KIYI YAPILARI ve LİMANLAR GENEL TEKNİK ŞARTNAMESİ MALZEME,YAPIM, KONTROL, BAKIM-ONARIM

1

İÇİNDEKİLER 1. Malzeme 1.1. Taş/Tahkimat 1.1.1. Koruma Tabakası Taşları (TS EN 13383) 1.1.1.1. Genel Özellikler 1.1.1.2. Fiziksel Özellikler 1.1.2. CIRIA / CUR Yaklaşımı 1.1.2.1. Kayaç Türlerinin Kaynağında Değerlendirilmesi 1.1.2.2. İdealize Kaya Kalitesi 1.1.2.3. Kaya Kalitesinin Değerlendirilmesi 1.3. Karayolları Teknik Şartnamesi (2006) 1.2. Agregalar 1.2.1. Genel 1.2.2. Malzeme Özellikleri 1.2.3. Agrega Deneyleri 1.2.4 Tane büyüklüğü dağılımı (granülometri): 1.2.4.1. İnce Agregalar 1.2.4.2. İri Agregalar 1.2.4.3. Karışık Agregalar 1.2.5 Agrega Kabul Şartları 1.3. Çimento 1.3.1. Genel 1.3.2. Malzeme Özellikleri 3.3. Çimento Deneyleri 1.4. Beton 1.4.1. Genel 1.4.2. Malzeme Özellikleri Su Beton Katkıları 1.4.4. Beton Deneyleri: 1.4.4.1. Beton Deneyleri İçin Numune Alma 1.4.4.2. Taze Beton Deneyleri 1.4.4.3. Sertleşmiş Beton Deneyleri: 1.5. Betonarme Demiri 1.5.1. Genel 1.5.2. Malzeme Özellikleri 1.6. Bitümlü Malzemeler 1.6.1. Limanlar Üstyapısında Astar olarak kullanılacak Bitümlü Malzemeler 1.6.2. Limanlarda kaplama için Kullanılacak Bitümlü Malzemeler 1.6.3. Limanlarda Bitümlü Temelde Kullanılacak Bitümlü Bağlayıcılar: 1.6.4. Limanlarda Bitümlü Temelde Kullanılacak Bitümlü Malzemeler: 1.7. Babalar 1.8. Usturmaçalar 1.9. Diğer Malzemeler 2.Yapım Teknik Esasları 2.1. İş Yönetimi 2.2.Batimetrik Ölçümler 2.2.1. Şakülle Ölçüm 2.2.2. Ses Sonarları ile Ölçüm 2.3.Tarama 2.4. Dalgakıranlar 2.5.İskeleler 2.6. Rıhtımlar 2.6.1. Çelik Palplanşlı Rıhtımlar 7 7 7 7 10 11 11 12 13 14 15 15 15 17 18 18 19 20 21 22 22 22 23 24 24 24 24 26 29 29 29 30 31 31 31 31 31 31 32 32 32 33 33 34 34 35 35 35 38 49 57 61 61

2

2.6.2. Beton Bloklu Rıhtımlar 3. Kontrol Teknik Esasları 3.1. Malzeme ve Yapım Kontrolu 3.1.1.Agrega Kontrol ve Kabülü 3.1.2.Çimento Kontrol ve Kabülü 3.1.3.Beton Kontrol ve Kabülü 3.1.4.Betonarme Demiri Kontrol ve Kabülü 3.2. Yapım Kontrolü 4. Bakım-Onarım Teknik Esasları 4.1. Deniz Yapılarında Malzemenin Bozulmasına Neden Olan Etkenler 4.2- Hasar İnceleme Yöntemleri 4.2.1. Periyodik İncelemeler 4.2.2. Genişletilmiş İncelemeler 4.2.3. Özel İncelemeler 4.3. Deniz Yapılarında Bakım ve Koruma 4. Liman Yapıları İçin Bakım Yöntemleri 4.5. Tamir Yöntemleri 4.6 Oyulma Koruması

61 65 65 65 65 66 67 67 68 68 70 70 70 70 71 73 77 78

3

.................................................................................12.......11.......................73 Tablo 4... Kazık çakım toleransları (BS 6349 Part 2: 1988) ....................................10................ Dalgakıran Dolgusunda Kabul Edilebilir Tolerans Aralıkları (Manual on the Use of Rock in Coastal Engineering) ....................................................................... Sertleşmiş Beton Deneylerine İlişkin Türk Standartları ........ Değişik Malzeme ve Deniz Koşullarına Bağlı Olarak Dikey Hata Payları(BS 6349:Part 5:1991)...TABLOLAR Tablo 1.................. B Sınıfı Standart İnce Sınıfla ilgili Kütle Dağılımı için Özellikler .. 1994) .................................... Beton Karma Suyunun Niteliği (Karayolları Teknik Şartnamesi (2006))................. Tahkimat Taşının Özellikleri (Karayolları Teknik Şartnamesi 2006)..22 Tablo 1.................... Karışık Agregaların Tane Sınıfları ve Granülometrik Bileşimleri ..... Keson tipi kıyı duvarı için periyodik kontrol için etkenler (JICA........................................20...........21 Tablo 1............3...20 Tablo 1..10 Tablo 1.. Yapım Çalışmaları için Önerilen Tarama Araçları (BS 6349:Part 5:1991) ....55 Tablo 2................. Taze Beton Deneyleri Standartları ..... Deniz Tarama Makineleri Uygulama Limitleri (BS 6349:Part 5:1991) ...34 Tablo 2................24...................................................................... Çimento ile ilgili Türk Standartları.......................... Beton Yapım Tekniği ile ilgili Standartlar........................41 Tablo 2...................14 Tablo 1................................... Değişik Malzeme ve Deniz Koşullarına Bağlı Olarak Yatay Hata Payları(BS 6349:Part 5:1991)..................14. Agrega ile ilgili Türk Standartları ........39 Tablo 2.1..........12 Tablo 1....................22..........................8 Kütle için (parçalar hariç) Özellikler...................7.........9...........................23 Tablo 1.10.2.......................66 Tablo 4........... ...................................... A Sınıfı Standart Yoğun Sınıfla ilgili Kütle Dağılımı ve Ortalama .......3...........6..........................22 Tablo 1........................... Su derinliği ölçümlerinde hata payları (BS 6349:Part 5:1991).21................... İri Agregaların Tane Sınıfları ve Granülometrik Bileşimleri ....................7...9 Kütle için (parçalar hariç) Özellikler............. Kaya Kırma ve Tarama Yapılacak Bölgelerde Kullanılacak Tarama Araçları(BS 6349:Part 5:1991)..1.........19 Tablo 1.........................................30 Tablo 2.....................44 Tablo 2...........5.................... Deniz Tabanı sediman sınıflandırılması (BS 6349:Part 5:1991)) ...........................2....................16 Tablo 1..................4.......................1....................1 Keson kompozit tip dalgakıran için periyodik kontrol için etkenler (JICA.....................13..................................2......25 Tablo 1.................................................... Yapım Öncesi ve Yapım Sırasında İzlenecek Adımlar...............60 Tablo 3................................36 Tablo 2............ Beton ve Betonarme ile ilgili diğer Türk Standartları ......................5.............................. Kıyı Yapıları ve Liman İnşaatlarında Kullanılan Beton Karışımlarının Nitelikleri ............. 1994)......................9 Tablo 1..............................11 Tablo 1........................................... Dona Dayanıklılık Deneyi Sınır Değerleri............................................8 Tablo 1...11 (CIRIA special publication 83 / CUR Report 154) ...............46 Tablo 2.................................18 Tablo 1....28 Tablo 1.............................................................................23............. Ayrışma ve alterasyon dereceleri ....................................9.......47 Tablo 2....... Çimentoların Basınç Dayanımına Göre Sınıflandırılması...............13 Tablo 1.....19.....42 Tablo 2.......................8 Tablo 1.. B Sınıfı Standart Yoğun Sınıfla ilgili Kütle Dağılımı için Özellikler...................17.............43 Tablo 2.11.....27 Tablo 1............Tahkimat Taşının Özellikleri ........................ Arazi Oluşturma ve/veya Kıyı Düzenleme Çalışmaları için Önerilen Tarama Araçları (BS 6349:Part 5:1991) ......6..................................................... Agregaların kabul edilebilmesi için sınırlar ...... Tarama Malzemeleri Döküm Çeşitleri ..... İnce Agregaların Tane Sınıfları ve Granülometrik Bileşimleri.........73 Tablo 4.............13 (CIRIA special publication 83 / CUR Report 154) ........19 Tablo 1....................... Su Emme ile ilgili Kategoriler........9 Tablo 1......................73 4 .........12........13.... Bakım Çalışmaları için Önerilen Tarama Araçları (BS 6349:Part 5:1991) ......................48 Tablo 2....15..................... Keson kompozit tip dalgakıran için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA............ Çimento Deneyleri ile ilgili Türk Standartları ... Deniz yapıları için idealize tipik kaya kalitesi parametre aralıkları (CIRIA special publication 83 / CUR Report 154)...................................... 1994) ........3. Standart İri Sınıfın Tane Büyüklüğü Dağılımı İçin Özellikler..............................................8.................. Deney sonuçlarına göre kaya dayanıklılığı için rehber....................18.............15 Tablo 1.................. A Sınıfı Standart İnce Sınıfla İlgili Kütle Dağılımı ve Ortalama..........................................................8..........25.............10 Tablo 1...........................40 Tablo 2.................................29 Tablo 1.............16...........................................4....................

......................................Tablo 4..........74 Tablo 4........6 Keson tipi kıyı duvarı için maksimum izin verilebilir deformasyon (JICA...........7 Palplanş tipi kıyı duvarı için periyodik kontrol için etkenler (JICA..76 Tablo 4............ 1994) ..76 Tablo 4.................75 Tablo 4.4..76 Tablo 4............... 1994) .....14 Betonarme yapılar (PIANC............ 1994) ... 1994) .......11 Düşey kazıklı rıhtım için periyodik kontrol için etkenler (JICA.....74 Tablo 4...... 1994) ............. 1994) . 1990)..8 Palplanş tipi kıyı duvarı için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA........... 1994) .... 1994)......75 Tablo 4................76 Tablo 4...................................9 Palplanş tipi kıyı duvarı için kontrol yöntemleri (JICA.10 Düşey kazıklı rıhtım için kontrol için etkenler (JICA...77 Tablo 4.............12 Düşey kazıklı rıhtım için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA....77 Tablo 4......... Keson tipi kıyı duvarı için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA................5 Keson tipi kıyı duvarı için kontrol yöntemleri (JICA.. 1994) . 1990)......13 Beton yapılar (PIANC...........78 5 ................

....................8.........................................51 Sekil 2......... Maksimum tane büyüklüğü 8.................. Beton Rıhtım Kronmanı ................1 ....... 1994)...........0 ve 63..........................ŞEKİLLER Sekil 1................ Birbirine Geçmeli Düz Çelik Palplanşlar .....................................58 Şekil 2...............55 Sekil 2............... Yandan Tarayıcı Sonarlar......2.......53 Şekil 2..................................1.....................................................................9.........................................................71 6 .......................................................20 Sekil 1.6 Dalgakıran Yapım Teknikleri ........................54 Şekil 2...............................3................13..........Bakımın Tanımı..................5 Çekirdek tabaka yerleştirilirken dikkat edilmesi gerekli mesafeler (m) ......................2........................................................0 ve 16................................................................................ (JICA......21 Şekil 2...............................................................................0 mm olan karışık agrega granülometri eğrileri......................10............ Rıhtım yapıs ...62 Şekil 2.............................................................................................52 Sekil 2...............0 mm olan karışık agrega granülometri eğrileri..12............... Tipik bir taşdolgu kesiti ...........................37 Sekil 2....55 Şekil 2...........................62 Şekil 4...............................4 Çekirdek Tabakasının Yerleştirilmesi ...36 Şekil 2..11......................7...........58 Şekil 2............... Deniz Sonarının Calışma Sistemini Gösteren Şema .......................................... Anroşmanların vinç ile yerleştirilmesi ve dalgıçlarla gözlemlenmesi .......49 Sekil 2.................... Betonarme Kazıkların Kesilmesi...................................... Prefabrike beton platformların yerleştirilmesi ..14......................................61 Şekil 2........... Maksimum tane büyüklüğü 32. Kronmanlı dalgakıranlar ................................. Toleranslar......................................1..................................

1. filtre tabakası ve çekirdek / dolgu malzemesinden oluşur. Kaya malzemelerin tahkimat için kullanılabilirliğini saptamaya yönelik parametreler ve ilgili limitler değişik kaynaklarda verilmektedir. iri sınıf. kimyasal ve dayanıklılık özelliklerinin belirlenmesinde ve deney metotları için TS EN 13383-1.EN13383-2 Madde-4’te belirtildiği şekilde alınan numuneler. Ancak söz konusu standartta fiziksel özelliklerle ilgili limitler verilmemektedir. Bu nedenle.Deney uygulanacak numuneler Tablo 6 ‘da belirtilen özelliklere göre seçilmelidir. 1. fiziksel. Koruma Tabakası Taşları (TS EN 13383) 1.1.Yoğun sınıf kategoriler Tablo 4 ve Tablo 5’e uygun olmalıdır.1. 7 . gereçlere ait parametre ve limitlerin CIRIA (İngiltere İnşaat Sektörü Araştırma ve Enformasyon Kurumu) ve CUR (Hollanda İnşaat Mühendisliği Araştırma ve Standartlar Merkezi) tarafından yayınlanan kıyı mühendisliği el kitabından (manual on the use of rock in coastal and shoreline engineering) alınması ve EN 13383 standardı ile birlikte kullanılması uygun olacakır. ince sınıf ve yoğun sınıflarla ilgili kütle dağılımı için EN 13383-2 Madde 6 uygulanarak tayin edilir. Bu malzemelerin genel.1. Taş/Tahkimat Deniz yapıları kapsamında kullanılan kaya malzeme esas olarak koruyucu tabaka. 2004a Koruma Tabakası Taşları (Zırh taşı) Bölüm 1: Özellikler TS EN 13383-2. Malzeme 1.1. Bu kaynağa ek olarak “Karayolları Teknik Şartnamesi (2006) da tahkimat taşının özellikleri.1. Genel Özellikler Tahkimat kapsamında değerlendirilen kayalar.1. Uzunluk-kalınlık oranı 3’ ten büyük olan koruma tabakası taş parçasının yüzde oranı EN 13383-2 Madde 7’ ye uygun olarak tayin edilmelidir.İnce sınıf kategoriler Tablo 2 ve Tablo 3 . ince sınıf ve yoğun sınıf olmak üzere 3 sınıfa ayrılır. 2004b Koruma Tabakası Taşları (Zırh taşı) Bölüm 2: Deney Metotları standardı kullanılacaktır. bu özelliklerin belirlenmesine yönelik deneyler ve ilgili deney standartları ile şartname limitleri verilmektedir. İri sınıfla ilgili tane büyüklüğü dağılımı için EN 13383-2 Madde 5.İri sınıf kategoriler Tablo 1.

2.kütlece ≥ %80 olmalı c:Parçalar Tablo 1. A Sınıfı Standart İnce Sınıfla İlgili Kütle Dağılımı ve Ortalama Kütle için (parçalar hariç) Özellikler Sınıf kg 5-40 LMA 5/40 10-20 10-60 LMA 10/60 20-35 40-200 LMA40/200 80-120 60-300 LMA 60/300 120-190 15-300 LMA15/300 45-135 Sınıf Ortalama Kütle kg Kütle kg Tane Kütlesinden daha az yüzde oran(kütlece) 97-100 70-100 0-10 0-2a 97-100 70-100 0-10 0-2a 97-100 70-100 0-10 0-2a 97-100 70-100 0-10 0-2a 97-100 70-100 0-10 0-2a - 450 300 200 120 80 60 40 30 15 10 5 3 2 1.1.5 22.5 a:Parçalar 8 .tel kafes gibi özel uygulamalar için gösterilen sınıf b:90/180 mm sınıfını gösteren 90 mm ile 180 mm’lik elekler arasındaki malzeme.Tablo 1.4 a:90/180 mm sınıfı. Standart İri Sınıfın Tane Büyüklüğü Dağılımı İçin Özellikler Sınıf mm 45/125 CP 45/125 Elekten geçen 98-100 90-100 0-50 0-15 0-5 c 63/180 CP 63/180 % 98-100 90-100 0-50 0-15 0-5 c - 90/250 CP 90/250 98-100 90-100 0-50 0-15 0-5 c - 45/180 CP 45/180 98-100 90-100 0-50 0-15 0-5 c 90/180 a CP 90/180 a 98-100 80-100 b 0-20 b 0-5 c - Sınıf Elek Göz Açıklığı mm 360 250 180 125 90 63 45 31.

4. A Sınıfı Standart Yoğun Sınıfla ilgili Kütle Dağılımı ve Ortalama Kütle için (parçalar hariç) Özellikler Sınıf kg 300-1000 HMA300/1000 540-690 1000-3000 HMA1000/3000 1700-2100 3000-6000 HMA3000/6000 4200-4800 6000-10000 HMA6000/10000 7500-8500 10000-15000 HMA10000/15000 12000-13000 Kategori Ortalama Kütle kg Kütle kg Tane Kütlesinden daha az yüzde oran (kütlece) 97-100 70-100 97-100 70-100 0-10 97-100 70-100 0-10 0-5a 97-100 70-100 0-10 0-5a 97-100 70-100 0-10 0-5a - 22500 15000 10000 9000 6500 6000 4500 4000 3000 2000 1500 1000 9 .3.5 a:Parçalar Tablo 1.Tablo 1. B Sınıfı Standart İnce Sınıfla ilgili Kütle Dağılımı için Özellikler Sınıf kg 5-40 LMA 5/40 97-100 70-100 0-10 0-2a 10-60 LMA 10/60 97-100 70-100 0-10 0-2a - 40-200 LMA40/200 97-100 70-100 0-10 0-2a - 60-300 LMA 60/300 97-100 70-100 0-10 0-2a - 15-300 LMA15/300 97-100 70-100 0-10 0-2a - Kategori Kütle kg Tane Kütlesinden daha az yüzde oran (kütlece) 450 300 200 120 80 60 40 30 15 10 5 3 2 1.

Tablo 1. koruma tabakası taşının donma ve çözülmeye ve tuz kristallenmesine dirençli olduğu kabul edilir. B Sınıfı Standart Yoğun Sınıfla ilgili Kütle Dağılımı için Özellikler Sınıf kg 300-1000 HMA300/1000 97-100 70-100 0-10 0-5a 1000-3000 HMA1000/3000 97-100 70-100 0-10 0-5a - 3000-6000 HMA3000/6000 97-100 70-100 0-10 0-5a - 6000-10000 HMA6000/10000 97-100 70-100 0-10 0-5a - 10000-15000 HMA10000/15000 97-100 70-100 0-10 0-5a - Kategori Kütle kg Tane Kütlesinden daha az yüzde oran (kütlece) 22500 15000 10000 9000 6500 6000 4500 4000 3000 2000 1500 1000 650 300 200 a:Parçalar 1. EN133383-2 Madde 8’e uygun olarak tayin edilmelidir.1.5.650 300 200 a:Parçalar 0-10 0-5a 0-5a - - - - Tablo 1.Tablo 1.5 Kategori WA WA0.2.5 kategorisi gibi seçilen değerden büyük değilse.6. Fiziksel Özellikler Koruma tabakası taşının su emmesi. Su emme.5 10 .6’de belirtilen WA 0.1. Su Emme ile ilgili Kategoriler Su Emme Kütlece % Ortalama emme ≤ 0.

1. Tablo 7 da verilen ayrışma dereceleri petrografik değerlendirmelerle birlikte kullanılabilir. Uygun kaya malzemesi taş ocağında yapılacak kayanın fiziksel ve jeolojik özelliklerinin ayrıntılı değerlendirilmesine dayalı olarak seçilmelidir. Ayrışma. darbeye dayanıklılık.1. filtre tabakası ve çekirdek / dolgu malzemesinin için istenen parametre ve limitler verilmektedir. kayaçların uzun jeolojik zaman sürecinde iklim koşullarına maruz kalması sonucunda oluşur ve bu süreçte mekanik ve kimyasal ayrışma birlikte hareket eder. Ancak bazı durumlarda daha düşük kalitede kaya malzemesi kullanılması kaçınılmaz olur.2. süreksizlik aralığı.1. Ayrışma ve alterasyon dereceleri (CIRIA special publication 83 / CUR Report 154) Tanım Taze Ayrışma Açıklama derecesi IA Belirgin bir ayrışma izi yok Ana süreksizlik düzlemleri boyunca(örnek:eklem) renk değişimi Süreksizlik düzlemlerineki renk değişimi kayanın ayrışmasını gösterir. porozite. Tüm kayaç malzemesiinin rengi Malzeme özellikleri Kaya özellikleri ayrışma ile etkilenmemiş. Kaya özellikleri ayrışma ile önemli ölçüde etkilenmiş olabilir. sağlam kayanın mukavemeti. Kayacın mineral yapısı taze ve sağlam Kaya özellikleri ayrışma ile önemli ölçüde etkilenmemiştir. oluşumu. CRIA special publication 83 / CUR Report 154” – yararlanılması öngörülmektedir.CIRIA (the UK Construction Industry Research and Information Association) ve CUR (the Netherlands Center for Civil Engineering Research and Codes). Bu kayaçlar deniz koşullarında zayıf dayanım özellikleri sergiler. deniz yapıları kapsamında projelendirilen koruyucu tabaka. Belirli bir kaynak tesbit edildiğinde dikkatlice araştırılmalı çünkü kayanın ayrışma durumu laboratuvar deneyleri ile elde edilecek sonuçları doğrudan etkilemektedir.1. kaya yoğunluğu.2.7. gradasyon vb. Dayanım ve aşınma karakteristkleri azalma Çok az IB ayrışmış Az ayrışmıiş II 11 . Manual on the Use of Rock in Coastal and Shoreline. blok bütünlüğü. Bu durumlarda kayanın tatmin edici bir performansa ulaşması için tasarımda gerekli değişiklik yapılmalıdır. Ayrışmaya koşut olarak kayaçların mineralojisi. CIRIA / CUR Yaklaşımı Deniz yapılarında kullanılan doğal yapı gereçlerinin özgül nitelikleri ile bu gereçlere ait limitlerin belirlenmesinde “CIRIA (İngiltere İnşaat Sektörü Araştırma ve Enformasyon Kurumu) ve CUR (Hollanda İnşaat Mühendisliği Araştırma ve Standartlar Merkezi) tarafından yayınlanan kıyı mühendisliği el kitabından . süreksizliklerin konumu. Bu el kitabında. süreksizliklerin durumu. blok şekli. tek eksenli basınç dayanımı ve kaya yoğunluğudur. tektonizma ve faylanma kaya kalitesini belirleyen önemli faktörlerdir. Bu tabloda görüleceği gibi ayrışma derecesi III ve daha yüksek ayrışmaya uğramış malzemeler genelde tahkimat için uygun değildir. bölgesel metamorfizma. Kayaç Türlerinin Kaynağında Değerlendirilmesi Deniz yapılarında kullanılacak kaya malzemelerin seçilmesinde dikkate alınan başlıca özellikler şunlardır: renk. gradasyon. Tablo 1. mukavemet parametreleri. Mineral yapısı sağlamdır. süreksizliklerin nicelik ve niteliği. Deniz yapılarında kullanılacak doğal yapı gerecinin belirlenmesinde ilk adım olarak jeolojik inceleme yapılmalı ve potansiyel kaya malzemesi öncelikle kaynağında irdelenmelidir. ayrışma derecesi. su emme.1. dikkate alınmaktadır. ayrışma durumu. İdealize kaya kalitesini temsil eden tipik parametreler. blok ağırlığı ve boyutu. su emme ve porozite. RQD. 1991. Bu parametrelerin dışında blok boyutu.

Kayacın tümü toprak zemine dönüşmüştür. Tablo 1. Uygun malzemenin seçiminde dikkat edilmesi gerekli hususlar Tablo 1. Don kaybı. Özgün kütle yapısı önemli ölçüde sağlamdır. Deniz yapıları için idealize tipik kaya kalitesi parametre aralıkları (CIRIA special publication 83 / CUR Report 154) Deney veya Gözlem Ayrışma derecesi Süreksizlik aralığı (m) RQD (%) Porozite (%) Koruyucu Tabakalar I-II 1.50+ 75-100 0-10 Çekirdek / Dolgu I-II 0. Mineral yapının alterasyonu yaygın ve mikro çatlaklar çok fazla. Bu bağlamda. Mineral yapının mikro çatlaklar ile alterasyonu gözlenebilir. süreksizlik aralıkları ve RQD değeri ile ilgili olarak ocak alanında değerlendirme yapılmalı ve laboratuvar deneyleri ile desteklenmelidir. deneylerden sağlanan veriler jeolojik ayrışmanın kayanın deniz yapılarındaki performansının ne ölçüde etkileyebileceği konusunda ip ucu verir. Kayaç malzemesinin yarısından fazlası ayrışmış ve/veya parçalanarak zemine dönüşmüştür.1. süreksiz kütleler veya çekirdek şeklinde gözlenir.8 de verilmektedir. gösterebilir.Orta derecede ayrışmış III Çok ayrışmış IV Tümüyle ayrışmış V Artık (rezidüel) zemin VI değişmiş olabilir ve kayaç taze konumundan daha zayıf olabilir Kayaç malzemesinin yarısından azı ayrışmış ve/veya parçalanarak zemine dönüşmüştür.00+ 80-100 0-5 Filtre Tabakaları I-II 0. sürekli kütleler veya çekirdek şeklinde gözlenir. İdealize Kaya Kalitesi Deniz yapılarında kullanılacak doğal yapı gerecinin belirlenmesinde ilk adım olarak jeolojik inceleme yapılmalı ve potansiyel kaya malzemesi öncelikle kaynağında irdelenmelidir. ayrıntılı ocak etüdü ve gerekli deney programı ile malzemenin gerçek fiziksel ve dayanım özellikleri belirlenmelidir. Koruyucu veya filtre tabakaları için uygun değildir ancak başka malzeme bulunamadığı durumlarda çekirdek malzemesi için uygun olabilir. Kayacın kütle yapısı ve dokusu tahrip olmuştur. donma/çözülme.8. Taze veya renk değişimine uğramış kaya. Belirli koşullarda dolgular veya malzemesi için jeotekstil ile kullanılabilir. Sağlamlık özellikleri belirgin şekilde etkilenmiştir. kayanın ayrışma derecesi. Hacımsal olarak büyük değişiklik olmasına karşın zemin önemli ölçüde taşınmamıştır. gelişigüzel çekirdek (örneğin birlikte) 1. Kayaç malzemesinin tamamı ayrışmış ve/veya parçalanarak toprak zemine dönüşmüştür. Kayacın özellikleri genel anlamda değerlendirildikten sonra.2. Her zaman koruyucu veya filtre tabakaları için uygun değildir ancak daha iyi malzeme bulunamadığı durumlarda bazan çekirdek malzemesi için uygun olabilir. Taze veya renk değişimine uğramış kaya.2.20+ 55-100 0-10 12 . metilen mavisi emme değeri vb. Kaya özellikleri ayrışma ile önemli ölçüde etkilenmiştir.

Büyük blokların darbe dayanımı için yanıltıcı olabilir.0 Don kaybı (Mg2SO4) % Donma / çözülme kaybı (%) Metilen mavisi emme değeri (g/100g) Çatlak tokluğu (Mpa.9 Marjinal 2.6 Zayıf <2.9. Sıkı fakat ayrışmış bazik kayalar dışında sağlamlığın iyi bir göstergesi.002 12-20 0.5 0.4 >2.9). Deney sonuçlarına göre kaya dayanıklılığı için rehber (CIRIA special publication 83 / CUR Report 154) Deney Kaya yoğunluğu (t/m3) Su emme (%) Çok İyi >2.5-2. Su emme ile iyi bir korelasyon Zararlı kil minerallerin varlığını gösterir Tip 2 kırılmalarına (yeni çatlaklar boyunca) karşı direnci gösterir. Aşınma direnci ile iyi bir korelasyon.1-0.2 0. “iyi”. Uygulamada “çok iyi” ve “iyi” sonuçlara sahip kayalar tercih edilmektedir.0040.4-2. Büyük blokların darbe dayanımı için yanıltıcı olabilir.0 <0.0-8.4-0.2 0.1 0.0 0.5 0.m½) <2 2-12 12-30 >30 <0. Geniş serbest drenaj boşlukları bulunan boşluklu kireçtşı için çoğun yanıltıcı sonuçlar verebilir. Tablo 1.6-2.0 >50 >2000 1.7 1.5-2.4 >1.0 >2.0 >100 >2600 <2. Tip 2 kırılmalarına karşı direnci gösterir.Su emme (%) Tek eksenli basınç dayanımı (Mpa) Kaya yoğunluğu (kg/m3) <2.0020.7-1. Parçalanmaya karşı direncin tek en önemli göstergesi.004 20-30 0.5 >100 >2600 <3. Ayrışma direncinin iyi bir göstergesi.0 2. Kaya Kalitesinin Değerlendirilmesi Kayaların dayanıklılığı ile ilgili olarak rehber niteliğinde bir tablo hazırlanmış ve deney sonuçları “çok iyi”. Çok sayıda örnek için hızlı bir deney.0 >6.5-4.2.0015 13 . (Tablo 1.8 Nokta yükleme indeksi Is(50) (MPa) Islak dinamik ezilme değeri (%) Mil aşınma dayanımı >8. “marjinal” ve “zayıf” olmak üzere 4 sınıfa ayrılmıştır.0 <0.0 4. Ayrışmaya karşı direnci gösterir.8-1.0 <0.0015 <30 >0.1.0 <1.3 Açıklamalar Hidrolik stabiliteyi etkileyen fiziksel özellik.3.0-6. Tip 2 kırılmalarına karşı direnci gösterir.3-2.9 İyi 2.0 1. Hızlı bir deney. Sıcak kuru iklimlerde kullanılacak poroz sedimanter kayaçlar için önemli bir deney Dondurucu kış iklimler için önemli bir deney (özellikle baraj gövdeleri).5 >12. Doygun kaya yüzeylerinin karşılıklı aşındırmasına karşı <0.

Arazide Düşürme Testi. Tablo 1.10. 11. (1997) 10. Sonuçlar kaya ayrışma modeli ile birlikte kullanılabilir.60 TS 699-Ocak Hacım Ağırlık (gr/cm3) 1987 3. Sürtünme ile Aşınma Kaybı ≤ 15 cm3 / 50 cm2 9. 2.Şubat 6. aşınma. KarayollarıTeknik Şartnamesi (2006) Karayolları Teknik Şartnamesi (2006) da tahkimat taşının homojen. Tablo 1. sık kristallerden oluşan. 1. Islanma-Kuruma Etkisi deneyi yapılması zorunlu olmayan ancak yapılması yararlı olan bir deneydir. don ve hava tesirlerine karşı dayanıklı. Petrografik Görünüm Kristaller iyi kenetlenmiş.1. kil minerali ve eriyebilir mineral ASTM C 295 olmayacaktır. Not-2. Tabii Don Dayanımı deneyinin çabuklaştırılmış şekli olduğundan. 2004a Koruma Tabakası Taşları (Zırh taşı) Bölüm 1: Özellikler TS EN 13383-2. arazi ve 14 . Arazide Bekleme .Yerinde Ocak yerinde veya kullanılacağı yerde 12 ay Gözlem beklediği sürede çatlak oluşumu. Tabii Don Dayanımı deneyinin yapılmadığı durumda yapılacaktır. sert. süreksizlik içermeyen veya az sayıda süreksizliği bulunan. Not-2) ve çatlak oluşmayacaktır. Not-1. sağlam. Arazide Düşürme Testi Ana boyutta kırılma olmayacak (Bkz. Don Kaybı Deneyi (Na2SO4) % ≤ 2 8. Deniz yapılarındaki tahkimat için kullanılacak kaya malzemesine yönelik parametre ve limitler ile ilgili olarak TS EN 13383-1. Islanma-Kuruma Etkisi Önemli derecede çatlak oluşumu ASTM D 5313-92 (35 Döngü Sonrası) ve gelişimi olmayacaktır. parçalanma ve ayrışma olmayacaktır. Kaba Agregada Los Angeles ≤ 25 Aşınma Direnci % TS 2513. yüksekliğe taş bloğunun sert bir yüzey üzerine düşürülmesi ile yapılacaktır. 2004b Koruma Tabakası Taşları (Zırh taşı) Bölüm 2: Deney Metotları Kıyı Mühendisliği El Kitabı (1991) (manual on the use of rock in coastal and shoreline engineering) / CIRIA (İngiltere İnşaat Sektörü Araştırma ve Enformasyon Kurumu) ve CUR (Hollanda İnşaat Mühendisliği Araştırma ve Standartlar Merkezi) Karayolları Teknik Şartnamesi (2006) gibi kaynaklar incelenmiş ve inceleme sonuçlarının İdare’nin deneyimleri ile birlikte değerlendirilmesi sonucunda tahkimat gerecinin kaya özellikleri. Don Kaybı Deneyi.indeksi (kayıp/1000 devir) Blok bütünlüğü (düşürme deneyi) Id (%) <2 2-5 5-15 >15 direnci gösterir.10 ‘da belirtilen özelliklere sahip olması ve TS EN 13383-1 ve TS EN 13383-2 standartlarında belirtilen nitelikleri taşıması istenmektedir. Basınç Dayanımı (kgf/cm2) ≥ 500 ve 5. Tabii Don Dayanımı % ≤5 1977 7. Tahkimat Taşının Özellikleri (Karayolları Teknik Şartnamesi 2006) Deney Şartname Limitleri Deney Standardı 1.3. Doygun Yüzey Kuru Birim ≥ 2. Not-3. Yükleyici tarafından 3 m. Büyük blokların Tip 1 (zayıflık düzlemleri boyunca) kırılmalarına karşı direnci gösterir. Hacımca Su Emme Oranı % ≤2 4.

Tablo 1. Don kaybı deneyi için Na2SO4 veya Mg2SO4 kullanılacaktır. sağlam. inorganik ve genellikle 100 mm ye kadar büyüklüğü olan tanelerdir. parçalanma ve ayrışma olmayacaktır. aşınma.11 de istenen özelliklere uygun olmalıdır. Tablo 1. Arazide Bekleme . don ve hava tesirlerine karşı dayanıklı. Malzeme Özellikleri Kıyı Yapıları ve Liman inşaatlarında kullanılan Agregalar. Agregalar 1.0 ≥ 500 ≤ 40 Deney Standardı ASTM C 295 TS 699-Ocak 1987 TS 2513.00+ 80-100 Kristaller iyi kenetlenmiş. geniş eklem aralığına sahip veya masif.2. kil minerali ve eriyebilir mineral olmayacaktır. sık kristallerden oluşan. Beton yapımında kullanılmak amacıyla. Not-1.2.Şubat 1977 ≤5 TS EN 13383-1 ≤ 25 ve TS EN 13383≤ 18 2-Nisan 2004 ≤ 15 cm3 / 50 cm2 Ana boyutta kırılma olmayacak ve çatlak oluşmayacaktır.50 ≤ 3. büyük ölçüde aşınmaya karşı direnç. Tahkimat taşının taze-az ayrışmış.1. doğal. TS EN 13383-1 ve TS EN 13383-2 standartlarında belirtilen nitelikleri taşıması ve Tablo 1. Tabii Don Dayanımı deneyinin çabuklaştırılmış şekli olduğundan. Not-2.Yerinde Ocak yerinde veya kullanılacağı yerde 12 ay Gözlem beklediği sürede çatlak oluşumu.laboratuvar deneyleri ve ilgili şartname limitleri Tablo 20 de özetlenmiştir. yapay ya da her iki türden parçacıklı kırılmış veya kırılmamış.12 de verilen standartlara uygun olmalıdır.Tahkimat Taşının Özellikleri Deney Ayrışma derecesi Süreksizlik aralığı (m) RQD (%) Petrografik Görünüm Doygun Yüzey Kuru Birim Hacım Ağırlık (gr/cm3) Hacımca Su Emme Oranı % Basınç Dayanımı (kgf/cm2) Kaba Agregada Los Angeles Aşınma Direnci % Tabii Don Dayanımı % Don Kaybı Deneyi (Mg2SO4) % Don Kaybı Deneyi (Na2SO4) % Sürtünme ile Aşınma Kaybı Arazide Düşürme Testi Şartname Limitleri I-II 1.2. ≥ 2. soğuk hava etkilerine ve beton yüzeyi eskimesine karşı önemli ölçüde dayanıklılık sağlamasıdır. sert. yapay veya geri kazanma 15 . Arazide Düşürme Testi. homojen. Agregaların betonda en önemli işlevleri. yüksekliğe taş bloğunun sert bir yüzey üzerine düşürülmesi ile yapılacaktır.11.2. Don Kaybı Deneyi. 1. Genel Agregalar doğal. Yükleyici tarafından 3 m. Tabii Don Dayanımı deneyinin yapılmadığı durumda yapılacaktır. 1.

09.1980 Beton Agregalarından Numune Alma ve Deney Numunesi Hazırlama Yöntemi TS EN 1744-1.12.04.1997 Agregaların Genel Özellikleri İçin Deneyler.1980 Beton Agregalarından Yüzey Nemi Oranının Tayini TS 3524 19. Harç ve Şerbette Kullanım İçin TS EN 1367-1 08. Agrega ile ilgili Türk Standartları TS 706 EN 12620 02. Deney için alınacak numunelerin hazırlanmasında ise TS 707 de belirtilen şartlara uyulacaktır.12.1980 Yüksek Fırın Cüruf Agregalarında Ufalanmaya Yatkınlık Tayini TS 3527 19.04. TS 706 EN 12620 standartı kullanılacaktır.2000 Agregaların Kimyasal Özellikleri için Deneyler TS 3681.04.02. Tablo 1.1980 Beton Agregalarında Birim Ağırlıklarının Tayini TS EN 932-1 25.04.1983 Beton Agregaları-Yeterlik Deneyi TS 1114 EN 13055-1.12.yoluyla elde edilen agregaların ve bu malzemelerin oluşturduğu karışımların özellikleri için.1982 Beton Agregası-Havada Soğutulmuş Yüksek Fırın Cürufundan TS 3820 15.1999 Agregaların Genel Özellikleri İçin DeneylerBölüm 2: Laboratuvar Nümunelerinin Azaltılması Metodu TS 10088 EN 932-3.04.2004 Hafif Agregalar-Bölüm 1: Beton.12. 12.1982 Genleştirilmiş Perlit Agregası TS 130 29.1999 Agregaların Termal ve Bozunma Özellikleri için DeneylerBölüm 3: “Sonnebrand Bazaltı” için Kaynatma Deneyi TS EN 1744-1 Agregaların Kimyasal Özellikleri İçin Deneyler TS 3523 19. 16.12.1980 Yüksek Fırın Cüruf Agregalarında Süngerimsi ve Camsı Tane Oranı Tayini TS 3525 19.1980 Beton Agregalarında Hafif Madde Oranı Tayini TS 3529 19.12.04.11.Kısım 1: Numune Alma Metotları TS EN 932-2.11.04.1997 Agregaların Genel Özellikleri İçin Deneyler.04.02.04.1999 Agregaların Termal ve Bozunma Özellikleri için DeneylerBölüm 2: Magnezyum Sülfat Deneyi TS EN 1367-3 12. 24.12.Kısım 3: Basitleştirilmiş Petrografik Tanımlama İçin İşlem ve Terminolji 16 .2003 Beton agregaları TS 707 19.1978 Agrega Karışımlarının Elek Analizi Deneyi için Metot TS 3787 16.12. 01.02.1983 Beton Agregaları-Organik Maddelerin Harç Dayanımına Etkisinin Tayini Metodu TS 3821 15.1980 Beton Agregalarında İnce Madde Oranı Tayini TS 3528 19.2001 Agregaların Termal ve Bozunma Özellikleri için DeneylerBölüm 1:Donmaya ve Çözülmeye karşı direncin tayini TS EN 1367-2 12.

2-25.04.04. 12.1999 Agregaların Geometrik Özellikleri İçin Deneyler-Bölüm 1: Tane Büyüklüğü Dağılımı Tayini.Bölüm 5: Genel cihazlar ve kalibrasyon TS EN 932-6.1999 Agregaların Mekanik ve Fiziksel Özellikleri İçin Deneyler-Bölüm 3:Gevşek Yığın Yoğunluğunun ve Boşluk Hacminin Tayini TS EN 1097-5 12. Genleşmesi %0.1999 Agregaların Hava Dolaşımlı Etüvde Kurutma ile Su Muhtevasının Tayini TS EN 1097-6 18. 09. Alkali-agrega reaktivitesine neden olan etmenler. Beton agregalarında Alkali Silika Reaktivitesinin Tayini standardında belirtilen “Harç Çubukların Hızlandırılmış Genleşme Deneyi”nde 14 günlük deney örneklerinde: Genleşme %0.1996 Agregaların Geometrik Özellikleri İçin Deneyler Kısım 2: Tane Boyutu Dağılım Tayini-Deney Elekleri. Elek Göz Açıklıklarını Anma Büyüklükleri TS 9582 EN 933-3 12. 17 .A.2002 Beton agregalarında özgül ağırlık ve su emme oranı tayini 1.01.3.04.04.04.Eleme Metodu TS EN 933-2 03.2000 Agregaların Mekanik ve Fiziksel Özellikleri için Deneyler-Bölüm 2: Parçalanma Direncinin Tayini için Metotlar TS EN 1097-3 12. çimentoda bulunan alkali oksit miktarına.2001 Agregaların Geometrik Özellikleri için Deneyler-Bölüm 1-Tane Şeklinin Tayini-Şekil İndeksi TS EN 1097-1 22. çevre şartlarına ve aggregalarda alkaliye karşı duyarlı tanelerin bulunmasına bağlıdır.2002 Agregaların Mekanik ve Fiziksel Özellikleri İçin Deneyler-Bölüm 1:Aşınmaya Karşı Direncin Tayini (Mikro-Deval) TS EN 1097-2 24.11.1999 Agregaların Genel Özellikleri İçin Deneyler-Bölüm 6: Tekrarlanabilirlik ve uyarlık tarifleri TS 3530 EN 933-1. TS 2517 de verilen kimyasal analiz yöntemleriyle agreganın alkali madde içeriğinin bulunması ve bulunan değerlerin TS 706 EN 12620’ye göre değerlendirilmesi gerekir.1999 Agregaların Geometrik Özellikleri İçin Deneyler-Bölüm 3: Tane Şekli Tayini Yassılık İndeksi TS 3814 EN 933-4 14. Agrega Deneyleri Agrega seçimindeki en önemli faktörlerden biri de.2.1997 Agregaların Genel Özellikleri İçin Deneyler.20 arasında ise.15 ve %0. idare malzemenin uygun bir metotla zararlılık sınırının altına düşürülmesi kaydıyla onay verebilir.04. Alkali-Silika Reaksiyonunun minimuma indirilmesidir. Ayrıca agregada alkali minerallerin kuşkusu var olduğunda CSA A23.TS 10088 EN 932-3.15 in altındaki malzemelerin kullanımı uygundur.04.20 ve bunun üstünde ise malzeme kabul edilmeyecektir. 12. Genleşme %0.04.03.

Bu durumlarda kullanılacak ince parçacıkların yapının özelliklerini değiştirmeden olabilecek minimum düzeyde tutulması tercih edilmelidir.1.0 27. TS 706 EN 12620 de verilen ölçütlere ve İdare’nin belirleyeceği sınırlara uyması gerekmektedir. ısınma ve soğuma.4 Tane büyüklüğü dağılımı (granülometri): 1. TS 3528 ve TS EN 1744-1’e göre gerekli deneyler de yapılacaktır. TS 3527. kullanılan beton agregalarında su emme oranı. İnce Agregalar Beton için ince agregalar doğal kumdan.13. TS EN 1367-2 de belirtilen test metotlarına ve TS 706 EN 12620 de verilen şartlara göre agreganın sülfatlara karşı olan dayanıklılığı test edilecek ve bu standartlarda belirtilen kabul şartlarına göre Kontrol Mühendisi agreganın kullanılıp kullanılmayacağına karar verecektir.2. 1. ıslanma ve kuruma sırasında kırılma ve parçalanmaya karşı dayanıklı olmaları şarttır. kırma taş kumundan veya çakıl kumundan ibaret olacaktır. Agregaların içerdiği klorür ve sülfat oranlarının bulunması için TS EN 1744-1 de verilen test metotları uygulanmalı. İnce agrega genel olarak betonarme. Tablo 1.İdare gerekli yerlerde Alkali-Silika Reaktivitesi (ASR) bulunan malzeme kullanılmasına ancak İdarenin belirleyeceği özel önlemler alındıktan sonra izin verebilir.0 18. Dona Dayanıklılık Deneyi Sınır Değerleri % Sınırlar.0 22. Ağırlıkça Agrega Sınıfı Sodyum Sülfat Çözeltisi Magnezyum Sülfat Çözeltisi İnce Agrega (Kum) İri Agrega (Çakıl) 15. TS EN 1367-1. Klor iyonlu suyun betonarme demirlerini daha çok korozyona uğratabileceği tehlikesi nedeniyle TS EN 1097-6 standardında verilen deney metoduyla aggregaların su emme oranı belirlenmeli ve en yüksek su emme değeri: %3 ü geçmeyecektir. Agregaların aşınmaya ve parçalanmaya karşı olan dirençleri iri agregalar için TS EN 1097-1 Los Angeles Aşınma Direnci testine göre yapılan deneylerle belirlenmelidir. Ayrıca deniz yapılarında aşınmaya neden olabilecek sediman bulunduğu durumlarda kullanılacak agreganın sertliği en az sedimanların sertliği kadar olmalıdır. Deniz yapılarının yüksek oranda klor içeren ortamlarda bulunmasından dolayı. organik madde ve hafif maddeler gibi zararlı maddelerin bulunmaması gerektiğinden agregalar için. Deniz yapıları betonunda kullanılacak olan agregaların donma ve çözülme.4. yapı betonunda emilen klorlu su oranını etkiler.0 Beton agregalarında kil. Özellikle deniz yapılarında agregaların sülfatlı ve klor iyonlu ortamda bulunmaları nedeniyle sağlamlık deneyleri daha çok önem kazanmaktadır. kitle betonu ve prefabrike betonarme betonu için TS 3530 EN 933-1 da verilen deneylere göre yapılan agrega sınıflandırılması sonucunda Tablo 23’de belirtilen şartlara uygun olacaktır. Deniz yapılarında klörür ve sülfat iyonlarının yarattığı zararlı etkileri minimum seviyeye indirmek için betonda kullanılacak agreganın içerdiği klorür ve sülfat oranlarının da sınırlı olması gerekmektedir.2. 18 .

.75 0. içindeki zararlı maddeler bakımından arındırılması için.25 0....... İri Agregaların Tane Sınıfları ve Granülometrik Bileşimleri Tane Sınıfları (Anma 0...100 100 100 * Gereğinde sınıflandırılabilir **Elek aralığı küçültülecek şekilde değiştirilebilir ***Kırma agrega için alt tanelerin miktarı en çok %20 olabilir İri agrega.3 0.10*** 0....10*** - 100 100 100 90....100 0. Tablo 1. Yüklenici ince agregayı gereğine göre bir veya daha fazla boyut bölümüne ayırmış olarak kullanacaktır....1 mm filler kumu......3 0. 1....100 100 100 100 * Gereğinde sınıflandırılabilir **Elek aralığı küçültülecek şekilde değiştirilebilir ***Kırma agrega için alt tanelerin miktarı en çok %20 olabilir Kontrol mühendisince lüzum görülürse ince agrega...2....4....3 0..10*** - 90.10*** - 100 90. 19 ..25 mm 0.........100 90..2. TS 706 EN 12620 standartında belirtilen şartlara uyacaktır. İri Agregalar Beton için iri agrega doğal çakıl veya kırma taştan ibaret olacaktır..10*** 0......25mm 4mm 8mm 16mm 31...3 0.......3 0.3 0..5 mm 1 mm 2 mm 4 mm 8 mm Büyüklüğü) 0/1 0/2 0/4 1/2 1/4 2/4 -* 15 ...100 30**..100 90...3 - 90...15*** 0.100 90.60 0......3 0..... kitle betonu ve prefabrike betonarme betonu için TS 3530 EN 933-1 da verilen deneylere göre yapılan agrega sınıflandırılması sonucunda Tablo 15’de belirtilen şartlara uygun olacaktır...14. Kontrol mühendisince gerekli görüldüğü durumlarda iri agrega pislikten temizlenmek üzere yıkanacaktır.100 100 30**..5 0..100 90..3 0...60 20**.100 0.. İri agrega genel olarak betonarme...100 55.....5 0..... İnce agrega ince tane bakımından fakir olduğu durumda 0.....5 mm 63mm Büyüklüğü) 90mm 4/8 4/16 4/32 8/16 8/32 16/32 16/63 32/63 0.....100 90. vibrasyon esnasında ayrılma veya betonun kusmasına engel olmak için agregaya ilave edilebilir.......... pislik ve tozdan temizlenmek üzere yıkanacak veya tozdan ayrılacaktır....85** 35**.15*** - 100 90.. Granülometre eğrisi betonun mekanik olarak vibre edilmesine elverişli olacaktır... konkasör tozu veya uygun özellikte ince kum.100 30**.30 8...60 0.10*** 0....Tablo 1.......15.. İnce Agregaların Tane Sınıfları ve Granülometrik Bileşimleri Tane Sınıfları (Anma 0..60 90...10*** 90.15*** 100 90..

..0 mm olan karışık agrega granülometri eğrileri 20 . Karışık agregalar Tablo 1. Karışık Agregaların Tane Sınıfları ve Granülometrik Bileşimleri Tane Sınıfları (Anma Büyüklüğü) 0.7 5 0.100 90... Maksimum tane büyüklüğü 8. Karışık Agregalar Kuyulardan.....1. nehir yataklarından.2.15*** 25**. ocak veya konkasör tesisatından elde edilen karışık agregalar ancak sürekli olarak aynı karakteri gösterirse kullanılmalarına izin verilecektir. sahillerden.4.100 100 90..100 100 100 90. Tablo 1...3 0.16..100 100 90.1..0 ve 16. Bu sınıfların üst taneler içermediği duruma göre granülometrik bileşimleri altta verilmiştir.5 mm 90 mm 2 mm 4 mm 8 mm 16 mm 63 mm 2/8 0/8 0/16**** 0/32**** 0/63**** 0.10** * 90.16’de belirtilen şartlara uygun olacaktır.. Bunlar elenerek ince ve iri agregalara ayrılacaktır ve iri ile ince agregaların için geçerli koşullara uyum sağlayacaktır..100 100 * Gereğinde sınıflandırılabilir **Elek aralığı küçültülecek şekilde değiştirilebilir ***Kırma agrega için alt tanelerin miktarı en çok %20 olabilir ****Burada yalnız üst sınır taneler verilmiştir.25 mm 31.3.. Sekil 1...

İnce Agregada İnce Malzeme Oranı.0 mm olan karışık agrega granülometri eğrileri Karışık agrega.2. içindeki zararlı maddeler bakımından arındırılması için.2. Agregaların kabul edilebilmesi için sınırlar Agrega Özellikleri Dona karşı dayanıklılık Aşınma Oranı No 200 Eleğinden Geçen İnce Malzeme Oranı. Iri Agregada İnce Malzeme Oranı. Kontrol mühendisince gerekli görüldüğü durumlarda pislikten temizlenmek üzere yıkanacaktır. Yalnız taş unundan olursa Kum Eşdeğerliliği Harç yapabilme yeteneği Sınırlar ≤ 18 ≤ 45 ≤4 ≤1 ≤4 ≤7 ≥ 60 ≥ 85 21 .17.5 Agrega Kabul Şartları Agregaların kabul edilebilmesi için Tablo 1.Sekil 1.17’da belirtilen sınırları sağlaması gereklidir. TS 706 EN 12620 standartında belirtilen şartlara uyacaktır. Tablo 1.0 ve 63. 1. Maksimum tane büyüklüğü 32.

12.5N 42. Çimento 1.5 ≥10 ≥10 42.1.Düşük erken dayanımlı . Çimentoların Basınç Dayanımına Göre Sınıflandırılması DAYANI M SINIFI 32.5 ≥10 PRİZE BAŞLAMA SÜRE TEST (Dk) METODU TS EN 196-3 ≥75 ≥60 ≥45 GENLEŞME TEST mm METODU TS EN 196-3 TEST METODU TS EN 196-1 ≤10 Kıyı Yapıları ve Liman İnşaatlarında kullanılan çimentolar. Çimento ile ilgili Türk Standartları TS EN 197-1 11.1992 Çimento – Sülfatlara Dayanıklı TS EN 14216 02. Sülfat miktarını bulmak için TS EN 196-2 de verilen deneyler sonucunda çimento.02.3.19 ‘de verilen Türk standart-larına (TS EN lere) uygun olmalıdır. Deniz yapıları inşaatında kullanılacak çimento türünün seçimi. Tablo 1.2002 Çimento-Bölüm 1:Genel Çimentolar .1998 Çimento-Harç Çimentosu-Bölüm 1: Özellikler TS 10157 14. Tablo 1.1.2. 22 .5N 52.3.Özel çimentolar .04.03.Bölüm 4: Bileşim.12.Yüksek fırın cürufu katkılı .5R 52. yapının betonarme demiri içerip içermeyeceğine ve betonun kullanılacağı yerin sülfat ve klor ortamına bağlıdır.Bileşim.18.5 ≥10 ≥10 fc≥52.5≤fc≤52.3. önem derecesine ve bulunduğu ortama göre tasarlanacak çimento kullanılmalıdır. Tablo 1.Çok düşük hidratasyon ısılı . özellikler ve uygunluk kriteri TS EN 197-2 12.5≤fc≤62.2004 Çimento .5R BASINÇ DAYANIMI (Mpa) 2 7 28 GÜN GÜN GÜN ≥16 32.2004 Çimento . Genel 1.5 N 32. TS EN 197-1 de belirtilen şartlara uyum sağlamalıdır.19. özellikler ve uygunluk kriterleri Çimentonun TS EN 196-21 de verilen deney metotlarına göre bulunan klor içeriği değerlerinin TS EN 197-1 de belirtilen limitlere uygunluk sağlaması gerekir.03.5 R 42. özellikler ve uygunluk kriterleri TS EN 197-4 02.Bileşim.2002 Çimento-Bölüm 2: Uygunluk Değerlendirmesi TS 22-1 ENV 413-1 23. Malzeme Özellikleri Beton imalatında genel olarak yapının türüne.

iş özel teknik şartnamesinin gerektirdiği deneyler yapılıp Tablo 1.3.03.2002 Çimento Deney Metotları – Bölüm 5: Puzolanik Çimentolarda Puzolanik Özellik Tayini TS EN 196-6 07. Çimentoda alkali madde oranı eğer kullanılan agrega reaktif malzeme içermiyorsa bir probleme yol açmaz.Tasarlanan deniz yapısı betonarme bir yapı ise. kullanılacak çimentonun sülfat ve klorür iyonlarına karşı dayanıklı yapıda olması gerekir.2000 Çimento Deney Metotları – Bölüm 6: İncelik Tayini TS 23 EN 196-7 22.02.2002 Çimento Deney Metotları – Çimentoda Klorür.1996 Çimento Deney Metotları – Bölüm 4: Katkı Miktarı Tayini TS EN 196-5 11.03.03.2002 Çimento Deney Metotları – Bölüm 1: Dayanım TS EN 196-2 11.01. Çimento Deneyleri ile ilgili Türk Standartları TS EN 196-1 11.2002 Çimento Deney Metotları – Bölüm 3: Priz süresi ve Hacim Genleşme Tayini TS ENV 196-4 03. Tablo 1.03.03.1998 Çimento-Harç Çimentosu –. Eğer kullanılan agrega alkali maddelere karşı reaktif malzeme içeriyorsa kullanılan çimentodaki alkali madde oranı TS EN 196-21’e göre bulunmalıdır. Karbon dioksit ve Alkali muhtevası Tayini TS 22-2 EN 413-2 23.2004 Çimento Deney Metotları – Bölüm 9: Hidratasyon ısısı – Adiyabatik Metot TS EN 196-21 11.2004 Çimento Deney Metotları – Bölüm 8: Hidratasyon ısısı – Çözelti Metodu TS EN 196-9 28.03. su ile teması sık olan yapı betonlarında kullanılması en uygun çimentodur.09.Bölüm 2: Deney Metotları 23 .2002 Çimento Deney Metotları – Bölüm 2: Çimentonun Kimyasal Analizi TS EN 196-3 11. 1.3. Hem sülfatlara dayanıklı hem de klor iyonlarına karşı koruyucu çimento çeşitleri. Çimento Deneyleri TS 23 EN 196-7 standardı esaslarına göre alınan örnekler için idarenin Merkez Laboratuvarlarında ya da idarenin onayladığı bir laboratuvarda.01.20.03.2000 Çimento Deney Metotları – Bölüm 7:Çimentodan Nümune Alma ve Hazırlama Metotları TS EN 196-8 28.20’daki standartlara uygun olup olmadığı belirlenecektir.

3.2. Daha iyi bir kıvam ve yoğunluk elde etmek için makul sınırlar dahilinde filler kullanılacaktır.4. TS 802 de verilen değerlerle ve metotlarla yapılacaktır.2.21’da belirtilen kriterlere uygun olmalıdır. Tarif Edilmiş Beton” bölümlerinde listelenen şartlar için ayrı ayrı belirlenecektir. Betonun özelliklerini artırıcı kimyasal ve mineral katkılar da sıkça kullanılır. Tablo 1. İş’in yapımında kullanılacak betonu. Yüklenici. şartname kayıtlarına ve proje değerlerine uygun olarak imal etmek. yağ. Betonda kullanılacak agreganın özellikleri Bölüm 2 ’de. mukavemeti ve diğer özelliklerine olumsuz yönde etki yapacak veya donatıların korozyondan korunmasını TS EN 1008 de verilen limiterden fazla kil. aggrega boyutları. kum ve çakılın tane çapı itibarıyle uygun ve boşluksuz bir tertipte olmasına önem verilecektir.Tasarlanmış Beton” ve “Madde 2. yerine yerleştirmek ve son dayanımına erişinceye kadar korumaktan sorumludur. Bu nedenle çimentonun çeşidi. betonun deniz ortamındaki zararlı etkenlere karşı da daha dayanıklı ve uzun ömürlü tasarlanması gerekmektedir. Tasarım karışımı ve test sonuçları işe başlamadan önce idareye teslim edilecektir.1.4. Sadece beton dayanımına göre değil. malzemelerin karışım oranları. Bu beton sıkıştırılmayacak ve bu sebeple betonun kıvamı kolay işlenmesini mümkün kılacaktır. Su Kıyı yapıları ve Limanlar inşaatında beton ve harç yapmak için kullanılacak suyun her türlü zararlı maddeden arındırılmış olması gerekmektedir. Yüklenici betonun yapıda kullanımından önce TS EN 12350-1’de belirtilen şartlara göre deneysel örnekler hazırladıktan sonra hem taze hem de sertleşmiş betonu idare teknik şartnamesi’nin belirttiği şekilde test edip. çimentonun özellikleri de Bölüm 3’de verilmektedir. 1. değişik boyutlardaki çakıllar. kullanılan kimyasal ve mineral katkı maddeleri. kum ve sudan oluşan kompozit bir maddedir. Beton 1. çökme deneyleri de hem pompa ağzında hem de pompa çıkışında ayrı ayrı yapılacaktır. Betonun mümkün mertebe gözeneksiz olması için. işyeri tetkik belgelerini isteyecektir.1.4. Beton karma suyunun TS EN 1008 standardına göre deneyleri yapıldığında niteliği. beton gözenekliliği her yapı için bulunduğu ortama göre TS EN 206-1 de “Madde 6. beton veya harcın sertleşmesi. beton ile ilgili testler örnekler hazırlanıp idarenin labaratuvarında ya da idarenin onayladığı bir labaratuarda yapılacak . sonuçları onaylattıktan sonra işe başlayacaktır. Malzeme Özellikleri Beton karışım oranları. su-çimento oranı. Genel Beton. Betonlama işlerinin başlarında çimeto miktarı 400 kg/m3 ‘e çıkarılacaktır. Ayrıca agrega yıkamak. çimento. 24 . Ayrıca üretici firmanın kalite kontrol belgeleri sağlanacak ve gerekirse kontrol mühendisi kalite kontrol programı çerçevesinde. alkali. asit gibi herhangi zararlı maddeyi içermeyecektir. işlerle ilgili olarak herhangi bir amaç için kullanılacak su. sulamak vd. Eğer beton yerleştirilirken pompa kullanılacaksa. Beton içinde ayrıca az miktarda sıkışmış hava veya özellikle sıkışmış hava bulunabilir. Deniz yapıları için kullanılan beton yer yapılarından farklı olarak daha agresif bir ortamda olduğundan dolayı malzeme seçiminde ve yapımında dikkat edilmesi gereken etmenler vardır. Su içinde kullanılacak beton mümkün olduğu kadar doğal çakıldan yapılacaktır. Aynı nedenden dolayı klor iyonları içeren katkı maddeleri de beton karışımı içinde kullanılmayacaktır.

“Bazı durumlarda kullanılabilir” kriteri. Alkali-Silika reaksiyonu riski varsa gereklidir.ölçülü bir mezürde katı taneciklerin çökmesi beklenir.Klorür(Cl)(2) Çelik donatılı betonda Donatısız betonda 8.Tablo 1.mavi) Yağ filmi veya yağ emülsiyonu var Çok köpük oluşumu var ya da köpük stabilitesi ≥ 2 dk. iyice kahverengiden kahverengiden çalkala. Ancak tüm beton bileşenlerinden ileri gelen toplam klorür miktarı TS EN 206-1’deki sınırları geçmeyecektir.Koku 6. ≤ 4 cm3 Koku yok veya çok az ≥4 ≤500 mg/L ≤1000 mg/L ≤4500 mg/L ≤2000 mg/L ≤100 mg/L ≤100 mg/L ≤100 mg/L ≤500 mg/L ≤100 mg/L ≤100 mg/L Toplam≤1500 mg/L Bazı durumlarda Uygun kullanım için Olmayan durum Uygunluk Kriteri(1) Koyu ve renkli (Kırmızı. her olayda değerlendirme yapmayı ve/veya karşılaştırmalı beton deneylerine bağlı olarak nihai değerlendirmeyi ifade eder.Asılı madde 5.Deterjan 4.Sodyum Potasyum(5) 15. Her bir olay için bağımsız değerlendirme yapmak mümkündür. Humus (Organik) Maddeleri (1) (2) (3) (4) (5) Suya (%4-5) 5 cm3 NaOH SarımsıSarımsıilave et. Beton Karma Suyunun Niteliği (Karayolları Teknik Şartnamesi (2006)) Deney Metodu (EN 1008) Gözle muayene.Sülfid(4) 14.Renk 2.Nitrat(2) 12.Fosfat(2) 11.Çinko(2) 13.21. Gözle muayene Mezür yarısına kadar numune ile doldurulup İyice çalkalanır. 80 cm3 lük numunede HCl ilave edilir. Uygun indikatör Karşılaştırmalı bir beton deneyi olmaksızın Uygunluk Kriteri Renksizden açık saman rengine Eser miktarda Çok az köpük oluşumu var ya da köpük stabilitesi ≤ 2 dk. İzin verilen hızlı bir metod kullanılarak karar verildiğinde. Öngerilmeli beton ve şerbet harçları için gereklidir. yeşil.Yağ/Gres 3. Şeker(2) Glukoz Sakkaroz 10. pH Değeri 7.Sülfat(2) 9.3 dk daha açık daha koyu sonra gözle muayene et. 25 . > 4 cm3 Koku çok (örneğin Hidrojen sülfür gibi) <4 > 4500 mg/L(3) > 2000 mg/L >100 mg/L >100 mg/L > 100 mg/L > 500 mg/L > 100 mg/L > 100 mg/L >1500 mg/L >500 mg/L(3) >1000 mg/L(3) DENEY 1.

26 .Beton Katkıları Kıyı yapılarında kullanılacak beton için katkı malzemeleri olarak kullanılabilecek malzemelerin TS EN 934-6 ya göre belirlenip TS EN 934-2 de verilen standartlara uygunluk sağlaması gerekmektedir.

betonarme palplanşlar ve kazık başlıkları Rıhtımların üst yapılarındaki betonarme betonu Temellerdeki betonarme betonuyla. TS EN 1097-6. ASTM C642-97 Sınıfı İşde kullanılacağı yer A B Betonarme kazıkları. ASTM C642-97 K 350 50 L - 250 40 TS EN 12390-3 27 . Kıyı Yapıları ve Liman İnşaatlarında Kullanılan Beton Karışımlarının Nitelikleri 1 m³ içindeki Su ile Minimum minimum Temas Beton çimento Durumu Sınıfı miktarı kg Su İçi Su ile teması minimum Su ile teması minimum 30 375 Maksimum Yapılması Agrega Gerekli Boyutu Deneyler mm TS EN 12390-3 . ASTM C642-97 TS EN 12390-3 .22. TS EN 1097-6. atelye ve benzeri binaların üst yapılarındaki betonarme betonu 30 25 350 30 C 20 350 30* TS EN 12390-3 D Prefabrike plakları Su ile 25 (nervürlü plak) betonarme teması sık betonu Rıhtım duvarları ile dalgakıranların bloklarındaki beton 350 30 TS EN 12390-3 Su İçi 20 325 30 TS EN 12390-3 E F Rıhtım kronmanları ile dalgakıranların Su ile 20 kronmanlarındaki ve saha teması sık kaplamalarındaki beton Rıhtım duvarları için su içi Su İçi beton Temeller vesaire için tıkama tabakası betonu grobeton Ağır yüklere maruz kaplama betonu Ağır yüklere maruz kaplama altındaki temel tabakası zayıf betonu Su ile teması minimum Su ile teması minimum Su ile teması minimum 20 - 325 30 TS EN 12390-3 G H 350 200 30 30 TS EN 12390-3 TS EN 12390-3 TS EN 12390-3 .Tablo 1. TS EN 1097-6. ambar.

1996 Gözenekli Beton-Hafif Agregalı-Basınç Mukavemeti Tayini TS EN 991 13. işaretleme ve etiketleme (Tadilatlar: T1:28.2000 Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları (Tadilatlar:TS 500/T1:6.04.1992 Yapı elemanları taşıyıcı sistemler ve binalar-prefabrike betonarme ve öngerilmeli betondan-hesap esasları ile imalat ve montaj kuralları (Tadil.1995 Muayene ve deney için numune alma metotları-Bölüm 4 Yüzde uyumsuzluk için ölçülebilen özelliklerin muayenesinde numune alma işlemleri ve diyagramlar TS 3289 EN 1354 03. beton karma suyu olarak uygunluğunun tayini kuralları TS 3260 21.23.04.01.04.2006 Uçucu Kül-Betonda kullanım için-Bölüm 1: Tarifler özellikler ve uygunluk kriteri TS EN 934-2 11. özellikler.02.02.2005) TS EN 1008 24.1996) TS EN 450-1 17.1995 Muayene ve deney için numune alma metotları-Bölüm 1: Parti muayene için kabul edilebilir kalite seviyesine (AQL) göre numune alma planları TS 2756-4 11.12.03.04.03.2.2001 ve T2:19.Tablo 1.1998 Gaz Beton veya Hafif Agregalı Gözenekli Beton-Önyapımlı Bileşenlerin Boyutlarının Tayini TS EN 992 13.04.1995 Püskürtme beton (Shotcrete) Yapım. imalat ve uygunluk TS 9967 08.11.1992 Beton deney metotları-Yapı ve yapı bileşenlerinde sertleşmiş betondan nümune alınması ve basınç mukavemetinin tayini (Tahribatlı metot) TS 2756-1 11. harç ve şerbet için Bölüm 2: Beton katkıları-Tarifler.04.2002 Beton-Bölüm 1:Özellik.1993 ve T2:1. uygunluk.2003 Beton-Karma suyu-Numune alma. suyun.2002 Kimyasal katkılar-Beton.:TS 9967/T1:16. Deneyler ve Beton Endüstrisindeki işlemlerden geri kazanılan su dahil.1978 Beton yüzey sertliği yolu ile yaklaşık beton dayanımının tayini kuralı TS 11747 13.2002) 28 . Beton ve Betonarme ile ilgili diğer Türk Standartları TS EN 206-1 19.10.2004 ve A1:27.1998Hafif Agregalı Gözenekli Beton-Kuru Yoğunluk Tayini TS 500 22.04.09. Uygulama ve Bakım Kuralları TS 10465 17.04.04.01. performans.

Taze Beton Deneyleri Standartları TS EN 12350-1 17.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 5: Yayılma tablası deneyi TS EN 12350-6 17. Üretilen betonlara ait yapılan istatistiksel değerlendirme neticasinde her bir beton sınıfı için karakteristik dayanım değerinin altında çıkan deney sayısı %10 u geçmeyecektir.4.4. Bütün betonlama işlemleri Kontrol Mühendisi tarafından sürekli ve kesin olarak kontrol edilecektir. TS 12350-1 de verilen numune alma esasları uygulanacak ve TS 500 deki kriterlere uyulacaktır.4.04. Herhangi bir nedenle beton dayanımından kuşkuya düşülmesi durumunda Mühendis..4. karot alınarak test yapılmasını isteyebilir. Beton yerleştirilmesi sırasında dikkat edilmesi gerekenler aşağıda verilmiştir.04. Beton Deneyleri: 1.24.04.4.04.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 3: Vebe deneyi TS EN 12350-4 17. Bir birim. işin bununla ilgili kısımlarının reddedilmesine neden olacaktır.4. 1.1.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 4: Sıkıştırılabilme derecesi TS EN 12350-5 17. Bu durumda karot alınacak yerlerin saptanması ve beton dayanımının yerinde değerlendirilmesi için darbeli çekiç. Beton niteliğinin denetlenmesi amacıyla her üretimden en az bir grup (3 tane) deney elemanı alınması zorunludur.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 2: Çökme (slamp) deneyi TS EN 12350-3 17. Tablo 1.1.04. • • • • Beton malzemelerinin ayrişmasına izin verilmemelidir Beton kanamasına (bleeding) izin verilmemelidir Priz zamanı ne gerektiğinden önce ne de sonra olmamalıdır Beton yüzeyi kolaylıkla düzeltilebilmelidir Beton dökümü sırasında taze beton için yapılacak deneylere ilişkin Türk standartları Tablo 24’ de verilmiştir. yerleştirilmesinde ve sıkıştırılmasında kolaylık sağlar.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 6: Yoğunluk TS EN 12350-7 17. Grubu oluşturan numuneler. Eğer taze beton deneylerinde istenen kalite sağlanamazsa.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 7: Hava içeriğinin tayini-basınç metotları 29 . standart koşullarda saklandıktan sonra deneyler yapılır. Taze Beton Deneyleri Taze beton yerleştirilmesi sırasında dikkat edilmesi gerekli olan kriterler. İş’in ilerlemesine paralel olarak.04. fiziksel olarak gözle gözlemlenebilen ve deneysel olarak ölçülebilen niteliklerdir ve niceliklerdir. beton malzeme ve işlemleri ile ilgili test ve kontrollar yapılacaktır. Taze beton yapımında özellikle deniz yapılarında göz önüne alınacak en önemli kriterlerden birisi işlenebilirliktir. Bir işte en az 3 grup (9 Numune) alınması gereklidir.2. beton Kontrol Mühendisi tarafından kabul edilmeyecektir. taşınmasında. Beton Deneyleri İçin Numune Alma Betondan numune almak için. Betonun işlenebilir olması. Olumsuz test sonuçları. sonoskop ya da zarar vermeyen bir başka alet kullanılacaktır.2002 Beton-Taze beton deneyleri-Bölüm 1: Numune alma TS EN 12350-2 17. aynı günde dökülmüş 100 m3 ü veya 450 m2 yi aşamaz.04.

4.1995 Muayene ve deney için numune alma metotları-Bölüm 1: Parti muayene için kabul edilebilir kalite seviyesine (AQL) göre numune alma planları TS 2756-4 11.04.1981 Sertleşmiş Betonda Özgül Ağırlık.04. Tablo 1.1998 Hafif Agregalı Gözenekli Beton-Kuru Yoğunluk Tayini TS 10465 17.25.2002 Beton-Sertleşmiş beton deneyleri-Bölüm 1: Deney numunesi ve kalıplarının şekil.04.4.3.2002 Beton-Sertleşmiş beton deneyleri .1998 Gaz Beton veya Hafif Agregalı Gözenekli Beton-Önyapımlı Bileşenlerin Boyutlarının Tayini TS EN 992 13.1995 Muayene ve deney için numune alma metotları-Bölüm 4 Yüzde uyumsuzluk için ölçülebilen özelliklerin muayenesinde numune alma işlemleri ve diyagramlar TS 3624 23.04.07.04.2002 Beton-Sertleşmiş beton deneyleri-Bölüm 4: Basınç dayanımı-Deney makinalarının özellikleri TS EN 12390-6 08.04.1. boyut ve diğer özellikleri TS EN 12390-2 08. Sertleşmiş Beton Deneylerine İlişkin Türk Standartları TS EN 12390-1 08.2002 Beton-Sertleşmiş beton deneyleri-Bölüm 3: Deney nümunelerinde basınç dayanımı tayini TS EN 12390-4 08.Bölüm 7: Sertleşmiş betonun yoğunluğunun tayini TS 3289 EN 1354 03.25 de sıralanmıştır. Beton dökümü sırasında alınan numuneler için yapılacak deneylere ilişkin Türk standartları Tablo 1.04.Su Emme ve Boşluk Oranı Tayin Metodu 30 .1992 Beton deney metotları-Yapı ve yapı bileşenlerinde sertleşmiş betondan nümune alınması ve basınç mukavemetinin tayini (Tahribatlı metot) TS 2756-1 11.04.04. Kontrol Mühendisi gözetiminde alınan numunelerin işin standartlarına uyup uymadığını belirlemek için yapılır.2002 Beton-Sertleşmiş beton deneyleri-Bölüm 2: Dayanim deneylerinde kullanılacak deney numunelerinin hazırlanması ve kürlenmesi TS EN 12390-3 08.11.04.1996 Gözenekli Beton-Hafif Agregalı-Basınç Mukavemeti Tayini TS EN 991 13. Sertleşmiş Beton Deneyleri: Sertleşmiş beton deneyleri beton dökümü sırasında.2002 Beton-Sertleşmiş beton deneyleri-Bölüm 6: Deney numunelerinin yarmada çekme dayanımının tayini TS EN 12390-7 08.04.

Astar tabakası. Astar malzemesi 0.0 litre/m2 olacak şekilde püskürtülecektir. CSS-1h malzemelerinden biri olacaktır. 1.1.5.G. uygulanacak yüzeyin durumuna göre Kontrol Mühendisi tarafından kesin olarak belirlenecek ve yapım sırasında deneylerle kontrolü yapılacaktır.6. İdarenin onayı ile polimer modifiye katyonik 31 .5-2.6. uzun ömürlü ve çevre koşullarına dayanıklı malzeme olması önemlidir. CRS-1 veya CRS-2 bitümlü bağlayıcılarından birisi kullanılacaktır. Astar tabakası inşaatına başlanabilmesi için tüm bitümlü malzeme ihtiyacının en az %25 inin sahada hazır olması gerekmektedir. SS-1h. Astarın ne kadar verileceği. CSS-1. Limanlarda kaplama için Kullanılacak Bitümlü Malzemeler Kaplama için TS 1081 EN 12591 standardına uygun 70/100 penetrasyonlu bitüm. Elastik. Bitümlü malzemenin inşaatta kullanılmadan önce İdarece kabul edilebilmesi için TS 115 EN 58 standardında göre numuneler alınacak ve malzemenin şartnamesine uygun olup olmadığı saptanacaktır. Limanlar Üstyapısında Astar olarak kullanılacak Bitümlü Malzemeler Bitümü astar tabakası inşaatı için kullanılacak olan bitümlü malzeme. Karayolu Teknik Şartnamesinde verilen değerlere uygun olacaktır. TS 708 den alınabilir.M. 1.5. Bitümlü Malzemeler Bitüm. 1.1. Betonarme Demiri 1. Bina kaplaması dışında kalan yol kaplamalarında kullanılan bütün malzemeler. TS 1081 EN 12591 standardında belirtilen deneyler uygulandığında K.6.5. 1.2. kohesif. 2006 da verilen şartlara uyum sağlanacaktır. 160/220 penetrasyonlu bitüm ya da TS 1082 ye uygun RS-1.1. K. Kaplama sınıfı bitümlerin deney sonuçları. Kontrol mühendisi inşaatın herhangi bir aşamasında ek numuneler alıp deneysel sonuçlarını isteyebilir. Genel Betonarme demiri ile ilgili olarak TS 708/Mart 1996 “ Beton Çelik Çubukları” referans standart olarak kullanılacaktır. 100/150 penetrasyonlu bitüm. püskürtülecek olan yüzeylerin kuru olması halinde ve hava sıcaklığının gölgede +10 ve yükseliyor olması halinde uygulanır. TS-1083 standardına uygun MC-30 yada MC-70 veya TS 1082 standardına uygun SS-1. Karayolu Teknik Şartnamesi(2006) ne uygun olacaktır. geçirimsiz. Eğer yapımda beton çelik hasırları kullanılacaksa TS 4556 standardında verilen şartlar yerine getirilecektir. Malzeme Özellikleri Betonarme Demirlerinin Fiziksel ve Mekanik Özellikleri.G. bitümden TS 115 EN 58 standardında belirtilen esaslara uygun olarak alınan numunelere. Astar malzemesi uygulandıktan sonra malzemenin kürü ve yüzey içine penetre edebilmesi için en az 24 en çok 48 saat beklenecektir. petrol rafinerilerinde ham petrolün damıtılması ile elde edilen ve yol yapımı ile bakımında kullanılan maddedir.M.2. KGM “Karayolları Teknik Şartnamesi.

1. kaplama yapılacak yerdeki hava sıcaklığının gölgede en az +10º C ve daha yükseliyor iken uygulanacaktır.CSS-1. Limanlarda Bitümlü Temelde Kullanılacak Bitümlü Bağlayıcılar: Bitümlü Temelde kullanılacak bağlayıcılar için TS 1081 EN 12591 standardına uygun iklim şartlarına göre 40/60.3. CSS-1h malzemelerinden biri kullanılacaktır. Ankraj Elemanları Babalar üstüne oturduğu betona ASTM A 449 a uyumlu 2 ¾” çaplı en az sekiz (8) tane civata ile bağlanacaktır. SS-1h. Ayrıca civataların yerleştirildiği borularda sıcak daldırma galvanizli olacaktır. Babalar yerleştirilmek üzere sahaya getirilmeden primerla kaplanmış olacaktır.70-1.M. Babalar Malzeme ve Geometrik Özellikler Baba malzemesi kalıplanmış ve malzeme içi gerilmeleri alınmış ASTM A-27 standardına uygun Grade 65-35 çelikten olacaktır.75 litre/m2 olacak şekilde uygulanacak ve kesin miktarı tasarım ile saptanacaktır. Limanlarda Bitümlü Temelde Kullanılacak Bitümlü Malzemeler: Bitümlü temel tabakasının yapımı srasında kullanılacak Bitümlü Bağlayıcılar ile Yapıştırıcı ve Astar malzemesi olarak kullanılacak Bitümlü Malzemeler ile Bitümlü malzemelerle ilgili Türk Standartlarının toplu olarak bir listesi.G. 1. Bütün civatalar sıcak daldırma galvanizleme işleminden geçirilmiş olacaktır.7 t olacak. 1. K. yapım sırasında yapılacak deney ile belirlenecektir. Yapıştırıcı olarak TS 1082 de verilen şartlara uygun RS-1. TS-1082’ye uygun SS-1. Bitümlü bağlayıcılardan TS 115 EN 58 standardına göre numune alınacak ve malzemenin uygunluğuna karar verilecektir. Ankraj elemanlarının uyum açısından babanın üreticisinden sağlanması tavsiye edilir. Uygulamanın saptanan miktarda olup olmadığı. CRS-2 malzemelerinden biri kullanılacaktır. RS-2 ve CRS-1. Karayolu Teknik Şartnamesinde verilmektedir. Yapıştırıcı ve astar malzemesi olarak kullanılacak bitümlü bağlayıcılardan TS 115 EN 58 standardına göre numune alıncak ve malzemenin uygun olup olmadığı saptanacaktır. Grobeton Babaların yerleştirildiği beton kütlesinin minimum basma dayanımı 30 Mpa olacak ve kullanılacak agreganın maksimum çapı 1 cm yi geçmeyecektir.6. Kaplama bitümlü malzemesi . Malzeme akmasına karşı güvenlik katsayısı 3.4. Babanın minimum ağırlığı 1. 50/70 ve 70/100 penetrasyonlu bitüm kullanılacaktır. 32 .6.7. yüksekliği 1.0 olarak alınacaktır. Astar malzemesi 0. bitüm emülsiyonu AASHTO M316 standardına uygun olacaktır.bitüm emülsiyonu kullanılması durumunda.2 m ve tam ortasında babanın iskeleye bağlanması için gerekli elemanın ve betonun koyulacağı 20 cm lik bir delik bırakılacaktır. Astar malzemesi olarak TS 1083’e uygun MC-30. Yataya göre 00 ile 600 ve iskeleye göre 00 ile 1800 arası dayanımı 150 t olacaktır.

Yağların temizlenmesi için ayrıca özel bir temizleyici malzeme kullanılabilir. Babaların finiş tabakaları bir katman çinko primer ve bir katman epoksiden oluşacaktır. 33 . Diğer Malzemeler Diğer bütün malzemeler için TS ve TS EN standartları öncelikli olarak kullanılacak ve TS yada TS EN standartlarının kapsamadığı durumlarda Kontrol Mühendisinin onaylayacağı uluslararası standartlara başvurulacaktır. Boyama işleminden önce baba yüzeyi bütün pislik. Usturmaçalar 1. yağ ve yabancı maddelerden arındırılacaktır.9.8. 1.Finiş Babalar yerleştirildikten sonra son katman boyasıyla kaplanacaktır. Boya rengine yapımdan önce karar verilecektir.

trafiğin akıcılığının sağlanması ve deniz araçlarının yanaşabileceği yerler tespit edilecektir. Beton blokların planlanması yapım alanının ve depolanacak alanların hazırlanması. yağmur. Yapım Öncesi ve Yapım Sırasında İzlenecek Adımlar Tasarım çizimleri ve iş şartnamesini İşle ilgili bütün çizimlerin incelenmesi ve şartnamenin okunması . hava sıcaklığı. denizden malzeme taşınması durumunda aktarma alanlarının belirlenmesi Gürültü. hazır beton kaynaklarına yakınlık) Yapım için engel çıkartabilecek durumların belirlenmesi (Kablo hatları . her iş için çalişacak olan ekiplerin çıkarılması Malzeme ve ekipman için yapılacak depolama alanlarının belirlenmesi. Tablo 2. Tablo 2. Hava durumu ve dalga iklimi ile ilgili araştırma yapılacaktır. yer üstü engeller vs. Malzeme kaynaklarının bulunması (agregalar. rüzgar bilgileri. İş Yönetimi Yapım Öncesi ve Yapım Sırasında İş Yönetimi Tasarım ve planlama aşamasından sonraki adım işin yapılmasıdır. ulaşım yolları (elektrik ve su hatlarının getirilmesi için planlar) . anlamak Çalışma çizimleri ile sahadaki durumun karşılaştırılması için yapıma başlamadan önce arazinin topografik özelliklerini belirlemek için arazi etüdü yapılacaktır.. gel-git yükseklikleri ve deniz akıntıları gözlenecek ve yapım aşamasında yapımı etkileyebilecek durumlar kaydedilecektir. Çevre koruma yapım sırasında bölge çevresinde trafiğin akışını bozabilecek önlemlerinin alınması durumların gözden geçirilmesi. her iş kalemi için gerekecek zaman ve iş gücünün Planlama hesaplanması.1.2.) Yapım malzemesi Yapıma başlamadan önce kullanılacak malzemenin miktarının miktarlarının hesaplanması ve tasarım miktarları ile kontrol edilmesi hesaplanması Yapım tekniklerinin Benzer yapılarla ilgili uygulanmış olan tekniklerin gözden geçirilmesi incelenmesi Yapım sırasında kullanılacak olan bütün ekipmanların envanter olarak çıkarılması. beton santralları. Yapım alanı yapılması etüdü İşe başlamadan önce yapım alanı çevresinde malzemelerin geçici olarak depolanabileceği yerler. yeniden 34 . çevre kirletici malzemelerin kullanılmasında gerekli önlemlerin alınması Yapım sonrası elde Yapım sonrası üretilmiş olan yan ürünlerin hesaplanması.1 ‘de yapım öncesi izlenmesi gerekli yöntemler genel olarak verilmiştir. su yada kanalizasyon hatları . titreşim veya su kirlenmesine karşı önlemlerin alınması .1.Yapım Teknik Esasları 2. Ana yüklenici işin başlamasından önce işlerin düzenli olarak yürümesi için uygulanacak yöntemleri planlamalıdır. Geçici yapılarının şantiye ulaşım yollarının planlanması ve yapılması. kaya ocakları.

acil durumlarda başvurulacak Diğer yönetim planları yöntemler (kazalarda..) 2. saha is güvenliği için gerekli İş güvenliği yönetim önlemlerin alıması ve kontrolü.kalacak olan yan kullanma.2. felaket durumlarında .2) kullanılmalıdır. Eğer deniz tabanı aşırı düzensizlik gösteriyorsa ölçüm hassaslığının artırılması için ağ aralığı azaltılır. Ölçümlerde deniz tabanı düzenli bir yapı gösteriyorsa ağ aralığı artırılır. Ses Sonarları ile Ölçüm Batimetrik ölçümler tasarım ve yapım işlerinde kullanılacak deniz dibi haritalarinin hazırlanması işidir. yapım teknikleri ve sahaya Kalite Kontrol Planı getirilecek malzeme için kalite kontrol belgelerinin hazırlanması. taşeron kullanma planı Tasarım ve yapım kalitesinin sağlanması için kalite kontrol planı hazırlanması ve gerekli önlemlerin alınması. yatay pozisyonu ile ilgili bilgiler batimetrik ölçüm sonucunda bulunacaktır (Şekil 1). Şakülle Ölçüm Şakülle ölçüm aşağıda verilen şartlarda kullanılacaktır • • • • Ses sonarlarının kullanılmasının dalgaların yansıması nedeniyle sakıncalı olduğu deniz yapılarının çevresinde Ses sonarlarının ölçümlerini kontrol etmek için. malzeme taşıma planları. ekipman ve insangücünün kullanılmasına yönelik planlama Muhasebe işlemleri yapılması. 2. 35 .2.. rüzgar ve dalgalar etc. işin durdurulmasını gerektirecek planı koşulların belirlenmesi (yağmur. özellikle deniz yatağı yumuşak zemin ise Deniz araçlarının kullanılabileceği derinlik tayinlerinde Ses sonarlarının ölçümlerinin güvenilir olmadığı sığ derinliklerde Derinliğin 10 m yi aştığı yada orta yada kuvvetli deniz akıntılarının olduğu durumlarda kullanılmayacaktır. Oluşturulacak ağ deniz tabanı malzemesinin özelliğine ve ses sonarının sinyal açısına bağlı olarak değişir. zararlı atık olması durumunda arıtma yada işleme ürünlerin kullanılabilmesi için planların yapılması Malzeme.Batimetrik Ölçümler 2. iç ve dış tetkik planlarının yapılması İş güvenliği kontrol planı hazırlanması.) Saha yönetimi organizasyon şeması.2.2. Ağ aralığının artırıldığı durumlarda taban girinti ve çıkıntılarının gözden kaçırılmaması için yandan tarayıcı sonarlar (Şekil 2. Bunun için yapım alanında belirli aralıklarla oluşturulan aralıklarda su derinliği deniz aracı.1.

0 m: 15 m ve daha uzun ±0.00 2.05xd) 0.0 knot ±(0.20 aracı kabul edilerek 0. Su derinliği ölçümlerinde hata payları (BS 6349:Part 5:1991) Hata oluşturabilecek Şakül Ölçümlerinde Ses sonarlarında (m) nedenler (m) Deniz Tabanı Malzemesi Kayalık Taban ±0.30 ±0.25 botlar 1.10 Kil ±0.2.1.5 m: 10 m ve daha uzun ±0.05xd) 0.20 ±0.2.05 Kum ±0.1. Su Derinliği Ölçümü Su derinliğinin ölçümünde ses sonarları (echo sounder) en yaygın kullanılan ekipman olarak ölçümler için kullanılacaktır.00 Deniz Dalgaları 0. Derinlik ölçümünde çeşitli nedenlerden kaynaklanan olası hata payları Tablo 2. Tablo 2.20 ±0.2.15 ±0.0 knot ±(0.30 botlar 36 .15 Yumuşak Silt ±0.2 de verilmiştir.05 ±0.Sonar Derinliği Sonar Kaydedilen Derinlik Deniz Tabanı Sinyal Açısı Deniz Altı Ölçüm Açısı İlk okuma sinyali Şekil 2. Deniz Sonarının Calışma Sistemini Gösteren Şema 2.3 m: Küçük boyutlu deniz ±0.20 Akıntı Hızı 1.25 ±0.10 ±0.

Hata payı deniz taban malzemesinin cinsine göre değişir. Not 2. Sonar Dalgaları Frekansı Sonar yapılmadan önce deniz dibi malzemesinin yüzey ölçümlerinin doğru yapılabilmesi için malzeme çeşidine göre ölçüm frekansının belirlenmesi gerekir.2. direk ölçüm yapılmalıdır. Denizin içine daldırılan sonar aleti ile ölçümler yapılır. Eğer deniz dibi malzeme akıcı çamurdan oluşuyorsa yüksek frekanslı sonarlar kullanılmalıdır. Ses sonarları deniz akıntılarından etkilenmez. Yandan Tarayıcı Sonarlar Direk Tarayıcılar Eğer ses sonarının ölçümlerinden şüphe ediliyorsa.2.2. genellikle yumuşak veya yosunlu zeminlerde. d: Su derinliği (m) olarak 2.. Not 3.Not 1. Ses sonarlarının ölçüm hassaslığı deniz dalga şişmesi yada gel-git dalgaları sırasında filtre ve dalga şişmesi kompensatörü kullanılarak düzeltilir. Ayrıca kullanılan sonarın frekansına bağlı olarakta değişir. Yukarıda hatalar şartlar nedeniyle daha büyük hatalara eklenebilir. Kalibrasyon Ölçümlerden önce sonar aleti suyun tuzluluk oranına ve havanın sıcaklığına göre kalibre edilmelidir. Sonar Sonar Sinyal İskandil Derinliği Deniz Tabanı Şekil 2. Eğer ölçümlerde detaylı bir ölçme gerektiren bölgeye rastlanırsa o bölgede ses sonarlarıyla ölçüm yapılabilir.Suyun tuzluluğu ve sıcaklığı hergün değişebileceği için sonar kalibrasyonu her işin başlangıcında ve bitişinde hergün yapılacaktır. Not 4. 37 .2. Yandan Tarayıcı Sonarlar Yandan tarayıcı sonarlar deniz aracının hareket yönüne dik bir pozisyonda geniş açılı bir alanda ölçümler alır. Ses sonarlarıyla ölçüm sistemine göre daha az detaylı bilgiler vermesine rağmen daha geniş alanı daha kısa zamanda taranabildiği için kullanıma uygundur.

Ölçüm alanı yapı alanını yada tarama yapılacak bölgeyi kapsayacak şekilde sınırların belli olması için yetarli bir alanı kapsamalıdır.2000) Ölçüm limitlerinin genellikle yapılacak yapının yada tarama yapılacak bölgenin ana eksenine dik olarak yapılması gerekir.3. Optik.Tarama Tarama işlemleri yapabilmadan önce . Deniz tabanının haritası çıkarıldıktan sonra tarama yapılacak malzemenin miktarı hesaplanacak ve kullanılacak uygun ekipman ve malzemeler seçilecektir. radyo yada GPS sistemleri yatay pozisyonlama için kullanılabilir. düzenli deniz tabanı için 2. Ölçüm aracının hızı düzensiz deniz tabanı için 1-1. olmalıdır. Ölçüm aracının hızıda deniz dibi topoğrafyasına bağlı olarak artırılıp azaltılabilir. ölçüm aralıkları 250 m ye kadar çıkarılabilir. deniz dalgalarının sakin olduğu günlerde ölçüm yapılması şarttır. Tarama için tarama malzemesinin döküleceği yer ve boşaltım bölgesi içinde batimetri ölçümleri yapılacaktır. Report of Working Group 23.5 m/ san. 38 . Ölçüm Aracının Hızı Eğer ölçümler düzenli bir deniz yapısının gösteriyorsa. Ölçüm Koşulları Ölçüm yapılacak alanda dalgaların hareketliliğinden dolayı oluşabilecek ölçüm hatalarının olmaması için. Bir kabloya asılan sonar aleti deniz içi engelin olduğu bölgede deniz içine kontrollü olarak batırılarak engelin en yüksek noktası bulunur. Su seviyesi Her batimetri ölçümü sırasında su seviyesinin 2.Askılı Tarama (Wire Sweep) Askılı tarama eğer su içinde ölçüm yapılmasını engelleyecek engeller var ise yapılır. tarama yapılacak alandaki batimetri haritaları çıkarılmalı ve bölgenin jeolojik araştırmalardan sonra tarama yapılacak malzemenin cinsinin bilinmesi gerekmektedir (Tablo 3) . Düzensiz olan deniz dibi haritası için ölçümler 5 m ye kadar indirilebilir. (Pianc. Yatay Pozisyon Ölçüm sırasında deniz aracının yatay pozisyonu önemlidir.5 cm tolaransla ölçülüp ortalama deniz suyu seviyesine göre ölçüm sonuçlarının düzeltilmesi şarttır. 2. Yatay poziyonlar yer istasyonları ile beraber kullanılırsa güvenilir olurlar.5 m/san.

10 de bu makinelerin hata payları verilmiştir.8’e kadar yapılan tarama işinin çeşidine göre uygun olan tarama makineleri listelenmiştir. Tablo 2.06-0. Tablo 2.9 ve Tablo 2. Deniz Tabanı sediman sınıflandırılması (BS 6349:Part 5:1991)) Sediman Çeşidi Sediman Boyutları (mm) Kayalar >200 Çakıllar İri 200-60 Orta 20-6 İnce 6-2 Kum İri 2-0. bölge içinde hassas yapıların olup olmadığı tarama yapacak ekipmanın seçiminde önemli faktörlerdendir.006 İnce 0.02 Orta 0.006-0.3.002 Organik Malzemeler Tarama ekipmanının seçiminde etkili olan faktörler: • • • • • Deniz koşulları:Dalgalar. boyutları.2-0.02-0. taranmış malzemenin.4. dan Tablo 2.Tablo 2. 39 .6-0.6 Orta 0.002 Kil <0. çalışma yapılacak bölgenin koşulları. deniz kabarması . tarama derinliği Tarama yapılacak malzemenin fiziksel ve mekanik özellikleri.2 İnce 0. su akımları Tarama yapılacak bölgenin geometrisi. boyut ve malzeme dayanımı Tarama malzemesinin boşaltılacağı yer Deniz trafiği koşulları Ayrıca tarama yapılacak bölgede bulunabilecek zararlı kimyasalların olup olmadığı. rüzgar yönü. Seçim parametreleri olarakta malzemenin çeşidi.06 Silt İri 0. nereye döküleceği ve tarama miktarı verilmiştir.

5 1 45 1.5 1.5 1 80 1.7 0. Deniz Tarama Makineleri Uygulama Limitleri (BS 6349:Part 5:1991) Tarama Ekipman Çeşitleri Traylerli Sabit Tutar Tutar Emme Kesici Kovalı Emme Emme Kaldırır Kaldırır (Suctio (Cutter (Bucket (Trailer (Stationary (Grab (Grab n) Section) Wheel) Suction) Suction) Hopper) Pontoon) 4 3 1 3 1.5 0.4.5 1 25 1.5 Çalışabileceği minimum su derinliği Çalışabileceği maksimum su derinliği Maksimum dalga yüksekliği Maksimum kabarma yüksekliği m m m m 35 3 2 35 2 1. 40 .6 85 1.5 3 3 Silsile Kepçe (Bucket Chain) 3 Hidrolik Kepçe (Hydrauli Backhoe) 2 Daldıra ç (Dipper ) 1. fakat bu sınırlar dışında kalan uygulamalar zor ve yaygın değildir.5 hızı Minimum kesme m U 1) U 5 5 U 5 5 10 2 genişliği Maksimum kesme genişliği (Tek m U U 175 105 U 15 70 200 50 geçişte) Minimum dönme m 75 75 U U U 75 U U U açıklığı Minimum su m3/h U U 300 350 450 U U U U Tüketimi Maksimum Parça mm 500 200 500 450 150 450 3500 2500 3000 büyüklüğü Maksimum toprak kN/m 75 U 500 400 NA 100 300 350 450 kesme dayanımı 2 Maksimum kaya kN/m 100 U 30000 10000 NA 500 1000 3000 10000 kırma gücü 1 2 U : Uygulanamaz Not 1: Maksimum kaya kırma gücü kayanın çeşidine bağlı Not 2: Akım hızı dışında kalan kısımlarda minimum değerler en küçük iş makinası maksimum değerlerde en büyük iş makinası için geçerlidir.5 0.5 1. Not 3: Rakamların hiçbirisi kesin değerler değildir.Parametreler Birim Tablo 2.5 35 2 1 20 1.5 3 25 U U 2500 500 5000 Maksimum akım knots 3 2 2 2 2 1.7 15 1.5 1 35 1.5 1.5 0.

2=Kabul Edilebilir.000 m3 1 <500.Tablo 2. 41 .000 m3 1 Yoğun Trafik 1 Sınırlı Manevra U Alanı 2 1 2 2 1 1 1 2 2 2 1 3 1 1 3 1 1 U 1 1 1 1 3 3 1 1 3 1 1 U 1 1 1 1 3 3 1 1 3 U U 1 1 1 2 3 2 2 2 1 U 2 U 1 1 2 3 3 2 1 2 1 3 2 U 1 2 1 1 1 3 3 2 1 3 2 U 1 1 2 3 3 1 2 U U U U U U U U U U U U 1 2 U 1 U U 1 1 1 1 2 2 Silsile Kepçe (Bucket Chain) 2 1 2 2 2 Hidrolik Kepçe (Hydraulic Backhoe) 2 2 2 2 1 Daldıraç (Dipper) Duba Boşaltıcı U U U U U 1 1 1 1 1 1=Uygun. Sadece ilk aşamada seçim için klavuz olarak kullanılabilir.000 m3 1 >500. 3=Sınır.5. Bakım Çalışmaları için Önerilen Tarama Araçları (BS 6349:Part 5:1991) Parametreler Bakım Taraması Yapılacak Bölgelerde Kullanılacak Tarama Araçları Standart Hafif Tutar Tutar Kesici Kovalı Traylerli Trayler Kaldırır Kaldırır (Cutter (Bucket (Standart (Light (Grab (Grab Section) Wheel) Trailer) Trailer) Hopper) Pontoon) Deniz Tabanı Malzemeleri Gevşek Silt 1 1 1 1 2 2 Yapışkan Silt 1 2 1 1 1 1 İnce Kum 1 1 1 1 2 2 Ortaboy Kum 1 1 1 1 2 2 İri Kum 1 2 1 1 2 2 Çalısılacak Bölgenin Koşulları Kapalı Bölge 3 Kontrollü Bölge 1 Açık Deniz 1 Malzemenin Atılacağı Yer Kıyıya atma 2 Dalgalara bırakma 1 Açık Denize Dökme 1 Kazılacak Malzeme Miktarı <100.000 m3 2 <250. U= Uygun Değil Not: Tarayıcının seçiminde etkili olan diğer etmenler seçimde etkili olabilir.

6. 2=Kabul Edilebilir.000 m3 1 3 1 1 3 3 1 2 >500. 3 3 3 2 1 1 2 2 1 1 1 1 2 1 1 2 3 U U 1 1 2 3 3 2 2 1 1 1 1 1 1 2 3 U 3 U U U 1 3 U 1 U U 1 1 1 1 2 2 42 .Parametreler Tablo 2. Yapım Çalışmaları için Önerilen Tarama Araçları (BS 6349:Part 5:1991) Standart Hafif Tutar Tutar Silsile Hidrolik Kesici Kovalı Traylerli Trayler Kaldırır Kaldırır Kepçe Kepçe (Cutter (Bucket (Standart (Light (Grab (Grab (Bucket (Hydraulic Section) Wheel) Trailer) Trailer) Hopper) Pontoon) Chain) Backhoe) Daldıraç (Dipper) Duba Boşaltıcı Deniz Tabanı Malzemeleri Gevşek Silt 1 1 1 1 2 2 2 2 Yapışkan Silt 1 1 1 1 1 1 1 2 İnce Kum 1 1 1 1 2 2 1 2 Ortaboy Kum 1 1 1 1 2 2 1 2 İri Kum 1 1 1 12 1 1 2 2 Çakıl 1 2 1 1 1 1 1 1 Gevşek Kil 1 2 3 1 1 2 1 2 Orta Sertlikteki Kil 2 3 3 2 2 2 1 1 Sert Kil 3 U 3 2 3 3 1 1 Kayalar U U 3 3 3 2 2 1 Cok Zayıf Kaya 3 U 1 2 3 3 2 1 Zayıf Kaya U U 1 3 U U 3 1 Orta Zayıflıktaki Kaya U U 1 U U U U 1 Önceden İşlenmiş Kaya 2 U 3 U 3 2 2 1 Çalısılacak Bölgenin Koşulları Kapalı Bölge U 3 1 1 1 1 1 1 Kontrollü Bölge 1 1 1 2 2 1 2 1 Açık Deniz 1 2 3 3 3 3 3 2 Malzemenin Atılacağı Yer Kıyıya atma 1 2 1 1 U U U U Dalgalara bırakma 1 1 2 1 U U U U Açık Denize Dökme 1 1 3 3 1 1 1 1 Kazılacak Malzeme Miktarı <100.000 m3 2 1 1 1 1 1 2 1 <250.000 m3 1 3 1 1 3 3 1 3 Yoğun Trafik 1 1 2 2 2 3 3 2 Sınırlı Manevra Alanı 3 3 3 3 1 1 3 1 1=Uygun. U= Uygun Değil Not: Tarayıcının seçiminde etkili olan diğer etmenler seçimde etkili olabilir. Sadece ilk aşamada seçim için klavuz olarak kullanılabilir.000 m3 1 2 1 1 2 2 1 1 <500. 3=Sınır.

000 m3 2 1 1 1 U 1 2 1 2 <250. 2=Kabul Edilebilir. 3=Sınır.7. Sadece ilk aşamada seçim için klavuz olarak kullanılabilir. Duba Boşaltıcı 1 1 1 1 3 3 U 2 1 U U 1 U U 2 1 1 2 2 2 43 .000 m3 1 2 1 1 U 2 1 1 3 >500.000 m3 1 2 1 1 U 2 1 1 3 <500. Arazi Oluşturma ve/veya Kıyı Düzenleme Çalışmaları için Önerilen Tarama Araçları (BS 6349:Part 5:1991) Arazi Oluşturma ve/veya Kıyı Düzenleme Yapılacak Bölgelerde Kullanılacak Tarama Araçları Standar Hafif t Hidrolik Silsile Tutar Tutar Trayler Kesici Daldıra Kovalı Parametreler Kepçe Kepçe Kaldırır Kaldırır Traylerli ç (Bucket (Cutter (Light (Hydraulic (Bucket (Grab (Grab (Standa (Dipper) Wheel) Trailer Section) Backhoe) Chain) Pontoon) Hopper) rt ) Trailer) Deniz Tabanı Malzemeleri 3 İnce Kum 1 1 1 1 U 2 2 2 3 Ortaboy Kum 1 1 1 1 U 2 1 1 3 İri Kum 1 2 1 1 U 2 1 1 Çakıl 1 3 1 1 U 2 1 1 3 2 İri Yuvarlak Çakıl 2 U 2 2 U 2 2 1 1 Çok Zayıf Kaya 3 U 1 2 U 3 2 1 3 Zayıf Kaya U U 2 3 U U U 1 Çalısılacak Bölgenin Koşulları 2 Kapalı Bölge U 3 1 1 U 1 2 2 1 Kontrollü Bölge 1 1 1 1 U 1 1 1 3 Açık Deniz 1 3 3 3 U U 3 3 Malzemenin Yerleştirilme Metodu Direk Dökme 3 2 U U U 1 1 1 1 Direk Pompalama U U 1 1 U U U U U Taşıma ve pompalama 1 2 U U U 2 2 2 3 Dökme ve pompalama 1 1 U U U 1 1 1 1 Kazılacak Malzeme Miktarı 2 <100.Tablo 2. U= Uygun Değil Not: Tarayıcının seçiminde etkili olan diğer etmenler seçimde etkili olabilir.000 m3 1 3 1 1 U 3 2 2 2 Yoğun Trafik 1 1 3 3 U 2 3 2 2 Sınırlı Manevra Alanı U 3 3 3 U 1 3 2 1=Uygun.

Duba Boşaltı cı 1 1 2 1 1 1 2 U U 1 2 1 2 2 2 2 44 .Tablo 2. U= Uygun Değil Not: Tarayıcının seçiminde etkili olan diğer etmenler seçimde etkili olabilir. Kaya Kırma ve Tarama Yapılacak Bölgelerde Kullanılacak Tarama Araçları(BS 6349:Part 5:1991) Kaya Kırma ve Tarama Yapılacak Bölgelerde Kullanılacak Tarama Araçları Standar Hidrolik Hafif t Tutar Tutar Silsile Kepçe Trayler Kesici Kovalı Daldıra Parametreler Traylerli Kaldırır Kaldırır Kepçe (Hydrauli (Light (Cutter (Bucket ç (Standa (Grab (Grab (Bucket c Trailer Section) Wheel) (Dipper) rt Hopper) Pontoon) Chain) Backhoe ) Trailer) ) Deniz Tabanı Malzemeleri 1 Çok Zayıf Kaya U U U U 1 2 2 1 1 Zayıf Kaya 2 U U U 1 3 3 2 3 Orta Zayıflıkta Kaya 2 U U U 1 U U 3 Kırılmış Kaya U 1 1 2 2 3 3 2 1 Çalısılacak Bölgenin Koşulları 1 Kapalı Bölge 1 1 3 U 2 2 1 2 1 Kontrollü Bölge 2 1 2 1 1 1 1 1 3 Açık Deniz 3 3 1 1 2 3 3 2 Malzemenin Atılacağı Yer Kıyıya atma U U U U 1 1 U U U Dalgalara bırakma U U U U U U U U U Açık Denize Dökme U U U 1 2 2 1 1 1 Kazılacak Malzeme Miktarı 1 <10.000 m3 3 1 1 2 1 1 2 2 2 <100. 3=Sınır.000 m3 U 1 1 1 1 1 3 3 2 Yoğun Trafik U 2 1 1 2 2 2 2 2 Sınırlı Manevra Alanı 1 1 3 3 3 3 1 2 1=Uygun.8.000 m3 U 1 1 1 1 1 3 3 3 <300.000 m3 1 1 2 3 2 2 1 1 2 <50. Sadece ilk aşamada seçim için klavuz olarak kullanılabilir. 2=Kabul Edilebilir.

Kırma metodu ile deniz aracından ağır bir çubuk bırakılır. bir sonraki bakım için yapılacak taramanın ertelenmesi anlamına gelir. 45 . parçalama. tarama yapıldıktan sonra deniz tabanı ölçümleri yapılacaktır. Deniz içi şev taramalarında.Kayanın deniz tabanında ucu sivri olan ekipmanlar ile kırılıp pompalanmasıda bir yöntem olarak kullanılabilir. Bunu yaparken ağırlığın kaya parçasının üzerine dik olarak düşmesi sağlanmalıdır. • • • • • • Dalgaların yüksekliği. bölme yüzeyden patlatma veya oyuk açıp dinamitler patlatma kayaların taranabilirliğini sağlar. Patlatmada oluşan deniz dalgaları kayanın parcalanmasınada neden olur. kabarması ve frekansı Tarama yapılan malzemenin cinsi Tarayıcının büyüklüğü ve cinsi Tarama aracı personelinin tecrübesi Tarama derinliği ve derinlik ölçen ekipman Gel-git yada ırmak akımlarının hızı Tarama yapılacak bölge deniz ulaşımı için kullanılacaksa. Tarama Toleransları Altta verilen faktörler tarama işinin toleransını etkiler. Ayrıca kaya tabakasının kalınlığı. dış şartlardan etkilenip etkilenmediği. Kayaların ön işlemesi Kayalar kırma.Yüzeyden patlama da etkin yöntemlerdien biridir. Üst limitin üstünde kalan bütün malzemelerin temizlenmesi istenecek ve alt limitin altında fazla tarama yapılmaması istenecektir. kırıklı bir yapıya sahip olup olmadığı ve dayanımı kayanın taranabilirliğini belirler. bazı tarayıcılar kayanın özelliğine göre önceden işlemeye gerek kalmadan etkili olarak kullanılabilir. (BS 6349:Part 5: 1991) Başkalaşım kayaları ve koral (coral) kayalıkları genellikle işlem yapılmadan taranabilir fakat doğal ve metamorfik kayaları için genellikle işlem görmeden tarama işlemi yapılmaz. Bazı durumlarda kayanın patlatma yolu ile kırılmasına gerek kalmadan. toleransların sağlanması çok daha masraflı ve zaman alıcı olabilir. Eğer kanal için tarama yapılacaksa fazla tarama. Yüzeyden dubalarla yada ulaşılamayan yerlerden dalgıçlarla yapılan delme işlemlerinden sonra yerleştirilen patlayıcılar aynı anda yada sıra ile patlatılarak kayaların taranabilecek boyutlara gelmesi sağlanır. Delme ve patlatma metodu ise en çok kullanılan yöntemlerden biridir. Bu durumlarda aşırı tarama kaçınılmaz olacaktır. Deniz trafiğinin sağlanması için yapılan taramalarda. Kayaların patlatıcılar aracılığı ile bölünmeside söz konusu olabilir. tarama toleransları azaltılabilir yada belli bir alt ve üst limit değerleri belirtilecektir. özellikle derin bölgelerde.Kayalık Deniz Tabanında Tarama Kaya taramaları maliyeti en yüksek olan tarama çeşididir.

Daldıra ç (Dipper) mm 200 150 150 150 150 150 150 200 300 300 350 375 100 100 U 300 350 0 0 46 .0 m/s) 100 100 50 50 200 200 100 0 U Uygulanamaz Not 1 . Değişik Malzeme ve Deniz Koşullarına Bağlı Olarak Dikey Hata Payları(BS 6349:Part 5:1991) Standar Hafif Hidrolik Silsile Tutar Tutar Kesici t Kovalı Trayler Kepçe Kepçe Kaldırır Kaldırır (Cutter Traylerli (Bucket (Light Parametreler (Standa (Hydraulic (Bucket (Grab (Grab Section Trailer Wheel) Backhoe) Chain) Pontoon) Hopper) ) rt ) Trailer) Deniz Tabanı Malzemesi mm mm mm mm mm mm mm mm Gevşek Silt 200 200 200 200 200 200 200 150 Yapışkan Silt 300 300 150 150 250 250 150 150 İnce Kum 200 200 150 150 200 200 150 150 150 150 150 Orta Boyut Kum 200 200 150 200 200 150 150 150 150 Çakıl 200 200 200 200 150 150 150 150 Gevşek Kil 250 250 250 250 150 150 150 150 Orta Sıklıktaki Kil 300 300 300 300 150 150 150 Katı Kil 250 250 250 250 200 Çok Zayıf Kaya 300 U1) 300 250 U 300 300 350 Zayıf Kaya U U 300 250 U 350 300 350 Orta Zayıflıktaki Kaya U U 300 U U U U 350 İşlenmiş Kaya 350 U 350 350 350 350 350 350 Deniz Koşullarına Göre Hata Ayarlaması Kapalı Bölge Küçük Duba 125 150 150 150 175 175 100 100 Orta Büyüklükteki Duba 700 150 125 125 150 150 100 100 Büyük Duba 75 150 100 150 150 150 75 75 Açık Deniz Küçük Duba 300 350 U U 500 U U U Orta Büyüklükteki Duba 250 350 350 350 400 400 350 300 Büyük Duba 200 350 300 300 350 300 300 250 Akımlar Orta Şiddetli (0.Hata Payları + veya – Not 2 – Deniz koşullarından kaynaklanan hatalar Deniz Tabanı Malzemesi hatalarına eklenecektir Not 3 – Kesin hatapayları olmamakla birlikte alt sınır olarak verilmeleri halinde yapımda sorluk çıkabilir.9.Tablo 2.5 m/s) 0 0 0 0 100 100 0 0 Şiddetli (1.

Tablo 2. Değişik Malzeme ve Deniz Koşullarına Bağlı Olarak Yatay Hata Payları(BS 6349:Part 5:1991) Hidrolik Silsile Tutar Tutar Standart Hafif Kesici Kovalı Kepçe Kepçe Kaldırır Kaldırır Traylerli Trayler Parametreler (Cutter (Bucket (Hydraulic (Bucket (Grab (Grab (Standar (Light Section) Wheel) Backhoe) Pontoon) Chain) t Trailer) Trailer) Hopper) Deniz Tabanı Malzemesi mm mm mm mm mm mm mm mm Gevşek Silt 2500 2000 500 500 500 500 500 250 2500 250 Yapışkan Silt 2500 500 500 500 500 500 İnce Kum 2500 2000 500 500 500 500 500 250 2500 500 500 500 250 Orta Boyut Kum 2000 500 500 2500 500 500 500 250 Çakıl 2000 500 500 2500 500 500 500 250 Gevşek Kil 2500 700 700 2500 500 500 500 250 Orta Sıklıktaki Kil 2500 700 700 2500 500 500 250 Katı Kil 2500 700 500 500 2500 Çok Zayıf Kaya U 500 500 U 700 700 700 U1) Zayıf Kaya U 500 500 U 800 600 600 U Orta Zayıflıktaki Kaya U 600 600 U U 700 800 2500 İşlenmiş Kaya U 1000 800 1000 1000 1000 700 Deniz Koşullarına Göre Hata Ayarlaması Kapalı Bölge Küçük Duba 500 700 700 700 1000 700 700 400 Orta Büyüklükteki Duba 500 700 500 500 1000 500 700 350 Büyük Duba 500 700 500 500 1000 500 700 350 Açık Deniz Küçük Duba 2000 2500 U U 2000 U U U Orta Büyüklükteki Duba 1750 2500 1000 1000 1750 1500 1500 700 Büyük Duba 1500 2500 1000 1000 1750 1500 1500 700 Akımlar Orta Şiddetli (0.10.5 m/s) 1000 1500 500 500 1500 1000 1000 200 Şiddetli (1. Daldıra ç (Dipper) mm 500 500 500 500 500 500 500 500 700 600 700 800 400 350 300 U 1000 700 300 700 47 .Hata Payları + veya – Not 2 – Deniz koşullarından kaynaklanan hatalar Deniz Tabanı Malzemesi hatalarına eklenecektir Not 3 – Kesin hatapayları olmamakla birlikte alt sınır olarak verilmeleri halinde yapımda zorluk çıkabilir.0 m/s) 2500 3000 1500 1800 3000 2000 2000 700 U Uygulanamaz Not 1 .

nehir nehir içi içi ada/bu yükselti run Su Döküm ü Su Döküm ü Karad a üstya pı oluşu mu Topra k Dökü mü Limitli dökü m Döküm Çeşidi Döküm Malzemes i Depolama Şekli Üst Koruma Örtüsü Kullanıma Yönelik Fonksiyon ları Su içi Döküm berm yapımı. sınırlanmış döküm Limitli döküm Yatay Hareke t Yok Üstü Kapalı su döküm ü Limitli döküm Limitli döküm Üstü Kapalı su dökümü Alt örtü Var Var Var 48 .Şev Taraması Deniz içi şev oluşturulması için yapılacak taramalarda. su dökümü. Tarama Malzemesinin Dökülmesi Tarama malzemesi denize dökme. yada boru hatlarının yerleştirilmesi gibi işlerde açılan çukurun yanına dökülmesi şeklinde olabilir.75 m en fazla 2. Basamak yüksekliği en az 0. doğal eğim oluşmasına yardımcı olma.11. • • • Dikine kesilen bir tabakanın su akımı ile doğal bir eğim oluşturacağı hesaplanarak Şev açısı doğrultusunda basamak şeklinde kesim oluşturarak. Tablo 2. Tarayıcının aynı anda şev açısı doğrultusunda hem dikey hem yatay hareket ettirilmesi ile oluşturulabilir. Dökülecek malzemede çevreye zarar verecek maddeler bulunması durumunda Çevre Bakanlığının onayından sonra döküm tipi ve yeri seçilecektir. Tarama Malzemeleri Döküm Çeşitleri Tip 2 Tip 3 Tip 4 Tip 5 Tip 6 Tip 1 Tip 7 Tip 8 Tip 9 Döküm Alanı Özelliği Basam ak Oluşu mu Deniz Tabanınd a Dogal yükselti Deniz Tabanınd a Tümsek Su içi Berm Oluşumu Yapay Atol Yapay Ada/Burun Göl. şev yapımı için üç değişik metot kullanılabilir. akıntıya bırakma.11 de gösterildiği gibi değişik döküm çeşitleri tercih edilebilir. Su içi Su içi Su içi su içi Döküm Döküm Döküm dökümü.5 m olacaktır. limitli döküm Yatay Hareket Yok Üstü Kapalı su dökümü Limitli döküm Berm yapımı. Göl. Tablo 2.

Karadan yapılan dolgu işlerinde yapının yapım sırasında dalga etkisi altında erozyonuna uğraması kaçınılmaz olur. Dolgu İşleri (Çekirdek.3. Tipik bir taşdolgu kesiti Projesine göre dalgakıran malzemesinin yerleştirilmesi doğrudan kamyonlarla malzemenin dökülmesi veya vinçler yardımıyla yerleştirilmesiyle yapılır. Kayaların seçiminde sağlamlık ve aşınma deneyleri sonucunda yeterlilik sağlayan kayalar kullanılacaktır. Ülkemizde en çok kullanılan dalgakıran yapılarının yapım esasları bu başlık altında anlatılacaktır. Dalgalar Çekirdek Anroşman Tabakası Filtre Tabakası Deniz Tabanı Sekil 2. Tip 7 içinde geçerli dir 2. Plan yapılırken ocaktan yapım alanına kadar olan yollarda. Yapının yerine ve özelliğine göre denizdende dolgu yapılabilir. seçim ve işlemenin yapılması ve depo alanları dikkate alınacaktır.Notlar Tip 1 ve 5. Bütün bu dezavantajlara rağmen karadan yapılan yapım ekonomik olması nedeniyle tercih nedenidir. Filtre ve Koruma Tabakaları) Taşdolgu dalgakıranlar genellikle taşocaklarından alınan değişik boyutlardaki kayalarla yapılır.4. Doğrudan doldurmada malzemenin segregasyona uğraması olasıdır. Topuk Yapımı 49 . taşıma. Dalgakıranlar Dalgakıranların yapımında kullanılacak yöntemler dalgakıranın çesidine göre değişir. Kaya ocağının geliştirilmesinde ve patlatma metodunun seçiminde değişik boyuttaki kayaların elde edilebilmesi için özen gösterilmelidir.iri parçalar altta ve küçük parçalarda üstte kalarak homojen olmayan bir yapı oluştururlar.

Bu işlemlerin yapılabilmesi için dalgakıran genişliği ve yüksekliği için minimum limitler olmalıdır. Eğer büyük parçaların segregasyonuna neden olacak yerleştirme yapılırsa. 50 .5 m üstünde olmalıdır (Şekil 4). Malzeme kamyonlarla yerleştirme sahasına getirilir. Malzemeyi getiren kamyonların gövde üzerinde hareket edebilmeleri için iri parçaların arasına ince parçalar yerleştirilebilir. malzemenin dalganın etkisiyle hareket etmemesi için gerekli önlemler alınacaktır. Genellikle malzemenin düzgün olarak yerleştirilmesi için buldozer kullanılır. deniz yatağındaki kumun hava içermesinden dolayı sıvılaşma etkileri görülebilir ve yapının bazı bölümleri göçebilir. Eğer dalgakıran tasarımı ince özellikle malzemenin gövde üzerinde kalmasına izin vermiyorsa. Karadan yerleştirme durumunda elde edilebilecek dalgakıran çekirdeğinin kenar eğimi 1:1. Çekirdek Çekirdek doğrudan malzemenin kamyonlarla denize dökülmesi ile yapılır. Geotekstiller kullanılıyorsa . Karadan yapılacak yerleştirmede çekirdek tabakasının yüksekliği su seviyesinin en az 1. Ayrıca yerleştirmeden önce malzemenin ıslatılması segregasyonu ve yatay yönde dağılmayı azaltır. Bu durumda vincin kapasitesi işin hızını belirler.Dalgakıran çukurunun deniz tabanı malzemesi ile dolmasını önlemek için projelerde belirtilen malzeme ile doldurulması gerekmektedir. Bu yöntemlerden en ekonomik olanı karadan kamyonlarla yapılan yerleştirmedir. yapım işlerinin bitiminden sonra ince malzeme su yada basınçlı hava ile temizlenmelidir. Araçların hareket kabiliyetinin sağlanabilmesi ve dalgaların etkilerinden korunabilmeleri için bu gereklidir.25 ten daha az olamayacağından. Ayrıca denizden yerleştirme yöntemi eğer kamyonlarla taşınacak malzemenin miktarı çok yüksek olursa yada taşocagı yapılacak olan yapıdan uzakta bir mesafede ise daha ekonomik bir yapım yöntemi olabilir. Çekirdek malzemesi vinçler yardımı ilede yerleştirilebilir. Vinç ile yapılan yerleştirmelerde ilk olarak küçük taneli malzemelerin dökülmesi deniz altında sıvılaşmayı önler. dalgakıranın daha eğimli olması istendiğinde vinç yada mavna ile yerleştirme yöntemi kullanılmalıdır. Projesine bağlı olarak taşların yapımı denizdende yapılabilir.

51 .Çekirdek Sekil 2.4 Çekirdek Tabakasının Yerleştirilmesi Çekirdek tabakasının genişliği inşaat yöntemine göre Şekil 5’te verilen değerler alınarak belirlenecektir.

5 Çekirdek tabaka yerleştirilirken dikkat edilmesi gerekli mesafeler (m) İkincil Filtre İkincil filtrenin yapımı dalgakıran kesitinin boyutlarına uyulabilmesi için daha hassas yapım tekniklerini gerektirir. Denizden yapılan dolgu işlemleri için ise yapının gerektirdiği toleranslara göre mavna ve vinç seçimi yapılmalıdır. 52 . Çekirdek tabakası gibi kamyonlarla getirilen malzemenin denize dökülmesi ile yapılabilir fakat malzeme dökülmesinden sonra vinçler yardımı ile kesitin gerektirdiği boyutlara uyum sağlaması için düzeltmeler yapılır.Sekil 2. Bu aşamada uygun kapasitede vinç veya vinçler kullanılacaktır.

Hava koşulları ve dolaylı olarak denizdeki dalga koşulları yapım hızını etkiler. Yüzer vinç operasyonu sırasında vinçin yatay yüke maruz kalmaması için. işin süresinde tamamlanması için göz önünde bulundurulması gerekli etmenlerdendir.Sekil 2. Taş dolgu. Kullanılacak malzemenin boyutlarına göre vinç seçilmesi ve seçilecek vincin boyutlarına görede platform genişliğinin sağlanması gerekir. Denizden yapılan yapım için yüzer vinçler kullanılmalıdır.6 Dalgakıran Yapım Teknikleri Birincil Filtre Tabakası. 53 . Palye ve Koruma Tabakası Bu yapıların hepsinde halatla calışan vinç kullanılacaktır. barçın maksimum eğimi sınırlandırılmalıdır. Ayrıca vinç hızı ve vincin malzemeyi kaldırma hızı ve yapım hızını etkileyen faktörler olduğu için.

büzülmeden dolayı oluşabilecek çatlakların önlenmesi. Beton blokların yerleştirilmesi projelerine göre yapılacaktır. Beton Blokların Yerleştirilmesi Beton blokların yerleştirilmesi sırasında gelen dalgaların enerjisini yayabilecek şekilde sıralanmasına özen gösterilmelidir. E (BS 20) sınıfı betondan üretilecek olan dalgakıran koruma betonu betoniyer tarafından karıştırılacak ve düzgün yüzeyli betonlanmış bir alanda çelik kalıplar kullanılarak dökülecektir.dalgakıranlarda koruma tabakasına yerleştirilen taşların yerleştirme toleransları Tablo 2.12’de verilmiştir. deniz suyunun klor ve sülfat iyonları içermesinden dolayı kullanılacak çimentoda yeteri kadar uçucu kül ve silis dumanının kullanılması ve betonarme demiri kullanılmasıdır. Başka bir yöntem olarak (eğer yukarıdaki önlemlerin alınması üretim maliyetini artırıyorsa) beton blokların boyutlarını büyütmek olabilir. BS 20) anroşman temelde veya bloklu duvarda bütün oturmaların meydana gelmesine imkan verecek sekilde ve inşaat süresi sırasında olabildiğince geç dökülecek ve bütün inşaatın malzeme sağlanması süreleride gözönünde tutularak. Yerleştirme sırasında dalgıç ve vinç kullanılacaktır.7. (F sınıfı. Kullanılacak çelik kalıpların kalınlığı en az 5 mm olacak ve kolay takılıp sökülme için gerekli donanıma sahip olacaktır. Şekil 2. Anroşmanların vinç ile yerleştirilmesi ve dalgıçlarla gözlemlenmesi Dalgakıran Koruma Tabakasında Kullanılacak Beton Blokların Üretimi Maksimum anroşman boyutu limitli olduğu için kaya yerine projesine göre beton bloklar da kullanılabilir Beton blokların üretiminde dikkat edilmesi gerekli önlemler. Dalgakıranda Kronman İnşaatı Dalgakıranda beton kronman duvarı. Kontrol Mühendisinin izni ile yapıma başlanacaktır. 54 .

9.2 m -0.35 Dn50 ±0.6 Dn50 ≤5 m ±0.2 m 5-15 m -0.Kronman Çekirdek Şekil 2. Toleranslar 55 .25 Dn50 +0.4 Dn50 +1.3 Dn50 üstü -0.12.8.5 Dn50 -0.5 m +0.4 m +1.4 m +0. Kronmanlı dalgakıranlar Tablo 2. Dalgakıran Dolgusunda Kabul Edilebilir Tolerans Aralıkları (Manual on the Use of Rock in Coastal Engineering) Bütün filtre tabakalarında ve tek tek Taşların toplu halde yerleştirilen ağırlığı 300 kg dan fazla yerleştirilmesi durumunda Malzemenin olan taşlar Yerleştirileceğ Ortalama Tasarım profilinin i Derinlik Ortalama taş Tek tek taş ağırlığı gerçek profille ağırlığı > 300 kg ölçümlerde (m) ≤ 300 kg olan tolerans farkı Kuru.5 m Dn50 : Nominal Çap Tolerans Aralığı Sekil 2.2 m ±0.5 m >15 m -0. sığ deniz +0.3 m -0.8 m +0.3 m -0.

2 m olacaktır.5 m düşeyde ve ±3 m yatayda Taşların seviyeye getirilmesi sırasında ±0.50 ile 2. 56 . Denizden Yapılan İnşaatlar Denizden yapılacak inşaatlarda denz suyunun sakin olması gerekmektedir.derinliğin 1.Diğer yerleştirme toleransları ise Tarama ±0-0.50 m il e 2.00 m den az olduğu bölgelerde ise vinç monte edilebilen mavlunlar kullanılmalıdır.00 m arasında olduğu yerlerde yükleme mavlunları (dump barges) kullanılmalıdır. Su derinliğinin 1.5 m Çakılın denize dökümü ±0.

Dolgu İskeleler: Dolgu iskelelerin yapım teknikleri dalgakıranlarla hemen hemen aynıdır. Çakma sırasında belli aralıklarla beton kazığın düz olup olmadığı kontrol edilecektir. kazıkların çakılacağı yere kadar. Yapının herhangi bir yol yada havaalanı tabakaları gibi yük taşıyabilmeleri ve gelen dalgalara karşı temel bölümünün yapımında dikkat edilmelidir. Kazık çakılması için kullanılacak şahmerdan TS EN 996 standardında belirtilen güvenlik kurallarına uyacaktır. kazıkların taşınması işi tasarımcı firmanın çizimlerinde belirtildiği gibi yapılacaktır. Eğer yanaşacak olan geminin boyutları derin ise dolgu olarak yapıan iskele kısmının ucuna kazıklı platform eklenir. Beton Kazıklı İskeleler Kazıkların yapım kuralları aşağıda verilen standartlara uygun yapılmalıdır. çakım planı. Kazık başlıklarının kesilmesi sırasında proje toleranslarına uymak için yapılacaklar Çakım işlemi planlaması. çizimleri ve yapım metotlarını anlatan raporları İdareye teslim etmiş olacaktır. Beton kazıkların çakılmasından sonra en üstte kalan kısımları kot ayarını tutturmak için kesilmelidir. çalışacak eleman sayısı.İskeleler İskelelerin yapımda kullanılan malzeme cinsine göre. kazık kaldırma ve dik pozisyona getirme detayları. yapımı hızlı olduğu için tercih edilebilir.5.Kazık üretim alanından. 57 . Beton kazık çakılırken pozisyonun her zaman dik olması gerekmektedir. Kazıklı İskeleler Kazık yapımına ve çakımına başlamadan önce Yüklenici kazık yapım ve yerleştirilmesi ile ilgili olarak bütün hesapları. Bu metot raporlarında • • • • • • • Kazıkların depolanması. elleçlenmesi ve taşınması ile ilgili alternatif yöntemler Kazıkların çakılması için kullanılacak ekipman.2. Kazık çakılması sırasında kazığın yatay ve dikey toleranslar içinde çakılabilmesi için dikkat edilecekler Kazık beton malzemesinin çakım sırasında dağılmasını önlemek için uygulanacak basınç miktarı ile ilegili hesaplar ve kazık başlıklarının tasarımı Kazık çakılması sırasında yeraltında engellerle karşılaşılmasına karşı alınacak önlemler. y apım ve uygulaması TS 3169 standardlarında belirtilen kurallara göre yapılacaktır. Çakma kazıkların tasarım. kullanım amacına göre yapım koşulları değişir. Çakma Kazıklar için TS 3169 Delme kazıklar için TS 3168 EN 1536 Deplasman kazıkları için TS EN 12699 Mini kazıkları için TS EN 14199 Eğer yukarıda verilen standartların dışında uygulama yapılacaksa kazık yapım metodu idarenin onayına sunulacaktır.

Şekil 2.11. Prefabrike beton platformların yerleştirilmesi 58 . Beton kazıkların başlıkları ile üzerine konacak platformun bağlantı elemanlarınında yapım sırasında üst üste çakışacak şekilde üretileceklerdir.10. Betonarme Kazıkların Kesilmesi Kazıkların çakılması bittikten sonra kazık üstlerine iskele platformunun monte edilebilmesi için kazık başlıkları monte edilir.Kesme kotu ayar bloku Çalışma Platformu Kesici Düzlem Blokları Şekil 2.

• • • • • • Çevresel şartlar Korozyon kontrol derecesi Kazığın planlanan ömrü Bakım şartları Yapım şartları Diğer Eğer korozyona karşı kaplama yapılmışsa çakma veya işletme sırasında kaplamanın zarar görmemesi için gerekli önlemler alınacaktır.Çelik Kazıklı İskeleler Çelik kazıklar TS EN 10025-1 standardında belirtilen özelliklerde S235JR (St37) çeliğinden üretilecektir. hidrolik veya dizel motorla çalışan tokmaklarla çakılacaklardır. Tokmağın çakma yüksekliği çakılacak olan kazığın büyüklüğüne. buharlı tokmaklar. Kazık çakım bölgesine getirildiğinde kazık içindeki havanın kontrollü boşaltılabilmesi için gerekli önlemler alınacaktır. • • • • Boyama Organik Kaplama Petrolatum Kaplama İnorganik Kaplama Metotların seçiminde ise aşağıda verilen kriterler gözönünde bulundurulacaktır. Diğer bir koruma yöntemi olarak kazık yüzeyi altta verilen dört metottan biriyle kaplanacaktır. Özel durumlarda S275JR (St-44) veya S335JR (St 52) çelikleride kullanılabilir. Kazıkların taşıma amacıyle üst üste yığılması sırasında altta kalan kazıkların zarar görmesini engellemek için gerekli bloklar ve destekler yerleştirilecektir. çakılacak zemine göre değişecektir. Çelik boruların çakılmasında ve toleranslarda betonarme kazıkların çakım kurallarına uyulacaktır. Kazıkların açık uçları kapaklarla kapatılarak kazığın suda yüzmesi sağlanır. 59 . Ayrıca TS 2169 standardında belirtilen koşullara göre tasarlanan katodik koruma sistemleride yapım aşamasında uygulanacaktır Korozyona Karşı Koruma Korozyon tehlikesine maruz kalınabilecek durumlarda gerekli katodik korunma yada kaplama sistemi uygulanacaktır. Kazıkların duba ile taşınmasına alternatif olarak çelik kazıklar suda yüzer şekilde botlara bağlı olarakta taşınabilir. Kazıkların Taşınması Kazık çakım sahasına getirilmesi sırasında genellikle dubalardan faydalanılacaktır. denize dökülmemesi için gerekli bütün önlemler alınacaktır. malzemesine. Katodik koruma düşük deniz su seviyesi (DDSS) seviyesi ve altına uygulanacaktır. Duba ile taşıma sırasında kazıkların çelik yada beton olsun. Kazık Çakılması Kazıklar uygun ağırlıktaki serbestçe düşürme tokmakları.

Tablo 2. Kazık çakım toleransları (BS 6349 Part 2: 1988) Kazıkların çizimlerde gösterilen pozisyonu ile ±75 mm çakım sonrası pozisyonları (Korunaklı sularda) Kazıkların çizimlerde gösterilen pozisyonu ile ±100 mm çakım sonrası pozisyonları (Eğimli taşlık bölgelerde)) Ulaşım köprüsü ve dolfenlerde. Beton en 60 . Kazığın geçici basınç büzülmesi eğer gerekliyse kaydedilecektir.13. Şahmerdan başı kazık başı ile aynı hizada olmalıdır. Şahmerdan çekicinin kazık ekseni ile aynı hizada olacaktır. Kazıkların çakılması sırasında dikkat edilecek hususlar • • • • Kazıkların su üstünde kalan kısımlarında hiçbir hasar görülmeyecektir. Kazık başlarındaki betonarme çubukları betonu sökmek suretiyle meydana çıkarılacaktır. Kazık çakma tokmağının darbeleri kazık başlığına uygun bir esnek malzeme tabakasıyla aktarılacaktır. Her kazığın giriş miktarı Kontrol Mühendisinin vereceği talimat dairesinde kaydedilecektir. Kontrol Mühendisini tatmin edecek şekilde tamirlerine imkan olmayan kusurlu veya hasara uğramış kazıklar reddedilecektir.Kazıkların baş taraflarını çakma esnasında doğru yerinde tutabilmek için uygun bir kazık başlığı kullanılacaktır. risk ve zorluklara karşı tertibatını aldığı kabul edilecek ve bu gibi nedenlerle yapacağı talepleri. kazık çakma işlemi gerekli taşıma kapasitesi elde edilmeden durdurulmayacaktır. Bütün kazıklar planlarda gösterilmiş olan derinliklere veya kazık çakma işleminden önce veya kazık çakma esnasında İdarenin projeye göre karar vereceği derinliklere kadar çakılacaklardır. Çakma sırasında onarılamayacak şekilde hasara uğramış kazıklar çıkartılacak ve yerlerine yenileri çakılacaktır. Kazıkların boyunu artırmadan yeterli taşıma gücü elde edilemiyorsa kazıklar uzatılacaktır. Kazıkların çakılması sırasında veya kazıklar çakıldıktan sonra kazıklara eğilme gerilmelerinin yüklenmemesine özellikle özen gösterilecektir. İdarenin izni elde edilmeden durdurulmayacaktır. (kazık çakım ±75 mm ile şartlarına göre değişen) ±150 mm Kazık eğimleri (Korunaklı sularda) 1/100 Kazık eğimleri (Açık sularda) 1/75 Kazık başı seviyesi +25 mm Eğik kazık eğimleri (Korunaklı sularda) 1/30 Eğik kazık eğimleri (Açık sularda) 1/25 Kazık başlarının kesilmesi Kazıkların içindeki betonarme demirleri planlarda gösterilmiş olan uzunluklarda üst yapının (veya başlığın) betonuna gömülecektir. Kabul edilmiş taşıyıcı tabaka seviyesinin üstündeki derinliklerdeki engeller yüzünden kazık çakma işi. Gömülecek çubukların uçları kancalı olacaktır. Kontrol Mühendisi tarafından gerekli görüldüğü takkdirde. kazık başları birbirine veya servis iskelesine bağlantılarla kendi yerine sabitlenecektir. idarenin bu gibi durumların makul olarak beklenebilecek sınırları aştığını kabul etmesi dışında dikkate alınmayacaktır. Yüklenicinin zemin dahilindeki engellerden dolayı doğan zorluklar. Kontrol mühendisinin giriş derinliği hakkında evvelden verdiği talimata rağmen.

6.6. Mühendis bu tür deney kazıklarının boyut ve yeri hususunda karar vererek bunları belirtecek ve nasıl çakılacaklarını da işaret edecektir. Birbirine Geçmeli Düz Çelik Palplanşlar 2. yüklenici masrafı kendine ait olmak üzere kazığı tamir edecektir.lik hasara uğramamış bir beton kazık boyu üst yapıya girebilecek bir seviyeden itibaren kesilecektir. Mühendisin talimatına uygun sayı ve uzunlukta yeni betonarme armatürü. Beton bu seviyenin altında hasara uğramışsa. Kazıkların uzatılması Kazıkların uzatılması halinde. Alçak su seviyesi ile üst yapının alt tarafı arasında kazıkların üst kısmına ek bir asfalt emülsiyon tabakası sürülecektir. Çakılan çelik palplanşta eğrilik olması durumunda yüklenici düzgün olmayan palplanşın yerine yenisini takacaktır. Palplanş çakılırken kullanılacak başlık üretici tarafından tavsiye edilmelidir. 2. Çelik Palplanşlı Rıhtımlar TS EN 10248-1. Kazıklar. Deney Kazıkları ve deney yüklemeleri Kalıcı kazıkların uzunluğunu tesbit için bir miktar deney kazığının çakılması gerekebilir. Şekil 2. Kazığın uzatılan kısmı çakılma işine tekrar başlamadan önce kazıklar için normal olarak belirtilen bitüm emülsiyonu ile boyanacaktır. Geri dolgu yapıları yapının cinsine göre değişir. Mühendisin tespit edeceği gerekli girmeye karşı (Refü) elde edilinceye kadar çakılacaklardır. Beton Bloklu Rıhtımlar Beton Blok İmalatı 61 . Rıhtımlar Ülkemizde rıhtım yapılarının yapımında en çok kullanılan iki yöntem çelik palplanşların ve beton blokların kullanılmasıdır.6.1. Palplanşların yapımında beraber çakılmaları palplanşların deformasyonlarını azaltır ve yapının düşey düzlemde düzgün kalmasını sağlar. TS EN 10249-2 Standartlarında belirtilen koşullarda üretilen çelik palplanşlar kaynak yapmaya uygun ve yapım çapağı. TS EN 10249-1. TS EN 10248-2. çakılmış olan kazığın düz bir devamı olacak şekilde yapılacaktır.2.12. çubuklar en büyük çubuk çapının minimum 30 katı kadar birbirine binecek şekilde ve ekleme kazık boyu. 2.az 10 cm. kazık başlarının içindeki boylama betonarme demirleri bu demirlerin en büyük çapının takriben 40 misli kadar meydana çıkarılacaktır. pas ve yabancı madelerden temizlenmiş olmalıdır.

Rıhtım yapıs İskele Babası Harpuşta Yarma Deliği ı Şekil 2. deniz suyunun klor ve sülfat iyonları içermesinden dolayı kullanılacak çimentoda yeteri kadar uçucu kül ve silis dumanının kullanılması ve betonarme demiri kullanılmasıdır. Kronman derzleri en az üç blok yada 15 m aralıklarla yerleştirilecektir. büzülmeden dolayı oluşabilecek çatlakların önlenmesi.Beton blokların üretiminde dikkat edilmesi gerekli önlemler. projede belirtilen nitelikte ve tesviye edilmiş bir anroşman üzerine oturacaktır. Prekast yada yerinde dökme olsun beton blokların yapımında E sınıfı beton kullanılacaktır. Her temel çukuru kazısının Kontrol Mühendisince kabulunden hemen sonra anroşman. yabancı madde bulunmayacaktır. Anroşman içinde toprak.13. Geri Alan Üst Tabakası Kronman Üst Blok Geri Alan Dolgusu Beton Torbalar Alt Blok Şekil 2.14. Beton Rıhtım Kronmanı Rıhtım Temel Çukuru Anroşmanı Bloklu rıhtım duvarı. kil vb. dikkatle ve 62 . bu değer üstlüğün boyutlarına ve yapısal işlevine görede değişebilir.

masrafı yükleniciye ait olmak üzere kaldırılarak ihtiyaç duyulan kısımlarda kullanılacaktır. Kırmataş üst kotu. Blokların yerleştirilmesi Bloklar yerleştirilirken blok üstü kronman yerleştirilmeden önce ağırlıklarla yapının oturması sağlanacak ve kronmanın boyutları oturmalardan sonra belli olacaktır. Bloklu Rıhtım Duvarı Altındaki Tıkama Tabakası Bloklu rıhtım duvarının oturacağı anroşman üzerine temel sırasının kapladığı saha ile önünde ve arkasında 0. Bloklar muntazam sıralar halinde konacaklar ve bloklu imalatın eğik sıralarının eğimi tam yükseklikte çizimlerde gösterilmiş olan eğimlerden ±25 cm den fazla fark etmeyecektir. lik elekten geçecek ve 20 mm lik elekten geçmeyecektir.30 m. Kırmataş 60 mm. Minimum anroşman kalınlığı 1. daha derin rıhtımlarda ±0. Tolerans ±0.50 m ve su dışında her derinlik için ±0. Oturma durumuna göre bu müddet azaltılıp çoğaltılabilecektir. Rıhtım arkası anroşmanları Beton bloklu duvarın yapılmasından sonra beton kronman duvarı dökülmeden önce ve döküldükten sonra. Eğer deniz yatağı kaya ise anroşman yerine denizde dökme 0.0 m daha geniş olacaktır. beton bloklu duvarın konması ve sürşarj esnasında meydana gelebilecek oturmalarda dikkate alınmak suretiyle tesbit edilecektir.yatay tabakalar halinde tesviye tabakasının alt kotuna kadar konulacaktır. Kırmataş dalğıçlar tarafından istenen genişlik ve kotta konulup tesviye edilecektir. kuru yapım ise 0. Bloklu rıhtım duvarları sürşarjı Rıhtım duvarı üzerine. Tesbit edilmiş profillerden ve toleranstan fazla dökülen taş varsa Yüklenici bunları bedelsiz olarak kaldırmaya mecburdur. den az kalın olmamak üzere kırmataş yatak konacaktır. Bloklu duvarın önündeki anroşman önlük Beton bloklu imalat yapıldıktan sonra bloklu duvarın önündeki anroşman önlük planlarda gösterilmiş olan seviyesinde konacaktır. ayrıca beton blokların oturma alanından en az 1. Sürşarj işinde gerekli blok cinsleri ve bu iş için kaç sıra blok konulacağı kontrollukça tayin edilecektir.20 m dir. Tesviye tabakasının alt kotu rıhtım duvarı sürşarjdan dolayı oturmalarda dikkate alınarak Kontrol Mühendisinin uygun göreceği miktar. proje kotundan yüksek alınacak ve tesbit edilen bu yeni seviye rıhtım boyunca devam edecektir. projelerinde gösterilmiş olan şekil ve boyutta ve belirtilmiş olan kategori taşlarla rıhtım arkası taş dolgusu teşkil edilecektir.50 m genişlikte bir sahaya 15 cm. Aksi takdirde.20 m dir. eğimler konulacakları yerlere uyacak şekilde yapılacak veya kesilecek olan ve masrafı yükleniciye ait olmak üzere konulacak özel bloklarla düzeltilecektir.30 m. 63 .0 m olacaktır.15 m olmak üzere beton blok kullanılabilir. Rıhtım arkası anroşmanları için projesindeki kesite göre tolerans su içinde 4m ye kadar su derinliği olan rıhtımlarda ±0. beton blokların projesine göre yerlerine konmasından sonra beklenen oturmaları sağlamak için rıhtım duvarlarına konmak üzere inşa edilmiş beton bloklarla 30 m lik kısımlar halinde sürşarj yapılacak ve yapılan sürşarj en az 30 gün kalacaktır. Önlük anroşmanının proje kotu üzerinde kalacak kısımları . Yapılan tesviye Kontrol Mühendisliğince uygun görülmeden önce kırmataş yatak üzerine hiçbir blok konmayacak ve her kısım muayeneye hazır olduğu zaman Kontrol Mühendisine haber verilecektir.

Beton kaplama: Ağır yüklere maruz kalacak saha kaplama betonları projesine göre.00x3. Üstte kalan köpüklü kısım varsa temizlenecek ve çimento şerbetinin beton yüzeyine çıkmamasına özellikle dikkat edilecektir. inşaat derzleri. Ağır yüke maruz beton kaplaması • Temel altı ve temel tabakası: idarenin projesinde uygun göreceği bir temel malzemesi veya I-sınıfı beton ile DLH 2-B no’lu “Pist. Beton Kesonlar Kesonlar planlarda belirtilen ölçülerde olacaktır.10 m dir. Apron ve Yollar için kırma malzeme ile temel tabakası şartnamesi”ne genel esaslarıyla (İdarenin uygun göreceği ölçüde) uygun olarak projesinde gösterilen kalınlıkla temal altı ve veya temal tabakası teskil edilecektir. Apron ve Yollar için Kum-Çakıl malzemesi ile Temel-altı ve temel tabakası şartnamesi 3 no’lu “Pist.30 m ve su dışında her derinlik için ±0. daha derin rıhtımlarda ±0.00 boyutunda ve 10 m2 yi geçmeyen plaklar halinde dökülüp muntazam bir yüz teşkil edecek surette tesviye edilecektir. 1. Dalga koşullarının göz önüne alınması gerekli durumlarda kesonların araları doldurulacaktır. K sınıfı betonla saha kaplaması yapımında DLH 9 no’lu “Hava meydanları için Portland Çimentosundan Beton Kaplama Şartnamesi” genel esasları itibarıyle (İdarenin uygun göreceği ölçüde) geçerli olacaktır. dolgu tutucu olarak ocak pasası veya ocak artığı malzeme ile teşkil edilecektir. Taksirut. Projesine göre teşkil edilen ve yerinde ölçülen hacmi üzerinden ödenecek olan ocak artığı dolgu için tolerans su içinde 4m ye kadar su derinliği olan rıhtımlarda ±0.7. Saha Kaplaması Hafif yüke maruz beton saha kaplaması İdarenin uygun göreceği bir temel malzemesinin tabaka tabaka serilip sıkıştırılması ile projesine göre gerekli kalınlıkta temel tabakasının ikmalinden sonra F sınıfı beton yaklaşık 3. Kesonların korunaklı sularda yerleştirilmesi sırasında ±150 mm’lik tolerans gözetilecektir. • 64 .Ocak artığı dolgu (rıhtım ve sahil tahkimatı arkalarında) Rıhtım arkası anroşmanları gerisi ile sahil tahkimatları arkası. Bu suretle aşınmaya dayanıklı bir yüzey elde edilecektir. enine ve boyuna yönde demirli veya demirsiz.20 m. büzülme (yalancı) derzleri ve genleşme derzleri teşkil edilecektir. Kesonlar genellikle kumla yada zayıf betonla doldurulacak. Projesine göre. Taksirut. ve dolgu malzemesinin sıkışması için vibrasyon uygulanacaktır. gerekli kalınlıkta K sınıfı (BS) betonla finişerle dökülecek olup gereken zamanda projesinde gösterilen aralıklarla derz kesme makinası ile derzler kesilecektir.

bu iş için yapılmış. Yüklenici Kontrol mühendisi’nce. başka malzemelere ve diğer boyutlardaki yığınlara karışmayacak şekilde düzenlenecek ve granülometresinde ayrışma olmaması için önlem alınacaktır. Hasarlı ya da kullanımdan önce açılmış torbalar İşyeri’nden uzaklaştırılacaktır Kontrol Mühendisinin isteği üzerine çimento. Ayrıca depolama sırasında yabancı maddelerin girmemesi için gerekli önlemler alınmalıdır. Kontrol Mühendisi ya da onun atadığı teknik sorumlu her an çimentonun nasıl üretildiği. Kum kümeleri bekletilerek drene edilecek ve kümenin tümünün homojen bir nemlilikte olması sağlanacaktır. Ayrıca kontrol sırasında beton üreticisi firmanın çimento ile ilgili bütün üretim.lık örnekler teslim edecektir. donatının paslanmasına ya da betonun dayanımının bozulmasına neden olacak kil. Agrega. 65 . şartname kayıtlarına uygun olacak ve daha önce istenilen kalitede beton üretiminde kullanıldığı kanıtlanmış ve onaylanmış bir kaynaktan sağlanacaktır.1.1. çimento 25 kg lık kağıt paketler halinde sahaya getirilmeli ve depolama için yerden yüksekliği yeteli olan platformlarda . Dökme çimento. beton hazırlanması sırasında kontrolden geçirilecek. bozulan paketler kullanılmayacaktır. Yüklenici. yapışkan tabakalar.1. depolandığı ve korunduğunu görmek için tetkik yapabileceklerdir. Beton eğer sahada yapılacaksa. Beton agregaları temiz. Malzeme ve Yapım Kontrolu 3. kullanılacak her tip agregadan 50’şer kg. sert yüzeyli ve yerden yeteri kadar yüksek bir platformda saklanmalıdır. Agrega kümeleri. yükseltilmiş tahta zeminli. korunmalı çimento silolarında depolanacaktır. Kontrol Teknik Esasları 3. atmosfer etkilerine karşı korunmuş kuru ortamlarda.Agrega Kontrol ve Kabülü Agrega olarak kullanılacak tüm malzeme. 3.1. organik maddelerden arındırılmış olacaktır. nem ve rutubetten yalıtılmış olarak saklanmalıdır.3. kalite kontrol ve labaratuar deney belgelerini isteyebilecektir. Depolama sırasında çimentoda bozulma görülürse. harmanlama noktasından alınacak örneklerle yapılacaktır. Ayrıca proje sırasında malzeme akışının sürekliliği için yeterli miktarda olmasına dikkat edilmelidir. her çimento sevkiyatında.2. bu grup malzeme ile ilgili onaylı laboratuvar raporlarını sunmak zorundadır. Torba çimento. Agreganın temizlik ve granülometri denetimi. işin yürütülmesi sırasında karşılaştırmalar için kullanılacaktır.Çimento Kontrol ve Kabülü Gerek yapının ve gerekse yapı çevresindeki durumun gereği olarak standardına uygun çimento kullanılacaktır. Örnekler.

1989 Beton Yapım. yeni bir karışımdan önce tamamen temizlenecektir. Su sıcaklığının 65 °C’ı. beton malzeme ve işlemleri ile ilgili test ve kontrollar yapılacaktır. hassas ve doğru olarak sağlayan tesislerde yapılacaktır. Agregalar.04. Yüklenici’nin hazır beton kullanmak istemesi durumunda. çimento daha sonra eklenecektir.3. Zemin ve Gazların Etkisinde Kalacak Betonlar İçin Yapım Kuralları TS 802 8. hergün yapılan betondan ve farklı kalitedeki her betondan TS 500’e uygun şekilde alınacak örneklerle deneyler yapılacaktır. su ile birlikte karışıma katılacaktır.9.05. Bu belgelerin yanısıra. İş’in devamı süresince. kimyasal katkılar ve diğer sıvı katkılar kütlece tartılarak veya hacimce ölçülerek karışıma konulacaktır.1984 Beton Yapım. Şartnamelerde öngörülen karışım şeklini. beton için aranan şartların sağlandığını kanıtlayan her türlü onaylı belge Kontrol mühendisi’nin onayına sunulacaktır. çimentolar ve mineral katkılar kütlece tartılarak ölçülecektir. karot alınarak test 66 . 30 dakikadan daha fazla süre kullanılmayan tesis. Su sıcaklığının 60 °C’ı geçmesi durumunda ise önce su-agrega karıştırılarak.1995 Beton Pompası Beton karışımının hazırlanacağı yerde.2.1985 Beton Karışımı hesap Esasları TS 4203 14. beton karışım oranlarının detaylı bir şekilde tutulması gerekmektedir. Beton bileşimine giren tüm malzemeler ayrı ayrı tartılacak ve TS EN 206-1 Çizelge 21’deki toleranslara uygun olacaktır. Hangi biçimde olursa olsun kalsiyum klorür kullanılmayacaktır.1. Döküm ve Bakım Kuralları -Normal Hava Koşullarında TS 1248 17. Tablo 3. süresini. hafif agregalar.03. Beton Yapım Tekniği ile ilgili Standartlar TS 1247 20.1. Karışım suyu.06.1982 Zararlı Kimyasal Etkileri Olan Su.3.1984 Beton Karıştırma Donanımı Yeterlik Tayini TS 10326 30.1992 İnşaat Makinaları. Döküm ve Bakım Kuralları-Anormal Hava Şartlarında TS 3440 18. bahis konusu betondan alınan örnekler üzerinde Kontrol mühendisi’nin isteyeceği deneyler yapılacak ve bunların olumlu sonuçlanması şartıyla Kontrol mühendisi’nin onayından sonra hazır beton kullanılabilecektir. çimento sıcaklığının 80 °C’ı geçmesi durumunda kesinlikle üretim yapılmayacaktır.Beton Kontrol ve Kabülü Yapılarda kullanılacak betonun üretimi : Bütün malzemenin ve suyun tartımını ve kontrolu. Olumsuz test sonuçları. Herhangi bir nedenle beton dayanımından kuşkuya düşülmesi durumunda Kontrol mühendisi. hızını. aynı şekilde tamamen temizlenecektir.1.Vibratörler (Beton Sıkıştırmak için) TS 11551 7. İş’in ilerlemesine paralel olarak. işin bununla ilgili kısımlarının reddedilmesine neden olacaktır. Çimento tipinin değişmesi durumunda da tesis. Katkı kullanılması durumunda malzeme.

Epoksi kaplı olan betonarme demirleri üzerinde.4. Kaplamaların performansı ile ilgili olarak test ve deney sonuçları istenecektir.2. 3. sonoskop ya da zarar vermeyen bir başka alet kullanılacaktır. malzemenin üretici firmasından sertifika alınacaktır.Betonarme Demiri Kontrol ve Kabülü Betonarme demiri döşenmesi sırasında ve öncesinde. Betonarme demiri kullanılmadan önce malzemenin yeterliliğii gösterecek testler yapılacaktır. Yukarıda belirtilenler dışında kalan esaslar için Liman ve Deniz İnşaatı işlerine ait Genel Teknik Şartnamesi kullanılacaktır.yapılmasını isteyebilir. Yapım Kontrolü Bölüm 2 ye bakınız.1. Bu durumda karot alınacak yerlerin saptanması ve beton dayanımının yerinde değerlendirilmesi için darbeli çekiç. kaplama malzemesinin cinsi ve kalınlığının yazılmış olduğuna dikkat edilecektir. 67 . üretici firmanın ismi. 3.

68 . Mantarsal çürüme. taş.4. Liman yapılarında kullanılan başlıca malzemeler. En önemli etkiler arasında metallerin korozyonu. bakım eksikliğinden dolayı. En genel anlatımla. yapım hataları. donma ve çözülme etkileri. Bir liman. çarpma etkileri. Bununla beraber. ahşap. Kimyasal Faktörler. donatı korozyonu. zaman içinde gemilerin boyutlarında ve işlevlerinde meydana gelebilecek değişiklikler sonucunda farklı hasarlarda söz konusu olabilecektir. Donatılı ve ön-gerilmeli betonlarda kimyasal etkilerin en ciddi şekli olan klorür saldırısı alçak su seviyesi altında engellenebilir. bir çelik palplanş rıhtım 20 yıldan az sürede önerilenden daha çabuk deformasyona uğrayabilmektedir. betonun bozulması. aşınma. Taş Doğal taşlar veya tuğladan oluşan bir taş yapıda. birçok değişik malzemeden oluşan ve farklı proje ömürlerine sahip değişik tipte yapılar içermektedir. yapının kalitesi. Taştaki hasar genellikle aşınma veya blokların rölatif hareketine bağlıdır. Özellikle fiziksel olarak aşırı yüklemeler. Beton Betonu doğrudan bozan ve elektro kimyasal etkiyi olası kılan birçok madde vardır. Ayrıca. taş genellikle sert ve dayanıklıdır. Bu yapılardaki rölatif deplasman zaman zaman aşırı taramaya bağlı olarak yapının oturmasıyla ortaya çıkmaktadır. deniz canlılarının etkisi ve kirlenme sayılabilmektedir. Bu yüzden bu tip hasar taş üzerinde küçükken. Biyolojik Faktörler. fiziksel ve kimyasal faktörlere bağlı olabilir. beton ve çelik tir (Yüksel ve Çevik (2006) ve PIANC (1990)). Örneğin. Blok oturmasının bir işareti açılan bağlantılar veya ayrılan bloklar arasındaki dolgunun yıkanması sonucu oturan kaplama alanlarıdır. kullanılan harçtan etkilenmektedir. Biyolojik ve Fiziksel etkiler bozulmalara yol açmaktadır. Bağlantı elemanlarının etkileri dir. Deniz yapılarında kullanılan değişik malzemeler farklı şekillerde bozulabilmektedirler. Deniz Yapılarında Malzemenin Bozulmasına Neden Olan Etkenler Liman yapılarının servis ömürleri genellikle 30 ile 50 yıl arasında olmaktadır. yapının oturması bozulmalara neden olmaktadır. Bakım-Onarım Teknik Esasları 4. Liman yapıları tasırım yüklerinin etkisi altında yıpranabildikleri gibi ilave olarak çevresel etkenler. En çok. malzemelerin eskimesi ve genel yıpranma yapılarda hasara sebep olan faktörlerdir.1. Deniz canlılarının etikisi ve Bakteriler dir. planlanandan fazla kullanım. Çevresel etkenler. ahşabın bozulması biyolojik. Operasyon aktiviteleri dir. Aşınmaya kum parçacıkları içeren doğal dalgalar veya yüksek hızlı su jetleri sebep olur. Yine beton üzerinde Kimyasal. Ahşap Deniz içinde ahşabın bozulmasına birçok faktör sebep olabilir ve hasar oranı ilk olarak hizmet şartlarına bağlıdır. Endüstriyel etkenler. tasarım hataları. harca daha büyük zarar verebilir. su ve oksijen bileşenlerinin korozyon için en uygun olduğu gel-git bölgesi ve sıçrama bölgesinde meydana gelir. bir taş dolgu dalgakıran çok az bir bakımla 50 yıl ya da daha uzun süre amacına hizmet edebilirken. Fiziksel faktörler. Harçla karşılaştırıldığında doğal taşların ya da tuğlaların dayanımı çok daha iyidir. Böceklenme.

kum ve buz hareketleri ve gemi yanaşması süresince oluşan pervane sürtmesi de dahil olmak üzere birçok faktör neden olabilir. Korozyon. Yerel korozyon (çatlak korozyonu ve çukurcuk korozyonu gibi). Her ne kadar çeliğin homojen olduğu düşünülse de.Çelik Korozyon. Bunlar. fark edilmeden ilerleyen ve mikro-korozyon pillerine bağlı bir korozyondur. Genellikle yüzeysel bölgeler veya birbirine komşu bölgeler arasındaki kimyasal ve fiziksel şartlardaki farklılıklardan dolayı oluşur. bu üniform bir incelmeye sebep olur. belirli ve oldukça küçük bir yüzey alanına etki eder. Bu korozyon bozulmasının ana ilkesidir ve tersi durumunda ise katodik koruma sistemlerinde çalışılır. çelik yüzeyinde homojen olmayan yapısına bağlı olarak bir elektriksel potansiyel fark oluşur. Katodik koruma anotların veya etkili akımların elektrolit içindeki bir metalin korozyonunu önlemek için kullanılmasıdır. Bu sebeple. deniz organizmaları ve bakterilerdir. buhar ve su girişinin sınırlandığı alanlarda meydana gelir. Çelik bir malzeme için. metal oluşumların ve onların orijinal durumlarına dönmelerine neden olan doğal bir olaydır. su altında oksijene ihtiyaç duyan alan anodik hale gelir ve makrokorozyon saldırısına uğrar. dalga hareketi. Galvanik korozyon. deniz suyu. Bu durumda. deniz suyundaki korozyon reaksiyonları. Bir metal ya da alaşımın etki hızı genellikle artırılırken diğerinin korozyon hızı azalır. Yerel korozyon. gel-git. Metaller ve cevherleri arasındaki elektrik enerjisi farkı ve saf metallerin rölatif pozisyonu ‘elektromotiv serilerde’ gösterilmektedir. Korozyon etkileri aşağıda verilmiştir: • • • • • Genel korozyon. Galvanik korozyon. Alçak su seviyesi korozyonu. akıntı. Erozyon korozyonu. Genel korozyon. başka bir metal veya alaşımla ya da iletken bir ametalle elektriksel olarak birleştirilirse meydana gelir. atık su. Yarı hücre potansiyeli metalden metale değişiklik gösterir ve değeri alüminyum. buz. çelik liman yapılarında farklı şekillerde etkilere neden olabilir. Çelik kazıklamada bu mikro korozyon oranı bir çok faktör tarafından etkilenebilir. Bir parça çelik homojen koşullar altında bir yere örneğin deniz suyuna. anot ve katot arasındaki mesafe mikroskobik boyutlardadır ve oluşan pile mikro korozyon pili veya genel korozyon pili denir. Mekanik aşınmaya. Uzun bir çelik kazık su üstünden su altı seviyesine geçerse. bir metal ya da alaşım. değişik bileşimler ve farklı karakteristikler içerebilmektedir. yerleştirilirse. Farklı elektromotiv kuvvetlerine sahip iki metal bir iletkenle birleştirildiği zaman galvanik bir çift oluşur ve bir elektrolit varlığı ile elektrik akımı bir tam devre yapacak şekilde anottan katota akacaktır. koşullara bağlı olarak. Çeliğin erozyona bağlı korozyonu. çelik yüzeyin mekanik ve elektrokimyasal bozulmasının bir arada etkisidir. bir elektrolite batırılmış anot ve katottan oluşan elektrokimyasal bir pile benzer. Böyle bir 69 . bakır gibi metaller için düşüktür. demir gibi metaller için oldukça yüksekken gümüş. Çatlak korozyonu. aslında galvanik çiftler ve tahmin edilemeyen gerilmelere neden olan katkılar. cıvataların altı gibi. rüzgar. aynı elektrolit içinde.

4. yangın gibi).2.2. periyodik incelemeler sonrasında gerek görüldüğü taktirde yapılır. Eğer bu tabaka sürekli kaldırılır ya da gemi veya buz etkisiyle yahut kum parçacıkları içeren akıntı etkisiyle çatlarsa. korozyon çok daha büyük bir hızla devam edecektir. Deniz suyundaki çelik daha yüksek potansiyellere sahip metallerle etkileşim içine girerse korozyon hızı artacaktır. periyodik incelemeler genellikle önceden belirlenen programa bağlı olarak ve tarafsız bir gözlem ile uygulanır. sürekli açık ve çıplak çelik üzerinde elektrokimyasal korozyonla sonuçlanan etkisi vardır. 4. ortalama alçak su seviyesinin hemen üzerindeki kısım katot olur ve hemen altındaki kısım ise oksijen konsantrasyon piline dayanarak anot olur. Korozyon ürünlerinin ve deniz canlılarının yığılması çeliğin deniz suyundaki korozyon hızını sınırlar. Liman yapısının durumu kayıt edilir ve aynı zamanda restorasyon gerektirecek koşulları ilk seferde bulmak için gereklidir. Örneğin.2. Belli alanlardaki pas sık sık kaldırıldığı ya da yok edildiği zaman korozyon anodik kısımda toplanır. Periyodik İncelemeler Adından da anlaşılacağı gibi. bir makro-korozyon pili oluşur. Kısa zamanda korozyon ürünleri çeliğin yüzeyinde bir tabaka oluşturur ve korozyon hızı azalır. kaza sonucu oluşan hasarlar ve gemi elleçleme metoduna bağlı hasarlardır. Yapının yapıldığı ilk yıllarda bu genişletilmiş incelemeler oldukça seyrek olabilir ancak yaşı ilerledikçe ya da önceki araştırmalar gerektirdikçe artırılır. Böyle durumlarda.2. Pasın kaldırıldığı kısım anot çevreleyen alan ise katot olmaktadır. 70 .aşınmanın. koşullar gereğince değişik faktörlere bağlı olarak derinlik doğrultusunda elektriksel potansiyel farkları oluşturulur. 4. Aynı zamanda tüm yapısal elemanları içerir.2. Deniz suyuna batırılan uzun çelik bir kazık üzerinde. Bunlar. kaynaklamaya bağlıdır. Genişletilmiş İncelemeler Bu incelemeler.3. Yanaşma Yeri İşletmesinden Kaynaklanan Hasarlar Bir gemi tarafından rıhtıma verilen hasar iki kategoriye ayrılabilir. Bu galvanik korozyon bir çift farklı metale. fırtınalar. Çünkü çeliğin açık alanları deniz suyu ile temas halinde olacaktır. Bu tarz sınırlı korozyona konsantre korozyon denir. Özel İncelemeler Özel incelemeler normalde büyük tamir çalışmalarından önce ve sonra ve anormal hasarlar meydana geldiğinde yapılır (gemi çarpması. Yapıların benzer olduğu durumlarda örnek bir elemanın incelenmesi yeterli olacaktır.1.Hasar İnceleme Yöntemleri İncelemenin üç ana şekli vardır: 4.

Zamanlama kararı konusunda birçok görüş mevcuttur. Bir yapının kullanımında birtakım yetersizlikler oluşmasından sonra tamiri (birim fonksiyonu). Basınçlı hava aletlerinin kullanılması (su üstünde ve altında ). (JICA.Bakımın Tanımı. 71 . İzin Verilebilir Maksimum Deformasyon Deniz yapıları. Bunlar: • • • • Kum püskürtme veya çakıl püskürtme (su üstünde).4. Yüksek basınçlı jet püskürtme (su üstünde ve altında). Görünüm veya tesis açısından tamir (yapının görünümü). Eğer yapılar üzerindeki deformasyonları kayıp olarak adlandırılırsa. Bunlar : Yıkıcı zarar görmüş ya da yıkılma tehlikesi bulunan yapıların tamiri (yapının stabilitesi). Yapının en az masrafla tamiri (birimin tamir ekonomisi).1 . Su üstünde ve altında değişik bakım işlemleri mümkündür. çevresel koşullardan dolayı sürekli olarak çeşitli darbelere maruz kalmakta ve bu nedenle fonksiyonlarında yetersizlikler görülmektedir. yapıların ne zaman tamir edileceğine karar vermek oldukça önemlidir. bakımın ekonomik olabilmesi için.3. El ile temizleme. 1994). Deniz Yapılarında Bakım ve Koruma Bakım Araştırma (Periyodik ve Periyodik olmayan araştırma Değerlendirme (Yapının durumunun değerlendirilmesi ve onarım gerekliliğine karar verilmesi Bakım ve Tamir Bakım (Eskime ve bozulmanın yavaşlatılması veya önlenmesi) Onarım (Kısmi yenileme ve bozulmuş kısımların tamir edilmesi) Doğal afetler sonucu oluşan hasarların tamiri (Doğal afetler gibi beklenmedik olaylar sonucu hasar gören bölümlerin kısmen yenilenmesi) Şekil 4.

Bu araştırma yapıların görünüşlerinin gözlenmesi ile yapılır. Bunlara yakın inceleme yapılmalıdır. Sebep Tanımlanması (Sorun Tespiti) Eğer değerlendirme sonucunda deformasyonun tamir edilebileceğine karar verilirse fakat sebep belirlenemiyorsa detaylı bir araştırma yapılır. Deniz Yapısı Bakım Sistemi Temel Araştırma Hem periyodik hem de ekstra araştırmalar “temel araştırma” ile başlar. Sonuç olarak tamir ve / veya güçlendirme yapılır. Bu. Bu düzeye “izin verilebilir maksimum deformasyon” denir (Yüksel ve Çevik (2006) ve JICA. Detaylı Araştırma İleri düzeyde bir deformasyon gözlendiğinde ve değerlendirme sadece temel araştırma ile yapılamadığında “detaylı araştırma” yapılmalıdır. (1994)). Bakım ve tamir harcamalarının en düşük seviyede tutulması görüşünden yola çıkıldığında. Karşı önlemin uygulanması Deformasyonun nedeni detaylıca analiz edilir ve tamir ve/veya güçlendirme olasılığı değerlendirilir. Eğer mümkünse metodlara ve uygulama süresine karar verilir. liman birimleri için belirli bir kullanım ömrü yoktur. bazı deforme olmuş elemanlar ileri düzeyde bozulma tehlikesinde olabilir. Genellikle tasarım ömrü. yapıların inşa edildikten ya da geliştirildikten sonra sorunsuz şekilde fonksiyonlarını sürdürebildikleri yıl sayısı olarak tanımlanmaktadır.Yapıların deformasyonlarının artmasıyla tamir masrafları da çoğalmaktadır. İleri seviyede bozulma tehlikesindeki deforme olmuş bir bölüme yakın bakış İnceleme sonucunda deformasyonların tamir ya da güçlendirmeye ihtiyaç duymamasına rağmen. yıkım durumundan sonra daha da artabilmektedir. yapının kullanım ömrü boyunca toplam bakım ve tamir masraflarının en alt düzeyde tutulabileceği bir deformasyon düzeyi belirlenmelidir. Tasarım Ömrü Her ne kadar “bakım” kavramını düşündüğümüzde birimlerin kullanım ömrünü tanımlamamız gerekse de. 72 .

4.4. Liman Yapıları İçin Bakım Yöntemleri JICA (1994) tablolarda tanımlanan yapılar için bakım yöntemlerini tanımlamıştır; Tablo 4.1 Keson kompozit tip dalgakıran için periyodik kontrol için etkenler (JICA, 1994). Deformasyon Kontrol Konumu Etkenler Periyot Yerdeğiştirme Kesonun kayması, Oturma oturması ve dönmesi Dönme Çatlak derinliği ve Keson kronmanı uzunluğu, Keson kronmanının Çeliğin patlaması, çatlaması ve soyulması Betonun mukavemeti Çatlama, soyulma Keson Yukarıdaki ile aynı Oturma Topuk koruması İki yılda bir Yerdeğiştirme Dolgunun oturması Koruma Yukarıdaki ile aynı Dolgu Yukarıdaki ile aynı Dalga sönümlendirici beton blokların Dalgakıran Yukarıdaki ile aynı oturması yada dağılması Deniz tabanı oyulması Dolgu topuk deniz tabanı önündeki Oyulma

Tablo 4.2. Keson kompozit tip dalgakıran için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA, 1994) Zamanlama Kontrol Konumu Keson kronmanı Koruma (omuz) Büyük bir fırtına gözlendikten hemen Koruma sonra (Tasarım dalga yüksekliğinin (topuk) %75’ inden fazla) Topuk Koruma Dalgakıran Topuk Tabanı Önünde Deniz Etkenler Yerdeğiştirme Oturma Dönme Oturma Yerdeğiştirme Yukarıdaki ile aynı Yukarıdaki ile aynı Yukarıdaki ile aynı

Tablo 4.3. Keson tipi kıyı duvarı için periyodik kontrol için etkenler (JICA, 1994) Kontrol Konumu Deformasyon Üst yapının oturması/ Üst yapı dönmesi Yüzey çizgisinin Üst yapı Etkenler Periyot

Oturma/dönme İki yılda bir Yerdeğiştirme

73

yerdeğiştirmesi Apron oturması ya da Apron hasarı Arka dolgu oturması Dolgu malzemeleri Yardımcı birimlerin hasarı Oturma Dönme Çatlaklar Oturma / Boşalma

Usturmaça, Yılda Frenleme, Hasar derecesi iki kez Demirleme elemanları

Tablo 4.4. Keson tipi kıyı duvarı için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA, 1994) Kontrol Kontrol için Etkenler konumu Deprem Sonrası Fırtına Sonrası Yüzey Çizgisi Bozulması Üst Yapı Oturma Hiçbiri Dönme Oturma Apron Oturma Dönme Çatlak Çatlak Arka Dolgu Oturma Oturma Boşalma Boşalma Usturmaça Hiçbiri Hasar Tablo 4.5 Keson tipi kıyı duvarı için kontrol yöntemleri (JICA, 1994) Kontrol konumu Etkenler Üst yapı Temel Araştırma Detaylı Araştırma (Yöntemler/süre) (Yöntemler) Oturma Kontrol amacıyla üst yapı üzerinde seçilen belirli noktaların yükseklik artışının ölçülmesi (İki nokta/ Rıhtım) Dönme Kontrol amacıyla üst yapı üzerinde seçilen belirli noktaların eğim açısının bir eğim ölçer ile ölçülmesi Kıyı duvarı Kontrol amacıyla, bir ana çizgiden, yüzeyinin bloğun her iki köşesine olan yatay bozulması uzaklığın ölçülmesi (İki Blok/Rıhtım, tüm bloklar depreme karşı) Oturma Bir apronun bir yüzeyinin gözlenmesi (Açıklık) (Tüm bloklar) Merkez çizgi üzerindeki üç ayrı noktanın ve apronun hem ön hem de arka çizgilerinin 2.5 m aralıklarla seviye tespitinin yapılması Dönme Apron için bir eğilmenin gözlenmesi Apronun köşelerindeki dört noktanın seviye tespitinin yapılması (İki Blok/Rıhtım) Çatlak Apron yüzeyindeki çatlakların gözlenmesi. Çatlağın durumu, genişliği, yüksekliği gibi özelliklerin ölçülmesi

Apron

74

Arka dolgu

Oturma Boşalma

Yardımcı kısımlar Hasar

(İki Blok/Rıhtım) Asfalt Banket: Apron oturması ile aynı Oyulma oluştuğundan emin metodların uygulanması olduktan sonra (İki Blok/Rıhtım) kesilmesi Beton Banket: Apron altında banketin oyulmalar oluşup oluşmadığının ve iyice incelenmesi gözlenmesi (Arka dolgu taşları ve kesonun kesişiminde, çekiçle vurularak) (Tüm bloklar) Usturmaçalar, babalar ve demirleme elemanlarının hasarlarınıngözlenmesi

Tablo 4.6 Keson tipi kıyı duvarı için maksimum izin verilebilir deformasyon (JICA, 1994) İzin Verilebilir Maksimum Konum Konu Notlar Deformasyon Oturma Batık, 20-30 cm (Tüm apron) Kargo elleçleme emniyeti Dönme 3-5 % (liman tarafına doğru) Kargo elleçleme emniyeti Üst yapı (Tüm apron) 0% Batık Yüzey çizgisi 20-30 cm Rıhtıma yanaşma emniyeti bozulması Kargo elleçleme emniyeti, Oturma Elleçleme ekipmanları operasyonu, (Açıklık) 3-10 cm Batık 3-5 % (liman tarafına doğru) Kargo elleçleme emniyeti Dönme 0% Batık Apronun veya ana yapının Beton kaplama: Apron yıkılma 2 CD=0.5-2.0 m/m evresini tahmin Çatlak Apronun veya ana yapının Asfalt kaplama: yıkılma CP = 20-30% evresini tahmin Arka Beton kaplama: Kaplamanın yıkım aşamasını Oturma dolgu Oyulma oluşumu tahmin Emme Asfalt kaplama: Apron ile aynı Apron ile aynı Yardımcı Demirleme eleman hasarları Yanaşma ve elleçleme emniyeti Hasar Elemanlar Usturmaça: cıvata kaybı Tamir ekonomisi Tablo 4.7 Palplanş tipi kıyı duvarı için periyodik kontrol için etkenler (JICA, 1994) Deformasyon Kontrol konumu Etkenler Periyot Palplanş korozyonu Palplanş Korozyon İki yılda bir Kıyı duvarı yüzeyinin düzensizliği Palplanş Palplanş hattı bozulması İki yılda bir İki yılda bir Apron oturması ve hasarı Apron Oturma, Pürüzlülük, Dönme, Çatlak Yardımcı elemanların hasarları Usturmaça, Hasar Yılda iki kere Baba

75

9 Palplanş tipi kıyı duvarı için kontrol yöntemleri (JICA. Pürüzlülük Oturma. Çatlama. Çatlama. Baba Hasar Tablo 4. Hasar) Oturma. ASS (tüm yüzey) maksimum dönme anınfdaki noktada) Merkez hattındaki üç noktanın ve apronun hem arka hem ön çizgilerinin 2. 1994) Kontrol konumu Palplanş Konu Palplanş yüzeyi düzensizliği Korozyon Temel Araştırma Detaylı Araştırma (Yöntemler/Aralık) (Yöntemler/Aralık) Palplanş yüzeyinin dalga etkisinin kontrolü (10-15 m aralıkla) Ultrasonik kalınlık ölçer ile palplanş kalınlığı ölçümü (20 Dalgıç tarafından gözlem m aralıklarla OSS.Tablo 4.10 Düşey kazıklı rıhtım için kontrol için etkenler (JICA. Pürüzlülük Tablo 4. 1994) Etkenler Kontrol edilecek elemanlar Deprem Sonrası Fırtına Sonrası Palplanş Palplanş yüzeyi düzensizliği Palplanşta hasar Apron Oturma. Beton bloklar (Soyulma.11 Düşey kazıklı rıhtım için periyodik kontrol için etkenler (JICA. Kazığın korozyonu Kazıklar Kazığın kalınlığı Çatlama Üst yapı üzerindeki çatlama. Dalgalanma. 1994) Kontrol Konumu Kazıklar Üst yapı Etkenler Periyot İki yılda bir Korozyon (Kalınlık ölçümü her 5 yılda bir) Çatlama İki yılda bir 76 . Yer değiştirme.8 Palplanş tipi kıyı duvarı için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA. Giriş köprüsündeki hasar Giriş köprüsü Hasar Derecesi ve oturma Tablo 4.5 m aralıklarla seviye tespitinin yapılması. 1994) Deformasyon Kontrol konumu Etkenler Korozyonun derecesi. Eğilme Çatlama Usturmaça. Apron yüzeyi gözlemi Gözlem Palplanş Apron Oturma.

bu durum kendini artan sızıntı olarak gösterebilir. ilave yapısal elamanlar eklenmesi ya da yapının yeniden yapılan kısımlarının tamamlanması durumlarını içermektedir. bazı çatlakların görülmesi. Hasar derecesi 4. Nem kontrolü Yüzeysel bakım Kaplama Hidrofobik yöntem Beton yenilenmesi Hasarlı veya bozulmuş betonun astar veya betonla yenilenmesi Yapının elemanlarının yenilenmesi Yapısal güçlendirme İlave beton eklenmesi İlave veya yeni iç donatı eklenmesi Dış donatı eklenmesi Koruyucu levha kaplanması Çatlaklara ve boşluklara enjeksiyon yapılması Kimyasal dayanım Kaplama yoluyla yüzeysel bakım Harç ya da beton ilave edilmesi 77 . Su geçirmez yapılar için. temelin ortaya çıkması ve taşıma kapasitesinin kaybı gibi). 1994) Kontrol Konumu Giriş köprüleri Etkenler Oturma. Büyük Tamirler Yapı kapasitesine ve kullanımına bağlı olarak bazı sınırlamalara sahiptir (örneğin. betonun renk değiştirmesi ve çelikte küçük alanlarda gözlenen paslanma olabilir. 1990). PIANC (1990) deniz yapılarında kullanılan malzemelere bağlı olarak tamir yöntemlerini detaylı olarak vermiştir. Küçük Tamirler Küçük tamirler. Büyük Rehabilitasyon Büyük rehabilitasyon. bozulma ilk fark edildiğinde durdurmak için yapılan tamirlerdir.14’de verilmiştir. Tablo 4. Tamir Yöntemleri Deniz yapılarında çeşitli tamir yöntemleri tarif edilmiştir (PIANC.Tablo 4.13 Beton yapılar (PIANC.12 Düşey kazıklı rıhtım için periyodik olmayan kontrol için etkenler (JICA. Beton ve betonarme yapılar için tamir ve koruma yöntemleri Tablo4.13 ve4. Yer değiştirme. Hasar birkaç bloğun yer değiştirmesi.5. 1990) Tanım Zararlı azaltılması Tanıma bağlı yöntem etkilerin Yüzeysel bakım Kaplama Boşlukların doldurulması Membran uygulanması Hidrofobik yöntem Çatlakların doldurulması ya da çatlakların ek yerlerine dönüştürülmesi.

örneğin yüzey kaplaması ile ya da su geçirmezliğin sağlanması ile nem sınırlandırılması Donatının anodik ya da Donatıya aktif ya da bariyer kaplama uygulanması katodik kontrolü Donatının katodik Yüzey kaplanması ile donatının katodik alanlarına oksijenin kontrolü sınırlandırılması Katodik koruma Kurban anot sistemleri ya da ters akım sistemi ile donatının anodik alanlarını değiştirmek için elektriksel gerilim uygulanması 4.14 Betonarme yapılar (PIANC. Tanım Pasivasyonun sağlanması Prensibe bağlı yöntem Bozuk betonun yanilenmesi Elektrokimyasal olarak veya difüzyon ile realkalinizasyon Klorürün çıkarılması Pas payının artırılması Yüzey kaplaması Dayanıklılığın artırılması Nem kontrolü. • • • • • • Rip-rap Gabion Prefabrik beton levhalar Değişik tipte fleksibil yapılar Akım saptırıcıları Geotekstil elemanlar. taban koruması için yeterli tasarımın yapılabilmesi için fiziksel bir modele ihtiyaç duyulabilmektedir. 1990).6 Oyulma Koruması Yeni ya da mevcut yanaşma yerinin yıkılmasına neden olabilecek taban oyulması olasılığı olan bir durumda.Fiziksel dayanım Kaplama veya doldurma yoluyla yüzeysel bakım Astarlama ya da beton ilave edilmesi Tablo 4. 78 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful