir birim. Üretilen betonlara ait yapılan istatistiksel değerlendirme neticasinde her bir beton sınıfı için karakteristik dayanım değerinin altında çıkan deney sayısı %10 u geçmeyecektir. beton malzeme ve işlemleri ile ilgili test ve kontrollar yapılacaktır.04. Bir işte en az 3 grup (9 Numune) alınması gereklidir.4.4.04.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 1: Numune alma TS EN 12350-2 17.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 2: Çökme (slamp) deneyi TS EN 12350-3 17. standart koşullarda saklandıktan sonra deneyler yapılır. yerleştirilmesinde ve sıkıştırılmasında kolaylık sağlar. beton Kontrol Mühendisi tarafından kabul edilmeyecektir. Taze beton yapımında özellikle deniz yapılarında göz önüne alınacak en önemli kriterlerden birisi işlenebilirliktir. Tablo 1. Bütün betonlama işlemleri Kontrol Mühendisi tarafından sürekli ve kesin olarak kontrol edilecektir.1.

1981 Sertleşmiş Betonda Özgül Ağırlık.11.04.1995 Muayene ve deney için numune alma metotları-Bölüm 1: Parti muayene için kabul edilebilir kalite seviyesine (AQL) göre numune alma planları TS 2756-4 11.1992 Beton deney metotları-Yapı ve yapı bileşenlerinde sertleşmiş betondan nümune alınması ve basınç mukavemetinin tayini (Tahribatlı metot) TS 2756-1 11.1996 Gözenekli Beton-Hafif Agregalı-Basınç Mukavemeti Tayini TS EN 991 13.04.04.2002 Beton-Sertleşmiş beton deneyleri-Bölüm 3: Deney nümunelerinde basınç dayanımı tayini TS EN 12390-4 08.4. Sertleşmiş Beton Deneyleri: Sertleşmiş beton deneyleri beton dökümü sırasında.Su Emme ve Boşluk Oranı Tayin Metodu 30 .04. Kontrol Mühendisi gözetiminde alınan numunelerin işin standartlarına uyup uymadığını belirlemek için yapılır.04.2002 Beton-Sertleşmiş beton deneyleri-Bölüm 2: Dayanim deneylerinde kullanılacak deney numunelerinin hazırlanması ve kürlenmesi TS EN 12390-3 08.3.1998 Hafif Agregalı Gözenekli Beton-Kuru Yoğunluk Tayini TS 10465 17. Tablo 1.1998 Gaz Beton veya Hafif Agregalı Gözenekli Beton-Önyapımlı Bileşenlerin Boyutlarının Tayini TS EN 992 13.2002 Beton-Sertleşmiş beton deneyleri-Bölüm 1: Deney numunesi ve kalıplarının şekil.04.1995 Muayene ve deney için numune alma metotları-Bölüm 4 Yüzde uyumsuzluk için ölçülebilen özelliklerin muayenesinde numune alma işlemleri ve diyagramlar TS 3624 23. boyut ve diğer özellikleri TS EN 12390-2 08.04.04.04.2002 Beton-Sertleşmiş beton deneyleri-Bölüm 4: Basınç dayanımı-Deney makinalarının özellikleri TS EN 12390-6 08.2002 Beton-Sertleşmiş beton deneyleri .04.25.04.4.25 de sıralanmıştır. Beton dökümü sırasında alınan numuneler için yapılacak deneylere ilişkin Türk standartları Tablo 1.Bölüm 7: Sertleşmiş betonun yoğunluğunun tayini TS 3289 EN 1354 03.1.07. Sertleşmiş Beton Deneylerine İlişkin Türk Standartları TS EN 12390-1 08.2002 Beton-Sertleşmiş beton deneyleri-Bölüm 6: Deney numunelerinin yarmada çekme dayanımının tayini TS EN 12390-7 08.

1. 1. CSS-1. Bitümlü malzemenin inşaatta kullanılmadan önce İdarece kabul edilebilmesi için TS 115 EN 58 standardında göre numuneler alınacak ve malzemenin şartnamesine uygun olup olmadığı saptanacaktır.G. geçirimsiz. püskürtülecek olan yüzeylerin kuru olması halinde ve hava sıcaklığının gölgede +10 ve yükseliyor olması halinde uygulanır. SS-1h. Kaplama sınıfı bitümlerin deney sonuçları. Elastik. TS 708 den alınabilir. Bitümlü Malzemeler Bitüm. Karayolu Teknik Şartnamesi(2006) ne uygun olacaktır.M. TS-1083 standardına uygun MC-30 yada MC-70 veya TS 1082 standardına uygun SS-1. Eğer yapımda beton çelik hasırları kullanılacaksa TS 4556 standardında verilen şartlar yerine getirilecektir.5.1.M. Astar tabakası. bitümden TS 115 EN 58 standardında belirtilen esaslara uygun olarak alınan numunelere. 160/220 penetrasyonlu bitüm ya da TS 1082 ye uygun RS-1. Astarın ne kadar verileceği. Limanlarda kaplama için Kullanılacak Bitümlü Malzemeler Kaplama için TS 1081 EN 12591 standardına uygun 70/100 penetrasyonlu bitüm.G. Karayolu Teknik Şartnamesinde verilen değerlere uygun olacaktır. Bina kaplaması dışında kalan yol kaplamalarında kullanılan bütün malzemeler. KGM “Karayolları Teknik Şartnamesi.2. kohesif. Betonarme Demiri 1. İdarenin onayı ile polimer modifiye katyonik 31 .5.1. 2006 da verilen şartlara uyum sağlanacaktır. Astar malzemesi 0. Astar malzemesi uygulandıktan sonra malzemenin kürü ve yüzey içine penetre edebilmesi için en az 24 en çok 48 saat beklenecektir.1. uygulanacak yüzeyin durumuna göre Kontrol Mühendisi tarafından kesin olarak belirlenecek ve yapım sırasında deneylerle kontrolü yapılacaktır.6. CSS-1h malzemelerinden biri olacaktır. Astar tabakası inşaatına başlanabilmesi için tüm bitümlü malzeme ihtiyacının en az %25 inin sahada hazır olması gerekmektedir.6. petrol rafinerilerinde ham petrolün damıtılması ile elde edilen ve yol yapımı ile bakımında kullanılan maddedir. Genel Betonarme demiri ile ilgili olarak TS 708/Mart 1996 “ Beton Çelik Çubukları” referans standart olarak kullanılacaktır.5-2. Kontrol mühendisi inşaatın herhangi bir aşamasında ek numuneler alıp deneysel sonuçlarını isteyebilir.6.5. 1. CRS-1 veya CRS-2 bitümlü bağlayıcılarından birisi kullanılacaktır. 100/150 penetrasyonlu bitüm. Limanlar Üstyapısında Astar olarak kullanılacak Bitümlü Malzemeler Bitümü astar tabakası inşaatı için kullanılacak olan bitümlü malzeme. Malzeme Özellikleri Betonarme Demirlerinin Fiziksel ve Mekanik Özellikleri. K. TS 1081 EN 12591 standardında belirtilen deneyler uygulandığında K. uzun ömürlü ve çevre koşullarına dayanıklı malzeme olması önemlidir. 1.2.0 litre/m2 olacak şekilde püskürtülecektir.

3. Astar malzemesi olarak TS 1083’e uygun MC-30.75 litre/m2 olacak şekilde uygulanacak ve kesin miktarı tasarım ile saptanacaktır. Astar malzemesi 0.CSS-1.G. Yapıştırıcı olarak TS 1082 de verilen şartlara uygun RS-1. Babalar yerleştirilmek üzere sahaya getirilmeden primerla kaplanmış olacaktır. Ayrıca civataların yerleştirildiği borularda sıcak daldırma galvanizli olacaktır. Babanın minimum ağırlığı 1. Kaplama bitümlü malzemesi .6. TS-1082’ye uygun SS-1. Uygulamanın saptanan miktarda olup olmadığı. Limanlarda Bitümlü Temelde Kullanılacak Bitümlü Malzemeler: Bitümlü temel tabakasının yapımı srasında kullanılacak Bitümlü Bağlayıcılar ile Yapıştırıcı ve Astar malzemesi olarak kullanılacak Bitümlü Malzemeler ile Bitümlü malzemelerle ilgili Türk Standartlarının toplu olarak bir listesi.7.M. CRS-2 malzemelerinden biri kullanılacaktır. 1. Yapıştırıcı ve astar malzemesi olarak kullanılacak bitümlü bağlayıcılardan TS 115 EN 58 standardına göre numune alıncak ve malzemenin uygun olup olmadığı saptanacaktır. Grobeton Babaların yerleştirildiği beton kütlesinin minimum basma dayanımı 30 Mpa olacak ve kullanılacak agreganın maksimum çapı 1 cm yi geçmeyecektir.0 olarak alınacaktır. SS-1h. K. kaplama yapılacak yerdeki hava sıcaklığının gölgede en az +10º C ve daha yükseliyor iken uygulanacaktır.70-1. RS-2 ve CRS-1. 1. 32 .bitüm emülsiyonu kullanılması durumunda.4. yüksekliği 1. Bitümlü bağlayıcılardan TS 115 EN 58 standardına göre numune alınacak ve malzemenin uygunluğuna karar verilecektir. bitüm emülsiyonu AASHTO M316 standardına uygun olacaktır. Ankraj elemanlarının uyum açısından babanın üreticisinden sağlanması tavsiye edilir.7 t olacak. yapım sırasında yapılacak deney ile belirlenecektir. 1. Malzeme akmasına karşı güvenlik katsayısı 3. CSS-1h malzemelerinden biri kullanılacaktır. Yataya göre 00 ile 600 ve iskeleye göre 00 ile 1800 arası dayanımı 150 t olacaktır. Bütün civatalar sıcak daldırma galvanizleme işleminden geçirilmiş olacaktır.2 m ve tam ortasında babanın iskeleye bağlanması için gerekli elemanın ve betonun koyulacağı 20 cm lik bir delik bırakılacaktır.6. Limanlarda Bitümlü Temelde Kullanılacak Bitümlü Bağlayıcılar: Bitümlü Temelde kullanılacak bağlayıcılar için TS 1081 EN 12591 standardına uygun iklim şartlarına göre 40/60. Ankraj Elemanları Babalar üstüne oturduğu betona ASTM A 449 a uyumlu 2 ¾” çaplı en az sekiz (8) tane civata ile bağlanacaktır. Babalar Malzeme ve Geometrik Özellikler Baba malzemesi kalıplanmış ve malzeme içi gerilmeleri alınmış ASTM A-27 standardına uygun Grade 65-35 çelikten olacaktır. 50/70 ve 70/100 penetrasyonlu bitüm kullanılacaktır. Karayolu Teknik Şartnamesinde verilmektedir.

33 .9. yağ ve yabancı maddelerden arındırılacaktır. Boyama işleminden önce baba yüzeyi bütün pislik. 1. Diğer Malzemeler Diğer bütün malzemeler için TS ve TS EN standartları öncelikli olarak kullanılacak ve TS yada TS EN standartlarının kapsamadığı durumlarda Kontrol Mühendisinin onaylayacağı uluslararası standartlara başvurulacaktır. Yağların temizlenmesi için ayrıca özel bir temizleyici malzeme kullanılabilir. Babaların finiş tabakaları bir katman çinko primer ve bir katman epoksiden oluşacaktır.8. Boya rengine yapımdan önce karar verilecektir.Finiş Babalar yerleştirildikten sonra son katman boyasıyla kaplanacaktır. Usturmaçalar 1.

su yada kanalizasyon hatları .1. anlamak Çalışma çizimleri ile sahadaki durumun karşılaştırılması için yapıma başlamadan önce arazinin topografik özelliklerini belirlemek için arazi etüdü yapılacaktır.Yapım Teknik Esasları 2. titreşim veya su kirlenmesine karşı önlemlerin alınması . beton santralları. yeniden 34 . Tablo 2.2. Geçici yapılarının şantiye ulaşım yollarının planlanması ve yapılması. her iş kalemi için gerekecek zaman ve iş gücünün Planlama hesaplanması. Ana yüklenici işin başlamasından önce işlerin düzenli olarak yürümesi için uygulanacak yöntemleri planlamalıdır. Malzeme kaynaklarının bulunması (agregalar. Beton blokların planlanması yapım alanının ve depolanacak alanların hazırlanması. hava sıcaklığı. trafiğin akıcılığının sağlanması ve deniz araçlarının yanaşabileceği yerler tespit edilecektir.1 ‘de yapım öncesi izlenmesi gerekli yöntemler genel olarak verilmiştir. her iş için çalişacak olan ekiplerin çıkarılması Malzeme ve ekipman için yapılacak depolama alanlarının belirlenmesi. Tablo 2. yağmur. Çevre koruma yapım sırasında bölge çevresinde trafiğin akışını bozabilecek önlemlerinin alınması durumların gözden geçirilmesi. yer üstü engeller vs.. denizden malzeme taşınması durumunda aktarma alanlarının belirlenmesi Gürültü. kaya ocakları. rüzgar bilgileri. hazır beton kaynaklarına yakınlık) Yapım için engel çıkartabilecek durumların belirlenmesi (Kablo hatları . ulaşım yolları (elektrik ve su hatlarının getirilmesi için planlar) . gel-git yükseklikleri ve deniz akıntıları gözlenecek ve yapım aşamasında yapımı etkileyebilecek durumlar kaydedilecektir. Hava durumu ve dalga iklimi ile ilgili araştırma yapılacaktır. Yapım alanı yapılması etüdü İşe başlamadan önce yapım alanı çevresinde malzemelerin geçici olarak depolanabileceği yerler. İş Yönetimi Yapım Öncesi ve Yapım Sırasında İş Yönetimi Tasarım ve planlama aşamasından sonraki adım işin yapılmasıdır. Yapım Öncesi ve Yapım Sırasında İzlenecek Adımlar Tasarım çizimleri ve iş şartnamesini İşle ilgili bütün çizimlerin incelenmesi ve şartnamenin okunması . çevre kirletici malzemelerin kullanılmasında gerekli önlemlerin alınması Yapım sonrası elde Yapım sonrası üretilmiş olan yan ürünlerin hesaplanması.) Yapım malzemesi Yapıma başlamadan önce kullanılacak malzemenin miktarının miktarlarının hesaplanması ve tasarım miktarları ile kontrol edilmesi hesaplanması Yapım tekniklerinin Benzer yapılarla ilgili uygulanmış olan tekniklerin gözden geçirilmesi incelenmesi Yapım sırasında kullanılacak olan bütün ekipmanların envanter olarak çıkarılması.1.

2. felaket durumlarında . Oluşturulacak ağ deniz tabanı malzemesinin özelliğine ve ses sonarının sinyal açısına bağlı olarak değişir.) Saha yönetimi organizasyon şeması. saha is güvenliği için gerekli İş güvenliği yönetim önlemlerin alıması ve kontrolü. malzeme taşıma planları. yapım teknikleri ve sahaya Kalite Kontrol Planı getirilecek malzeme için kalite kontrol belgelerinin hazırlanması. zararlı atık olması durumunda arıtma yada işleme ürünlerin kullanılabilmesi için planların yapılması Malzeme. işin durdurulmasını gerektirecek planı koşulların belirlenmesi (yağmur. Ölçümlerde deniz tabanı düzenli bir yapı gösteriyorsa ağ aralığı artırılır.) 2.2. Eğer deniz tabanı aşırı düzensizlik gösteriyorsa ölçüm hassaslığının artırılması için ağ aralığı azaltılır. özellikle deniz yatağı yumuşak zemin ise Deniz araçlarının kullanılabileceği derinlik tayinlerinde Ses sonarlarının ölçümlerinin güvenilir olmadığı sığ derinliklerde Derinliğin 10 m yi aştığı yada orta yada kuvvetli deniz akıntılarının olduğu durumlarda kullanılmayacaktır.2.. Bunun için yapım alanında belirli aralıklarla oluşturulan aralıklarda su derinliği deniz aracı.kalacak olan yan kullanma.1. acil durumlarda başvurulacak Diğer yönetim planları yöntemler (kazalarda. ekipman ve insangücünün kullanılmasına yönelik planlama Muhasebe işlemleri yapılması. iç ve dış tetkik planlarının yapılması İş güvenliği kontrol planı hazırlanması. taşeron kullanma planı Tasarım ve yapım kalitesinin sağlanması için kalite kontrol planı hazırlanması ve gerekli önlemlerin alınması. Şakülle Ölçüm Şakülle ölçüm aşağıda verilen şartlarda kullanılacaktır • • • • Ses sonarlarının kullanılmasının dalgaların yansıması nedeniyle sakıncalı olduğu deniz yapılarının çevresinde Ses sonarlarının ölçümlerini kontrol etmek için. 35 . Ağ aralığının artırıldığı durumlarda taban girinti ve çıkıntılarının gözden kaçırılmaması için yandan tarayıcı sonarlar (Şekil 2. yatay pozisyonu ile ilgili bilgiler batimetrik ölçüm sonucunda bulunacaktır (Şekil 1).2) kullanılmalıdır.2. 2. Ses Sonarları ile Ölçüm Batimetrik ölçümler tasarım ve yapım işlerinde kullanılacak deniz dibi haritalarinin hazırlanması işidir.Batimetrik Ölçümler 2. rüzgar ve dalgalar etc..

15 Yumuşak Silt ±0.3 m: Küçük boyutlu deniz ±0.2.15 ±0.20 aracı kabul edilerek 0.00 Deniz Dalgaları 0.25 botlar 1.25 ±0. Derinlik ölçümünde çeşitli nedenlerden kaynaklanan olası hata payları Tablo 2.10 Kil ±0.1.2.2.0 knot ±(0.05xd) 0.Sonar Derinliği Sonar Kaydedilen Derinlik Deniz Tabanı Sinyal Açısı Deniz Altı Ölçüm Açısı İlk okuma sinyali Şekil 2.30 ±0.05 ±0.5 m: 10 m ve daha uzun ±0.20 Akıntı Hızı 1.20 ±0.2 de verilmiştir.30 botlar 36 .1.10 ±0.05 Kum ±0. Tablo 2.00 2.05xd) 0.0 knot ±(0. Su derinliği ölçümlerinde hata payları (BS 6349:Part 5:1991) Hata oluşturabilecek Şakül Ölçümlerinde Ses sonarlarında (m) nedenler (m) Deniz Tabanı Malzemesi Kayalık Taban ±0.0 m: 15 m ve daha uzun ±0. Su Derinliği Ölçümü Su derinliğinin ölçümünde ses sonarları (echo sounder) en yaygın kullanılan ekipman olarak ölçümler için kullanılacaktır.20 ±0. Deniz Sonarının Calışma Sistemini Gösteren Şema 2.

Ayrıca kullanılan sonarın frekansına bağlı olarakta değişir.. Denizin içine daldırılan sonar aleti ile ölçümler yapılır. direk ölçüm yapılmalıdır.Not 1. Yukarıda hatalar şartlar nedeniyle daha büyük hatalara eklenebilir. Kalibrasyon Ölçümlerden önce sonar aleti suyun tuzluluk oranına ve havanın sıcaklığına göre kalibre edilmelidir. Hata payı deniz taban malzemesinin cinsine göre değişir. 37 . Sonar Dalgaları Frekansı Sonar yapılmadan önce deniz dibi malzemesinin yüzey ölçümlerinin doğru yapılabilmesi için malzeme çeşidine göre ölçüm frekansının belirlenmesi gerekir. Eğer deniz dibi malzeme akıcı çamurdan oluşuyorsa yüksek frekanslı sonarlar kullanılmalıdır. Not 2. Not 3.2. Yandan Tarayıcı Sonarlar Direk Tarayıcılar Eğer ses sonarının ölçümlerinden şüphe ediliyorsa. d: Su derinliği (m) olarak 2. Not 4.2. genellikle yumuşak veya yosunlu zeminlerde. Ses sonarlarının ölçüm hassaslığı deniz dalga şişmesi yada gel-git dalgaları sırasında filtre ve dalga şişmesi kompensatörü kullanılarak düzeltilir.2.Suyun tuzluluğu ve sıcaklığı hergün değişebileceği için sonar kalibrasyonu her işin başlangıcında ve bitişinde hergün yapılacaktır. Ses sonarları deniz akıntılarından etkilenmez. Ses sonarlarıyla ölçüm sistemine göre daha az detaylı bilgiler vermesine rağmen daha geniş alanı daha kısa zamanda taranabildiği için kullanıma uygundur.2. Sonar Sonar Sinyal İskandil Derinliği Deniz Tabanı Şekil 2. Eğer ölçümlerde detaylı bir ölçme gerektiren bölgeye rastlanırsa o bölgede ses sonarlarıyla ölçüm yapılabilir. Yandan Tarayıcı Sonarlar Yandan tarayıcı sonarlar deniz aracının hareket yönüne dik bir pozisyonda geniş açılı bir alanda ölçümler alır.

ölçüm aralıkları 250 m ye kadar çıkarılabilir. Yatay Pozisyon Ölçüm sırasında deniz aracının yatay pozisyonu önemlidir. Optik.Tarama Tarama işlemleri yapabilmadan önce . düzenli deniz tabanı için 2. 2. olmalıdır. Ölçüm aracının hızı düzensiz deniz tabanı için 1-1. tarama yapılacak alandaki batimetri haritaları çıkarılmalı ve bölgenin jeolojik araştırmalardan sonra tarama yapılacak malzemenin cinsinin bilinmesi gerekmektedir (Tablo 3) . Yatay poziyonlar yer istasyonları ile beraber kullanılırsa güvenilir olurlar. Report of Working Group 23.5 m/ san. Ölçüm Aracının Hızı Eğer ölçümler düzenli bir deniz yapısının gösteriyorsa. deniz dalgalarının sakin olduğu günlerde ölçüm yapılması şarttır. Ölçüm alanı yapı alanını yada tarama yapılacak bölgeyi kapsayacak şekilde sınırların belli olması için yetarli bir alanı kapsamalıdır. Düzensiz olan deniz dibi haritası için ölçümler 5 m ye kadar indirilebilir.5 cm tolaransla ölçülüp ortalama deniz suyu seviyesine göre ölçüm sonuçlarının düzeltilmesi şarttır. 38 .Askılı Tarama (Wire Sweep) Askılı tarama eğer su içinde ölçüm yapılmasını engelleyecek engeller var ise yapılır. Bir kabloya asılan sonar aleti deniz içi engelin olduğu bölgede deniz içine kontrollü olarak batırılarak engelin en yüksek noktası bulunur. (Pianc. radyo yada GPS sistemleri yatay pozisyonlama için kullanılabilir. Deniz tabanının haritası çıkarıldıktan sonra tarama yapılacak malzemenin miktarı hesaplanacak ve kullanılacak uygun ekipman ve malzemeler seçilecektir.5 m/san.3. Su seviyesi Her batimetri ölçümü sırasında su seviyesinin 2. Tarama için tarama malzemesinin döküleceği yer ve boşaltım bölgesi içinde batimetri ölçümleri yapılacaktır. Ölçüm aracının hızıda deniz dibi topoğrafyasına bağlı olarak artırılıp azaltılabilir. Ölçüm Koşulları Ölçüm yapılacak alanda dalgaların hareketliliğinden dolayı oluşabilecek ölçüm hatalarının olmaması için.2000) Ölçüm limitlerinin genellikle yapılacak yapının yada tarama yapılacak bölgenin ana eksenine dik olarak yapılması gerekir.

nereye döküleceği ve tarama miktarı verilmiştir.02-0. dan Tablo 2. rüzgar yönü. taranmış malzemenin. tarama derinliği Tarama yapılacak malzemenin fiziksel ve mekanik özellikleri. Deniz Tabanı sediman sınıflandırılması (BS 6349:Part 5:1991)) Sediman Çeşidi Sediman Boyutları (mm) Kayalar >200 Çakıllar İri 200-60 Orta 20-6 İnce 6-2 Kum İri 2-0.006 İnce 0.4.6-0. Tablo 2. Seçim parametreleri olarakta malzemenin çeşidi. boyutları. bölge içinde hassas yapıların olup olmadığı tarama yapacak ekipmanın seçiminde önemli faktörlerdendir. boyut ve malzeme dayanımı Tarama malzemesinin boşaltılacağı yer Deniz trafiği koşulları Ayrıca tarama yapılacak bölgede bulunabilecek zararlı kimyasalların olup olmadığı.10 de bu makinelerin hata payları verilmiştir.2-0.06 Silt İri 0. çalışma yapılacak bölgenin koşulları.3.8’e kadar yapılan tarama işinin çeşidine göre uygun olan tarama makineleri listelenmiştir.9 ve Tablo 2.002 Kil <0. 39 .2 İnce 0.006-0.Tablo 2.002 Organik Malzemeler Tarama ekipmanının seçiminde etkili olan faktörler: • • • • • Deniz koşulları:Dalgalar.06-0. Tablo 2. deniz kabarması .6 Orta 0. su akımları Tarama yapılacak bölgenin geometrisi.02 Orta 0.

4.5 1 80 1.5 0.5 1.5 3 25 U U 2500 500 5000 Maksimum akım knots 3 2 2 2 2 1.5 1 35 1.6 85 1.5 Çalışabileceği minimum su derinliği Çalışabileceği maksimum su derinliği Maksimum dalga yüksekliği Maksimum kabarma yüksekliği m m m m 35 3 2 35 2 1.7 15 1.5 hızı Minimum kesme m U 1) U 5 5 U 5 5 10 2 genişliği Maksimum kesme genişliği (Tek m U U 175 105 U 15 70 200 50 geçişte) Minimum dönme m 75 75 U U U 75 U U U açıklığı Minimum su m3/h U U 300 350 450 U U U U Tüketimi Maksimum Parça mm 500 200 500 450 150 450 3500 2500 3000 büyüklüğü Maksimum toprak kN/m 75 U 500 400 NA 100 300 350 450 kesme dayanımı 2 Maksimum kaya kN/m 100 U 30000 10000 NA 500 1000 3000 10000 kırma gücü 1 2 U : Uygulanamaz Not 1: Maksimum kaya kırma gücü kayanın çeşidine bağlı Not 2: Akım hızı dışında kalan kısımlarda minimum değerler en küçük iş makinası maksimum değerlerde en büyük iş makinası için geçerlidir.5 35 2 1 20 1. Deniz Tarama Makineleri Uygulama Limitleri (BS 6349:Part 5:1991) Tarama Ekipman Çeşitleri Traylerli Sabit Tutar Tutar Emme Kesici Kovalı Emme Emme Kaldırır Kaldırır (Suctio (Cutter (Bucket (Trailer (Stationary (Grab (Grab n) Section) Wheel) Suction) Suction) Hopper) Pontoon) 4 3 1 3 1.5 0. fakat bu sınırlar dışında kalan uygulamalar zor ve yaygın değildir.5 1 45 1.5 1.5 1 25 1.5 0.5 3 3 Silsile Kepçe (Bucket Chain) 3 Hidrolik Kepçe (Hydrauli Backhoe) 2 Daldıra ç (Dipper ) 1. Not 3: Rakamların hiçbirisi kesin değerler değildir.7 0.5 1. 40 .Parametreler Birim Tablo 2.

5.Tablo 2. 2=Kabul Edilebilir. U= Uygun Değil Not: Tarayıcının seçiminde etkili olan diğer etmenler seçimde etkili olabilir. 41 . Sadece ilk aşamada seçim için klavuz olarak kullanılabilir. Bakım Çalışmaları için Önerilen Tarama Araçları (BS 6349:Part 5:1991) Parametreler Bakım Taraması Yapılacak Bölgelerde Kullanılacak Tarama Araçları Standart Hafif Tutar Tutar Kesici Kovalı Traylerli Trayler Kaldırır Kaldırır (Cutter (Bucket (Standart (Light (Grab (Grab Section) Wheel) Trailer) Trailer) Hopper) Pontoon) Deniz Tabanı Malzemeleri Gevşek Silt 1 1 1 1 2 2 Yapışkan Silt 1 2 1 1 1 1 İnce Kum 1 1 1 1 2 2 Ortaboy Kum 1 1 1 1 2 2 İri Kum 1 2 1 1 2 2 Çalısılacak Bölgenin Koşulları Kapalı Bölge 3 Kontrollü Bölge 1 Açık Deniz 1 Malzemenin Atılacağı Yer Kıyıya atma 2 Dalgalara bırakma 1 Açık Denize Dökme 1 Kazılacak Malzeme Miktarı <100. 3=Sınır.000 m3 1 <500.000 m3 2 <250.000 m3 1 >500.000 m3 1 Yoğun Trafik 1 Sınırlı Manevra U Alanı 2 1 2 2 1 1 1 2 2 2 1 3 1 1 3 1 1 U 1 1 1 1 3 3 1 1 3 1 1 U 1 1 1 1 3 3 1 1 3 U U 1 1 1 2 3 2 2 2 1 U 2 U 1 1 2 3 3 2 1 2 1 3 2 U 1 2 1 1 1 3 3 2 1 3 2 U 1 1 2 3 3 1 2 U U U U U U U U U U U U 1 2 U 1 U U 1 1 1 1 2 2 Silsile Kepçe (Bucket Chain) 2 1 2 2 2 Hidrolik Kepçe (Hydraulic Backhoe) 2 2 2 2 1 Daldıraç (Dipper) Duba Boşaltıcı U U U U U 1 1 1 1 1 1=Uygun.

3 3 3 2 1 1 2 2 1 1 1 1 2 1 1 2 3 U U 1 1 2 3 3 2 2 1 1 1 1 1 1 2 3 U 3 U U U 1 3 U 1 U U 1 1 1 1 2 2 42 .000 m3 1 3 1 1 3 3 1 2 >500.Parametreler Tablo 2. 3=Sınır.6. 2=Kabul Edilebilir.000 m3 1 2 1 1 2 2 1 1 <500. Yapım Çalışmaları için Önerilen Tarama Araçları (BS 6349:Part 5:1991) Standart Hafif Tutar Tutar Silsile Hidrolik Kesici Kovalı Traylerli Trayler Kaldırır Kaldırır Kepçe Kepçe (Cutter (Bucket (Standart (Light (Grab (Grab (Bucket (Hydraulic Section) Wheel) Trailer) Trailer) Hopper) Pontoon) Chain) Backhoe) Daldıraç (Dipper) Duba Boşaltıcı Deniz Tabanı Malzemeleri Gevşek Silt 1 1 1 1 2 2 2 2 Yapışkan Silt 1 1 1 1 1 1 1 2 İnce Kum 1 1 1 1 2 2 1 2 Ortaboy Kum 1 1 1 1 2 2 1 2 İri Kum 1 1 1 12 1 1 2 2 Çakıl 1 2 1 1 1 1 1 1 Gevşek Kil 1 2 3 1 1 2 1 2 Orta Sertlikteki Kil 2 3 3 2 2 2 1 1 Sert Kil 3 U 3 2 3 3 1 1 Kayalar U U 3 3 3 2 2 1 Cok Zayıf Kaya 3 U 1 2 3 3 2 1 Zayıf Kaya U U 1 3 U U 3 1 Orta Zayıflıktaki Kaya U U 1 U U U U 1 Önceden İşlenmiş Kaya 2 U 3 U 3 2 2 1 Çalısılacak Bölgenin Koşulları Kapalı Bölge U 3 1 1 1 1 1 1 Kontrollü Bölge 1 1 1 2 2 1 2 1 Açık Deniz 1 2 3 3 3 3 3 2 Malzemenin Atılacağı Yer Kıyıya atma 1 2 1 1 U U U U Dalgalara bırakma 1 1 2 1 U U U U Açık Denize Dökme 1 1 3 3 1 1 1 1 Kazılacak Malzeme Miktarı <100.000 m3 1 3 1 1 3 3 1 3 Yoğun Trafik 1 1 2 2 2 3 3 2 Sınırlı Manevra Alanı 3 3 3 3 1 1 3 1 1=Uygun. U= Uygun Değil Not: Tarayıcının seçiminde etkili olan diğer etmenler seçimde etkili olabilir. Sadece ilk aşamada seçim için klavuz olarak kullanılabilir.000 m3 2 1 1 1 1 1 2 1 <250.

Tablo 2. 3=Sınır. U= Uygun Değil Not: Tarayıcının seçiminde etkili olan diğer etmenler seçimde etkili olabilir.000 m3 1 2 1 1 U 2 1 1 3 <500. Duba Boşaltıcı 1 1 1 1 3 3 U 2 1 U U 1 U U 2 1 1 2 2 2 43 . Sadece ilk aşamada seçim için klavuz olarak kullanılabilir. Arazi Oluşturma ve/veya Kıyı Düzenleme Çalışmaları için Önerilen Tarama Araçları (BS 6349:Part 5:1991) Arazi Oluşturma ve/veya Kıyı Düzenleme Yapılacak Bölgelerde Kullanılacak Tarama Araçları Standar Hafif t Hidrolik Silsile Tutar Tutar Trayler Kesici Daldıra Kovalı Parametreler Kepçe Kepçe Kaldırır Kaldırır Traylerli ç (Bucket (Cutter (Light (Hydraulic (Bucket (Grab (Grab (Standa (Dipper) Wheel) Trailer Section) Backhoe) Chain) Pontoon) Hopper) rt ) Trailer) Deniz Tabanı Malzemeleri 3 İnce Kum 1 1 1 1 U 2 2 2 3 Ortaboy Kum 1 1 1 1 U 2 1 1 3 İri Kum 1 2 1 1 U 2 1 1 Çakıl 1 3 1 1 U 2 1 1 3 2 İri Yuvarlak Çakıl 2 U 2 2 U 2 2 1 1 Çok Zayıf Kaya 3 U 1 2 U 3 2 1 3 Zayıf Kaya U U 2 3 U U U 1 Çalısılacak Bölgenin Koşulları 2 Kapalı Bölge U 3 1 1 U 1 2 2 1 Kontrollü Bölge 1 1 1 1 U 1 1 1 3 Açık Deniz 1 3 3 3 U U 3 3 Malzemenin Yerleştirilme Metodu Direk Dökme 3 2 U U U 1 1 1 1 Direk Pompalama U U 1 1 U U U U U Taşıma ve pompalama 1 2 U U U 2 2 2 3 Dökme ve pompalama 1 1 U U U 1 1 1 1 Kazılacak Malzeme Miktarı 2 <100.000 m3 2 1 1 1 U 1 2 1 2 <250.000 m3 1 3 1 1 U 3 2 2 2 Yoğun Trafik 1 1 3 3 U 2 3 2 2 Sınırlı Manevra Alanı U 3 3 3 U 1 3 2 1=Uygun.000 m3 1 2 1 1 U 2 1 1 3 >500.7. 2=Kabul Edilebilir.

3=Sınır. 2=Kabul Edilebilir.000 m3 U 1 1 1 1 1 3 3 3 <300.000 m3 1 1 2 3 2 2 1 1 2 <50. U= Uygun Değil Not: Tarayıcının seçiminde etkili olan diğer etmenler seçimde etkili olabilir.8. Sadece ilk aşamada seçim için klavuz olarak kullanılabilir.Tablo 2. Duba Boşaltı cı 1 1 2 1 1 1 2 U U 1 2 1 2 2 2 2 44 .000 m3 U 1 1 1 1 1 3 3 2 Yoğun Trafik U 2 1 1 2 2 2 2 2 Sınırlı Manevra Alanı 1 1 3 3 3 3 1 2 1=Uygun.000 m3 3 1 1 2 1 1 2 2 2 <100. Kaya Kırma ve Tarama Yapılacak Bölgelerde Kullanılacak Tarama Araçları(BS 6349:Part 5:1991) Kaya Kırma ve Tarama Yapılacak Bölgelerde Kullanılacak Tarama Araçları Standar Hidrolik Hafif t Tutar Tutar Silsile Kepçe Trayler Kesici Kovalı Daldıra Parametreler Traylerli Kaldırır Kaldırır Kepçe (Hydrauli (Light (Cutter (Bucket ç (Standa (Grab (Grab (Bucket c Trailer Section) Wheel) (Dipper) rt Hopper) Pontoon) Chain) Backhoe ) Trailer) ) Deniz Tabanı Malzemeleri 1 Çok Zayıf Kaya U U U U 1 2 2 1 1 Zayıf Kaya 2 U U U 1 3 3 2 3 Orta Zayıflıkta Kaya 2 U U U 1 U U 3 Kırılmış Kaya U 1 1 2 2 3 3 2 1 Çalısılacak Bölgenin Koşulları 1 Kapalı Bölge 1 1 3 U 2 2 1 2 1 Kontrollü Bölge 2 1 2 1 1 1 1 1 3 Açık Deniz 3 3 1 1 2 3 3 2 Malzemenin Atılacağı Yer Kıyıya atma U U U U 1 1 U U U Dalgalara bırakma U U U U U U U U U Açık Denize Dökme U U U 1 2 2 1 1 1 Kazılacak Malzeme Miktarı 1 <10.

Üst limitin üstünde kalan bütün malzemelerin temizlenmesi istenecek ve alt limitin altında fazla tarama yapılmaması istenecektir. Bazı durumlarda kayanın patlatma yolu ile kırılmasına gerek kalmadan. bazı tarayıcılar kayanın özelliğine göre önceden işlemeye gerek kalmadan etkili olarak kullanılabilir. Patlatmada oluşan deniz dalgaları kayanın parcalanmasınada neden olur. 45 . Deniz içi şev taramalarında. Kayaların patlatıcılar aracılığı ile bölünmeside söz konusu olabilir. dış şartlardan etkilenip etkilenmediği. toleransların sağlanması çok daha masraflı ve zaman alıcı olabilir. Eğer kanal için tarama yapılacaksa fazla tarama. parçalama. Tarama Toleransları Altta verilen faktörler tarama işinin toleransını etkiler.Yüzeyden patlama da etkin yöntemlerdien biridir.Kayalık Deniz Tabanında Tarama Kaya taramaları maliyeti en yüksek olan tarama çeşididir. kabarması ve frekansı Tarama yapılan malzemenin cinsi Tarayıcının büyüklüğü ve cinsi Tarama aracı personelinin tecrübesi Tarama derinliği ve derinlik ölçen ekipman Gel-git yada ırmak akımlarının hızı Tarama yapılacak bölge deniz ulaşımı için kullanılacaksa. Ayrıca kaya tabakasının kalınlığı. Kırma metodu ile deniz aracından ağır bir çubuk bırakılır. bölme yüzeyden patlatma veya oyuk açıp dinamitler patlatma kayaların taranabilirliğini sağlar.Kayanın deniz tabanında ucu sivri olan ekipmanlar ile kırılıp pompalanmasıda bir yöntem olarak kullanılabilir. tarama yapıldıktan sonra deniz tabanı ölçümleri yapılacaktır. Delme ve patlatma metodu ise en çok kullanılan yöntemlerden biridir. tarama toleransları azaltılabilir yada belli bir alt ve üst limit değerleri belirtilecektir. bir sonraki bakım için yapılacak taramanın ertelenmesi anlamına gelir. kırıklı bir yapıya sahip olup olmadığı ve dayanımı kayanın taranabilirliğini belirler. Bunu yaparken ağırlığın kaya parçasının üzerine dik olarak düşmesi sağlanmalıdır. Deniz trafiğinin sağlanması için yapılan taramalarda. Yüzeyden dubalarla yada ulaşılamayan yerlerden dalgıçlarla yapılan delme işlemlerinden sonra yerleştirilen patlayıcılar aynı anda yada sıra ile patlatılarak kayaların taranabilecek boyutlara gelmesi sağlanır. • • • • • • Dalgaların yüksekliği. (BS 6349:Part 5: 1991) Başkalaşım kayaları ve koral (coral) kayalıkları genellikle işlem yapılmadan taranabilir fakat doğal ve metamorfik kayaları için genellikle işlem görmeden tarama işlemi yapılmaz. Bu durumlarda aşırı tarama kaçınılmaz olacaktır. özellikle derin bölgelerde. Kayaların ön işlemesi Kayalar kırma.

5 m/s) 0 0 0 0 100 100 0 0 Şiddetli (1. Değişik Malzeme ve Deniz Koşullarına Bağlı Olarak Dikey Hata Payları(BS 6349:Part 5:1991) Standar Hafif Hidrolik Silsile Tutar Tutar Kesici t Kovalı Trayler Kepçe Kepçe Kaldırır Kaldırır (Cutter Traylerli (Bucket (Light Parametreler (Standa (Hydraulic (Bucket (Grab (Grab Section Trailer Wheel) Backhoe) Chain) Pontoon) Hopper) ) rt ) Trailer) Deniz Tabanı Malzemesi mm mm mm mm mm mm mm mm Gevşek Silt 200 200 200 200 200 200 200 150 Yapışkan Silt 300 300 150 150 250 250 150 150 İnce Kum 200 200 150 150 200 200 150 150 150 150 150 Orta Boyut Kum 200 200 150 200 200 150 150 150 150 Çakıl 200 200 200 200 150 150 150 150 Gevşek Kil 250 250 250 250 150 150 150 150 Orta Sıklıktaki Kil 300 300 300 300 150 150 150 Katı Kil 250 250 250 250 200 Çok Zayıf Kaya 300 U1) 300 250 U 300 300 350 Zayıf Kaya U U 300 250 U 350 300 350 Orta Zayıflıktaki Kaya U U 300 U U U U 350 İşlenmiş Kaya 350 U 350 350 350 350 350 350 Deniz Koşullarına Göre Hata Ayarlaması Kapalı Bölge Küçük Duba 125 150 150 150 175 175 100 100 Orta Büyüklükteki Duba 700 150 125 125 150 150 100 100 Büyük Duba 75 150 100 150 150 150 75 75 Açık Deniz Küçük Duba 300 350 U U 500 U U U Orta Büyüklükteki Duba 250 350 350 350 400 400 350 300 Büyük Duba 200 350 300 300 350 300 300 250 Akımlar Orta Şiddetli (0.Tablo 2.9.Hata Payları + veya – Not 2 – Deniz koşullarından kaynaklanan hatalar Deniz Tabanı Malzemesi hatalarına eklenecektir Not 3 – Kesin hatapayları olmamakla birlikte alt sınır olarak verilmeleri halinde yapımda sorluk çıkabilir.0 m/s) 100 100 50 50 200 200 100 0 U Uygulanamaz Not 1 . Daldıra ç (Dipper) mm 200 150 150 150 150 150 150 200 300 300 350 375 100 100 U 300 350 0 0 46 .

Tablo 2.5 m/s) 1000 1500 500 500 1500 1000 1000 200 Şiddetli (1.Hata Payları + veya – Not 2 – Deniz koşullarından kaynaklanan hatalar Deniz Tabanı Malzemesi hatalarına eklenecektir Not 3 – Kesin hatapayları olmamakla birlikte alt sınır olarak verilmeleri halinde yapımda zorluk çıkabilir. Daldıra ç (Dipper) mm 500 500 500 500 500 500 500 500 700 600 700 800 400 350 300 U 1000 700 300 700 47 .0 m/s) 2500 3000 1500 1800 3000 2000 2000 700 U Uygulanamaz Not 1 . Değişik Malzeme ve Deniz Koşullarına Bağlı Olarak Yatay Hata Payları(BS 6349:Part 5:1991) Hidrolik Silsile Tutar Tutar Standart Hafif Kesici Kovalı Kepçe Kepçe Kaldırır Kaldırır Traylerli Trayler Parametreler (Cutter (Bucket (Hydraulic (Bucket (Grab (Grab (Standar (Light Section) Wheel) Backhoe) Pontoon) Chain) t Trailer) Trailer) Hopper) Deniz Tabanı Malzemesi mm mm mm mm mm mm mm mm Gevşek Silt 2500 2000 500 500 500 500 500 250 2500 250 Yapışkan Silt 2500 500 500 500 500 500 İnce Kum 2500 2000 500 500 500 500 500 250 2500 500 500 500 250 Orta Boyut Kum 2000 500 500 2500 500 500 500 250 Çakıl 2000 500 500 2500 500 500 500 250 Gevşek Kil 2500 700 700 2500 500 500 500 250 Orta Sıklıktaki Kil 2500 700 700 2500 500 500 250 Katı Kil 2500 700 500 500 2500 Çok Zayıf Kaya U 500 500 U 700 700 700 U1) Zayıf Kaya U 500 500 U 800 600 600 U Orta Zayıflıktaki Kaya U 600 600 U U 700 800 2500 İşlenmiş Kaya U 1000 800 1000 1000 1000 700 Deniz Koşullarına Göre Hata Ayarlaması Kapalı Bölge Küçük Duba 500 700 700 700 1000 700 700 400 Orta Büyüklükteki Duba 500 700 500 500 1000 500 700 350 Büyük Duba 500 700 500 500 1000 500 700 350 Açık Deniz Küçük Duba 2000 2500 U U 2000 U U U Orta Büyüklükteki Duba 1750 2500 1000 1000 1750 1500 1500 700 Büyük Duba 1500 2500 1000 1000 1750 1500 1500 700 Akımlar Orta Şiddetli (0.10.

Tarayıcının aynı anda şev açısı doğrultusunda hem dikey hem yatay hareket ettirilmesi ile oluşturulabilir. Tablo 2. nehir nehir içi içi ada/bu yükselti run Su Döküm ü Su Döküm ü Karad a üstya pı oluşu mu Topra k Dökü mü Limitli dökü m Döküm Çeşidi Döküm Malzemes i Depolama Şekli Üst Koruma Örtüsü Kullanıma Yönelik Fonksiyon ları Su içi Döküm berm yapımı. limitli döküm Yatay Hareket Yok Üstü Kapalı su dökümü Limitli döküm Berm yapımı. Su içi Su içi Su içi su içi Döküm Döküm Döküm dökümü. akıntıya bırakma.Şev Taraması Deniz içi şev oluşturulması için yapılacak taramalarda. doğal eğim oluşmasına yardımcı olma.5 m olacaktır. su dökümü. Tarama Malzemesinin Dökülmesi Tarama malzemesi denize dökme. Tarama Malzemeleri Döküm Çeşitleri Tip 2 Tip 3 Tip 4 Tip 5 Tip 6 Tip 1 Tip 7 Tip 8 Tip 9 Döküm Alanı Özelliği Basam ak Oluşu mu Deniz Tabanınd a Dogal yükselti Deniz Tabanınd a Tümsek Su içi Berm Oluşumu Yapay Atol Yapay Ada/Burun Göl. Göl.75 m en fazla 2. sınırlanmış döküm Limitli döküm Yatay Hareke t Yok Üstü Kapalı su döküm ü Limitli döküm Limitli döküm Üstü Kapalı su dökümü Alt örtü Var Var Var 48 . yada boru hatlarının yerleştirilmesi gibi işlerde açılan çukurun yanına dökülmesi şeklinde olabilir. Basamak yüksekliği en az 0. şev yapımı için üç değişik metot kullanılabilir. Dökülecek malzemede çevreye zarar verecek maddeler bulunması durumunda Çevre Bakanlığının onayından sonra döküm tipi ve yeri seçilecektir.11 de gösterildiği gibi değişik döküm çeşitleri tercih edilebilir.11. Tablo 2. • • • Dikine kesilen bir tabakanın su akımı ile doğal bir eğim oluşturacağı hesaplanarak Şev açısı doğrultusunda basamak şeklinde kesim oluşturarak.

Tipik bir taşdolgu kesiti Projesine göre dalgakıran malzemesinin yerleştirilmesi doğrudan kamyonlarla malzemenin dökülmesi veya vinçler yardımıyla yerleştirilmesiyle yapılır. Filtre ve Koruma Tabakaları) Taşdolgu dalgakıranlar genellikle taşocaklarından alınan değişik boyutlardaki kayalarla yapılır. Dalgalar Çekirdek Anroşman Tabakası Filtre Tabakası Deniz Tabanı Sekil 2. Plan yapılırken ocaktan yapım alanına kadar olan yollarda.iri parçalar altta ve küçük parçalarda üstte kalarak homojen olmayan bir yapı oluştururlar. Yapının yerine ve özelliğine göre denizdende dolgu yapılabilir.3. seçim ve işlemenin yapılması ve depo alanları dikkate alınacaktır. Kayaların seçiminde sağlamlık ve aşınma deneyleri sonucunda yeterlilik sağlayan kayalar kullanılacaktır.4. Dalgakıranlar Dalgakıranların yapımında kullanılacak yöntemler dalgakıranın çesidine göre değişir. Bütün bu dezavantajlara rağmen karadan yapılan yapım ekonomik olması nedeniyle tercih nedenidir. Ülkemizde en çok kullanılan dalgakıran yapılarının yapım esasları bu başlık altında anlatılacaktır. taşıma. Doğrudan doldurmada malzemenin segregasyona uğraması olasıdır. Dolgu İşleri (Çekirdek.Notlar Tip 1 ve 5. Topuk Yapımı 49 . Karadan yapılan dolgu işlerinde yapının yapım sırasında dalga etkisi altında erozyonuna uğraması kaçınılmaz olur. Kaya ocağının geliştirilmesinde ve patlatma metodunun seçiminde değişik boyuttaki kayaların elde edilebilmesi için özen gösterilmelidir. Tip 7 içinde geçerli dir 2.

25 ten daha az olamayacağından. Bu durumda vincin kapasitesi işin hızını belirler. malzemenin dalganın etkisiyle hareket etmemesi için gerekli önlemler alınacaktır. Genellikle malzemenin düzgün olarak yerleştirilmesi için buldozer kullanılır. Eğer büyük parçaların segregasyonuna neden olacak yerleştirme yapılırsa. Araçların hareket kabiliyetinin sağlanabilmesi ve dalgaların etkilerinden korunabilmeleri için bu gereklidir. Çekirdek Çekirdek doğrudan malzemenin kamyonlarla denize dökülmesi ile yapılır. Vinç ile yapılan yerleştirmelerde ilk olarak küçük taneli malzemelerin dökülmesi deniz altında sıvılaşmayı önler. Çekirdek malzemesi vinçler yardımı ilede yerleştirilebilir. 50 . Malzeme kamyonlarla yerleştirme sahasına getirilir. deniz yatağındaki kumun hava içermesinden dolayı sıvılaşma etkileri görülebilir ve yapının bazı bölümleri göçebilir. yapım işlerinin bitiminden sonra ince malzeme su yada basınçlı hava ile temizlenmelidir. dalgakıranın daha eğimli olması istendiğinde vinç yada mavna ile yerleştirme yöntemi kullanılmalıdır. Ayrıca yerleştirmeden önce malzemenin ıslatılması segregasyonu ve yatay yönde dağılmayı azaltır. Projesine bağlı olarak taşların yapımı denizdende yapılabilir. Karadan yapılacak yerleştirmede çekirdek tabakasının yüksekliği su seviyesinin en az 1.Dalgakıran çukurunun deniz tabanı malzemesi ile dolmasını önlemek için projelerde belirtilen malzeme ile doldurulması gerekmektedir. Bu işlemlerin yapılabilmesi için dalgakıran genişliği ve yüksekliği için minimum limitler olmalıdır. Bu yöntemlerden en ekonomik olanı karadan kamyonlarla yapılan yerleştirmedir. Ayrıca denizden yerleştirme yöntemi eğer kamyonlarla taşınacak malzemenin miktarı çok yüksek olursa yada taşocagı yapılacak olan yapıdan uzakta bir mesafede ise daha ekonomik bir yapım yöntemi olabilir. Karadan yerleştirme durumunda elde edilebilecek dalgakıran çekirdeğinin kenar eğimi 1:1. Malzemeyi getiren kamyonların gövde üzerinde hareket edebilmeleri için iri parçaların arasına ince parçalar yerleştirilebilir. Geotekstiller kullanılıyorsa . Eğer dalgakıran tasarımı ince özellikle malzemenin gövde üzerinde kalmasına izin vermiyorsa.5 m üstünde olmalıdır (Şekil 4).

51 .4 Çekirdek Tabakasının Yerleştirilmesi Çekirdek tabakasının genişliği inşaat yöntemine göre Şekil 5’te verilen değerler alınarak belirlenecektir.Çekirdek Sekil 2.

Denizden yapılan dolgu işlemleri için ise yapının gerektirdiği toleranslara göre mavna ve vinç seçimi yapılmalıdır.5 Çekirdek tabaka yerleştirilirken dikkat edilmesi gerekli mesafeler (m) İkincil Filtre İkincil filtrenin yapımı dalgakıran kesitinin boyutlarına uyulabilmesi için daha hassas yapım tekniklerini gerektirir. 52 . Bu aşamada uygun kapasitede vinç veya vinçler kullanılacaktır. Çekirdek tabakası gibi kamyonlarla getirilen malzemenin denize dökülmesi ile yapılabilir fakat malzeme dökülmesinden sonra vinçler yardımı ile kesitin gerektirdiği boyutlara uyum sağlaması için düzeltmeler yapılır.Sekil 2.

işin süresinde tamamlanması için göz önünde bulundurulması gerekli etmenlerdendir. Yüzer vinç operasyonu sırasında vinçin yatay yüke maruz kalmaması için.6 Dalgakıran Yapım Teknikleri Birincil Filtre Tabakası. Kullanılacak malzemenin boyutlarına göre vinç seçilmesi ve seçilecek vincin boyutlarına görede platform genişliğinin sağlanması gerekir. barçın maksimum eğimi sınırlandırılmalıdır. Ayrıca vinç hızı ve vincin malzemeyi kaldırma hızı ve yapım hızını etkileyen faktörler olduğu için. 53 . Taş dolgu. Denizden yapılan yapım için yüzer vinçler kullanılmalıdır.Sekil 2. Palye ve Koruma Tabakası Bu yapıların hepsinde halatla calışan vinç kullanılacaktır. Hava koşulları ve dolaylı olarak denizdeki dalga koşulları yapım hızını etkiler.

Beton blokların yerleştirilmesi projelerine göre yapılacaktır. Başka bir yöntem olarak (eğer yukarıdaki önlemlerin alınması üretim maliyetini artırıyorsa) beton blokların boyutlarını büyütmek olabilir. Beton Blokların Yerleştirilmesi Beton blokların yerleştirilmesi sırasında gelen dalgaların enerjisini yayabilecek şekilde sıralanmasına özen gösterilmelidir. deniz suyunun klor ve sülfat iyonları içermesinden dolayı kullanılacak çimentoda yeteri kadar uçucu kül ve silis dumanının kullanılması ve betonarme demiri kullanılmasıdır. Yerleştirme sırasında dalgıç ve vinç kullanılacaktır. Kullanılacak çelik kalıpların kalınlığı en az 5 mm olacak ve kolay takılıp sökülme için gerekli donanıma sahip olacaktır. BS 20) anroşman temelde veya bloklu duvarda bütün oturmaların meydana gelmesine imkan verecek sekilde ve inşaat süresi sırasında olabildiğince geç dökülecek ve bütün inşaatın malzeme sağlanması süreleride gözönünde tutularak. (F sınıfı. Şekil 2. Anroşmanların vinç ile yerleştirilmesi ve dalgıçlarla gözlemlenmesi Dalgakıran Koruma Tabakasında Kullanılacak Beton Blokların Üretimi Maksimum anroşman boyutu limitli olduğu için kaya yerine projesine göre beton bloklar da kullanılabilir Beton blokların üretiminde dikkat edilmesi gerekli önlemler. 54 .12’de verilmiştir. Dalgakıranda Kronman İnşaatı Dalgakıranda beton kronman duvarı. büzülmeden dolayı oluşabilecek çatlakların önlenmesi. E (BS 20) sınıfı betondan üretilecek olan dalgakıran koruma betonu betoniyer tarafından karıştırılacak ve düzgün yüzeyli betonlanmış bir alanda çelik kalıplar kullanılarak dökülecektir.7. Kontrol Mühendisinin izni ile yapıma başlanacaktır.dalgakıranlarda koruma tabakasına yerleştirilen taşların yerleştirme toleransları Tablo 2.

Kronman Çekirdek Şekil 2.4 Dn50 +1. Dalgakıran Dolgusunda Kabul Edilebilir Tolerans Aralıkları (Manual on the Use of Rock in Coastal Engineering) Bütün filtre tabakalarında ve tek tek Taşların toplu halde yerleştirilen ağırlığı 300 kg dan fazla yerleştirilmesi durumunda Malzemenin olan taşlar Yerleştirileceğ Ortalama Tasarım profilinin i Derinlik Ortalama taş Tek tek taş ağırlığı gerçek profille ağırlığı > 300 kg ölçümlerde (m) ≤ 300 kg olan tolerans farkı Kuru.12.5 Dn50 -0.3 m -0.3 Dn50 üstü -0.4 m +1.8.5 m Dn50 : Nominal Çap Tolerans Aralığı Sekil 2.2 m ±0.5 m >15 m -0.3 m -0. sığ deniz +0.6 Dn50 ≤5 m ±0.9.25 Dn50 +0. Kronmanlı dalgakıranlar Tablo 2.5 m +0.2 m 5-15 m -0.2 m -0.35 Dn50 ±0.8 m +0.4 m +0. Toleranslar 55 .

derinliğin 1.00 m arasında olduğu yerlerde yükleme mavlunları (dump barges) kullanılmalıdır.2 m olacaktır.00 m den az olduğu bölgelerde ise vinç monte edilebilen mavlunlar kullanılmalıdır.5 m düşeyde ve ±3 m yatayda Taşların seviyeye getirilmesi sırasında ±0.Diğer yerleştirme toleransları ise Tarama ±0-0.5 m Çakılın denize dökümü ±0. Denizden Yapılan İnşaatlar Denizden yapılacak inşaatlarda denz suyunun sakin olması gerekmektedir. 56 .50 ile 2.50 m il e 2. Su derinliğinin 1.

Çakma Kazıklar için TS 3169 Delme kazıklar için TS 3168 EN 1536 Deplasman kazıkları için TS EN 12699 Mini kazıkları için TS EN 14199 Eğer yukarıda verilen standartların dışında uygulama yapılacaksa kazık yapım metodu idarenin onayına sunulacaktır. Kazık başlıklarının kesilmesi sırasında proje toleranslarına uymak için yapılacaklar Çakım işlemi planlaması. yapımı hızlı olduğu için tercih edilebilir. kazıkların çakılacağı yere kadar.Kazık üretim alanından. kullanım amacına göre yapım koşulları değişir. Eğer yanaşacak olan geminin boyutları derin ise dolgu olarak yapıan iskele kısmının ucuna kazıklı platform eklenir. kazık kaldırma ve dik pozisyona getirme detayları.5. Kazıklı İskeleler Kazık yapımına ve çakımına başlamadan önce Yüklenici kazık yapım ve yerleştirilmesi ile ilgili olarak bütün hesapları. elleçlenmesi ve taşınması ile ilgili alternatif yöntemler Kazıkların çakılması için kullanılacak ekipman. Dolgu İskeleler: Dolgu iskelelerin yapım teknikleri dalgakıranlarla hemen hemen aynıdır. Çakma kazıkların tasarım. çalışacak eleman sayısı. Kazık çakılması sırasında kazığın yatay ve dikey toleranslar içinde çakılabilmesi için dikkat edilecekler Kazık beton malzemesinin çakım sırasında dağılmasını önlemek için uygulanacak basınç miktarı ile ilegili hesaplar ve kazık başlıklarının tasarımı Kazık çakılması sırasında yeraltında engellerle karşılaşılmasına karşı alınacak önlemler. çakım planı. kazıkların taşınması işi tasarımcı firmanın çizimlerinde belirtildiği gibi yapılacaktır. Çakma sırasında belli aralıklarla beton kazığın düz olup olmadığı kontrol edilecektir.İskeleler İskelelerin yapımda kullanılan malzeme cinsine göre. çizimleri ve yapım metotlarını anlatan raporları İdareye teslim etmiş olacaktır. Beton Kazıklı İskeleler Kazıkların yapım kuralları aşağıda verilen standartlara uygun yapılmalıdır. Bu metot raporlarında • • • • • • • Kazıkların depolanması. Beton kazıkların çakılmasından sonra en üstte kalan kısımları kot ayarını tutturmak için kesilmelidir. Beton kazık çakılırken pozisyonun her zaman dik olması gerekmektedir. y apım ve uygulaması TS 3169 standardlarında belirtilen kurallara göre yapılacaktır. Yapının herhangi bir yol yada havaalanı tabakaları gibi yük taşıyabilmeleri ve gelen dalgalara karşı temel bölümünün yapımında dikkat edilmelidir. Kazık çakılması için kullanılacak şahmerdan TS EN 996 standardında belirtilen güvenlik kurallarına uyacaktır. 57 .2.

Kesme kotu ayar bloku Çalışma Platformu Kesici Düzlem Blokları Şekil 2.11. Betonarme Kazıkların Kesilmesi Kazıkların çakılması bittikten sonra kazık üstlerine iskele platformunun monte edilebilmesi için kazık başlıkları monte edilir. Beton kazıkların başlıkları ile üzerine konacak platformun bağlantı elemanlarınında yapım sırasında üst üste çakışacak şekilde üretileceklerdir. Şekil 2.10. Prefabrike beton platformların yerleştirilmesi 58 .

Kazık Çakılması Kazıklar uygun ağırlıktaki serbestçe düşürme tokmakları. malzemesine. Katodik koruma düşük deniz su seviyesi (DDSS) seviyesi ve altına uygulanacaktır. Kazıkların duba ile taşınmasına alternatif olarak çelik kazıklar suda yüzer şekilde botlara bağlı olarakta taşınabilir. Duba ile taşıma sırasında kazıkların çelik yada beton olsun. Tokmağın çakma yüksekliği çakılacak olan kazığın büyüklüğüne. Özel durumlarda S275JR (St-44) veya S335JR (St 52) çelikleride kullanılabilir. Ayrıca TS 2169 standardında belirtilen koşullara göre tasarlanan katodik koruma sistemleride yapım aşamasında uygulanacaktır Korozyona Karşı Koruma Korozyon tehlikesine maruz kalınabilecek durumlarda gerekli katodik korunma yada kaplama sistemi uygulanacaktır. çakılacak zemine göre değişecektir. • • • • • • Çevresel şartlar Korozyon kontrol derecesi Kazığın planlanan ömrü Bakım şartları Yapım şartları Diğer Eğer korozyona karşı kaplama yapılmışsa çakma veya işletme sırasında kaplamanın zarar görmemesi için gerekli önlemler alınacaktır. 59 . buharlı tokmaklar. denize dökülmemesi için gerekli bütün önlemler alınacaktır. Çelik boruların çakılmasında ve toleranslarda betonarme kazıkların çakım kurallarına uyulacaktır. hidrolik veya dizel motorla çalışan tokmaklarla çakılacaklardır.Çelik Kazıklı İskeleler Çelik kazıklar TS EN 10025-1 standardında belirtilen özelliklerde S235JR (St37) çeliğinden üretilecektir. • • • • Boyama Organik Kaplama Petrolatum Kaplama İnorganik Kaplama Metotların seçiminde ise aşağıda verilen kriterler gözönünde bulundurulacaktır. Kazıkların Taşınması Kazık çakım sahasına getirilmesi sırasında genellikle dubalardan faydalanılacaktır. Kazıkların açık uçları kapaklarla kapatılarak kazığın suda yüzmesi sağlanır. Kazık çakım bölgesine getirildiğinde kazık içindeki havanın kontrollü boşaltılabilmesi için gerekli önlemler alınacaktır. Kazıkların taşıma amacıyle üst üste yığılması sırasında altta kalan kazıkların zarar görmesini engellemek için gerekli bloklar ve destekler yerleştirilecektir. Diğer bir koruma yöntemi olarak kazık yüzeyi altta verilen dört metottan biriyle kaplanacaktır.

Kazık çakım toleransları (BS 6349 Part 2: 1988) Kazıkların çizimlerde gösterilen pozisyonu ile ±75 mm çakım sonrası pozisyonları (Korunaklı sularda) Kazıkların çizimlerde gösterilen pozisyonu ile ±100 mm çakım sonrası pozisyonları (Eğimli taşlık bölgelerde)) Ulaşım köprüsü ve dolfenlerde. Şahmerdan başı kazık başı ile aynı hizada olmalıdır. Kontrol mühendisinin giriş derinliği hakkında evvelden verdiği talimata rağmen. (kazık çakım ±75 mm ile şartlarına göre değişen) ±150 mm Kazık eğimleri (Korunaklı sularda) 1/100 Kazık eğimleri (Açık sularda) 1/75 Kazık başı seviyesi +25 mm Eğik kazık eğimleri (Korunaklı sularda) 1/30 Eğik kazık eğimleri (Açık sularda) 1/25 Kazık başlarının kesilmesi Kazıkların içindeki betonarme demirleri planlarda gösterilmiş olan uzunluklarda üst yapının (veya başlığın) betonuna gömülecektir. Kabul edilmiş taşıyıcı tabaka seviyesinin üstündeki derinliklerdeki engeller yüzünden kazık çakma işi. Beton en 60 . Çakma sırasında onarılamayacak şekilde hasara uğramış kazıklar çıkartılacak ve yerlerine yenileri çakılacaktır. Bütün kazıklar planlarda gösterilmiş olan derinliklere veya kazık çakma işleminden önce veya kazık çakma esnasında İdarenin projeye göre karar vereceği derinliklere kadar çakılacaklardır. Yüklenicinin zemin dahilindeki engellerden dolayı doğan zorluklar. risk ve zorluklara karşı tertibatını aldığı kabul edilecek ve bu gibi nedenlerle yapacağı talepleri. İdarenin izni elde edilmeden durdurulmayacaktır. Kontrol Mühendisi tarafından gerekli görüldüğü takkdirde. Gömülecek çubukların uçları kancalı olacaktır. Kazıkların boyunu artırmadan yeterli taşıma gücü elde edilemiyorsa kazıklar uzatılacaktır. Her kazığın giriş miktarı Kontrol Mühendisinin vereceği talimat dairesinde kaydedilecektir. kazık çakma işlemi gerekli taşıma kapasitesi elde edilmeden durdurulmayacaktır. Kazık başlarındaki betonarme çubukları betonu sökmek suretiyle meydana çıkarılacaktır. kazık başları birbirine veya servis iskelesine bağlantılarla kendi yerine sabitlenecektir. Kontrol Mühendisini tatmin edecek şekilde tamirlerine imkan olmayan kusurlu veya hasara uğramış kazıklar reddedilecektir. Tablo 2. Kazık çakma tokmağının darbeleri kazık başlığına uygun bir esnek malzeme tabakasıyla aktarılacaktır. Kazıkların çakılması sırasında dikkat edilecek hususlar • • • • Kazıkların su üstünde kalan kısımlarında hiçbir hasar görülmeyecektir.13.Kazıkların baş taraflarını çakma esnasında doğru yerinde tutabilmek için uygun bir kazık başlığı kullanılacaktır. Kazığın geçici basınç büzülmesi eğer gerekliyse kaydedilecektir. Kazıkların çakılması sırasında veya kazıklar çakıldıktan sonra kazıklara eğilme gerilmelerinin yüklenmemesine özellikle özen gösterilecektir. idarenin bu gibi durumların makul olarak beklenebilecek sınırları aştığını kabul etmesi dışında dikkate alınmayacaktır. Şahmerdan çekicinin kazık ekseni ile aynı hizada olacaktır.

Palplanşların yapımında beraber çakılmaları palplanşların deformasyonlarını azaltır ve yapının düşey düzlemde düzgün kalmasını sağlar.6. Beton bu seviyenin altında hasara uğramışsa. çubuklar en büyük çubuk çapının minimum 30 katı kadar birbirine binecek şekilde ve ekleme kazık boyu. 2.6. Deney Kazıkları ve deney yüklemeleri Kalıcı kazıkların uzunluğunu tesbit için bir miktar deney kazığının çakılması gerekebilir. Şekil 2. Beton Bloklu Rıhtımlar Beton Blok İmalatı 61 . Çelik Palplanşlı Rıhtımlar TS EN 10248-1. TS EN 10249-1. çakılmış olan kazığın düz bir devamı olacak şekilde yapılacaktır. Çakılan çelik palplanşta eğrilik olması durumunda yüklenici düzgün olmayan palplanşın yerine yenisini takacaktır. Birbirine Geçmeli Düz Çelik Palplanşlar 2.6. TS EN 10249-2 Standartlarında belirtilen koşullarda üretilen çelik palplanşlar kaynak yapmaya uygun ve yapım çapağı. 2. Kazığın uzatılan kısmı çakılma işine tekrar başlamadan önce kazıklar için normal olarak belirtilen bitüm emülsiyonu ile boyanacaktır.az 10 cm.12. Rıhtımlar Ülkemizde rıhtım yapılarının yapımında en çok kullanılan iki yöntem çelik palplanşların ve beton blokların kullanılmasıdır.2. Mühendisin tespit edeceği gerekli girmeye karşı (Refü) elde edilinceye kadar çakılacaklardır. Alçak su seviyesi ile üst yapının alt tarafı arasında kazıkların üst kısmına ek bir asfalt emülsiyon tabakası sürülecektir. TS EN 10248-2. Geri dolgu yapıları yapının cinsine göre değişir. Kazıklar. Mühendis bu tür deney kazıklarının boyut ve yeri hususunda karar vererek bunları belirtecek ve nasıl çakılacaklarını da işaret edecektir. yüklenici masrafı kendine ait olmak üzere kazığı tamir edecektir. kazık başlarının içindeki boylama betonarme demirleri bu demirlerin en büyük çapının takriben 40 misli kadar meydana çıkarılacaktır.lik hasara uğramamış bir beton kazık boyu üst yapıya girebilecek bir seviyeden itibaren kesilecektir. pas ve yabancı madelerden temizlenmiş olmalıdır. Mühendisin talimatına uygun sayı ve uzunlukta yeni betonarme armatürü.1. Palplanş çakılırken kullanılacak başlık üretici tarafından tavsiye edilmelidir. Kazıkların uzatılması Kazıkların uzatılması halinde.

Geri Alan Üst Tabakası Kronman Üst Blok Geri Alan Dolgusu Beton Torbalar Alt Blok Şekil 2. Rıhtım yapıs İskele Babası Harpuşta Yarma Deliği ı Şekil 2.14. Beton Rıhtım Kronmanı Rıhtım Temel Çukuru Anroşmanı Bloklu rıhtım duvarı.13. deniz suyunun klor ve sülfat iyonları içermesinden dolayı kullanılacak çimentoda yeteri kadar uçucu kül ve silis dumanının kullanılması ve betonarme demiri kullanılmasıdır. Her temel çukuru kazısının Kontrol Mühendisince kabulunden hemen sonra anroşman. dikkatle ve 62 . projede belirtilen nitelikte ve tesviye edilmiş bir anroşman üzerine oturacaktır. kil vb. bu değer üstlüğün boyutlarına ve yapısal işlevine görede değişebilir. Anroşman içinde toprak. Prekast yada yerinde dökme olsun beton blokların yapımında E sınıfı beton kullanılacaktır. büzülmeden dolayı oluşabilecek çatlakların önlenmesi.Beton blokların üretiminde dikkat edilmesi gerekli önlemler. yabancı madde bulunmayacaktır. Kronman derzleri en az üç blok yada 15 m aralıklarla yerleştirilecektir.

50 m genişlikte bir sahaya 15 cm. Tesviye tabakasının alt kotu rıhtım duvarı sürşarjdan dolayı oturmalarda dikkate alınarak Kontrol Mühendisinin uygun göreceği miktar. Bloklu Rıhtım Duvarı Altındaki Tıkama Tabakası Bloklu rıhtım duvarının oturacağı anroşman üzerine temel sırasının kapladığı saha ile önünde ve arkasında 0. den az kalın olmamak üzere kırmataş yatak konacaktır. Kırmataş üst kotu. Oturma durumuna göre bu müddet azaltılıp çoğaltılabilecektir. Minimum anroşman kalınlığı 1. eğimler konulacakları yerlere uyacak şekilde yapılacak veya kesilecek olan ve masrafı yükleniciye ait olmak üzere konulacak özel bloklarla düzeltilecektir.15 m olmak üzere beton blok kullanılabilir. proje kotundan yüksek alınacak ve tesbit edilen bu yeni seviye rıhtım boyunca devam edecektir. Aksi takdirde.50 m ve su dışında her derinlik için ±0. projelerinde gösterilmiş olan şekil ve boyutta ve belirtilmiş olan kategori taşlarla rıhtım arkası taş dolgusu teşkil edilecektir. beton bloklu duvarın konması ve sürşarj esnasında meydana gelebilecek oturmalarda dikkate alınmak suretiyle tesbit edilecektir. Yapılan tesviye Kontrol Mühendisliğince uygun görülmeden önce kırmataş yatak üzerine hiçbir blok konmayacak ve her kısım muayeneye hazır olduğu zaman Kontrol Mühendisine haber verilecektir.yatay tabakalar halinde tesviye tabakasının alt kotuna kadar konulacaktır. Bloklu duvarın önündeki anroşman önlük Beton bloklu imalat yapıldıktan sonra bloklu duvarın önündeki anroşman önlük planlarda gösterilmiş olan seviyesinde konacaktır.30 m. lik elekten geçecek ve 20 mm lik elekten geçmeyecektir. ayrıca beton blokların oturma alanından en az 1. masrafı yükleniciye ait olmak üzere kaldırılarak ihtiyaç duyulan kısımlarda kullanılacaktır. Rıhtım arkası anroşmanları için projesindeki kesite göre tolerans su içinde 4m ye kadar su derinliği olan rıhtımlarda ±0.30 m. Önlük anroşmanının proje kotu üzerinde kalacak kısımları .20 m dir. Bloklu rıhtım duvarları sürşarjı Rıhtım duvarı üzerine. Kırmataş 60 mm. Tolerans ±0. daha derin rıhtımlarda ±0.20 m dir. Sürşarj işinde gerekli blok cinsleri ve bu iş için kaç sıra blok konulacağı kontrollukça tayin edilecektir. Tesbit edilmiş profillerden ve toleranstan fazla dökülen taş varsa Yüklenici bunları bedelsiz olarak kaldırmaya mecburdur. kuru yapım ise 0. Bloklar muntazam sıralar halinde konacaklar ve bloklu imalatın eğik sıralarının eğimi tam yükseklikte çizimlerde gösterilmiş olan eğimlerden ±25 cm den fazla fark etmeyecektir. 63 . Eğer deniz yatağı kaya ise anroşman yerine denizde dökme 0.0 m daha geniş olacaktır. Rıhtım arkası anroşmanları Beton bloklu duvarın yapılmasından sonra beton kronman duvarı dökülmeden önce ve döküldükten sonra. beton blokların projesine göre yerlerine konmasından sonra beklenen oturmaları sağlamak için rıhtım duvarlarına konmak üzere inşa edilmiş beton bloklarla 30 m lik kısımlar halinde sürşarj yapılacak ve yapılan sürşarj en az 30 gün kalacaktır. Kırmataş dalğıçlar tarafından istenen genişlik ve kotta konulup tesviye edilecektir. Blokların yerleştirilmesi Bloklar yerleştirilirken blok üstü kronman yerleştirilmeden önce ağırlıklarla yapının oturması sağlanacak ve kronmanın boyutları oturmalardan sonra belli olacaktır.0 m olacaktır.

dolgu tutucu olarak ocak pasası veya ocak artığı malzeme ile teşkil edilecektir. gerekli kalınlıkta K sınıfı (BS) betonla finişerle dökülecek olup gereken zamanda projesinde gösterilen aralıklarla derz kesme makinası ile derzler kesilecektir. Taksirut. Bu suretle aşınmaya dayanıklı bir yüzey elde edilecektir. büzülme (yalancı) derzleri ve genleşme derzleri teşkil edilecektir.Ocak artığı dolgu (rıhtım ve sahil tahkimatı arkalarında) Rıhtım arkası anroşmanları gerisi ile sahil tahkimatları arkası. • 64 .20 m.00 boyutunda ve 10 m2 yi geçmeyen plaklar halinde dökülüp muntazam bir yüz teşkil edecek surette tesviye edilecektir. Apron ve Yollar için kırma malzeme ile temel tabakası şartnamesi”ne genel esaslarıyla (İdarenin uygun göreceği ölçüde) uygun olarak projesinde gösterilen kalınlıkla temal altı ve veya temal tabakası teskil edilecektir. Saha Kaplaması Hafif yüke maruz beton saha kaplaması İdarenin uygun göreceği bir temel malzemesinin tabaka tabaka serilip sıkıştırılması ile projesine göre gerekli kalınlıkta temel tabakasının ikmalinden sonra F sınıfı beton yaklaşık 3. Taksirut.30 m ve su dışında her derinlik için ±0. Ağır yüke maruz beton kaplaması • Temel altı ve temel tabakası: idarenin projesinde uygun göreceği bir temel malzemesi veya I-sınıfı beton ile DLH 2-B no’lu “Pist. daha derin rıhtımlarda ±0. Projesine göre teşkil edilen ve yerinde ölçülen hacmi üzerinden ödenecek olan ocak artığı dolgu için tolerans su içinde 4m ye kadar su derinliği olan rıhtımlarda ±0. Dalga koşullarının göz önüne alınması gerekli durumlarda kesonların araları doldurulacaktır.7. ve dolgu malzemesinin sıkışması için vibrasyon uygulanacaktır. Kesonların korunaklı sularda yerleştirilmesi sırasında ±150 mm’lik tolerans gözetilecektir. inşaat derzleri. 1. Beton kaplama: Ağır yüklere maruz kalacak saha kaplama betonları projesine göre. enine ve boyuna yönde demirli veya demirsiz. Kesonlar genellikle kumla yada zayıf betonla doldurulacak. Üstte kalan köpüklü kısım varsa temizlenecek ve çimento şerbetinin beton yüzeyine çıkmamasına özellikle dikkat edilecektir. K sınıfı betonla saha kaplaması yapımında DLH 9 no’lu “Hava meydanları için Portland Çimentosundan Beton Kaplama Şartnamesi” genel esasları itibarıyle (İdarenin uygun göreceği ölçüde) geçerli olacaktır. Projesine göre. Apron ve Yollar için Kum-Çakıl malzemesi ile Temel-altı ve temel tabakası şartnamesi 3 no’lu “Pist.10 m dir.00x3. Beton Kesonlar Kesonlar planlarda belirtilen ölçülerde olacaktır.

kalite kontrol ve labaratuar deney belgelerini isteyebilecektir.lık örnekler teslim edecektir.1. Agreganın temizlik ve granülometri denetimi. Hasarlı ya da kullanımdan önce açılmış torbalar İşyeri’nden uzaklaştırılacaktır Kontrol Mühendisinin isteği üzerine çimento. Agrega kümeleri. 3. Ayrıca proje sırasında malzeme akışının sürekliliği için yeterli miktarda olmasına dikkat edilmelidir. depolandığı ve korunduğunu görmek için tetkik yapabileceklerdir. kullanılacak her tip agregadan 50’şer kg.Çimento Kontrol ve Kabülü Gerek yapının ve gerekse yapı çevresindeki durumun gereği olarak standardına uygun çimento kullanılacaktır. beton hazırlanması sırasında kontrolden geçirilecek. Kontrol Mühendisi ya da onun atadığı teknik sorumlu her an çimentonun nasıl üretildiği. Ayrıca depolama sırasında yabancı maddelerin girmemesi için gerekli önlemler alınmalıdır. donatının paslanmasına ya da betonun dayanımının bozulmasına neden olacak kil. Yüklenici. bozulan paketler kullanılmayacaktır. her çimento sevkiyatında. nem ve rutubetten yalıtılmış olarak saklanmalıdır. çimento 25 kg lık kağıt paketler halinde sahaya getirilmeli ve depolama için yerden yüksekliği yeteli olan platformlarda . organik maddelerden arındırılmış olacaktır. yükseltilmiş tahta zeminli. Yüklenici Kontrol mühendisi’nce. Malzeme ve Yapım Kontrolu 3. Ayrıca kontrol sırasında beton üreticisi firmanın çimento ile ilgili bütün üretim.1. şartname kayıtlarına uygun olacak ve daha önce istenilen kalitede beton üretiminde kullanıldığı kanıtlanmış ve onaylanmış bir kaynaktan sağlanacaktır. Depolama sırasında çimentoda bozulma görülürse. Beton eğer sahada yapılacaksa. harmanlama noktasından alınacak örneklerle yapılacaktır. bu grup malzeme ile ilgili onaylı laboratuvar raporlarını sunmak zorundadır. korunmalı çimento silolarında depolanacaktır.1.1. Agrega.2. yapışkan tabakalar. bu iş için yapılmış. atmosfer etkilerine karşı korunmuş kuru ortamlarda. Beton agregaları temiz.3. işin yürütülmesi sırasında karşılaştırmalar için kullanılacaktır.Agrega Kontrol ve Kabülü Agrega olarak kullanılacak tüm malzeme. Dökme çimento. sert yüzeyli ve yerden yeteri kadar yüksek bir platformda saklanmalıdır. Kum kümeleri bekletilerek drene edilecek ve kümenin tümünün homojen bir nemlilikte olması sağlanacaktır. Kontrol Teknik Esasları 3. Örnekler. 65 . başka malzemelere ve diğer boyutlardaki yığınlara karışmayacak şekilde düzenlenecek ve granülometresinde ayrışma olmaması için önlem alınacaktır. Torba çimento.

hızını. Yüklenici’nin hazır beton kullanmak istemesi durumunda.1. Bu belgelerin yanısıra. İş’in ilerlemesine paralel olarak.1989 Beton Yapım. Zemin ve Gazların Etkisinde Kalacak Betonlar İçin Yapım Kuralları TS 802 8.1984 Beton Karıştırma Donanımı Yeterlik Tayini TS 10326 30. Olumsuz test sonuçları.1984 Beton Yapım. bahis konusu betondan alınan örnekler üzerinde Kontrol mühendisi’nin isteyeceği deneyler yapılacak ve bunların olumlu sonuçlanması şartıyla Kontrol mühendisi’nin onayından sonra hazır beton kullanılabilecektir.Beton Kontrol ve Kabülü Yapılarda kullanılacak betonun üretimi : Bütün malzemenin ve suyun tartımını ve kontrolu.1. Çimento tipinin değişmesi durumunda da tesis. Su sıcaklığının 65 °C’ı. Beton Yapım Tekniği ile ilgili Standartlar TS 1247 20.03.1985 Beton Karışımı hesap Esasları TS 4203 14. kimyasal katkılar ve diğer sıvı katkılar kütlece tartılarak veya hacimce ölçülerek karışıma konulacaktır. süresini.1992 İnşaat Makinaları. beton karışım oranlarının detaylı bir şekilde tutulması gerekmektedir. beton için aranan şartların sağlandığını kanıtlayan her türlü onaylı belge Kontrol mühendisi’nin onayına sunulacaktır.1995 Beton Pompası Beton karışımının hazırlanacağı yerde. çimento sıcaklığının 80 °C’ı geçmesi durumunda kesinlikle üretim yapılmayacaktır. aynı şekilde tamamen temizlenecektir. İş’in devamı süresince. hafif agregalar.2. hassas ve doğru olarak sağlayan tesislerde yapılacaktır. beton malzeme ve işlemleri ile ilgili test ve kontrollar yapılacaktır. çimento daha sonra eklenecektir.3. Şartnamelerde öngörülen karışım şeklini. Döküm ve Bakım Kuralları-Anormal Hava Şartlarında TS 3440 18.9.1982 Zararlı Kimyasal Etkileri Olan Su. hergün yapılan betondan ve farklı kalitedeki her betondan TS 500’e uygun şekilde alınacak örneklerle deneyler yapılacaktır. Katkı kullanılması durumunda malzeme.Vibratörler (Beton Sıkıştırmak için) TS 11551 7. Tablo 3. Agregalar. Beton bileşimine giren tüm malzemeler ayrı ayrı tartılacak ve TS EN 206-1 Çizelge 21’deki toleranslara uygun olacaktır.1. Herhangi bir nedenle beton dayanımından kuşkuya düşülmesi durumunda Kontrol mühendisi.05.06. su ile birlikte karışıma katılacaktır.3. Hangi biçimde olursa olsun kalsiyum klorür kullanılmayacaktır. Su sıcaklığının 60 °C’ı geçmesi durumunda ise önce su-agrega karıştırılarak. karot alınarak test 66 . Karışım suyu. yeni bir karışımdan önce tamamen temizlenecektir. Döküm ve Bakım Kuralları -Normal Hava Koşullarında TS 1248 17.04. çimentolar ve mineral katkılar kütlece tartılarak ölçülecektir. işin bununla ilgili kısımlarının reddedilmesine neden olacaktır. 30 dakikadan daha fazla süre kullanılmayan tesis.

Betonarme Demiri Kontrol ve Kabülü Betonarme demiri döşenmesi sırasında ve öncesinde. Betonarme demiri kullanılmadan önce malzemenin yeterliliğii gösterecek testler yapılacaktır. üretici firmanın ismi.1. 3. 3. Yukarıda belirtilenler dışında kalan esaslar için Liman ve Deniz İnşaatı işlerine ait Genel Teknik Şartnamesi kullanılacaktır. sonoskop ya da zarar vermeyen bir başka alet kullanılacaktır.4.yapılmasını isteyebilir. Yapım Kontrolü Bölüm 2 ye bakınız.2. Bu durumda karot alınacak yerlerin saptanması ve beton dayanımının yerinde değerlendirilmesi için darbeli çekiç. Kaplamaların performansı ile ilgili olarak test ve deney sonuçları istenecektir. 67 . kaplama malzemesinin cinsi ve kalınlığının yazılmış olduğuna dikkat edilecektir. malzemenin üretici firmasından sertifika alınacaktır. Epoksi kaplı olan betonarme demirleri üzerinde.

donma ve çözülme etkileri.1. planlanandan fazla kullanım. beton ve çelik tir (Yüksel ve Çevik (2006) ve PIANC (1990)). Liman yapıları tasırım yüklerinin etkisi altında yıpranabildikleri gibi ilave olarak çevresel etkenler. ahşap. yapının oturması bozulmalara neden olmaktadır. Taş Doğal taşlar veya tuğladan oluşan bir taş yapıda. Ahşap Deniz içinde ahşabın bozulmasına birçok faktör sebep olabilir ve hasar oranı ilk olarak hizmet şartlarına bağlıdır. malzemelerin eskimesi ve genel yıpranma yapılarda hasara sebep olan faktörlerdir. Operasyon aktiviteleri dir. bakım eksikliğinden dolayı. En genel anlatımla. En önemli etkiler arasında metallerin korozyonu. aşınma. Deniz yapılarında kullanılan değişik malzemeler farklı şekillerde bozulabilmektedirler. ahşabın bozulması biyolojik. bir taş dolgu dalgakıran çok az bir bakımla 50 yıl ya da daha uzun süre amacına hizmet edebilirken. betonun bozulması. Liman yapılarında kullanılan başlıca malzemeler. yapının kalitesi. taş genellikle sert ve dayanıklıdır. birçok değişik malzemeden oluşan ve farklı proje ömürlerine sahip değişik tipte yapılar içermektedir. Bağlantı elemanlarının etkileri dir. yapım hataları. 68 . Bu yapılardaki rölatif deplasman zaman zaman aşırı taramaya bağlı olarak yapının oturmasıyla ortaya çıkmaktadır. Donatılı ve ön-gerilmeli betonlarda kimyasal etkilerin en ciddi şekli olan klorür saldırısı alçak su seviyesi altında engellenebilir. harca daha büyük zarar verebilir. Biyolojik Faktörler. Blok oturmasının bir işareti açılan bağlantılar veya ayrılan bloklar arasındaki dolgunun yıkanması sonucu oturan kaplama alanlarıdır. Özellikle fiziksel olarak aşırı yüklemeler. fiziksel ve kimyasal faktörlere bağlı olabilir. Fiziksel faktörler. Böceklenme. taş. Deniz canlılarının etikisi ve Bakteriler dir. tasarım hataları. Harçla karşılaştırıldığında doğal taşların ya da tuğlaların dayanımı çok daha iyidir. Yine beton üzerinde Kimyasal. Beton Betonu doğrudan bozan ve elektro kimyasal etkiyi olası kılan birçok madde vardır. Bu yüzden bu tip hasar taş üzerinde küçükken. zaman içinde gemilerin boyutlarında ve işlevlerinde meydana gelebilecek değişiklikler sonucunda farklı hasarlarda söz konusu olabilecektir. deniz canlılarının etkisi ve kirlenme sayılabilmektedir. bir çelik palplanş rıhtım 20 yıldan az sürede önerilenden daha çabuk deformasyona uğrayabilmektedir. En çok. su ve oksijen bileşenlerinin korozyon için en uygun olduğu gel-git bölgesi ve sıçrama bölgesinde meydana gelir. çarpma etkileri. Mantarsal çürüme. kullanılan harçtan etkilenmektedir. Deniz Yapılarında Malzemenin Bozulmasına Neden Olan Etkenler Liman yapılarının servis ömürleri genellikle 30 ile 50 yıl arasında olmaktadır. Aşınmaya kum parçacıkları içeren doğal dalgalar veya yüksek hızlı su jetleri sebep olur. Bununla beraber. Taştaki hasar genellikle aşınma veya blokların rölatif hareketine bağlıdır. Endüstriyel etkenler. Ayrıca. donatı korozyonu. Kimyasal Faktörler. Örneğin.4. Bir liman. Biyolojik ve Fiziksel etkiler bozulmalara yol açmaktadır. Bakım-Onarım Teknik Esasları 4. Çevresel etkenler.

Yerel korozyon. cıvataların altı gibi. Alçak su seviyesi korozyonu. aynı elektrolit içinde. metal oluşumların ve onların orijinal durumlarına dönmelerine neden olan doğal bir olaydır. bir elektrolite batırılmış anot ve katottan oluşan elektrokimyasal bir pile benzer. Korozyon.Çelik Korozyon. Her ne kadar çeliğin homojen olduğu düşünülse de. Bu sebeple. Böyle bir 69 . Çelik bir malzeme için. yerleştirilirse. Çeliğin erozyona bağlı korozyonu. fark edilmeden ilerleyen ve mikro-korozyon pillerine bağlı bir korozyondur. belirli ve oldukça küçük bir yüzey alanına etki eder. rüzgar. koşullara bağlı olarak. Yerel korozyon (çatlak korozyonu ve çukurcuk korozyonu gibi). Bir metal ya da alaşımın etki hızı genellikle artırılırken diğerinin korozyon hızı azalır. gel-git. deniz suyu. Bunlar. Metaller ve cevherleri arasındaki elektrik enerjisi farkı ve saf metallerin rölatif pozisyonu ‘elektromotiv serilerde’ gösterilmektedir. Çelik kazıklamada bu mikro korozyon oranı bir çok faktör tarafından etkilenebilir. bir metal ya da alaşım. Uzun bir çelik kazık su üstünden su altı seviyesine geçerse. Farklı elektromotiv kuvvetlerine sahip iki metal bir iletkenle birleştirildiği zaman galvanik bir çift oluşur ve bir elektrolit varlığı ile elektrik akımı bir tam devre yapacak şekilde anottan katota akacaktır. Genellikle yüzeysel bölgeler veya birbirine komşu bölgeler arasındaki kimyasal ve fiziksel şartlardaki farklılıklardan dolayı oluşur. bakır gibi metaller için düşüktür. Yarı hücre potansiyeli metalden metale değişiklik gösterir ve değeri alüminyum. demir gibi metaller için oldukça yüksekken gümüş. deniz organizmaları ve bakterilerdir. akıntı. atık su. Mekanik aşınmaya. Galvanik korozyon. Bu durumda. başka bir metal veya alaşımla ya da iletken bir ametalle elektriksel olarak birleştirilirse meydana gelir. Korozyon etkileri aşağıda verilmiştir: • • • • • Genel korozyon. Galvanik korozyon. değişik bileşimler ve farklı karakteristikler içerebilmektedir. anot ve katot arasındaki mesafe mikroskobik boyutlardadır ve oluşan pile mikro korozyon pili veya genel korozyon pili denir. çelik liman yapılarında farklı şekillerde etkilere neden olabilir. Çatlak korozyonu. kum ve buz hareketleri ve gemi yanaşması süresince oluşan pervane sürtmesi de dahil olmak üzere birçok faktör neden olabilir. Bu korozyon bozulmasının ana ilkesidir ve tersi durumunda ise katodik koruma sistemlerinde çalışılır. Genel korozyon. bu üniform bir incelmeye sebep olur. çelik yüzeyin mekanik ve elektrokimyasal bozulmasının bir arada etkisidir. dalga hareketi. su altında oksijene ihtiyaç duyan alan anodik hale gelir ve makrokorozyon saldırısına uğrar. buz. aslında galvanik çiftler ve tahmin edilemeyen gerilmelere neden olan katkılar. çelik yüzeyinde homojen olmayan yapısına bağlı olarak bir elektriksel potansiyel fark oluşur. buhar ve su girişinin sınırlandığı alanlarda meydana gelir. Katodik koruma anotların veya etkili akımların elektrolit içindeki bir metalin korozyonunu önlemek için kullanılmasıdır. deniz suyundaki korozyon reaksiyonları. Bir parça çelik homojen koşullar altında bir yere örneğin deniz suyuna. Erozyon korozyonu.

1.2. Eğer bu tabaka sürekli kaldırılır ya da gemi veya buz etkisiyle yahut kum parçacıkları içeren akıntı etkisiyle çatlarsa. Yapının yapıldığı ilk yıllarda bu genişletilmiş incelemeler oldukça seyrek olabilir ancak yaşı ilerledikçe ya da önceki araştırmalar gerektirdikçe artırılır. sürekli açık ve çıplak çelik üzerinde elektrokimyasal korozyonla sonuçlanan etkisi vardır. periyodik incelemeler sonrasında gerek görüldüğü taktirde yapılır.aşınmanın. Bu tarz sınırlı korozyona konsantre korozyon denir. korozyon çok daha büyük bir hızla devam edecektir.2. fırtınalar. Çünkü çeliğin açık alanları deniz suyu ile temas halinde olacaktır. Yanaşma Yeri İşletmesinden Kaynaklanan Hasarlar Bir gemi tarafından rıhtıma verilen hasar iki kategoriye ayrılabilir. Belli alanlardaki pas sık sık kaldırıldığı ya da yok edildiği zaman korozyon anodik kısımda toplanır. ortalama alçak su seviyesinin hemen üzerindeki kısım katot olur ve hemen altındaki kısım ise oksijen konsantrasyon piline dayanarak anot olur. kaza sonucu oluşan hasarlar ve gemi elleçleme metoduna bağlı hasarlardır. 4. Genişletilmiş İncelemeler Bu incelemeler. 4. Liman yapısının durumu kayıt edilir ve aynı zamanda restorasyon gerektirecek koşulları ilk seferde bulmak için gereklidir. Bunlar. koşullar gereğince değişik faktörlere bağlı olarak derinlik doğrultusunda elektriksel potansiyel farkları oluşturulur. Örneğin. Böyle durumlarda. Korozyon ürünlerinin ve deniz canlılarının yığılması çeliğin deniz suyundaki korozyon hızını sınırlar. Kısa zamanda korozyon ürünleri çeliğin yüzeyinde bir tabaka oluşturur ve korozyon hızı azalır. Aynı zamanda tüm yapısal elemanları içerir.3. 4. Deniz suyuna batırılan uzun çelik bir kazık üzerinde.2.2. Yapıların benzer olduğu durumlarda örnek bir elemanın incelenmesi yeterli olacaktır. Özel İncelemeler Özel incelemeler normalde büyük tamir çalışmalarından önce ve sonra ve anormal hasarlar meydana geldiğinde yapılır (gemi çarpması. yangın gibi). kaynaklamaya bağlıdır. periyodik incelemeler genellikle önceden belirlenen programa bağlı olarak ve tarafsız bir gözlem ile uygulanır.2. Periyodik İncelemeler Adından da anlaşılacağı gibi. 70 . bir makro-korozyon pili oluşur. Deniz suyundaki çelik daha yüksek potansiyellere sahip metallerle etkileşim içine girerse korozyon hızı artacaktır. Bu galvanik korozyon bir çift farklı metale.Hasar İnceleme Yöntemleri İncelemenin üç ana şekli vardır: 4. Pasın kaldırıldığı kısım anot çevreleyen alan ise katot olmaktadır.

3. Su üstünde ve altında değişik bakım işlemleri mümkündür. El ile temizleme. Yüksek basınçlı jet püskürtme (su üstünde ve altında). Zamanlama kararı konusunda birçok görüş mevcuttur. Bunlar: • • • • Kum püskürtme veya çakıl püskürtme (su üstünde).1 . Deniz Yapılarında Bakım ve Koruma Bakım Araştırma (Periyodik ve Periyodik olmayan araştırma Değerlendirme (Yapının durumunun değerlendirilmesi ve onarım gerekliliğine karar verilmesi Bakım ve Tamir Bakım (Eskime ve bozulmanın yavaşlatılması veya önlenmesi) Onarım (Kısmi yenileme ve bozulmuş kısımların tamir edilmesi) Doğal afetler sonucu oluşan hasarların tamiri (Doğal afetler gibi beklenmedik olaylar sonucu hasar gören bölümlerin kısmen yenilenmesi) Şekil 4. yapıların ne zaman tamir edileceğine karar vermek oldukça önemlidir. Basınçlı hava aletlerinin kullanılması (su üstünde ve altında ). (JICA. 1994). Eğer yapılar üzerindeki deformasyonları kayıp olarak adlandırılırsa. bakımın ekonomik olabilmesi için. Bunlar : Yıkıcı zarar görmüş ya da yıkılma tehlikesi bulunan yapıların tamiri (yapının stabilitesi). İzin Verilebilir Maksimum Deformasyon Deniz yapıları.4. Bir yapının kullanımında birtakım yetersizlikler oluşmasından sonra tamiri (birim fonksiyonu). Görünüm veya tesis açısından tamir (yapının görünümü).Bakımın Tanımı. Yapının en az masrafla tamiri (birimin tamir ekonomisi). 71 . çevresel koşullardan dolayı sürekli olarak çeşitli darbelere maruz kalmakta ve bu nedenle fonksiyonlarında yetersizlikler görülmektedir.

Genellikle tasarım ömrü. Bu. Tasarım Ömrü Her ne kadar “bakım” kavramını düşündüğümüzde birimlerin kullanım ömrünü tanımlamamız gerekse de. Bu düzeye “izin verilebilir maksimum deformasyon” denir (Yüksel ve Çevik (2006) ve JICA. Detaylı Araştırma İleri düzeyde bir deformasyon gözlendiğinde ve değerlendirme sadece temel araştırma ile yapılamadığında “detaylı araştırma” yapılmalıdır. Karşı önlemin uygulanması Deformasyonun nedeni detaylıca analiz edilir ve tamir ve/veya güçlendirme olasılığı değerlendirilir. bazı deforme olmuş elemanlar ileri düzeyde bozulma tehlikesinde olabilir. liman birimleri için belirli bir kullanım ömrü yoktur. Bunlara yakın inceleme yapılmalıdır. yapının kullanım ömrü boyunca toplam bakım ve tamir masraflarının en alt düzeyde tutulabileceği bir deformasyon düzeyi belirlenmelidir. İleri seviyede bozulma tehlikesindeki deforme olmuş bir bölüme yakın bakış İnceleme sonucunda deformasyonların tamir ya da güçlendirmeye ihtiyaç duymamasına rağmen. Bakım ve tamir harcamalarının en düşük seviyede tutulması görüşünden yola çıkıldığında. Sonuç olarak tamir ve / veya güçlendirme yapılır. yapıların inşa edildikten ya da geliştirildikten sonra sorunsuz şekilde fonksiyonlarını sürdürebildikleri yıl sayısı olarak tanımlanmaktadır. Eğer mümkünse metodlara ve uygulama süresine karar verilir.Yapıların deformasyonlarının artmasıyla tamir masrafları da çoğalmaktadır. yıkım durumundan sonra daha da artabilmektedir. (1994)). Deniz Yapısı Bakım Sistemi Temel Araştırma Hem periyodik hem de ekstra araştırmalar “temel araştırma” ile başlar. 72 . Bu araştırma yapıların görünüşlerinin gözlenmesi ile yapılır. Sebep Tanımlanması (Sorun Tespiti) Eğer değerlendirme sonucunda deformasyonun tamir edilebileceğine karar verilirse fakat sebep belirlenemiyorsa detaylı bir araştırma yapılır.

4.4. Liman Yapıları İçin Bakım Yöntemleri JICA (1994) tablolarda tanımlanan yapılar için bakım yöntemlerini tanımlamıştır; Tablo 4.1 Keson kompozit tip dalgakıran için periyodik kontrol için etkenler (JICA, 1994). Deformasyon Kontrol Konumu Etkenler Periyot Yerdeğiştirme Kesonun kayması, Oturma oturması ve dönmesi Dönme Çatlak derinliği ve Keson kronmanı uzunluğu, Keson kronmanının Çeliğin patlaması, çatlaması ve soyulması Betonun mukavemeti Çatlama, soyulma Keson Yukarıdaki ile aynı Oturma Topuk koruması İki yılda bir Yerdeğiştirme Dolgunun oturması Koruma Yukarıdaki ile aynı Dolgu Yukarıdaki ile aynı Dalga sönümlendirici beton blokların Dalgakıran Yukarıdaki ile aynı oturması yada dağılması Deniz tabanı oyulması Dolgu topuk deniz tabanı önündeki Oyulma

Tablo 4.2. Keson kompozit tip dalgakıran için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA, 1994) Zamanlama Kontrol Konumu Keson kronmanı Koruma (omuz) Büyük bir fırtına gözlendikten hemen Koruma sonra (Tasarım dalga yüksekliğinin (topuk) %75’ inden fazla) Topuk Koruma Dalgakıran Topuk Tabanı Önünde Deniz Etkenler Yerdeğiştirme Oturma Dönme Oturma Yerdeğiştirme Yukarıdaki ile aynı Yukarıdaki ile aynı Yukarıdaki ile aynı

Tablo 4.3. Keson tipi kıyı duvarı için periyodik kontrol için etkenler (JICA, 1994) Kontrol Konumu Deformasyon Üst yapının oturması/ Üst yapı dönmesi Yüzey çizgisinin Üst yapı Etkenler Periyot

Oturma/dönme İki yılda bir Yerdeğiştirme

73

yerdeğiştirmesi Apron oturması ya da Apron hasarı Arka dolgu oturması Dolgu malzemeleri Yardımcı birimlerin hasarı Oturma Dönme Çatlaklar Oturma / Boşalma

Usturmaça, Yılda Frenleme, Hasar derecesi iki kez Demirleme elemanları

Tablo 4.4. Keson tipi kıyı duvarı için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA, 1994) Kontrol Kontrol için Etkenler konumu Deprem Sonrası Fırtına Sonrası Yüzey Çizgisi Bozulması Üst Yapı Oturma Hiçbiri Dönme Oturma Apron Oturma Dönme Çatlak Çatlak Arka Dolgu Oturma Oturma Boşalma Boşalma Usturmaça Hiçbiri Hasar Tablo 4.5 Keson tipi kıyı duvarı için kontrol yöntemleri (JICA, 1994) Kontrol konumu Etkenler Üst yapı Temel Araştırma Detaylı Araştırma (Yöntemler/süre) (Yöntemler) Oturma Kontrol amacıyla üst yapı üzerinde seçilen belirli noktaların yükseklik artışının ölçülmesi (İki nokta/ Rıhtım) Dönme Kontrol amacıyla üst yapı üzerinde seçilen belirli noktaların eğim açısının bir eğim ölçer ile ölçülmesi Kıyı duvarı Kontrol amacıyla, bir ana çizgiden, yüzeyinin bloğun her iki köşesine olan yatay bozulması uzaklığın ölçülmesi (İki Blok/Rıhtım, tüm bloklar depreme karşı) Oturma Bir apronun bir yüzeyinin gözlenmesi (Açıklık) (Tüm bloklar) Merkez çizgi üzerindeki üç ayrı noktanın ve apronun hem ön hem de arka çizgilerinin 2.5 m aralıklarla seviye tespitinin yapılması Dönme Apron için bir eğilmenin gözlenmesi Apronun köşelerindeki dört noktanın seviye tespitinin yapılması (İki Blok/Rıhtım) Çatlak Apron yüzeyindeki çatlakların gözlenmesi. Çatlağın durumu, genişliği, yüksekliği gibi özelliklerin ölçülmesi

Apron

74

Arka dolgu

Oturma Boşalma

Yardımcı kısımlar Hasar

(İki Blok/Rıhtım) Asfalt Banket: Apron oturması ile aynı Oyulma oluştuğundan emin metodların uygulanması olduktan sonra (İki Blok/Rıhtım) kesilmesi Beton Banket: Apron altında banketin oyulmalar oluşup oluşmadığının ve iyice incelenmesi gözlenmesi (Arka dolgu taşları ve kesonun kesişiminde, çekiçle vurularak) (Tüm bloklar) Usturmaçalar, babalar ve demirleme elemanlarının hasarlarınıngözlenmesi

Tablo 4.6 Keson tipi kıyı duvarı için maksimum izin verilebilir deformasyon (JICA, 1994) İzin Verilebilir Maksimum Konum Konu Notlar Deformasyon Oturma Batık, 20-30 cm (Tüm apron) Kargo elleçleme emniyeti Dönme 3-5 % (liman tarafına doğru) Kargo elleçleme emniyeti Üst yapı (Tüm apron) 0% Batık Yüzey çizgisi 20-30 cm Rıhtıma yanaşma emniyeti bozulması Kargo elleçleme emniyeti, Oturma Elleçleme ekipmanları operasyonu, (Açıklık) 3-10 cm Batık 3-5 % (liman tarafına doğru) Kargo elleçleme emniyeti Dönme 0% Batık Apronun veya ana yapının Beton kaplama: Apron yıkılma 2 CD=0.5-2.0 m/m evresini tahmin Çatlak Apronun veya ana yapının Asfalt kaplama: yıkılma CP = 20-30% evresini tahmin Arka Beton kaplama: Kaplamanın yıkım aşamasını Oturma dolgu Oyulma oluşumu tahmin Emme Asfalt kaplama: Apron ile aynı Apron ile aynı Yardımcı Demirleme eleman hasarları Yanaşma ve elleçleme emniyeti Hasar Elemanlar Usturmaça: cıvata kaybı Tamir ekonomisi Tablo 4.7 Palplanş tipi kıyı duvarı için periyodik kontrol için etkenler (JICA, 1994) Deformasyon Kontrol konumu Etkenler Periyot Palplanş korozyonu Palplanş Korozyon İki yılda bir Kıyı duvarı yüzeyinin düzensizliği Palplanş Palplanş hattı bozulması İki yılda bir İki yılda bir Apron oturması ve hasarı Apron Oturma, Pürüzlülük, Dönme, Çatlak Yardımcı elemanların hasarları Usturmaça, Hasar Yılda iki kere Baba

75

5 m aralıklarla seviye tespitinin yapılması. Hasar) Oturma. Beton bloklar (Soyulma. Çatlama.8 Palplanş tipi kıyı duvarı için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA. 1994) Etkenler Kontrol edilecek elemanlar Deprem Sonrası Fırtına Sonrası Palplanş Palplanş yüzeyi düzensizliği Palplanşta hasar Apron Oturma. Kazığın korozyonu Kazıklar Kazığın kalınlığı Çatlama Üst yapı üzerindeki çatlama.11 Düşey kazıklı rıhtım için periyodik kontrol için etkenler (JICA.10 Düşey kazıklı rıhtım için kontrol için etkenler (JICA. 1994) Kontrol Konumu Kazıklar Üst yapı Etkenler Periyot İki yılda bir Korozyon (Kalınlık ölçümü her 5 yılda bir) Çatlama İki yılda bir 76 . Apron yüzeyi gözlemi Gözlem Palplanş Apron Oturma. 1994) Kontrol konumu Palplanş Konu Palplanş yüzeyi düzensizliği Korozyon Temel Araştırma Detaylı Araştırma (Yöntemler/Aralık) (Yöntemler/Aralık) Palplanş yüzeyinin dalga etkisinin kontrolü (10-15 m aralıkla) Ultrasonik kalınlık ölçer ile palplanş kalınlığı ölçümü (20 Dalgıç tarafından gözlem m aralıklarla OSS. Pürüzlülük Tablo 4. Pürüzlülük Oturma. Çatlama.Tablo 4. Yer değiştirme. 1994) Deformasyon Kontrol konumu Etkenler Korozyonun derecesi. ASS (tüm yüzey) maksimum dönme anınfdaki noktada) Merkez hattındaki üç noktanın ve apronun hem arka hem ön çizgilerinin 2. Giriş köprüsündeki hasar Giriş köprüsü Hasar Derecesi ve oturma Tablo 4. Dalgalanma. Eğilme Çatlama Usturmaça. Baba Hasar Tablo 4.9 Palplanş tipi kıyı duvarı için kontrol yöntemleri (JICA.

1990). Küçük Tamirler Küçük tamirler. ilave yapısal elamanlar eklenmesi ya da yapının yeniden yapılan kısımlarının tamamlanması durumlarını içermektedir. bu durum kendini artan sızıntı olarak gösterebilir. Tablo 4. temelin ortaya çıkması ve taşıma kapasitesinin kaybı gibi). Büyük Rehabilitasyon Büyük rehabilitasyon. betonun renk değiştirmesi ve çelikte küçük alanlarda gözlenen paslanma olabilir. bazı çatlakların görülmesi. PIANC (1990) deniz yapılarında kullanılan malzemelere bağlı olarak tamir yöntemlerini detaylı olarak vermiştir. 1994) Kontrol Konumu Giriş köprüleri Etkenler Oturma. Beton ve betonarme yapılar için tamir ve koruma yöntemleri Tablo4.13 Beton yapılar (PIANC.Tablo 4.5.14’de verilmiştir. Yer değiştirme. Su geçirmez yapılar için. 1990) Tanım Zararlı azaltılması Tanıma bağlı yöntem etkilerin Yüzeysel bakım Kaplama Boşlukların doldurulması Membran uygulanması Hidrofobik yöntem Çatlakların doldurulması ya da çatlakların ek yerlerine dönüştürülmesi. Büyük Tamirler Yapı kapasitesine ve kullanımına bağlı olarak bazı sınırlamalara sahiptir (örneğin. Nem kontrolü Yüzeysel bakım Kaplama Hidrofobik yöntem Beton yenilenmesi Hasarlı veya bozulmuş betonun astar veya betonla yenilenmesi Yapının elemanlarının yenilenmesi Yapısal güçlendirme İlave beton eklenmesi İlave veya yeni iç donatı eklenmesi Dış donatı eklenmesi Koruyucu levha kaplanması Çatlaklara ve boşluklara enjeksiyon yapılması Kimyasal dayanım Kaplama yoluyla yüzeysel bakım Harç ya da beton ilave edilmesi 77 . Hasar birkaç bloğun yer değiştirmesi. Tamir Yöntemleri Deniz yapılarında çeşitli tamir yöntemleri tarif edilmiştir (PIANC.12 Düşey kazıklı rıhtım için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA. Hasar derecesi 4.13 ve4. bozulma ilk fark edildiğinde durdurmak için yapılan tamirlerdir.

14 Betonarme yapılar (PIANC. 1990). 78 . • • • • • • Rip-rap Gabion Prefabrik beton levhalar Değişik tipte fleksibil yapılar Akım saptırıcıları Geotekstil elemanlar. Tanım Pasivasyonun sağlanması Prensibe bağlı yöntem Bozuk betonun yanilenmesi Elektrokimyasal olarak veya difüzyon ile realkalinizasyon Klorürün çıkarılması Pas payının artırılması Yüzey kaplaması Dayanıklılığın artırılması Nem kontrolü. taban koruması için yeterli tasarımın yapılabilmesi için fiziksel bir modele ihtiyaç duyulabilmektedir.6 Oyulma Koruması Yeni ya da mevcut yanaşma yerinin yıkılmasına neden olabilecek taban oyulması olasılığı olan bir durumda.Fiziksel dayanım Kaplama veya doldurma yoluyla yüzeysel bakım Astarlama ya da beton ilave edilmesi Tablo 4. örneğin yüzey kaplaması ile ya da su geçirmezliğin sağlanması ile nem sınırlandırılması Donatının anodik ya da Donatıya aktif ya da bariyer kaplama uygulanması katodik kontrolü Donatının katodik Yüzey kaplanması ile donatının katodik alanlarına oksijenin kontrolü sınırlandırılması Katodik koruma Kurban anot sistemleri ya da ters akım sistemi ile donatının anodik alanlarını değiştirmek için elektriksel gerilim uygulanması 4.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful