P. 1
kestirme hesapları]

kestirme hesapları]

|Views: 75|Likes:
Yayınlayan: denizli4281

More info:

Published by: denizli4281 on Nov 08, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/24/2013

pdf

text

original

T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

HARİTA-TAPU-KADASTRO

KESTİRME HESAPLARI
581MSP142

Ankara, 2012

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

• •

...................... Arazide İleriden Kestirme ................................................ 9 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ............................................................ İleriden Kestirme Hesabı ve Örnekler...................................................... 4 UYGULAMA FAALİYETİ ..1....................................................................................................................................................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ................................................................................................................................... 3 1.............................. 17 3.....2. 10 2..................... Arazide Yandan Kestirme .................2................................ 10 2............................................................................................................................... Yandan Kestirme Hesabı ve Örnekler................................................... 17 3................... İLERİDEN (ÖNDEN) KESTİRME .............................................................................................. 3 1............................................................................................................... 16 ÖĞRENME FAALİYETİ-3 .......................... ii GİRİŞ ...................................... 20 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 18 UYGULAMA FAALİYETİ .......................................................................................................................................................... 3 1............................................ 25 i ......................................................... Elektronik Ölçme Aletiyle Geriden Kestirme ......................................... Geriden Kestirme ............ 14 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ....................................İÇİNDEKİLER AÇIKLAMALAR .... 22 KAYNAKÇA ............................ 19 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .............................................................. 7 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ....1.................................... 11 UYGULAMA FAALİYETİ ................. 21 CEVAP ANAHTARLARI ..............................................................................................................................................................1...................................................... 10 2................................................. YANDAN KESTİRME .........................................................................................................

Öğretmen modül sonunda ölçme aracı (çoktan seçmeli test. 3. çelik şerit metre. kurşun kalem. 2. arazi botu. silgi Modül içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. kâğıt. jalon sehpası. Büyük Ölçekli Haritaların Yapım Yönetmeliği’ne uygun olarak ileriden kestirme hesabını ve uygulamasını yapabileceksiniz. jalon. eşleştirme vb.AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 581MSP142 Harita Tapu Kadastro Haritacılık. boşluk doldurma. 40/32 Bu modülün ön koşulu yoktur. arazi gözlüğü. mira. baret. doğru-yanlış testi. nivo.) kullanarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek sizi değerlendirecektir. Ortam: Sınıf ve arazi (uygun hava koşullarında) Donanım: Elektronik ölçüm aleti. reflektör. MODÜLÜN AMACI EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ii . fonksiyonlu hesap makinesi. Büyük Ölçekli Haritaların Yapım Yönetmeliği’ne uygun olarak geriden kestirme uygulamasını yapabileceksiniz. Amaçlar 1. Kadastroculuk Kestirme Hesapları Kestirme hesapları ile ilgili bilgilerin kazandırıldığı bir öğrenme materyalidir. Kestirme hesapları yapmak Genel Amaç Arazi ortamında işin niteliğine uygun aletleri kullanarak kestirme hesapları ile ilgili işlemleri Büyük Ölçekli Haritaların Yapım Yönetmeliği’ne uygun bir şekilde yapabileceksiniz. Büyük Ölçekli Haritaların Yapım Yönetmeliği’ne uygun olarak yandan kestirme hesabını ve uygulamasını yapabileceksiniz.

Haritacılık ve kadastroculuk mesleğinde yatay yer kontrol noktaları ne kadar önemliyse bu noktaların koordinatlarının hesabı da o kadar önemlidir.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. geriden kestirme işlemlerinin nasıl yapıldığını öğreneceksiniz. Bundan dolayı yer kontrol noktalarının koordinat hesabının mesleğinizdeki önemi çok büyüktür. tünel yapımı. demir yolu. Birçok altyapı ve üstyapı projelerinin (yol. bina yapımı gibi) uygulanmasında yer kontrol noktaları hep karşınıza çıkacaktır. yandan. yandan. Bu modülle ileriden. Bu modülü tamamladığınızda ileriden. temiz ve pis su nakli. 1 . enerji nakil hattı. Bilgi ve pratiğinizi geliştirerek bu alanda iyi bir harita-kadastro teknik elemanı olmanız dileğiyle başarılar dileriz. Öğrendiğiniz bilgi ve beceriyi daha sonraki dönemlerde göreceğiniz derslerde ve meslek hayatınızda kullanacaksınız. geriden kestirme işlemlerini yapma yeteneği kazanacaksınız.

2 .

Arkadaşlarınızla üçer ya da beşerli gruplar oluşturunuz. Konuyla ilgili yönetmelikleri inceleyiniz.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Büyük Ölçekli Haritaların Yapım Yönetmeliği’ne uygun olarak ileriden (önden) kestirme hesabını ve uygulamasını yapabileceksiniz. Arazide İleriden Kestirme İleriden kestirme. iki jalon ve jalon sehpası bulundurunuz. Önden kestirme de denir (Şekil 1. İLERİDEN (ÖNDEN) KESTİRME 1. Arazi ölçme aletlerini ve ileriden (önden) kestirmeyi araştırınız.1: İleriden kestirme  Uygulama için α + β yatay a çılarını ölçebilen elektronik teodolit. Öğrendiklerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. ARAŞTIRMA     İleriden kestirmenin mesleğinizdeki önemini araştırınız.1. 3 . ulaşılmayan bayrak direğinin tepe noktası gibi bir noktada da olabilir.1). koordinatları hesaplanmak istenen P noktasına bakılarak ve β çılarının ölçülmesi suretiyle yapılan α a nokta tayinidir. alet sehpası. 1. koordinatları bilinen A ve B gibi iki noktadan. Şekil 1. P noktası zeminde de olabilir.

   Her bir grup için gerekli bir tane elektronik teodolit.(α + β) formülünden γ’yı hesaplayınız. Grup içerisinde iş bölümü yaparak açı ölçecek. Şekil 1. γ açısı ölçülmemiş ise bu açıα ve β a çıları toplamı 200 grada tamamlanarak bulunur. P noktasını ise ağaç kazık veya demir boru ile koordinatları belirlenecek nokta olması için işaretleyiniz. y değerlerini hesaplayınız. Arazide aşağıdaki gibi kroki çiziniz. Sonra aleti B noktasına kurup ölçüme hazır hâle getirdikten sonra A noktasındaki jalona yatay açıyı sıfır ile yönlendirip saat ibresinin yönünde çevirerek P jalonuna düşey kılağını çakıştırarak β yatay açısı ölçülür. AB/sinγ = BP/sinα = AP/sinβ formülünden. ölçüleri yazacak kişileri belirleyiniz. (AB)=(BA) ± 200 grad kuralından (AB) bulunur. (AB) semti ve α açısı kullanılarak (AP) semti bulunur. bir tane ağaç ya da demir kazık ve bunları çakacak çekiç bulundurunuz. A ve B noktalarının koordinatlarından AB uzunluğunu şu formülle hesaplayınız: AB=√(Yb-Ya)2+(Xb-Xa)2 formülünden kenar uzunluğu hesaplanır. (BA) semti ve β açısı kullanılarak (BP) semti bulunur. jalonları yerleştirecek. B’nin koordinatlarından (BA) semti ve AB uzunluğu hesaplanır. Sonraki işlem adımları için yukarıda ileriden kestirme hesabı konusunda verilen örneğin çözümündeki adımları aynen uygulayınız ve P noktasının ortalama x.2. A’ya elektronik aleti kurup ölçüye hazır hâle getirdikten sonra aleti P noktasındaki jalona yatay açıyı sıfır ile yönlendirip saat ibresinin yönünde çevirerek B jalonuna düşey kılağı çakıştırılıp α yatay açı okunur. 1. BP ve AP uzunlukları hesaplanır.2: Arazide ileriden kestirme      Şekildeki A ve B noktalarını nirengi ya da poligon noktası gibi koordinatları bilinen noktalar olacak şekilde seçiniz. Hesap şu şekilde yapılır:      A. İleriden Kestirme Hesabı ve Örnekler İleriden kestirme için yalnız koordinatları bilinen A ve B noktalarındaki açıların ölçülmesi yeterli ise de ölçülen açıların doğruluğunu kontrol edebilmek için koordinatları hesaplanacak P noktasındaki γ açısı da ölçülür. α + β + γ =200grad γ = 200. 4 .

82 m x b =7934.12 x a =7175.3845/sin56.     Birinci temel ödevden faydalanılarak.75 m 5 . y port =(y p1 +y p2 )/2 ve Örnek: Ölçülenler α = 61.3845 Verilenler y a =3500.3: Örneğe ait şekil Çözüm: α+β+γ = 200 grad γ =200-(α+β)=200-(61.3470-33.8791+200 = 233.2636 grad AB/sinγ=AP/sinβ => AP=AB.64 m y b =3947.12-3500. x port =(x p1 +x p2 )/2 ortalama formülüyle hesaplanır.58884 Shift tan (AB)= 33.06-7175.sin(AP) xp2= xa+AP. P noktasının koordinatları A noktası ve B noktasına dayalı olarak hesaplandıktan sonra bulunan iki ayrı sonucun aritmetik ortalaması alınır.82)2 = 879.cos(AP) formüllerinden elde edilen sonuçlar kullanılarak.3845=316.cos(BP) yp2= ya+AP.64)2+(7934.8791 grad (AP) = 400-[α-(AB)]=400-[61.5321 grad (BP) = (BA)+β=233.2685)=1094.(sin82.06-7175.82) = 0.sin(BP) xp1= xb+BP.3470+82.93.2685 grad AB=√(3947.8791+82.8791 grad (BA) = (AB)±200 = 33.3845) = 56.8791] = 372.64)/(7934.93 m tan(AB) = (3947. yp1= yb+BP.(sinβ/sinγ) =879.06 İstenen yp= ? xp= ? Şekil 1.3470 grad β = 82.12-3500.

5321=3042. x port = 8170.81 x p2 =x a +AP.64 m y p1 = y b +BP.24 m 6 .2636= 8170.cos372.2636= 3042.cos(AP)= 7175.AB/sinγ=BP/sinα => BP= AB.64.3470/sin56.5321=8170.24 y port = 3042.75.64.(sinα/sinγ)= 879.cos(BP)= 7934.12+934.82+1094.93.81 m.06+934.24 y p2 =y a +AP.75.2685)= 934.sin(BP)= 3947.sin372.sin(AP)= 3500.sin316.(sin61.81 x p1 =x b +BP.cos316.64+1094.

İkinci temel ödevi hatırlayınız.  Yatay açıları silsile veya iki yarım silsile şeklinde ölçünüz.  Arazide ileriden kestirme uygulaması konusundaki örneğe bakınız.  Ölçülen açıların hesabını yapınız. Koordinatı bilinmeyen noktanın koordinatlarını bulunuz.  Kontrollü olunuz.  Hesap için gerekli olan semt açılarını hesaplayınız.  Hesap için gerekli olan kenarları hesaplayınız.  Koordinatları bulunmak istenen noktanın koordinatlarını.  Noktaların koordinat değerlerinden faydalanınız.  Temel ödevi hatırlayınız.  Sinüs teoremini hatırlayınız. her iki noktadan da hesaplayınız. Öneriler  Kestirme hesaplarındaki örnekleri inceleyiniz.  Bulduğunuz koordinatların ortalamasını alarak nirengi noktasının kesin koordinatlarını bulunuz.  Açıları ölçülmesi gereken noktaların üzerine aleti kurarak yatay açılarını ölçünüz. İleriden kestirme hesabı konusundaki bilgilerden yararlanınız. İşlem Basamakları  Arazide yer kontrol noktaları ile kestirme hesabı için gerekli üçgeni oluşturunuz.  Üçgendeki iç açıların hesaplanmasını hatırlayınız.  Koordinatları bilinen noktalar arasındaki semt açısını ve uzunluğu hesaplayınız.  Ölçülemeyen diğer iç açıyı hesaplayınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Okulunuzda bulunan yer kontrol noktalarına ait teknik dosyadan faydalanarak arazide (okul bahçesinde) ileriden kestirme hesabı için gerekli yer kontrol noktalarını oluşturunuz. 7 .  Silsile veya iki yarım silsile şeklindeki açı hesabını hatırlayınız.

6. 5.KONTROL LİSTESİ Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız beceriler için Evet. Değerlendirme Ölçütleri Arazide yer kontrol noktaları ile kestirme hesabı için gerekli üçgeni oluşturdunuz mu? Açıları ölçülmesi gereken noktaların üzerine aleti kurarak yatay açılarını ölçtünüz mü? Ölçülen açıların hesabını yaptınız mı? Ölçülemeyen diğer iç açıyı hesapladınız mı? Koordinatları bilinen noktalar arasındaki semt açısını ve uzunluğu hesapladınız mı? Hesap için gerekli olan semt açılarını hesapladınız mı? Hesap için gerekli olan kenarları hesapladınız mı? Koordinatları bulunmak istenen noktanın koordinatlarını. 8 . 4. 7. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. 2. Bütün cevaplarınız “Evet” ise “Ölçme ve Değerlendirme”’ye geçiniz. her iki noktadan da hesapladınız m? Bulduğunuz koordinatların ortalamasını alarak nirengi noktasının kesin koordinatlarını buldunuz mu? DEĞERLENDİRME Değerlendirme sonunda “Hayır” şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. kazanamadığınız beceriler için Hayır kutucuğuna (X) işareti koyarak kendinizi değerlendiriniz. 9. 8. 3. Evet Hayır 1.

06 yp= ? xp= ? 1. ( ) Koordinatları belli iki noktadan koordinatları bilinmeyen bir noktaya rasat (açı okuması) yaparak koordinatsız noktayı da koordinatlı hâle getirmeye ileriden kestirme denir.12 İstenen x a =57175. cümlelerde verilen bilgiler doğru ise D. yanlış ise Y yazınız. Ölçülenler α = 61. 9 .ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki cümlelerin başında boş bırakılan parantezlere. 3. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız.82 m x b =57934. Aşağıda verilen değerlere göre ileriden kestirme hesabını yapınız.4: Örneğe ait şekil DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki “Öğrenme Faaliyeti”’ne geçiniz.3845 Verilenler y a =83500.3470 grad β = 82.64 m y b =83947. 2. Şekil 1. ( ) İleriden kestirme uygulamalarında düşey açılar ölçülmelidir.

1: Arazide yandan kestirme 10 .1. jalonları yerleştirecek. Her bir grup için gerekli teodolit ve sehpasını. ARAŞTIRMA     Yandan kestirmenin mesleğinizdeki önemini araştırınız. Grup içerisinde iş bölümü yaparak açı ölçecek. Arazide Yandan Kestirme     Uygulama için arkadaşlarınızla üçer ya da beşerli gruplar oluşturunuz. YANDAN KESTİRME Yandan kestirme şeklindeki nokta tayini de ileriden (önden) kestirmenin aynıdır. Ancak burada hesaplanmak istenen noktadaki açı yerine. Arazide aşağıdaki şekli oluşturunuz. 2. ağaç ya da demir kazıkları ve en az iki jalonu hazırlayınız. Şekil 2. Öğrendiklerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. 2. Arazi ölçme aletlerini ve yandan kestirme hesabı metotlarını araştırınız. ölçüleri yazacak kişileri belirleyiniz. koordinatları bilinen noktalardan birindeki açı ölçülememektedir. Konuyla ilgili yönetmelikleri inceleyiniz.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Büyük Ölçekli Haritaların Yapım Yönetmeliği’ne uygun olarak yandan kestirme hesabını ve uygulamasını yapabileceksiniz.

Teodolitle önce P’ye sonra da A’ya bakışlar yaparak β açısını belirleyiniz. Bundan sonraki hesap aynen ileriden kestirmede olduğu gibi yapılır. P noktasını ise ağaç kazık veya demir boru ile koordinatları belirlenecek nokta olması için işaretleyiniz. (AP) ve (BP) semtleri hesaplanır.(γ + β) formülünden α’yı hesaplayınız. y p1 = y a + AP. Yandan Kestirme Hesabı ve Örnekler Örneğin A noktasının bir minare olduğunu düşünürsek bu noktadaki açısını (Şekil α 2. cos(AP) 11 . α + β + γ =200 grad α =200. P’ye teodoliti. y değerlerini hesaplayınız. AB = BP Sinγ sinα = AP sinβ den AP ve BP uzunlukları hesaplanır. Sonraki işlem adımları için yukarıda yandan kestirmenin hesabı konusunda verilen örneğin çözümündeki adımları aynen uygulayınız. β ve γ a çılarının toplamı 200 grada tamamlanarak bulunur. A ve B noktalarının koordinatlarından AB uzunluğunu hesaplayınız. A ve B’ye jalonları yerleştiriniz. P noktasının ortalama x. sin(AP) . Önce teodolitle A’ya sonra da B’ye bakışlar yaparak γ açısını belirleyiniz. A ve P’ye jalonları yerleştiriniz. B’nin koordinatlarından AB = √(yb -y a )2 + (x b -x a )2 . Bu defa B’ye teodoliti. (AB) ve (BA) hesaplanır.       Şekildeki A ve B noktalarını nirengi ya da poligon noktası gibi koordinatları bilinen noktalar olacak şekilde seçiniz. öğretmeninizden yardım isteyiniz. 2. Şekil 2. x p1 = x a + AP. A.2.3) ölçmek mümkün değildir. Sorun yaşarsanız.2: Yandan kestirme Bu hâlde α açısı.(β + γ) bulunur. Hesap şu şekilde yapılır: α + β + γ = 200 olduğundan α = 200 .

7347 + 67.09 m sinγ sin67. x a =30000. sin70.0749) = 62.(70. sin62.0749 x p2 = x b + BP.62 İstenenler y p =? x p =? Şekil 2.7347 = 1349.64.3301 = 31348.02. cos(BP) formüllerinden elde edilen ve x port = (x p1 + x p2 )/2 elde edilerek hesap tamamlanır.02.02 m (AB) için.0749 BP = AB.41)2+(1114.1397 grad AB = AP sinγ sinβ AB = BP sinγ sinα AP = AB.62)2 = 1309.y p2 = y b + BP.00 + 1349.3301 grad (BP) = (BA) – β = 235. Verilenler y a =30000. sonuçlardan.62 = 0.41 / 114.3: Örneğe ait şekil Çözüm: α + β + γ = 200 => α = 200 .1904 grad AB = √(y b -y a )2+(x b -x a )2 = √(686. sinα = 1309.1397 grad (BA) = (AB) ± 200 = 235. sinβ = 1309.00 .1904 = 1248.41 .61582 => (AB) = 35.(β+γ) = 200 . x b =31114.sin(AP) = 30000.1904 = 97.sin97.64 m sinγ sin67. tan (AB) = 686.45 m 12 .1397 + 62.7347 γ=67.7347 =164.0749 (AP) = (AB) + α = 35. y port = (y p1 + y p2 )/2 Örnek: Ölçülenler β=70.00 y b =30686.4050 grad y p1 = y a + AP.1397 – 70.sin(BP) .

00 + 1349.sin164.4050 = 31348.64.cos(BP) = 31114.3301 = 30056.09.41+1248.cos164.sin(BP) = 30686.cos97.45 m x p2 = x b + BP.45 m.59 m y p2 = y b + BP.59 m 13 . x port = (x p1 + x p2 )/2 = 30056.09.x p1 = x a + AP.62 + 1248.4050 = 30056.59 m x port = (y p1 + y p2 )/2 = 31348.cos(AP) = 30000.

14 . İkinci temel ödevi hatırlayınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Okulunuzda bulunan yer kontrol noktalarına ait teknik dosyadan faydalanarak arazide (okul bahçesinde) yandan kestirme hesabı için gerekli yer kontrol noktalarını oluşturunuz.  Bulduğunuz koordinatların ortalamasını alarak nirengi noktasının kesin koordinatlarını bulunuz.  Silsile veya iki yarım silsile şeklindeki açı hesabını hatırlayınız. İleriden kestirme hesabı konusundaki bilgilerden yararlanınız. Koordinatı bilinmeyen noktanın koordinatlarını bulunuz.  Kontrollü olunuz.  Noktaların koordinat değerlerinden faydalanınız.  Koordinatları bilinen noktalar arasındaki semt açısını ve uzunluğu hesaplayınız.  Hesap için gerekli olan semt açılarını hesaplayınız.  Arazide ileriden kestirme uygulaması konusundaki örneğe bakınız. her iki noktadan da hesaplayınız. Öneriler  Kestirme hesaplarındaki örnekleri inceleyiniz.  Üçgendeki iç açıların hesaplanmasını hatırlayınız.  Hesap için gerekli olan kenarları hesaplayınız.  Yatay açıları silsile veya iki yarım silsile şeklinde ölçünüz.  Sinüs teoremini hatırlayınız.  Ölçülen açıların hesabını yapınız.  Açıları ölçülmesi gereken noktaların üzerine aleti kurarak yatay açılarını ölçünüz.  Ölçülemeyen diğer iç açıyı hesaplayınız.  Koordinatları bulunmak istenen noktanın koordinatlarını. İşlem Basamakları  Arazide yer kontrol noktaları ile yandan kestirme hesabı için gerekli üçgeni oluşturunuz.  Temel ödevi hatırlayınız.

8. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz.KONTROL LİSTESİ Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız beceriler için Evet. kazanamadığınız beceriler için Hayır kutucuğuna (X) işareti koyarak kendinizi değerlendiriniz. Bütün cevaplarınız “Evet” ise “Ölçme ve Değerlendirme”’ye geçiniz. Evet Hayır 1. 5. Değerlendirme Ölçütleri Arazide yer kontrol noktaları ile yandan kestirme hesabı için gerekli üçgeni oluşturdunuz mu? Açıları ölçülmesi gereken noktaların üzerine aleti kurarak yatay açılarını ölçtünüz mü? Ölçülen açıların hesabını yaptınız mı? Ölçülemeyen diğer iç açıyı hesapladınız mı? Koordinatları bilinen noktalar arasındaki semt açısını ve uzunluğu hesapladınız mı? Hesap için gerekli olan semt açılarını hesapladınız mı? Hesap için gerekli olan kenarları hesapladınız mı? Koordinatları bulunmak istenen noktanın koordinatlarını. 2. 15 . 7. 6. her iki noktadan da hesapladınız m? Bulduğunuz koordinatların ortalamasını alarak nirengi noktasının kesin koordinatlarını buldunuz mu? DEĞERLENDİRME Değerlendirme sonunda “Hayır” şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. 9. 3. 4.

( ) Koordinatları bilinmeyen bir noktadan koordinatları bilinen noktalara rasat yaparak durulan noktanın koordinatlandırılması işlemine geriden kestirme denir. Şekil 2.41 . ( ) İleriden. geriden ve yandan kestirme hesapları klişe (tablo) üzerinde yapılır.00 y b =50686. cümlelerde verilen bilgiler doğru ise D. x a =40000. Aşağıda verilen değerlere göre yandan kestirme hesabını yapınız. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız. 2.4: Soruya ait şekil DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız.5749 Verilenler y a =50000. 4. geriden ve yandan kestirme uygulamalarının hepsinde de nivo ile ölçüm yapılır. 16 .38 İstenenler y p =? x p =? 1. x b =38885. Ölçülenler β=75. Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki öğrenme faaliyetine geçiniz. 3. yanlış ise Y yazınız. ( ) İleriden.00 .7547 γ=65.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki cümlelerin başında boş bırakılan parantezlere.

ÖĞRENME FAALİYETİ–3 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-3 Büyük Ölçekli Haritaların Yapım Yönetmeliği’ne uygun olarak geriden kestirme uygulamasını yapabileceksiniz. Şekil 2. 17 . ARAŞTIRMA      Geriden kestirmenin mesleğinizdeki önemini araştırınız. 3.4: Geriden kestirme Amacı: Koordinatları bilinmeyen noktayı. Öğrendiklerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. GERİDEN KESTİRME Geriden kestirme şeklinde nokta tayini. Geriden kestirmede hesabın yapılabilmesi için bilinmeyen noktalardan en az üç noktaya bakılarak açıların ölçülmesi gereklidir. koordinatları bilinen iki noktadan alet kurulan noktanın koordinatlarının hesaplanmasına geriden kestirme denir. çevredeki uygun koordinatlı noktalar yardımıyla koordinatları bilinir hale getirmektir. Konuyla ilgili yönetmelikleri inceleyiniz. Arazi ölçme aletlerini ve geriden kestirme hesabı metotlarını araştırınız. Geriden kestirme noktası koordinatlarının kontrollü olarak hesaplanabilmesi için bu noktadan koordinatları bilinen en az dört noktaya bakılarak bunların aralarındaki açılar ölçülmelidir. Uygulama çalışmalarında kullanacağınız araç gereçleri belirleyiniz. Ancak bu şekilde yapılan bir geriden kestirme ve hesabı kontrolsüzdür. Bu araç gereçlerin okulunuzda olup olmadığını araştırınız.

1. Optik şakulden bakılarak alet noktaya merkezlenir. Kabul ettikten sonra ekran köşesinde (001) gibi rakam çıkar. Geriden kestirme işlemi tamamlanmış olur. Düzeçlenerek ölçüme hazır hâle getirilir.  İşlem sırası • • • • • A noktasına total station kurulur. Yani “Geriden kestirme yapacağın ilk poligonun koordinatlarını gir. Elektronik aletimiz şimdi hafızasındaki bu iki poligonun koordinatlarından faydalanarak alet kurduğumuz (P.3. Alet mesafe modunda çalışır. • • • 18 . Ekrana çıkan yeni nokta dediği alet kurduğumuz A noktasının ismi (P. Koordinatlar girildikten sonra kabul edilir ve o poligona reflektör gönderilerek MESAFE tuşuna basılır. Yani “Geriden kestirme yapacağın ikinci poligonun koordinatlarını gir.” demektir. açı modunda çalışır. Kabul edildikten sonra bir arka pencereden yeni nokta kabul edilir. Elektronik Ölçme Aletiyle Geriden Kestirme Eğer reflektör (prizma) ile geriden kestirme yapılacak ise iki poligon noktası yeterlidir. Alet. Alette menüden aplikasyon programına girilir. Eğer pilyede (nirengide) geriden kestirme yapılacak ise üç pilyeye bakılır. Daha sonra Geriden Kestirme butonuna basılır.1 gibi) girilir. İlk noktanın koordinatlarını girdikten sonra kabul edilir ve o poligona reflektör gönderilerek MESAFE tuşuna (pilye’de çalışılınca AÇI tuşuna) basılır.1) noktayı HESAPLA tuşuna bastığımızda koordinatlandırmış oluruz. Açılan pencerede yeni bir dosya adı girilir. Aletin ekranında (002) gibi rakam çıkar.” demektir. A noktasına kurulan alet görebileceği bir poligon ya da pilyede sıfırlanır.

Evet Hayır 1.  Kontrollü olunuz. kazanamadığınız beceriler için Hayır kutucuğuna (X) işareti koyarak kendinizi değerlendiriniz. 19 . 3. UYGULAMA FAALİYETİ KONTROL LİSTESİ Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız beceriler için Evet. İşlem Basamakları  Arazide yer kontrol noktaları ile üçgen oluşturunuz.UYGULAMA FAALİYETİ Okulunuzda bulunan yer kontrol noktalarına ait teknik dosyadan faydalanarak arazide (okul bahçesinde) geriden kestirme hesabı için gerekli yer kontrol noktalarını oluşturunuz. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. 2.  Öğrenme Faaliyeti-3’deki Elektronik Ölçme Aleti İle Geriden Kestirme konusunda belirtilen işlem sırasını takip ediniz. Değerlendirme Ölçütleri Arazide yer kontrol noktaları ile üçgen oluşturdunuz mu? Ölçme aletini koordinatları bilinmeyen noktaya kurdunuz mu? Ölçme aleti üzerinde gerekli işlemleri takip ederek geriden kestirme hesabını sonuçlandırınız mı? DEĞERLENDİRME Değerlendirme sonunda “Hayır” şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. Koordinatı bilinmeyen noktanın koordinatlarını bulunuz.  Ölçme aleti üzerinde gerekli işlemleri takip ederek geriden kestirme hesabını sonuçlandırınız Öneriler  Arazide iki koordinatı bilinen ve koordinatları hesaplanacak üçüncü noktayı tayin ediniz  Ölçme aletini koordinatları bilinmeyen noktaya kurarak düzeçledikten sonra aleti sıfırlayınız. Bütün cevaplarınız “Evet” ise “Ölçme ve Değerlendirme”’ye geçiniz.  Ölçme aletini koordinatları bilinmeyen noktaya kurunuz.

20 . Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız. 3. ( ) Geriden kestirme şeklinde nokta tayini. cümlelerde verilen bilgiler doğru ise D. 1. Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki “Öğrenme Faaliyeti”’ne geçiniz. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. ( ) Eğer pilyede (nirengide) geriden kestirme yapılacak ise iki pilyeye bakılır. 2.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki cümlelerin başında boş bırakılan parantezlere. koordinatları bilinen iki noktadan alet kurulan noktanın koordinatlarının hesaplanmasına geriden kestirme denir. ( ) Amacı: Koordinatları bilinmeyen noktayı. çevredeki uygun koordinatlı noktalar yardımıyla koordinatları bilinir hale getirmektir. yanlış ise Y yazınız.

1.3845 Verilenler y a = 13500.82 m x b = 27934. Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki modüle geçmek için öğretmeninize başvurunuz.MODÜL DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve cevaplayınız. Ölçülenler α = 60.64 m y b = 13947.12 İstenen x a = 27175. 21 . Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız. 3. Yandan Kestirme Hesabında hangi noktadaki açı ölçülememektedir?Açıklayınız Geriden Kestirme Yönteminde amaç nedir? Açıklayınız DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız.06 yp = ? xp = ? 2. MODÜL DEĞERLENDİRME Aşağıdaki şekilde A ve B noktalarından gözlemler yaparak P noktasının koordinatlarını.3470 grad β = 80. ileriden kestirme hesabıyla bulunuz.

sin372.3470/sin56.75.2685 grad AB=√(3947.2636= 58170.81 m.75 m => AP=AB.93.5321=58170. 3.93.cos316.12-3500.93 m (AB) için tanα=(3947.sin(BP)= 83947.sin316.2685)=1094.3845=316.12-3500.cos372. 2.3845) = 56.8791+82.3470-33. x port = 8170.sin(AP)= 83500.2636= 83042.cos(BP)= 57934.3845/sin56.58884 α=33.5321=83042.82)2 =879.06+934.8791]=372.06-7175.CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ-1’İN CEVAP ANAHTARI 1.5321 grad (BP)=(BA)+β=233.(sinα/sinγ)= 879.3470+82.8791 grad (AP)=400-[α-(AB)]=400-[61.cos(AP)= 57175.82)=0.8791+200=233.64.24 m ÖĞRENME FAALİYETİ-2’NİN CEVAP ANAHTARI 1.(sin82.06-7175.64)/(7934.82+1094.8791 grad=(AB) (BA)=(AB)±200=33.(sinβ/sinγ) AB/sinγ=BP/sinα => BP= AB.81 x p2 =x a +AP.64 m y p1 = y b +BP. sorunun cevabı α+β+γ=200 grad γ=200-(α+β)=200-(61.(sin61.12+934.24 y p2 =y a +AP. Yanlış Doğru Yanlış 22 .64)2+(7934.24 y port = 3042. CEVAP ANAHTARLARI Doğru Yanlış 3.75.2636 grad AB/sinγ=AP/sinβ =879.2685)= 934.64+1094.64. 2.81 x p1 =x b +BP.

tan (AB) = 686.02.41)2+(1114. 3.8603 + 75.37 m y p2 = y b + BP.77 m x p1 = x a + AP.8791 grad 23 .5888373074 = 33.41+1216. sinβ = 1309.(α +β) = 200 .410.00 + 1417.(75.39 m x port = (y p1 + y p2 )/2 = 51.61582 => (AB) = 164.3470 + 80.58.(60.78 m.48)2+(758.48 / 758. sin75.6704 = 106.8603 grad (BA) = (AB) ± 200 = 364.8603 grad AB = AP sinγ sinβ AB = BP sinγ sinα AP = AB. x port = (x p1 + x p2 )/2 = 39862.410.25.sin(AP) = 50000.6704 = 1216. sinα = 1309.1899 grad (BP) = (BA) + β = 364.38 m ÖĞRENME FAALİYETİ-3’ÜN CEVAP ANAHTARI 1.cos106.93 m (AB) için.cos(BP) = 38885. sin58.46 .sin106.46.7547 = 40.24)2 = 879.5749 (AP) = (AB) .02.sin40.00 + 1417.8791grad (BA) = (AB) ± 200 = 233.5749) = 58.1899 = 39862.5749 BP = AB.6150 = 39862.24 = 0. Doğru Doğru Yanlış MODÜL DEĞERLENDİRMENİN CEVAP ANAHTARI 1.1899 = 51410.2685 grad AB= √(y b -y a )2+(x b -x a )2=√(446.62)2 =1309. sorunun cevabı α + β + γ = 200 => α = 200 .78 m x p2 = x b + BP.6704 grad AB= √(y b -y a )2+(x b -x a )2=√(686. 7547 = 1417.(β+γ) = 200 .6150 grad y p1 = y a + AP.46 m sinγ sin65.62 = 0.4.8603 .6150 = 51.41 / -114.7547 + 65.cos(AP) = 40000.38 + 1216.3845) = 59.sin(BP) = 50686. 2.02 m (AB) için. tan (AB) = 446. α + β + γ = 200 => γ = 200 .cos40.25 m sinγ sin65.α = 164.25.

2636 = 28132.01 m y p2 = y b + BP.00 m x port = (y p1 + y p2 )/2 = 13078.5321 = 28132.2636 = 13078.cos(BP) = 27934.cos(AP) = 27175.3470 = 373.82 + 1045.23.90.90.2685 (AP) = (AB) + 400 .23.5321 = 13078. sinα = 879. sin80.3845 = 314.3845 = 1045.93.90 m sinγ sin59.93. sin60.49 m x p2 = x b + BP.3470 = 890.sin314.2685 BP = AB.sin 373.23 m sinγ sin59. 3.8791 + 80. 24 . çevredeki uygun koordinatlı noktalar yardımıyla koordinatları bilinir hale getirmektir.sin(BP) = 13947.64 + 1045.AB = AP sinγ sinβ AB = BP sinγ sinα AP = AB. 2. x port = (x p1 + x p2 )/2 = 28132.cos 373.01 m Koordinatları bilinen noktalardan birindeki açı ölçülememektedir.sin(AP) = 13500.8791 + 400 – 60.49 m.5321 grad (BP) = (BA) + β = 233.06+ 890.2636 grad y p1 = y a + AP.49 m x p1 = x a + AP. sinβ = 879. Koordinatları bilinmeyen noktayı.cos314.12+890.α = 33.

SARIBIYIK Tahsin. 2000. Ölçme Bilgisi (Cilt 2). Kadastro Bilgisi. MEB Yayınevi. İstanbul. Ölçme Bilgisi ve Uygulaması. SONGU Celal. 2005. 2000. 25 . Birsen Yayınevi. SONGU Celal. İstanbul. Trabzon. Türkay TÜDEŞ.KAYNAKÇA KAYNAKÇA     BIYIK Cemal. İstanbul. Birsen Yayınevi. Ölçme Bilgisi (Cilt 1). 1994.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->