T.C.

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTİSÜ GİYİM ENDÜSTRİSİ VE GİYİM SANATLARI EĞİTİMİ BÖLÜMÜ

HAZIR GİYİM İŞLETMELERİNDE GİYİM SÜSLEME AŞAMASI UYGULAMALARI (İSTANBUL, İZMİR, KONYA, ADIYAMAN ÖRNEĞİ)

Gülhan ATLAMIŞ

YÜKSEK LİSANS TEZİ

Danışman Yard. Doç. Dr. Hafize PEKTAŞ

Konya–2008

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü

YÜKSEK LİSANS TEZİ KABUL FORMU

Gülhan ATLAMIŞ tarafından hazırlanan Hazır Giyim İşletmelerinde Giyim Süsleme Aşaması Uygulamaları (İstanbul, İzmir, Konya, Adıyaman Örneği) başlıklı bu çalışma 11 /11/2008 olarak kabul edilmiştir. tarihinde yapılan savunma sınavı sonucunda oybirliği/oyçokluğu ile başarılı bulunarak, jürimiz tarafından yüksek lisans tezi

Ünvanı, Adı Soyadı Ünvanı, Adı Soyadı Ünvanı, Adı Soyadı

Başkan Yard. Doç. Şerife MIZRAK Üye Yard. Doç. Dr. Hafize PEKTAŞ Üye Yard. Doç. H. Saadet BEDÜK

İmza İmza İmza

ii

Şerife MIZRAK. yüksek lisans çalışmalarında rehberlik eden hocalarım. Bu araştırmada. Dr. Doç. Prof. Dr. Yard. Gör. bunun için daima yenilik peşinde koşmuştur. Doç. Adıyaman Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu Tekstil Bölümü Hocalarına Öğr. Dr. Doç. verilerin çözümlenmesinde büyük bir sabırla bana yardımcı olan Yard. Yard. Doç. Dr. Ali ŞAHİN’e. Doç. Prof. Nurgül KILINÇ. Çağatay ÜNÜSAN’a. Giyim süsleme teknikleri de ilk çağlardan günümüze yaşamın içinde yer almış. Hazır giyimde nostaljik esintiler ve teknolojinin gelişmesiyle değişen tasarımların bir arada kullanılması. Dr. Doç. Emre Esmer’e ve öğrencilerime. bulunduğu dönemin içinde şekillenmiştir. Araştırmanın hazırlanmasında öncelikle tüm katkılarından dolayı danışman hocam Yard. Gör. Yurdagül MURATOĞLU. Gülhan ATLAMIŞ Konya-2008 iii . İlkay ÇELİK ve özellikle Öğr.ÖNSÖZ İnsanlar beğenilme güdüsü ile süsü ve süslenmeyi sevmiş. Yard. araştırmanın yön kazanmasını sağlayan Design Time çalışanlarına. Saadet BEDÜK. Hafize PEKTAŞ’a. hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme aşaması uygulamalarının tespit edilmesine çalışılmıştır. tüketicilerin beğenisini kazanmaktadır. H. Miyase ÇAĞDAŞ. Yard. desteklerini esirgemeyen Hüseyin DEMİRÖZ ve maddi manevi desteklerinden dolayı aileme sonsuz teşekkürler ederim. verilerin oluşmasında katkılarını esirgemeyen hazır giyim işletmelerine. her türlü yardımını esirgemeyen Konya Ticaret Odası Meslek Komiteleri Servisi Müdürü Abdurrahim ÖZDEMİR ve Yusuf GÖKSU’ya.

Konya ve Adıyaman illerindeki hazır giyim işletmelerinden tesadüfî yolla seçilen 60 hazır giyim işletmesine ulaşılmaktadır. İkinci bölümde. Bir tarama modeli araştırması niteliği taşıyan bu çalışmada araştırmacı tarafından geliştirilen anket formu kullanılmıştır. Giyim süsleme alanında karşılaşılan aksaklıklar ürünün kalitesini etkileyeceği için hazır giyim işletmelerindeki giyim süsleme aşaması uygulamaları incelenmeye değer görülmüştür. hazır giyim işletmelerindeki konu ile ilgili kişilere anket formu uygulanmıştır. giyim süslemenin. İstanbul. hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme aşaması uygulamalarında kullanılan yöntem ve teknikler ile giyim süsleme konusunda karşılaşılan problemleri değerlendirmek için. Bu firmalar örneklem grubunda bulunan İstanbul. Türkiye’deki hazır giyim işletmeleridir. konu ile ilgili literatür araştırmalarına yer verilmiştir. İzmir. Araştırmaya katılan işletmelerin giyim süsleme uygulamalarında yöntem olarak hem işletme bünyesinde elde veya makinede hem de gerek duyuldukça işletme dışında bilgisayarlı makinelerde ve evlere elde yaptırarak giyim süsleme iv . araştırmanın yöntemi. sınırlılıkları ve sayıltıları aktarılmıştır.ÖZET Bu araştırma. örneklemi. önemi. Anket sonucunda elde edilen bulgular ile bu bulguların yorumlarına bu bölümde yer verilmiştir. modeli. hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme aşaması uygulamalarına yönelmekte ve bu konuyu problem olarak ele almaktadır. problem cümlesi. araştırmanın amacı. Araştırmanın dördüncü bölümünde. Konya ve Adıyaman’da faaliyet gösteren hazır giyim işletmelerinden küçük ve orta ölçekli firmalar oluşturmaktadır. Araştırmanın birinci bölümünde. Araştırmanın üçüncü bölümünde. Araştırmada hazır giyimde giyim süsleme alanında karşılaşılan problemler konusunun seçimindeki amaç. evreni. hazır giyim üretimindeki bir ürünü tamamlayan en önemli unsur olmasıdır. Örneklemi ise. alt problemler. Araştırmanın son bölümünde ise. verilerin toplanması ve verilerin analizine yer verilmiştir. İzmir. Araştırmanın evreni. araştırma sonucu elde edilen hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme aşaması uygulamalarında giyim süsleme yöntem ve teknikleri ile giyim süslemede karşılaşılan problemlerle ilgili bulgular doğrultusunda bir sonuca varılmıştır.

overlokçu gibi nakışçı. Fason üretim yapan firmaların işletmelerinde stilist ve desinatör istihdamına ihtiyaç duydukları ve firmaların giyim süsleme uygulamalarında makineci. v .aşaması uygulamalarını gerçekleştirdikleri gözlem ve görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. süslemeci şeklinde uzmanlaşmış bir ekibin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

it has been observed that the method at the ornamentation cloth applications of enterprises that are participated at the research are manual or with machine or if it is necessary to make them at the PC Controlled machines outside of the enterprise or making them by hand through dispersing to homes. The universe of research is confection enterprises in Turkey. At the forth section of the research. Konya and Adıyaman. Konya and Adıyaman. Izmir. Those 60 readymade firms that have been is sample group have been selected through coincidental way in Istanbul. problem sentence.SUMMARY This research directs to decoration/ornaments at readymade/confection phase applications and considers this subject as problem. Izmir. limitation and numerations of research have been transferred. sub problems. The findings that are availed at the end of inquiry and the comments of those findings have been placed in this section. a conclusion have been occurred through findings in readymade ornamentation methods and techniques at ornamentation phase of clothes in confection enterprises and the problems that are met during those applications. This research has scanning model research qualification and an inquiry form that was arranged by the researcher has been used in this research. vi . At the last section of the research. The aim of selecting the problems that are coincidence at ornamentation phase of confection is ornamentation of clothes is the most important element that composes a product in readymade manufacturing. the method and techniques that are used at readymade ornamentation at readymade enterprises and the inquiry form has been applied to concern people at the ready made enterprises to evaluate the problems that are met at readymade ornamentation. the literature researches about the subject have been given place. the aim. At the third section of the research. The defects that are met at ornamentation of clothes will affect the product quality so the applications at ornamentation phase at confection enterprises have been worth to examine. The sample are the small and medium scaled confection firms in Istanbul. At the end of observation and negotiations. At the first section of the research. importance.

embroider. trimmer.It has been concluded that the firms which are operate as subcontractor are in need of deploying stylist and designator and they have no master team as machine operator. vii .

.................. Giyim Süsleme ve Hazır Giyimde Süsleme Teknikleri.......................................................................1.............................. 4 2..............................1..... 3 1............. Araştırmanın Modeli ............4................................... 1 1............................ 4 2............................Verilerin Toplanması ..1... 4 2...........................1............................. 13 viii .......................................................................................2.................................. Giyim ................ 6 3............. Örneklem .........................2... Sayıltılar.........................1. 2 1......................................................................................... Evren............. Giyim Süsleme Teknikleri ............................................ 3 II..............................................................................................1............................................... BÖLÜM HAZIR GİYİMDE GİYİM SÜSLEME.............................................................................. Problemin Tanımı .. 5 III.. 4 2.......................................................................... Araştırmanın Amacı........................................................................... 7 3................................................1.......2................................................... Giyim ve Hazır Giyim ........................BÖLÜM GİRİŞ .......................1..5 Verilerin Analizi ......................3...................................................................... 6 3................. Hazır Giyim ................... x ÖRNEKLER LİSTESİ ...........viii TABLOLAR LİSTESİ ..........4.............2............................................ 10 3.. 4 2...1.................................................................................... 6 3.........................5....................... BÖLÜM YÖNTEM ......................................................................................1................................................vi İÇİNDEKİLER ....iii ÖZET ........... ii ÖNSÖZ ........................... 1 1... 4 2.............................................................1......................................................................iv SUMMARY ...............................................................1.................................................. 1 1................................xii I...................................................................................... Alt Problemler................................i TEZ KABUL FORMU ......................... 1 1......................................2.............................................3..................................................................................................................................6................................................................İÇİNDEKİLER BİLİMSEL ETİK SAYFASI......1................................................................................................ Araştırmanın Önemi ................................................. Araştırmanın Yöntemi ................................ Sınırlılıklar ......................................................

3............................ Hazır Gereçlerle Yapılan Süslemeler .................................................. Baskı Teknikleriyle Yapılan Süslemeler .........1.............. Giyim Süsleme Tasarımı ...............3...................... BÖLÜM SONUÇ VE DEĞERLENDİRME...... 135 ix ............................2........................ Nakış ve Makine Nakışı ile Yapılan Süslemeler .......................................2............... Dikişle ve Kumaşın Biçimlendirilmesiyle Yapılan Süslemeler .................2...............1.....2....2......3..............4....... 82 3................4........ 96 3.......................................... 106 V................ Kaynaklar.. 14 3. Desen Programları .......................... Konu ile İlgili Araştırmalar................ 72 3.....................3..................3.........................................2............ 102 3.................... Giyim Süsleme Tasarımında............. 103 3....... 124 KAYNAKÇA. BÖLÜM BULGULAR.. Hazır Giyimde Süsleme Teknikleri.................... 128 EK–1 ANKET FORMU ....... 97 3.....................................................................2.........................3.............................2.....2............. Giyim Süsleme Tasarımında Desen.......................................................2.. Elemanlar ve Yöntemler........2....2......3............................ 14 3........ 103 IV.............................. 52 3.......................................... İlkeler................

... Sorusunun Dağılımları................e” Diyenlerin 11......................TABLOLAR LİSTESİ Tablo No Tablo 1 Tablo 2 Tablo 3 Sayfa No Firmaların Kuruluş Tarihine Göre Dağılımları......... Sorusunun Dağılımları..................d............................ ................................112 Tablo 9 Soru 7’e “a” Diyenlerin 9.................... Soruya Cevap Verdikleri “Firmanızda Özgün Süsleme Tasarımları Uygulanıyorsa........................................................................ Sorusunun Dağılımları..108 Tablo 4 İşletmenizde Hangi Tür Ürünler Üretiyorsunuz? Sorusunun Dağılımları.............111 Tablo 8 Soru 7’e “a” Diyenlerin 8.....................c............109 Tablo 5 Tablo 6 Firmaların Üretim Tarzı Nedir? Sorusunun Dağılımları.................106 Firmaların Bulunduğu Şehirlere Göre Dağılımları..........................113 Tablo 10 Soru 7’e “b...........d...... Soruya Cevap Verdikleri “İşletmenizde Desinatör İstihdamına İhtiyaç Duyuyor musunuz?”....................... ........ ........................................................e” Diyenlerin 10................. ...................109 Ürünlerinizde Giyim Süslemeye Ne Ölçüde Yer Veriyorsunuz? Sorusunun Dağılımları..c......................................115 Tablo 12 İşletmenizde Çoğunlukla Hangi Giyim Süsleme Tekniklerini Uyguluyorsunuz? Sorusunun Dağılımları............................................... Nasıl Bir Yöntem Takip Ediliyor?”........................... Sorusunun Dağılımları... Soruya Cevap Verdikleri “İşletmenizde Stilist İstihdamına İhtiyaç Duyuyor musunuz?”.................... Soruya Cevap Verdikleri “İşletmenizde Tasarımcının Uzmanlığı Hangisidir?”.. .............................114 Tablo 11 Soru 7’e “b...110 Tablo 7 İşletmenizde Giyim Süsleme Tasarım Aşamasını Nasıl Gerçekleştiriyorsunuz? Sorusunun Dağılımları........107 Firmanızda Hangi Tarzda Ürünler Üretiyorsunuz? Sorusunun Dağılımları....116 x .

........... Soruya Cevap Verdikleri “İşletmenizde Giyim Süsleme Uygulamalarında Makineci.....................Tablo 13 Ürünlerinizde Aşağıdaki Geleneksel Türk Nakışlarından Hangilerini Uyguluyorsunuz? Sorusunun Dağılımları........ Soruya Cevap Verdikleri “İşletmenizde Giyim Süsleme Uygulamalarında Hangi Yöntem Uygulanmaktadır?”................. Özgün Süsleme Tasarımları Ürünlerinizde Katma Değerini Arttırıp.....123 xi . ............................... Piyasa Rekabetinize Olumlu Etki Sağlıyor mu? Sorusunun Dağılımları...120 Tablo 18 Firmanızda Giyim Süsleme Alanında Ne Tür Problemlerle Karşılaşıyorsunuz? Sorusunun Dağılımları................118 Tablo 15 Soru 14’e “a” Diyenlerin 15. Overlokçu Gibi Nakışçı....... Sorusunun Dağılımları....................... .... Sorusunun Dağılımları................................ Süslemeci Şeklinde Uzmanlaşmış Ekibiniz Var mı?”.............................. ....................................................117 Tablo 14 Firmanızda Giyim Süsleme Tasarım Aşaması Uygulamalarını Nasıl Gerçekleştiriyorsunuz? Sorusunun Dağılımları......... .....................121 Tablo 19 Karşılaştığınız Bu Sorunları Nasıl Çözümlüyorsunuz? Sorusunun Dağılımları...........119 Tablo 17 Firmanızda Bilgisayarlı Nakış Makinesi Kullanıyorsanız. Özellikleri Nelerdir? Sorusunun Dağılımları...................................122 Tablo 20 Modaya Uygun.. ....................119 Tablo 16 Soru 14’e “a” Diyenlerin 16..... .................

..............39 Örnek 23.......................... Çok Başlı Makinelere Takılan Kordone ve Diğer Aparatlar ..18 Örnek 3. Çok Başlı Sanayi Nakış Makinesi ...........................................................41 xii ..................................................................................................24 Örnek 10.......................... Aile Tipi Dikiş Makinesi .......24 Örnek 9........................................ Piko Örtü................................ Hesap İşi Kese ......................... Çok Başlı Nakış Makinesi ve Aparatları ..................37 Örnek 21...................................38 Örnek 22.................... İki İplikli Zincir Dikiş Makinesi ................................................. Astragan İğnesi Masa Örtüsü.......................................................................................................... Kanaviçe ....................................................... Çok Başlı Mekanik Sanayi Nakış Makinesi ..........................19 Örnek 4..................................................... Beyaz İş ........................................ Okbaşı....................................21 Örnek 6... Türk İşi .................................................33 Örnek 17................ Makreme İşi Çanta..20 Örnek 5..........................34 Örnek 18.............................28 Örnek 12..................................................35 Örnek 19..31 Örnek 15...................................................27 Örnek 11...................................................29 Örnek 13..........30 Örnek 14............................................ Elde Antep İşi ................................Fileş.......................................................................... Makinede Antep İşi......................... Çift İğneli............................ÖRNEKLER LİSTESİ Örnek No: Sayfa No: Örnek 1.......................................................................................................................... Çin İğnesi Örtü .. Çift Pullu Şeritli Nakış Makinesi...................36 Örnek 20....................23 Örnek 8...........................................22 Örnek 7...............40 Örnek 24...17 Örnek 2................................32 Örnek 16........................................................................ Aplike Yatak Örtüsü ............................................................ Marka-Monogram.................... Zigzag Makinesi ................................... Maraş İşi ... Ajur İşi Yastık Kenarı.................................................................................................................. Sanayi Tipi Piko Makinesi.............................................................................

..................................... Oya................................................................................................................................ Akordeon Pilili Elbise.....66 Örnek 51........................................59 Örnek 44.. Bolonya İğnesi Masa Örtüsü .......................... Pilikaşe Etek .................................61 Örnek 46......................................................................................42 Örnek 26........... Bartın İşi Yastık..................................................52 Örnek 37....55 Örnek 40................................. Tül İşi Seccade Takımı . Dalga Büzgü ......................................................................................54 Örnek 39...............................................................................................................................................................................................................................................................69 Örnek 54........ Kapitone Yelek ...........62 Örnek 47............47 Örnek 32................ Çöp İğnesi......................... Gölge İşi Salon Takımı.........................................71 Örnek 56...............48 Örnek 33..................... Sıra Büzgü .........46 Örnek 31....................................... Biye İşi Damat Bohçası ......................60 Örnek 45....... Nervürlü Bluz .................. Balgümeci (Nidabey)..............................................................................68 Örnek 53.....................................58 Örnek 43............................... Kum İğnesi Bohça ...........................................................70 Örnek 55............................................................................. Düz Büzgülü Etek........................... Spor Dikiş .... Tek Taraflı Pilili Etek ................................................................................................................................................................................. Yıldız Su Büzgüsü ..................................................67 Örnek 52........................................56 Örnek 41....................................... Ütü Pilisi ...................................................................................................44 Örnek 29....................51 Örnek 36..... Drapeli Gelinlik ...................... Verev Sarma .................... Yüzyılda Osmanlı Dönemi Suzeni İşlemeli Seccade........................... Enkrüste Çalışması .......... Fırfır-Farbela-Büzgü 5 Yaş Çocuk Elbisesi .....45 Örnek 30........................ Kanun Pilili Etek...................................................................................................................63 Örnek 48...... Etek Üzerine Sutaşı Süsleme ............. Pervaz Çalışması................................................ Sarma İşi ............................................................................................ Bozulmayan (Tergallenmiş) Pilili Etek ......50 Örnek 35.............................57 Örnek 42......72 xiii ........................... Dantel Elbise..............................44 Örnek 28............64 Örnek 49...............Örnek 25.....................................................................................................................................................................................................................49 Örnek 34...................................................................................... Volanlı Çocuk Elbisesi .......................................65 Örnek 50........................43 Örnek 27..... XVIII......53 Örnek 38.

..........................................82 Örnek 67................................................................................ Sim ve Yaldız Baskılar ................................................................................................96 xiv ............. Püskürtme Batik Baskı ..............78 Örnek 63............80 Örnek 65.81 Örnek 66...92 Örnek 77.......................... Flok&Sim Baskı .......... Batik Baskı..............................84 Örnek 69................................................................................... Aşındırma Baskı ................... Yakma Baskılı Şal .77 Örnek 62.......... Harçlar .................................90 Örnek 75............................................................75 Örnek 60....................................................................................................................... İnkjet Baskı................................................................................................................................................ Saten Şeritler... Boyun ve Sırtında Pul Boncuk İşlemeli Bluz .............85 Örnek 70...................................87 Örnek 72.............86 Örnek 71................................................................................................................91 Örnek 76........... Kabartma Baskı ....................Örnek 57.............................................. Transfer Baskı.......................................................................................74 Örnek 59.................................. Saçak............94 Örnek 79.............................................................73 Örnek 58..............................88 Örnek 73.................................................. Altin Yaldiz Baski ..........95 Örnek 80.......................................................................................... Kordonlar....................................... Hazır Danteller............ Yüksek Baskı ...... Püskül ............................................ Kurdela Nakışı İşlenmiş Giysi............83 Örnek 68...............................................................................................................79 Örnek 64....................................................................................... Varak............ Gofre Baskı............... Bağlama Batik Baskı ................. Ponpon Keçe Kolye ...........................................76 Örnek 61.. Klasik Mumlu Batik Çalışması................................... Pistole...............89 Örnek 74................................. Sedef...........................93 Örnek 78......... Pigment Baskı.........................................................................................................................

• Hazır giyim işletmelerinde giyim süslemede en çok hangi tekniklerin uygulandığını belirlemektir. Hazır giyim üretimindeki bir ürünü tamamlayan en önemli unsurlardan biri olan giyim süsleme. 1. Araştırmanın Amacı Bu araştırmanın temel amacı. Problem Bu araştırma.2. BÖLÜM GİRİŞ 1. ürünü farklılaştıran dolayısıyla ürünün cazibesini arttıran bir işlem olarak incelemeye ve araştırılmaya değer bulunmuştur.1. • Hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme aşaması uygulamalarını nasıl gerçekleştirildiğini ortaya koymaktır. • Hazır giyim işletmelerinde giyim süslemeye ne ölçüde yer verildiğini Giyim süsleme uygulanan ürünlerin tüketim oranında farklılık var tespit etmektir.I. Alt Problemler • verilmektedir? • • • • Giyim süsleme teknikleri ne ölçüde bilinmekte ve uygulanmaktadır? Giyim süsleme aşaması uygulamaları nasıl gerçekleştirilmektedir? Giyim süsleme tasarımı alanında nasıl bir yöntem takip edilmektedir? Giyim süsleme aşaması uygulamalarında ne tür sorunlarla Hazır giyim işletmelerinde giyim süslemeye ne ölçüde yer karşılaşılmaktadır? • mıdır? 1. 1 .3. ürün kalitesini etkileyen. hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme aşaması uygulamalarıyla ilgili bilgi toplamaktır. hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme alanına yönelmekte ve bu konuyu problem olarak ele almaktadır.

modanın çabuk yaygınlaşmasına ve çabuk göz doygunluğuna ulaşmasına sebep olmaktadır. Hazır giyim üretiminde giyim süslemede ne gibi yöntem ve tekniklerin uygulandığının tespit edilmesi. giyim süsleme uygulanan ürünlerin tüketim oranında farklılık olup olmadığını belirlemektir. model farklılığı ve kaliteyle satış gücünü arttırıcı ve diğer firmalarla rekabet oluşturacak nitelikte ürünler üretme çabasındadırlar. süsleme. • Hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme aşaması uygulamalarında karşılaşılan sorunları ve nasıl aşıldığını tespit etmektir. 2 . Araştırmanın Önemi Giyim süsleme. • Hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme tasarımının nasıl çözümlendiğini ortaya koymaktır. bir giysiye kullanım değeri yanı sıra giysiyi daha cazip hale getirerek göze hoş görünmesini sağlaması. • Hazır giyim işletmelerinde. • Yeni araştırmalar için sınırlıda olsa kaynak oluşturmaktır. Bu durum hazır giyimi üretimini olumsuz etkilemektedir. belgelenmesi açısından bu araştırma konusu önemli bulunmuştur.4. farklılık yaratması ve değişim değerini arttırması açısından önemlidir. Hazır giyimde giyim süslemenin önemi. Bu nedenle firmalar bireylerin farklı tarz ve beğenilerini göz önünde bulundurarak bireylere farklı seçenekler sunmakta ve o firmaların ürünlerini tercih etmeleri için ürünlerinde marka. seri. ucuz ve el dikişine oranla daha kolay bir şekilde piyasaya sürülmesinden dolayı. Ürünlere farklılık ve cazibe katan giyim süsleme giderek hazır giyimde de önem kazanmaktadır. hazır giyimde aynı tarz üretim hızlı.• Hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme işleminin hangi yöntemle çözümlendiğini belirlemektir. 1.

Konya ve Adıyaman’daki hazır giyim işletmeleriyle sınırlandırılmıştır. Araştırmaya katılan işletmelerin anket sorularına doğru cevap verdikleri kabul edilmiştir. 1. İzmir.5. Konya ve Adıyaman’daki hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme aşaması uygulamaları ile giyim süsleme yöntem ve tekniklerini tespit etmekle sınırlandırılmıştır. 3 . • • • Yazılı kaynaklar yoluyla toplanan veriler doğrudur. İzmir. • Bu araştırma 2007–2008 yılları ile sınırlandırılmıştır.1. Bu araştırmada birebir gözlem ve görüşme yapılmıştır. Sayıltılar Araştırmada aşağıdaki sayıltılardan hareket edilmiştir. Sınırlılıklar • Bu araştırma İstanbul. • Bu araştırma İstanbul.6.

İstanbul. Konu ile ilgili kitap.1. Örneklem Araştırmanın örneklemi. süreli yayınlar incelenmiştir. süreli 4 . 2. dergi. verilerin toplanması. Türkiye’deki Hazır Giyim işletmelerini kapsamaktadır. Adıyaman Üniversitesi Merkez Kütüphanesi. Evren Bu araştırmanın evreni. makaleler. İzmir. evren. 2. Yüksek Öğretim Kurulu Tez Dokümantasyon Merkezi. Konya ve Adıyaman’daki kadın ve çocuk giysisi üreten 60 hazır giyim işletmesidir. Araştırmanın Yöntemi Bu bölümde araştırmanın modeli.2. verilerin analizi ile ilgili bilgiler verilmiştir. 2. Araştırmanın Modeli Hazır giyimde giyim süsleme aşaması uygulamaları araştırmasında hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme aşaması uygulamalarındaki mevcut durum ortaya konulmaya çalışıldığından tarama modeli kullanılmıştır.1. Ayrıca veri toplama tekniği olarak anket uygulanmıştır Anket yöntemi uygulaması esnasında işletmelerde giyim süslemeyle ilgili uygulamalar gözlemlenmiş fotoğraflarla belgelenmiştir.1. verileri kadın giyim ve çocuk giysisi üreten hazır giyim işletmeleri oluşturmaktadır. BÖLÜM YÖNTEM 2. Konu ile ilgili kaynaklar.4. Hazır giyim firmalarının giyim süslemede ne gibi yöntem ve tekniklerin uygulandığı ve giyim süslemede karşılaştıkları problemlerin neler olduğunu belirlemek için gerekli olan veriler örneklemi oluşturan firmalardan elde edilmiştir.1.1. Giyim süsleme alanı daha çok kadın giyiminde kullanılmasından dolayı. Verilerin Toplanması Kavramsal çerçeve için gerekli bilgiler.II.3. Selçuk Üniversitesi Merkez Kütüphanesi. Selçuk Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Giyim Bölümü Ders Notları. örneklem.1. 2.

araştırmacı tarafından örneklem seçilen İstanbul. bu tablolar frekans ve (%) yüzde aritmetik ortalama ile hesaplanarak konu değerlendirilmeye çalışılmıştır. Hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme aşaması uygulamaları ile giyim süsleme alanında karşılaşılan problemlerin saptanmasında kullanılmak üzere hazırlanan anket formunun bazı işletmelerde pilot uygulaması yapılmıştır. Anket toplam 60 işletmede ilgili kişilerle yapılmıştır. Yapılan istatiksel analizler sonucu oluşturulan tablolardan yararlanılarak bazı sonuçlara varılmıştır. giyim süsleme alanında uzman elamanın ve tasarımcı çalışıp çalışmadığı. giyim süslemeye ne ölçüde yer verdikleri. en çok hangi giyim süsleme tekniklerini kullandıklarını.1. Örneklem seçilen hazır giyim işletmelerinde anket 2008 yılı TemmuzAğustos ayları arasında uygulanmıştır. İncelenen kaynaklardan amaca uygun görülenlerden gerekli atıflar yapılmıştır. uygularken karşılaştıkları problemleri ve buldukları çözüm yöntemlerinin neler olduğunu belirlemeye yönelik sorulardan oluşmuştur. işletme ile ilgili genel bilgiler. Verilerin çözümlenmesinde SPSS for windows 15. Yapılan bu pilot uygulamadan sonra anket formuna son şekli verilmiştir. 5 . Veri toplama tekniği olarak anket formu uygulanmıştır.0 (Statistical Pakage For Social Socience) paket programı ile bilgisayar ortamında analiz edilmiştir. Bu program ile hazır giyim işletmelerinin görüşlerini gösterir tablolar düzenlenmiş. İzmir. hangi ürünleri ürettikleri. Verilerin Analizi Verilerin toplanmasında anket tekniği uygulanmıştır. Konya ve Adıyaman’daki hazır giyim işletmelerinde ilgili kişilerle görüşülerek toplanmıştır. Verilerin toplanmasında ilgili kişilerin verdikleri bilgilerden yararlanılmıştır. 2. Bu araştırmanın verileri.5.yayınlar ve internet taramaları incelenmiştir. Ankette.

Zaman içinde uygarlığın gelişmesiyle birlikte hayvan postları yerini dokuma kumaşlara bırakmıştır. süslenme ve zarif görünme isteğini yerine getiren bir sanat olarak da tanımlanmaktadır (Kırzıoğlu. tarihi kadar eski bir konudur.1. teknolojik gelişime paralel olarak değişen. Giyim tarihinin ilk örneklerine Mısır ve Mezopotamya’da rastlanılmaktadır.III. kumaş dokumalarından giysi dikebildikleri anlaşılmaktadır. 6 . insan vücudunu doğanın etkilerinden koruyan ve estetik görünüm sağlayan. Antik Yunan’dan Romalılara. Örneğin.1. M. Giyim ve Hazır Giyim 3. giyimden modaya uzanan bir gelişim göstermiştir. Giyim. sosyal. tekniklerine ve modanın doğmasına sebep olmuştur(Önge. BÖLÜM HAZIR GİYİMDE GİYİM SÜSLEME 3. Mısırlıların M. Giyim Giyim.1992:6).Ö. vücudu dış etkilere karşı koruyan bir araç olduğu kadar. peştamal. Mağara resimlerinden anlaşıldığı kadarıyla hayvan postlarının koruyucu ve büyülü güçleri de ilk giyim üzerinde etkili olmuştur.Ö.1.1995:2–3). 6000 yılında Orta Asya’da Anav ve Anadolu’da Çatal Höyük’te bulunan kazılardan çıkan elbiselerde. İnsanların var oluşlarıyla birlikte ortaya çıkan vazgeçilmez bir ihtiyaçtır. önlük ve etek benzeri giysiler olduğu söylenebilir.2002:1). sözlük anlamı ‘Giyilecek şey. gelişen çeşitli cinste giysiler ile bu giysilerin kullanım biçimi olarak da ifade edilebilir(Çağdaş. 3000’den başlayan belgelerine dayanarak. Tarihsel bir süreç içerisinde Mısırlılardan Sümerlere. giysilerinin çoğunun ketenden yapılmış tunik. Türklere kadar beş kıtadan tüm insanlığın oluşturduğu uygarlıkların katkılarıyla oluşan giyim tarihi. Giyim. Hayvansal ve bitkisel liflerden elde edilen bu kumaşlar vücudu çeşitli biçimlerde sararak giyim şekillerine. bireysel üretimden endüstriyel üretime ulaşırken örtünmeden giyinmeye. İnsanlar giyim ihtiyaçlarını karşılamak için tarihöncesi devirlerde avladıkları hayvan postları ve ağaç yaprakları ile örtünmüşlerdir. elbise’ olarak açıklanan. ekonomik. Bizanslılardan Araplara.

sosyal yaşantı. Hazır giyim işletmeleri 3–4 kişinin çalıştığı küçük atölyeler yanında. ekonomi.1988:5 )”. Anonim. ısmarlama giysinin pahalı olması da hazır giyim istemini arttırmıştır.B. Hazır giyim. teknolojik gelişmeler. Edinilen bilgilere göre Türkler Anadolu’ya yerleşmeden önce deri ve kumaş kullanarak yaptıkları elbiseleri giymişlerdir(Ediz vd. Dünyadaki gelişmelere bakılacak olursa. buluntularda ve o döneme ait seyahat eserlerinde rastlanılmaktadır.1995:3. Tekstil sanayi önemli gelişmeler kaydederek el tezgâhlarını. teknolojik ilerlemeler önceleri yavaş bir süreç içinde devam etmiştir. konfeksiyon üretimi de terzilik mesleğini başka boyutlara taşımıştır.D’den İsaac M. Demirden yapılmış iğneler ancak ortaçağda kullanılmaya başlanmıştır. 1860’da A. az zamanda çok iş üretilmesini gerektirdiği gibi.2. Orta Asya’da bulunan duvar resimlerinde. insanların giysi ihtiyaçlarını seri üretimle karşılayan günümüzün provaya zaman ayıramayacak kadar çok uğraşısı olan insanlar için kolay ve ucuz giyim elde etme olanağı sağlayan bir sanayi dalıdır. ortalama ölçüler esas alınarak seri halde üretilen ve alıcının ölçülerine göre satılan giyim eşyalarının tümünü kapsamaktadır.yy’a kadar terziler elle çalışmışlardır.2007).Türk giyimi geçmişten günümüze gelinceye kadar. istatistik verilerden yararlanılarak bulunan. Osmanlı döneminde Saray’ın ve Ordunun ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik 7 . Ayrıca moda akımını üzerinde taşıyan kısmen ucuz ve kolay bir giyim şeklidir (Bayraktar. dil.1988:1). Hazır Giyim Hazır giyim. Hızlı kentleşmenin ortaya çıkardığı problemler zamanın iyi kullanılmasını.1. din. iklim. 3. 18. Singer dikiş makineleri giyim teknolojisinin ilerlemesinin başlangıcı olmuştur(Önge. Dikiş makinesinin icadı ve geliştirilmesini. 1830’da Parisli Barthelemy Thimonnir. giysileri kesip diken sanayi makinelerinin üretimi izlemektedir. İkinci dünya savaşından sonra sentetik kumaş üretimiyle hazır giyim sanayinde ucuz ve sağlam giysiler üretilmeye başlamıştır. Türk toplumunda eski çağlara ait giyim örneklerine. Türkiye’de tekstil üretiminin tarihi Osmanlı dönemine kadar gitmektedir. sınıf farklılıkları. işçi sayısı 2500’ü geçen büyük işletmeler olarak da üretim yapmaktadır. bölgelere göre farklılık göstermiş ve özellikleri ile belgelere geçmiştir.

2006:5–6)”.2007:60). Bu firmaların neredeyse dörtte biri aktif olarak ihracatçı durumundadır. Basmahane(Bakırköy). Dünyada hazır giyim sanayi sağladığı istihdam imkânı. istihdam ve ihracatta lokomotif olma özelliğini korumuştur(Görgülü. günümüzde gelişmekte olan ülkelerin ekonomik kalkınmalarında benzer bir rol oynarken. Bu firmaların % 80’e yakın kısmı da fason üretim yapmaktadır.olarak devlet tarafından kurulan ve özellikle dokuma ve deri sektörlerinde yoğunlaşan Feshane (Deftardar). 20. Tekstile paralel olarak gelişen hazır giyim ve konfeksiyon sektörü 1970’li yıllarda girişilen sanayi hamlesi ile genişleyerek 1980’li yıllarda ihracat atağına kalkmıştır. 1990 yılından sonra Türk hazır giyim sektörü dünyada altıncı ve AB’ye mal sevk eden ikinci büyük tedarikçi durumundadır. 16. 1990’lı yıllara gelindiğinde hazır giyim ve konfeksiyon sektörü gösterdiği yüksek ihracat performansı ile Türkiye’nin genel ihracatı içerisindeki payını % 20’nin üzerine çıkartmıştır(Yarıcı. yüksek teknoloji sektörlerinin ağırlığına rağmen gelişmiş pazar ekonomilerinde de yaratılan katma değer sıralamalarında ilk sıralarda yer almaktadır. 1923–1962 yılları arasında ülkede önemli bir üretim kapasitesi oluşmaktadır. yüzyılda gerçekleştirdikleri sanayileşme sürecine damgasını vuran tekstil ve daha sonra hazır giyim sanayi.2006:2)”.000’e yakın firma bu sektörde faaliyette bulunmaktadır. 8 . yüzyıla gelindiğinde daha da geliştiği görülmektedir. Gelişmiş ülkelerin 18. yüzyılda oldukça yaygın ve ileri düzeyde olan tekstil üretimi. Günümüzde tahmini olarak 40. üretim sürecinde yarattığı katma değer ve uluslararası ticaretteki ağırlığı nedeniyle ekonomik kalkınma sürecinde önemli bir rol oynayan sanayi dalı haline gelmiştir. Hereke ve Beykoz Fabrikaları doğrudan doğruya birer kamu işletmesi olarak faaliyet göstermişlerdir(Özgür. Tekstil ve hazır giyim sektörü Türkiye gibi kalkınmakta olan özellikle ihracata dayalı büyüme modeline örnek teşkil eden bir ivme içerisinde 1997 yılına kadar dönem dönem iniş çıkışlar göstererek üretim.

Çin.2 civarında gerçekleşmiştir. Ticaret alanında küreselleşme. hammadde ve işçilik problemi olmayan ülkeler. Moda ve tüketici tercihleri de hazır giyim endüstrisi talebinde belirleyici rol oynamaktadır. Gelişmiş ülkelerde iş gücü maliyetlerinin yüksek olması nedeniyle. Sanayileşmiş ülkeler. Giysi üretiminin hızlanması ile üretim miktarında önemli artışlar olmuş. 1980’lerin sonlarına doğru dünya kamuoyunda küreselleşme olgusu yaygınlık kazanmaya başlamıştır. daha klasik ve markalı ürünlere talep artmaktadır (Anonim. 9 . Bu nedenle hazır giyim ürünleri pek çok ülkenin ekonomilerinde gerek iç piyasada gerekse ithalat ve ihracatta önemli bir yer teşkil etmektedir. hazır giyim ihracatında 2. Çin ve AB bir bütün olarak ele alındığında.2000:2). Hazır giyim sanayinin üretim yapısı emek–yoğun tarzdadır. dünya pazarlarında Çin’e büyük rekabet avantajı sağlamaktadır. Küreselleşme ekonomik. ABD ve Hindistan ilk sıralarda bulunmaktadır. sırada yer almıştır. Böylelikle. 2006:1)”. AB’yi ülkeler bazında değerlendirdiğimizde Çin dünyanın en büyük ihracatçısı konumundadır. iç pazarın canlı olması bu sektörü daha da güçlü kılmaktadır(Özkan. Dünya hazır giyim ticareti 1990 yılında 106 milyar dolardan 2002 yılında yıllık ortalama % 6 artışla yaklaşık 201 milyar dolara yükselmiştir. Türkiye. ülkelerin dış ticaret engellerini kaldırmalarını ve dünyanın adeta bir pazar durumuna gelmesini ifade etmektedir(Yarıcı. Düşük kaliteli günün modasına uygun olmayan. Meksika. mali. gelişmekte olan ülkelerin hazır giyimdeki ilerlemeleri yabancı sermaye yatırımları ile hız kazanmaktadır. çok yönlü bir gelişmedir. İşçi ücretlerinin çok düşük olması ve girdilerin büyük kısmını iç pazardan temin edebilmesi. Öte yandan Çin ekonomisinin son yıllarda gösterdiği büyüme performansı nedeniyle. 2007:1). hazır giyim ürünlerini uluslararası pazarlarda satmaya başlamışlardır. yığın üretimi yapılan hazır giyim ürünlerinden kalitesi yüksek. siyasi ve sosyal yönleri olan. geliştirdikleri teknolojiler ve sermaye güçleriyle yatırımlarını işçilik maliyeti düşük olduğu ülkelere yönlendirmektedirler.Dünya hazır giyim sanayinin dünya ticareti içindeki payı 2002 yılı itibariyle % 3. Hong Kong. bu ülkeler insan kaynaklarını teknoloji-yoğun sanayilere kaydırmışlardır. Dünya hazır giyim ihracatında AB.

10 . Sever. pamuk. Üretimin yaklaşık 3/4 ‘ü on yaşından daha genç makine ve teçhizatla gerçekleştirilmektedir. çeşitli iğneler ve uygulama biçimleri aracılığıyla. Başka bir deyişle süsleme. ekonomik etkinliği ve sosyal etkileşimi itibariyle ülkenin önde gelen sosyo-ekonomik faaliyet alanlarından biridir. Türk tekstil ve hazır giyim sektörü büyük oranda ihracata yönelik bir sektördür. pamuk ipliği ve pamuklu dokuma satan Türkiye bu ürünlere karşı konan korumacılık önlemleri karşısında katma değeri yüksek ürünlere doğru yönelmiştir. Yaklaşık 30 milyar dolarlık üretim değerinin 18 milyar dolarlık bölümü ihraç edilmektedir.2002:5. keçe. metal.1988:133). Giyim Süsleme ve Hazır Giyimde Süsleme Teknikleri Süs. ziynet. sektör Türkiye’de hızla gelişmiştir. istihdam ve ihracat açısından Türkiye’nin en önemli sektörlerinden biridir. değişen moda eğilimlerine kolayca uyum sağlayabilmektedir. büyük hazır giyim ihracatçısı konumundadır. bir binayı veya eşyayı kullanış amacı yanında göze daha güzel göstermek için çeşitli türlerde yapılan estetik çalışmaların genel adına denilmektedir (Çatal. Türk hazır giyim sanayi esnek üretim yapısına sahip olup. ipek. Markaloğlu. hazır giyim üretiminde kullanılacak hammadde sanayinin gelişmiş olması ve pazarlama olanaklarının bulunması nedeniyle. üzerine yapılan bezemelere denilmektedir (Barışta. Tekstil sektörünün ürün kalitesi ve üretim teknolojisi çağdaş dünya standartlarındadır. Hazır giyim üretimi kuruluş sermayesi açısından diğer sanayi kollarına oranla az yatırım gerektirmesi. iplikler kullanılarak. sim vb. ‘Süslenmeye yarar şey. keten. yün. süsleme ya da süslenme işine denir. Türk hazır giyim sektörü dünyanın 4. Hazır giyim sektörü GSMH. sözlük anlamı. iş gücünün Türkiye’de bol ve ucuz olması. süsleri yerleştirme tarzı veya sanatı.1980’li yıllar sonrasına kadar dünya ülkelerinde pamuk. deri.2. rafya. 3.1995:1. dokuma vb. 1991:37). Mevcut kapasiteler yurt içi talepten oldukça fazladır. Süsleme ise. Türk tekstil ve hazır giyim sektörü teknoloji düzeyi. bezek.

2007). zeytin. kına. evlerini. Bu boya kimi zaman süs kimi zaman da bir ifade tarzıdır. 11 . Bunun en belirgin örneği. susam ve gül yağlarıyla karıştırılarak uygulanmaktaydı (Gürel. gerek boyar maddelerle. pamuk. İnsan türü. kendi yaratıcı gücünü ve el emeğini kullanarak süslemeler yapması. kendi tarihsel süreci içinde. Murex Brandaris adlı deniz yumuşakçasından Sur moru adlı erguvan renkli hayvansal boyalar elde edilmekteydi.2005:7). giyimlerini. ve Rubia Tinctorum (kök boya)’dır. mersin. kullandıkları eşyaları süslemek için çaba göstermişler ve süslenmeyi sanat haline getirmişlerdir (Eronç. giyecek ve kullanılacak eşyaları bezemek arzusu ile doğmuştur. Eski çağlarda yalnız kadınlar değil erkekler de güzelleşmek için çeşitli yöntemlere başvurmuşlardır (İzer. İnsanoğlu tarih boyunca bedenini güzelleştirmek için çareler aramıştır. kadife ve deri üzerine elde veya makinede iğne vb. safran. aletler. yün. İşleme sanatı da diğer el sanatları gibi insanların günlük ihtiyacı karşılığı. Süslenme amaçlı maddeler. İnsanlar süslenmek ve süslemek isteği ile her dönemde yenilikler yapmış. çuha. çeşitli cins ve renkte iplikler. gerek takı ve kıyafetlerle. İnsanların giydiği ve çevresinde kullandığı eşyalarını. havlu. düz bir dikişi bile dekoratif anlamda yapma fikri ile gelişmiş bir sanat dalıdır(Şahbaz. Anonim. çeşitli kalınlıkta dokunmuş. rezene. Bitkisel kökenlilerin belli başlıları ise. gerek kokularla ve hatta gerekse bedeninde deformasyona neden olabilecek işlemlerle kendi estetik algısını bedeninde yansıtmaya çalışmıştır. badem.2007. giysi dönemi başladığında bile. bedenini. insanoğlu bedenini kuru bitki yapraklarıyla boyamaya girişmiştir. keten. genellikle önce toz haline getirilip sonra ceviz. çivit. ilkel toplulukların yüzlerini ve bedenlerini bitkisel veya madensel boyalarla boyamalarıdır. giderek gelişmesine ve yaygınlaşmasına neden olmuştur. İnsanoğlunun iki parçayı birbirine ekleme.2004). İşleme. İlk örtünme. işlemenin ortaya çıkmasına. İlkçağ uygarlıklarında Coccus İllicis (Kırmız böceği) ve Coccus Cacti (Koşenil) adlı bitki bitlerinden karmen kırmızısı boyası. meşe kabuğu.1984:3).Süsleme veya süslenme arzusu insanlık uygarlığıyla başlamaktadır.

Türkler. neolitik çağdan beri. Anadolu da işleme Truva. şerit gibi malzemeler kullanılarak yapılan süslemelerdir. Bütün bunlar süsleme tarihinin çok eski olduğunun örnekleridir (Çatal. bu yeni coğrafi ve kültürel çevre içinde zengin bir Anadolu işlemeciliği ile karşılaşmışlardır. yün tunikler. Üç kıtaya birden yayılan Türk milletinin geniş bir tarihi ve kültürü ile birlikte kendine has zengin bir sanatı vardır. 2500 yıllarında Sümer kadın kıyafetlerinin işlemeli ve bilhassa etek kenarlarının saçaklı olduğu görülmüştür. Karadeniz çevresince İskitlerin yaptığı temiz dikilmiş. 612–100 yıllarına ait Asur kadın elbiselerinde işleme tespit edilmiştir. 12 . işlemenin ne zaman ve nerede ortaya çıktığını söylemek kesinlikle mümkün değildir. kalkolotik dönemde metal çuvaldızlar kullanarak işlemeler yapıldığı belirlenmiştir.1973:1). sırma ya da pul. Hitit.1995:3. Orta Asya’da tarih sahnesine çeşitli adlar altında devletler kuran Türklerin ilk sanat eserleri burada kendini göstermektedir. Ancak kazılardan çıkan heykellerin üzerindeki elbiselerin işli oluşu İbrani tarihinde Nuh’un kızının ilk nakışlı kemeri kullandığının anlatılışı bu sanatın köklü bir geçmişi olduğunu anlatmaktadır(Anonim. Tarihin yazı ile birlikte başlamış olmasına rağmen. Kemik. Moğolistan’ın Altay dağları üzerinde yapılmış kazılarda. obsidyen bizler.Ö. bol büzgülü kadın elbiseleri. M. Roma gibi devletler aracılığıyla geliştirilmiş. eski Anadolu uygarlıklarından kaynaklanan Hristiyan kültürü ile gelişmiş Bizans ve Ermeni işlemeciliğiyle süregelen Anadolu işlemeciliğinin ulaştığı zengin ortamın içine girmişlerdir(Barışta.2002:5). 1071 yılında Anadolu’ya gelen Türkler.Ö. Dorak gibi şehirlerde serpilmiş Asur. el çantaları gibi ürünler gün ışığına çıkartılmıştır. ceketler. Koptlar tarafından beslenmiştir. deliciler aracılığıyla dikme işlemine neolitik dönemde başlanıldığı. İlk yapılan işlemeler hakkında fazla bilgi yoktur.2006). Urartu. Yunan. Anadolu da yapılan kazılarda bulunan iğneler. iğne ile yapılan işlemelerin varlığını ortaya koymaktadır. Genellikle gergef ve kasnak adı verilen araçlara gerilen dokumalar üzerine uygulanan işlemeli ürünlerin geçmişi çok eski devirlere kadar uzanmaktadır(Anonim. Frig. boncuk. M. Gönül. kemer keseleri.2006).sim. aplike ile süslenmiş deri ceketler.

volan. şeritler. kumaş. Hazır Gereçlerle Yapılan Süslemeler: Sutaşları. Nakış (İşleme) ve Makine Nakışı ile Yapılan Süslemeler: Türk işi. kanava (Kanaviçe. geleneksel kültürümüzün önemli belgeleri arasına girmesini ve bu sanat dalının günümüze kadar yaygınlaşarak gelmesini sağlamıştır. Osmanlı dönemi süsleme sanatlarında işleme sanatı çok önemli bir yer tutmaktadır. ajur. danteller. Ancak bu etkilenme çok kısa bir zaman diliminde kalmış.1. makreme. hesap işi. enkrüste. Ekonomik faydanın yanı sıra. Antep işi. büzgüler (düz büzgü. gerek renk. İğne.2007). pul-boncuk. kapitone. marka-monogram.Türk süsleme sanatının gerek İslamiyet öncesi ve gerekse İslamiyet sonrası Türklerin hâkimiyet kurduğu pek çok coğrafi bölgelerdeki süsleme geleneklerinden etkilenmiş olması doğaldır. kurdeleler. fırfır-farbala ve drapedir. piko. Bu işlemler. Dikişle ve Kumaşın Biçimlendirilmesiyle Yapılan Süslemeler: Dikişle yapılanlar. Çin iğnesi (iğne boyası). iplik. gölge işi. şematik büzgü). biye. iş gücünün ve boş zamanların değerlendirilmesinde yardımcı olan.2. Kumaşın biçimlendirilmesiyle yapılan teknikler. balgümeci büzgüsü. tüm iç dünyasını. insanın duygularını heyecanlarını. pililer. su büzgüsü. aksesuar gibi özelliklerin yanı sıra uygulanan işlemlerdir. kordonlar. hazır gereçlerle yapılan süslemeler. püskül. beyaz iş. tül işi. goblen). Maraş işi. hazır danteller. spor dikiştir. 13 . suzeni (kasnak işi) ve sarma işidir. her dönemde özellikle Osmanlı döneminde çok ilgi görmüştür. Bartın işi. giysinin kesimine bağlı model. pervaz. dikiş ve kumaşın biçimlendirilmesiyle yapılan süslemeler. nakış (işleme) ile yapılan süslemeler. okbaşı-fileş. motif ve kompozisyon yönlerinden gerekse Türklere özgü sadelik yönünden. baskı teknikleriyle yapılan süslemeler şeklinde gruplandırılabilir. Giyim Süsleme Teknikleri Giyimde süsleme bir giysiye farklılık kazandıran. ponpon ve saçaklardır. nervür. gergef. aplike. Türk duyuş ve düşüncesinin en önemli ifade aracı haline gelmiştir(Karoğlu. yaşadığı hayatın izlerini kolaylıkla aktardığı işlemeler. kasnak gibi çok kolay bulunabilen araç-gereçlerle yapılabilmesi ve iletişim aracı olarak da kullanılması. harçlar. 3. oyalar. işlemelerin.

İnsanlar acılarını. dikişin dekoratif bir şekilde yapılmasından doğmuştur ve insanlık kadar eskidir. Topkapı Sarayı'nın ilk Nakışhanesinin baş hocası ve müdürlüğünü Baba Nakkaş yapmıştır. sarayda faaliyetini yürütmüş.2. flok (floklama).2. Hazır Giyimde Süsleme Teknikleri 3.1970:204).2. hattatlar. kitapları süsledikleri ayrıca süsleme desenleri hazırladıkları bilinmektedir. pigment. önceleri göçebe yaşamının etkisi ile her türlü süslemede kullandıkları insan figürlerini ortadan kalktığı. Nakış (İşleme) ve Makine Nakışı ile Yapılan Süslemeler Nakış. yakma. gofre. hayvan figürlerinin ise yerini diğer sanatlarda olduğu gibi işleme sanatında da daha soyut bir üsluba bıraktığı dikkati çekmektedir. Asur ve Babil duvar resimlerinde el işi ile süslenmiş giysiler görülmektedir. Çin nakışlarında parlak renkli ipliklerle insan ve ejderha motifleri işlendikten sonra bu motiflerin dış çizgileri sırmayla yani altın ipliklerle belirginleştirilmiştir(Erdal. İnsan ve hayvan figürlerinin yasaklanmasıyla birlikte dar bir alanda sıkışıp kalan sanatçının hünerli bir insan haline gelerek durmadan yeni süs motifleri üretmesiyle nakış (işleme) ortaya çıkmıştır. inkjet ve yüksek baskı teknikleridir. sevinçlerini. Pers. yaldız. kabartma. İlk nakış mektebi. sedef. Bursa'dan Edirne'ye nakledilmiş.Baskı Tekniğiyle Yapılan Süslemeler: Batik.1. Fatih döneminde kurulan Nakış 14 . 3. coşkusunu. nakkaşlar ve öğrenciler sayısız eserler vermişlerdir. Eski Mısırlılar nakışta çok ustaydılar. 1453'ten sonra. saray nakış hanesinde hattat ve nakkaşların. doğu uygarlıklarında yüzyıllar boyunca çok ince el işleri yapılmıştır.2.2005:16). hükümdar saraylarında bulunan. Eski çağlardan kalma mağara resimlerinden anlaşıldığına göre nakış ilk olarak giysileri bezemekte kullanılmıştır. transfer. İstanbul'da. hüznünü nakış işleyerek ruhsal sıkıntılarını gidermeye çalışmışlardır(Arseven. Bu gelenek Osmanlı İmparatorluğu döneminde de devam etmiştir. aşındırma. Türklerin İslam’ı kabul etmelerinden sonra. Nakış Doğu Asya’dan Türkler aracılığıyla Orta Asya ve Ön Asya’dan gelmiştir. Anadolu Selçuklu İmparatorluğu zamanından beri. Japonya’da ipek kumaş üzerine doğa görünümleri işlenmiştir.

"Sernakkaş". giyim ve dekoratif eşyalar süslemek amacıyla tabiattaki renk.1996:5).Mektebi'nin uzantısı olduğu düşünülen Ehl-i Hiref cemiyeti 1481–1512 yılları arasında gelişmiştir. En başta. yüzyılda Japonya’da geliştirilen zigzag makineleri ile kısa sürede kolay ve çok işleme yapma olanaklarına kavuşulmuştur. 1851 yılında Isaac M. 1790 yılında ucu çengelli makine iğnesinin geliştirilmesi. El sanatlarının önemli bir dalı olan nakış. şekil ve geometrik desenlerden. Makine işlemeleri. Türk toplumunda çeyiz geleneğinin sürmesi. evlenme merasimleri ve çeyizlerde gelenekselleşen işlemeli örtüler. El işlemelerinin birçoğu makinede de işlenebilmekte ayrıca makine de işlemeye özgü tekniklerde geliştirilmektedir. el ve makine nakışı olmak üzere iki ayrı meslek dalında ele alınmaktadır. "kethüda" ve "Serbölük" bulunmaktadır. eşit olarak. Bugün tarihsel değer kazanmış el emeği göz nuru işlemeler zamanın kaçınılmaz aşındırması sonucu değer yitirme ya da yok olma tehlikesiyle karşılaşmaktadır. Özellikle doğum.2007). Günümüzde de insanlar yaşadıkları çevreyi güzelleştirme isteği ile evlerinde işlemeli ürünlere yer vererek geleneksel kültürünü yaşatmaktadır.2007). ev dekorasyonunda yaygın olarak kullanılmaktadır. sünnet. Makine nakışı çeşitli örtü. simlerle makine de yapılan işlemelerdir(Kavuk. Bosna-Avrupa'dan geldiği görülmektedir (Anonim. Yüz yirmi dört-yüz yirmi dokuz sanatçıdan meydana gelen "Nakkaşan" grubu. 1830 yılında da zincir işi yapan makinenin keşfedilmesi. eğitim kurumlarına dağıtılmıştır. Ehl-i Hiref cemiyeti içindeki "Nakkaşan" (desinatör) grubunun çizdikleri süsleme desenleri. Bu grupların birkaçı hariç yerli sanatçılardan oluştuğu ve yabancı olanların Arnavutluk. Dikiş makinesini getirdiği kolaylık ve çağın koşulları el işlemciliğini etkileyerek gittikçe azalmasına neden olmaktadır(Markaloğlu. eski Türk sanatı kaynaklarından yararlanılarak kumaş ve deri üzerine çeşitli ipliklerle. Singer’in geliştirdiği dikiş makineleri ve XX. işleme sanatına sürekli yenilenme gücü vermektedir. ustalar ve yardımcıları olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Bunun yanı sıra işleme sanatında yeniden üretilme ve 15 .

İşleme Yapımında Kullanılan Makineler: İşleme yapımında kullanılan makineler. desen çizimlerinde bilgisayardan yararlanılması. Makinelerin olmuştur. teknolojik gelişmeler göze çarpmaktadır. nakışçılık mesleğinde verimliliğin arttığı gözlenmektedir. seri üretime girmesiyle birlikte nakış (işleme). Aile Tipi ve Sanayi Tipi olmak üzere iki gruptan oluşmaktadır. Günümüzde insanlar. bir makinede 15’e kadar iğne kullanılabilmesi. meslekte nitelikli eleman temininde güçlükler çekilmektedir. Bu meslekte çalışacak elemanların özellikle el. göz (el nakışında ayak) sağlığının yerinde olması gerekmektedir. Teknolojik gelişmelere paralel olarak makineleşmenin hızla yaygınlaşması sonucunda eskiden elle yapılan birçok iş artık yerini makinelere bırakmaya başlamıştır. makinelerin işleme alanının genişlemesi vb. Bunun yanı sıra küçük ölçekli atölyelerin kapanması ve işletme boyutlarının büyümesi yönünde bir eğilim olduğu görülmektedir. aile tipi nakış makineleri ve bilgisayarlı makineler yerini almaktadır. Çağın gelişimine paralel olarak modernleşen yaşam tarzında teknolojinin gelişi ile birlikte elde işlemeli özgün ürünler yerine. uğraşı ve sorumluluklarının yanı sıra kısa sürede yapılabilen işlerle kendilerini ve çevrelerini süslemeye çalışmaktadırlar. Özellikle elde kullanılan makinelerin yerini elektronik makinelerin alması.yaygınlaştırılma konusu gündeme gelmektedir. Bu alanda Türkiye’deki makine parkı. dünya sıralamasında en önlerde yer almaktadır.1998). Bu nedenle makinede yapılan nakışlar ilgi görmeye başlamış ve insanlar zamandan ve ekonomiden tasarruf etmek için makine nakışını tercih etmektedir(Anonim. fazla emek gerektirmeden kısa sürede ucuz ve kullanımı kolay ürünlerin üretilmesine neden 16 .2006). Teknolojik gelişmeler paralelinde. Makine nakışı hemen her eşya üzerinde uygulanabilecek özelliğe sahiptir. Günümüzde makineyle nakış yaparak geçimini sağlayan pek çok kimse vardır. Meslek uzun süre ve kapalı yerde çalışabilmeyi gerektirdiği için vardiya sistemi uygulanmaktadır (Demirezen. Buna karşın. Aplikasyon işlemlerinde lazer teknolojisinin kullanımı ve pek çok rengin bir iğne ile uygulanması gibi yenilikler halen deneme aşamasındadır.

hız seviyesi yüksek olmayan makinelerdir. Kollu. ayaklı ve otomatik çeşitleri bulunmaktadır. Aile Tipi Nakış Makineleri genellikle evde kullanılmaktadır. Normal incelikteki kumaşları dikebilen. Düz Dikiş Makineleri: Çift baskı dikişi denilen. Bu makinelerle yarı otomatik olarak veya dışarıdan kalıp takılarak değişik süslemeler de yapılabilmektedir Aile Tipi Nakış Makineleri. kasnak sallanarak ve otomatik olarak nakış işlemi gerçekleştirilmektedir.com) 17 . İşlemlere uygun transport ve aparat ilavesiyle farklı dikişler de elde etmek mümkündür.1992:10). hızlı dikiş yapan (dakikada 4000–6000 dikiş yapabilen) bu makineler küçük değişikliklerle işleme yapılacak hale getirilmekte ve kasnak sallayarak pek çok çeşitli işleme yapılmaktadır. Aile tipi nakış makineleri de kendi aralarında Düz dikiş ve zig-zag dikiş makineleri olarak iki gruba ayrılmaktadır. düz dikiş makinesi ve zig-zag dikiş makinesi olmak üzere çeşitleri bulunmaktadır(Korkusuz. Örnek 1: Aile Tipi Düz Dikiş Makinesi (Kaynak: www.dikismakinaservisi. Bunun yanı sıra daha hızlı çalışabilen Aile Tipi Zig-zag Nakış Makineleriyle de çeşitli işlemeler yapılabilmektedir.Aile Tipi Dikiş Makineleri: Aile Tipi Nakış Makinelerinin baskı ayağı çıkartılıp dişliler düşürüldüğünde.

cesurticaret. kenarda sürfile yaparken değişik disk veya elektronik dikiş ayarlamasıyla süsleme yapan makinelerdir.Zig-zag Tipi Dikiş Makineleri: Zig-zag dikiş makinesi.com) 18 . Örnek 2: Zigzag Makinesi (Kaynak: www.

otomatik iplik kesip değiştirebilme gibi özellikleri bulunmaktadır. mekanik ve elektronik (bilgisayarlı) makinelerden oluşmaktadır (Çetinkaya. 2007: 25). deri. çok sayıda iplik kullanabilme çeşitli yüzeylere (kumaş.com) 19 . Bu makinelerin yüksek devirle çalışabilme.bedava.Sanayi Tipi Nakış Makineleri: Genellikle seri üretim yapan işyerleri için üretilmiştir. tela vb. Tek başlı ve çok başlı kafadan oluşan birçok çeşidi bulunmaktadır. Örnek 3: Çok Başlı Sanayi Makinesi (Kaynak: www. Sanayi tipi nakış makineleri de kendi aralarında şeritli ve mekanik olarak ikiye ayrılmaktadır.) işleme yapabilme. şeritli. Sanayi tipi nakış makineleri.

edagrup. Örnek 4: Çift Pullu Şeritli Nakış Makinesi (Kaynak:www. Motifin şekline göre özel olarak delinmiş şerit kartonlar makinenin üzerindeki yerine yerleştirilir ve bu şeritle işleme yapılmaktadır.com) 20 . Optik okuyuculudur.Şeritli Makineler: Çok başlı nakış yapmak için üretilmiş özel makinelerdir.

2007:25).teksmakmakine. Nakış sanayinde kullanılan tek amaçlı makineler mekanik makinelerdir(Çetinkaya. Çok başlı bir makine olduğu için daha çok seri üretimde kullanılmaya başlanmıştır. Optik okuyucu yoktur. Örnek 5: Çok Başlı Mekanik Sanayi Nakış Makinesi (Kaynak: www.com) 21 .Mekanik Makineler: Bu makineler plakalarla çalışmaktadır.

iki iplikli ve çok iplikli olmak üzere çeşitleri olan bir makinedir. İki İplikli Zincir Dikiş Makinesi (Kaynak: www.Kasnak İşi (Zincir İşi) Yapan Mekanik Makineler: Esnek. örgü kumaşlarda kullanılan tek iplikli. Örnek 6: Çift İğneli.com) 22 .selkanmakina.

Örnek 7: Sanayi Tipi Piko Makinesi (Kaynak: www.2006:31).net/) 23 . Dekoratif süslemelerde kenar temizleme işlemleri bu makineler ile yapılmaktadır(Zeybek.Piko (Fisto) Makineleri: Tek amaçlı imal edilmiş olup. tam devirli otomatik makineleridir.ustamakina.

Örnek 8: Çok Başlı Nakış Makinesi ve Aparatları (Kaynak: ARABACI. Bu işleme iğnenin yanından yürütülen kordonun iğnenin zig-zag hareketleriyle yapılmasıyla oluşmaktadır.tr) 24 . yüzeyde kordon tutturma gibi görünüm sağlayan işlemedir.com.2006:31). 2005–2006) Örnek 9: Çok Başlı Makinelere Takılan Kordone ve Diğer Aparatlar (Kaynak: www.dekat. yanındaki kanaldan düzenli olarak verilerek koordineli bir şekilde desene göre hareketlerle dikişle tutturulmaktadır.Kordonet-Şerit Makineleri: Kordonet en çok giyim süslemede kullanılan. Aynı şekilde şerit. Bu makineler tek amaçlı mekanik makinelerdir(Zeybek.

Bilgisayarlı makinelerde lazer teknolojisi. her geçen gün daha çok sektöre sızan bir yöntemdir.2006:32). Tüm dikiş seçimi. Tamamen mekanik olarak çalışan makinelerden çok daha az hareketli parçası vardır. daha hızlı ve ucuz bir üretim yapılmakta ve maliyet açısından. Türkiye’de henüz elektronik nakış makinelerinin üretimi yapılmamaktadır(Zeybek. 1985 yılında Türkiye ilk defa üstün teknolojiye sahip Japon Tajima elektronik nakış makineleriyle tanışmıştır. elişçiliğinde insan hatasından kaynaklanan hataların giderilmesi mümkün olmakta. daha yüksek üretim ve kalite olanakları getiren.1995:8). Melco markalı elektronik nakış makineleri sanayide kullanılan belli başlı makinelerdir. var olan ileri teknolojinin olanaklarını uygulamaya sahip makinelerdir ve makinedeki mikro işleyici ile kontrol edilmektedir(Yakartepe. 1969 yılından bugüne iç ve dış pazarda giyim ve tekstilcilere masa örtüsünden yatak örtüsüne arma ve amblemden deri ve her türlü kadın.Bilgisayarlı (Elektronik) Makineler: Bilgisayarlı (Elektronik) dikiş makinesi.1999:2333). vd. Böylelikle üretimden çıkan her bir parçanın diğerleriyle aynı olması sağlanarak kalitenin iyileştirilmesi. Paff. 1960’ların başından beri gelişmekte olan ve doğası gereği çok çeşitli kullanım alanları bulan. Tajima makinelerinin yanı sıra ZSK. kesimlerde kalıp maliyetlerinden kurtulmayı mümkün kılmaktadır(Anonim. Işığın “uyarılmış radyasyon yayımı” sayesinde güçlendirilmesi ve elde edilen yoğun ışığın odaklanıp daha da küçük bir noktada toplanması sağlanarak tüm enerjinin bu nokta üzerinde etkide bulunması prensibiyle iş yapmaktadır. Nakış sektöründe daha önceleri elişçiliği ile yapılmakta olan aplike kesimi artık lazerli plotter sistemleri ile gerçekleştirilmektedir. 25 . programlama. Türkiye’de nakış sanayi. Bilgisayarlı bir dikiş makinesinde bir ya da birden çok mikro işlemci bulunur. Türkiye’de şuanda tekstil sektörünün %80’i Tajima nakış makineleriyle üretim yapmaktadır. düğme iliği kaydı ve diğerleri bilgisayar tarafından yapılmaktadır.2004). dikiş oluşturmanın fiziksel işlemini kolaylaştıran. Makinenin program kapasitesine göre birçok işleme gerçekleştirilmektedir (Coles. Happy Borudan. erkek ve çocuk giysilerinde üretimini sürdürmektedir.

iğnenin istenilen şekilde yukarıda veya aşağıda durmasına olanak sağlamaktadır. 26 . Mekaniksel seçim eksantrikleri yoktur. bilgi aktarımının disket ile yapılması genel özelliklerini oluşturmaktadır(Çetinkaya. Elektronik ayak kontrolü motorun hızını ayarlar. tek kafadan 44 kafa sayısına ulaşabilen muhtelif ölçülerde olmaları. Kumaşa işlenecek desen. EPROM adı verilen sayısallaştırıcı alet tarafından nakış otomatlarına aktarılmaktadır. Daha hassas kontrol ve derhal durma ve hareket etme yeteneği vermektedir.2007:26). istenilen oranda büyütülüp küçültülerek tüm kompozisyon oluşturulmakta. yavaş hızlarda veya ağır kumaşlar dikilirken bile tam iğne gücü sağlamaktadır. Uygulanması istenen desen ya da motif bilgisayar ortamına aktarıldıktan veya bilgisayarda hazırlandıktan sonra. son derece hızlı bir şekilde yapılmakta ve böylece 10–12 adet ürün aynı anda işlenmektedir(Altın. Bunun yanı sıra diğer özellikleri ise şunlardır: Makinede veya ayak kontrolünde bulunan ve mekanik fonksiyonları kontrol eden entegre devreleri vardır. 15 iğne sayısı ve 1200 devir/dk. Bazı makinelerde hem makinede hem de ayak kontrolünde ayrı ayrı devreler bulunmaktadır. desenin kumaşa işlenebilmesine kadar tüm işlemler oldukça basitleştirilmektedir. Bilgisayarlı nakış makinelerinde bir ürünün tasarlanmasından.2000:8). Çünkü dikiş motifleri bilgisayar hafızasında depolanmıştır. hıza kadar çalışabilmeleri. Bu makinelerin tek aşamalı ilik yapma düzeni dâhil olmak üzere yapabildikleri birçok değişik işlem vardır. Makinedeki devre. Nakışın kumaşa uygulanması.Bilgisayarlı nakış makineleri hafıza ile ilgili işlemlerde mükemmel özellik göstererek üretim kapasitesini artırmaktadır. otomatın üzerinde bulunan otomatik nakış kafaları sayesinde. Ancak gerçek avantajları sahip oldukları geniş dekoratif opsiyonlardır. hazırlık süreleri kısaltılmaktadır. Bilgisayarlı nakış makineleri. istenilen dikiş hattını yapma olanağı tanıyarak.

Önceden programlanmış olan motifler ve harfler dikiş yoğunluğunu kaybetmeden uzatılabilir. tersine çevrilebilir veya ayna hayali gibi dikilebilmektedirler. Erdal. Makinede. tersi ile yüzü aynı görüntüde olan ve bazı tekniklerin sayılarak da yapılabildiği bir işleme tekniğidir.2002:79. Nakış Teknikleri: Türk İşi: Geleneksel işleme tekniklerinden olan Türk işi. vd. Örnek 10: Türk İşi (Kaynak: elifhobi.2005:32)”. Elde ve makinede uygulanmaktadır. o zaman makine sırayı tam olarak tekrarlayabilmektedir(Yakartepe. Bir dikiş motifi sırası seçilip makineye yüklenebilir.Dikiş motifleri bir düğmeye basılarak seçilir ve seçenek bir ekranda gösterilmektedir. iplik ve sim kullanılarak iğne ile işlenen mürver iğne tekniği dışında. kumaşa desen çizilerek geçirilen kasnak veya gergef üzerine kumaşlar gerilen.com) 27 .blogcu. (Köklü.1999:2333–2334). kısaltılabilir. Türk işi uygulamada düz hatlı ve sade desenler tercih edilmektedir.

2006:45)”. Her işleme gibi kendine has teknikleri vardır.blogspot. Örnek 11: Hesap İşi Kese ( Kaynak: lutfiyeylehertelden.1990:7. susma. verev hesap iğnesi ve ciğerdeldi hesap işi iğne tekniklerindendir. Akçin.Hesap İşi: Kumaşın iplikleri sayılarak yapılan tersi ile yüzü aynı görüntüde olan bir işleme tekniğidir. düz hesap iğnesi. Elde ve makinede uygulanabilmektedir (İlker vd.com) 28 . Antika. civankaşı.

Makinede uygulanan diğer işlemeler kasnağa gererek işlenirken. tersi ile yüzü farklı görüntüde olan. tafta gibi kumaşlar üzerine mukavva kalıp kullanılarak işlenen. Markaloğlu.Maraş (Dival) İşi: Dival.1996:6–87). Örnek 12: Maraş İşi (Kaynak: e1y3. deseni kartondan özel bıçağı ile oyularak hazırlanıp kumaşa yapıştırılan ve kartona gerilen cülde denilen özel tezgâhta üstten. çok katlı sırma veya sim ile alttan mumlanmış iplikle karşılıklı tutturularak yapılan bir işleme tekniğidir. Son yıllarda piyasada aplike edilmek üzere makinede yapılmış işlemelere rastlanmaktadır.2002:56. Bir bölümü ütülenerek arkasındaki maddenin kumaşa yapıştırılması ile bir bölümü ise dikilerek kullanılmaktadır (Çatal.com) 29 .blogcu. atlas. özellikle kadife. dival işleme kartona gerildiği için makinede de kartonundan tutularak işlenmektedir.

kadinlarkulubu.Antep İşi: İplikleri sayılarak ve belli motif özellikleri dikkate alınıp bazı iplikleri kesilerek üzerine çeşitli ajurların işlendiği ve motif kenarının susmalarla zenginleştirildiği bir tekniktir(Köklü.2002:180).com) 30 . Örnek 13: Elde Antep İşi (Kaynak: www.

Örnek 14: Makinede Antep İşi (Kaynak: sirine01. Antep işi hem elde hem de makinede uygulanabilmektedir(Alpaslan.blogcu.com) 31 .2003:190)”. El ile işlenen tasarımlardan daha büyük.Makinede işlenecek Antep işi tekniğinin tasarımında ajur alanlarının etrafında susma tekniği ile süsleme yapılmaz. kumaş yüzeyini daha çok dolduran kompozisyonlardan oluşturulmaktadır. Tasarımın tamamı ajurlardan oluşan biçimlerle yapılmaktadır.

renkli kumaşlar üzerine aynı renk ipliklerle işlendiği gibi beyaz üzerine hafif renkli iplikler kullanılarak altı doldurulup. Örnek 15: Beyaz İş (Kaynak: www. kabartılıp.2003:162).1984:81. Daha sonraları ise renkli ipliklerle renkli kumaşlar üzerine de uygulamalar yapıldığı halde bu isim değişmemiştir. Makinede beyaz iş işlenirken. Makinede yapılmasına rağmen elde yapılan beyaz iş her zaman için daha değerli olmaktadır (Eronç.orgu-dantel. kumaşın filtre ve ajur yapılacak bölümü tamamen oyulup ipliğin atılmasıyla uygulanmaktadır. Alpaslan.com) 32 . Günümüzde makinede. filtre ve ajurlar ipliğin çekilmesiyle değil. Beyaz işin makinede yapılan ve kolberlerin zengin olarak kullanıldığı çeşidine delik işi denilmektedir. üstü sarılarak da uygulanmaktadır.Beyaz İş: Önceleri beyaz iplikle kumaş üstüne işlenen işlemelere beyaz iş denilmekteydi.

Ajurlar iplik çekilerek yapılmaktadır. Kumaşın iplikleri çekilerek yapılanlara.tr) 33 .1990:176).(Korkusuz. kumaşın iplikleri kesilerek yapılanlara da kesme ajur adı verilmektedir.sabah. Örnek 16: Ajur İşi Yastık Kenarı (Kaynak: arsiv. çekme ajur. Elde ve makinede uygulanmaktadır.com.Ajur: Antep işi ajurun gelişmiş bir çeşididir.

ikinci bir parçanın kumaş ve desen özelliğine göre desen çevresinden makinede çeşitli nakış iğneleri uygulanarak tutturulması işlemiyle yapılmaktadır.Aplike: Sözlük anlamı. yapıştırma ve tatbik etmedir.com) 34 . Makinede aplike uygulanırken yapılacak işin özelliğine göre kumaş ve iplik seçilmektedir. Elde veya makinede aplike yaygın olarak kullanılmaktadır. Aplikasyon yapıldıktan sonra çeşitli işleme iğneleri ile süslenebilmektedir (Eronç.1984:73). uygulanacak olan fon parçası üzerine. Örnek 17: Aplike Yatak Örtüsü (Kaynak: e1y3. Oldukça dekoratif bir işleme türüdür. Aplike.blogcu. düz veya desenli bir kumaştan kesilmiş motifleri veya parçayı başka bir kumaşın üzerine kapama. Aplike işlemesi her türlü kumaşa ve giyim çeşidine uygulanmaktadır.

Elde ve Makinede işlenmektedir (Köklü. Zürefaya çok benzeyen piko zürefadaki düğümlerin yan yana gelmesi ve aradaki ipliğin en az 3–4 katı fazla bırakılması ile meydana getirilmektedir.fiyonk. Bu mesafe daha fazla da arttırılabilmektedir.2002: 217). başlı başına bir süs unsuru olarak da kullanılmaktadır.Piko: İğne oyalarında değişik şekillerin meydana getirilmesinde kullanılan piko. Örnek 18: Piko Örtü (Kaynak: www.net) 35 .

iğne ve tığ gibi araçlarla. sayılmadan. Goblenler genellikle. çeşitli tekniklerin sayılarak. Kanaviçe çapraz iğne grubundandır. gergef ve kâğıt vasıtasıyla gerilen zemin üzerine. düz goblen ve diyagonal goblen olarak sınıflandırılmaktadır. iplik.Kanava (Kanaviçe-Goblen): Kanaviçe veya telleri sayılabilecek türde kumaş üzerine renkli iplikle yapılan özel bir işlemeye goblen denir. sim.com) 36 . tel kullanılarak. sırma. Kanavada iki tür iğne kullanılmaktadır. kasnak. Kanaviçe adı verilen seyrek dokunmuş kolalı keten bezi üzerine işlenmektedir. Goblen halk dilinde yaygın olarak kanaviçe adıyla bilinmektedir. verev goblen.blogspot.2002:40–41). düz veya kabarık bir şekilde uygulanmasıyla yapılmaktadır(Altun. • Çift iğne (Fıstık iğne) kanaviçe: Önce verev sonra düz olmak üzere iki kanaviçe iğnesi üst üste yapılmaktadır (Çatal. Bunlar: • Tek iğne (Haç iğnesi) kanaviçe: Kumaşın üzerine kanaviçe teyellendikten sonra soldan sağa doğru çalışmaya başlanmaktadır. Örnek 19: Kanaviçe (Kaynak: dilhanblocu.1996:32). küçük goblen. Bu işleme tekniğinde her cins kumaş ve deri üzerine elde veya makinede.

yün. gruplar halinde süs olarak da yapılmaktadır. pili. ipek ipliklerle de yapılmaktadır. Örnek 20: Okbaşı-Fileş (Kaynak: Eronç. ilik ve cep uçlarında. Kumaş cinsi ve uygulanacak giysiye göre iplik cinsi seçilmektedir. En çok kullanılan iplik kordonedir. Filoş.1984:200). pili kaşelerin başlama yerlerinde kullanıldığı gibi. kuka. Okbaşı ise fileşin kullanıldığı yerlerde kullanılmaktadır (Eronç.Okbaşı – Fileş: Elde veya makinede fileş. orlon. 1984:200) 37 .

fatihnakis. Çeşitli işleme iğneleri ile karıştırılarak yapılan işlemelerde zengin görünümlü markalar elde edilmektedir (Çatal.1990:182). kadınlara ait işaretlere ise “Monogram” denilmektedir (Korkusuz.2002:47).Monogram: Marka. imza yerine kullanılan ve özel ismin harflerinden meydana gelen markadır. Kadın ve erkek olarak ayrıldıkları için erkeklerin kullandıkları işaretlere “ Marka”. bir nesneyi tanıtmaya ve benzerlerinden ayırmaya yarayan işaret veya birkaç harfin birleşmesinden meydana gelen şekillerdir. Fransızca (Margue) kelimesinden gelmektedir.com) 38 . Marka veya monogramlar beyaz iş tekniği ile altı doldurulup üstü sarılarak işlenmektedir. Monogram.Marka. Örnek 21: Marka-Monogram (Kaynak: www.

Kullanılan iplik renkleri birbirine kaynaştırılarak düz bir yüzey oluşturduğundan boyanmış hissini vermektedir. Çin iğnesi tekniğinde tasarımlar stilizasyon yöntemiyle oluşturulmaktadır.Çin iğnesi (İğne boyası) : Çin iğnesi. Örnek 22: Çin İğnesi Örtü (Kaynak: maharetler. Bu nedenle buna iğne boyası adı da verilmektedir(Akçin. üç şekilde uygulanmaktadır: a)Düz Çin İğnesi: Tek renk kullanarak uygulanır. uygulamadaki kolaylığı.com) 39 . desen yüzeyini tamamen kapatan bir iğne tekniğidir.2007). Makinede Çin iğnesi.2002:67-68. Anonim. Elde ya da makinede aynı şekilde işleme yapılmaktadır(Köklü.blogcu. Çin iğnesi. c)Fantezi Çin İğnesi: Desen çizgisi üzerinden içe doğru tek sıra halinde uzunlu kısalı uygulanır. b)Gölgeli Çin İğnesi: Çeşitli renk tonları veya birkaç renk kullanılarak uygulanır. kullanışlı olması.2006:44). kısa sürede yapılması nedeniyle yaygın olarak kullanılmaktadır.

blogcu. Dantel görüntüsünden dolayı düğüm danteli olarak da adlandırılmaktadır. Makrame yapılırken kumaşın kendi iplikleri kullanıldığı gibi koton. Örnek 23: Makreme İşi Çanta (Kaynak: arzununhobileri. ince şeritler ve rafyada kullanılmaktadır (Çatal.com) 40 .Makrame: Makrame daha çok giyim süsleme ve ev aksesuarlarında kullanılmaktadır. orlon. sicim. yün.2002:70). İlmik veya düğümlerden meydana gelen bir çeşit danteldir.

Astragan İğnesi: Makinede astragan iğnesi işlenirken, iyi sonuç alınması için, kumaşların düz yüzeyli, sık dokunuşlu ve kalın olmasına dikkat edilmelidir. Desen kumaşın tersine çizilmektedir. Eğer çok tok görünüşlü olması isteniyorsa ince, mermerşahi benzeri bir kumaşa desen çizilip, kumaşın arkasına yerleştirilerek kasnağa gerdirilmektedir. Makinenin masurasına 8 veya 12 numara koton yumak sarılır. Makinenin üzerine nakış masurası takılır. Desen, makinede ve masuranın üzerinde nakış makarası takılı olarak, makine dikişi ile sabitlenmektedir (Anonim,2007).

Örnek

24:

Astragan

İğnesi

Masa

Örtüsü

(Kaynak:

www.adanzyekadin.com)

41

Gölge işi: Organtin, organze, şifon, jorjet gibi şeffaf ve ince kumaşlar üzerine uygulanmakta olup kumaşın tersinden ve yüzünden işlenebilmektedir. Kumaşın tersindeki iplik renkleri kumaşa gölge şeklinde geçtiği için gölge işi adı verilmektedir. Kalın kumaşlarda desene hafif kabarıklık yapması için uygulanmaktadır. Dış ve iç giyim süslemelerinde çok kullanılan bir işleme türüdür (Eronç,1984:71).

Örnek 25: Gölge İşi Salon Takımı (Kaynak: sirmalim.blogcu.com)

42

Tül işi: Tülün deliklerine, ipin desenine uygun olarak atılması veya alt üst olarak geçirilmesi ile yapılmaktadır. Dayanıklı ve kullanışlı olması yönünden nakışta keten ve naylon tül tercih edilmektedir. Çok başlı ve çok iğneli makinelerde uygulanmaktadır (Korkusuz,1990:152).

Örnek 26: Tül İşi Seccade Takımı (Kaynak: www.oya-modelleri.com)

43

2007).dantel-modelleri.Çöp İşi: Çöpün üzeri sarılarak uygulandığı için bu isim verilmiştir. Desen şekline ve özelliğine uygun olarak desenin içini enine. boyuna veya balıksırtı olarak doldurulabilmektedir. Örnek 27: Çöp İğnesi (Kaynak: www.com) Örnek 28: Verev Sarma (Kaynak: www.com) 44 . Sık dokunuşlu kumaşlar üzerine ince iplikler kullanılarak uygulanmaktadır.dantel-modelleri. Bu uygulama düz ve verev pesent görünümü vermekte ise de işlemenin kabarık ve sık ince sarma oluşu Türk işi pesent tekniğine uygun değildir. Çöp işinde ince sarma makinede zig-zag ayarı yapılarak uygulandığı gibi kasnak oynatarak da yapılmaktadır(Anonim.

kullanılan malzemeye ve işlendiği aletlere göre isimlendirilmektedir. Örnek 29: Oya (Kaynak: dantelsayfam.blogcu. Elde işlenen bir tekniktir (Toplu. işleme tekniğine.Oyalar: İğne. tığ.1988:14). Oyalar genellikle. firkete veya mekik kullanılarak ince iplik veya ipek iplikle yapılan ilmiklerden oluşmuş ince örgü dantele oya adı verilmektedir.com) 45 .

dantel. elbise. tığ ve mekikle örülen veya makinede dokunan yatak takımlarında kullanılan zarif bir süsleme malzemesidir. Dantelâ.2007). örtü vb. yün. keten.us) 46 . eşyalara süs olarak dikilen. tentene de denilmektedir. Fransızca bir kelime olup. Örnek 30: Dantel Elbise (Kaynak: www. ince ilmikli ve değişik şekillerde desen yapılarak örülen seyrek bir dokumadır. Danteller kalitesine veya kullanıldıkları yere göre. suni ya da sentetik ipek ile örülebildikleri gibi altın veya simlerle de yapılabilmekte veya süslenebilmektedir (Anonim.Danteller: Dantelâ. dantel. çamaşır. Genellikle kadınlar tarafından yapılan iğne. pamuk.

“ +” şeklinde yapılan bu nakış genellikle tül üzerine uygulanmaktadır.kadinlarkulubu.2002:55). gümüş. Altın. İşleme yapılırken tel. makas kullanılmadan koparıldığı için bu ismi almıştır (Çatal.1994:221).com) 47 .Bartın işi: Sırma ile yapılan bir işleme türüdür. Bunun yanı sıra ipliği sayılabilen kumaşlarda kullanılabilmektedir Bartın işinin en önemli özelliği makine ile işlenmeyip elde uygulanmasıdır (Tuğtaş. Bartın işi (Kırma Tel İşi). Örnek 31: Bartın İşi Yastık (Kaynak: www. tek işlemin tekrarıyla oluşan bir iştir. bakır telle işlenen tel kırma günümüzde genellikle madensel tellerle işlenmektedir.

Yüzyılda Osmanlı Dönemi Suzeni İşlemeli Seccade (Kaynak: www. Avrupa bu işi tığ ile yaptığı için tığ işi de denilmektedir. zincir işi tekniğine dayalı bir nakış türüdür.org) 48 . Desen çizgisi dıştan içe doğru dönerek doldurulmaktadır. vd. İşleme motifin sınırı içerisinde bir zincir halinde sürdürülmektedir.2006:44. (Akçin. Kasnak işi olarak da bilinmektedir.Suzeni (Suzene. Kasnak İşi): Geleneksel Türk motifleri ve stilize motifler üzerine uygulanan.1990:56). İlker Örnek 32: XVIII. Suzeni. üzerine motif çizilmiş bez kasnağa gerilerek iğne veya tığ ile kasnağın altındaki iplikler veya yünler başparmak yardımıyla çekilmektedir. Elde ve makinede uygulanmaktadır.kelebekforum.

com) 49 . floş.2007).blogcu. görünümün güzel ve kullanışlı olması nedeniyle elde ve makinede çok uygulanan bir nakış tekniğidir(Anonim. İşlemede kolaylık. Örnek 33: Kum İğnesi Bohça (Kaynak: maharetler. Sık dokunuşlu kumaşlar üzerine nakış ipliği.Kum İğnesi: Görünümü küçük kum taneciklerine benzediği için “Kum İşi” olarak adlandırılmaktadır. sim ve bunun gibi iplikler kullanılarak desenin içi küçük daireler şeklinde tamamen doldurularak işlenmektedir.

info) 50 . Bu nakış tekniğinde nakış veya aplike kenarlarını belirlemek için iri sargılarla nakışın yerini belirleyen nakış yolu oluşturulmaktadır.derya-gibi.1999:2296).1973:18.Sarma İşi: Renkli ipek veya ipliğin sık olarak yan yana sıralanmasıyla işlenen bir tekniktir. Örnek 34: Sarma İşi (Kaynak: www. Daha sonra bu sarma nakışın içi örtülü dikişlerle doldurulmaktadır. Elde ve makine uygulanmaktadır (Gönül. Yakartepe vd.

beyaz iş. nakış çeşitleri ile birlikte de uygulanabilmektedir (Anonim. Mümkün olduğu kadar birbirini takip eden desenler tercih edilmelidir. astragan işi. İşin esas yüzü işlemenin altta kalan kısmıdır. Antep işi vb. ince iplikle elde veya makinede tutturarak yapılan bir nakış çeşididir.2007). Makinede kumaşın tersinden çizilerek uygulama yapılmaktadır. Kordon tutturma işi desenin içini tamamen dolduracak şekilde kordonları yan yana tutturarak uygulandığı gibi kenar sularında tek sıra olarak da uygulanabilmektedir. desen özelliğine ve uygulanacak yere göre kordonun.Blonya İğnesi (Kordon Tutturma): Kordon tutturma.info) 51 . Kordon olarak kullanılacak iplik masuraya sarılarak makinenin altında.derya-gibi. Kordon tutturma işi başlı başına makinede uygulandığı gibi aplike. Örnek 35: Bolonya İğnesi Masa Örtüsü (Kaynak: www. tutturma için kullanılan ince iplik ise üstünde olmalıdır.

önceden istenen en ve uzunlukta kesilmektedir. makinede ya tamamen el yardımıyla operasyon noktasına yönlendirilir ya da makineye biye aparatları takılarak biyenin giysiye dikilmesiyle işlem gerçekleştirilir(Yakatepe vd.1999:2502). Örnek 36: Biye İşi Damat Bohçası (Kaynak: haticeozkan.1984:253). kol.com) 52 .2.2. Bir süsleme gereci olan biye. Kavisli bölgeler için ütü ile şekillendirildikten sonra. Dikişle ve Kumaşın Biçimlendirilmesiyle Yapılan Süslemeler Dikişle Yapılan Süslemeler: Biye: Giyimde süsleme veya temizleme amacı ile yaka.3. tek olarak veya işleme iğneleriyle uygulanarak zengin süslemeler elde edilebilir (Eronç.2.blogcu. Biye. etek ya da herhangi bir parçanın kenarına geçirilen verev kumaşa biye denilmektedir.

Pervaz: Kolsuz ve yakasız giysilerin kol ve yaka çevrelerini temizleme sağlamlaştırma işlemlerinde uygulanan bir dikiş tekniğidir. Pervaza tela yapıştırıldıktan sonra.2000:53).2003) 53 . Örnek 37: Pervaz Çalışması (Kaynak: Atlamış. Giysiye verev parçadan ve şekline göre kesilen parçadan olmak üzere iki şekilde pervaz geçirilmektedir. makinede istenilen yerlere dikilmesiyle işlem gerçekleştirilmektedir(Kodaz vd.

çinicilikte ve sedef kakmacılıkta da kullanılmaktadır. Ancak kumaşların kalınlıklarının aynı olmasına ve renklerinin uygun olmasına dikkat edilmelidir (Bayraktar. Enkrüste giyimlerde süsleme amacıyla ve kumaş yetişmediği zamanlarda. Örnek 38: Enkrüste Çalışması (Kaynak: Atlamış. kumaşı oyarak içine diğer bir parçanın konması anlamına gelmektedir. her cins kumaşa uygulanabilmektedir. Giyimde kullanıldığı gibi oymacılıkta. başka kumaş ilavesiyle giyimi tamamlamak için kullanılmakta olup.Enkrüste: Fransızca bir kelime olup.1988:192).2003) 54 .

non-woven. Örneğin dört iğneli kapitone otomatında vatkalı. sabahlıklara ve çocuk giyimine uygulanmaktadır. dik köşeli ve yuvarlak desenler ile kapitone dikişi yapılmaktadır(Yakatepe vd. sünger. kasnaksız kıvrımlar.Kapitone: Kapitone.uygunkapitone. atlama desenleri ve geri dönüşler yaparak. en eski el işlerinden biridir. tek kafalı kapitone makinesi. köpük veya diğer kalınlaştırıcı malzemelerin astar kumaşı ile değişik şekillerde. Taftanın atmak ve yarılmak gibi kötü bir tarafı vardır.1988:143). Kapitone giyime ceketlere. Teknolojinin gelişimi ile birlikte.com) 55 . Örnek 39: Kapitone Yelek (Kaynak: www. Kapitone bütün dünyada uygulanan. kumaşın altına tahta pamuk. astarlara. zikzak makine çekmeye denilmektedir. pazen gibi malzeme yerleştirilerek üstünden düz.1999:2305). Ayrıca kullanılan iplik de kumaşa uygun olmalıdır (Sever. Tafta dışında kumaşların hemen hemen hepsine kapitone yapılabilmektedir. çok iğneli kapitone makinesi ve otomatik yorgan dikme makinelerinde kapitone dikişi yapılmaktadır.

Özellikle giysilerin cep. yan dikişler vb. cep kapağı. Örnek 40: Spor Dikiş (Kaynak: www.com) 56 . yerlerinde kullanılmaktadır.kustekstil.Spor Dikiş: Teknolojinin gelişmesiyle birlikte çok çeşitli süsleme yapan makinelerde giysiye estetik bir görünüm ve cazibe katmak amacıyla spor dikiş uygulanmaktadır.

Büzgüler yapılış biçimlerine göre isimlendirilmektedir. Örnek 41: Sıra Büzgü (Kaynak: www. şematik büzgüler.ilhangunes.tr) 57 .Kumaşın Biçimlendirilmesiyle Yapılan Süslemeler: Büzgüler: Büzgü kumaşın bir ucundan istenilen yere kadar oyulgama dikişi geçirilmiş bir veya birkaç ipliğin çekilmesiyle meydana gelen ve kumaşın bolluğunu azaltan sık küçük pililerdir.com. balpeteği) vb. Bunlar: Düz büzgü. balgümeci büzgüsü (Nidabey. gibi. su büzgüsü.

Düz büzgü; büzgünün en çok kullanılan ve en kolay şeklidir.

Örnek 42: Düz Büzgülü Etek (Kaynak: www.outletim.com)

58

Su büzgüsü; büzgünün su veya su buharı ile çeşitli biçimlerde şekillendirilmesine denilmektedir. Başka bir deyimle ipliksiz büzgü de denilebilir. Kumaş önce iplikle akla gelebilen her biçim ve şekilde büzülür. Su veya su buharı ile ıslatılır. Kurutulup şekillendikten sonra büzgü iplikleri çekilerek atılır ve ipliksiz şekillenmiş büzgü elde edilir (Eronç,1984:226).

Örnek 43: Yıldız Su Büzgüsü (Kaynak: Atlamış,2003)

59

Şematik büzgüde kumaş, geometrik şekillerle tutturularak büzülür. Bu büzgüler ütü ve yıkama ile bozulduğundan, yıkanmayan eşya ve giyimlere uygulanmaktadır. Saten, kadife, ipekli kumaşlarda daha iyi sonuç alınmaktadır. Bu büzgüler yapılışı ve görünüş biçimlerine göre isimlendirilmektedir (Kodaz ve diğerleri, 2000:36).

Örnek 44: Dalga Büzgü (Kaynak: Atlamış, 2003).

60

Balgümeci Büzgüsü (Nidabey). Balgümeci yapmak için fazla kumaşa gereksinim vardır (Korkusuz. Sağdan sola doğru çalışmaya başlanmakta olup. Örnek 45: Balgümeci (Nidabey) (Kaynak: www.smockingstore.1990:286).com) 61 . bal peteğini andırdığı için balgümeci adını almaktadır. dekoratif bir dikiş tekniğidir. Daha ziyade yazlık elbiseleri süslemekte kullanılmaktadır.

net) 62 . Örnek 46: Tek Taraflı Pilili Etek (Kaynak: www.kadincahayat. bolluk vermek veya süs amacıyla yapılan. tek tarafa katlanan pililerdir. Pililer ince ve geniş aralıklı yapılabildiği gibi ütülü ve ütüsüz (Serbest) şekilde de yapılabilmektedir. Bunlar: Tek taraflı pili (Düz pili). Pililerin çeşitli yapılış şekilleri vardır.Pililer: Giysi veya herhangi bir eşyayı süslemek ya da bolluk vermek için yapılan kumaş kıvrımına pili denilmektedir.

com) 63 . Örnek 47: Pilikaşe Etek (Kaynak: www.elderwearwecare. tek taraflı iki pili kenarının kumaş yüzünde karşı karşıya getirilmesiyle yapılan piliye denilmektedir.Pilikaşe.

2002:86).konya. pilikaşenin tersten görünüşüne denir (Çatal.cc/forum) 64 . Örnek 48: Kanun Pilili Etek (Kaynak: www.Kanun pili.

Genellikle süsleme olarak kullanılmaktadır. 2000:47). Örnek 49: Ütü Pilisi (Kaynak: www.Ütü pilisi. Daha çok yıkanmayan giyimlere uygulanmaktadır (Kodaz ve diğerleri.pilimodpilise.com) 65 . makine çekilmeden yapılan pilidir.

Perde ve farba kenarlarına uygulanmaktadır (Eronç.com) 66 . Örnek 50: Akordeon Pilili Elbise (Kaynak: www.Akordeon pili. kanun pilinin çok ince yapılmış şekline denilmektedir.vintagewedding.1984:251).

Örnek 51: Bozulmayan (Tergallenmiş) Pilili Etek (Kaynak: www.com) 67 .tunaplise. Yalnızca bazı sentetik kumaşlara uygulanabilmektedir (Çatal.2002:88).Bozulmayan pili (Tergallenmiş pili). 180 C sıcaklıkta pres altında bir kumaşa yapılan pilidir.

Nervür (Elde. Örnek 52: Nervürlü Bluz (Kaynak: www. makinede).net) 68 . bir kumaşın üzerinde kabarık bir süs meydana getiren bir veya iki milimetre genişliğinde dikilmiş ince piliye denilmektedir (Meydan Larouse. cilt 9:295).modalife.

Volan: Daire veya çeşitli çizimlerle meydana getirilen büzgülü.2002:91).com) 69 . Örnek 53: Volanlı Çocuk Elbisesi (Kaynak: www.chichiqueen. büzgüsüz kumaş kıvrımına volan denilmektedir (Çatal.

chichiqueen.com) 70 . kol ağzı ve etek kenarlarında veya pat şeklinde süsleme olarak kullanılmaktadır (Eronç. Örnek 54: Fırfır-Farbela-Büzgü 5 Yaş Çocuk Elbisesi (Kaynak: www. Büzgü yeri bir biye veya kurdele ile kapatılmaktadır. • Çift taraflı fırfır. pilili. Fırfır iki türlü uygulanmaktadır: • Tek taraflı fırfır. Düz veya verev kumaştan tek ya da çift kat kesilip ortası büzülerek hazırlanmaktadır. Genellikle giyimlerin yaka. her iki kenarı fırfırlı olan banttır.1984:257). düz veya verev kumaş bandıdır. perde veya benzeri örtülerin kenarına dikilen büzgülü.Fırfır-Farbela: Elbise. tek taraftan büzülerek veya pili yapılarak uygulanmaktadır.

görsel bir efekt oluşturur.2006:80)”. yani giysiye esneklik ve rahatlık kazandırmaktadır (Hazır. giysilere uygulanan çeşitli büzgüler. Drape. Bir başka deyişle kumaşın fiziksel ve mekanik performansına bağlı olarak kumaş dökümünü ifade etmektedir. verilen şekiller ve bolluklar anlamına gelmektedir. dokusal.Drape: Fransızca bir kelime olup. hem estetik olarak giysiye bir değer katar.blogspot.com) 71 . hem de fonksiyonellik katar. Örnek 55: Drapeli Gelinlik (Kaynak:damlamoda. pililer.

düz. zikzak ve işlemeli sutaşı olarak isimlendirilmektedir (Eronç.3. Örnek 56: Etek Üzerine Sutaşı Süsleme (Kaynak: www. Hazır Gereçlerle Yapılan Süslemeler Sutaşları: Sutaşları giyim süslemede kullanılan çeşitli kalınlıkta ve çeşitli şekillerde makine tezgâhlarında dokunan veya elle örülmüş şeritlerdir.net) 72 . Sutaşları.genckolik.2.3. Genellikle çocuk giyimi süslemelerinde çeşitli işleme iğnesi ile birlikte sıkça uygulanmaktadır.2.1984:273).

Örnek 57: Kurdela Nakışı İşlenmiş Giysi (Kaynak: hacermogul. Kurdeleler dokunuş biçimlerine veya dokuma ipliklerine göre değişik isimler almaktadırlar: Düz.com) 73 . Süslemede veya bir şeyi bağlamada kullanılan kumaş şerit anlamına gelmektedir.2002:97-98). Bağlama veya süsleme çeşidine göre seçim yapılmaktadır. sentetik kurdele gibi. keten.blogcu. kadife. Kurdeleler değişik genişliktedirler. Bağlama veya çeşitli büzgü ve şekil verilerek uygulanabilmektedir (Çatal.Kurdeleler: İtalyanca bir kelime olup cordella’dan gelmiştir.

1984:273-274).Hazır danteller: Makine tezgâhlarında dokunan çeşitli şekiller vardır.com) 74 . Örnek 58: Hazır Danteller (Kaynak: www. güpür kenar danteli. düz kenar danteli. kumaş dantel. düz ara danteli. kopanaki dantel. karo danteli.oyku-aksesuar. sim dantel vb çeşitleri bulunmaktadır(Eronç. Hazır danteller genel olarak. güpür ara danteli.

2002:101). lame.Şeritler: Değişik ipliklerden örülen veya dokunan yassı. pul boncuk ve taşlı şeritler olmak üzere isimlere ayrılmaktadırlar (Çatal. simli. düz koton.net) 75 . Örnek 59: Saten Şeritler (Kaynak: www. lase.sanalkurs. dar ve uzun kumaş parçasına şerit denilmektedir. işlemeli. Dokunuşlarına göre.

Tek olarak veya işlemeli iğneleri karıştırılarak değişik işlemeler elde edilebilmektedir. renkli.com) 76 . merserize ile fabrikasyon olarak işlenen yassı şeritlere harç denilmektedir.2000:59).dteks. Günümüzde çok yaygın olarak kullanılmaktadır (Kodaz vd. sırma. Örnek 60: Harçlar (Kaynak: www.Harçlar: Sim.

desene konuş biçimlerine göre süslemeye değişik bir görünüm kazandırılabilir (Korkusuz. kumaşa. gece. Pul boncuk. tırtıl gibi gençlerle işlenen giyimler akşamüzerleri. resmi ziyafet. boncuk. taş. Pul boncuk işi yaratıcılık isteyen bir iş olduğu için malzeme iyi bir biçimde değerlendirilmelidir.com) 77 . çay ve resmi ziyaretlere giderken giyilmekteydi.1990:236–237).Pul boncuk: Pul ve boncukla işlenen fantezi eşyalar eskiden olduğu gibi günümüzde de rağbet görmektedir. Örnek 61: Boyun ve Sırtında Pul Boncuk İşlemeli Bluz (Kaynak: urun. inci gibi belirli bir tutturma tekniği olmakla beraber. İnci.gittigidiyor.

dteks.kalın olarak çeşitli ipliklerle makine elle bükülerek hazırlanmaktadır (Eronç.1984:274).com) 78 . Örnek 62: Kordonlar (Kaynak: www.Kordonlar: İnce.

2002:61).com) 79 . Püskül her türlü iplikle yapılabilmektedir.Püskül: Bir ucundan bazı şeylere süs olarak takılan saçak biçimindeki iplik demetidir. Kumaşın cinsine göre iplik cinsi ayarlanmalıdır (Kodaz vd. Örnek 63: Püskül (Kaynak: yeldatekstil.

10marifet.Ponpon: Saç. döşeme eşyasında süs olarak kullanılan yün. giyim süslemede. Örnek 64: Ponpon Keçe Kolye (Kaynak: www.org) 80 . iki renk veya renkler içi içe yerleştirilerek ebrulu da yapılabilmektedir (Eronç. ipek vb. Ponpon tek renk. ipliklerden yapılan yuvarlak püsküle ponpon denilmektedir.1984:204).

kullanılacak kumaş cinsine göre yün. çamaşır ipeği veya kumaşın iplikleri çekilerek kumaş iplikleri üzerine yapılmaktadır. Örnek 65: Saçak (Kaynak: www. orlon.e-sirket. etek ve yaka kenarlarına süsleme olarak da kullanılmaktadır (Kodaz vd. ipek iplik. kup yerleri. Genellikle örtü kenarlarına uygulanmakta olup günün modasına göre giysilerin kol ağzı.com) 81 . Saçak. 2000:60).Saçak: Bazı kumaşların kenarlarındaki iplik salkımlarına saçak denilmektedir.

Baskı Teknikleriyle Yapılan Süslemeler Batik Baskı: Kumaş üzerine bir nevi resim yapma tekniğidir. Tipik özelliği ince düzgünsüz figür değişmeleridir. Örnek 66: Batik Baskı (Kaynak: www.2.3.com) 82 .4.2.batikbazar.2006:35). Batik baskı tekniğinde temel kumaşın renklenmemesi için istenen kısımların farklı yöntemlerle kapatılarak bölgesel renklendirme sağlamaktır. Batik baskı yöntemleri üçe ayrılmaktadır(Gültekin.

turkishmedia. desenler elde çizilmektedir.• Klasik Batik yöntemi: Bu yönteminde desenler balmumu ile kumaş üzerine uygulandıktan sonra boya banyosuna daldırılarak mumsuz kısımlara boya absorblanmaktadır. çiçek veya hayvan motiflerinden oluşmaktadır. Uygulama tekniği zordur. Genellikle geometrik.com) 83 . Örnek 67: Klasik Mumlu Batik Çalışması (Kaynak: www.

blogcu.1985:233-240). istenilen deseni veya efekti verebilmek için kumaşın belirli yerlerinin ince iplik veya sicimle sıkıca bağlanıp düğüm atılarak boya banyosuna daldırılmasıyla elde edilen bir yöntemdir(Corpman. Örnek 68: Bağlama Batik Baskı (Kaynak: www.• Bağlama Batik Yöntemi: Bu yöntemde kumaşa.nuriayn.com) 84 .

Püskürtme Batik Yöntemi: Bu yöntemde boya banyosu kumaş

üzerine püskürtülerek ya da fırça darbeleriyle oluşturulmaktadır. Bu yöntemin yapılışında özel makineler kullanılmaktadır. Asit, direkt, küp veya reaktif boyarmaddeler kullanılabilir(Gültekin,2006:40).

Örnek 69: Püskürtme Batik Baskı (Kaynak: www.birdamlasu.com)

85

Flok (Floklama) Baskı: Floklama, yüzeyde kadifemsi, suni deri ve özel görünümlü tekstil yüzeylerini oluşturmak için kullanılan bir tekniktir. En basit floklama önceden yapışkanlı tabakaya kısa liflerin yapıştırılmasından meydana gelmektedir. Flok yöntemi genellikle; dekorasyon ve mont yüzeylerinde kullanılmaktadır. Ayrıca tişörtler, eşofman üstleri, ceketler ve tebrik kartlarında da kullanılmaktadır(Vico,1994:204-206).

Örnek 70: Flok&Sim Baskı (Kaynak: www.murat-tekstil.com)

86

Aşındırma Baskı: Önceden boyanmış kumaş üzerinde baskı olup, basıldığı bölgelerde kumaşın (renginin) aşındırılmasıyla elde edilen bir tekniktir. Beyaz aşındırma ve renkli aşındırma olarak ikiye ayrılmaktadır. Beyaz aşındırmayla zemin rengi aşındırılarak boyanmış efektler elde edilirken; renkli aşındırma da baskı patına, aşındırma maddesine dayanıklı boyarmadde ilave edilerek renkli efektler elde edilmektedir (Demirbaş,1999:1; Gültekin,2006:12; Arık,2008).

Örnek 71: Aşındırma Baskı (Kaynak: www.vera.com.tr)

87

Pigment madeni bir boyadır. suda çözünmez.Pigment Baskı: Eskiden beri kullanılan bir baskı tekniğidir. Örnek 72: Pigment Baskı (Kaynak: www. Bu boyanın kumaşa uygulanabilmesi için yardımcı bir yapıştırıcıya ihtiyaç duyulmaktadır. Boya kumaşa yapıştırıldıktan sonra boyanın kumaşın yüzeyinde kalması sağlanmaktadır(Gözen.1963:5).ru/en) 88 .asia.

2006:18). Örnek 73: Transfer Baskı (Kaynak: www. Gültekin.1999:7. Sonra kalandır ya da pres makinelerinde ısı ve basınç etkisiyle bu desen kumaş üzerine aktarılmaktadır.basakreklam. Üzerine uçucu dispers boyarmadde basılmış kağıdın ve basılacak kumaşın 150–220 derecede ortalama 30 saniye basınç altında tutulması esnasında süblimleşen boyarmaddenin kumaş üzerine geçmesiyle transfer işlemi gerçekleşmektedir( Demirbaş. Kumaş kâğıtla yüz yüze gelecek şekilde makineye verilir.Transfer Baskı: Transfer baskıda kumaş üzerine basılacak desen önce kâğıda aktarılmaktadır.com) 89 .

2003:29). pigmentlerle karıştırıldığında ise. Örnek 74: Pistole. Varak. Sim ve Yaldız Baskılar (Kaynak: www. metalik bronz baskıya benzer bir sonuç veya sedef parıltılı renkler elde edilmektedir. Tek başına kullanıldığında inci parlaklığı efekti.Sedef Baskı: Açık ve koyu renkli kumaşlarda canlı ve parlak sedef efekti elde edebilmek için hazır potlar mevcuttur.cevhermoda. rulo ve rotasyon baskı teknikleriyle gerçekleştirilmektedir(Güler. Sedef. Sedef efektli baskı film.com) 90 .

sanayi. Gofre kumaşlar ütülendiğinde büzülme efektlerini kaybetmektedir.Gofre Baskı: Elyafı şişirici maddelerle istenilen desene göre baskının yapılıp desenin bulunduğu bölgelerde çeşitli büzülme efektlerinin oluşturulmasıyla elde edilen baskı tekniğidir.2003:12). Bu nedenle ütülenmemelidir(Biçer.biz) 91 . Örnek 75: Gofre Baskı (Kaynak: www.

Örnek 76: Yakma Baskılı Şal (Kaynak: www.silknbeauty.Yakma Baskı: Birbirinden kimyasal açıdan farklı liflerden oluşan dokumaların. liflere zarar veren kimyasal maddeler ile basılarak. lif çeşitlerinden birisinin desenli bölgelerde bozuşturulduğu baskı tekniğidir. Böylece liflerden biri parçalanarak transparan benzeri desen oluşmaktadır(Güler. Baskıdan sonra kumaş yıkanarak kurutulmaktadır.2003:29).com) 92 .

com.tr) 93 . Örnek 77: Kabartma Baskı (Kaynak: www.Kabartma Baskı: Bu baskı tekniğinde diğer baskı tekniklerinden farklı olarak. Bu baskı patı yapısında bulunan özel maddeler sayesinde ısı altında kabararak 3 boyutlu efektler oluşturulmaktadır. Kabartma patı.2006:63).sedefbaski. Kabartma oranı artıkça haslıkları azalmaktadır( Gültekin. 3 boyutlu desenler elde edilmektedir. Bu teknikle oluşturulan mamullerin yıkama ve sürtme haslıkları oldukça düşüktür. kabartma tozu ve gerekli kimyasal içeren pattır.

Yaldız patı hazırlanırken ihtiyaca göre % 10–20 toz yaldız katılabilir.Yaldız Baskı: Açık ya da koyu renkli kumaşlarda yaldız parlaklığı elde etmek üzere geliştirilmiş baskı efektidir.com) 94 . Bu amaçla piyasada hazır baskı patları bulunmaktadır.2003:19). Altın toz yaldız patıyla çok çabuk ve kolay karışmaktadır. Yaldızın kumaşa bağlanması binder ile sağlanmaktadır.modernisttshirt. Buna karşın gümüş tozun yaldız patıyla karışımı daha zordur. Bu yüzden iyice karıştırılıp homojen bir yapı elde edilmelidir(Biçer. Örnek 78: Altin Yaldiz Baski (Kaynak: www.

com) 95 .2003:48).İnkjet Baskı: Mürekkep püskürtme baskı olarak ifade edilebilir.wearyourbeer. Bilgisayarda hazırlanan desen şablon ve renk ayrımı yapılmadan baskı makinesinin püskürttüğü boyalarla gerçekleşen bir tekniktir(Yıldırım. Örnek 79: İnkjet Baskı (Kaynak: www.

Yüksek Baskı: Tokat basmacılığı da denilmektedir.mettekstil. gibi ürünlerin tümüne denilmektedir(Yerlikaya. Tasarı. bir tasarlama eylemi sonucunda beliren ve asıl yapıtın gerçekleştirilmesi sırasında yönlendirici olan proje. Basılacak desenin basılmayacak kısma göre yüksek bırakılarak. Tasarım. Örnek 80: Yüksek Baskı (Kaynak: www. tüm süsleme sanatlarının temelini oluşturmaktadır. Süsleme tasarımının amacı ürünün işlevini değiştirmeden. tasarım ve süsleme tasarımına değinmek gerekmektedir.2006:12). 2003:21). hazırlanmış kalıplarla yapılan yüksek baskı tekniğidir(Biçer. ürüne estetik değer kazandırmaktır(Alpaslan. Giyim Süsleme Tasarımı Süsleme tasarımını açıklayabilmek için öncelikle tasarı. Süsleme Tasarımı.2003:85). maket vs. fakat ürünün gerçekleştirme aşamasını içermeyen çalışmaların tümüdür. 96 .com) 3. sanatsal değer taşıyan bir ürün ortaya koymak amacıyla yapılan. çizim.3.

• Soyut Biçimler: İnsanın düşünce gücünü harekete geçirdiği biçimlerdir. düğmeler. el sanatlarında ve süsleme resminde en çok kullanılan ilkelerden biridir. Tekrar. cezve. doğal biçimler. nesnelerin çok sayıda ve benzer olarak kullanılması tasarımda tekdüzeliği ön plana çıkararak bıkkınlığa sebep olabilir. Giyim Süsleme Tasarımında. süsleme sanatına kaynak oluşturmaktadır. üçgen gibi vb biçimler. yaprak çiçek vb. uygunluk. denge. Doğal kaynaklar arasında en çok kullanılanlar. Elemanlar ve Yöntemler Giyim Süsleme Tasarımında Kaynaklar: Giyim süsleme tasarımının genel olarak kaynakları. bütünleyici özelliğine karşın.3. çizgi. kaya parçaları vb. süsleme tasarımının kaynaklarını teşkil etmektedir. daire. süsleme Nokta. • Tekrar (Yineleme): Bir öğenin aynen ya da yakın değerde birden fazla sayıda kullanılması tekrarı oluşturmaktadır. Geçmişten günümüze kadar insanların benliklerini ve geleneklerini korumak amacıyla çevresindeki nesneleri olduğu gibi yansıtmak yerine. çengelli iğne. çeşitli ağaç kabukları. karşıtlık(zıtlık) ve egemenliktir. Kaynaklar. bitkiler ile hayvan figürleridir. İlkeler. yapay biçimler. Tarihöncesinde ise süsleme sanatının esin kaynağını. süsleme sanatlarında.3. • Yapay Biçimler: İnsanların hayal güçlerini kullanarak çevresinde gördüğü her türlü eşyayı farklı biçimlerde tasarlamasıyla. taş. koram. her türlü süs eşyası girebilir. mimaride. Tekrarın birleştirici. Yapay kaynaklara. doku ve renk oluşturmuştur. • Doğal Biçimler: Süsleme tasarımında doğada bulunan canlı-cansız her biçim. süslemeye kaynak oluşturmuştur. yazı gibi öğeler. farklı yorumlayarak veya üsluplaştırarak yepyeni görüntüler kazandırmıştır. Giyim Süsleme Tasarımında İlkeler: Yineleme(Tekrar).1. birlik. • Ulusal Geleneksel Biçimler: Geleneksel motifler ve biçimler. tasarımının soyut kaynaklarıdır. soyut biçimler ve ulusal geleneksel biçimler olarak gruplandırılmaktadır. ritim. kuru bitkiler. fincan vb. kare. Bu 97 . biçim.

bütün içinde kompozisyon düzenini bozmayacak şekilde dağılışına denge denilmektedir(Artut. ölçü ve aralık gibi elemanlar arasındaki arasında kademeli olarak geçişi sağlayan düzenlemelere koram ilişkilerden yola çıkarak. • bağlantı Koram: Tasarımda. tasarımın oluşmasını kolaylaştırmaktadır. • Denge: Bir sanat yapıtını oluşturan öğelerin. dokusu aralığı. Uygunluk ilkesi biçimler arasında rahatlıkla bağıntı kurabilmesine zemin hazırlayarak. bir dengenin olması gerekmektedir. Tasarım yaparken ritmin aynı uzunlukta ve eşit mesafede olması ritmi sıkıcı yapabilir. ölçüsü gerektiği oranda değiştirilmeli ya da diğer boşluklara denge sağlayıcı yeni biçimler eklenmelidir”(Alpaslan.2003:75). Bu uygunluk onların ölçü. değer. ara boşlukların giderek fazlalaşmasıazalması. renk. biçim. 98 . Bir tasarımda biçimlerin renkleri. rengi.2007:53). Eğer bir dengesizlik hissediliyorsa ya dengesizlik yaratan bölümlerin yeri. birbirine zıt iki uç arasında bağlantı oluşturan ve bu iki zıt denilmektedir. yön. yönleri ve aralıkları birbirleriyle tartıldığında. Kimse bir başkasına ait olan çizgi ritmini tekrarlayamaz.2006:25). periyodik olarak büyülüp-küçülmesi. • Uygunluk: Nesneler ve biçimler arasında ortak ya da yakın yönlerin bulunması uygunluk olduğunu göstermektedir. belli aralıklarla değişime uğramaları.nedenle ortaya çıkan monotonluğu diğer öğelerle gidererek. Bir sanat yapıtında hareketin olduğu yerde ritim vardır. • Ritim: Ritim çizgilerin. Aynı zamanda uygunluk çağrışım ve benzerliklerin vurgulanmasıyla önemli ölçüde yaratıcılığı geliştirmektedir(Alpaslan. Bir çiçeğin yapraklarının ortadan dışa.2003:68). konumlarının ve renklerinin giderek değiştirilmesi ritmi canlı ve hareketli tutmaktadır(Doğangün. şekillerin ve renklerin düzenli aralıklarla tekrarlanmasından meydana gelen uyumdur. kendi bünyesine ait olan çizgi ritmini yansıtmaktadır.2007:148).2003:72). küçükten büyüğe doğru sıralanması örnek olarak verebilir(Yerlikaya. dokuları. bunu engellemek için belli sistemlerle yenilenmeleri. Koram tabiattaki düzende de net bir şekilde görülmektedir. kompozisyona canlılık verilebilir (Alpaslan. Kişinin el yazısı. doku özelliklerinden biri ya da birçoğu yönünden olabilir.

• Işık-Gölge: Görme olayının ve görsel algılamanın temelini ışık. göz ve beyin oluşturmaktadır. çeşitlilik ise tasarımı canlandırır. Tasarımdaki her türlü zıtlık egemenliği tekdüzelikten kurtarmaktadır(Çellek. renk. bütünlük gibi tasarımda esastır. tasarımın en temel öğesidir. Noktalar soyut ve somut gibi çeşitli anlatım olanaklarına sahiptir(Alpaslan. Gölge bir nesnenin ışıksız bölümlerinde ortaya çıkan koyuluklardır. bakımlardan birinin veya birkaçının söz konusu olduğu bu zıtlıklar insanı aynı zamanda beklemediği etkilerle karşılaştırdığı için ürpertir veya uyarır. Işığın etkisi daima gölge ile birlikte ele alınmaktadır. Giyim Süsleme Tasarımında Elemanlar: • Nokta: Herhangi bir ucun herhangi bir yüzeyde bıraktığı izdir. (Çellek. • Karşıtlık (Zıtlık): Kontrast. doku. organik bütünlükle ilgilidir. derinlik 99 . renk. Genişlik ve uzunluğu ne olursa olsun. Kompozisyonda oluşturulan bütünün değeri. En yalın geometrik öğedir. Biçimlerin ortaya çıkmasında ışık ve gölge önemli bir rol oynamaktadır. biçimler çok farklı olsa da dokuları birbirine benzer ise kompozisyonda birlik sağlanmış olmaktadır(Yerlikaya. onu çizgi olarak tanımlayabiliriz. değer. Sanatın çizgi ile başladığı bir gerçektir. ölçü vb. Resimde çizilen desene hacim. Noktalarla ritmik düzenlemeler yapılabilmektedir. aralık. Bir noktanın verilen doğrultudaki uzantısı bir çizgidir. eğer biçimi bir çizgi etkisi yapıyorsa. Değişiklik ilgiyi çeker ve heyecanlandırır. doku bakımından üstünlük sağlanmasına egemenlik denilmektedir. Bir kompozisyonu oluşturan elemanlar arasındaki uygun bağlantılar birliği ortaya koymaktadır. Böylece canlılık başlar ve ilgi toplanır(Kaymakcan. değer. ayrı ayrı öğelerin değerinden üstündür. yön. • Egemenlik: Bir kompozisyonda kullanılan öğelerden birinin ya da bir grubun diğer öğelere göre ölçü.2003).2006:27).2003). Bunlardan birinin eksikliği bu algılamanın oluşmasını engellemektedir. • Çizgi: Çizgi.2006:75). Karşıtlıkta biçim.2003:31). Örneğin.• Birlik: Sanat eserinde birlik. Ucun genişliğine göre noktalar büyüyüp küçülebilmektedir.

Sözlük anlamı. Bu pürüzlere o cismin dokusu denilmektedir. parçaların düzeni. Biçimlerin iç çizgilerinin de kendi karakterine uygun ve özelliklerini belirten bir ilişki içinde olmaları.1998:1). bir nesnenin şekli(formu) anlamındadır. dış görünüş diye tanımlanır. Bu işleme de modülasyon denir(Alpaslan. derinlik yoktur(Alpaslan. nesne ışıkta bulunan renklerin bazılarını emer. Bu bağlamda tasarımcı renk konusunu iyi bilmek zorundadır. Renk biçimden daha önce göze çarptığı için süslemede önemli rol oynamaktadır(Polat. (Gökmen. Böyle bir yüz plastik bakımından daha ilginç bir görünüme sahiptir. ışık-gölgenin yardımıyla yapılmaktadır. benzer formların iki ya da üç boyut üzerine yinelenmesinden strüktür doğmaktadır(Görşen.2003:40–41). açık-koyu tonlar arasında bağlantılar ve geçişler demektir. • Renk: Renk. Yeryüzünde her varlığın bir biçimi vardır. Renk kullanıcının beğenisini etkileyen en önemli öğelerden biridir. Tasarımda anlatımın hem renkli hem de renksiz yapıldığı durumlarda açık-koyu lekelerin düzenindeki denge aynı derecede önemlidir. şekil. onları daha anlamlı yapmaktadır. • Doku: Bir cismin yüzeyi dokunulduğunda sert ya da yumuşak pürüzler içerir. kendini belli eder. Biçim anlamı farklı yorumlansa da süsleme resminde her biçim kesinlikle iki boyutludur. • Açık-Koyu: Açık-koyu. bazılarını yansıtır. objelerin içyapılarında bir dereceye kadar. Tekstür (Dış yapı) : Yüzeyde.2007).2003:47). Işık nesneye çarptığında. Bir biçimin iyi bir anlatım kazanabilmesi için dış sınırlarının tamamen kapanması gerekmektedir.200:21). Valör.(üçüncü boyut) vermek ve daha anlamlı ifade edebilmek. üçüncü boyut. Açık-koyu valörün önemini ortaya koymaktadır. Bir tasarımın doğadan yararlanarak ya da soyut veya süsleyici olması açık-koyu düzeninde aranan özellikleri değiştirmez. Strüktür (İçyapı) : Birbiriyle sık bağlantılı. Işığın eşya üzerine çarpmasıyla yansıyan ışınlardan gözümüzde meydana gelen duyumların her birine renk denir. Sanatçı yapıtında açık- 100 . renklerin açıklık ve koyuluk değerleriyle ilgili bir kavramdır. göz ile anlaşılan bir ışık tesiridir. • Biçim: Süslemenin vazgeçilmez öğelerinden biridir.

koyu dağılımını tasarlarken renklerin açık-koyu değerlerinden ya da siyah-beyazgrilerden yararlanmaktadır (Alpaslan. bu tür süsleme örnekleridir. bir amaca ulaşmak için izlenen yol demektir(Usul. işlemine denilmektedir. modernize etmek. Süsleme tasarımında en çok kullanılan bir yöntemdir (Alpaslan. süslemeler ya da kumaş üstünde goblen çin iğnesi gibi işlemeler. biçim. süslemenin amacına ve ilkelerine uygun olarak. Doğa kaynaklı biçimlerle yapılan süsleme tasarımlarında. yenileştirmek. Modernizasyonda önemli olan eski motifleri alıp aynen kopyalamak değil.2003:89). üsluplaştırmak. Özellikle süsleme sanatlarında. ise stilize yoluyla yapılan süsler. alanında. üsluplaştırma (Stilizasyon). soyutlama (abstraksiyon). sistem).2006:3). kelebek. 1978:29). yalınlaştırmaktır. 101 . kuş. • Stilizasyon (Üsluplaştırma): tezyini ve şematik hale Stilize. karakteri kaybolmadan sokulmuş biçim ya da motife basitleştirerek denilmektedir(Akar vd. kullanılacak yüzeye olduğu gibi uygulanmaktadır. çizgi ya da nokta ile değişik anlatımlarından yola çıkılarak süsleme tasarımları oluşturulabilir. Doğal biçimlerin açık-koyu lekelerinden. Stilizasyon 2003:90). Giyim Süsleme Tasarımında Yöntemler: Yöntem.2003:45–46). gerçekçi anlatım. doku ve renkte değişiklik yapılmadan. Gerçekte yeniden somuta varmak ve somut bütünü parçalarında da birbirleriyle olan ilişkileri içinde. ölçü. • Gerçekçi Anlatım(Natüralist Anlatım): Doğadan alınan nesne. • Soyutlama (Abstraksiyon): Bir nesnenin herhangi bir yanını öbürlerinden ayırarak tek başına ele alan ansal işlemdir. bunları yeniden yorumlayıp günün gereksinimlerine ve sanat anlayışına uygun olarak geliştirmektir(Alpaslan. metot.2003:103). biçim bozma (deformasyon) en çok uygulanan yöntemlerdir(Alpaslan. uygun bir hale getirme vb. mimarlıkta birçok alanda uygulanmaktadır. Porselen bir vazo veya tabak üstünde manzara. • günün Modernizasyon: Sözcük anlamı. tümüyle kavramak için kullanılan yöntem veya bir araçtır(Kalkan. modernize gereksinimlerine moda Modernizasyon her alanda yararlanılan bir tasarım yöntemidir. çiçek vb.

estetik anlatım bozulmamalıdır(Güvendi. şeftali) ev. Su desenleri tekrar sistemleriyle istenildiği kadar çoğaltılabilecek kuruluşta tasarımlardır. meyveler (üzüm.2003:97). denetleyen. • Motif: Fransızca bir sözcük olan motif. Süsleme tasarımında bu sözcük hiçbir zaman biçim bozukluğu anlamında kullanılmamalıdır. menekşe. dağ. armut. süslemeyi oluşturan temel birimdir.Giyim Süsleme Tasarımında Desen • Desen: Çizgilerin bir araya gelerek somutlaşmış. çok sitilize hayvan figürleri. gibi doğa motifleridir(Akar vd. Başka bir değişle. Motifler bağımsız olarak kullanılabildiği gibi çeşitli biçimlerde de tekrarlanarak daha büyük motifler. kayık. tasarlayan. karanfil. zenginleşmiş ve yeni çizgiler oluşturulmuş hali olarak tanımlanmaktadır. 1978:10). Genişliği ve uzunluğu ne olursa olsun bu özellikleri taşıyan süsleme tasarımlarına “Su Deseni” denilmektedir. Alpaslan. malzemeyi buyruğu altına alan. karpuz. nar.2006:44. Türk işlemelerinde kullanılan motifler diğer sanat eserlerinde kullanılanlardan daha zengindir ve bölgelere göre değişmektedir. En çarpıcı özellik ön plana çıkartılarak üsluplaştırılmaktadır. • Su Deseni (Yatay ve Dikey Tekrarlar): Süsleme tasarımında sürekliliği olan ince uzun desenlere “Su” adı verilmektedir. 102 ..• Biçim Bozma (Deformasyon): Biçimlerin doğada rastlanmayacak biçimde değiştirilmesine deformasyon denir. sümbül. tepe v. selvi ağacı). kayısı. sanat eserinin oluşturulmasında ta başından sonuna kadar rol oynayan. çadır.s. 3. sular ya da yüzey kompozisyonları oluşturulabilir. Küçük motifler değişik sistemlerde tekrarlayarak ve birbirine bağlanarak su desenini oluşturmaktadır.2003:116). Genellikle süsleme tasarımında en çok motif ve su deseni kullanılmaktadır. ekleyen ve çıkaran ana işlem olarak da tanımlanabilir. Bir motifin güzelliği tasarımın bütünlüğüyle değer kazanmaktadır (Alpaslan. Belli başlı motifler şunlardır: Geometrik şekiller. gül.2.3. bitki motifleri (lâle.

Sarma. süzene ve aplike işlemelerinde çoğunlukla kullanılmaktadır). işlemenin tanımı. Ancak bu konu çerçevesinde ele alınabilecek bazı çalışmalara rastlanılmıştır. • Punch Desen Çizim Programı (Sarma ve Çin İğnesi işlemelerinde kullanılmaktadır). Türkiye’deki Hazır Giyim işletmelerinde giyim süsleme aşamasının uygulamalarını konu almaktadır. Araştırmanın yazımı esnasında. kongre tebliğleri. literatür bilgilerinden yararlanmak için kurum ve kuruluşların kütüphanelerine ulaşılmış. bu başlıkta bir araştırmaya rastlanmamıştır. Konuyla İlgili Araştırmalar Bu çalışma.2 vb. • Pfaff-PC-Designer2. piko işlemelerinde kullanılmaktadır).3. YÖK Dokümantasyon Merkezinde konuyla ilgili araştırmalar taranmış. • Accurate Desen Çizim Programı(Çin İğnesi. 3. Su ve motif tasarımında olduğu gibi yüzeyin belirli bir bölümünde kullanılmak için değil.• Yüzey Süsleme: Yüzeyin tamamının süslenmesi amaçlanmaktadır.2003:138)”.3. Bu çalışmalar şunlardır: BARIŞTA (1995). yüzeyin tamamı doldurularak yapılan desen tasarımlarıdır. ajur. halı ve eşarp desenleri gibi(Alpaslan. taramalar sonucunda. makaleler incelenmiş. Sarma ve dikiş teknikleri kullanılmaktadır). Anadolu ve çevresi Türk İşlemeciliğin 103 . gibi programlardır(Kanaviçe. Desen Programları Hazır giyimde süsleme aşamasında kullanılan belli başlı desen programları şunlardır: • Tajima DG/ML By Pulse Desen Programı (Pul-payet. 3. Örneğin. kümelenmesi ve belli başlı teknikler. kumaş. antika. “Türk İşleme Sanatı Tarihi” adlı kitabında. İğne Ardı. • Eos Compucon Desen Çizim Programı (Çin iğnesi. ve birçok süsleme dikişlerinde kullanılmaktadır). fisto.4. konuyla ilgili sempozyum. hazır giyimde giyim süsleme işlemlerinden yola çıkılarak. internet ortamında taramalar yapılmış.

KOMŞUOĞLU. süslemenin tanımı. Anadolu Selçukluları. ÜLGER tekniklerine değinmiştir. işlemede kullanılan araç-gereçler. Anadolu Beylikleri Dönemi ve Osmanlı İmparatorluğu dönemi işlemeleri ile ilgili genel ve tarihi bilgilere değinmiştir. giyim ve moda. Moda resmi ile Giyim tarihi hakkında bilgiler verilmiştir. “Hesap işi-Antep-Suzene” ders notları isimli çalışmasında. Nakışın doğuşu. tarihi gelişimi. süslemenin tanımı. giyim öğretiminin temel işlemleri ve süsleme teknikleri hakkında teknik bilgilere yer verilmiştir. KODAZ. gelişme evreleri. ERONÇ (1984). IŞIK (1990). ETİKE (1986). desen tanımı ve desen seçiminde dikkat edilecek noktalar. sınıflandırılması. tarihçesi ve süsleme 104 . giyim ve modayı etkileyen faktörler. süsleme ve desenin tanımı. (2000). giyimin tanımı.Anadolu ve Anadolu dışındaki kaynaklarını içeren. “Giyimde Uygulanan Süsleme Teknikleri” adlı çalışmasında. toplumdaki yeri. KÖKLÜ (2002). kesilerek. çekilerek yapılan iğne teknikleri ve iğne oyasına yer verilmiştir. tarihçesi. kapatılarak. giysi dikiminde kullanılan araç-gereçlerin tanımı seçimi ve kullanılması. BAYRAKTAR (1988). “Giyim” isimli kitabında. “Nakış” isimli çalışmasında. SEÇKİNÖZ. faydaları. İLKER. ÇATAL (2002). tarihçesi. KORKUSUZ (1990). işlemenin tanımı. “Süsleme Teknikleri” adlı kitabında. ALPASLAN. “Giyim Süsleme Teknikleri” isimli kitabında. “El İşlemeleri” adlı kitabında. desen tanımı ve desen seçiminde dikkat edilecek noktalar ile Konfeksiyonda giyim süsleme çeşitlerine ve tekniklerine değinmiştir. “Resim II Moda Resmi ve Giyim Tarihi” isimli kitabında. endüstrideki yeri ve giyim seçimini etkileyen etmenler. işleme hakkında genel bilgi. hesap işi tanımı. işlemede desen ve kompozisyon özellikleri. dokumanın iplikleri sayılarak. kullanılan araç ve gereçler ile giyim süsleme teknikleri hakkında genel bilgiler verilmiştir. ÇERÇİ. İMER. yabancı nakışlar ve Türk nakışlarına değinmiştir. TUNCAY.

Türk tekstil sektörünün gelişimi ve bugünkü durumu. ÖZGÜR (2006). “Türkiye’de Tekstil ve Konfeksiyon Sektörünün Durumu ve Çıkış Starejileri” adlı tez çalışmasında. 105 . fırsatları. suzene (Kasnak) işi. tehditleri. sorunları ve çıkış stratejilerine değinmiştir. dünya tekstil ve sanayinin bugünkü durumu. suzene işi yapılırken dikkat edilecek esasların öneminden bahsetmiştir.iğneleri. tanımı. Türk tekstil ve konfeksiyon sanayinin güçlü ve zayıf yönleri. tarihçesi.

Tablo–1: Firmanın Kuruluş Tarihine Göre Dağılımları.1 Araştırma Kapsamına Giren İşletmelerle İlgili Genel Bilgilere Ait Bulgulara Bu Bölümde Yer Verilmiştir.6 6.7 1.7 5. İstanbul.6 6. İzmir. Araştırma kapsamına giren firmaların kuruluş tarihine göre dağılımları Tablo 1’de verilmiştir. BÖLÜM BULGULAR Bu bölümde. 4.6 1.0 1. Konya ve Adıyaman’daki giyim süsleme alanında üretim yapan hazır giyim işletmelerine ait tablo bulguları yer almaktadır.7 1.7 1.7 3.IV.7 1. Firmanın Kuruluş Tarihi 1967 1970 1973 1977 1978 1980 1988 1990 1991 1992 1994 1995 1996 1997 1998 Sayı 1 1 1 1 1 1 1 3 1 1 4 4 4 1 2 Yüzde 1.7 6.7 1.3 106 .7 1.7 1.

1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Toplam n=60 8 7 3 1 3 3 2 3 3 60 13.3 11.3 5.9’unun 1967–1990 yıllarında.0 5.0 3. Araştırma kapsamına giren işletmelerin bulunduğu şehirlere göre dağılımları Tablo 2’de verilmiştir.0 5.0 1.4’ünün 1991–1999 yıllarında ve % 41.0 20.7 5. 1990 yılı sonrasında Türkiye’de hazır giyim sektöründe önemli bir artış olduğu tablodaki sonuçlardan görülmektedir.7’sinin 2000– 2007 yılları arasında kurulduğu belirlenmiştir. Tablo–2: Firmaların Bulunduğu Şehirlere Göre Dağılımları.7 50.2 11.7 5. Firmaların Bulunduğu Şehirler İstanbul İzmir Konya Adıyaman Toplam n=60 Sayı 11 7 30 12 60 Yüzde 18.0 100 107 . % 41.0 100 Ankete katılan kişilere firmaların kuruluş tarihi sorulduğunda % 16.

İstanbul ve İzmir Sanayi ve Ticaret Odasından alınan 500 hazır giyim işletmelerinin adres ve telefonlarına ulaşılarak büyük ölçekli firmalarla dolayısıyla görüşülmüştür. katılmak istemediklerini sözlü belirtmişlerdir. Araştırma kapsamına giren firmaların hangi tarzda ürünler ürettiklerinin dağılımları Tablo 3’te verilmiştir. şeklinde yöneltilen soruda birden fazla cevap verildiği için. Buna karşın Konya ve Adıyaman’daki gelişmekte olan hazır giyim işletmelerinin ankete katılımları daha fazla olmuştur. % 50’si Konya ve % 20’sini Adıyaman illeri kapsamaktadır. “ Firmanızda hangi tarzda ürünler üretiyorsunuz?”. bu firmaların yetkili kişilerinin tatilde olmaları veya zaman ayıramadıklarını. % 11. Sayı 24 12 39 4 79 Yüzde 30.3’ü İstanbul. Tablo–3: “ Firmanızda Hangi Tarzda Ürünler Üretiyorsunuz?” Sorusunun Dağılımları.Firmaların örnekleme alınan iller arasındaki anket dağılımlarına göre % 18.4 15. Başka bir ifadeyle yüzde (%) değerlendirmesi 79 cevap baz alınarak tablodaki sonuca ulaşılmıştır. Tablodaki sonuçlara göre kadın dış giyim üretimi yapan firmaların genellikle yarı fantezi tarzda ürünler ürettikleri sonucuna varılmıştır. Ürünler Spor Fantezi Yarı Fantezi Diğer (Lütfen Belirtiniz…) Toplam n=79 Tablo 3 incelendiğinde. Bu bulgular doğrultusunda Konya ve Adıyaman’daki hazır giyim işletmelerinin okul sanayi işbirliğine önem vererek bu araştırmayı benimsedikleri sonucuna varılmıştır. ankete Ancak anketin yaz döneminde olarak uygulanmasından dolayı. her ne kadar 60 firmaya anket uygulansa da ankete verilen cevaplar bu yüzden anket sayısını aşmıştır.1 100 108 .3 5. Araştırmaya katılan firmaların ankete katılımlarının en az İzmir ve İstanbul illerinden oluşmasının nedeni.7’si İzmir.2 49.

şeklinde yöneltilen soruda birden fazla cevap verildiği için. Üretilen Ürünlerin Türleri Kadın Dış Giyimi Erkek Dış Giyimi Çocuk Dış Giyimi Diğer (İç Giyim. Elde edilen verilere göre giyim süsleme aşaması uygulamalarının daha çok kadın dış giyim üretiminde önemli bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Araştırma kapsamına giren işletmelerin hangi tür ürünler ürettiklerinin dağılımları Tablo 4’te verilmiştir. Başka bir ifadeyle yüzde (%) değerlendirmesi 93 cevap baz alınarak tablodaki sonuca ulaşılmıştır. Sorusunun Dağılımları.3 15.0 1. Araştırma kapsamına giren firmaların üretim tarzının dağılımları Tablo 5’te verilmiştir.3 5. Mayo. her ne kadar 60 firmaya anket uygulansa da ankete verilen cevaplar bu yüzden anket sayısını aşmıştır. Sorusunun Dağılımları.1 100 üretiyorsunuz?”.7 100 109 . Gelinlik. Triko.) Belirtiniz… Toplam n=93 Araştırmaya katılan işletmelere “ Firmanızda hangi tür ürünler Sayı 47 18 14 14 93 Yüzde 50. Tablo–4: “İşletmenizde Hangi Tür Ürünler Üretiyorsunuz?”. Üretim Tarzı Fason Özgün Her İkisi de Diğer Toplam n=60 Sayı 36 20 3 1 60 Yüzde 60 33. Üniforma vb.5 19. Sporcu Giyimi. Tablo–5: “Firmaların Üretim Tarzı Nedir?”.1 15.

Tablo 5’ten de anlaşıldığı üzere giyim süsleme alanında faaliyet gösteren firmaların % 60’ı fason üretim yapmaktadır. Firma yetkilileri anketleri doldururken fason üretim yapmanın sıkıntıları olduğunu ileri sürmüşlerdir. Fason üretim yapan firmaların kendi tasarımlarını üretme gibi bir fırsatları yoktur. Çünkü müşteri kendi istekleri doğrultusunda ürünün portfolyosunu hazırlayıp üretici firmalara göndererek ürünlerini üretmektedirler. Bu firmalara göre temel sorun, siparişin zamanında teslim edilememesi ve müşteri memnuniyetsizliğidir. Günümüz teknolojisine ayak uydurabilen firmaların artık daha modern tarzda kendi özgün tasarımlarını üretmek için bilinçli bir şekilde kalıp programları kullandıkları gözlem ve görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. 4.2. Hazır Giyimde Giyim Süsleme Aşaması Uygulamalarıyla İlgili Sorulara Ait Bulgulara Bu Bölümde Yer Verilmiştir. Alt Problem 1: Hazır Giyim İşletmelerinde Giyim Süslemeye Ne Ölçüde Yer Verildiğine Ait Bulgular. Araştırma kapsamına giren işletmelerin ürünlerinde giyim süslemeye ne ölçüde yer verdiklerinin dağılımları Tablo 6’da verilmiştir. Tablo–6: “Ürünlerinizde Giyim Süslemeye Ne Ölçüde Yer Veriyorsunuz?”, Sorusunun Dağılımları. Ne Ölçüde Yer Verdikleri Sürekli Ara Sıra Nadiren Hiç Toplam n=60 Tablo 6 incelendiğinde, araştırma kapsamındaki işletmelerin giyim süslemeye ne ölçüde yer verdikleri öğrenilmek istenmiş ve verilen cevaplarda firmaların % 60’ı sürekli, % 36,6’sının ara sıra giyim süslemeye yer verdikleri görülmektedir. Nadiren Sayı 36 22 1 1 60 Yüzde 60 36,6 1,7 1,7 100

110

ve hiç cevabını veren firmaların oranı ise % 3,4’tür. Bu bulgular doğrultusunda firmaların giyim süslemeye önemli bir ölçüde yer verdikleri sonucuna varılmıştır. Alt Problem 2: Giyim Süsleme Tasarım Aşaması Uygulamalarının Nasıl Gerçekleştirildiğine Ait Bulgular. Araştırma kapsamına giren işletmelerin giyim süsleme tasarım aşamasını nasıl gerçekleştirdiklerinin dağılımları Tablo 7’de verilmiştir. Tablo–7: “İşletmenizde Giyim Süsleme Tasarım Aşamasını Nasıl

Gerçekleştiriyorsunuz?”, Sorusunun Dağılımları. Tasarım Aşamasını Nasıl Gerçekleştirdikleri İşletme Bünyesinde Stilist/ Tasarımcı Tarafından Müşteri İstekleri Doğrultusunda Tasarım Bürolarından Numune Üzerinden Diğer (Lütfen Belirtiniz…) Toplam n=117 Araştırmaya katılan işletmelere, “ İşletmenizde giyim süsleme tasarım aşamasını nasıl gerçekleştiriyorsunuz?”, şeklinde firmalara yöneltilen soruda birden fazla cevap verildiği için her ne kadar 60 firmaya anket uygulansa da ankete verilen cevaplar anket sayısını aşmıştır. Başka bir ifadeyle yüzde (%) değerlendirmesi 117 cevap baz alınarak tablodaki sonuca ulaşılmıştır. Bu sonuçlara göre; tasarımcı çalıştıran, fason üretim yapan ve fason üretim yapmayan firmalar bağlamında bu sürecin nasıl işlenildiği ortaya konulmak istenmiştir. Buna göre fason üretim yapmayan firmaların % 27,3’ü işletme bünyesinde stilist/tasarımcı çalıştırdıklarını ve işletme için özel tasarımlar hazırladıklarını vurgularken, fason üretim yapan firmaların % 35,9’u müşteri istekleri doğrultusunda, % 14,6’sı tasarım bürolarından, % 0,8’i diğer seçeneğini ve % 21,4’ünün ise numune üzerinden tasarımlarını yaptıkları tespit edilmiştir. Gözlem ve görüşmeler sonucunda elde edilen verilere Sayı 32 42 17 25 1 117 Yüzde 27,3 35,9 14,6 21,4 0,8 100

111

göre fason üretim yapan firmaların giyim süsleme tasarım aşamasında öncelikli olarak müşteri istekleri doğrultusunda üretim yapmalarına rağmen, değişen pazar ve küresel rekabet ortamında işletmelerin varlıklarını sürdürebilmeleri için AR-GE çalışmalarıyla yakından ilgilendikleri görülmüştür. Daha önceden fason üretim yapan firmaların çoğunluğu numune üzerinden tasarımlarını yaparken, günümüz teknoloji çağına ayak uydurabilmek için markalaşma ve katma değeri yüksek ürünler üretmeye önem verdiklerini sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma kapsamına giren işletmelerin tasarımcının uzmanlık alanının dağılımları Tablo 8’de verilmiştir. Tablo–8: Soru 7’e “a” Diyenlerin 8. Soruya Cevap Verdikleri “ İşletmenizde Tasarımcının Uzmanlığı Hangisidir?”, Sorusunun Dağılımları. Tasarımcıların Uzmanlık Alanı Giysi Tasarım (Stilist) Süsleme Tasarımı (Desinatör) Her İkisi de Toplam n=32 Tablo 8 incelendiğinde, 7. soruya paralel olarak sorulan“ İşletmenizde tasarımcının uzmanlığı hangisidir?”, şeklinde yöneltilen soruda ankete katılan 60 firmadan 32’si “ İşletme bünyesinde istihdam edilen stilist/tasarımcı tarafından hazırlanıyor” seçeneğine cevap vermişlerdir. Bu nedenle her ne kadar anket 60 firmaya uygulanmış olsa da 32 cevap baz alınarak tablodaki sonuçlara ulaşılmaktadır. Buna göre işletmelerin % 65,6’sı giysi tasarımı (stilist), % 12,5’i süsleme tasarımı (desinatör) ve her ikisini istihdam eden firmaların oranı ise % 21,9 olduğu görülmektedir. Tablodaki sonuçlara göre, küçük ve orta büyüklükteki firmaların tasarımcılarının uzmanlık alanının giysi tasarımı (stilist) olduğu görülmüştür. Bu firmaların eğitimli ve uzman eleman eksikliği nedeniyle süsleme tasarımı(desinatör) alanında bir gelişme gösteremedikleri sonucuna varılmıştır. Sayı 21 4 7 32 Yüzde 65,6 12,5 21,9 100

112

Bu bağlamda firmalarında stilist ve desinatör çalıştıranların % 81. şeklinde yöneltilen soruda ankete katılan 60 firmadan 32’si “ İşletme bünyesinde istihdam edilen stilist/tasarımcı tarafından hazırlanıyor” seçeneğine cevap vermişlerdir.3 6. Bunun sebebinin ise desen programları maliyetinin çok yüksek olduğu ve firmalar bu maliyeti karşılayacak güçte olmadıklarını sözlü olarak ifade etmişlerdir.5 100 113 .5 olduğu tablodaki sonuçlardan görülmektedir. Bu nedenle her ne kadar anket 60 firmaya uygulanmış olsa da 32 cevap baz alınarak tablodaki sonuçlara ulaşılmaktadır. Araştırmaya kapsamına giren firmaların özgün bir süsleme tasarımı uygulanıyorsa. Buna karşın desen programı kullanan firmaların oranı % 6. Araştırmaya kapsamına giren firmaların işletmelerinde stilist istihdamına ihtiyaç duyup duymadıklarının dağılımları Tablo 10’da verilmiştir. Sorusunun Dağılımları. 26 2 4 32 Yüzde 81. Soruya Cevap Verdikleri “ Firmanızda Özgün Süsleme Tasarımları Uygulanıyorsa. Her ikisini kullanan firmaların oranı ise % 12. 7. Sayı Serbest El Çizimleri Desen Programları Her İkisi de Toplam n=32 Tablo 9 incelendiğinde. Nasıl Bir Yöntem Takip Ediliyor?”. Tablo–9: Soru 7’e “a” Diyenlerin 9.Alt Problem 3: Giyim Süsleme Tasarımı Alanında Nasıl Bir Yöntem Takip Edildiğine Ait Bulgular.2 12. nasıl bir yöntem takip ettiklerinin dağılımları Tablo 9’da verilmiştir. Nasıl Bir Yöntem Takip Ediliyor?”. Bu sonuçlar doğrultusunda giysi tasarımı ve süsleme tasarımı yapan firmaların önemli bir çoğunlunda tasarımlarını hazırlarken serbest elle tasarım yaptıkları sonucuna ulaşılmıştır.3’ünün serbest elle tasarım yaptıkları görülmektedir.2’dir. soruya paralel olarak sorulan “Firmanızda Özgün Süsleme Tasarımları Uygulanıyorsa.

Soru 7’e “b.6 21.e” Diyenlerin 10.d. Araştırmaya kapsamına giren firmaların işletmelerinde desinatör istihdamına ihtiyaç duyup duymadıklarının dağılımları Tablo 11’de verilmiştir.4 ve “Zaman zaman” yanıtının oranı ise % 25 olduğu tablodaki sonuçlardan görülmektedir. soruya paralel olarak sorulan “İşletmenizde stilist istihdamına ihtiyaç duyuyor musunuz?”. şeklinde yöneltilen soruda ankete katılan 60 firmadan 28’si “b.Tablo–10: Dağılımları. Bu nedenle her ne kadar 60 firmaya anket uygulanmış olsa da anketteki 28 cevap baz alınarak tablodaki sonuçlara ulaşılmaktadır. Sorusunun Sayı Evet Hayır Zaman Zaman Toplam n=28 15 6 7 28 Yüzde 53. Buna göre firmaların % 53.4 25 100 Tablo 10 incelendiğinde. 114 . “Hayır” yanıtını verenlerin oranı % 21.c. Soruya Cevap Verdikleri “İşletmenizde Stilist İstihdamına İhtiyaç Duyuyor musunuz?”.6’sı “Evet” yanıtını vererek stilist istihdamına ihtiyaç duyduklarını belirtmişlerdir. Bu bağlamda küçük ve orta büyüklükteki firmaların değişen ve gelişen pazar şartlarına uyum sağlamak için stilist istihdamına önem verdikleri gözlem ve görüşmeler sonucunda elde edilmiştir.e” seçeneğine cevap vermişlerdir. 7.c.d.

Tablo–11: Dağılımları.6’sının ise “Hayır” yanıtını vererek desinatör istihdamına ihtiyaç duymadıkları belirtmişlerdir.e” seçeneğine cevap vermişlerdir.c. Alt Problem 4: Giyim Süsleme Teknikleri Ne Ölçüde Bilinmekte ve Uygulanmakta Olduğuna Ait Bulgular.6 35.e” Diyenlerin 11. Soruya Cevap Verdikleri “İşletmenizde Desinatör İstihdamına İhtiyaç Duyuyor musunuz?”. % 71.d.7 28. Soru 7’e “b.c.4’ü hem “ Evet” hem de “ Zaman zaman” yanıtını verdikleri. Bu nedenle her ne kadar 60 firmaya anket uygulanmış olsa da anketteki 28 cevap baz alınarak tablodaki sonuçlara ulaşılmaktadır. soruya paralel olarak sorulan “İşletmenizde desinatör istihdamına ihtiyaç duyuyor musunuz?”. % 28. buna karşın gelişmiş olan firmaların desinatör istihdamına zaman zaman ihtiyaç duydukları sonucuna ulaşılmıştır.d. Elde edilen veriler sonucunda gelişmekte olan firmaların desinatör istihdamına ihtiyaç duydukları. şeklinde yöneltilen soruda ankete katılan 60 firmadan 28’si “b. Tablodaki sonuçlara göre. 115 . Araştırmaya kapsamına giren firmaların çoğunlukla hangi giyim süsleme teknikleri uyguladıklarının dağılımları Tablo 12’de verilmiştir.7 100 Araştırmaya katılan firmaların Tablo 11’deki dağılımlarına göre 7. Sorusunun Sayı Evet Hayır Zaman Zaman Toplam n=28 10 8 10 28 Yüzde 35.

2 7. Araştırmaya kapsamına giren firmaların ürünlerinde Geleneksel Türk Nakışlarından hangilerini uyguladıklarının dağılımları Tablo 13’te verilmiştir.9 24. şeklinde firmalara yöneltilen soruda birden fazla cevap verildiği için her ne kadar 60 firmaya anket uygulanmış olsa da anket cevaplarını aştığından dolayı yüzde (%) değerlendirmesi 126 cevap baz alınarak tablodaki sonuçlara ulaşılmıştır. Sorusunun Dağılımları.Tablo–12: “ İşletmenizde Çoğunlukla Hangi Giyim Süsleme Tekniklerini Uyguluyorsunuz?”. “İşletmenizde çoğunlukla hangi giyim süsleme tekniklerini uyguluyorsunuz?”. Sayı 30 31 28 28 9 126 Yüzde 23. Tablodaki sonuçlara göre firmalar genel olarak bütün giyim süsleme tekniklerini kullanmakta.2 22.6 22. ancak tablodaki oranlara bakıldığında nakış ve dikiş tekniğini yaygın olarak uyguladıkları görülmektedir. Süsleme Teknikleri Nakış (İşleme) Dikiş Süsleme ve Kumaş Biçimlendirilmesi Hazır Gereçler Baskı Hepsi Toplam n=126 Tablo 12 incelendiğinde.1 100 116 .

Tablo–13: “Ürünlerinizde Aşağıdaki Geleneksel Türk Nakışlarından Hangilerini Uyguluyorsunuz?”. Bu nedenle yüzde (%) değerlendirmesi 104 cevap baz alınarak tablodaki sonuca ulaşılmıştır.1’dir. sırma. geleneksel Türk nakışlarını bilmediklerini. Hesap işi vb. Günümüz bilgi ve teknoloji çağı dikkate alındığında firmaların geleneksel yöntemlerden ziyade daha hızlı üretim yapabilmek için makineleşmeye giderek teknoloji ağırlıklı nakış tekniklerini kullandıklarını belirtmektedirler. Bu bağlamda tablodaki sonuçlardan yola çıkarak Geleneksel Türk Nakışlarından en çok suzeni.9 100 117 .4’tür. dolayısıyla bu teknikleri kullanmadıklarını sözlü olarak ifade etmişlerdir. Bu tekniklerin oranı ise % 66. Firmalar Türk işi.9 2. Hiçbirini kullanmayanların oranı ise % 22. Sorusunun Dağılımları. şeklinde yöneltilen soruda birden fazla seçeneğe cevap verildiği için cevaplar anket sayısını aşmıştır.1 2.9 17.3 22. Geleneksel Türk Nakışları Türk İşi Hesap İşi Bartın İşi Kordon Tutturma Suzeni Sırma Hiçbiri Hepsi Toplam n=104 Araştırmaya katılan firmalara “Ürünlerinizde aşağıdaki Geleneksel Türk nakışlarından hangilerini uyguluyorsunuz?”.8 1. kordon tutturma tekniklerini uyguladıkları görülmektedir. Bunların dışında lase ve lazerli kesim tekniklerini de uyguladıklarını belirtmişlerdir.2 27. Sayı 4 2 3 22 29 18 23 3 104 Yüzde 3.9 21.

“Firmanızda giyim süsleme aşaması uygulamalarını nasıl gerçekleştiriyorsunuz?”. Sorusunun Dağılımları.Alt Problem 5: Giyim Süsleme Aşaması Uygulamalarının Nasıl Gerçekleştirildiğine Ait Bulgular.3’ü ise hem işletme bünyesinde hem de dışarıdan giyim süsleme aşaması uygulamalarını gerçekleştirdiklerini belirtmişlerdir.3 100 hangi uygulandıklarının dağılımları Tablo 118 . Araştırmaya kapsamına giren firmaların giyim süsleme tasarım aşaması uygulamalarını nasıl gerçekleştirdiklerinin dağılımları Tablo 14’te verilmiştir. Araştırmaya katılan firmaların büyük çoğunluğunda işletme bünyesinde bilgisayarlı nakış makinesi olmadığı için daha çok giyim süsleme aşaması uygulamalarında dışarıdan destek aldıklarını belirtmişlerdir. Tasarım Aşaması Uygulamaları İşletme Bünyesinde Dışarıda Her İkisi de Toplam n=60 Tablo 14 incelendiğinde. % 45’i işletme dışından ve % 38. kapsamına yöntemi giren işletmelerin giyim süsleme aşaması 15’te Sayı 10 27 23 60 Yüzde 16.7 45 38. Araştırmaya uygulamalarında verilmiştir. Tablo–14: “Firmanızda Giyim Süsleme Aşaması Uygulamalarını Nasıl Gerçekleştiriyorsunuz?”. sorusuna verilen cevaplar örneklem kapsamına giren 60 firmanın % 16. Alt Problem 6: Giyim Süsleme Aşaması Uygulamalarında Hangi Yöntemin Uygulandığına Ait Bulgular. Bunda en büyük etken teknoloji yatırımı maliyetinin çok yüksek olmasıdır. Bu da gözlem ve görüşmeler sonucunda elde edilmiştir.7’si işletme bünyesinde.

Overlokçu Gibi Nakışçı. Uygulanan Yöntemler Elde ve Düz Dikiş Makinelerinde Bilgisayarlı Nakış Makinelerinde Her İkisi de Diğer (Lütfen Belirtiniz…) Toplam n=60 Tablo 14 ile paralel olarak sorulan soruda işletmede giyim süsleme aşaması uygulamalarında hangi yöntemin uygulandığı öğrenilmek istenmiş ve verilen cevaplarda firmaların % 58.3 56. overlokçu gibi nakışçı.7 58. Soruya Cevap Verdikleri “İşletmenizde Giyim Süsleme Uygulamalarında Makineci. Sayı Evet Hayır Toplam n=60 26 34 60 Yüzde 43. Süslemeci Şeklinde Uzmanlaşmış Ekibiniz Var mı?”. Sorusunun Dağılımları.0 100 119 .3’ü hem elde ve düz dikiş makinelerinde hem de bilgisayarlı nakış makinelerinde giyim süsleme aşaması uygulamalarını gerçekleştirdikleri tablodaki sonuçlardan anlaşılmaktadır. Soruya Cevap Verdikleri “İşletmenizde Giyim Süsleme Aşaması Uygulamalarında Hangi Yöntem Uygulanmaktadır?”. Tablo–16: Soru 14’e “a” Diyenlerin 16.7 100 Sayı 12 10 35 3 60 Yüzde 20 16.3 5.Tablo–15: Soru 14’e “a” Diyenlerin 15. Araştırma kapsamına giren firmaların giyim süsleme uygulamalarında makineci. süslemeci şeklinde uzmanlaşmış bir ekibin olup olmadıklarının dağılımları Tablo 16’da verilmiştir. Sorusunun Dağılımları.

Araştırma kapsamına giren işletmelerin. Sayı Tek Başlı Çok Başlı (Çok İğneli) Her İkisi de Bilgisayarlı Nakış Makinesi Kullanılmıyor Toplam n=60 Araştırmaya katılan firmalara. Özellikleri Nelerdir?”. teknoloji yatırım maliyetinin çok yüksek olması ve firmaların genellikle küçük ve orta büyüklükteki firmalardan oluşmasıdır. Tablo–17: “Firmanızda Bilgisayarlı Nakış Makinesi Kullanıyorsanız. Bu yüzden firmalar değişen çevre ve pazar şartlarına uyum sağlamadıkları için kapasite olarak gelişme gösteremedikleri sonucuna varılmıştır. Tablo 14 ile paralel olarak sorulan soruda giyim süsleme uygulamalarında makineci.Tablo 16 incelendiğinde.0’ı hem çok başlı (Çok iğneli) hem de tek başlı bilgisayarlı makine kullandıkları tablodaki sonuçlardan anlaşılmaktadır.7’si “ Hayır” yanıtını verdikleri görülmektedir. işletmelerin eğitimli ve uzman eleman eksikliği nedeniyle. özellikleri nelerdir?”. % 5. overlokçu gibi nakışçı.0 83. Sorusunun Dağılımları. Elde edilen veriler doğrultusunda firmaların bilgisayarlı nakış makinesi kullanmamalarına rağmen giyim süsleme aşaması 3 4 3 50 60 Yüzde 5.0 6. bilgisayarlı nakış makineleri kullanıyorlarsa bu makinelerin özellikleri neler olduğunun dağılımları Tablo 17’de verilmiştir.3’ü işletmelerinde bilgisayarlı nakış makineleri kullanmadıklarını. Bunun en büyük sebebi.3 100 120 . süslemeci şeklinde uzmanlaşmış bir ekibin olup olmadığı öğrenilmek istenmiş ve verilen cevaplarda işletmelerin % 56.7 5. “Firmanızda bilgisayarlı nakış makinesi kullanıyorsanız. Bilgisayarlı nakış makinelerini kullanmamalarının sebebi. şeklinde yöneltilen soruda firmaların % 83. firmaların vizyondan ve Ar-Ge çalışmalarından uzak rastgele ya da taklit ürünler ortaya koymalarıdır.

Firmaların genel olarak bütün problemlerle karşılaşmalarına rağmen en çok malzeme yetersizliği ve maliyet problemleriyle karşılaşmakta olduklarını belirtmişlerdir. Problemler Desen Tasarımı Malzeme Yetersizliği Kalifiye Eleman Yetersizliği Maliyet Baskı Hataları Makine Arızaları (İplik Kopmaları vs. Sayı 13 23 11 18 13 1 7 9 95 Yüzde 13. Araştırma kapsamına giren firmaların giyim süsleme alanında ne tür problemlerle karşılaştıklarının dağılımları Tablo 18’de verilmiştir. En az ise makine arızalarıyla karşılaştıkları tablodaki sonuçlardan elde edilmiştir.) Tedarikçiden Kaynaklanan Diğer (Lütfen Belirtiniz…) Toplam n=95 Tablo 18 incelendiğinde.5 100 121 . Alt Problem 7: Giyim Süsleme Aşaması Uygulamalarında Ne Tür Sorunlarla Karşılaşıldığına Ait Bulgular. Araştırma kapsamına giren işletmelerin giyim süsleme alanında karşılaştıkları problemleri nasıl çözümlediklerinin dağılımları Tablo 19’da verilmiştir.0 7.7 24. “ Firmanızda giyim süsleme alanında ne tür problemlerle karşılaşıyorsunuz?”.7 1.6 18. Sorusunun Dağılımları. şeklinde yöneltilen soruda birden fazla cevap verildiği için her ne kadar 60 firmaya anket uygulansa da anket cevaplarını aştığından dolayı yüzde (%) değerlendirmesi 95 cevap baz alınarak tablodaki sonuçlara ulaşılmıştır.9 13. Tablo–18: “ Firmanızda Giyim Süsleme Alanında Ne Tür Problemlerle Karşılaşıyorsunuz? ”.4 9.uygulamalarını elde ve evlere vererek veya dışarıdan destek alarak gerçekleştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır.2 11.

% 24. % 13.5 100 122 . Tablo 18 ile paralel olarak sorulan soruda giyim süsleme alanında hangi problemlerle karşılaştıkları ve Tablo 19’da ise bu problemlere nasıl çözümler ürettikleri öğrenilmek istenmiş ve ankete birden fazla cevap verildiği için her ne kadar 60 firmaya anket uygulansa da anket cevaplarını aştığından dolayı yüzde (%) değerlendirmesi 95 cevap baz alınarak tablodaki sonuçlara ulaşılmıştır.2 11. Çözümler Desen Tasarımı Malzeme Yetersizliği Kalifiye Eleman Yetersizliği Maliyet Baskı Hataları Makine Arızaları (İplik Kopmaları vs. Buna göre firmaların çözümleri. Maliyette.2’si genellikle işletme bünyesinde eldeki malzemeleri kullanarak ya da şehir dışından (İstanbul.4 9.9 13. Desen tasarımında.6 18.Tablo–19: “ Karşılaştığınız Bu Sorunları Nasıl Çözümlüyorsunuz? ”. Malzeme yetersizliğinde.7 1. İzmir.7’si deneme-yanılma veya hazır desenler kullanarak sorunlarını çözümlediklerini.7 24. Sorusunun Dağılımları. Kalifiye eleman yetersizliğinde.6’sı kendi bünyelerinde eleman yetiştirerek veya vardiye sistemi uygulayarak sorunlarını çözümlediklerini. % 11.0 7.) Tedarikçiden Kaynaklanan Diğer (Lütfen Belirtiniz…) Toplam n=95 Tablo 19 incelendiğinde. % 18.9’u ya ürünün maliyetini düşürerek ya da hata yapanın faturasından keserek sorunu çözümlediklerini. Sayı 13 23 11 18 13 1 7 9 95 Yüzde 13. Bursa ve Ankara’dan ) ithal ederek sorunlarını çözümlediklerini.

piyasa rekabetine olumlu etki sağlayıp sağlamadıklarının dağılımları Tablo 20’de verilmiştir. Piyasa Rekabetinize Olumlu Etki Sağlıyor mu?”. Araştırma kapsamına giren işletmelerin. modaya uygun özgün süsleme tasarımlarının ürünlerinde katma değerini arttırıp. Özgün Süsleme Tasarımları Ürünlerinizde Katma Değerini Arttırıp.7’si ürün düzeltilebilecek bir durumdaysa düzeltmeye giderek. % 1.5’i kalıp ve uygulama konusunda karşılaştıkları sorunları kendi bünyelerinde yeniden çalışarak. Alt Problem 8: Giyim Süsleme Uygulanan Ürünlerin Tüketim Oranında Farklılık Olup Olmadıklarına Ait Bulgular. Diğer seçeneğinde ise % 9.0 3. Tablo–20: “ Modaya Uygun. piyasa rekabetinize olumlu etki sağlıyor mu?”. Sorusunun Dağılımları.3 11.0’ı firma bünyesindeki makine tamirinden anlayan elemanlarla veya üretici firma aranarak servis tarafından bakımı yapılmaya çalışarak çözümlediklerini. Makine arızalarında. % 13. şeklinde yöneltilen soruda firmaların % 85’inin “Evet” yanıtını verdikleri tablodaki sonuçlardan anlaşılmaktadır. “ Modaya uygun. Tedarikçiden kaynaklanan sorunlarda % 7.4’ü ya tedarikçiyle oturup işbirliği yaparak ya da başka tedarikçilerle çalışarak sorunlarına çözüm ürettiklerini.Baskı hatalarında. Sayı Evet Hayır Fark Etmiyor Toplam n=60 Araştırmaya katılan işletmelere . özgün süsleme tasarımları ürünlerinizde katma değerini arttırıp. 51 2 7 60 Yüzde 85.7 100 123 . düzeltilemeyecek durumdaysa yenisini çalışarak çözüm ürettiklerini. çözümler ürettiklerini sözlü olarak belirtmişlerdir.

Bu uygulamaları saptayabilmek amacıyla hazırlanan anket formu İstanbul.9’unun 1967–1990 yılları arasında kurulduğu sonucuna ulaşılmıştır.7’si 2000–2007 yılları arasında.7’sini ise İzmir illerinden oluştuğu görülmüştür.3’ünü İstanbul ve % 11. % 20’sini Adıyaman. Araştırma kapsamındaki kadın dış giyim üretimi yapan firmaların genellikle yarı fantezi tarzda ürünler ürettikleri sonucuna varılmıştır 124 . 60 firma yetkilisinin ankete verdikleri cevaplar değerlendirilmiş ve bazı sonuçlara varılmıştır. BÖLÜM SONUÇ VE DEĞERLENDİRME Hazır giyimde giyim süsleme aşaması uygulamaları araştırmasında. giyim süsleme alanında en çok hangi yöntem ve tekniklerin uygulandığını. giyim süsleme tasarımının nasıl çözümlendiğini ve giyim süsleme uygulanan ürünlerin tüketim oranında farklılık olup olmadığını saptamak amacıyla yapılmıştır. giyim süslemeye ne ölçüde yer verdiklerini. Örnekleme alınan hazır giyim işletmelerine uygulanan anket sonucuna göre giyim süsleme alanında çalışan firmaların % 41. İstanbul ve İzmir Sanayi ve Ticaret Odasından alınan 500 tekstil firmasının adres ve telefonlarına ulaşılmıştır. % 41. hazır giyimde giyim süsleme aşaması uygulamalarının nasıl gerçekleştiğini. Konya ve Adıyaman’daki gelişmekte olan hazır giyim işletmelerinin ankete katımları daha fazla olduğundan araştırmanın sonuçlarını etkilemiştir. İzmir. Ancak anketin gerek yaz döneminde olması ve gerekse de yetkili kişilerin tatilde olmaları ve zaman ayıramamalarından dolayı ankete katılım az olmuştur. Bu nedenle araştırmanın sonuçları daha çok Konya ve Adıyaman’daki hazır giyim işletmeleri kapsamaktadır. Araştırmaya katılan firmaların ankete katılımlarının en az İzmir ve İstanbul illerinden oluşmasının nedeni.V. Araştırmaya katılan işletmelerin % 50’sini Konya. Elde edilen bulgular doğrultusunda 1990 yılı sonrasında Türkiye’deki hazır giyim sektöründe önemli bir artış yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır.4’ünün 1991–1999 yılları arasında ve % 16. Konya ve Adıyaman’da faaliyet gösteren 60 hazır giyim işletmesine uygulanmıştır. % 18. giyim süsleme aşaması uygulamalarında karşılaşılan sorunları ve bu sorunların nasıl aşıldığını.

Araştırmaya katılan işletmelerin giyim süslemeye önemli bir ölçüde yer verdikleri saptanmıştır. Anket cevaplamaları sırasında yapılan sohbetlerde fason üretim yapan firmaların giyim süsleme tasarım aşamasında öncelikli olarak müşteri istekleri doğrultusunda üretim yapmalarına rağmen. Desen programı kullanımının az olması bu programların maliyetinin yüksek olması ve genellikle küçük ve orta büyüklükteki firmalar bu maliyeti karşılayacak güçte olmadıklarını vurgulamışlardır. markalaşma ve katma değeri yüksek ürünler üretmek ve aynı zamanda kendi özgün tasarımlarını geliştirmek için işletme bünyesinde stilist/tasarımcı çalıştırmaya önem verdikleri görülmüştür. Araştırmada örneklem grubuna alınan firmaların genel olarak bütün süsleme tekniklerini kullandıkları görülmüştür. Örneklem grubuna alınan firmaların giyim süsleme alanında genellikle fason üretim yaptıkları belirlenmiştir. Araştırmaya katılan işletmelerin bünyesinde stilist/tasarımcı çalıştırdıklarını belirten firmaların çoğunluğunun tasarımdaki uzmanlık alanının giysi tasarım(stilist) olduğu sonucu görülmektedir. günümüz teknoloji çağına ayak uydurmak. nadiren desen programlarını kullandıklarını belirtmişlerdir. Araştırma kapsamında stilist ve desinatör istihdam eden işletmelerin önemli bir çoğunluğunun serbest elle özgün tasarımlarını uygularken. İstanbul ve İzmir’deki firmalar bütün süsleme 125 . Daha önceden fason üretim yapan firmaların çoğunluğu numune üzerinden ve tasarım bürolarından faydalanarak tasarımlarını oluştururken. Buna karşın kendi özgün tasarımlarını yapan firmaların işletme bünyesinde stilist/tasarımcı çalıştırarak işletmeye özel tasarımlar hazırladıkları sonucuna varılmıştır. Bu firmaların eğitimli ve uzman eleman eksikliği nedeniyle süsleme tasarımı(desinatör) alanında bir gelişme gösteremedikleri sonucuna ulaşılmıştır. Fason üretim yapan firmaların işletmelerinde stilist ve desinatör istihdamına ihtiyaç duydukları sonucuna ulaşılmıştır. değişen pazar ve küresel rekabet ortamında işletmelerin varlıklarını sürdürebilmeleri için AR-GE çalışmalarından yakından yararlandıkları görülmüştür.İşletmelerin büyük çoğunluğunun kadın dış giyimi üretimi yaptıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Araştırma kapsamındaki işletmelerin teknoloji yatırımının yüksek olması ve eğitimli eleman yetersizliği nedeniyle bilgisayarlı nakış makinesi kullanmadıkları belirtmişlerdir. Araştırma kapsamındaki firmaların giyim süsleme tasarım aşaması uygulamalarını çoğunlukla işletme dışından gerçekleştirdikleri sonucuna varılmıştır. Araştırmaya katılan işletmelerin giyim süsleme uygulamalarında yöntem olarak hem işletme bünyesinde elde veya makinede hem de gerek duyuldukça işletme dışında bilgisayarlı makinelerde ve evlere elde yaptırarak giyim süsleme aşaması uygulamalarını gerçekleştirdikleri görüşmeler sonucunda elde edilmiştir.tekniklerini kullandıklarını. Araştırmaya katılan firmaların giyim süsleme alanında bütün problemlerle karşılaşmalarına rağmen bu problemlerin başında malzeme yetersizliği. Bazı firmaların ise genellikle çok başlı. suzeni. desen tasarımı ve kalifiye elaman yetersizliği olduğu belirtilmiştir. pul payet. süslemeci şeklinde uzmanlaşmış bir ekibin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Firmaların bu problemlere çözüm olarak buldukları yöntemler. maliyet. çok iğneli ve tek başlı bilgisayarlı nakış makinesi kullandıkları elde edilen veriler sonucunda ortaya konulmuştur. Firmaların giyim süsleme uygulamalarında makineci. Konya’daki firmalarda en çok nakış (işleme). sırma. Adıyaman’daki firmalar ise yaygın olarak baskı tekniğini uyguladıkları gözlem ve görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. lase. maliyette ya daha düşük kaliteli ürünler kullanarak ya 126 . Buna karşın bazı firmaların değişen çevre ve pazar şartlarına uyum sağlamak için kendi bünyelerinde kalifiye elaman yetiştirerek kapasitelerini arttırmaya çalıştıkları görülmüştür. Araştırma sürecindeki gözlem ve görüşmeler sonucunda elde edilen verilere göre işletmelerin Geleneksel Türk Nakışlarını bilmediklerini. overlokçu gibi nakışçı. malzeme yetersizliğini şehir dışından ithal ederek veya işletme bünyesinde kendi imkânları doğrultusunda çözümleyerek. Bu firmaların nakış (işleme) tekniklerinden. sarma ve lazerli kesim gibi nakış (işleme) tekniklerini uyguladıkları tespit edilmiştir. kordon tutturma. daha çok teknolojinin yaygınlaşmasıyla birlikte makine ile yapılan giyim süsleme tekniklerini tercih ettikleri görülmüştür. baskı hataları. dikiş süsleme ve kumaşın biçimlendirmesi tekniklerini.

127 . Türkiye’de hazır giyim sektöründe işletmelerin giyim süsleme tasarımı alanında çalıştırdıkları elamanların her işe koşan kişi olmaktan çıkarıp eğitimli uzman eleman yetiştirerek kendi özgün tasarımlarını üretmelidirler. uluslararası piyasada varlığını sürdürebilmesi. baskı hatalarında ürünü yeniden çalışarak. Böyle bir çıkışta başka kültürlerin taklidi ile değil zengin tarihi kültür mirasımızın endüstriyel ortama taşınması ile sağlanabilir. Araştırma kapsamındaki firmaların önemli bir çoğunluğunda modaya uygun özgün süsleme tasarımlarının ürünlerinde katma değerini arttırıp piyasa rekabetine olumlu etki sağladığını belirtmişlerdir. Çin ve Hindistan ile rekabetin işçilik açısından zor olduğunu belirtmişlerdir. Bunun gerçekleşmesi için de okul sanayi işbirliği kaçınılmazdır. markalaşma ve özgün tasarımlarla mümkün görünmektedir. desen tasarımında genellikle hazır tasarımlar kullanarak veya deneme-yanılma yoluyla çözümleyerek. giyim süslemenin hep aynı döngüde hareket ettiği tamamen taklit yoluyla hazır tasarımlar kullandıkları. geleneksel Türk nakışlarının bilgisayar ortamına taşınarak bu nakış tekniklerini ile uygulamaları konusunda uzman kişiler tarafından seminer ve eğitimler vererek bu konuda bilgilendirilmelidir.da hata yapanın maaşından keserek. Hazır giyim işletmelerinin büyük çoğunluğunda geleneksel Türk nakışlarını bilmedikleri. Firmaların giyim süsleme aşaması uygulamalarında özgün tasarımlar yapabilen deneyimli desinatör yetersizliği. kalifiye elaman yetersizliğini vardiyalı çalışarak ya da işletme içerisinde eleman yetiştirerek çözüm üretmeye çalıştıklarını vurgulamışlardır. ÖNERİLER Küreselleşen rekabet ortamında Türk tekstil ve hazır giyim sektörünün ayakta kalabilmesi. Giyim süsleme tasarımı alanında okullarda desinatör ve stilistlik eğitimine daha çok önem verilmelidir.

s. “Giyim Süsleme Teknikleri”. 2006. 128 .s. “Sanat Eğitim Kuramları ve Yöntemleri”. www.com AKAR. www. “Tatoo Süs mü Gelenek mi?”.(Çelebilik). “İşleme Sanatı”. 2006. “Türk Süsleme Sanatlarında Desen ve Motif”.com.kultur.ekoses. ARABACI.com ANONİM. 2007. www. 2004.tr. “Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Bünyesinde Yer Alan Ülker MUNCUK Müzesindeki Geleneksel İşlemeli Ürünlerin Değerlendirilmesi Ve Eğitime Katkısının Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. www.com ANONİM. Baskı. 2006. “Tasarım Mesleki Resim”. Baskı. Kazım. Antalya. Ankara.C.2003.1978. 2007. www. “Makine Nakışı”.45. www. “Dantel”. 2000. Yüksek Lisans Tezi.32. “Osmanlı Çadır Sanatı”.148.ızmırbuyuksehırbeledıyesı.singer. İstanbul. “Singer Dikiş Makinesinin Tarihçesi”. İstanbul. Azade. “İşletme Staj Dosyası”. Yüksek Lisans Tezi. T. Turan Ofset.KAYNAKÇA ANONİM.kultur. KESKİNER. Hanife. 2008. Sabiha.hometex. ALTUN.htm. 2000. İstanbul. “Dokuma Kumaşların Üretiminde Bilgisayar Destekli Tasarım ve Önemi”. Ankara. 2007. ARIK. Tülay.com.argeslaser. ARTUT. 2006. ANONİM. “Lazer Teknolojisi”. ANONİM. ALPASLAN. “Konya İli Antikacılarında Bulunan Hesap İşi Ürünleri ve Özellikleri”. www. ANONİM.s. www.kütüphanem. Konya. Ankara. 2007.evisad. 2007.tr. ANONİM.Gülizar. Cahide. I. ALTIN. 5.www. “Tekstil El Baskıcılığında Baskı Stilleri”. ANONİM.com. (Aker). Sibel.s.gov. Sibel. Millî Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü Yayınları. ANONİM. Tercüman Sanat ve Kültür Yayınları.10. AKÇİN. s.1996.gov.8. 2004.

“Süsleme Teknikleri”. Tülay. İzmir. Meslek Standartları Komisyonu Raporu DPT. Zübeyde. Nobel Yayınevi. 2003. EDİZ. s. 2002. İstanbul. DEMİREZEN. “Tekstil Baskıcılığı Açısından Bilgisayar Destekli Desen Tasarımı”. ERBAKIRCI. BİÇER.240. s. (Esat). Hülya. Bilge. 2005. www. 1995. Mustafa. Rukiye. Kenan. CEDİMAGAR. s. Cem Yayınevi. “Görüşme Tekniği”. 1970.7. KAYMAK. 2003. Miyase. “Giyim”. B. Örcün. 2002. Meb Yayınevi.1. CORPMAN. Fatma.com ÇETİNKAYA.25–27.1998.1. Emine. Murat. Ders Notları. BAYRAKTAR. Mesleki ve Teknik Eğitimi Geliştirme Projesi (METGE). “Öğrenci Giyim Süsleme Dosyası”. Eğitimde Araştırma Yöntemleri Ders Ödevi. s. Ankara. Ankara. BARIŞTA. 1999. “Textile Fiber to Fabric”. “Görsel Sanatlar Eğitimi Dersi İçin İnteraktif CD Tasarımı ve Uygulanması”. Gülhan. Adıyaman. 1985. Antalya. ÇAĞDAŞ. A.1. DEMİRBAŞ. DOĞANGÜN.ARSEVEN. “ Nakış ve Nakışçı”. 129 .(Coşkun). 204. Müge. Ankara. Yüksek Lisans Tezi.233. 2003.tulaycellek. Ankara. Kamuran. “Grafik Tasarımı ve Görsel İletişim”. Ankara. İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü. 2007. “Özel Baskı Yöntemleri”. ÇATAL. 2007. ÇELLEK.53.1988. “ Atölye Teknolojisi”. s. Ankara. ATLAMIŞ. Ali. Bitirme Tezi.s. Yüksek Lisans Tezi. Ankara. Celal. Konya. “Türk İşleme Sanatı Tarihi”. s. Yüksek Lisans Tezi. “Geleneksel Türk İşlemelerinden Hesap İşini Araştırma ve Eos Compucon Nakış Desen Programı ile Hesap İşi Desen Kalıbı Hazırlama Öğretim Programı Önerisi”. 1988. Z. Ankara. s.12. “ Türk Sanatı”. “Kadın Giyiminde Kapanma Payı ve Yaka Çizim Teknikleri”.

1973. “Hesap işi-Antep-Suzeni”. “Baskı Teknolojisi Ders Notları”. s. Cilt 5. “Türkiye’de Tekstil ve Hazır Giyim Sektöründe Markalaşma ve İhracata Etkileri”. Sayı 1. İstanbul. Adıyaman. Yüksek Lisans Tezi. GÖRGÜLÜ. Osman. GÜLER. Ayhan. www. s. 2006.3637. Samsun. Müheyya.32.ERDAL. “İnternet Destekli Sanat Eğitimi”. s. TUNCAY. 2003. GÖNÜL. Cenkkut. “Bir İletişim Aracı Olarak Görüşme Yöntemi Ve İşletmelerde Yaygın Kullanım Alanları”. Yüksek Lisans Tezi.80. 1992. Bilim. Dilek. 1963. Y. “Baskı Cinsleri Özellikleri ve Makineleri”. 1984.5-6. 1990. s. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). s.35. GÜREL. Yüksek Lisans Tezi. 130 . Meltem. Nilüfer. GÖZEN. 2007. Eğitim ve Düşünce Dergisi. GÜLTEKİN.5. “Geleneksel Türk Nakışlarından Türk İşinin Bilgisayarlı Nakış Makinelerinde Uygulanmasının Değerlendirilmesi”. Şebnem. Sabih. GÖRŞEN. Ankara.com. Macide. Ankara. “Tekstil Sanayinde Film Baskısı”.com .ekoses. Yüksek Lisans Tezi. Ocak. 2005. Nuran.44. Bursa. Bitirme Tezi. İZER. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi. Ümit. Perihan. “Giyim Süsleme Teknikleri”. İLKER.29. Nurşen. İstanbul. “Eğitim Fakülteleri Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümleri Ana sanat Atölye Resim Dersi Kapsamında Soyutlama Yöntemlerinden Biçim Bozumunun Kullanımı”. İzmir. Türkiye İşbankası Kültür Yayınları. İstanbul. 2006. “Giysi Tasarımında Görsel ve Dokusal Elementler: Pilise ve Drapeler”.2007. s. “Kimyanın Tarihi (Kuşbakışı Kimya)”. 2006. Konya. Ankara. s. IŞIK. (Kavaklı). HAZIR. Celale. “Türk El İşleri Sanatı 16–19. Esin. İstanbul.gorseldil. “Doğal Güzellik”. 2006. 2005. GÜVENDİ. s. Yüzyıl”.40 GÜNERGİN. ERONÇ. Ders Notları. www.

“Türkiye’de Hazır Giyim Sektöründe Kullanılan Bilgisayar Destekli Kalıp Hazırlama Sistemlerinden Assyst.37. “Resim Sanatında Soyutlama”. KIRZIOĞLU. 1996.2. “Türkiye’de Tekstil ve Konfeksiyon Sektörünün Durumu ve Çıkış Stratejileri”. 2007. Süheyla. 3. Görgünay. Konya. 1992.org. Müberra.1995. İstanbul. Lisans Tezi. Müge. “Dival İşleme. Hülya. “Giyimde Uygulanan Süsleme Teknikleri”. 2006. 1986. Şehdabe. 2006. KÖKLÜ. İstanbul. Cilt 9. s. MARKALOĞLU. Kültür ve Sanat.Baskı. Ergül. Mücella.1. Yüksek Lisans Tezi. 131 .com. Emine. 2000. ÜLGER. Sayı:10. İzmir. “El İşlemeleri”. Yüksek Lisans Tezi. Ders Notları. KAYMAKCAN. Serap.KALKAN. Öznur. Sabiha. s. “Nakış” Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). İbrahim.2-3. MARKALOĞLU. www.3. Şehdabe. “Çağdaş Türk ve Batı Resminde Geleneksel Halk Sanatlarının Etkisi”. s. İstanbul. Sırma-Maraş İşi”.5. s. ALPASLAN. Konya. s.295. 2002.75. 2007. Gülistan. 2006. İşbankası Kültür Yayınları.s.122. Konya. KAVUK. ÖZGÜR. 2006. s. 1991.hulyakaroglu. Şükran. ETİKE.1990. “K. Figen. KORKUSUZ. KAROĞLU. İMER Arsal. Maraş’ta Maraş İşi İşlemeler”. Kocaeli. Konsancad ve Lectra Sistemlerinin Karşılaştırılması”. Hülya. www. Ankara. “Yüksek Öğrenim Sanat Eğitiminde Temel Tasarı Eleman ve İlkelerinin Öğretimi ve Uygulamaları”. ÖZKAN. “Türk Giyim Tarihi”. Ankara. ÖNGE. Neriman. s. “Giyim Sanatı Ve Kişisel Görünüm”.Ankara.ismek. KODAZ. “Nakışın Teknoloji ile Buluşması”. Yüksek Lisans Tezi. ÇERÇİ. Gör. MEYDAN LAROUSE. Yüksek Lisans Tezi. Öğr. KOMŞUOĞLU. s. “Resim II Moda Resmi ve Giyim Tarihi”. Mine. SEÇKİNÖZ.

Fatma Özcan. s.27. VİCO.206. T. s. www.dikismakinaservisi. hsahbaz@yahoo. H.1. Ankara. İzmir. ŞENTÜRK. Dyeing Finishing and Performance Elsevier. TOPLU. www. 2006.cesurticaret. “İşlemeler”. s. 1994. “Textile Sciense and Technology”. Yüksek Lisans Tezi. “Genel Konfeksiyon”. 2007. Yüksek Lisans Tezi. Ayhan.com www. s. 1988. Ankara. Yüksek Lisans Tezi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. “Ankara İl Merkezinde Piyasada Bulunan İşlemeli Ürünler Üzerine Bir Araştırma”. s. Hatun. 2003. 1999. “Dünya Tekstil ve Konfeksiyon Sektöründeki Eğilimler Çerçevesinde Türk Tekstil ve Konfeksiyon Sektörü İçin Bir Strateji Önerisi: Marka Yaratmak”. “Türk Nakışları Öğretim Yaprakları”. “Tekstil Tasarımında Renk Öğesinin Kullanımı”. Ankara. İstanbul. ZEYBEK. İstanbul. “Anadolu Güzel Sanatlar Liselerinde Temel Tasarım Dersinin Yaratıcılığa Katkıları”. “Sinop Ayancık Göynek Yakaları Üzerine El İşlemelerinin Turistik Eşyaya İlişkin Öğretim Programının Hazırlanması ve Etkinliğinin Saptanması”. I. TUĞTAŞ. YARICI.gsf. Ankara. 1996. 2003. Textile Processing and Properties. Mehmet. 1998.POLAT. ŞAHBAZ.com www. Ankara. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.edu. Hatice.204.48. Yüksek Lisans Tezi. Leyla.tr . s. 29–31–32. 2006. Yüksek Lisans Tezi. “Günümüzde Yeni Baskı Teknikleri Üzerine Bir Araştırma ve Alternatif Tasarımlar”.akü.bedava. Dilem Yayınevi. “Kadın Giyimi ve Temel Dikiş”. İzmir. YERLİKAYA. Fatma. YETİM.1 SEVER. “Oya ve Bartın İşi”.edagrup.com 132 .com www. YAKARTEPE. (Sevay). Özgür. YILDIRIM. 1994. “El ve Makine İşlemeleri Meslek Programının İstihdam Açısından Değerlendirilmesi”. YAKARTEPE. Ayla. Tekstil ve Konfeksiyon Araştırma Merkezi. Preparation. Zerrin. Şermin Altunyuva.com. İstanbul. Hasan. Esra.

com www.com.ilhangunes.com www.ustamakina.com 133 .dantel-modelleri.com sirine01.sabah.blogcu.blogcu.net/ http://www.tr www.kadincahayat.com www.com www.kustekstil.blogcu.com www.com.com sirmalim.elderwearwecare.dekat.com www.uygunkapitone.com www.smockingstore.blogcu.com www.com www.blogcu.kadinlarkulubu.us www.teksmakmakine.blogspot.com.oya-modelleri.com www.org www.orgu-dantel.com maharetler.derya-gibi.com http://www.com e1y3.com arsiv.com lutfiyeylehertelden.fiyonk.com dantelsayfam.net dilhanblocu.com www.outletim.net www.com www.tr elifhobi.selkanmakina.com arzununhobileri.blogcu.dantel.com www.adanzyekadin.blogcu.fatihnakis.tr www.kelebekforum.blogcu.www.info haticeozkan.blogspot.

com www.com urun.tr www.com www.mettekstil.asia.com www.modalife.com.coma www.org www.sedefbaski.genckolik.com.birdamlasu.com 134 .com www.com yeldatekstil.gittigidiyor.com www.com damlamoda.chichiqueen.sanayi.blogcu.dteks.modernisttshirt.vintagewedding.vera.10marifet.com www.com www.nuriayn.tr www.biz www.oyku-aksesuar.com www.sanalkurs.blogspot.murat-tekstil.com www.ru/en www.com www.cevhermoda.wearyourbeer.e-sirket.com www.cc/forum http://www.com www.com www.com www.net www.com www.silknbeauty.net www.basakreklam.com www.www.turkish-media.batikbazar.pilimodpilise.konya.net hacermogul.blogcu.com www.tunaplise.

hazır giyim işletmelerinde giyim süsleme aşaması uygulamalarının incelenmesine yöneliktir.Doç. Giyim Sanatları Eğitimi Dalı. Firmanın Bulunduğu Şehir: ( ) a) İstanbul ( ) b) İzmir ( ) c) Konya ( ) d) Adıyaman 3. Sosyal Bilimler Enstitüsü.EK–1 ANKET FORMU ANKET Selçuk Üniversitesi.) ( ) a) Spor ( ) b) Fantezi ( ) c) Yarı Fantezi ( ) d) Diğer (Lütfen Belirtiniz…) 135 . Firmanın Kuruluş Tarihi: 2.İŞLETME İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER 1. Bu araştırma ve ile ilgili veriler tamamen kimliği istatistiksel ve işletme ortamda isimleri değerlendirilecek açıklanmayacaktır.Hafize PEKTAŞ Gülhan ATLAMIŞ görüşmeye katılanların I. Yard. Firmanızda Hangi Tarzda Ürünler Üretiyorsunuz? (Birden Fazla Seçeneği İşaretleyebilirsiniz.Dr. Yüksek Lisans programı tez çalışmasının bir gereği olarak yapılan bu araştırma. Katkılarınızdan dolayı teşekkür ederim.

Firmanızda Hangi Tür Ürünler Üretiyorsunuz? (Birden Fazla Seçeneği İşaretleyebilirsiniz. Üniforma vb.4. Firmanızın ( ) a) Fason ( ) b) Özgün ( ) c) Her İkisi de ( ) d) Diğer (Lütfen Belirtiniz…) Üretim Tarzı Nedir? (Birden Fazla Seçeneği İşaretleyebilirsiniz.) ( ) a) Sürekli ( ) b) Ara Sıra ( ) c) Nadiren ( ) d) Hiç 7.) ( ) a) İşletme Bünyesinde İstihdam Edilen Stilist/Tasarımcı Tarafından Hazırlanıyor ( ) b) Müşteri İstekleri Doğrultusunda Portfölyoya Göre Üretim Yapılıyor ( ) c) Süsleme Tasarımları Tasarım Bürolarından Temin Ediliyor ( ) d) Numune Üzerinden Tasarım Yapılıyor ( ) e) Diğer (Lütfen Belirtiniz…) 136 . Mayo. Triko.) II. Ürünlerinizde Giyim Süslemeye Ne Ölçüde Yer Veriyorsunuz? (Birden Fazla Seçeneği İşaretleyebilirsiniz. Sporcu Giyimi. HAZIR GİYİMDE GİYİM SÜSLEME AŞAMASI UYGULAMALARIYLA İLGİLİ SORULAR 6.) 5. İşletmenizde Giyim Süsleme Tasarım Aşamasını Nasıl Gerçekleştiriyorsunuz? (Birden Fazla Seçeneği İşaretleyebilirsiniz.) ( ) a) Kadın Dış Giyimi ( ) b) Erkek Dış Giyimi ( ) c) Çocuk Dış Giyimi ( ) d) Diğer Belirtiniz…(İç Giyim. Gelinlik.

e” Seçeneğine Cevap Vermiş İseniz Aşağıdaki 10. Nasıl Bir Yöntem Takip Ediliyor? ( ) a) Serbest El Çizimleri ( ) b) Desen Programları ( ) c) Her İkisi de Yukarıdaki 7. İşletmenizde Desinatör İstihdamına İhtiyaç Duyuyor musunuz? ( ) a) Evet ( ) b) Hayır ( ) c) Zaman Zaman 137 . Firmanızda Özgün Süsleme Tasarımları Uygulanıyorsa. ve 9. İşletmenizde Stilist İstihdamına İhtiyaç Duyuyor musunuz? ( ) a) Evet ( ) b) Hayır ( ) c) Zaman Zaman 11. Soruda “b. Soruları Cevaplayınız? 8. ve 11. İşletmenizdeki Tasarımcının Uzmanlığı Aşağıdakilerden Hangisidir? ( ) a) Giysi Tasarım (Stilist) ( ) b) Süsleme Tasarımı (Desinatör) ( ) c) Her İkisi de 9. Soruda “a” Seçeneğine Cevap Vermiş İseniz Aşağıdaki 8.c. Soruları Cevaplayınız? 10.Yukarıdaki 7.d.

Suzeni. İşletmenizde Giyim Süsleme Uygulamalarında Hangi Yöntem Uygulanmaktadır? ( ) a) Elde ve Düz Dikiş Makinelerinde ( ) b) Bilgisayarlı Nakış Makinelerinde ( ) c) Her İkisi de ( ) d) Diğer (Lütfen Belirtiniz…) 138 .) ( ) a) Türk İşi ( ) b) Hesap İşi ( ) c) Maraş İşi ( ) d) Antep İşi ( ) e) Bartın İşi 14. İşletmenizde Çoğunlukla Hangi Giyim Süsleme Tekniklerini Uyguluyorsunuz? (Birden Fazla Seçeneği İşaretleyebilirsiniz. Soruları Lütfen Cevaplayınız? 15. Soruda “a” Şıkkına Cevap Vermişseniz. Sutaşı. Sarma vb…) ( ) b) Dikiş Süsleme ve Kumaş Biçimlendirilmesi (Büzgü. Pigment vb…) ( ) e) Modaya ve Talebe Göre Değişiklik Gösteriyor ( ) f) Hepsi 13.12. Kapitone. Taş. Yaldız. Ürünlerinizde Aşağıdaki Geleneksel Türk Nakışlarından Hangilerini Uyguluyorsunuz? (Birden Fazla Seçeneği İşaretleyebilirsiniz. Varak.) ( ) a) Nakış (İşleme) ( Çin İğnesi. Pul. Firmanızda Giyim ( ) f) Kordon Tutturma ( ) g) Suzeni ( ) h) Sırma ( ) ı) Hiçbiri ( ) i) Hepsi Süsleme Aşamalarını Nasıl Gerçekleştiriyorsunuz? ( ) a) İşletme Bünyesinde ( ) b) Dışarıda ( ) c) Her İkisi de Yukarıdaki 14. Beyaz İş. Türk İşi. Fisto vb…) ( ) d) Baskı Teknikleri ( Flok. ve 16. Aşındırma. Aşağıdaki 15. Boncuk. Spor Dikiş Drape vb…) ( ) c) Hazır Gereçler ( Dantel. Fırfır.

. Özellikleri Nelerdir? ( ) a) Tek Başlı ( ) b) Çok Başlı (Çok İğneli) ( ) c) Her İkisi de ( ) d) Bilgisayarlı Nakış Makinesi Kullanılmıyor 18... Karşılaştığınız Bu Sorunları Nasıl Çözümlüyorsunuz? (Birden Fazla Seçeneği İşaretleyebilirsiniz. ( ) b) Malzeme Yetersizliği……………………………………………………. Firmanızda Giyim Süsleme Alanında Ne Tür Problemlerle Karşılaşıyorsunuz? (Birden Fazla Seçeneği İşaretleyebilirsiniz. ) ( ) g) Tedarikçiden Kaynaklanan ( ) h) Diğer (Lütfen Belirtiniz…) 19.) ( ) a) Desen Tasarımın ( ) b) Malzeme Yetersizliği ( ) c) Kalifiye Eleman Yetersizliği ( ) d) Maliyet ( ) e) Baskı Hataları ( ) f) Makine Arızaları ( İplik Kopmaları vs. İşletmenizde Giyim Süsleme Uygulamalarında Makineci. Firmanızda Bilgisayarlı Nakış Makinesi Kullanıyorsanız. ( ) c) Kalifiye Eleman Yetersizliği…………………………………………….16.) ( ) a) Desen Tasarımı…………………………………………………………. ( ) g) Tedarikçiden Kaynaklanan……………………………………………… ( ) h) Diğer (Lütfen Belirtiniz…)……………………………………………… 139 .. ( ) d) Maliyet…………………………………………………………………. Süslemeci Şeklinde Uzmanlaşmış Ekibiniz Var mı? ( ) a) Evet ( ) b) Hayır 17. ( ) e) Baskı Hataları…………………………………………………………… ( ) f) Makine Arızaları………………………………………………………….. Overlokçu Gibi Nakışçı.

Modaya Uygun. Sizce Hazır Giyimde Süsleme Aşaması Uygulamalarıyla İlgili Yukarıdaki Soruların Dışında Aklınıza Gelen Başka Sorunlar Var mı? (Lütfen Belirtiniz…) 140 . Piyasa Rekabetinize Olumlu Etki Sağlıyor mu? ( ) a) Evet ( ) b) Hayır ( ) c) Fark Etmiyor 21.20. Özgün Süsleme Tasarımları Ürünlerinizde Katma Değerini Arttırıp.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful