You are on page 1of 18

PLAZA EYLEM PLATFORMU

Mobbing Bezdirme

Bugün bana, yarın sana
Yaptığınız iş sürekli eleştirilir, Üstünüz ,meslektaşlarınız ,birlikte çalıştığınız kişiler kendinizi gösterme olanaklarınızı kısıtlar, Özel yaşantınız sürekli eleştirilir, Çevrenizdeki insanlar sizinle konuşmazlar ve başkalarına ulaşmanız engellenir, Dini ve siyasi görüşünüzle alay edilir, Asılsız söylentiler ve hakkınızda kötü konuşmalar yapılır, Sizi gülünç düşürmek için her türlü hareketleriniz taklit edilir, Cinsel imalarda veya doğrudan cinsel tacizde bulunulur, Size verilen işler geri alınır kendinize yeni bir iş bile yaratamazsınız, İşiniz sürekli değiştirilir, itibarınızı düşürecek şekilde niteliklerinizin dışındaki işler verilir, Fiziksel olarak ağır işler yapmaya zorlanırsınız, Fiziksel şiddetle tehdit edilirsiniz

Herkes, potansiyel bir mobbing mağdurudur
WBI tarafından yapılan bir araştırmada, Amerika’da çalışanların yaklaşık yarısının mobbinge maruz kaldığını göstermektedir.
– %13’ü yakın zamanda, %24’ü geçmişte, %12’si ise tanık olmuş

İrlanda’da 3500 kişi ile yapılan görüşmede, çalışanların %8’i son altı ay içinde fiziksel ve psikolojik saldırıya uğradığını belirtmiştir. Norveç’te çalışanların %9’unun, İsveçte %4’ünün, İspanya’da %5’inin, işyerinde düşmanca davranışlara maruz kaldığını, bu ülkelerdeki araştırma sonuçları göstermektedir.

Türkiye’de Mobbing
Avrupa’da yapılan çalışmalar, sağlık hizmetleri, sosyal hizmetler, kamu daireleri, eğitim, bankacılık ve sigorta sektörlerinde çalışanların daha sık psikolojik tacize maruz kaldığını göstermektedir. Türkiye’de, Avrupa veya Amerika’da ki gibi genel araştırma verilerine sahip değiliz. Bölgesel veya sektörel bazlı birtakım çalışmalar ise, Mobbing’in Türkiye’de de en az bu ülkelerdeki kadar yaygın olduğunu göstermektedir. Bursa’da sağlık sektöründe yapılan bir araştırmada, çalışanların %55’inin psikolojik tacizle karşılaştığı ve %47’sinin ise tanıklık ettiği saptanmıştır. Eğitim merkezlerinde çalışan 315 öğretmen ile yapılan görüşme sonucunda , öğretmenlerin yarısının mobbing’e maruz kaldığı belirlenmiştir.

4

Türkiye’de Mobbing
İstanbul’da 505 hemşireyi kapsayan bir çalışmada, hemşirelerin %86’sının psikolojik tacize maruz kaldığı kaydedilmiştir. Yenibiris.com üzerinden yapılan bir araştırmada ise, çalışanlar mobbingi %70 oranında yöneticilerinden, %25 oranında ise çalışma arkadaşlarından gördüğünü belirtmişlerdir. Bu araştırma aynı zamanda Mobbing’e uğrayanların nasıl tepkiler verdiğini de göstermektedir.
– – – –
5

%27si istifa etmiş %25 bilmemezlikten, görmemezlikten gelmiş %18 işten çıkarılmış ve Sadece %17’si bu durumu üst yöneticileri veya İK ile konuşmuş.

Mobbingle mücadele
Avrupa Birliği üyesi ülkelerin sendikaları mobbing karşıtı yasaların yürürlüğe girmesi için çok güçlü lobi çalışmaları yapmaktadırlar. İskandinav ülkelerinde mobbing, doğrudan bir suç olarak yasalarda yer almaktadır Almanya’da toplu iş sözleşmelerine mobbingin, toplu sözleşmenin ihlali olduğuna dair maddeler eklenmiştir. Almanya’da mobbing kurbanı, erken emekliliğini isteyebilmektedir. Fransa’da psikolojik taciz adli bir suçtur ve cezası 1 yıl hapis ve 15000 Euro’dur

6

Türkiye’de mobbingle mücadele – ALO 170
Mobbingin farkındalığının artması ve emsal teşkil edebilecek yargı kararlarının olması, bireysel mücadelenin önünü açmış ve Türkiye’de açılan mobbing davalarının sayısının 10000’e ulaşmasını sağlamıştır. Türkiye’de, sendikalar mobbinge mobbing uygulamakta, görmemezlikten gelmektedir. Hatta bazı sendika yöneticileri, mobbing uygulamakla suçlanmaktadır. Sendikalar yerine, Üniversiteler, bazı sivil toplum kuruluşları ve TBMM Kadın Erkek Eşitliği Komisyonu bu konunun üzerine eğilmiştir. Hatta Mobingin önlenmesine dair başbakanlık genelge yayınlamıştır.
7

Mobbingin maliyeti
Devletin mobbinge el atması, bu konudaki çalışmalara destek vermesinin temel nedeni, maliyettir. Uzmanlar, mobbing sendromuna yakalanan bir kişinin topluma maliyetinin yıllık gelirinden fazla olduğunu belirtiyorlar.
– ABD’de işyeri şiddetinin çalışanlara toplam maliyeti 1992 yılında 4 milyar dolardan fazladır – İngiltere Ticaret Odasının 2000 yılı verilerine göre, Mobbing İngiltere endüstrisine her yıl 2 milyar dolar yük getirmektedir

8

İşverene ve ülke ekonomisine verdiği zararlar gerçekten büyük boyuttadır
İşveren mobingi, verimlilik önündeki en büyük engel olduğu için önemser. Kendisine mobbing uygulanan kişinin çalışma motivasyonu düşer, iş verimi azalır. Daha çok hata yapar. Ürün / hizmet kalitesi bozulur, şirketin saygınlığı azalır, müşterisi azalır. Bireylerin, işlerine ve örgütlerine aidiyet duyguları azalır, daha iyi bir çalışma atmosferi olan işyerlerine geçmek için fırsat kollarlar. Yetişmiş bireylerin ayrılması ile örgütte kazanılmış olan tecrübe yitirilir bunun sonucunda da yeniden eğitim maliyeti artar Kullanılan izinlerde artış olur. İzin talep eden bireyler sadece sürecin mağdurları olmaz, diğer çalışanlarını etkiler. Yıldırma sürecinin örgüte bir başka etkisi de işçilerin tazminat taleplerinin artmasıdır.

9

Mobbing meşrulaştırılıyor
Mobbingle ilgili bir başka sitede, mobbinge uğradığımızda neler yapmamız gerektiği anlatılıyor
– Çatışmanın çözümlenmesi için yardım istemeli. Kendi işini yapmalı, işi dışında verilen önceliksiz işleri yapmak zorunda bırakılırsa, bunu yazılı istemeli. Susmamalı, içe atmamalı, onur meselesi yapmamalı, bu durumdan üstlerini ve İK birimlerini haberdar etmeli. – Sürecin ileri aşamalarında fark ettiyse, suçu sürekli kendisinde aramayı bırakmalı – Bedensel ve psikolojik yıkımın kaçınılmaz olduğunun, belki de sonunda hiç çalışamaz hale geleceğinin farkında olmalı. Yeni bir iş bulabilmek için “akıllıca” bir çıkış planı yapmalı, yazılı kanıt ve mümkünde tanık desteği toplamalı, işten çıkarılması durumunda neler yaşayabileceği konusunda bilgilenmeli. Yasal haklarını öğrenmeli, bu konuyu bilen bir terapistten psikolojik destek almalı

10

Mobbing Çalıştayı (Tespitleri)

“Mobbingi sorgula. Sınıf içi şiddete son”

“Bu baskı aracının asıl kaynağı kapitalist modernitedir” “Bireysel ve münferit bir duruma indirgenmesinin bir yanılsama olduğunun altını çizilmeli” “Esnekleştirme ve güvencesizleştirme politikaları dolaylı bir mobbingdir” “Dayanışmacı kültürden rekabetçi kültüre dönüşüm mobbingin yaygınlaşmasına katkı sağlamaktadır” “Kolektif iradenin, sınıfı yok sayıldığı, güvencesizleştirme politikalarına karşı mücadelenin yerini mobbingle mücadele almaktadır, emek içi çatışmalar ön plana çıkartılmaya çalışılmaktadır” “İşçinin işçiyi ezdiği bir sistemle karşı karşıyayız” “Kapitalist sistemin argümanları ile çözüm bulunmaya çalışılması bir handikaptır”
11

Gizlilik

MOBBING

Performans

Rekabet

12

Gizlemeli, herkesle konuşmamalıyız
– Neleri konuşup, neleri gizleyeceğimiz belirleniyor.

Gizlilik

Şirket çalışanları arasında sanal dayanışma yaratılıyor. Düzenlenen sosyal etkinliklerle, istenilen ilişki pekiştiriliyor.
– Ücretlerimiz veya çalışma koşullarımız gibi konularda konuşmamız engelleniyor. – Birbirimizden temel çalışma koşullarına ilişkin bilgileri paylaşmamamız bekleniyor.

Yöneticiler/patronlar, bu sanal samimi olmayan ilişki şekli sayesinde, üzerimizdeki denetim ve kontrolü artırıyor.
– Çalışanlar, işçiler olarak aramızdaki temel sorunları konuşamadığımız için birbirimize güvenmiyoruz.
13

Çözüm yöneticide/patronda
Gizlilik Herhangi bir sorunla karşılaştığımızda, sorunun çözümü için adres olarak, yöneticiler/patronlar veya İK gösteriliyor.
– Kendilerini, şirketteki en yakın arkadaşımız, tarafsız, objektif ve sırdaş görmemiz isteniyor.

Gizlilik, sayesinde daha kolay yönetiliyoruz. Mobbingin uygulayıcıları oluyoruz.
– Birlikte çalıştığım kişilerin kendimi gösterme olanaklarımı kısıtladığı oluyor – İş yerinde sözüm sürekli kesiliyor – İmalar yoluyla ilişki kurmamın engellendiği zamanlar oluyor – İş arkadaşlarımın benimle konuşması yasaklanıyor – İnsanların arkamdan kötü konuştuğunu duyuyorum – Özel yaşamımla alay edildiği zamanlar oluyor – ....

14

Çalışan mı, insan mı
Performans Performans yönetim sistemleri ile, daha az kişiden daha fazla iş bekleniyor.
– Bizler maksimum hatta ulaşılamaz hedefleri gerçekleştirmeliyiz

Hedeflere ulaşıldığında, hedefler yükseltiliyor. Değerlendirme süreçleri ekip çalışmalarında bile bireysele indirgenerek, aramızda dayanışma ortamı oluşması engelleniyor ve yalnızlaştırılıyoruz. Tek başına değil, ekip halinde çalışıyoruz ama bireysel değerlendiriliyoruz. Performans görüşmeleri esnasında, işini yapan değil işini tam olarak yapamayan oluyoruz.
15

Belirsiz değerlendirme kriterleri

Performans

Değerlendirme süreçleri ekip çalışmalarında bile bireysele indirgenerek, aramızda dayanışma ortamı oluşması engelleniyor ve yalnızlaştırılıyoruz. Kollektif iş için sizden bireysel hesap sorulması kötü değerlendirme almamak için sizin de başkalarını sıkıştırmanızı yani çalışanların birbirini yönetmesini sağlıyor. Sürekli yetersizlik hissi, patrondan talep etmeyi engelliyor. Dışsal sorunları bile üstleniyoruz. Yöneticilerden önce, birbirimizin performansını, biz kendimiz değerlendiriyoruz. Performans üzerinden mobbingin hem uygulayıcısı hemde mağduru oluyoruz.
– Yaptığım iş sürekli olumsuz yönde eleştiriliyor – Özgüvenimi olumsuz etkileyen işleri yapmaya zorlandığım zamanlar oluyor

16

Herkes ya rakip ya da yargıç

Rekabet

İş arkadaşlarımızla rekabete sokularak yalnızlaştırılıyoruz. – Rekabet bizi tek başımıza hareket etmeye zorluyor. İş arkadaşlarımızla ilişkilerimizi yalnız “iş” üzerinden kurabiliyoruz Kollektif iş için bizden bireysel hesap sorulması kötü değerlendirme almamak için bizim de başkalarını sıkıştırmamızı yani çalışanların birbiri üzerinde baskı kurmasına neden oluyor.
– Mola zamanlarımızın uzunluğu kısalığını arkadaşlarımız değerlendiriyor. – Gün içerisinde yaptığımız telefon konuşmaları dedikodu malzemesi oluyor. – Yoğun iş yükünün olduğu şirketlerde 6’da çıkmak eleştiriliyor.
17

Bizler maruz kaldığımız sistemlerin aynı zamanda uygulayıcısıyız
İş yerindeki gizlilik politikaları nedeniyle gerçek sorunlarımızı, sıkıntılarımızı içimize atmak zorunda kalıyoruz Gerçekleştirilmesi imkansızveya belirsiz hedeflere ulaşmaya çalışırken birbirimizin üzerinden geçiyoruz. Performansı herşeyin üzerinde tutuyoruz. Rekabet bizi tek başımıza hareket etmeye zorluyor, sorunuda çareyide kendimizde arıyoruz. Bu davranışlara karşı mücadelede çareyi antidepresanlarda arıyoruz, o işyerinden ayrılmakta buluyoruz.

18