P. 1
2005 Teknoloji ve Tasarım Programı

2005 Teknoloji ve Tasarım Programı

|Views: 722|Likes:
Yayınlayan: serdar

More info:

Categories:Types, School Work
Published by: serdar on Sep 08, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
See more
See less

11/10/2012

Teknoloji ve Tasarım

İlköğretim Okulu Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı
(6, 7 ve 8. Sınıflar)

T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı 2005

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TALİM VE TERBİYE KURULU BAŞKANLIĞI

İLKÖĞRETİM OKULU TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI (6, 7 ve 8. Sınıflar)

Devlet Kitapları Müdürlüğü – Ankara 2005

Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı İlköğretim 6, 7 ve 8. Sınıflar Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı Özel İhtisas Komisyonu

Adı ve Görevi Komisyon Başkanı Serdar IŞIKSOLUĞU

Uzmanlık Alanı Eğitim Programları ve Öğretim / Eğitim Teknolojisi Uzmanı, Teknoloji Eğitimi Öğretmeni

Üyeler Mehmet Âkif SÜTÇÜ Engin Gürkan CİVANER Musa ÖZEN Abdullah BÜYÜKYILDIZ Melek KARADAĞ Program Geliştirme Uzmanı Teknik Öğretmen – Elektronik Teknik Öğretmen – Makine Ressamlığı Teknik Öğretmen – Elektrik Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni

İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN GENEL AMAÇLARI TEKNOLOJİ NEDİR? TEKNOLOJİ EĞİTİMİ NEDİR? TEKNOLOJİ OKURYAZARLIĞI NEDİR? NİÇİN TEKNOLOJİ VE TASARIM? Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nın Vizyonu Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nın İlkeleri PROGRAMIN AMAÇLARI İÇERİK KAYNAKLARI Temel ve Uygulama Bilimlerine Ait İlkeler Diğer Öğretim Alanları Öğrenme Düzeyinin Özellikleri Teknolojik Kavram, Süreç ve Sistemler Endüstriyel Alanlar ve İş Yaşamı Çağdaş Teknolojiler YAPISAL ÖZELLİKLER Öğrenme Alanları Öğretim Süreci Ünite Yapısı DEĞERLENDİRME Değerlendirmenin Planlanması BEKLENTİLER Öğretmenlere Yönelik Beklentiler Okul Yönetimine Yönelik Beklentiler Öğrenci Velilerine Yönelik Beklentiler Kitap Yazarlarına Yönelik Beklentiler UYGULAMA ESASLARI ÜNİTELER 6. Sınıf 7. Sınıf 8. sınıf İŞLİK STANDARDI İşlik Düzeni ve Planı Mobilya ve Donanım Sağlık ve Güvenlik ÜRÜN DOSYASI GELİŞTİRME KILAVUZU DERECELEME ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME KILAVUZU ÖZ DEĞERLENDİRME UYGULAMA KILAVUZU EK ÜNİTE DÜZENLEME YÖNERGESİ EKLER Ek 1 Sınıflara Göre Zorunlu ve Seçmeli Ünite Dağılımı Ek 2 Görüntü Kaynaklarının Ünitelere Göre Dağılımı Ek 3 Tanıtılacak Mesleklerin ve Alan Gezilerinin Ünitelere Göre Dağılımı Ek 4 Diğer Öğretim Alanlarıyla İlişkiler Ek 5 Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı Ders Kitaplarının Forma Sayıları Sayfa I II 1 1 2 3 3 3 4 7 7 8 8 8 9 9 9 9 12 13 16 16 21 21 22 23 23 25 28 28 64 100 141 142 143 151 155 174 185 191 195 196 197 200 203 204

I

TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN GENEL AMAÇLARI

1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları: 1. Genel Amaçlar Madde 2. Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlâkî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik; lâik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; 2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek, gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı seçkin bir ortağı yapmaktır.

II

TEKNOLOJİ NEDİR?
Uzun yıllar teknoloji, “alet ve makineler yardımıyla pratik işlere bilimsel bilgilerin ve teknik yöntemlerin uygulanması” veya “endüstriyel sanatların bilimi” olarak tanımlanmıştır. Bu yaklaşım teknolojinin hukuk veya eğitim sistemi gibi kurumsallaşmış bir yapı olarak düşünülmesine neden olmuş, teknolojiyi alet ve makinelerin kullanımları ile tekniğin belirli işlere uygulanması anlayışından kurtaramamıştır. Bu anlayış, genel eğitimdeki teknoloji eğitimi uygulamalarına; alet ve makinelerin belirli temrinlik işlere bağlı kalarak kullanılması ve belirli mesleki becerilerin öğretilmesi olarak yansımıştır. Oysa insanlığın ilerleyişini bir süreç olarak temsil eden teknoloji; doğrudan doğruya temel ve uygulamalı bilimlerin topluma yaptığı katkıları yansıtır. Temel bilimler (fizik, kimya, biyoloji vb.) bilgiyi oluşturur ve insanlığın ilerlemesine sunar. Uygulamalı bilimler (mühendislik, endüstriyel tasarım vb.) ise bilimin ürünlerini, ekonomik büyüme ve toplumsal ilerleme için etkin bir biçimde kullanmak üzere geliştirir. İşte teknoloji; toplumsal ilerleyişin temel ilişkilerini, temel ve uygulamalı bilimler arasındaki işlevsel bağı, bilimsel verilerin üretime dönüştürülmesini ve bunun toplumsal etkilerinin analizini bir sorun çözme süreci içerisinde gerçekleştirir. Günümüzde teknoloji; temel ve uygulamalı bilimlerin verilerinin yaratıcı bir etkinlik içerisinde üretime dönüştürülmesini, kullanımını ve toplumsal etkilerinin çözümlenmesini kapsayan bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Bu yaklaşım, teknolojiyi kurumsallaşan bir yapıdan çıkarmakta ve toplumsal her türlü etkinliğin içinde teknolojinin bir süreç olarak yer aldığı anlayışını getirmektedir. Teknoloji, insanın doğayı kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla değiştirmesi sürecidir. Teknoloji, insanın yaşam kalitesini artırmak amacıyla yaratıcılık ve zekânın bilim, sanat, mühendislik, ekonomi ve sosyal çalışmayla oluşturulan bir bireşimidir. Herhangi bir şeyi daha iyi, daha hızlı, daha kolay, daha ekonomik ve daha verimli yapma girişimidir. Teknoloji, yönetimden öğretime, üretim alanlarından onarım ve bakıma kadar gerekli alt yapıyı kapsar. Teknolojik ürünlerin oluşturulması, çalıştırılması ve sürdürülebilirliği için kullanılan bilgi, beceri ve süreçler teknolojinin eşit derecede önemli parçalarıdır.

TEKNOLOJİ EĞİTİMİ NEDİR?
Günümüzde ilköğretim sistemi, eğitilende sorun çözme gücünü geliştirmeyi temel nitelik olarak amaçlamaktadır. Çünkü günlük davranış biçimi olan sorun çözme, eğitilen bireyin hem kendinin hem de toplumun sorunlarını çözmede elde etmesi gereken temel yeterliliktir. İlköğretimin temel amacı olarak belirginleşen sorun çözme gücü ve bireylere kazandırılması gerekli teknoloji kültürü ile diğer nitelikler olarak girişimcilik, insan hakları, güvenli yaşam, kariyer geliştirme ve sağlıklı yaşam yeterlilikleri karşımıza bir öğretim alanı olarak teknoloji eğitimini çıkarmaktadır. Çünkü teknoloji eğitimi, sorun çözmeyi temel öğretim yöntemi olarak kabul eden ve ilköğretimin amaçlarını kendi amaçlarıyla uygulamada somutlaştırabilen bir öğretim alanıdır. Teknoloji eğitimi; teknolojinin amaçlarını, yöntemini, gelişimini, toplumsal ve kültürel etkilerini kapsayan; ürün ve hizmetleri tanımlama, tasarlama, uygulama ve değerlendirme sürecini içeren tümleşik ve deneyim tabanlı öğretim disiplinidir. En az matematik ve ana dil kadar genel kültürün bir parçası olan teknoloji eğitimi bireyin gelişiminde; bireyin kendini ifade etmesine, bireysel yeterliliklerinin

1

farkına varmasına, yaşamını etkileyecek kararlar verebilme gücüne erişmesine, içinde yaşadığı dünyayı tanımlamasına katkıda bulunur. Teknoloji eğitimi öğrencilere ürün, hizmet ve sistemlerin tasarımı, üretimi ve değerlendirilmesine yönelik bir mesleğe bağlı olmayan bilgi, tutum ve becerileri kazandırır. Öğrencilere istek ve ihtiyaçlarını karşılamak, günlük yaşamda karşılaşılan sorunları çözmek ve yaratıcılıklarını geliştirmek amacıyla tasarlama ve üretme yeteneklerini gerçekleştirme olanağını sağlar. Teknoloji eğitimi öğrencilere akademik bilgi ve becerilerini değişik etkinliklere, ilginç alanlara, sorun ve durumlara uygulama ve aktarma olanağını verir. İş alanlarını ve mesleki fırsatları anlamalarına yardımcı olur. Teknoloji eğitimi öğrencileri, yaşadığı ve gelecekte yaşayacağı teknolojik ortama uyum göstermesini sağlayacak tüm donanımlara, teknolojinin yöntemini özümsemiş olarak sahip kılmayı amaçlar. Bu amaca ulaşmak için öğrencilerin kuramsal olarak öğrendikleri bilimsel ilke ve yöntemleri kullanarak “teknoloji üretir” yeterliliğe ulaştırılması gereklidir. Bu gereklilikse ancak bireyin teknoloji eğitimiyle oluşturulacak teknolojik sürece katılımıyla olanaklıdır. Bu nedenle geliştirilen öğretim programı, bu süreci öğrenciye yaşatacak ve bu sürecin içinde yer almasını sağlayacak biçimde tasarlanmıştır.

TEKNOLOJİ OKURYAZARLIĞI NEDİR?
Teknoloji okuryazarlığı insanın, insan tarafından tasarlanmış çevreyi ve bu çevre içindeki yerini anlamasıdır. Teknoloji okuryazarlığı teknolojiyi anlayarak kullanma, yönetme ve değerlendirme becerisine sahip olmaktır. Teknoloji okuryazarı olan bireyler teknolojik tasarım sürecinin toplumsal yaşama etkisini anlar, bu süreçle ilgili iletişim becerilerini günlük yaşamındaki etkinliklerinde kullanır ve teknolojik tasarım sürecini uygulayabilme yeterliliğine sahip olur. Teknoloji okuryazarlığı uluslararası bir dildir ve ortak genel kültürün bir parçasıdır. Teknolojiyle ilgili alanları meslek olarak seçen bireyler ile bu alanlarda öğrenim görmeyen ve bu alanları meslek olarak seçmeyecek bireyleri ortak bir teknoloji kültürü etrafında birleştirir. Bireylerin ürün ve hizmetleri daha iyi değerlendirebilmelerine ve daha akıllıca satın alma kararları verebilmelerine aracılık eder. Teknoloji okuryazarı olan bireyler teknolojik bilgi, beceri ve deneyimlerini farklı alanlarda etkin şekilde kullanabilme yeterliliğine sahip olurlar. Bu yeteneklerini günlük yaşamlarında karşılarına çıkan ihtiyaçları gidermede ve sorunları çözmede yeni, özgün ve uygulanabilir düşünce ve öneriler geliştirerek kullanabilirler. Genel eğitimde teknoloji okuryazarlığına yönelik nitelikler Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’yla oluşturulan çevre içerisinde öğrencilere kazandırılır. Öğrenciler Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nda yer alan etkinliklerle teknoloji okuryazarı olarak; Teknolojinin insanlık tarihini nasıl değiştirdiğini ve insanların teknolojiyi nasıl değiştirdiğini sorgulayabilir, Yeni teknolojik gelişmeleri araştırır, analiz eder ve tanımlayabilir, Teknolojik tasarım sürecinin yeni durumlara uygulanmasına yönelik özgün düşünceler geliştirir ve önerebilir, Teknolojinin uygulanması, kullanılması ve geliştirilmesiyle ilgili kararlar verebilir,

2

İnsan

tarafından

tasarlanmış

teknolojik

çevrenin

sınırlarını

ve

taşıdığı

riskleri

değerlendirebilme niteliklerine ulaşırlar.

NİÇİN TEKNOLOJİ VE TASARIM?
Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nın Vizyonu
Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı ilköğretimde yer alan diğer programların tamamlayıcı bir paçasıdır. Uygulama tabanlı bu ders öğretim düzeyine ve meslek seçimine bakılmaksızın tüm öğrenciler için geçerlidir. Matematik, fen ve sosyal bilimlerle ilgili kuramsal kavramların üretim süreci içerisinde uygulamaya aktarılmasını amaçlar. Düzenekler, sistem ve kontrol, yapı, beslenme, dayanıklı gereçler, tekstil, ekonomik yaşam ve meslekler öğrenme alanlarındaki etkinliklerle öğrencilere yüksek geçiciliğe sahip teknolojik ortamlardan nasıl yararlanacakları ve geleceğin teknolojik ortamına uyum yeteneklerini nasıl artırabilecekleri öğretilir. Öğrenciler öğrenme alanlarıyla ilgili teknolojik etkinliklerinde karşılaştıkları sorunlara bir sistem bütünlüğü içerisinde çözüm yolları önermek, tasarlamak ve üretmek için çalışırlar. Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nın ana hedefi teknoloji okuryazarı bir toplum meydana getirmektir. Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nı tamamlayan öğrenciler teknolojik kararların sosyal, kültürel, çevresel, ekonomik ve yasal etkilerini değerlendirir ve toplumsal yaşama ilişkin daha bilinçli görüş ve anlayış geliştirirler. Program, öğrencilerin kişisel yeteneklerini öne çıkararak sorun çözme, tasarlama, basit teknikleri kullanarak yapı kurma ve kendini ifade etmeye yönelik potansiyellerini artırmalarını sağlar. Öğrenciler ilköğretimden teknolojinin günlük kararlarımızı nasıl etkilediğini anlayarak, süreç ve sistemleri kullanma yeteneği kazanarak, sorun çözmede farklı teknik, araç ve gereçleri kullanarak, kuramsal alanlardaki kavramları uygulamaya aktararak gerçek yaşamdaki sorunların teknik çözümleri üzerinde çalışma becerisi kazanarak mezun olurlar. Bu kazanımlar öğrencileri küresel olarak yaşamlarını sürdürmede gerekli olan teknoloji okuryazarlığı niteliklerine ulaştırır.

Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nın İlkeleri
Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nın görevi; öğrencilere teknolojiyi uygun biçimde nasıl kullanacaklarını, değerlendireceklerini, karar verme süreçlerini nasıl etkinleştirebileceklerini ve hızla değişen teknolojik ortama nasıl katkıda bulunabileceklerini öğretmektir. Bu nedenle teknoloji ve tasarım dersi teknolojiye özgü kavram, sistem ve süreçleri kapsar. Program öğrenci merkezlidir, teknolojik kavram, süreç ve sistemlerin anlaşılmasına yönelik bir yaklaşımla geliştirilmiştir. Öğrenciler Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’yla teknolojik bir toplumda yaşam boyu öğrenmeye hazırlanacaklardır. Çünkü öğrenciler etkinlik merkezli işlik uygulamalarıyla karşı karşıya kalacaklar ve soyut kavramları somut uygulamalarla güçlendireceklerdir. Yapma bilgisi ve yapma becerisiyle beraber öğrenciler iletişim, iş birliği, araştırma, sağlıklı yaşam ve üretim becerileri geliştirecek; matematiksel kavramları ve bilimsel bilgileri yaşama aktarmayı öğreneceklerdir. Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı uygulamada ilkesel olarak;

3

Teknolojinin niteliklerini yansıtan çevre ve sistemlerin, öğrenciler tarafından incelenmesine fırsat ve olanak sağlamalıdır. Uygulanacak yöntem öğrencilerin okulun sınırlarını aşmalarına, çevre ve sistemlerle ilişki kurmalarına yardım etmelidir. Tüm etkinlikler öğrencilerin aktif olarak uygulamalara katılımlarıyla gerçekleştirilmeli ve kavramlarla yaşam arasında bağlantı kurmalıdır. Her öğrenci teknolojik üretim sürecine yönelik deneyim sahibi olmalı, öğrenme deneyimleri sonucu kazandığı bilgi, beceri ve tutumları bilimsel ilkelerle bütünleştirmelidir. Öğrenci görüşlerini yalnız sözcüklerle değil teknolojinin dili olan çizim, formül, grafik, denklem, plan gibi çeşitli yollarla açıklamalıdır. Teknoloji eğitimi yalnız belleğe yönelik değildir. Teknoloji eğitimi gözlemden uygulamaya yaratıcı ve mekanik tasarımdan matematiksel ve fiziksel sonuçlara, özetlemeden duyarlı ölçü araçlarına ve çizim çalışmalarına kadar birçok boyutu içerir. Uygulanacak yöntem öğrencilerin gizli kalmış yeteneklerini açığa çıkaracak ve geliştirecek nitelikte olmalıdır.

GENEL AMAÇLAR
ERİŞİM DÜZEYİ 1 İhtiyaçları Araştırma, Analiz Etme ve Tanımlama
Öğrenciler tasarım ve teknolojik etkinlikleri için ev, okul, toplum, iş ve endüstrideki içeriği gözlemleyerek karşılaştıkları sorunun çözümüne yönelik ihtiyaç ve olanakları tanımlayabilmeli ve bunları açık bir biçimde aktarabilmelidir. Beceriler Öğrenciler; 1. Tasarım ve teknoloji etkinliklerine yönelik ihtiyaç ve koşulları, benzer ve ilişkili durumlarda neler yapıldığını inceleyerek ve çevresindeki tanıdık oluşumları gözlemleyerek tanımlar. 2. Tasarım ve teknolojik etkinlikleri için ihtiyaç ve koşulları tanımlamada kendi bilgi, deneyim, gözlem ve araştırma sonuçlarını kullanır. 3. Olası ihtiyaç ve koşullar için düşüncelerini geliştirir, uygulanabilir değişiklikler önerir ve önerilerinin nedenlerini açıklar. 4. Diğer insanların sundukları farklı önerileri dinler, bakış açılarını inceler ve kendi etkinliği için uygulanabilir olanları dikkate alır. 5. Geçmişte ve günümüzde farklı kültürlerdeki insanların benzer veya ilişkili olan sorunların çözümünde kullandıkları yöntemleri, kendi tasarım etkinliğinde yararlanmak amacıyla inceler. 6. Birbiriyle ilgili bir dizi ölçütün değerlerini tartarak hangilerinin ihtiyaç ve olanakları tanımlamada daha etkili olduğuna karar verir. 7. Bilgi kaynaklarından yararlanarak ve değişik araştırma yöntemlerini kullanarak veri toplar ve teknoloji etkinliği için değerlendirir. 8. Yararlandığı bilgi kaynaklarının niteliklerini ve niceliklerini önceden belirler ve seçimlerinde kararlılık gösterir.

4

9. Araştırmalarında ulaştığı sonuçları ve elde ettiği bilgileri analiz ederek yazı, resim, grafik veya istatistik veri olarak düzenler. 10. Geliştirilen teknolojilerin insan yaşamına yeni olanaklar getirdiğini ve yeni talepler yarattığını fark eder. 11. Yeni ürünlerin geliştirilmesinde üreticilerin olanaklarını ve tüketicilerin tercihlerini ekonomik, sosyal, çevresel ve teknolojik boyutlarıyla değerlendirir.

ERİŞİM DÜZEYİ 2 Tasarımı Planlama
Öğrenciler özgün bir tasarım önerebilmeli, tasarım önerileri için düşünce üretebilmeli, tüm ayrıntıları planlayarak gerçekçi ve uygulanabilir bir tasarım geliştirebilmelidir. Beceriler Öğrenciler; 1. Tanımlanmış bir ihtiyacı karşılamak veya belirlenmiş bir sorunu çözmek amacıyla ne yapılabileceği hakkında düşüncelerini açıklar. 2. Tasarımları için düşünce ve seçenek üretmede imgelemlerini, geçmiş bilgi, deneyim ve becerilerini kullanır. 3. Gerçeğe uygun bir tasarım önerisi için düşüncelerini netleştirir, uygun olanlarını seçer ve seçiminin nedenlerini açıklar. 4. Tasarım önerisiyle ilgili ayrıntıları değişik kaynaklardan, kişi ve kuruluşlardan araştırır. 5. Düşüncelerinin gelişimini ve araştırdıkları bilgileri düzenler ve yazım kurallarına uyarak kaydeder. 6. Basit akış şemaları, diyagramlar, resim ve çizimler üzerinde tasarım önerilerine yönelik ihtiyaçlarını ve neler yapacağını açıkça gösterir. 7. Tasarımına uygulayacağı elde edilebilir kaynakları listeler, kontrol eder ve hazırlar. 8. Tasarım önerilerini bilgisayar destekli çizim, masa üstü yayıncılık ve yazı tekniklerini kullanarak düzenler, geliştirir ve projelendirir. 9. Geliştirdikleri tasarım modelinin estetik değer taşımasına, özgün, işlevsel, ekonomik ve yapılabilir nitelikte olmasına dikkat eder. 10. Tasarımlarını gerçekleştirmek amacıyla aldıkları karar doğrultusunda güvendikleri düşüncelere yönelik riskleri göze alır ve denemek için istek gösterir.

ERİŞİM DÜZEYİ 3 İnşa Etme ve Uygulama
Öğrenciler, bilgi ve işlemleri içeren bir plan hazırlayarak ve uygun kaynakları kullanarak sistem ve çevre kurabilmeli, bir ürünü meydana getirebilmelidir. Beceriler Öğrenciler; 1. Sistem veya çevre kurmada kullanılan araçları ve işleme yöntemlerini tanır.

5

2. Uygulaması için biçimlendireceği gereci işlemeye uygun aracı ve bu aracı kullanışlı hâle getirmeye uygun yöntemi bilerek seçer. 3. Süre, emek ve gereçlerin verimli kullanımı için yapım aşamalarını ve çalışma ortamını plânlar. 4. İşlediği gereçlerde israfı azaltacak ve maliyeti düşürecek önlemleri önceden düşünüp uygular. 5. Uygun araç ve gereçleri kullanarak yaptığı planlamaları uygulayarak basit düzenekler kurar. 6. Araç ve gereçleri kullanmada ve yapımda çıkan güçlükleri çözümlemede yeni yöntem, işlem ve sistemler düşünür, uygular ve gerektiğinde yardım ister. 7. Daha güvenli ve doğru bir çalışma için araçları, sınırlarını bilerek kullanır. 8. Uygulamasında plan, çizim, grafik, üç boyutlu modeller, semboller ve teknik bilgilerden yararlanır. 9. Araç ve gereçlerin kullanımı, uygulama ortamının düzeniyle ilgili kurallara ve geliştirdiği uygulama planına uymada kararlılık gösterir. 10. İstenilen sonuca ulaşmak için başkalarıyla iş bölümü yapar ve iş birliğine gider. 11. Planlama ve yapımda karşılaştığı sorunları nasıl çözdüğünü, tasarımında ne tür değişiklikler yaptığını ve ürününe kazandırdığı nitelikleri kaydeder.

ERİŞİM DÜZEYİ 4 Değerlendirme ve Yeni Düşünce Geliştirme
Öğrenciler, yaptıkları işlemler ve çıkan ürün üzerinde değerlendirmeler yapabilmeli, sistem geliştirici iletişim etkinliklerinde bulunabilmeli ve kendi sistemleriyle teknoloji etkinliklerini, farklı zaman ve kültürdeki benzerleriyle karşılaştırabilmelidir. Beceriler Öğrenciler; 1. Geliştirdiği tasarımını karşıladığı ihtiyaç ve koşullar içerisinde dener. 2. Tasarım ve teknoloji etkinliklerinin sonuçlarını ve yaptıkları işlemleri yorumlayarak başkalarına işi nasıl başardığını ve ne kadar iyi yaptığını aktarır. 3. Tasarım ve teknoloji etkinliğinin sonuçlarını, belirlediği ihtiyaçları ne kadar iyi karşıladığını hesaba katarak tartışır. 4. Tasarım ve teknoloji etkinliğini gerçekleştirmede izlediği aşamaları tekrar gözden geçirir, almış olduğu kararları ve uygulama sonuçlarını ilk amacıyla karşılaştırarak değerlendirir. 5. Tasarımının işlevlerini, estetik değerini, maliyetini, kullandığı gereçleri, karar verme ve üretim sürecini tekrar gözden geçirerek tercihlerinin nedenlerini değerlendirir. 6. Var olan sistem, çevre ve el işleri hakkında yorum yapar, bunları görünüş ve kullanılan kaynaklar bakımından başka zaman ve kültürlerdeki benzerleriyle karşılaştırır. 7. Başka zaman ve kültürlerdeki benzer sistem, çevre ve el işlerinin ayırt edilebilen özelliklerini değerlendirir, kendi tasarım ve teknoloji etkinlikleriyle karşılaştırır. 8. Kullandığı süreç, teknik ve yöntemlere bağlı kalarak tasarımıyla ilgili olası gelişme ve yeni düşünceleri belirler ve tasarımına yansıtır. 9. Geçmiş zaman ve kültürler ile günümüzde kullanılan çeşitli ürünlere yönelik tasarım ve teknolojik etkinliklerin ekonomik, etik, sosyal ve çevresel sonuçlarını değerlendirir. 10. Çevre ve sistemlerin sosyal ve ekonomik farklılıklara göre insan yaşamına etkilerini anlar.

6

DİKKAT: Konuşarak iletişim kuramayan öğrenciler çalışmalarını yazarak, çizerek ve teknolojinin sembollerini kullanarak gerçekleştirir.

İÇERİK KAYNAKLARI
Teknoloji ve Tasarım dersinin içeriği programlanırken temel ve uygulamalı bilimlere ait ilkeler, diğer öğrenme alanları ile endüstri alanları ve iş yaşamına yönelik içeriklerden yararlanılmıştır. Böylece disiplinler arası bir yaklaşımla, öğretim ortamı içerisinde teknolojinin ilgi alanına giren herhangi bir konunun tüm yönleriyle analiz edilmesi, tartışılması ve kavranması sağlanmıştır.

Temel ve Uygulama Bilimlerine Ait İlkeler
İnsanoğlunun günümüzdeki gelişmişlik düzeyine ulaşabilmesi, temel ögesi bilgi olan bir dizi etkinlikle olanaklı olmuştur. Bilginin üretilmesi, biriktirilmesi, toplumun bilgiden yararlanarak gelişmesi ve bu süreçte edinilen deneyimin tekrar bilgiye dönüştürülmesi, insanlığı günümüzdeki gelişmişlik düzeyine ulaştırmıştır. Bilgiyi üretme ve bilgiden yararlanma etkinliği, belirli teknolojilerin kullanımıyla olanaklıdır. Çünkü ihtiyaçlara uygun, sorunlara etkili çözümler sağlayan ürünler, belirli teknolojilerden yararlanılarak oluşturulur. Mühendislik gibi uygulamalı bilimler ile matematik, fizik, kimya ve biyoloji gibi temel bilimler karşılıklı etkileşim içinde yeni teknolojileri üretir. Bu üretim sürecinde karşılaşılan sorunlara, temel bilimler çözüm getirmeye çalışır. Bunların ürünleri olan yeni bilgiler, yeni teknolojilerin üretilmesine yol açar. Bu etkilerin giderek artması, bilginin teknolojiye ve ona bağlı olarak ürüne dönüşmesini de hızlandırır. Bilim ve teknoloji arasındaki bu hızlı etkileşim ve bütünleşme ile teknolojik uygulamaların tümüyle bilimsel ilkeler temeline oturmuş olması, eğitim de dâhil olmak üzere yaşamın bütün

7

boyutlarını etkilemektedir. Bugünkü teknolojik ortamda yalnızca bilgi edinme, kavram ve beceri kazanma ile takdir duygusu geliştirme tek başına yeterli olamamaktadır. Çünkü kuramla uygulama, düşünceyle madde, eğitimle üretim ikilemlerinin bütünlüğü, insanın da bütün olarak eğitilmesini zorunlu kılmaktadır. Eğitim sistemlerinin buradaki işlevi, düşünsel becerilerini pratik becerilere dönüştürebilen, çok yönlü bireyi yetiştirmektir. Bu amaçla Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nın içeriği temel ve uygulamalı bilimlere ait ilkelerin teknolojik üretim süreci içerisinde kullanılmasına olanak verecek anlayışta tasarlanmıştır. Bu yaklaşım öğrencilerin bilimle teknoloji arasında işlevsel ve gerçekçi bir bağ kurmalarına olanak verecektir.

Diğer Öğretim Alanları
İlköğretim okullarında teknoloji sürecine katkı sağlayacak diğer disiplinler aynı öğretim düzeyinde okutulan diğer öğretim alanlarıdır. Teknoloji eğitimi bu öğretim alanlarından elde edilen bilgileri teknoloji süreci içerisinde, sorun çözmeye dayalı olarak üretime yönlendirmektedir. Bunun için program geliştirilirken sınıf düzeylerine göre tüm ders alanlarının bilgisel analizi yapılmış ve bu analiz sonucu ulaşılan veriler Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nın temel içeriğini oluşturmada kullanılmıştır. Böylece öğrenciler diğer derslerde almış oldukları bilimsel bilgilerin, günlük yaşamda nasıl kullanıldığını kendileri uygulayarak ve yaşayarak öğrenebileceklerdir. Bu, kuramsallaşan, belleğe ve ezbere dayanan öğretimi deneye, araştırmaya, soyutlama yeteneği kazanmaya, işlevsel ve yaratıcı öğretim etkinliklerinde bulunmaya da yöneltecektir.

Öğrenme Düzeyinin Özellikleri
İlköğretim her yurttaşın görmesi gereken ve bir mesleğe yönelmemiş temel eğitimdir. Bu nedenle bir meslek kazandırmak veya herhangi bir mesleğe yönelik davranışı öğretmek amaçları içerisinde değildir. Teknoloji eğitimi bir mesleğe bağlı kalmadan, teknolojik kültür etrafında, tüm üretim ve hizmet endüstrisini tanımaya yöneliktir. Mesleki ve teknik eğitim ise yalnız bir alanla ilişkili bilgi, beceri ve tavırları geliştirmeyi amaçlar. Bu nedenle Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nın içeriği, ilköğretim okulunun amaçlarına ve öğrenme düzeyinin bedensel, psikolojik gelişimine ve sosyal yapısına uygun olarak düzenlenmiştir.

Teknolojik Kavram, Süreç ve Sistemler
Tarihin her döneminde, insanın yaşadığı ortamın koşulları ve olanakları onun eğitim sistemini etkilemiştir. Endüstri devrimi eğitimde gerçekçi bir yaklaşımın benimsenmesine ve bilim ile uygulamalı sanatların okul programlarına girmesine yol açmıştır. Bu dönemde yaparak öğrenme, somut öğretim, laboratuvar öğretimi gibi yeni kavramlar ortaya çıkmıştır. Teknoloji eğitimi kavramı ise mekanik sanatlar, pratik sanatlar, el sanatları, endüstriyel sanatlar ve iş eğitimi olarak bir evrim göstermiştir. Bugün gelinen noktada kavram, artık çağdaş teknoloji kültürünü temel alan teknoloji eğitimi olarak ele alınmaktadır. Bu nedenle program içeriği ve öğretim süreci teknoloji eğitiminin kuram ve kavramsal temeline dayalı olarak düzenlenmiştir.

8

Endüstriyel Alanlar ve İş Yaşamı
Teknoloji eğitimi uygulamada amaçlarını gerçekleştirmek için ekonomik ve endüstriyel kurumların bilgi ve deneyimlerini araç olarak kullanır. Bu kurumların temel bilgi alanlarını ise iletişim, bilişim, turizm, sağlık, ulaşım, inşa, imalât, enerji, pazarlama, hukuk gibi sektörler oluşturur. Bu sektörler için gerekli iş gücü mesleki ve teknik eğitim tarafından yetiştirilir. Genel eğitimde ise bu sektörlerin temel işleyiş düzenleri ile sahip oldukları teknolojik kültür, teknoloji eğitimi tarafından verilir. Bu nedenle program içeriği belirlenirken iş yaşamına yönelik bilgiler ayrıştırılmış ve içeriğe yansıtılmıştır. İş yaşamına yönelik içerik belirlenirken bilimsel buluşlar ve bunların üretime uygulanması, endüstrideki mal ve hizmet üretme yöntemleri, iş yaşamındaki örgütlenme ve karmaşık insan ilişkileri, teknolojik gelişmelerin toplumsal, ekonomik ve kültürel yapıya etkileri analiz edilmiştir. Bu analiz sonucunda, birçok endüstriyel alanı ortak olarak temsil edecek temel ögeler (iş birliği, örgütlenme, zaman, maliyet, güvenlik, pazarlama vb.) belirlenmiş ve ünite içerikleri bu ögelere göre organize edilmiştir.

Çağdaş Teknolojiler
20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan yeni teknolojiler, tüm dünyadaki ekonomik ve sosyal koşulları değiştirebilecek güce ulaşmıştır. Otomasyon teknolojisi, nükleer teknoloji, genetik teknolojisi, bilişim teknolojisi gibi yeni teknolojiler artık günlük yaşantımızın büyük bir bölümünde etkili olmaktadır. Şu anda ilköğretim okullarında öğrenim görmekte olan kuşak, ileride bugünkünden çok farklı bir çevrede yaşayacaktır. Yeni teknolojiler gelişip yaygınlaştıkça şimdiki üretim, hizmet ve eğitimin yapısı da değişecektir. Bu durumda toplumun bu değişim ve gelişim sürecine ayak uydurabilmesi için gerekli hazırlıkların yapılması zorunludur. Bu nedenle teknolojideki bu değişim, Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nın içeriğine yansıtılmıştır.

PROGRAMIN YAPISAL ÖZELLİKLERİ
Öğrenme Alanları
Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı teknoloji okuryazarlığına yönelik olarak sekiz öğrenme alanını kapsayacak içerikte inşa edilmiştir. Bu öğrenme alanları endüstri alanları ve iş yaşamı, üst öğretim alanları, ilköğretimde okutulan diğer dersler ve çağdaş teknolojilerin analiziyle belirlenmiştir. Öğrenme alanlarının olabildiğince iş yaşamının bütününü temsil etmesine ve üst öğretim alanlarına referans oluşturmasına çalışılmıştır. Böylece öğrenciler öğrenme alanlarında yer alan ünitelerdeki etkinliklerle teknolojik çevre, sistem ve kavramları bütüncül şekilde algılamaya yönelik bir anlayış geliştireceklerdir. Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nı oluşturan sekiz öğrenme alanı aşağıdaki şemada gösterilmiştir:

9

Programı oluşturan öğrenme alanları dersin okutulacağı 6, 7 ve 8. sınıfların her biri için geçerlidir. Öğrenme alanları her sınıf düzeyinde aşamalı olarak birbirini tamamlayacak odaklardan kurulmuştur. Her öğrenme alanında yer alan üniteler odağa bağlı olarak bir üst sınıfta yer alan üniteye taban oluşturmaktadır. Ayrıca öğrenme alanları öğretim sürecine ve kapsadığı teknik becerilere dayalı olarak birbirlerini desteklemektedir. Öğrenme alanları arasındaki bu bağlantılar ünite içeriklerinde gösterilmiştir. Böylece öğrenme alanlarında yer alan üniteler arasında kazandırılacak bilgi, beceri, anlayış ve tutumlara yönelik yatay ve dikey bir örüntü oluşturulmuştur. Düzenekler

“Düzenekler” öğrenme alanı mekanik olarak çalışan makine teknolojisine yönelik sistemleri
kapsamaktadır. Bu nedenle öğrenme alanı içerisinde yer alan üniteler; düzlemsel, dairesel, dişli çark, kam ve krank düzeneklerini, bu düzeneklerle hareket oluşturmayı, oluşturulan hareketin kontrolünü, hareketin hızının, yönünün, doğrultusunun ve türünün değiştirilmesini ve mekanik sistemlerle çalışan teknolojileri aşamalı olarak içermektedir. Öğrencilerin “Düzenekler” öğrenme alanına ait üniteleri tamamladıktan sonra günlük yaşamlarında yararlandıkları mekanik sisteme dayalı makine teknolojilerini, insan yaşamında yerine getirdiği işlevleri ve çalışma ilkelerini bilerek kullanma yeterliliğine ulaşmaları temel seviyede makine teknolojisi okuryazarı olmaları beklenmektedir. Sistem ve Kontrol

“Sistem ve Kontrol” öğrenme alanı mekanik, elektromekanik, elektromanyetik sistemlerin (Bu
sistemlere elektronik, pnömatik, hidrolik sistemler eklenebilir.) elektriksel etkili sistemlerle kontrolünü kapsamaktadır. Bu nedenle öğrenme alanı içerisinde yer alan üniteler; elektromekanik olarak elektrik

10

akımının, elektromanyetik olarak elde edilen hareketin yön ve devir hızının, küçük bir akımla büyük bir akımın kontrol edilmesini, devre bileşenlerini, bağlantılarını aşamalı olarak içermektedir. Öğrencilerin “Sistem ve Kontrol” öğrenme alanına ait üniteleri tamamladıktan sonra elektriksel ilkelere göre çalışan sistemleri tanıyarak kullanmaları ve iletişim sürecinin kontrol sistemlerine nasıl aktarıldığını kavrayarak geleceğin otomatik kontrollü teknolojik ortamına uyum yeteneklerini artırmaları beklenmektedir. Dayanıklı Gereçler

“Dayanıklı Gereçler” öğrenme alanı ahşap, plastik ve metal gereçlere yönelik teknolojileri
kapsamaktadır. Bu öğrenme alanına ait üniteler; dayanıklı gereçlerin üretim sürecini, çeşitlerini, kullanım alanlarını, fiziksel özelliklerini, bu özelliklere göre şekil alma olanaklarını, şekillendirme tekniklerini ve yeniden kullanımını aşamalı olarak içermektedir. Öğrencilerin “Dayanıklı Gereçler” öğrenme alanına ait üniteleri tamamladıktan sonra ahşap, metal ve plastik gereçlerle üretilmiş ürünleri bu gereçlerin teknik özelliklerini tanıyarak kullanma yeterliliğine ulaşmaları, geri dönüşüm ve yeniden kullanıma yönelik olarak bireysel sorumluluk alma ve çevre koruma bilincine ulaşmaları beklenmektedir. Yapı “Yapı” öğrenme alanı yapı kavramı ve teknolojisini kapsamaktadır. Bu nedenle öğrenme alanı içerisinde yer alan üniteler; geometrik şekillere ait açınımlarla oluşturulan üç boyutlu yapıları, yapıları ayakta tutan temel dayanım sistemlerini, dayanım sistemlerine etki eden kuvvetleri, yapıları güçlendirmede kullanılan teknikleri, bina tasarım sürecini, doğal ve mimarî dokunun yapı tasarım sürecine etkilerini aşamalı olarak içermektedir. Öğrencilerin “Yapı” öğrenme alanına ait üniteleri tamamladıktan sonra yaşadıkları mimarî çevreyi kültürel ve teknik özelliklerine göre daha bilinçli olarak değerlendirmeleri ve kentsel niteliğin artırılmasına duyarlılık göstermeleri beklenmektedir. Beslenme

“Beslenme” öğrenme alanı yeterli, dengeli, ölçülü ve sağlıklı beslenmeye yönelik teknolojileri
kapsamaktadır. Bu nedenle öğrenme alanı içerisinde yer alan üniteler; sağlık ve güvenlik kurallarını, mutfakta kullanılan ölçme, işleme ve servis araçlarını, yeterli ve dengeli beslenme ilkelerini, besin gruplarını, ürün analizini, besin hazırlama süreç ve tekniklerini, toplu üretime uygun besin tasarımını, farklı tüketici gruplarının ihtiyaçlarını ve besinlerin üretiminden tüketimine kadar olan yaşam döngüsünü aşamalı olarak içermektedir. Öğrencilerin “Beslenme” öğrenme alanına ait üniteleri tamamladıktan sonra ulaştıkları yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenme yeterliliğini yanlış beslenme alışkanlıklarını değiştirmede kullanmaları beklenmektedir. Tekstil “Tekstil” öğrenme alanı lifin kumaşa, kumaşın ürüne dönüşünceye kadar geçirdiği süreç ve teknolojileri kapsamaktadır. Bu nedenle öğrenme alanı içerisinde yer alan üniteler; lif, iplik ve kumaşların çeşitlerini ve fiziksel etkilere karşı gösterdikleri özellikleri, kalıp çıkarma, dikiş, süsleme ve desenleme tekniklerini, tekstil yüzeylerinin doku özelliklerini, yüzey oluşturma tekniklerini, tekstil endüstrisinin uygulamalarını ve süreçlerini aşamalı olarak içermektedir. Öğrencilerin “Tekstil” öğrenme alanına ait üniteleri tamamladıktan sonra farklı liflerle oluşturulmuş tekstil yüzeylerinin değişik etkilere karşı gösterdikleri özellikleri, günlük yaşamlarında kullandıkları tekstil ürünlerinin bakımını yapma ve satın almada kullanmaları beklenmektedir.

11

Ekonomik Yaşam “Ekonomik Yaşam” öğrenme alanı teknolojik üretim süreci içerisinde ekonomik etkinliklerin yeri ve önemini kapsamaktadır. Bu nedenle öğrenme alanı içerisinde yer alan üniteler; turizm etkinliklerinin birey ve toplumun yaşamındaki önemini ve turizme neden olan doğal ve kültürel değerleri, evrensel ve ulusal tüketici haklarını ve tüketici olmanın getirdiği sorumlulukları, mal ve hizmet üretimi sonucunda elde edilen gelir ve giderlerini bütçe olarak planlamayı, birikimleri yatırım olarak değerlendirmeyi aşamalı olarak kapsamaktadır. Öğrencilerin “Ekonomik Yaşam” öğrenme alanına ait üniteleri tamamladıktan sonra günlük yaşamlarındaki ekonomik etkinliklerde satın almada, yatırımlarında, gelir ve giderlerini dengelemede, katıldıkları organizasyonlarda sorumlu birer tüketici olarak kararlarını verme yeterliliğine ulaşmaları beklenmektedir. Meslekler “Meslekler” öğrenme alanı doğru ve sağlıklı alan seçimine yönelik eğitimsel yönlendirmeyi kapsamaktadır. Bu nedenle öğrenme alanı içerisinde yer alan 8. sınıf ünitesi; iş ve meslek kavramlarını, geçmişten günümüze mesleklerde oluşan değişimi ve çeşitliliği, kendini ve meslek alanlarını tanıyarak yapılan meslek seçiminin birey ve toplumun yaşamına kazandıracağı katkıları ve bir üst öğrenim kurumlarındaki meslek alanlarını içermektedir. Öğrencilerin “Meslekler” öğrenme alanına ait üniteyi tamamladıktan sonra tüm ünitelerde inceledikleri meslek alanlarını, oluşturdukları “ben kimim” haritasını, yöresel iş yeri gezilerindeki izlenimlerini ve meslek tanıtımlarından edindikleri bilgileri kullanarak bir üst öğrenim kurumu için doğru ve sağlıklı alan seçebilme yeterliliğine ulaşmaları beklenmektedir.

Öğretim Süreci
Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı, ürün çemberi olarak adlandırılan ve dört aşamadan oluşan teknolojik tasarım sürecine dayalı olarak geliştirilmiştir. İhtiyaçları Araştırma, Analiz Etme ve Tanımlama Öğrenci, karşısına çıkan sorunu veya ihtiyacı analiz ederek, bilimsel veri kaynaklarından araştırarak, gözlem ve görüşme yaparak, geçmiş bilgi ve deneyimlerini aktararak teknolojik, sosyal, ekonomik, psikolojik, yasal ve yapısal boyutlarıyla değerlendirip tanımlayacaktır. Tasarımı Planlama Öğrenci analiz ederek tanımladığı soruna veya karşılanacak ihtiyaca birden fazla çözüm yolu önerecek, önerdiği seçeneklerden en iyi çözüm yoluna gerekçeleriyle karar verecek ve örgütleme, zaman, kaynak, araç, gereç gibi teknolojik ögelere göre çözüm yolunu planlayarak teknolojik sürece katılacaktır. İnşa Etme ve Uygulama Öğrenci karar verdiği en uygun çözüm yolunu yaptığı planlamalara bağlı kalarak ve teknolojinin üretim araçlarını yöneterek inşa edecektir. Değerlendirme ve Yeni Düşünce Geliştirme Öğrenci çıkan ürünü veya sistemi değerlendirecek, yeni görüş ve düşünceler geliştirecek ve eksiklikleri için tüm süreci denetleyerek gerekli düzeltmeleri yapacaktır.

12

Bu süreç içerisinde öğrenci, teknolojinin niteliklerini yansıtan kaynaklardan ve iletişim tekniklerinden yararlanarak araştırma ve sorun çözmeye dayalı bir yöntemle kendi gözlem, deneyim ve inceleme sonuçlarını bilimsel ilkelerle bütünleştirip teknolojik bilgi ve becerisini geliştirmiş olacaktır.

Ünite Yapısı
Program, öğrenme alanlarına bağlı olarak tasarımlanmış 22 üniteden oluşmuştur. Ünite giriş sayfaları o ünitenin çerçevesini çizen sınıf düzeyi, odak noktası, içerik, amaç, beklentiler gibi kimlik bilgilerini kapsamaktadır. Giriş sayfasından sonra gelen yatay sayfalar ünitede yer alan etkinlikleri içermektedir. Ünitelerde yer alan etkinlikler teknolojik üretim sürecini içeren üretim çemberine göre aşamalı olarak düzenlenmiştir. Etkinlikler sürece dayalı olarak yapılan sıralama dikkate alınarak gerçekleştirilecektir. Etkinliklerin sonucunda öğrencilerin ulaşması beklenilen bilgi, beceri ve tutumlar kazanımlar olarak ifade edilmiştir. Öğrencilerin bu kazanımlara ulaşmasında öğretmen tarafından dikkate alınması gereken içeriğe yönelik öneriler, diğer derslerle ilgili bağlantılar, öğretmen tarafından düzenlenmesi ön görülen görevler gibi ifadeler açıklamalar bölümünde verilmiştir. Aşağıda bir üniteyi oluşturan bölümlerin ve bu bölümlerde yer alan ifadelerin anlamları ayrıntılı şekilde şematik olarak verilmiştir:

13

Öğrenme Alanı ve Odak Ünitenin ait olduğu öğrenme alanını ve o öğrenme alanına yönelik ünitenin kapsadığı temel odak noktasını gösterir.

Ünite Başlığı Ünite ifadesinin yanında yer alan büyük harfli kodlamalar, o ünitenin yer aldığı sınıf düzeyini ve sıralamasını belirtir. Kodlamaların yanında yer alan başlık ise ünite içeriğini yansıtır.

Ünitenin Amacı Ünitenin ana içeriğini, odak noktasını, öğrencilerin tanıyacakları teknolojileri ve temel olarak yapacakları tasarım etkinliklerini özet olarak kapsar ve içeriğin uyarlanabileceği alternatif konuları tanıtır.

Sözcük Dağarcığı Tasarım ve yapım becerilerine ilişkin öğrencilerin önceki durumlarda karşılaşmadığı veya öğrenmeleri gereken bilgi, anlayış ve duyuşsal kavramları içeren sözcük dağarcığını gösterir.

Beklentiler Öğrencilerin ünite sürecinde bilmesi ve yapması gerekenleri yeteneklerine ve verecekleri tepkilere göre tanımlar. Kaynaklar Etkinlikler içerisinde kullanılması ön görülen görüntü kaynaklarını, yazılı ve basılı temel öğretim materyallerini ve öğrenciler tarafından ünite sürecinde tutulacak teknoloji günlüğüne ilişkin öğretim yapraklarını kapsar.

14

Kazanımlar Öğrencinin gelişimini ifade eder ve ünite sonunda erişmesi beklenilen bilgi, tutum ve becerileri içerir. Kazanımlar aşamalı bir sıra ile erişilebilirlik, yaşama yakınlık, gözlenebilirlik ve ölçülebilirlik gibi ilkelere bağlı kalınarak yazılmıştır. Öğretim Etkinlikleri Öğrencinin ünite süresince kendisinden beklenen öğrenme çabalarını ifade etmektedir. Öğretim etkinlikleri teknolojik üretim sürecine dayalı olarak birbirleriyle bağlantılı bir sıra izleyecek içerikte düzenlenmiştir. Etkinlikler öğrenme ortamının ve çevrenin olanakları gözetilerek zorunlu ve seçmeli olarak sınıflandırılmıştır. Öğretmen kazanımlara ulaştıkça etkinliklerin sırasına karar verebilir veya yeni etkinlikler ekleyebilir.

Açıklamalar Ünite içeriğini destekleyen öneri ve etkinlikleri, sınıf yönetiminde karşılaşılacak olası sorunlara yönelik düzenlemeleri, diğer disiplinlerle kurulması gereken bağlantıları, uyulması gereken sağlık ve güvenlik kurallarını, iş yaşamına ve mesleklere yönelik tanıtıcı etkinlikleri ve öğretmen tarafından yerine getirilmesi zorunlu görevleri kapsar.

15

DEĞERLENDİRME
Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı, öğrenmenin etkili ve anlamlı olabilmesi için öğrencinin öğrenme sürecine aktif olarak katılmasına, öğrenmede sorumluluk almasına ve bilgiye kendisinin ulaşmasına olanak sağlayacak içerikte yapılandırılmıştır. Bu nedenle değerlendirme anlayışı olarak öğrencilerin sahip olmadıkları özelliklerinin değil, sahip oldukları özelliklerinin değerlendirilmesi esas alınmıştır. Değerlendirme, sadece öğrencilere not vermek için değil, öğrencilere kazanmaları gereken bilgi, beceri ve tutum yeterliliklerini, ilerleme düzeylerini ve tamamlamaları gereken eksikliklerini gösteren ve öğrenmeyi destekleyen bir süreç olarak düşünülmüştür. Böylece öğrencileri bildikleri üzerinde daha çok düşünmeye yönlendirerek öğretimin daha anlamlı hale gelmesi amaçlanmıştır. Öğretim programlarının başarısı, öğrencilerin beklenen bilgi, beceri ve tutumları kazanıp kazanmadıklarının ölçme araçlarıyla belirlenip değerlendirilmesiyle ortaya çıkar. Bu anlamda iyi bir değerlendirme sistemi; Öğrencilerin neyi bildiğini, ne anladığını ve ne yapabildiğini ölçerek gelişim düzeylerini belirlemeye, Öğrencilerin nasıl daha iyi öğrenebileceklerini ve neleri daha iyi yapabileceklerini tanımlamaya, Öğrencinin kendisine ve ailesine öğrenme süreci hakkında bilgi sağlamaya, Öğretim etkinliklerinde kullanılan yöntem ve yaklaşımların yeterliliğini belirlemeye, Öğretmenin, öğrencilerin öğrenmesini geliştirecek yeni yaklaşım ve öğretim süreçlerini tasarlamasına yardımcı olmalıdır.

Değerlendirmenin Planlanması
Teknoloji ve Tasarım dersi öğrencinin tasarım ve yapım yeteneğine yönelik bilişsel düzeydeki bilgi, beceri ve tutumlarını uygulamayla birleştirmesini değerlendirir. Bu nedenle Teknoloji ve Tasarım dersi için planlanacak etkin bir değerlendirme sistemi, öğrenme ve değerlendirmeyi bütünleştiren bir yapı taşımalıdır. Çünkü teknolojik üretim süreci içerisinde yapılan tüm öğretim etkinlikleri aynı zamanda öğrencinin gelişimi ve performansının değerlendirilmesine temel oluşturacak kanıtları da içerir. Öğrenme kanıtları öğrencinin erişim düzeylerine ve ünite kazanımlarına ilişkin başarısını öğretmenin belirleyebilmesine ve öğrenciye gelişimi hakkında geri besleme sağlamasına olanak verir. Teknolojik üretim sürecine dayalı olarak gerçekleştirilen etkinlikler sonucu ulaşılan öğrenme kanıtları, öğrencinin bir sonraki öğrenme deneyimlerine hazır olup olmadığının belirlenmesine yardımcı olur. Öğretmenin; öğrencinin bilgi, beceri ve tutumlarını geliştirmesine yönelik daha ileri öğrenme deneyimleri sağlayacak şekilde programı değiştirmesini ve geliştirmesini sağlar. Aşağıda verilen şema Teknoloji ve Tasarım dersine yönelik değerlendirme etkinliklerini, öğrenme ve değerlendirme süreçlerini bütünleştirerek planlamaya olanak veren bir modeli içermektedir Teknoloji ve Tasarım dersinde gerçekleştirilecek değerlendirme etkinlikleri, şemada verilen karakteristikleri taşıyacak içerikte planlanmalıdır.

16

1.Öğrenme kanıtları Teknoloji ve Tasarım dersinde öğrenmeyi destekleyen bir değerlendirme etkinliği için öncelikle değerlendirmeye temel oluşturacak hangi öğrenme kanıtlarına ihtiyaç duyulduğunun belirlenmesi gereklidir. Bunun için Teknoloji ve Tasarım dersinde öğrenciler teknolojik üretim sürecini kapsayan erişim düzeylerindeki etkinlikleri ne kadar iyi yaptıklarıyla değerlendirileceklerdir. Erişim Düzeyi 1: Ev, okul, toplum, iş ve endüstrideki içeriği gözlemleyerek karşılarına çıkan sorunun çözümüne veya ihtiyacın karşılanmasına yönelik olanakları açık bir biçimde tanımlama ve aktarma. Erişim Düzeyi 2: Sorunun çözümü veya ihtiyacın karşılanmasına yönelik özgün bir tasarım önerme, tasarım önerileri için düşünce üretme, tüm ayrıntıları planlayarak gerçekçi ve uygulanabilir bir tasarım geliştirme. Erişim Düzeyi 3: Bilgi ve işlemleri içeren bir plan hazırlayarak ve uygun kaynakları kullanarak tasarlanmış sistem veya çevreyi kurma. Erişim Düzeyi 4: Geliştirdikleri sistem veya çevreyi farklı zaman ve kültürdeki benzerleriyle karşılaştırarak yapılan etkinlikler, işlemler ve çıkan ürün üzerinde değerlendirmeler yapma. 2. Kanıtların toplanması Teknoloji ve Tasarım dersinde öğrenme kanıtları, erişim düzeylerine göre tasarlanmış ünitelerdeki etkinlik çıktılarıdır. Bu etkinlik çıktıları; bireysel eylem planları ve stratejileri, araştırma, gözlem ve görüşme notları, çalışmanın hikâyesel anlatımı, görsel materyaller (resim, fotoğraf, çizelge, tablo, şema, diyagram vb.), görüntülü materyaller (VHS, VCD, slayt vb.), 2B veya 3B taslak çizimler, kişisel eleştiri ve yorumlar, gözden geçirme planları, değerlendirme kâğıtları, modeller gibi çalışmaları içerir.

17

Teknoloji ve Tasarım dersinde öğrenme kanıtları öğrenciler tarafından sistemli olarak düzenlenen bir ürün dosyası içerisinde toplanacaktır. Her ünite için hazırlanacak ürün dosyası; teknoloji günlüğü, tasarlanan ürün ile günlük içerisinde yer verilemeyecek diğer kanıtlardan oluşacaktır. Ürün dosyasının geliştirilmesi, düzenlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik bilgi ve örneklere “Ürün Dosyası Geliştirme Kılavuzu”nda (Ek 2) yer verilmiştir. Bu kılavuzda yer alan bilgi ve örneklerden yararlanarak her ünite için öğrenciler tarafından bir ürün dosyası düzenlenerek öğrenme kanıtları toplanacaktır. 3. Ölçme Tekniğinin Belirlenmesi Etkin bir öğrenme için öğretim sürecinde farklı değerlendirme fırsatlarının planlanması ve farklı ölçme tekniklerinden yararlanılması önemlidir. Bunlar öğretimin başarısını değerlendirmeyi sağladığı kadar geri besleme yapmak amacıyla öğrencilerin erişim düzeylerindeki performanslarına yönelik bilgileri de sağlayacaktır. Değerlendirme işlemleri genellikle sürece (formatif) ve sonuca (summatif) dayalı olarak tanımlanır.

Süreç Değerlendirme Geri beslemeyi sağlar. Sözel olarak bilgilendirir.

Değerlendirme

Sonuç Değerlendirme Öğretim sonunda yapılır. Sayısal bir sonuç verir. Not olarak bir değer ifade eder. Güvenirliğin sağlanması gereklidir.

Becerilerin ölçümünde yararlıdır. Öğrencinin gelişimiyle ilgilidir.

Sonuca dayalı değerlendirme: Ünite, dönem veya öğretim yılı sonunda dersin verimliliğini ve öğrencinin ulaştığı öğrenme düzeyini tanımlama üzerine odaklanan bir değerlendirmedir. Öğrencinin yetenek ve çabasından çok öğretim etkinliklerinin sonuncundaki düzeyini değerlendirerek sayısal olarak puanlamada ve sıralamada kullanılır. Öğrenci bakış açısıyla sonuca dayalı değerlendirme dersin son notunu belirlemeye yarar. Öğretmen açısından ise bir ölçme ve değerlendirme ortamıdır. Sonuca dayalı değerlendirmede yazılı sınav, kısa cevap, boşluk doldurma, eşleştirme, doğru yanlış testi, çoktan seçmeli testler vb. sayısal puanlamaya yönelik ölçme teknikleri kullanılır. Sürece dayalı değerlendirme: Herhangi bir görev veya etkinliğin sonucunda öğrenciye başarısını değerlendirebilmesi için geri besleme olanağı sağlayan ve kendi gelişimini izlemesine yönelik bilgilendirilmesini amaçlayan bir değerlendirmedir. Sürece dayalı değerlendirme öğrenciye kendi gelişimini sürekli olarak izleme ve gözden geçirme fırsatı tanır, kaliteli bir geri besleme sağlayarak hatalarını düzeltme olanağı verir, gelecekteki öğrenmesini besler, düzeyini, ulaşmak istediği yeri ve açığı nasıl kapayacağını gösterir. Temel amaç öğrenciye güçlü, zayıf ve yetersiz olduğu beceri ve tutumları daha iyi anlaması için yardımcı olmaktır. Bu nedenle sürece dayalı değerlendirme öğretime rehberlik etmek için düzenlendiğinden not olarak bir değer taşımaz. Sürece dayalı değerlendirmede performansı değerlendirmeye yönelik grup değerlendirmesi, öz değerlendirme, dereceleme ölçekleri, kavram haritaları, gözlem vb. ölçme teknikleri kullanılır.

18

Öğrenmeyi destekleyen bir değerlendirme sisteminin güvenilir, performans temelli, iş birliğine dayalı, etkin ve yaşama ilişkin öğrenmeleri yansıtan, gerçekçi ve uygulanabilir değerlendirme fırsatları sunması gereklidir. Bu anlamda öğrencilerin Teknoloji ve Tasarım dersindeki performansı ve öğrenme düzeyi hem sürece hem de sonuca dayalı olarak değerlendirilecektir. Ancak yapılacak değerlendirmede ağırlık, uygulamalı etkinliklere ve sorun çözmeye verilmelidir. Bilimsel bilginin değerlendirilmesi sınırlı tutulmalıdır. Çünkü uygulamalar ve sorun çözümleri öğrencinin bilgisel ve kavramasal gelişiminin iyi bir göstergesidir. Bu anlamda Teknoloji ve Tasarım dersinde sonuca ve sürece dayalı değerlendirme etkinliklerinin taşıması gereken temel nitelikler aşağıdaki tabloda verilmiştir:
Sonuca dayalı değerlendirme Öğrencinin erişim düzeylerine dayalı olarak ünite kazanımlarına ne oranda ulaştığının değerlendirmesini içerir. Öğrencilerin her ünite sonunda tasarım ve yapım etkinliklerinde ölçülür. Programın erişim düzeylerine dayalı olarak gösterdikleri bilgi, beceri ve tutumlara yönelik performansları bütün olarak Sürece dayalı değerlendirme Öğrencinin gelişimlerinin erişim düzeylerine bir dayalı olarak

bütünsel

yaklaşımla

değerlendirilmesini içerir. Öğrencilerin her ünite süresince tasarım ve yapım etkinliklerinde gösterdikleri bilgi, beceri ve tutumlara yönelik gelişimleri ile başarılı ve zayıf oldukları yönleri ölçülür. Programın kullanılır. öğretim sürecini oluşturan erişim

sıralanan ünite kazanımları ölçüt olarak kullanılır.

düzeyleri ve bu düzeylere ait beceriler ölçüt olarak

Ölçek sayısal bir puanlamaya olanak verecek içerikte düzenlenir. Ünitenin tüm kazanımlarını ve görevleri içeren sayısal bir dereceli puanlama anahtarı kullanılır.

Ölçek sözel olarak geri beslemeye olanak verecek içerikte düzenlenir. Programın erişim düzeylerini ve becerilerini içeren bir dereceli puanlama anahtarı kullanılır.

Teknoloji ve Tasarım dersi için yukarıda verilen sürece ve sonuca dayalı değerlendirme etkinliklerinin taşıması gereken niteliklere göre öğrenci düzeyi ve gelişiminin değerlendirilmesinde aşağıdaki ölçekler öngörülmüştür:
Öğretmenin Kullanacağı Ölçekler Sürece Dayalı Değerlendirme Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Öğrencinin Kullanacağı Ölçekler Sürece Dayalı Değerlendirme Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir! Sonuca Dayalı Değerlendirme Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği

19

Öğretmenler bu ölçeklerin dışında araştırma, gözlem, sunu vb. etkinlikleri değerlendirmede göreve özel ölçekler geliştirerek kullanabilirler. 4. Ölçeklerin Geliştirilmesi Teknoloji ve Tasarım dersinde her ünite sonunda öğrenci düzeyini belirlemek amacıyla ünitelerin etkinlik ve kazanımlarından yararlanılarak düzenlenmiş sonuç değerlendirme ölçeği kullanılmalıdır. Bu ölçek öğretmenin; her öğrencinin ulaştığı öğrenme düzeyini sayısal olarak puanlamasını ve öğretim etkinliklerinin başarısını değerlendirerek gerekli iyileştirmeleri yapmasını sağlar. Sürece dayalı olarak yapılacak değerlendirmede her bir ünite çalışması için erişim düzeylerine göre açık öğrenim amaçları belirlenmeli ve öğrenciler ünite boyunca bunlara göre değerlendirilmelidir. Değerlendirme her bir ünite sürecinin bütününe yönelik olabileceği gibi öğrencilerin geliştirdikleri belirli bilgi, beceri ve tutum özellikleri üzerine de odaklanabilir. Öğrencilerin ünite boyunca gösterdikleri gelişimleri öğrenme kanıtlarına bakılarak zayıf, iyi ve ileri düzeydeki beklentilere göre ölçülebilir. Bunun için üç veya dört dereceli sözel olarak bilgilendirecek bir ölçek hazırlamak yeterlidir. Örneğin; “amacın altında kalan çalışmalar”, “hedefi karşılayan çalışmalar”, “hedefi aşan çalışmalar” veya “gelişme ihtiyacında”, “kabul edilebilir”, “iyi”, “mükemmel”. Sürece dayalı değerlendirme ölçekleri öğrencideki gelişimin izlenmesinde süreklilik sağlamak amacıyla öğretmen tarafından her bir ünite için geliştirilerek değerlendirmede kullanılmalıdır. Öğrencilere her ünite sonunda tasarım ve yapım etkinliklerinde neyi iyi yaptıklarına, hangi konularda yardıma ihtiyaç duyduklarına, neleri öğrendiklerine yönelik düşünme ve değerlendirme fırsatı tanınmalıdır. Bunun için öğrencilerin kendilerini yansıtmalarına yardımcı olacak öz değerlendirme tekniklerinden yararlanılmalıdır. Teknoloji ve Tasarım dersinde öz değerlendirme için öğrencilerin kendi gelişimleriyle ilgili düşüncelerini aktarıp yorumlayabilecekleri bir ölçek kullanılmalıdır. Ölçeğin geliştirilmesinde programın belirlediği amaçlardan çok öğrencilerin kendi özel amaçlarından yararlanılmalıdır. Böylece öğrenciler kendi gelişimlerini kendi koydukları amaçlara göre öğretmenden de yardım alarak izleyebilirler. Bu öğrencilerin motivasyonunu artıracağı gibi öğretmeninin, öğrencilerin gerçekleştirilebilir amaçlar oluşturmalarına da yardımcı olmasını sağlar. Öz değerlendirme ölçeğinde aşağıdakilere benzer soruları kullanarak öğrencilerin kendilerini yansıtmalarına rehberlik edebilirsiniz: Bu ünitede ne öğrendim? Neyi iyi yaptım? Hangi konuda zorlandım? Nerde yardıma ihtiyacım oldu? Hangi konuda daha fazla şey bilmem gerekti? Kuvvetli ve zayıf yönlerim neler? Teknoloji ve Tasarım dersinde sonuca ve sürece dayalı değerlendirmede kullanılabilecek dereceleme ve öz değerlendirme ölçeklerine yönelik bilgi ve örnekler “Dereceli Puanlama Anahtarı Geliştirme Kılavuzu” (Ek 3) ve “Öz Değerlendirme Uygulama Kılavuzu”nda (Ek 4) yer verilmiştir. Bu kılavuzda yer alan bilgi ve örneklerden yararlanarak her ünite için öğretmen tarafından sürece ve sonuca dayalı değerlendirme ölçekleri geliştirilecektir.

20

5. Geri Besleme Değerlendirme etkinlikleri sonucunda öğretmen tarafından yapılan geri beslemeler öğrencilerin bir sonraki öğrenme deneyimine ne kadar hazır olduklarını veya kazandıkları bilgi, beceri ve tutumlarını güçlendirmeleri gerekip gerekmediğini gösterir. İyi bir geri besleme öğrencilerin öğrenme etkinliklerine karşı isteklerini ve kendilerine olan güvenlerini artırır. Öğretmen öğrencinin gelişimini izlemede nelere öncelik tanıyacağını belirlemeli ve önemli gördüğü noktaları seçip kayıt ederek bu noktalara ilişkin yazılı bir geri besleme yapmalıdır. Bu geri besleme ünite, dönem ve yıl sonunda ayrı ayrı yapılabilir. Öğretmenler geri besleme amacıyla düzenlendikleri bu bilgileri öğrencinin performansına yönelik kararlarını biçimlendirmede, öğrenciye gelişimi konusunda bilgi vermede, öğrenciyi bir sonraki öğrenme deneyimine hazırlamada ve velileri bilgilendirmede kullanabilirler. Öğrencilerin gelişimlerini gözlemlemek ve her ünitede gelişimlerini onlarla tartışmak önemlidir. Böylece öğrenciler kuvvetli ve zayıf yönlerini tanımlayarak kendi gelişmelerine yönelik bir bakış açısı kazanacaklardır. Bu geri besleme etkinliği öğrencilerle birlikte amaçları ve gelişmeleri doğrultusunda öğretim süresince devam ettirilmelidir. Teknoloji ve Tasarım dersinde etkin bir öğretim yukarıda verilen değerlendirme sürecinin geri besleme yapılarak desteklenmesiyle gerçekleşecektir.

BEKLENTİLER
Öğretmenlere Yönelik Beklentiler

Bilinenden bilinmeyene doğru gidin. Öğrencilere ihtiyaçları çerçevesinde dersin önemini ve hedeflerini anlamalarına, önceki deneyim ve bilgilerini yeni bilgilerle kaynaştırmalarına yardımcı olun.

Derste öğrenci katılımını sağlamak için sorular sorun. Ezberlemeyi vurgulamak yerine öğrencinin düşünmesine, eleştirmesine, kararlar vermesine ve problem durumlarını incelemesine, araştırmaya yönelmesine yardımcı olacak türde sorular kullanın. Ders için ünite girişlerinde verilen kaynaklardan, uygun öğretim araç ve gereçlerinden yararlanın: Görsel-işitsel araçlar, örnekler, modeller, filmler, referans kitapları, broşürler, tebeşir tahtası, tepegöz saydamları, uygun ders yazılımları, bilgi ve işlem yaprakları vb.

Etkili iletişim için açık ve anlaşılır yönergeler kullanın. Öğrencilerin yorum ve sorularına önem verin. Öğrenci cevaplarını olumlu bir tavırla karşılayın ve onları dikkatli bir biçimde dinleyin. Gerektiğinde öğrencilerinize dönütler sağlayın. Hem doğru hem de yanlış cevaplara dönütler verin. Öğrencilerinize anlaşılabilir yazılı ve sözlü ifadeler kullanın.

Sınıftaki etkinliklerin uygun hızla ilerlemesini sağlayın. Öğrenciler beklenen davranışları gösterdiğinde sözlü ve sözsüz ifadelerle pekiştirin. Öğrencilere karşı adil ve tarafsız davranın. Öğrenciler uygun olmayan tutumlar gösterdiğinde yalnızca o tutumla ilgilenin, öğrenciyi yargılamaktan kaçının. Sabır ve anlayış gösterin, iğneleyici ve alaycı bir dil kullanmayın.

Öğrencilerinize öğrendiklerini uygulama fırsatı tanıyın. Öğrencilerin diğer derslerde öğrendikleriyle bağlantı kurmalarına yardımcı olun. Her öğrencinin ayrı bir birey olduğu gerçeğinden hareket edin. Her öğrencinin her ünitede aynı başarıyı göstermesini beklemeyin. Çocuklar ilgi duydukları ya da yatkın oldukları alanlarda daha

21

başarılı olurlar. İlgi duymadıkları ünitelerde isteksiz davranabilirler. Öğrencileri ilgi duymadıkları ünitelerde fazla zorlamayın. Ancak ilgi duydukları ünitelerde onlara destek olun, cesaret verin. Başarılarının artarak devam etmesini sağlayın.

Ders etkinliklerini işlikle sınırlandırmayın. Programda yer alan etkinliklerin çevreye açılım göstermesine dikkat edin. Öğrencilerin iş yaşamı hakkında doğru bilgilere ulaşmalarına rehberlik etmek için ünite içeriğinde verilen kuruluşlara gezi düzenleyin ve ilgili meslek alanlarında çalışan meslek sahiplerini okula konuşmacı olarak davet edin. Bu etkinliklerin ilköğretimde yönlendirme çalışmalarına da katkı sağlayacağını unutmayın.

Ünitelerde yer alan uygulamalarda öğrencileri, olası kaynakları değerlendirebilme alışkanlığı kazanabilmeleri için atık malzemeler kullanmaya yönlendirin. Öğrencilerinizin çalışmalarını değerlendirirken tek bir yönteme ya da araca bağlı kalmayın. Programın değerlendirme bölümünde verilen sonuca ve sürece dayalı değerlendirme tekniklerinden etkin şekilde yararlanın. Öğrencilerin kendi kendilerini değerlendirmelerine fırsat verin. Öğrencinin dersteki çalışmalarının tümünü dikkate alarak gelişimlerini ve performanslarını bütüncül şekilde değerlendirin ve geri besleme yapın.

Okul Yönetimine Yönelik Beklentiler

Teknoloji ve Tasarım dersine yönelik yönetsel düzenlemelerinizde programda verilen uygulama esaslarının dışına çıkmayın. Öğretmenlerinizi programda belirtilen uygulama esaslarının dışında öğrenci sayısı yirmi (20) kişiyi aşan gruplara veya tüm sınıfa girmeleri için zorlamayın. Bu, programın işleyişini aksatacak ve öğretme-öğrenme etkinliğinde verimsizliğe yol açacaktır.

Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı çevreye açılım gösterecek ve yaşamın içerisinde öğretim etkinlikleri düzenleyecek içerikte düzenlenmiştir. Bu amaçla programda ünite içerikleriyle ilgili iş yeri gezileri ve gözlem etkinlikleri düzenlenmiştir. Bu gezi ve gözlem etkinliklerini yürütebilmesi için gerekli yönetsel düzenlemeleri yaparak öğretmenlerinize yol gösterin ve yardımcı olun.

Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı, öğrencilerin diğer öğretim alanlarından edindikleri bilgileri, teknoloji süreci içerisinde üretime dönüştürmelerini sağlamaktadır. Bu nedenle dersin amacına ulaşabilmesi için Teknoloji ve Tasarım dersi öğretmelerinin okulun laboratuvar, kütüphane, bilgi teknolojileri sınıfı, görsel ve işitsel olanaklarından yararlanmaları gereklidir. Okulunuzda bulunan bu olanaklardan Teknoloji ve Tasarım dersi öğretmenlerinizin yararlanması için gerekli yönetsel düzenlemeleri yaparak yardımcı olun.

Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nda yer alan etkinliklerin ön koşulunu, diğer derslerde alınan bilgi ve deneyimler oluşturmuştur. Bu nedenle diğer alan öğretmenlerinin kendi alanlarıyla ilgili proje ve etkinliklere katılmaları öğrenci başarısını artıracaktır. Diğer alan öğretmenlerini bu katılıma yönlendirin, Teknoloji ve Tasarım dersine karşı olumlu bir tavır geliştirmelerine aracılık edin.

Programda yer alan etkinliklerin gerçekleşmesi için uygun bir alanın, teknoloji ve tasarım işliği olarak düzenlenmesi gereklidir. Bu alanın nasıl düzenleneceğine yönelik standartlara program ekinde yer verilmiştir. Okulunuzda en az bir alanı programda verilen işlik standardına göre

22

düzenleyin. Bunun için okulunuzda var olan iş eğitimi işliklerini, Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı işlik standartlarına göre yeniden yapılandırın. Bunun programın işlerliğini artıracağını ve öğrenci başarısını olumlu yönde etkileyeceğini unutmayın.

Öğrencilerinizin yaptıkları projeleri tanıtmaları, onların öğretim etkinliklerine daha istekli katılmalarını sağlayacaktır. Bu nedenle her öğretim yılı sonunda Teknoloji ve Tasarım dersinde yapılan uygulamaları tanıtmak ve öğrencilerinizin başarısını velilerle paylaşmak için bir “teknoloji şenliği” düzenleyin. Teknoloji şenliğinin düzenlenmesinde öğretmenlerinize ve öğrencilerinize uygun fırsatları tanıyarak yardımcı olun.

Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nın amacı, içeriği ve etkinlikleri konusunda öğrenci velilerini aydınlatacak toplantılar düzenleyin. Bu, öğretmenlerin velilerle iş birliği yaparak öğretmeöğrenme etkinliklerini planlama ve düzenlemede program amaçlarına daha kolay ulaşmalarını sağlayacaktır.

Öğrenci Velilerine Yönelik Beklentiler

Teknoloji ve Tasarım dersinin okul programları içerisinde yer almasının ana nedeni, genel kültürün bir parçası olması ve bireyin gelişimine büyük katkıda bulunmasıdır. Bu anlamda öğrenci velilerinden Teknoloji ve Tasarım dersine karşı olumlu tavır göstermeleri beklenmektedir. Bunun öğrencilerin başarısına ve bireysel gelişimine önemli bir katkı sağlayacağı unutulmamalıdır.

Teknoloji ve Tasarım dersinde iş yaşamının tanıtılması önemli bir yer tutmaktadır. Çeşitli meslek alanlarında çalışan velilerin kendi alanlarını içeren ünitelerde mesleklerini tanıtmak için sınıfa konuşmacı olarak gelmeleri beklenmektedir. Bu etkinliğin, öğrencilerin ilerde seçecekleri alanlara ilişkin doğru ve sağlıklı karar vermelerine yardımcı olacağı unutulmamalıdır.

Velilerden öğretim yılı sonunda düzenlenecek teknoloji şenliğine; organizasyonuna yardımcı olmak ve öğrencilerinin başarılarını paylaşmak için katılmaları beklenmektedir. Başarılarını aileleriyle paylaşmak ve yaptıkları projelerin takdir edildiğini görmek, öğrencilerin öğretmeöğrenme etkinliklerine istekle katılmalarını sağlayacaktır.

Velilerden, öğrencilerinin Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’na yönelik yaptıkları araştırma, inceleme, gözlem ve görüşme etkinliklerine yardımcı olmaları beklenmektedir. Öğrenci velilerinin göstereceği bu davranış öğrencilerin kendilerine güvenlerini ve aileleriyle olan paylaşımlarını artıracaktır.

Kitap Yazarlarına Yönelik Beklentiler
Bu program bir süreçler tasarımı olarak gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle ilgili ders kitapları, Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nın kapsadığı öğretim sürecini yansıtacak şekilde düzenlenmelidir. Ders kitabı yazarlarından programı tümüyle inceleyerek teknoloji eğitiminin kuramsal esaslarını ve programın felsefi dayanaklarını kavramaları beklenmektedir. Ders kitapları yazılırken süreci oluşturan dört aşamanın düzenlenmesinde, kitap yazarları aşağıdaki ilkelere dikkat edeceklerdir. İhtiyaçları Araştırma, Analiz Etme ve Tanımlama Sürecin bu aşamasında;

23

Ders kitabının girişi, öğrencilerin ünite sonunda kazanacakları yeterlilikleri ve ünitenin sahip olduğu içeriği anlamalarına olanak verecek anlayışta düzenlenmelidir. Bu bölümde öğrencilerin giriş davranışlarını ölçmeye ve öğrencileri derse hazırlamaya olanak verecek sorular yer almalıdır. Böylece öğrenci geçmiş bilgi, deneyim ve gözlemlerini aktararak ana konunun kapsamını genişletecek ve konuyla ilgili sorunların neler olabileceğini belirleyecektir.

Ders kitabında, ünitelerde yer alan kavramlar mümkün olduğu kadar açık ve anlamlı bir şekilde tanımlanmalıdır. Böylece öğrenciler sorunun çözümüne yönelik bilgileri daha kolay analiz edebilecektir.

Ders kitabında; ünite içeriğini oluşturan konular teknolojik, ekonomik, psikolojik, sosyal, yasal ve yapısal boyutlarıyla açıklanıp çözümlenebilecek içerikte düzenlenmelidir. Bu konuyla ilgili ihtiyaçların öğrenciler tarafından eksiksiz ve tam olarak belirlenmesini, analizinin yapılmasını ve tanımlanmasını kolaylaştıracaktır.

Üniteyle ilgili ihtiyaç ve koşulların doğru tanımlanabilmesi için düzenlenecek ders kitabının, öğrencileri bilimsel araştırmalar, istatistiksel veriler, gözlem, görüşme, anket ve görsel malzemelerden yararlanmaya yönlendirmesi gereklidir. Tasarımı Planlama Sürecin bu aşamasında;

Ders kitabı, bir ihtiyacı karşılamaya veya bir sorunu çözmeye yönelik olarak öğrencileri; sorunu tartışmaya, yaratıcı bir şekilde yorumlamaya, eleştirel bir tarzda değerlendirmeye, yeni düşünce ve sistemler önermeye olanak verecek içerikte düzenlenmelidir. Bunun için benzer ihtiyaçları karşılamak üzere geliştirilen diğer çözüm yolları, öğrencilerin neyin daha doğru olduğu konusunda nedenler gösterebilmeleri için tanıtılmalıdır. Böylece öğrenciler, tasarımları için başlangıçta göremedikleri çözüm yollarını düşünecek ve en iyi çözüm yolunu belirleyecektir.

Ders kitabı, seçilen çözüm yoluyla ilgili olası yanılgıların azaltılması için öğrencileri, çözüm yolunu geliştirici inceleme, basit deneyler ve gözlemler yapmaya ve konuyla ilgili teknikleri denemeye yönlendirecek çalışmaları kapsamalıdır.

Ders kitabı, öğrencilerin soruna çözüm yolu olarak geliştirdikleri tasarımı, teknolojinin iletişim tekniklerinden en uygun olanını kullanarak ifade etmelerine olanak verecek içerikte düzenlenmelidir.

Ders kitabı öğrencileri bir örgütlenme modeli içerisinde sistemli olarak çalışmaya yönlendirmeli ve teknolojinin enerji, bütçe, zaman, araç, gereç, estetik, işlevsellik gibi üretim ögelerini içermelidir. Bu, öğrencilerin çözüm yolunu planlamada, sonuca ilişkin olasılıkları doğru şekilde değerlendirmelerini sağlayacaktır.

Ders kitabı, öğrencileri geliştirdikleri tasarımı çizim, desen, şema, grafik, çizelge, harita gibi iletişim teknikleriyle ifade etmeye yönlendirmelidir. İnşa Etme ve Uygulama Sürecin bu aşamasında;

Ders kitabı, öğrencileri tasarımlarının inşasına uygun alet, teçhizat ve yöntem seçmelerine, iş ortamını planlamalarına, sağlık ve güvenlik kurallarına uymalarına olanak verecek düzenlemeleri içermelidir.

24

Ders kitabı, öğrencileri yaptıkları planlamaya uygun olarak çalışmalarını yürütmeye, süre ve kaynakları dikkatli şekilde kullanmaya ve karşılarına çıkacak güçlüklerin neler olabileceğini belirterek çözüme yönelik düşünce üretmeye yönlendirmelidir.

Ders kitabında; teknolojinin üretime yönelik iş planlaması, iş bölümü, iş güvenliği, bilgi ve becerileriyle çıkan ürünün sunusuna yönelik kalite kontrol, pazarlama, satın alma ve halkla ilişkiler ögeleri, öğrencilerin planlı bir çalışma ortamında üretime katılabilmeleri için yer almalıdır. Değerlendirme ve Yeni Düşünce Geliştirme Sürecin bu aşamasında;

Ders kitabı; öğrencileri sistem ve çevre oluştururken izledikleri yöntemi tekrar gözden geçirmeye, elde ettikleri sonuçları esas amaçlarıyla karşılaştırmaya ve sistemi denetleyerek yeni düzenlemeler yapmaya yönlendirmelidir.

Ders kitabı, öğrencileri teknolojik etkinlikleri süresince neler yaptıklarını ve ne kadar iyi yaptıklarını sözlü ve yazılı olarak aktarmaya yönlendirmelidir. Ders kitabı; öğrencileri teknolojik etkinliklerini ve oluşturdukları sistemi tanıtmalarına ve tartışmalarına, yapılan işlemler, izlenen yöntem ve işin başarılması üzerine yorum yapmalarına, oluşturdukları sistem veya çevreyi başka zaman ve kültürlerdeki benzerleriyle karşılaştırmalarına olanak verecek içerikte düzenlenmelidir.

Ders kitabı, öğrencileri oluşturdukları sistem ve çevreyi değerlendirerek tartışmaya yönlendirmek için teknolojinin süreç, ürün, zaman, bireysel gelişim, araç, gereç ve kaynak ögelerini içermelidir. Bu, oluşturulan sistemlerin bütüncül şekilde ele alınmasını ve yeni düşünceler üretilmesini sağlayacaktır.

Ders kitabı, öğretim programının değerlendirme bölümünde verilen öğretmenlerin öğrencinin gelişimi ve performansını değerlendirmesine ve öğrencinin öz değerlendirme yaparak kendisini değerlendirmesine olanak sağlayacak ölçekleri her ünite için içermelidir. Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı için hazırlanacak kitapların forma sayıları Ek

5’te verilen tabloda gösterilmiştir. Bu tabloda verilen değerlere göre ders kitapları düzenlenecektir.

UYGULAMA ESASLARI
İlköğretim okulları, Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nın uygulamasını aşağıdaki esaslara göre düzenleyeceklerdir: 1. İş Eğitimi dersinin alt alanları olan İş ve Teknik Eğitimi, Ev Ekonomisi, Tarım, Ticaret alanları bütünleştirilerek Teknoloji ve Tasarım adı altında, ilköğretim okullarının 6, 7 ve 8. sınıflarında tek bir ders olarak okutulur. İş Eğitimi dersini yürüten atamaya esas alanları İş ve Teknik Eğitimi, Ev Ekonomisi, Tarım, Ticaret olan öğretmenler, Teknoloji ve Tasarım dersi öğretmeni olarak kabul edilir. 2. 6, 7 ve 8. sınıflarda Teknoloji ve Tasarım dersine bir sınıftan katılan öğrenci sayısı 20 (en çok + 5) kişiyi geçemez. Öğrenci sayısı 25'ten fazla olan sınıflar, sayıca yirmi kişiyi geçmeyen eşit gruplara ayrılır. Her gruptan bir alan öğretmeni sorumlu olur ve yıl sonuna kadar dönüşüm yapmadan aynı programı yürüterek öğretimi gerçekleştirir. Her grupta bulunan kız ve erkek öğrencilerin sayısal dağılımı, birbirine eşit veya denk olmalıdır.

25

3. Her okul programda belirlenen işlik standartlarına sahip en az bir alanı, “Teknoloji ve Tasarım işliği” olarak düzenler. İş eğitimi alanlarına yönelik bir veya birden fazla işliği olan okullar, var olan bu alanları, Teknoloji ve Tasarım işliği olarak kabul edip kullanmaya devam eder. İşlik standardında verilen ölçütlere uygun alana sahip olmayan okullar, kendi olanakları çerçevesinde ve ideal duruma yakın en az bir alanı, Teknoloji ve Tasarım işliği olarak düzenler. İşlik düzeni içerisinde yer alan araç ve donanımlar, programın öngördüğü standartlara göre okul yönetimi tarafından, ilgili kurumlardan istek yapılarak veya yerel olanaklar kullanılarak karşılanır. 4. Öğrenciler “Değerlendirme” başlığı altında verilen planlama süreci dikkate alınarak değerlendirilir. Değerlendirmeye temel oluşturacak öğrenme kanıtları öğrencinin her ünite için oluşturduğu ürün dosyasıyla toplanır. Bu kanıtlara ve öğrencinin doldurduğu öz değerlendirme ölçeklerine dayalı olarak ünite sürecinde öğrencilerin gelişimi; “Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği”, ünite sonundaki düzeyi ise “Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği" kullanılarak öğretmen tarafından belirlenir. Bu ölçekler her öğrenci için bir adet olmak üzere öğretmen tarafından uygulanır. Grup çalışmalarının değerlendirilmesinde “Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği”nden yararlanılır. Öğretmenler her ünite için öğrenci düzeyini sayısal olarak belirlemede “Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği” ve “Ürün Değerlendirme Ölçeği”nden yararlanır. Bu iki ölçekten alınan sayısal veriler nota dönüştürülerek not defterine işlenir. 5. Teknoloji ve Tasarım dersi öğretmenleri dersin işlenişinde okulun laboratuvar, kütüphane, bilgi teknolojileri sınıfı, görsel ve işitsel araçlar vb. öğretim olanaklarından; yörenin ekonomik, yönetsel, tarihî ve kültürel değerlerinden sene başında okul yönetimiyle yapılacak planlamalar doğrultusunda yararlanır. 6. Öğrenme alanlarına ve meslekleri tanıtmaya yönelik okul dışında düzenlenecek gezi, gözlem ve araştırmaya dayalı etkinlikler, her sınıf düzeyi için öğretim yılı başında, zümre öğretmenleri tarafından yer ve zaman belirtilerek belirlenir ve yıllık plana yansıtılır. Bu etkinlikler için okul yönetimleri tarafından gerekli izinler düzenlenerek alınır ve ulaşım olanakları sağlanır. Bu etkinlikler yerel olanaklar dikkate alınarak “Ek 3 Tanıtılacak Mesleklerin ve Alan Gezilerinin Ünitelere Göre Dağılımı” tablosunda verilen önerilere göre düzenlenmelidir. 7. Teknoloji ve Tasarım dersi, haftalık ders dağıtım çizelgesinde kesintisiz olarak yer alır. 8. Velilerin; öğrencilerin proje etkinliklerine yardımcı olmaları ve meslek alanlarıyla ilgili ünitelerde sınıfa gelerek mesleklerini tanıtmaları için alan öğretmenleri ve okul yönetimleri tarafından gerekli düzenlemeler yapılır. 9. Diğer alan öğretmenleri kendi alanlarıyla ilgili ünitelerde yapılan projelere gerekli katkıyı sağlar ve öğrencilere yol gösterici bir yaklaşım sergiler. 10. Ünite girişlerinde verilen ve bilgilerin pekiştirilmesinde kullanılacak olan görüntü kaynakları, okul yönetimi tarafından Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğünden (http://egitek.meb.gov.tr) sağlanır. Bunun için “Ek 2 Görüntü Kaynaklarının Ünitelere Göre Dağılımı” tablosundan yararlanılmalıdır. 11. Öğrencilerin yaptıkları tüm çalışmalar öğretim yılı sonunda okul yönetimi, alan öğretmenleri ve veliler tarafından organize edilecek bir teknoloji şenliğiyle sergilenir ve tanıtılır. 12. Her sınıf düzeyinde okutulacak üniteler aşağıda verilen ölçütler dikkate alınarak belirlenir:

26

a. Öğretim yılı başında zümre öğretmenleri tarafından yerel teknolojiler, çevre, okul ve öğrencilere ilişkin koşullar göz önüne alınarak her sınıf düzeyinde zorunlu ünitelerin dışında okutulacak seçmeli ünitelerin neler olacağına ve okutulma süresine karar verilir. Bir dönemde ikiden az ünite okutulamaz. b. Üniteler disiplinler arası yaklaşımın getirdiği eş güdümlülüğü sağlamak amacıyla, programda verilen sıralama ve bağlantı kurulacak üniteler bölümündeki bilgiler dikkate alınarak seçilir. Bu seçimde ünitenin bir üst sınıfta hangi üniteye / ünitelere taban oluşturduğu belirlenmelidir. Seçilen üniteye aynı öğrenme alanında taban oluşturacak üniteler alt sınıflarda seçilmemişse o ünitelere ait teknik beceri gerektiren etkinlikler seçilen ünite içerisinde öncelikli olarak kazandırılır. Ünitelerin diğer disiplinlerle ilişkisini belirlemede “Ek 4 Diğer Öğretim Alanlarıyla İlişkiler” tablosundaki verilerden yararlanılmalıdır. c. Alan öğretmenleri yerel teknolojileri, çevre, okul ve öğrencilere ilişkin koşulları göz önüne alarak öğretim süreci, öğrenme alanı ve odak noktası sabit kalmak şartıyla yeni ünite geliştirerek uygulayabilir. Aynı sınıf düzeyinde birden fazla ünite geliştirilip uygulanamaz. Üniteler programda “Ünite Düzenleme Yönergesi” dikkate alınarak ve erişim düzeylerindeki beceriler izlenerek geliştirilir. d. Geliştirilen üniteler programın genel anlayışına aykırı olmamalı, programın felsefesini, amaçlarını, öğretim sürecini ve ilkelerini yansıtmalıdır. Ünitelerin içeriği bir mesleğin işlemlerini kapsayacak şekilde değil, teknolojinin niteliklerini yansıtacak ve öğrencilerin ilgi ve yeteneklerini keşfetmesine olanak verecek şekilde düzenlenir. Geliştirilen ünitelerin hangi konu ve etkinlikleri kapsayacağına, ünite girişlerinde verilen alternatif çalışma önerilerinden veya öğrencilerin öğrenme alanına ilişkin sınıfa getirdikleri ihtiyaç ve sorunlardan yararlanılarak, zümre öğretmenleri toplantısıyla karar verilir. e. Ünitelerde yer alan etkinlikler çevre, okul ve öğrenci olanakları göz önüne alınarak ek etkinliklerle geliştirilebilir veya değiştirebilir. Öğretmenler üniteye ekledikleri veya değiştirdikleri etkinliklerin içeriğini, ders planlarına “ek etkinlikler” başlığı altında yansıtarak açıklar. f. Ünitelerin sınıf düzeylerine göre zorunlu ve seçimlik özellikleri, “Ek 1 Sınıflara Göre Zorunlu ve Seçmeli Ünite Dağılımı” tablosunda gösterilmiştir. Uygulanacak üniteler bu tablodaki düzenleme dikkate alınarak öğretim yılı başında zümre öğretmenleri tarafından belirlenir.

27

. Sınıf

Üniteler
6A Meyve Salatası 6B Paketler 6C Bul, Yap ve Öğren! 6D El Kuklası 6E Hareketli Hikâyeler 6F Gece Lambası 6G Geziye Çıkıyoruz!

ÜNİTE A – Meyve Salatası
Öğrenme Alanı – Beslenme Odak – Sağlık ve Güvenlik
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 6

Bu ünite, öğrencilere meyve ve sebzelerin gruplandırılmasında kullanılan renk çemberini, mutfakta kullanılan ölçme, işleme ve servis araçları ile işleme tekniklerini tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, besin hazırlamada uyulması gereken sağlık ve güvenlik ilkeleridir. Bu nedenle ünite; renk çemberini, porsiyon miktarlarını, sağlık ve güvenlik kurallarını, işleme tekniklerini, ölçme, işleme ve servis araçları ile görgü kurallarını kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin mutfak araç ve gereçlerini güvenli şekilde kullanarak, ortama ve kişisel temizliklerine yönelik sağlık önlemlerini alarak besin hazırlama becerisi kazanmaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak sebze çorbası, meyveli yoğurt, marmelât, reçel, hoşaf gibi meyve ve sebzelerle yapılan alternatif çalışmalara uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “beslenme” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır.

Görüntü Kaynakları Bilgi ve Kavrama “Sağlıklı ve Dengeli Beslenmede Sebze ve Meyve, sebze, salata, renk çemberi, bağışıklık sistemi, Meyvelerin Önemi” (film şeridi) kilo kontrolü, dolaşım sistemi, vitamin, mineral, lif, sağlık “İyi Beslenme Alışkanlıkları 1 (Sofra Görgüsü)” (film ve güvenlik, enerji, porsiyon, miktar, gıda güvenliği, şeridi) işleme ortamı, servis, ölçme araçları, işleme araçları, “Üzüm”, “İncir”, “Fındık” (film) servis araçları, sofra düzeni, görgü kuralları, işleme “Temizlik Sağlık Getirir” (film) teknikleri. Duyumsal; kıvam, tat, doku, görünüş, koku. Yazılı Kaynaklar Ölçüler; ml, l, gr, kg. Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Tasarlama ve Uygulama Öğrenci Çalışma Kitabı Analiz etme, tablo oluşturma, listeleme, satın alma, seçme, ölçme, yıkama, doğrama, kesme, koparma, Değerlendirme Kaynakları rendeleme, ezme, dilimleme, sıkma, ayıklama, soyma, Ürün Dosyası süsleme, düzenleme, servis yapma, temizlik. Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir! BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; ülkesinin ve dünyanın meyve ve sebze dağılımının bir haritasını çıkaracak, meyve ve sebzeleri renk çemberine göre gruplandıracak, meyve ve sebzelerin özelliklerini tat, doku, görünüş ve koku ölçütlerine göre analiz edecek, renk çemberine ve analiz sonuçlarına uygun meyve veya sebzeler seçerek bir salata menüsü oluşturacak, salatasını sağlık ve güvenlik kurallarına uygun şekilde işleme tekniklerini etkinleştirerek hazırlayacaktır. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; salata menüsü için tat, doku, görünüş ve koku ölçütlerine uygun meyve veya sebzeleri bir araya getiremeyecek, salatasına katkı maddeleri ekleyerek özgün bir tat ve görünüş kazandıramayacak, meyve ve sebzeleri işlerken yardım alacak, renk çemberine uygun olarak porsiyon miktarlarını ayarlamada daha az başarılı olacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; bilgisayarda ülkesinin ve dünyanın meyve ve sebze dağılımını yansıtan bir slayt gösterisi hazırlayacak, meyve ve sebzelerini işlemede farklı teknikler kullanacak, farklı meyve ve sebzeleri ve katkı malzemelerini bir araya getirerek salatasına özgün bir görüntü ve tat kazandırmaya çalışacaktır. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencilerin daha sağlıklı beslenmelerine yardımcı olmak amacıyla beslenme saati için Öğrenciler; Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk okul kantininin menüsüne, meyve ve sebzelerle yapılmış salata çeşitleri eklenmek düşüncelerini açıklar ve isteniyor. Bu menünün oluşturulmasında yöreye ve mevsime uygun meyve ve tasarımın çerçevesini çizecek sebzelerin kullanılacağını açıklayın. Öğrenciler salata menüsüne yönelik ilk açınımlar getirir. düşüncelerini tartışmalıdır. Nasıl bir menü? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Tadı ve görünüşü nasıl olmalı? araştırma ve tartışmaların Hangi meyve ve sebzeler kullanılmalı? sonucunda ulaştığı bilgilere Nasıl yapılacak ve sunulacak? göre tanımlar. Öğrenciler için ne kadar yararlı? Öğrenciler en çok tükettikleri meyve ve sebzeleri listeleyerek, bir beğeni tablosu oluşturabilirler. Örneğin; seviyorum, sevmiyorum, kararsızım. Öğrencilerle tablodaki En çok tükettiği meyve ve tercihlerinin nedenlerini tartışın. sebzeleri, oluşturduğu beğeni tablosu üzerinde listeleyerek Hangi meyve ve sebzeyi daha çok seviyorsunuz? tercihlerinin nedenlerini tartışır. Tercihlerinizin nedeni ne? Sağlığınız için meyve ve sebzeler önemli mi? Düzenli meyve ve sebze Her gün meyve yiyor veya meyve suyu içiyor musunuz? tüketiminin vücut sağlığı için Ne kadar sıklıkla sebze tüketiyorsunuz? önemini, kendi beslenme Günlük meyve ve sebze tüketme oranınız ne? alışkanlıklarından, geçmiş bilgi Meyve ve sebzeleri nasıl tüketiyorsunuz (çiğ, haşlama, kızartma vb.)? ve deneyimlerinden yola Pişirildiğinde tatları değişiyor mu? çıkarak yorumlar. Hangi yöntem daha sağlıklı? Öğrencilerden teknoloji köşesi için ülkemizin ve dünyanın meyve ve sebze dağılımını yansıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için öğrencileri ülkemizin ve kıtalara Ülkesinin ve dünyanın meyve göre dünyanın meyve ve sebze dağılımını, resimli bir harita üzerinde göstermeye ve sebze dağılımını, bilimsel yönlendirin. Öğrenciler haritaları için internetten ve basılı kaynaklardan çeşitli ülkelere veri kaynaklarından araştırır ve ait bilmedikleri meyve ve sebzeler hakkında fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı hazırladığı resimli bir harita bir çalışma düzenlemelidir. üzerinde gösterir.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “Vücudumuzun Bilmecesini Çözelim”, “Maddenin Değişimi ve Tanınması”, “Canlılarda Üreme, Büyüme, Gelişme”. Matematik; “Ölçme”, “Veri”. İçerik Önerileri Porsiyon miktarı için 1 yemek kaşığı = 15 ml, 1 ölçü kupası = 240 ml, 3 çay kaşığı = 1 yemek kaşığı, 16 yemek kaşığı = 1 ölçme kepçesi değerlerini kullanabilir ve ölçme araçlarının tanıtımı ve denenmesinde bu değerleri öğrencilere verebilirsiniz. Yöredeki salata barı olan bir lokanta veya restorana gezi düzenleyerek öğrencilerin farklı salataların üretim sürecini ve servis düzenini gözlemlemelerini sağlamanız yararlı olacaktır. Salatalarda beş farklı renk meyve veya sebze olabildiğince kullanılmalıdır. Bu renklerden üç tanesi ana malzeme, diğer ikisi ise katkı malzemesi olarak düşünülebilir. Salatalarda tatlandırıcı olarak yağ ve şekerce zengin sos ve şurupların kullanımından kaçınılmalıdır.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

30

Teknoloji ve Tasarım 6A Meyve Salatası

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Öğrencilere meyve ve sebzeleri gruplandırmada kullanılan renk çemberini tanıtın. Sınıf Yönetimi Meyve ve sebzeleri renk Öğrenciler renk çemberine göre meyve ve sebzeleri ayrı ayrı tartışarak listelemelidir. Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini çemberine göre gruplandırarak Kırmızı (domates, kırmızıbiber, karpuz, çilek, kiraz, vişne vb.) teknoloji günlüklerine kaydetmelerini listeler. Yeşil (ıspanak, marul, bezelye, salatalık, yeşil elma, kivi, çağla vb.) sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü Sarı / Turuncu (patates, bal kabağı, havuç, portakal, kayısı, muz vb.) olarak bir defterden yararlanabilir veya Oluşturduğu beğeni tablosuyla Mavi / Mor (patlıcan, pancar, incir, mürdüm eriği, siyah üzüm vb.) dağıtacağınız öğretim yapraklarını renk çemberini karşılaştırarak Beyaz (sarımsak, soğan, pırasa, mantar, dut, beyaz turp vb.) düzenleyerek dosyalayabilirler. günlük renk çemberini Öğrencilere sağlıklı bir yaşam için her gün bu renk çemberini tamamlamaları gerektiğini açıklayın. Öğrenciler oluşturdukları beğeni tablosuyla renk çemberini karşılaştırarak tamamlamanın sağlığı için Teknoloji günlüğünde yer alan meyve ve sebze tüketimlerinin ne kadar sağlıklı olduğunu tartışmalıdır. önemini yorumlar. araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik Öğrencilerden renk çemberine göre beş meyve veya sebze belirlemelerini isteyin. ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda Öğrenciler belirledikleri meyve veya sebzelerin özelliklerini, bir tablo üzerinde tat, doku, veya varsa okulun internet sitesinde Renk çemberine göre meyve ve görünüş ve koku ölçütlerine göre analiz ederek göstermelidir. Analiz sonucuna göre en sergileyin. sebzelerin farklılıklarını renk, uygun karışımı veren meyve veya sebzelerin hangileri olduğunu tartışmalıdır. tat, doku ve görünüş olarak Öğrencilere meyve ve sebzelerin bir porsiyonunun hangi miktarlara eşit olduğunu İstekli öğrencilerin tasarımlarını analiz eder. açıklayın. Örneğin; 1 orta boy meyve / sebze, 1 su bardağı meyve / sebze suyu, 8 bilgisayar aracılığıyla raporlaştırma ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Renk, tat, doku ve görünüş yemek kaşığı pişmiş veya konserve meyve / sebze, 4 yemek kaşığı kuru meyve vb. Öğrencileri renk çemberine göre belirledikleri beş meyve veya sebzenin farklı tüketim olarak birbirine uygun meyve ve biçimlerini, listelemeye yönlendirin. Örneğin; çiğ, haşlanmış, sıkılmış, püre vb. Öğrencilerin Fen ve Teknoloji dersinde sebzeleri renk çemberine göre Öğrenciler belirledikleri meyve veya sebzelerin tüketim biçimlerine göre porsiyon besin ögelerine yönelik kazandıkları eşleştirir. miktarlarını, bir tablo üzerinde göstermelidir. bilgi ve deneyimlerini bu ünitede Öğrencilerden tablolarında yer alan farklı meyve veya sebzelerden çiğ olarak birkaç etkinleştirmelerini sağlayın. Tüketim biçimlerine göre meyve tanesini uygulama alanına getirmelerini isteyin. Öğrencilerle getirecekleri meyve ve ve sebzelerin bir porsiyonluk sebzelerin seçiminde ve satın alınmasında nelere dikkat etmeleri gerektiğini tartışın. Meyve ve sebze listelerinin miktarını ölçü vererek tablo oluşturulmasında bütün öğrenciler üzerinde gösterir. Örneğin; olgun, taze, organik, etiket bilgileri vb. Öğrencilerle meyve ve sebzeleri işleme tekniklerini denemeden önce uyulması gereken tarafından alınabilecek besinlerin sağlık ve güvenlik kurallarını tartışın. Öğrencilere; seçilmesine dikkat edin. Mevsime Meyve ve sebzelerin seçiminde Kişisel güvenliğini (elleri yıkama, eldiven giyme, bone ve önlük takma vb.), uygun meyve ve sebzeler bu ünitedeki ve satın alınmasında nelere Gıda güvenliğini (yıkama, depolama, etiket bilgilerini kontrol vb.), ihtiyacı karşılayacaktır. dikkat edilmesi gerektiğini İşleme ortamı ve araçların güvenliğini nasıl sağlayacaklarını açıklayın. Öğrenciler örnekler vererek açıklar. çiğ meyve ve sebzelerin işlenmesine yönelik etkinliklerden önce sağlık ve güvenlik Meyve ve sebzelerin tüketimi için kurallarını uygulamalıdır. öğrencilerin alerji, diyet ve kültürel Meyve ve sebzelerin alışkanlıkları gibi engelleyici durumları işlenmesinde, alınması gereken olabileceğini düşünerek velilerden izin sağlık ve güvenlik önlemlerini alın. tartışarak belirler ve uygular. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

31

Teknoloji ve Tasarım 6A Meyve Salatası

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrencilere, meyve ve sebzelerin ölçülmesinde, işlenmesinde ve servisinde kullanılan araçları tanıtın ve güvenli olarak nasıl kullanacaklarını gösterin. Ölçme araçları: ölçme kabı, ölçme kaşıkları, terazi vb. Öğrenciler bu araçlarla meyve ve sebzelerin ölçümlerini yaparak ölçüm sonuçlarını uygun birimlerle ifade etmelidir. İşleme araçları: sebze makası, sarımsak ezeceği, rende, kıyma tahtası, sebze bıçağı, limon sıkacağı vb. Öğrenciler işleme araçlarıyla kesme, dilimleme, kıyma, soyma, ezme, sıkma, püre hâline getirme vb. işlemleri denemelidir. Servis araçları: salata maşası, meyve bıçağı, tatlı kaşığı, salata / meyve kâsesi, meyve suyu bardağı, zeytinyağlık, servis altlığı vb. Öğrencilere sofranın nasıl düzenleneceğini servis araçlarını kullanarak gösterin. Öğrenciler servis araçlarını kullanarak meyve ve sebzelerin nasıl servis edilmesi gerektiğini denemelidir. Öğrencilere yemekten önce, yemekte ve yemek sonrası sofrada uyulması gereken görgü kurallarını açıklayın. Öğrenciler görgü kurallarına uymanın neden önemli olduğunu gerekçeleriyle tartışmalıdır. Öğrencilere meyve veya sebzelerle salata yapımında kullanılan işleme tekniklerini açıklayın. Bunun için öğrenciler getirdikleri meyve veya sebzelerin özelliklerini dikkate alarak; Malzemeyi nasıl kullanacaklarını (kabuklu, çekirdekli, soyarak vb.), Malzemeyi nasıl işleyeceklerini (doğrama, ezme, rendeleme, kıyma vb.), Parçaların büyüklüğü ve şeklini nasıl belirleyebileceklerini (kare, halka, dilim vb. ) denemelidir. Öğrenciler hazırladıkları meyve veya sebze salatalarının tadına, kokusuna, görünüşüne ve dokusuna bakmalı, bu özelliklerinin zenginleştirilmesine yönelik ek malzeme olarak nelerin kullanılabileceğini tartışmalıdır. Örneğin; meyve / sebze suyu, nar tanesi, maydanoz, dereotu, rende havuç, çilek, vişne, tuz, zeytinyağı, şeker vb. Öğrencilerden salata menüleri için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına göre listelemelerini isteyin. “Salatam şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere göre her öğrenciyi; Hazırlayacağı salatada yer alacak beş adet meyve veya sebzenin adını, rengini, işlenme şeklini ve porsiyon miktarını belirlemeye, Salatasını zenginleştirme ve süslemede kullanacağı ek malzemeleri belirlemeye, Salatasının yapımında ve servisinde kullanacağı araçları ve işleme tekniklerini listelemeye, Sağlık ve güvenlik koşullarını sağlamaya yönelik alacağı önlemleri belirlemeye, Salatanın yapım ve servis aşamaları ile zamanı planlamaya yönlendirin. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Meslekler ve Alan Gezileri Ölçme araçlarıyla meyve ve Aşağıdaki meslekleri, meslek sebzelerin ölçümlerini yapar, standartlarına göre öğrencilere tanıtın: sonuçlarını uygun birimlerle (ml, Sebze Üretim Teknikerliği l, gr, kg ) ifade eder. Meyve ve Sebze İşleme Teknikerliği Meyve ve Sebze Satış Elemanlığı İşleme araçlarının tekniğine Çevre Sağlığı Teknisyenliği göre nasıl kullanıldığını meyve ve sebzeler üzerinde dener. Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı Meyve ve sebzelerin servisin, düzenlediği sofraya uygun olarak davet edin. Sorulacak soruları servis araçlarını kullanarak öğrencilerle önceden planlayın. dener. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi Sofrada uyulması gereken görgü kurallarını ve önemini düzenleyin: gerekçeleriyle tartışarak ifade Tarım Teknolojisi Bölümü eder. Servis Hizmetleri Bölümü Mutfak Hizmetleri Bölümü Meyve ve sebzeleri işlemeyi Lokanta ve Restoranların Salata uygun teknikler kullanarak Barları dener. Öğrencilerin gezilerde yaptıkları gözlemleri not etmelerini sağlayın. Meyve ve sebze salatalarının Sonuçlarını sınıfça tartışın. tat, görünüş, koku ve kıvam özelliklerini zenginleştiren ek malzemeleri tartışarak listeler. Salata etkinliğine yönelik tasarım ölçütlerini tanımlar, yapım sürecini planlar ve projelendirir.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

32

Teknoloji ve Tasarım 6A Meyve Salatası

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencileri planladıkları yapım ve servis sürecini izleyerek; Kişisel sağlık kurallarını uygulamaya, Çalışma ortamını sağlık ve güvenlik koşullarına uygun duruma getirmeye, İşleyeceği meyve ve sebzeleri gıda güvenliğine uygun olarak hazırlamaya, Meyve veya sebzeleri planlamalarına bağlı kalarak belirlediği araçlarla işlemeye, İşlediği meyve ve sebzeleri salata kâsesi içerisinde süsleyerek ve katkı maddelerini ekleyerek servise hazır hâle getirmeye, Sofrayı düzenlemeye ve servis araçlarını kullanarak salatayı servis etmeye, Görgü kurallarına uygun olarak salatasını tüketmeye yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, En uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrenciler salata yapımı ve servis etkinliklerini gerçekleştirdikten sonra kullandıkları araçları ve ortamı iş bölümü yaparak temizlemeliler. Öğrenciler yaptıkları salataları tadarak tat, doku, görünüş ve koku özelliklerinin zenginleştirilmesine yönelik değişiklikler önermeli, bu önerilerini denemeli ve en uygun olanlarını salatalarına yansıtmalıdır. Bu işlem için öğrenciler arkadaşlarının yaptıkları salataları tadarak öneride bulunabilirler. Öğrenciler gerekli iyileştirmeleri yaptıktan sonra hazırladıkları meyve veya sebze salatasına bir isim bulmalı ve tarifini yazılı olarak düzenlemelidir. DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCE GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya, tasarımlarını arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Salata renk çemberini içeriyor mu? Meyve veya sebzeler tat, doku, görünüş ve koku olarak ne kadar uyumlu? Yapılan işlemler sağlık ve güvenlik kurallarına uygun mu? Servis etkinliği başarılı mı? Salataya başka neler eklenebilir? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Salata menüsünü, tasarım ölçütlerine ve planlamasına bağlı kalarak hazırlar. Uygulama alanını, sağlık ve güvenlik kurallarına göre düzenler ve çalışmasında bu kurallara uyar. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını, iş birliği içinde gerçekleştirir. Tasarımını geliştirmeye yönelik değişiklikler önerir, dener ve uygun olanlarını uygulamasına aktarır. Tüketiciler için salata menüsünü adlandırır ve tarifini düzenler.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi için malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler bıçak, rende, ezici vb. kesici ve yaralayıcı araçlarla çalışırken gözlem altında tutulmalı. Sert meyve veya sebzeler öğretmen tarafından önce ikiye bölünmeli, öğrenciler kesme işlemini çatal kullanarak tamamlamalıdır. Sağlık koşullarına uygunluk takip edilmelidir. Örneğin; çalışma yüzeyleri anti-bakteriyel temizleyicilerle temizlenmeli, masa örtüsü, önlük, eldiven ve bone kullanılmalı, el ve bulaşık yıkama, gıdaları depolama olanağı sağlanmalı.

Salata menüsünün üretim sürecini, özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar.

Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler meyve ve sebzelerin işlenmesi ve saklamasında kullanılan yöntemleri (konserve, donmuş gıda, kurutma, vakumlama, turşu, reçel vb.) ve üretim süreçlerini araştırıp sınıfa sunabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

33

Teknoloji ve Tasarım 6A Meyve Salatası

ÜNİTE B – Paketler
Öğrenme Alanı – Yapı Odak – Geometrik Yapılar
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 6

Bu ünite, öğrencilere geometrik şekillerle oluşturulan yapıları tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, geometrik bir şekle ait açınımın üç boyutlu bir yapıya dönüştürülmesidir. Bu nedenle ünite geometrik şekilleri, geometrik açınımları, çizim ve şekillendirme araçlarını, paketlerin üzerindeki grafiksel ögeleri, etiket bilgilerini ve tabaka gereçlerini (karton, mukavva vb.) kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin ölçme, işaretleme, kesme, birleştirme, üç boyutlu özgün yapılar kurma ve grafik tasarım yeteneklerini geliştirmeleri amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak hediye çantaları, CD kutuları, mücevher kutuları gibi özgün yapılar tasarlamaya olanak verecek alternatif çalışmalara uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “yapı” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Paket, geometrik şekil, üç boyut, küp, kare prizma, üçgen prizma, dikdörtgenler prizması, piramit, açınım, kenar, yüzey, köşe, yapı, genişlik, hacim, koruma, saklama, pazarlama, taşıma, sergileme, geri dönüşüm, grafik öge, etiket bilgileri, ölçü tamlığı, yapıştırma yüzeyi. Tasarlama ve Uygulama Ölçülendirme, açınım şablonu çıkarma, katlama, izleme, kesme, grafik ögeleri düzenleme, renklendirme, yapıştırma, güçlendirme. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Çizgiler ve Açılar” (VHS / VCD) “Silindirler, Prizmalar ve Piramitler” (VHS / VCD) “Matbaacılık” (VHS / VCD) “Gram ve Kilogramları Kullanmak” (VHS / VCD) “Yazıda Kompozisyon” (film şeridi) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir!

BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; ilgilerini çeken değişik ürünlere ait hazır paketleri sınıfa getirerek inceleyecek, nasıl bir açınıma sahip olduklarını paketi açarak belirleyecek, kendi paket tasarımlarını işaretleyerek, ölçü tamlığında keserek, katlayarak, birleştirerek ve grafik düzenlemelerini yaparak ünitenin amacına uygun bir ürüne dönüştürecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; yaptığı tüm uygulamalarda öğretmeninden, arkadaşlarından ve ailesinden destek alacak, geometrik şekillere yönelik hazır açınımları kullanacak, farklı geometrik yapılar oluşturmada ve grafik düzenlemelerine görsel çekicilik kazandırmada yetersiz kalacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; paket yapısına yönelik alternatif düşünce geliştirerek birden fazla geometrik şekli tasarımlarında bir arada kullanacak, yaptıkları tüm işlemleri, yararlandıkları araç gereçlerin kullanılma nedenlerini ve etkinleştirdikleri yapım tekniklerini açıklayacak, uygulamada karşılaştıkları sorunları çözüm önerileri üreterek giderecektir. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Bir gıda üreticisi, pazar payını artırmak amacıyla ürünlerini yeni, özgün, güvenli, sağlıklı Öğrenciler; Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk ve ilgi çekici paketler içerisinde satmak istiyor. Örneğin; makarna, gevrek, çay, kahve, düşüncelerini açıklar ve bisküvi, kek, çikolata, şekerleme vb. Bu paketlerin geometrik şekillere sahip yapılardan tasarımın çerçevesini çizecek yararlanılarak tasarlanacağını açıklayın. Öğrenciler paket tasarımlarına yönelik ilk açınımlar getirir. düşüncelerini tartışmalıdır. Nasıl bir paket? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Neyi paketlemede kullanılacak? araştırma ve tartışmaların Nerede satılacak? sonucunda ulaştığı bilgilere Hangi özelliklere sahip olmalı? göre tanımlar. Biçimi nasıl olmalı? Öğrencilerden sevdikleri ürünlerin paketlerini örnek olarak getirmelerini isteyin. Öğrencilerle getirilen paketleri bir araya toplayarak inceleyin. Çeşitli paketleri inceleyerek ürünün niteliğine göre paketin Paketin hangi özellikleri ilginizi çekiyor, neden? gerecinde, yapısında, etiket Paket hangi ihtiyaç için üretilmiş? bilgilerinde ve grafiksel Ürün için gerekli mi? düzenlemelerindeki Ürünü koruma, saklama ve pazarlamaya uygun mu? farklılıkların nedenlerini tartışır Yapısı nasıl? ve yorumlar. Hangi gereçlerden yapılmış, niçin? Bir dokusu var mı? Paketi açarak kaç farklı Ölçüleri nasıl? yüzeyden oluştuğunu Üzerinde tüketiciler için hangi bilgiler yer alıyor, niçin? işaretleyip analiz eder. Geri dönüştürülebilir mi? Paket boşaldığında kullanabilir misiniz? Üreticilerin aynı ve benzer Öğrencilerden getirdikleri karton paketleri dikkatlice açmalarını isteyin. Öğrencilere ürünlerin paketlerinde paketin kaç farklı yüzeyden oluştuğunu, yüzeylerin nasıl birleştirildiğini inceletin. tüketicilerin ilgisini çekmeye Öğrenciler yüzeyleri numaralandırıp açınımı tekrar paket durumuna getirerek hangi yönelik neler yaptıklarını yüzeylerin birleştiğini görmelidir. Öğrencilerden teknoloji köşesi için bir ürüne yönelik değişik paket örneklerini tanıtan bir bilimsel veri kaynaklarından çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için her öğrenciyi aynı ve benzer ürünlerin araştırarak tanıtıcı bir çalışma paketlerinde ortak olan ve olmayan özellikleri ve bu özelliklerin tüketicilerin ilgisini düzenler. çekmedeki başarılarını araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler araştırmaları için internetten (paket müzeleri, üretici firmalar) ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Matematik; “Geometri”, “Ölçme”. Sosyal Bilgiler; “Toplum İçin Çalışanlar”. İçerik Önerileri Öğrencilerin altıncı sınıfa kadar Matematik dersinde öğrendikleri geometrik şekillerin küp, kare prizma, üçgen prizma, dikdörtgenler prizması ve piramit olduğu dikkate alınarak paket tasarımlarında bu şekiller kullanılmalıdır. Öğrencileri paket tasarımları için kuru gıdaları seçmeye ve paket ölçülerini belirlerken küçük hacimli yapılar kurmaya yönlendirin. Açınım çizimlerinde milimetrik veya kareli kâğıt; kesme, katlama ve birleştirme tekniklerinin denenmesinde ise fon kartonu kullanılabilir. Öğrenciler grafiksel ögeleri renklendirirken istedikleri boyaları kullanabilir (kuru boya, sulu boya, keçeli kalem vb.) ve teknikleri (kolaj tekniği vb.) etkinleştirebilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

35

Teknoloji ve Tasarım 6B Paketler

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrencilerden paketini tasarlamak amacıyla bir gıda ürününü sınıfça belirlemelerini isteyin. Belirlenen gıdaya yönelik tasarlanacak bir paketin şeklini, gereç özelliklerini ve boyutunu nelerin etkilediğini tartışın. Örneğin; taşınması, satış için sergilenmesi, depolanması, ürünü koruması vb. Bunun için öğrencileri benzer gıda paketlerini incelemeye, satıcı ve tüketicilerle görüşerek isteklerini belirlemeye yönlendirin. Öğrenciler belirledikleri gıda ürününe göre paketin göstermesi gereken özellikleri ve kullanıcılara yönelik ihtiyaçları listelemelidir. Öğrencilere paket tasarımlarında kullanacakları geometrik yapıları (küp, kare prizma, üçgen prizma, dikdörtgenler prizması, piramit.) tanıtın. Öğrenciler listeledikleri paket özelliklerini ve kullanıcı ihtiyaçlarını dikkate alarak tasarımları için en uygun geometrik yapıyı düşünmelidir. Öğrencilere geometrik yapılara ait açınımların nasıl çizildiğini gösterin. Bunun için öğrencilere; Açınımın çiziminde yararlanılan araç, gereçleri (cetvel, gönye, açıölçer, çizim kâğıdı vb.) ve kullanımlarını, Çizilen açınımın kesici araç, alt tabla ve sert bir dayanak yardımıyla nasıl güvenli kesileceğini gösterin. Her öğrenci bir veya birkaç geometrik şekle ait açınımı çizim araç ve gereçlerini kullanarak çizmeyi ve çizdikleri açınımı kesmeyi denemelidir. Öğrencilere bir cetvel veya katlama tablası kullanarak açınımın nasıl katlanacağını ve yapıştırma kenarlarının nasıl izleneceğini gösterin. Öğrenciler açınımlarını katlayarak ve yapıştırma yüzeylerini birleştirerek geometrik şekli oluşturmalı, farklı geometrik şekillere ait açınımların farklı yapıları nasıl oluşturduğunu tartışmalıdır. Öğrencilere iki veya daha fazla geometrik yapının bir arada kullanıldığı birleşik açınımların nasıl oluşturulduğunu gösterin. Öğrenciler bu açınımları keserek, katlayarak ve birleştirerek üç boyutlu yapılara dönüştürmeli, birleşik açınımı oluşturan her geometrik şekli nasıl çizeceklerini düşünmelidir. Öğrencileri getirdikleri gıda paketlerini inceleyerek üzerinde yer alan grafiksel ögeleri listelemeye yönlendirin. Örneğin; yazı, simge, resim vb. Öğrenciler listeledikleri grafik ögelerle ilgili pratik yapmalıdır. Bunun için öğrencileri bir ürün adı belirlemeye ve ürün adını değişik yazı karakterlerini kullanarak farklı renk ve boyutlarda yazmaya yönlendirin. Öğrenciler paket tasarımları için en uygun yazı tiplerini, renkleri, resim ve süslemeleri düşünmelidir.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Paketlerin şeklini, gereç özelliklerini ve boyutunu etkileyen nedenleri tartışır. Satıcı ve tüketicilerle görüşerek kullanıcıların çeşitli gıda paketlerine yönelik beklentilerini listeler. Üç boyutlu geometrik yapıların bir açınıma bağlı olarak oluşturulduğunu kavrar. Üç boyutlu bir veya birden fazla geometrik yapıya ait açınımı oluşturan yüzey ve kenarları tanımlar. Uygun araç ve gereçlerle açınımı işaretleyerek, çizerek, keserek, birleştirerek üç boyutlu bir yapı oluşturmaya yönelik yeteneklerini geliştirir. Açınım yüzeylerinin nasıl katlandığını ve uç uca getirilerek nasıl birleştirildiğini fark eder. Paketlerin üzerinde yer alan grafiksel ögeleri listeler ve bu ögeleri düzenlemeye yönelik denemeler yapar.

Sınıf Yönetimi Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü olarak bir defterden yararlanabilir veya dağıtacağınız öğretim yapraklarını düzenleyerek dosyalayabilirler. Teknoloji günlüğünde yer alan araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. İstekli öğrencilerin tasarımlarını bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Geometrik şekiller ve açınımlarla ilgili etkinliklerde, öğrencilerin matematik dersinde kazandıkları bilgi, beceri ve deneyimlerini kullanmaya yönlendirin. Öğrencilerin kullanıcı ihtiyaçlarını belirlemede, sınıf olarak ortak bir anlayış oluşturmaları sağlanmalıdır. Öğrencilere yeni düşünceler geliştirebilmeleri için farklı yapılara sahip, değişik malzemelerden üretilmiş paket örnekleri sağlayın.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

36

Teknoloji ve Tasarım 6B Paketler

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Meslekler ve Alan Gezileri Öğrencileri getirdikleri gıda paketlerini inceleyerek üzerinde ne gibi etiket bilgilerinin Gıda paketleri üzerinde yer alan Aşağıdaki meslekleri, meslek yer aldığını listelemeye yönlendirin. Örneğin; gıda içeriği, üretim ve son kullanma etiket bilgilerini analiz ederek tarihi, yasal izinleri, standart bilgileri vb. Öğrencilerden listeledikleri etiket bilgilerinin standartlarına göre öğrencilere tanıtın: paketinin üzerinde yer alacak düzenlenmesiyle ilgili pratik yapmalarını isteyin. Öğrenciler paket tasarımları için hangi Tasarım Mühendisliği bilgileri belirler. etiket bilgilerini kullanmaları gerektiğini düşünmelidir. Matbaa Teknisyenliği Grafik ögeler ve etiket bilgileriyle ilgili pratiklerde öğrencilere bilgisayar yazılımlarından Grafikerlik Uygun bilgisayar ve küçük resimlerden nasıl yararlanabileceklerini gösterin. Öğrenciler bilgisayar yazılımlarından yararlanarak yazılımından yararlanarak yazı karakterleri, resim kesikleri, renklendirme ve etiket Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili grafiksel ögeleri düzenlemeye bilgilerini düzenleme denemeleri yapmalıdır. öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı yönelik denemeler yapar. Öğrencilerle, ürün niteliği ve miktarının paketin boyutunu ne kadar etkilediğini tartışın. olarak davet edin. Sorulacak soruları Bunun için öğrencileri, paketleyecekleri gıdanın ağırlığını ve kaplayacağı hacmi öğrencilerle önceden planlayın. Paketleyeceği gıdanın kapladığı belirlemeye yönlendirin. Öğrenciler benzer paketler üzerinde paketleyecekleri gıdanın hacmi hesaplayarak Bir üst öğretim kurumlarında yer alan ağırlığına ve kaplayacağı hacme yönelik denemeler yapmalı, yaptıkları denemelerin tasarlayacağı paketin bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi sonuçlarını dikkate alarak tasarlayacakları paketin boyutlarını düşünmelidir. boyutlarını belirler. düzenleyin: Öğrenciler paketlerini ilgi çekici kılmak ve tüketicinin kararını etkileyebilmek için Grafik Bölümü tasarımlarına ne tür eklemeler yapabileceklerini düşünmelidir. Örneğin; sap, saydam Tüketicinin kararlarını etkilemek Matbaa Bölümü pencereler, kapaklar vb. amacıyla paketin niteliklerine Satış Yönetimi ve Reklamcılık Öğrencilerden paket tasarımı için belirledikleri ölçütlerini öncelik sırasına göre yönelik özgün öneriler geliştirir. Bölümü listelemelerini isteyin. “Paket tasarımım şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu Yöredeki fabrikaların paketleme özelliklere göre her öğrenciyi; Paket etkinliğine yönelik üniteleri Paketin geometrik şekline ve boyutuna karar vererek açınım şablonunu çizmeye, Paketin grafik ögeleri ve etiket bilgilerinin düzenine yönelik en az üç öneri tasarım ölçütlerini tanımlar, geliştirmeye, yapım sürecini planlar ve yapım Öğrencilerin gezilerde yaptıkları Önerileri içerisinden amacına en uygun olanına karar verip açınım şablonu resmini çizerek projelendirir. gözlemleri not etmelerini sağlayın. üzerinde renklendirerek göstermeye, Sonuçlarını sınıfça tartışın. Paketin inşasında kullanacağı gereçleri, boyutlarını, birleştirme tekniklerini ve olası Paketin yapım sürecini maliyeti iki boyutlu yapım resmi üzerinde göstermeye, projelendirmede bilgisayar Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. yazılımlarından yararlanır. Öğrencilerin pakete yönelik yapım resmini ve açınımını 2B tasarım programından yararlanarak çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler, geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

37

Teknoloji ve Tasarım 6B Paketler

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; Geometrik şeklin açınım şablonunu seçtiği gerecin üzerine katlama ve yapıştırma kenarlarını göstererek çizmeye, Çizdiği açınımı ölçü tamlığında kesmeye, Grafik ögeleri ve etiket bilgilerini açınım yüzeyleri üzerinde düzenlemeye, Paket açınımını, katlama kenarlarını izleyerek güçlendirmeye, Yapıştırma kenarlarını birleştirerek paketlerini inşa etmeye yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, En uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrenciler paketin birleştirme yerlerini güçlendirmeye ve estetik niteliklerini artırmaya yönelik değişiklikler önermeli, bu önerilerini denemeli ve en uygun olanlarını modellerine yansıtmalıdır. Öğrencileri belirledikleri miktardaki gıdayı paketlerine yerleştirerek boyutlarının ve biçiminin taşıma, sergileme, depolama ve korumaya ne kadar uygun olduğunu denemeye yönlendirin. DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Gıda paketi, kullanıcı ihtiyaçlarını ne kadar karşılıyor? Paket, ürünü koruma, sergileme ve saklamaya ne kadar uygun? Kullanılan gereçlerin avantaj ve dezavantajları neler? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Paketini, tasarım ölçütlerine ve yapım resmine bağlı kalarak inşa eder. Uygulama alanını, güvenli çalışma kurallarına göre düzenler ve çalışmasında bu kurallara uyar. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını, iş birliği içinde gerçekleştirir. Tasarımını geliştirmeye yönelik değişiklikler önerir, dener ve uygun olanlarını tasarımına aktarır. Paketin, içerdiği gıda için ne kadar uygun olduğunu deneyerek belirler.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi için malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Sınıfa getirilen paket örnekleri tehlikeli ürünlere (zehirleyici, yanıcı, yakıcı, patlayıcı vb.) ait olmamalı. Öğrenciler kesici ve delici araçlarla çalışırken gözlem altında tutulmalı. Uygulamada maket bıçağı yerine makasla kesilebilecek malzemeler seçilmeye çalışılmalı.

Paketin üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar.

Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler farklı türdeki paketler, açınımlar ve üç boyutlu şekillerle ilgili araştırma yapmak için bir süper markete gidebilir ve gözlem sonuçlarını sınıfta tartışılabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

38

Teknoloji ve Tasarım 6B Paketler

ÜNİTE C – Bul, Yap ve Öğren!
Öğrenme Alanı - Dayanıklı Gereçler Odak – Gereçleri Tanıma (ahşap, metal, plastik)
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 6

Bu ünite, öğrencilere dayanıklı gereçlerin üretim sürecini, çeşitlerini, kullanım alanlarını ve şekil alma olanaklarını tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, dayanıklı gereçlerin özelliklerine ve işlenme sürecine uygun oyuncak tasarımıdır. Bu nedenle ünite; dayanıklı gereçlerin fiziksel özelliklerini, işlenme ve şekillendirmede kullanılan araç ve gereçleri, bu araç ve gereçlerin güvenli kullanımını, birleştirme ve güçlendirme tekniklerini ve öğretici bir oyuncağın taşıması gereken yapısal özellikleri kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin dayanıklı gereçlere yönelik teknolojileri ve üretim süreçlerini kavramaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak öğrenci düzeyine uygun olan ve dayanıklı gereçler kullanılarak şekillendirilebilen tüm ürünlere uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “dayanıklı gereçler” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Ahşap, doğal tahta (masif), yapma tahta (sunta, kontrplak, kaplama), metal, demir (çelik, döküm çeliği), demir dışı metaller (bakır, alüminyum, kurşun, altın, gümüş), alaşım (pirinç, bronz), plastik, termoplastik, termoset plastik, yarı mamul, mekanik, optik, ısı, elektriksel, kimyasal, profil. Tasarlama ve Uygulama Kavram haritası çıkarma, modelleme, boyut, renk, biçim, işaretleme, bağlama, kesme, delme, dövme, üst yüzey işlemleri, şekillendirme, birleştirme, güçlendirme, zımparalama, grafiksel düzenleme, cilâlama. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “El Sanatları” (film) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir!

BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; dayanıklı gereçlerin fiziksel özelliklerini test edecek ve dayanıklı gereçleri birbirinden ayıran özellikleri anlayacak, dayanıklı gereçleri işleme ve biçimlendirmede kullanılan araç ve gereçleri tanıyacak, dayanıklı gereçlerin fiziksel özelliklerine uygun bir öğretici oyuncak tasarlayacak ve dayanıklı gereçleri işleme ve biçimlendirme süreçlerini uygulayarak tasarımını inşa edecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; dayanıklı gereçlerin fiziksel özelliklerini test ederek belirlemede ve gereçleri birbirinden ayıran özellikleri analiz etmede daha az başarı gösterecek, dayanıklı gereçleri işleme ve biçimlendirme süreçlerini uygulamada yardım alacak, oyuncağını tasarlamada dayanıklı gereçlerin fiziksel özelliklerini daha az dikkate alacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; dayanıklı gereçlerin fiziksel özelliklerine yönelik test sonuçlarını bir tabloda gösterip diğer gereçlerle karşılaştıracak, tasarımında dayanıklı gereçleri bir arada kullanacak, oyuncağıyla öğreteceği kavrama yönelik farklı öneriler geliştirecek, inşa sürecinde farklı birleştirme ve güçlendirme teknikleri kullanmayı önerecektir. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Okul öncesi çocukların renk, meyve, meslek, hayvan, eşya, rakam, harf gibi kavramları Öğrenciler; Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk oynayarak öğrenmeleri isteniyor. Bunun için öğrencilere çocukların öğrenme düşüncelerini açıklar ve ihtiyaçlarını karşılamada yardımcı olacak oyuncaklar tasarlayacaklarını açıklayın. Bu tasarımın çerçevesini çizecek oyuncakların üretiminde gereç olarak ahşap, plastik ve metal kullanılacaktır. Öğrenciler açınımlar getirir. oyuncak tasarımlarına yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. Nasıl bir oyuncak? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Kimler için üretilecek? araştırma ve tartışmaların Hangi kavram öğretilebilir? sonucunda ulaştığı bilgilere Hangi özelliklere sahip olmalı? göre tanımlar. Biçimi nasıl olmalı? Öğrencilerden okul öncesi çocuklar için çeşitli gereçlerden üretilmiş kart, bul-yap, blok, geçmeli vb. oyuncaklardan getirmelerini isteyin. Bu oyuncakları inceleyin: Okul öncesi çocuklar için üretilmiş çeşitli oyuncakları o Çocuklar için güvenli mi? inceleyerek renk, desen, biçim, o Çekici, eğlenceli ve dayanıklı mı? boyut, gereç gibi yapısal Renk, desen ve biçimi nasıl? özellikleri tercih nedenlerine Neyi öğretmeyi amaçlıyor? göre tartışır ve yorumlar. Yapımında ne tür gereçler kullanılmış? Kaç parçadan oluşmuş? Oyuncakların üretiminde Parçalar nasıl şekillendirilmiş? kullanılan ahşap, metal ve Parçalar nasıl birleştirilmiş? plastik gereçlerin ham madde Üretici neden bu gereci seçmiş? kaynaklarını, üretim süreçlerini Başka hangi malzemelerden yapılabilirdi? ve yaygın kullanım alanlarını Boyutları nasıl? bilimsel veri kaynaklarından Öğrencilerden teknoloji köşesi için ahşap (masif, kontrplak, sunta vb.), metal (demir, araştırarak tanıtıcı bir çalışma altın, bakır, gümüş, alüminyum, kurşun vb.) ve plastik gereçleri tanıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için her öğrenciyi ahşap, metal veya plastik gereçlerin düzenler. üretilmesinde kullanılan ham maddeleri, üretim sürecini, özelliklerini ve yaygın kullanım alanlarını araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler araştırmaları için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “Maddenin Tanecikli Yapısı”, “Maddenin Değişimi ve Tanınması”. Matematik; “Veri”, “Ölçme”. Sosyal Bilgiler; “Ülkemizin Kaynakları”. Teknoloji ve Tasarım; “Paketler”. İçerik Önerileri Termoplastik gereçlerin özelliklerini tanıtmada pet şişe, naylon torba, plastik bardak, gıda kapları, plastik oyuncaklar, CD kabı, plastik dosya vb. nesneleri; termoset gereçlerin özelliklerini tanıtmada ise düğme, elektrik fiş ve prizleri, tencere kulpu, melamin tabak, fotoğraf filmi vb. nesneleri kullanmanız yararlı olacaktır. Metallerin fiziksel özelliklerinin test edilmesinde kullanılan gereçlerin bakır, alüminyum, kurşun, pirinç ve çelikle sınırlandırılması; profil olarak ince kesitli sac ve küçük çaplı tel kullanılması daha yararlı olacaktır. Plastik gereçlerin şekillendirilmesiyle ilgili etkinliklerde termoplastik türevi olan akrilik levhalardan (plexglass) yararlanılması yararlı olacaktır.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

40

Teknoloji ve Tasarım 6C Bul, Yap ve Öğren!

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencilere oyuncak tasarımlarında kullanacakları yarı mamul ahşap, metal ve plastik Öğrenciler; Dayanıklı gereçleri yapısal gereçleri aşağıdaki gibi sınıflandırarak tanıtın. özelliklerine göre Ahşap; doğal tahta (masif), yapma tahta (sunta, kontrplak, kaplama), sınıflandırarak bir kavram Metal; demir (çelik, döküm çeliği), demir dışı metaller (bakır, alüminyum, kurşun, haritası üzerinde gösterir. altın, gümüş) ve alaşımlar (pirinç, bronz), Plastik; termoplastik, termoset plastik. Öğrenciler bu gereçleri bir kavram haritası Yarı mamul dayanıklı gereçleri oluşturarak sınıflandırmalıdır. üretim şekillerini göre Öğrencilere bu gereçlerin yarı mamul olarak hangi hallerde ve profillerde üretildiğini listeleyerek kavram haritası örnekler üzerinde göstererek açıklayın. Örneğin; ahşap (levha, çıta, yonga, vb.), metal üzerinde gösterir. (sac, boru, tel, lama kesitler (T,L,U), folyo vb.), plastik (toz, plaka, tanecik, film, boru, çubuk, yonga, elyaf, sıvı vb.). Öğrenciler oluşturdukları kavram haritasına bu gereçlerin Dayanıklı gereçlerin fiziksel bulunma şekillerini işlemelidir. özelliklerini test ederek Öğrencileri tanıtılan yarı mamul ahşap, metal ve plastik ürünlerin çeşitli etkilere karşı karşılaştırır ve kullanım gösterdikleri özellikleri test etmeye yönlendirin. Örneğin; mekanik, optik, ısı, elektriksel, alanlarını açıklar. kimyasal. Öğrenciler gereçlerin özelliklerine yönelik yaptıkları test sonuçlarını bir tabloda göstermelidir. Öğrencileri ulaştıkları sonuçlara göre gereçlerin farklı etkilere Dayanıklı gereçleri işleme ve karşı gösterdikleri özellikleri karşılaştırmaya ve kullanım alanlarını tartışmaya şekillendirmede yararlanılan yönlendirin. Öğrenciler ulaştıkları sonuçları kavram haritalarına işlemelidir. araç ve gereçleri işlem sırasına Öğrencilere dayanıklı gereçleri işleme ve şekillendirme işlemlerinde kullanılan araç ve gereçleri tanıtın. Örneğin; işaretleme (çizecek, çelik cetvel, pergel, asetat kalemi vb.), göre güvenli şekilde kullanmayı dener. bağlama (mengene, işkence, tutma pimleri vb.), kesme (kıl testeresi, dekupaj tezgâhı, demir testeresi, sac makası vb.), delme (el breyiz, elektrikli el breyiz, matkap vb.), Şekillendirmede kullanılan dövme (çekiç, örs vb.), üst yüzey işlemleri (zımpara kâğıdı, eğe, boya, vernik vb.). Öğrencilere dayanıklı gereçler üzerinde bu araçların güvenli şekilde hangi işlemlerde teknikleri, işlem sırasına göre kullanıldıklarını işlem sırasına göre gösterin. Öğrenciler atık gereçler üzerinde bu dayanıklı gereçler üzerinde araçların kullanımını işlem sırasına göre denemelidir. dener. Öğrencilere dayanıklı gereçleri şekillendirmede kullanabilecekleri basit teknikleri tanıtın. Örneğin; plastik levha gereçleri ısıl işlemle bükme, metal sac ve tel gereçleri Birleştirme ve güçlendirmede bükme ve çökertme, ahşap gereçleri kesme vb. Öğrenciler atık gereçler üzerinde kullanılan teknikleri, işlem dayanıklı gereçleri şekillendirmede kullanılan teknikleri denemelidir. sırasına göre dayanıklı Öğrencilere dayanıklı gereçleri birleştirme ve güçlendirmede kullanılan basit teknikleri gereçler üzerinde dener. tanıtın. Örneğin; ahşap (çivi, paket lastiği, pipet, mukavva şerit ve üçgenler, plastik tutkal, silikon vb.), plastik (ısıl işlem, silikon, vida vb.), metal (sarma, bağlama, burma, kenetleme, vidalama, yapıştırma vb.). Öğrencilere dayanıklı gereçleri birleştirme ve güçlendirme tekniklerinin nasıl uygulandığını gösterin. Öğrenciler atık gereçler üzerinde dayanıklı gereçleri birleştirme ve güçlendirme tekniklerini denemelidir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

Sınıf Yönetimi Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü olarak bir defterden yararlanabilir veya dağıtacağınız öğretim yapraklarını düzenleyerek dosyalayabilirler. Teknoloji günlüğünde yer alan araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. İstekli öğrencilerin tasarımlarını bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Öğrencilerin kullanıcı ihtiyaçlarını, öğretilecek kavramları, oyuncağın boyutlarını etkileyen nedenleri belirlemede ve gereçlere yönelik kavram haritası çıkarmada sınıf olarak ortak bir anlayış oluşturmaları sağlanmalıdır. Öğrencilere araçların kullanımıyla ilgili deneyim kazandırırken bir ustanın bilmesi gereken becerilerden çok aracın hangi işlemlerde güvenli şekilde nasıl kullanılacağın gösterilmesi yararlı olacaktır.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

41

Teknoloji ve Tasarım 6C Bul, Yap ve Öğren!

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Meslekler ve Alan Gezileri Öğrencilerle okul öncesi çocuklarına yönelik tasarlayacakları oyuncaklar için kullanıcı Öğrenciler; Aşağıdaki meslekleri, meslek ihtiyaçlarını tartışın. Öğrenciler okul öncesi çocuklarının özelliklerini düşünerek Oyuncak tasarımı için kullanıcı standartlarına göre öğrencilere tanıtın: oyuncakların göstermesi gereken özellikleri listelemelidir. Örneğin; dayanıklı, çekici, ihtiyaçlarını tartışarak listeler. Mobilya Üst Yüzey İşlemciliği güvenli, cinsiyet ayrımı ve şiddet içermeyen, eğlenceli vb. Öğrenciler yapacakları Marangozluk oyuncak tasarımlarıyla okul öncesi çocuklarına hangi kavramları öğretebileceklerini Oyuncağın yapısına ve Mobilya İmalatçılığı düşünmelidir. Örneğin; renk, meslek, hayvan, eşya, rakam, harf, meyve vb. Her öğrenci öğreteceği kavrama yönelik Sıcak / Soğuk Demircilik tasarlayacağı oyuncakla öğreteceği kavrama yönelik öneri geliştirmelidir. benzer örnekleri inceleyerek Alüminyum / Demir Doğramacılığı Öğrenciler oyuncağın taşıyacağı yapısal özellikleri düşünmelidir. Bunun için öğrencileri özgün öneriler geliştirir. Plastik Doğramacılık okul öncesi çocuklar için üretilmiş gerçek modellerden, internet sayfaları, broşür ve kataloglardan yararlanarak daha önce tasarımcıların neler yaptıklarını araştırmaya Kullanıcı ihtiyaçlarına göre bir Plastik İşlemeciliği yönlendirin. Öğrenciler yeni ve özgün bir oyuncak tasarımı için düşünce geliştirmelidir. oyuncağın boyutlarını etkileyen Öğrenciler oyuncağın boyutlarını düşünmeli, çocuklar için üretilen oyuncakların nedenleri tartışır ve listeler. Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili boyutlarını etkileyen nedenleri benzer örnekleri inceleyerek ve gözlem yaparak öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı listelemelidir. Örneğin; fiziksel özellikler, güvenlik vb. Oyuncağın yapımında olarak davet edin. Sorulacak soruları Öğrenciler oyuncak tasarımları için yarı mamul gereçlerden hangilerinin uygun kullanacakları yarı mamul öğrencilerle önceden planlayın. olacağını düşünmelidir. Bunun için kullanıcı özelliklerini, öğretecekleri kavramları, dayanıklı gereçleri oyuncağa kazandırmayı düşündükleri yapıyı dikkate almalıdır. gerekçeleriyle listeler. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan Öğrenciler oyuncak tasarımlarının inşasında kullanacakları birleştirme ve şekillendirme bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi Oyuncağın birleştirilmesi ve tekniklerini düşünmeli, oyuncaklarının yapı ve gereç özelliklerine uygun olan birleştirme düzenleyin: şekillendirilmesinde kullanılacak ve şekillendirme tekniklerini belirlemelidir. Ağaç Oymacılığı Bölümü teknikleri gerekçeleriyle belirler. Öğrenciler oyuncak tasarımlarının renk, desen, figür gibi grafiksel düzenlemelerinde Ahşap Yat İnşa Bölümü nelerden yararlanabileceklerini düşünmelidir. Örneğin; bilgisayardaki küçük resimler, Doğramacılık Bölümü Oyuncağın grafiksel ögelerini Üst Yüzey İşlemciliği Bölümü boyama kitapları, boya gereçleri vb. düzenlemede yararlanabileceği Öğrencilerden oyuncak tasarımları için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına Metal İşleri Bölümü kaynakları belirler. göre listelemelerini isteyin. “Oyuncağım şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu Plastik İşleme Bölümü özelliklere göre her öğrenciyi; Mobilya üreten işletmeler Oyuncak etkinliğine yönelik Oyuncağın yapısına ve grafik özelliklerine yönelik en az üç öneri geliştirmeye, Marangoz, bakırcı ve demirci tasarım ölçütlerini tanımlar, Geliştirdiği önerileri çizmeye ve amacına en uygun olanına karar vermeye, işlikleri yapım sürecini planlar ve yapım Oyuncağın inşasında kullanacağı dayanıklı gereçleri, boyutlarını, birleştirme ve Oyuncak müzesi şekillendirme tekniklerini, üst yüzey işlemlerini ve olası maliyetini yapım resmiyle resmini çizerek projelendirir. birlikte göstermeye, Öğrencilerin gezilerde yaptıkları Oyuncağın yapım resmini ve Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. gözlemleri not etmelerini sağlayın. yapım sürecini projelendirirken Sonuçlarını sınıfça tartışın. Öğrencileri oyuncağın yapım resmini 2B tasarım yazılımından yararlanarak çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler geliştirdikleri bilgisayar yazılımlarından yararlanır. ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

42

Teknoloji ve Tasarım 6C Bul, Yap ve Öğren!

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; Dayanıklı gereci tasarladıkları boyut ve biçime göre kesmeye, Kestikleri dayanıklı gereci şekillendirmeye, Eğeleyerek veya zımparalayarak pürüzlerini gidermeye, Uygun teknikleri uygulayarak birleştirmeye, Renk, desen, figür gibi grafiksel düzenlemeleri yapmaya, Oyuncağını vernikleyerek cilâlamaya yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, En uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrenciler oyuncağın birleştirme yerlerini güçlendirmeye, estetik niteliklerini artırmaya yönelik değişiklikler önermeli, bu önerilerini denemeli ve en uygun olanlarını modellerine yansıtmalıdır. Öğrenciler geliştirdikleri oyuncakları okul öncesi çocuklarına uygulayarak belirledikleri kavramları öğretmedeki yeterliliğini ve kullanıcı özelliklerine uygunluğunu gözlemlemelidir.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Oyuncağını, tasarım ölçütlerine ve yapım resmine bağlı kalarak inşa eder. Uygulama alanını, güvenli çalışma kurallarına göre düzenler ve çalışmasında bu kurallara uyar. Seçtiği en uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını, iş birliği içinde gerçekleştirir. Tasarımını geliştirmeye yönelik değişiklikler önerir, dener ve uygun olanlarını tasarımına aktarır. Oyuncağın kullanıcı ihtiyaçlarını ne kadar karşıladığını deneyerek gözlemler.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler birleştirme ve şekillendirme işlemlerini öğretmenin gözetiminde yapmalı. Öğrenciler kesici ve delici araçlarla çalışırken ve vernik gibi yanıcı kimyasal maddeler kullanırken gözlem altında tutulmalı.

DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCE GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Oyuncak seçilen kavramı ne kadar iyi öğretiyor? Kullanıcı ihtiyaçlarını karşılıyor mu? Birleştirme ve şekillendirme teknikleri ne kadar uygun? Kullanılan gereçlerin avantaj ve dezavantajları neler? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir miyim? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Oyuncağın üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar. Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler, geçmişten günümüze oyuncakların nasıl bir değişim gösterdiğini, aile büyüklerinin çocukluk yıllarında oynadıkları oyun ve oyuncakları araştırarak ulaştıkları sonuçları sınıfta tartışabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

43

Teknoloji ve Tasarım 6C Bul, Yap ve Öğren!

ÜNİTE D – El Kuklası
Öğrenme Alanı - Tekstil Odak – Dikiş Teknikleri ve Kalıp Çıkarma
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 6

Bu ünite, öğrencilere günlük yaşamda kullandıkları kumaşların özelliklerini, kalıp çıkarma, birleştirme ve süsleme tekniklerini tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, kalıp çıkarma ve dikiş teknikleridir. Bu nedenle ünite; doğal ve yapma lif çeşitlerini, bu liflerin çeşitli etkilere karşı gösterdikleri fiziksel özellikleri, kalıp çıkarma ve birleştirme tekniklerini, tekstil gereçlerini şekillendirme ve süslemede kullanılan araç ve gereçleri kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin doğal ve yapay liflerin özelliklerini, kumaşa dönüşünceye kadar geçirdiği evreleri ve bir tekstil ürününün hazırlanmasında kullanılan basit teknikleri kavramaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak parmak kuklası, bez bebek, şapka, terlik gibi alternatif çalışmalara uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “tekstil” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Tekstil, lif, doğal lif (yün, pamuk, ipek, keten vb.), yapma lif (naylon, polyester, viskon vb.), ip, kumaş, doku, desen, kalıp, el dikişi (teyel, elde makine dikişi, sürfile), dikiş payı, dikiş iğnesi, boncuk iğnesi, dikiş ipliği, süsleme gereçleri (düğme, boncuk, pul, simli ip, renkli kumaşlar). Duyumsal; yumuşak, buruşuk, tüylü, sık dokulu, parlak, renkli, kaygan, sert vb. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Pamuk” (film / film şeridi) “İpek Böcekçiliği” (film / film şeridi) Yazılı kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı

Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Tasarlama ve Uygulama Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Kalıp çıkarma, işaretleme, iğneleme, dikme, yapıştırma, Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği süsleme. Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir! BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; doğal ve yapma liflerin özelliklerini ve lifin kumaş haline geçinceye kadar geçirdiği aşamaları araştıracak, seçilen masaldaki karakteri canlandıracak, el kuklasının özelliklerini belirleyecek, belirlediği özelliklere uygun bir el kuklası tasarlayacak, birleştirme, kalıp çıkarma ve süsleme tekniklerini uygulayarak el kuklasını inşa edecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; doğal ve yapma liflerin özelliklerine yönelik test sonuçlarını yeterince analiz edemeyecek, kumaş parçalarının dikmede yardım alacak veya yapıştırarak birleştirmeyi tercih edecek, süsleme gereçlerinde farklılık yaratamayacak, inşa ettiği kukla canlandırılacak karakteri, yeterince yansıtmayacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; doğal ve yapay lifleri ve özelliklerini yansıtan bir katalog oluşturacak, farklı kuklalara yönelik araştırma yapacak, kuklasını süslemede değişik gereçler kullanmayı deneyecek, kuklasını bilgisayar yazılımları aracılığıyla tasarlayacak ve değişik birleştirme teknikleri kullanmaya yönelik yeni düşünceler önerecektir. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA Bir kukla tiyatrocusu kukla çeşitlerini zenginleştirmek amacıyla kumaştan yapılmış ele geçirilerek oynatılabilen kuklalar üretmek istiyor. Bu kuklaların tasarımı için esin kaynağı olarak masalların seçildiğini açıklayın. Örneğin; Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler, Kırmızı Başlıklı Kız, Bremen Mızıkacıları vb. Öğrenciler el kuklası tasarımlarına yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. Nasıl bir kukla? Nerede niçin kullanılacak? Hangi özelliklere sahip olmalı? Biçimi nasıl olmalı? Öğrencilerle farklı türde ve farklı gereçlerden yapılmış kuklaları inceleyin. Örneğin; parmak kuklaları, sopalı kuklalar, ipli kuklalar vb. Bunun için öğrencilere çeşitli kuklalar sağlayın ya da bir kukla gösterisinden, filminden veya fotoğraflarından yararlanın. Kuklada ne tür gereçler kullanılmış? Kuklada kullanılan kumaşların özellikleri ne? Kumaşlar nasıl birleştirilmiş? Süslemek için hangi malzemeler kullanılmış? Kuklaların renkleri ne kadar ilgi çekici? Kukla nasıl hareket ediyor? Kukla karakterler nasıl canlandırılmış? Kimler için yapılmış? Öğrencilerden teknoloji köşesi için tekstil ürünlerinin lif durumundan kumaş durumuna gelinceye kadar geçirdiği aşamaları tanıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için her öğrenciyi bir ham madde kaynağını seçerek bu kaynağın liften kumaş durumuna gelinceye kadar geçirdiği aşamaları araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler araştırmaları için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk düşüncelerini açıklar ve tasarımın çerçevesini çizecek açınımlar getirir. Sorun veya ihtiyacı, yaptığı araştırma ve tartışmaların sonucunda ulaştığı bilgilere göre tanımlar. Farklı türde yapılmış kuklaları yapısal özelliklerine göre karşılaştırarak inceler ve farklılıklarının nedenlerini tartışarak yorumlar. Tekstil ürünlerinin liften kumaş durumuna gelinceye kadar geçirdiği aşamaları bilimsel veri kaynaklarından araştırarak tanıtıcı bir çalışma düzenler.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “Maddenin Tanecikli Yapısı” Matematik; “Ölçme”, “Veri” Sosyal Bilgiler; “Yeryüzünde Yaşam” Teknoloji ve Tasarım; “Paketler”. İçerik Önerileri Öğrenciler kuklalarla ilgili çalışmalarında kukla yerine tekstil ürünleriyle yapılmış veya giysi giydirilmiş oyuncaklar kullanabilirler. El kuklasının yapımı için kumaş olarak çeşitli renklerde keçe kullanmak, dikme ve yapıştırma teknikleriyle yapılacak birleştirmelerde ve kalıba göre kesme işleminin gerçekleştirilmesinde daha yararlı olacaktır. Yapıştırma tekniğinin uygulanmasında plastik tutkal (PVA) veya tekstil yapıştırıcılarından yararlanabilirsiniz. Öğrencileri kukla süslemesinde farklı gereçler kullanmaya yönlendirin.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

45

Teknoloji ve Tasarım 6D El Kuklası

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencilerle kukla yapımında kullanılacak kumaşın göstermesi gereken özelliklerini Öğrenciler; tartışın. Bunun için öğrencileri sınıfa getirilmiş kuklaların kumaş özelliklerini dokunarak El kuklasının yapımında ve gözlem yaparak incelemeye yönlendirin. Öğrenciler el kuklasının üretiminde kullanılacak kumaşın kullanılacak kumaşın göstermesi gereken özelliklerini tartışarak listelemelidir. Örneğin; göstermesi gereken özellikleri benzer örnekleri inceleyerek yumuşak, buruşmayan, tüylü, sık dokulu, parlak, renkli vb. Öğrencileri kukla tasarımları için belirledikleri kumaş özelliklerine uygun tekstil listeler. ürünlerini araştırmaya yönlendirin. Bunun için öğrencilerle kumaşların yapısal özelliklerini nelerin etkilediğini tartışın. Örneğin; üretildikleri ham maddeler, dokuları, Kumaşların yapısal özelliklerini etkileyen nedenleri tartışarak desenleri, iplik kalınlıkları vb. Öğrencilerle tekstil ürünlerini oluşturan ham madde kaynaklarının neler olduğunu listeler. tartışın. Doğal lifler (yün, pamuk, ipek, keten vb.), yapma lifler (naylon, polyester, viskon vb.). Öğrencileri ham madde kaynaklarına göre tekstil gereçlerini bir kavram Tekstil gereçlerini ham madde haritası oluşturarak sınıflandırmaya yönlendirin. Öğrenciler doğal ve yapma lif kaynaklarına göre örneklerini, bu örneklerden üretilmiş ip ve kumaşların yapısal özelliklerini incelemeli ve sınıflandırarak bir kavram lifin kumaşa kadar geçirdiği yapısal değişimi tartışmalıdır. haritası üzerinde gösterir. Öğrencileri doğal ve yapma lif ürünlerin çeşitli etkilere karşı gösterdikleri özellikleri Lif ürünlerinin fiziksel (mekanik, optik, ısı ve kimyasal özellikler) test etmeye yönlendirin. Öğrenciler lif ürünlerinin özelliklerine yönelik yaptıkları test sonuçlarını bir tabloda göstermelidir. özelliklerini test ederek Ulaşılan sonuçlara göre öğrencileri doğal ve yapma lif ürünlerinden hangilerinin el karşılaştırır ve kullanım alanlarını tablo üzerinde kuklasının yapımında uygun olacağını belirlemeye yönlendirin. Örneğin; keçe, pazen, göstererek açıklar. pelüş vb. Öğrencilerle tasarlayacakları kuklaya verecekleri şekli, kumaşa nasıl aktarabileceklerini El kuklası için uygun olan tartışın. Bunun için öğrencilere kalıp kullanacaklarını açıklayın. Basit olarak bir kalıbın tekstil gereçlerini lif ürünlerinin nasıl çıkarıldığını ve dikiş payının nasıl bırakılacağını gösterin. Öğrenciler kareli kâğıt yapısal özelliklerine göre üzerinde basit figürlerle kalıp çıkarma işlemini denemelidir. belirler. Öğrencilerle el kuklasının yapımında kullanacakları kumaşları hangi tekniklerle birleştirebileceklerini tartışın. Örneğin; dikiş, yapıştırma, zımbalama, iğneleme vb. Öğrencilere bu birleştirme tekniklerinden el dikişi ve yapıştırma tekniklerini Kalıp çıkarma işlemini kullanacaklarını açıklayın. tekniğine uygun olarak dener. Kumaşları birleştirmede kullanılan basit tekniklerin farklılıklarını ayırt eder. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

Sınıf Yönetimi Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü olarak bir defterden yararlanabilir veya dağıtacağınız öğretim yapraklarını düzenleyerek dosyalayabilirler. Teknoloji günlüğünde yer alan araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. İstekli öğrencilerin tasarımlarını bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Öğrencileri kukla olarak canlandırmak istedikleri karakter için özgün, ilginç ve işlevsel düşünceler önermeleri için cesaretlendirin ve yönlendirin. Öğrencilerin lif çeşitlerinin yapısal özelliklerini test etme, canlandırılacak masalı seçme, canlandırılacak karakterlere karar verme etkinliklerinde sınıf olarak ortak bir anlayış oluşturmaları sağlanmalıdır.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

46

Teknoloji ve Tasarım 6D El Kuklası

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Kumaş parçalarını birleştirmede kullanılan el dikişi teknikleri ile araç ve gereçlerini Meslekler ve Alan Gezileri Öğrenciler; öğrencilere tanıtın. Teyel, elde makine dikişi, sürfile, dikiş iğnesi, boncuk iğnesi, dikiş Aşağıdaki meslekleri, meslek Kumaşları dikerek birleştirmede ipliği. Öğrenciler artık kumaşlar üzerinde dikiş araç ve gereçlerini kullanarak el dikişi standartlarına göre öğrencilere tanıtın: yararlanılan araç ve gereçleri tekniklerini denemeli, bu dikiş tekniklerini el kuklasının hangi bölümlerinde Terzilik kullanarak basit dikiş tekniklerini kullanabileceklerini tartışmalıdır. Dikiş Makineciliği dener. Öğrencilere kumaş parçalarını birleştirmede ve süslemede kullanabilecekleri çapraz Konfeksiyon Teknikerliği / dikiş tekniğini gösterin. Öğrenciler el kuklasını süslemede kullanmak amacıyla çapraz El kuklasının parçalarını Teknisyenliği dikiş tekniğini artık kumaşlar üzerinde denemelidir. birleştirmede hangi dikiş Nakış Öğretmenliği Öğrencilere kumaş parçalarını yapıştırarak birleştirmede kullanılan yapıştırıcıları tanıtın tekniğini nerede Tekstil Öğretmenliği kullanabileceğini belirler. ve nasıl kullanıldığını gösterin. Öğrenciler atık kumaşlar üzerinde yapıştırma tekniğini Tekstil Mühendisliği denemelidir. Öğrenciler yapıştırma tekniğini el kuklasının hangi bölümlerinde Yapıştırıcı kullanarak kumaşları kullanabileceklerini tartışmalıdır. Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili birleştirme işlemini dener ve bu Öğrencilerle kuklanın dış yüzeyini süslemede ne tür gereçlerden yararlanabileceklerini öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı teknikten kuklasının yapımında tartışın. Örneğin; düğme, boncuk, pul, simli ip, renkli kumaşlar vb. Öğrencilere bu olarak davet edin. Sorulacak soruları nasıl yararlanabileceğini gereçleri kumaş üzerine dikerek ve yapıştırarak nasıl birleştirebileceklerini gösterin. öğrencilerle önceden planlayın. belirler. Öğrenciler süsleme gereçlerini kumaş üzerine yerleştirmeyi denemeli, kuklanın hangi bölümlerini süslemede bu gereçlerden yararlanabileceklerini düşünmelidir. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan Süsleme gereçlerini kumaş Öğrencileri el kuklası yaparak canlandırmak istedikleri masalı seçmeye yönlendirin. bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi yüzeyine yerleştirmeyi dener ve Öğrenciler canlandırmak için seçtikleri masaldaki karakterleri ve özelliklerini tartışarak düzenleyin: bu gereçlerden kuklasının listelemeli, masaldaki olay örgüsünü dikkate alarak el kuklasıyla hangi karakterlerin Terzilik Bölümü yapımında nasıl canlandırılacağını ve bunu hangi öğrencinin yapacağını planlamalıdır. Konfeksiyon Bölümü yararlanabileceğini belirler. Öğrencilerden el kuklası için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına göre İplik Bölümü listelemelerini isteyin. “El kuklam şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere göre Nakış Bölümü El kuklasıyla canlandırmak her öğrenciyi; Yöredeki terzi ve hazır giyim istediği karakteri ve özelliklerini El kuklasının yapımında kullanılacak en uygun kumaş çeşidini belirlemeye, atölyeleri Kukla olarak canlandırılacak masal karakterine yönelik en az üç öneri geliştirmeye, tartışarak listeler. Geliştirdiği önerileri çizerek göstermeye, Öğrencilerin gezilerde yaptıkları Önerileri içerisinden amacına en uygun olanına karar vererek kalıbını çıkarmaya, El kuklası etkinliğine yönelik gözlemleri not etmelerini sağlayın. El kuklasının boyutlarını, süsleme ve işlemede kullanılacak gereçleri, renk tasarım ölçütlerini tanımlar, Sonuçlarını sınıfça tartışın. özelliklerini, birleştirmede kullanılacak teknikleri ve olası maliyeti yapım resmi yapım sürecini planlar ve yapım üzerinde göstermeye, resmini çizerek projelendirir. Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. Öğrencilerin canlandıracakları kukla karakterine yönelik yapım resmini ve kalıbını, 2B Kuklasının yapım resmini ve tasarım programından yararlanarak çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yapım sürecini projelendirirken yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji bilgisayar yazılımlarından günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. yararlanır. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

47

Teknoloji ve Tasarım 6D El Kuklası

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; Çıkarttıkları kalıbı kumaş üzerine iğnelemeye, Dikiş payını bırakarak kumaşı kalıba göre işaretlemeye, Kumaşı işaret çizgilerine göre kesmeye, Kestiği kumaşı seçtiği birleştirme tekniğini kullanarak birleştirmeye, El kuklasını canlandıracağı karakterin yapım resmine göre süslemelerini yaparak inşa etmeye yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, En uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrenciler el kuklasının birleştirme yerlerini güçlendirmeye, estetik niteliklerini artırmaya, süsleme gereçlerini zenginleştirmeye yönelik değişiklikler önermeli, bu önerilerini denemeli ve en uygun olanlarını modellerine yansıtmalıdır. Öğrenciler seçtikleri masalı, yaptıkları el kuklalarıyla canlandırmalı, yapılan karakterlerin masalda belirtilen karakterleri ne kadar yansıttığını tartışmalıdır.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; El kuklasını, tasarım ölçütlerine ve yapım resmine bağlı kalarak inşa eder. Uygulama alanını, güvenli çalışma kurallarına göre düzenler ve çalışmasında bu kurallara uyar. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını, iş birliği içinde gerçekleştirir. Tasarımını geliştirmeye yönelik değişiklikler önerir, dener ve uygun olanlarını tasarımına aktarır. El kuklalarının masal karakterlerini canlandırmadaki başarısını deneyerek gözlemler.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler dikiş iğnesi gibi delici, makas gibi kesici araçlarla çalışırken gözlem altında tutulmalı. Öğrenciler yapıştırıcılarla çalışırken yapıştırıcıların yanıcı, zehirleyici ve bağımlılık yaratıcı etkileri olduğu düşünülerek gözlem altında tutulmalı.

DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Kuklada kullanılan birleştirme tekniği ne kadar başarılı? Kullanılan gereçlerin avantaj ve dezavantajları neler? Kukla, canlandırılmak istenilen karakteri ne kadar yansıtıyor? Ürün, planlanan zamanda gerçekleşti mi? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler El kuklasının üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar. Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler kumaş çeşitlerini, özelliklerini ve kullanım yerlerini araştırarak bir pano veya katalog oluşturabilir, bir kukla tiyatrosu kurarak okulda kukla gösterileri sunabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

48

Teknoloji ve Tasarım 6D El Kuklası

ÜNİTE E – Hareketli Hikâyeler
Öğrenme Alanı – Düzenekler Odak – Düzlemsel Düzenekler
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 6

Bu ünite, öğrencilere düzlemsel ve dairesel düzeneklerle hareketin nasıl oluşturulduğunu tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, düzlemsel ve dairesel düzeneklerle oluşturulan hareketin kontrol edilmesidir. Bu nedenle ünite; düzlemsel bağlantı çeşitlerini, düzlemsel bağlantılarda hareket iletimini, delme ve birleştirme tekniklerini, kullanılan araç ve gereçleri, üst yüzey işlemlerini, fon ve figür gibi grafiksel düzenlemeleri kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin basit düzeneklere yönelik teknolojileri kavramaları, canlandırılacak hikâyenin planlanması ve paylaşımı sırasında grup içinde çalışma yeterliliği kazanmaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak kukla, tebrik kartları veya karagöz figürleri gibi alternatif çalışmalara uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “düzenekler” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Düzlemsel düzenek, dairesel düzenek, hareket, zıt hareket, paralel hareket, çan dirseği, disk, sabit kol, hareketli kol, bağlantı, sürgü, eklem, fon, figür, grafik, ölçü tamlığı. Tasarlama ve Uygulama Ölçülendirme, kesme, birleştirme (yapıştırma, zımbalama, bağlama, raptiyeleme, geçme), grafik düzenleme, sağlamlaştırma, boyama, modelleme, canlandırma. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Basit Makineler” (VHS / VCD) “Aletleri ve İşleri Tanıyalım” (VHS / VCD) “Kullandığımız Alet ve Makineler” (film şeridi) “Yırtma, Yapıştırma, Kolaj Tekniği” (film şeridi) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir!

BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; araştırmaları sonucunda düzlemsel ve dairesel düzeneklerle çalışan ürünler hakkında bilgilerini artıracak, bu düzeneklerin nasıl çalıştığını açıklayacak, bağlantı ve sürgü sistemlerini amacına uygun olarak tasarlayacak, düzlemsel ve dairesel düzenekleri kurma ve kullanma becerisi kazanacak, grup içerisinde çalışma yeterliliği gösterecek, kendisi ve arkadaşlarının ürününü değerlendirebileceklerdir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyecek; basit hareketli düzenekleri kullanan canlandırmaları yardım alarak yapabilecek, düzeneklerin çalışmasını kısmen açıklayacak, kurduğu yapı yeterince sağlam ve kolay çalışır olmayacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydedecek; canlandırmaların tasarımında farklı düzlemsel ve dairesel düzenekleri bir arada kullanacak, tasarım sürecinde değişiklikler önerecek, düzeneklerin çalışmasını uygun teknik terimleri kullanarak ve çizerek açıklayacak, kendi ve arkadaşlarının tasarımlarını karşılaştırarak yorumlayacak, karşılaştığı sorunlara yönelik çözüm önerileri getirecek, işlevsel ve görsel etkililiğe sahip ürünler oluşturacaklardır. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Nasrettin Hoca şenliklerini düzenleyen yerel yönetim, şenlikte satılmak üzere Nasrettin Öğrenciler; Hoca hikâyelerini canlandıran hareketli oyuncaklar üretmek istiyor. Bu oyuncakların Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk tasarımı için düzlemsel düzeneklerden yararlanılacağını açıklayın. Öğrenciler bu düşüncelerini açıklar ve hareketli oyuncakların tasarımlarına yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. tasarımın çerçevesini çizecek açınımlar getirir. Nasıl bir oyuncak? Kimler için üretilecek? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Nerede niçin kullanılacak? araştırma ve tartışmaların Hangi özelliklere sahip olmalı? sonucunda ulaştığı bilgilere Nasıl hareket edecek? Öğrencilerden hareketli parçalara sahip masal kitaplarını, kartları veya karagöz gibi göre tanımlar. hareketli oyuncakları örnek olarak getirmelerini isteyin. Getirdikleri örnekleri inceleyin: Düzlemsel düzenekle hareket Parçalar nasıl hareket ediyor? eden farklı oyuncakların renk, Hareket ettiren ne? biçim, gereç, hareket sistemi, Kaç tane hareketli parçaya sahip? parçaları, birleştirme şekli gibi Nasıl bir hareket üretiliyor? yapısal özelliklerini inceler, Hareketli parçalar nasıl bir araya getirilmiş? tartışır ve yorumlar. Ne tür malzemeler kullanılmış? Hareketli parçalar nasıl şekillendirilmiş? Düzlemsel düzenekleri hareketli Renk ve biçim olarak ne kadar ilgi çekici? ürünler içinden ayırt eder. Hareketli parçalar hikâyenin anlatılmasına yardımcı oluyor mu? Öğrencilerle günlük yaşamda düzlemsel olarak hareket eden kollu düzeneklere sahip başka hangi araçların kullanıldığını tartışın. Örneğin; makas, pense, ceviz kıracağı, Düzlemsel düzenekleri kapı sürgüsü, şırınga, bisiklet pompası vb. Öğrencilerle bu basit düzeneklerin nasıl bileşenlerine ayırarak temel çalıştığını inceleyerek içerisinde hangi bileşenlerin bulunduğunu belirleyin. Örneğin; çalışma tekniğini analiz eder ve çizerek gösterir. kol, yatak, bağlantı noktası vb. Öğrencileri düzlemsel düzeneklerden birini seçerek hareket yönlerini, bileşenlerin ismini ve görevini belirterek basit bir çizim üzerinde göstermeye yönlendirin. Çizim Geçmişten günümüze makine öğrenciler tarafından yapılabilir veya bir bilgisayar çıktısından yararlanılabilir. teknolojisindeki gelişimi ve bu gelişimin insan yaşamına Öğrencilerden teknoloji köşesi için makinelerin geçmişten günümüze gelişimini tanıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için öğrencileri taşıma, tarım, inşa, dokuma etkisini bilimsel veri vb. alanlarındaki makineleşmenin tarihsel gelişimini araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler kaynaklarından araştırarak tanıtıcı bir çalışma düzenler. internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “ Kuvvet ve Hareket”. Matematik; “Geometri”, “Ölçme”. Teknoloji ve Tasarım; “Paketler”, “Bul, Yap ve Öğren!”. İçerik Önerileri Canlandırılacak temanın çalışma, paylaşım ve insan sevgisi gibi duyarlılıkları içeren Nasrettin Hoca hikâyelerinden seçilmesi kültürel gelişim açısından daha iyi sonuç verecektir. Düzeneğin iyi çalışması için mukavva kullanılan çalışmalarda bağlantı noktalarını delmede delgeç, eklemleri birleştirmede maşa raptiye kullanılabilir. Kontrplak kullanılan çalışmalarda ise eklemler öğretmen gözetiminde matkapla delinmelidir. Canlandırılacak resimler için boyama kitapları, bilgisayardaki küçük resimler veya masal kitaplarının tıpkıçekimleri kullanılabilir. Sabit ve hareketli kollar ve bunların üzerindeki hareketli, sabit bağlantılar ile hareketli kolların sürgüyle nasıl destekleneceği uygulamalı olarak her öğrenciye yaptırılmalıdır.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

50

Teknoloji ve Tasarım 6E Hareketli Masallar

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrencilere farklı türdeki düzlemsel bağlantıları tanıtın: Zıt hareket bağlantısı, paralel hareket bağlantısı, çan dirseği bağlantısı, disk bağlantısı. Öğrencilere düzlemsel bağlantıların yapısını ve nasıl hareket ürettiklerini düzenek modelleri üzerinde açıklayın. Bunun için; Düzlemsel düzeneklerle doğrusal ve dairesel hareketin nasıl üretildiğini, Hangi kolların sabit ve hareketli olduğunu, Kollar üzerindeki hangi bağlantıların hareketli ve sabit olduğunu, Sürgülü sistemlerde sürgü kolunun neden yataklanması gerektiğini, Disk üzerinde bağlantı noktasının neden merkezde olması gerektiğini, Karşılıklı çalışan kolların boyutlarını, nelerin etkilediğini göstererek belirleyin. Öğrencileri basit gereçleri kullanarak kendi düzeneklerini kurmaya yönlendirin. Örneğin; karton şeritler, oluklu mukavva, dondurma çubukları, pipet, çıta vb. Öğrencilere bağlantı noktalarının delinmesinde ve eklemlerin birleştirilmesinde kullanılan teknikleri tanıtın. Örneğin; delgeç ve bizle delme, yapıştırma, geçme, bağlama, zımbalama, bantlama, ataşla tutturma, maşa raptiyeyle tutturma vb. Öğrenciler kurdukları düzlemsel ve dairesel düzenekler üzerinde farklı delme ve birleştirme tekniklerini denemelidir. Öğrenciler kurdukları düzlemsel ve dairesel bağlantılarla hareketin nasıl iletildiğini denemelidir. Bunun için öğrencilerin düzenekleri hareket ettirerek; Hareketin yönündeki değişimi, Kuvvet uygulanan koldaki hareketin diğer kolda uğradığı değişimi, Düzlemsel hareketle, dairesel hareket arasındaki farkı, Düzeneklerde oluşan hareketlerin birbirlerine göre farkını, Sürgü yatağının düzgün düzlemsel hareket üretmedeki etkisini gözlemlemelerini sağlayın. Öğrencilerle düzlemsel düzenekteki sabit kollara ait bağlantı noktalarının yerlerini ve kol uzunluklarını değiştirdiklerinde hareketin nasıl etkileneceğini tartışın. Öğrenciler düzenekler üzerinde bağlantı noktalarının yerini ve kol uzunluklarını değiştirerek harekette oluşan değişimi test etmelidir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Düzlemsel düzenekleri yapılarına göre ayırt eder.

Sınıf Yönetimi Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü Düzlemsel düzeneklerin olarak bir defterden yararlanabilir veya yapısını oluşturan bileşenleri ve dağıtacağınız öğretim yapraklarını nasıl çalıştıklarını uygun teknik düzenleyerek dosyalayabilirler. terimlerle açıklar. Teknoloji günlüğünde yer alan Bağlantı noktalarının delinmesi araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik ve eklemlerin birleştirilmesinde çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji kullanılan teknikleri dener. panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. Düzlemsel düzenekleri kurar ve hareketlerinde oluşan değişimi İstekli öğrencilerin tasarımlarını analiz ederek karşılaştırır. bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine Düzlemsel düzeneklerde fırsat tanıyın. bağlantı noktalarının yerini ve kol uzunluklarını değiştirerek Öğrencilerin canlandırılacak masalın harekette oluşan değişimi seçiminde, bölümlere ayrılmasında ve analiz eder. hareket akışının planlanmasında sınıf olarak ortak bir anlayış oluşturmaları sağlanmalıdır.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

51

Teknoloji ve Tasarım 6E Hareketli Masallar

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencilerden canlandırmak istedikleri Nasrettin Hoca hikâyesini belirlemelerini Meslekler ve Alan Gezileri Öğrenciler; isteyin. Öğrencilerle belirledikleri hikâyenin hareketli resimlerle hangi bölümlerinin Aşağıdaki meslekleri, meslek Düzlemsel düzeneklerle canlandırılması gerektiğini tartışın. Öğrenciler canlandırmanın hareket akışını, ayrı ayrı standartlarına göre öğrencilere tanıtın: canlandırılacak temayı belirler yapılan canlandırmaların nasıl bir araya getirilerek hikâye bütünlüğünün sağlanacağını İletişim Tasarımcılığı ve hareket akışını tartışarak düşünmelidir. Grafik Tasarımcılığı planlar. Her öğrenci hikâyenin farklı bölümleri üzerinde çalışmalıdır. Öğrencilerle seçilen Grafik ve Resim-iş Öğretmenliği hikâyeyi bölümlere ayırın ve her öğrencinin görevini belirleyin. Öğrenciler hangi Makine Resmi ve Konstrüksiyonu Canlandırılacak figürü bölümü kimin yapacağını ve canlandırma sırasını gösteren bir plan yapmalıdır. Teknikerliği hareketlendirmede kullanılacak Öğrenciler hikâyenin akışını dikkate alarak canlandırmada hareketlendirilecek ögeleri düzlemsel düzenekleri ve Makine Mühendisliği ve hareketi oluşturacak düzenekleri düşünmelidir. Her canlandırmanın düzlemsel, hareketin niteliğini belirler. dairesel veya sürgülü bağlantılardan bir veya birkaçını bulundurmasına dikkat edin. Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili Öğrencilerle canlandırılacak bölüme uygun fonun, hareket edecek figürlerin ve Düzlemsel düzenekli oyuncağın öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı düzlemsel düzeneklerin yapımında hangi gereçlerin kullanılabileceğini tartışın. yapımında kullanacağı gereçleri olarak davet edin. Sorulacak soruları Örneğin; mukavva, kontrplak, levha plastik vb. Öğrenciler seçilen gerece göre gerekçeleriyle listeler. öğrencilerle önceden planlayın. uygulanacak kesme, delme ve birleştirme tekniklerini düşünmelidir. Öğrenciler arka fonun ve hareketli figürlerin düzenlenmesinde ne tür grafiksel gereç ve Düzeneğin birleştirilmesi, Bir üst öğretim kurumlarında yer alan ortamlardan yararlanabileceklerini düşünmelidir. Örneğin; dergi resimleri, bilgisayardaki şekillendirilmesi ve üst yüzey bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi işlemlerinde kullanılacak düzenleyin: küçük resimler, boyama kitapları vb. Öğrenciler fon ve figürlerin üst yüzey işlemlerini ve kullanacakları gereçleri teknikleri gerekçeleriyle belirler. Makine Teknolojisi Bölümü düşünmelidir. Örneğin; zımparalama, boyama, vernikleme vb. Makine Ressamlığı Bölümü Öğrencilerden düzeneklerinin tasarımı için belirledikleri ölçütlerini öncelik sırasına göre Oyuncağın grafiksel ögelerini Endüstriyel Mekanik Bölümü listelemelerini isteyin. “Hareketli hikâyem şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu düzenlemede yararlanabileceği Dekoratif Sanatlar Bölümü özelliklere göre her öğrenciyi; kaynakları belirler. Resim ve Grafik Tasarım Bölümü Canlandıracağı sahnenin hareket ve grafik düzenine yönelik en az üç öneri El Sanatları ve Teknolojisi Bölümü geliştirmeye, Düzlemsel düzenekli oyuncak Geliştirdiği önerileri çizerek göstermeye, etkinliğine yönelik tasarım Öğrencilerin gezilerde yaptıkları Önerileri içerisinden amacına en uygun olanına karar vererek fon ve figürün ölçütlerini tanımlar, yapım gözlemleri not etmelerini sağlayın. şablonunu renklendirerek çıkarmaya, sürecini planlar ve yapım Sonuçlarını sınıfça tartışın. Hareketli hikâyenin inşasında kullanacağı gereçleri, boyutlarını, birleştirme resmini çizerek projelendirir. tekniklerini, üst yüzey işlemlerini ve olası maliyeti yapım resmi üzerinde göstermeye, Düzlemsel düzenekli oyuncağın Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. yapım resmini ve yapım Öğrencilerin düzlemsel düzeneğin yapım resmini, 3B tasarım programından sürecini projelendirirken yararlanarak çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. bilgisayar yazılımlarından Öğrenciler geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yararlanır. yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

52

Teknoloji ve Tasarım 6E Hareketli Masallar

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; Fon ve figüre ait parçaları, tasarladıkları boyut ve biçime göre şablonla işaretleyerek kesmeye, Hareketli ve düzlemsel düzeneklere ait parçaları, tasarladıkları boyut ve biçime göre kesmeye, Bağlantı noktalarını işaretleyerek delmeye, Pürüzlerini zımpara kullanarak gidermeye, Fon ve figürü boyayarak renklendirmeye ve verniklemeye, Eklem yerlerini birleştirmeden önce deneyerek hatalarını gidermeye, Tüm parçaları birleştirerek hareketli masallarını oluşturmaya yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, En uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrenciler düzlemsel düzeneğin bağlantı noktaları ve eklemlerinin birleştirme yerlerini güçlendirmeye, estetik niteliklerini artırmaya yönelik değişiklikler önermeli, bu önerilerini denemeli ve en uygun olanlarını modellerine yansıtmalıdır. Öğrenciler hareketlendirdikleri Nasrettin Hoca hikâyesini planladıkları hikâye akışını dikkate alarak canlandırmalıdır. DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Düzlemsel düzenekler kolay çalışıyor mu? Benzerlerine göre ilginç ve göze hoş geliyor mu? Seçilen hikâyeyi canlandırmada başarılı mı? Kullanılan gereçlerin avantaj ve dezavantajları neler? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Düzeneğini, tasarım ölçütlerine ve yapım resmine bağlı kalarak inşa eder. Uygulama alanını, güvenli çalışma kurallarına göre düzenler ve çalışmasında bu kurallara uyar. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını, iş birliği içinde gerçekleştirir. Tasarımını geliştirmeye yönelik değişiklikler önerir, dener ve uygun olanlarını tasarımına aktarır. Düzeneğin kullanıcı ihtiyaçlarını ne kadar karşıladığını ve hikâye akışına ne kadar uygun olduğunu deneyerek gözlemler.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler keskin kenarlı malzemeler, kesici ve delici araçlarla çalışırken gözlem altında tutulmalı. Öğrenciler vernik ve yapıştırıcı gibi yanıcı etkileri olan ve bağımlılık yaratan maddeleri kullanırken gözlem altında tutulmalı.

Düzlemsel düzenekli oyuncağın üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar.

Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler Türk gölge oyunu Karagöz ve kukla tiyatrosunda kullanılan figürlerin yapımında ne tür düzenekler kullanıldığını araştırabilir ve ulaştıkları sonuçları arkadaşlarına aktarabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

53

Teknoloji ve Tasarım 6E Hareketli Masallar

ÜNİTE F – Gece Lambası
Öğrenme Alanı – Sistem ve Kontrol Odak – Elektriksel Kontrol, Anahtar
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 6

Bu ünite, öğrencilere elektrikle çalışan araçların günlük yaşama olan katkısını, aydınlatma araçlarının karşıladıkları ihtiyaçları ve temel teknik özelliklerini tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, basit bir elektrik devresini kontrol etmeye yönelik özgün bir anahtar tasarlanmasıdır. Bu nedenle ünite; aydınlatma araçlarının çalışmasını, devre bileşenlerini ve görevlerini, farklı çalışma şekillerine sahip anahtarları, anahtar yapımında kullanılabilecek gereçleri, pil tiplerini, iletken çeşitlerini, birleştirme araçlarını ve devre sembollerini kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin aydınlatmayla ilgili teknolojileri kavramaları ve elektrikle çalışan araçları daha güvenli kullanmaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak yüzük oyunu, eşleme düzeneği, labirent oyunu, trafik lambası, el feneri gibi alternatif çalışmalara uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “sistem ve kontrol” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Elektrik, aydınlatma, iletken, yalıtım, anahtar, sigorta, tutturucu, pil, güç kaynağı, LED lamba, yansıtıcı, kontrol, almaç, batarya, üreteç, devre şeması, sembol. Tasarlama ve Uygulama İşaretleme, kesme, bükme, delme, birleştirme (vidalama, yapıştırma, tutturma, lehimleme), kablo soyma, yalıtma, pürüzleri giderme, boyama, cilâlama, farklılıkları ayrıştırma, sınıflandırma. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Çevremizde Elektrik” (VHS / VCD) “Elektrik Nereden Gelir?” (VHS / VCD) “İlk Yardım / Elektrik Çarpması” (VHS / VCD) “Işığın Yansıması” (film şeridi) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir! BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; basit bir elektrik devresinin nasıl çalıştığını ve farklı türdeki anahtarlarla nasıl kontrol edildiğini öğrenecek, basit bir elektrik devresini kontrol etmeye yönelik anahtar tasarlayacak, gece lambası için en uygun devre bileşenlerini seçecek, devresini bir şema üzerinde çizerek gösterecek, kullanıcı ihtiyaçlarını dikkate alarak gece lambasını tasarlayacak ve uygulayacaktır. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; basit bir aydınlatma aracı yapabilecek, ancak aydınlatma aracı için kullanıcı ihtiyaçlarını yeterince dikkate alamayacak, elektrik devresini kontrol etmeye yönelik uygun bir anahtar tasarlayamayacak, devre bileşenlerini seçerek bir şema üzerinde göstermede daha az başarılı olacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; aydınlatma aracına bazı özel işlevler ekleyecek, farklı özelliklere sahip devre bileşenleri kullanmaya yönelecek, devreyi ışık algılayıcısıyla kontrol edecek, ergonomi ilkelerini dikkate alacak, estetik görünümü hoşa giden bir yapı tasarlayacak ve su geçirmezlik gibi yeni özellikler ekleyeceklerdir. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA Karanlıkta uyumak istemeyen ve yalnız kalmaktan korkan çocuklar ve aileleri sevimli gece lambalarına ihtiyaç duyuyor. Bu lambaların tasarımı için esin kaynağı olarak çocukların sevdiği çizgi film kahramanlarının seçildiğini açıklayın. Öğrenciler gece lambası tasarımlarına yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. Nasıl bir lamba? Kimler için üretilecek? Nerede, niçin kullanılacak? Hangi özelliklere sahip olmalı? Biçimi nasıl olmalı? Öğrencilerden pille çalışan ve üzerinde ampul bulunduran basit elektrikli araçları getirmelerini isteyin. Örneğin; masa lambası, el feneri, bisiklet farı, kitap okuma lambası, madenci lambası, neon lamba vb. Bu araçları inceleyin: Nasıl bir muhafazaya sahip? Işığı nasıl yansıtıyor? Nasıl bir anahtar sistemiyle kontrol ediliyor? Hangi enerji kaynağıyla (pil, şarjlı akü, güneş pili vb.) çalışıyor? Kaç tane pil takılmış? Hangi malzemelerden yapılmış, niçin? Bir dokuya sahip mi, niye? Ağırlığı ne kadar? Boyutları nasıl? Ağırlık dağılımı dengeli mi? Öğrencilerden teknoloji köşesi için geçmişten günümüze elektrik teknolojisinin insan yaşamına etkisini yansıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için her öğrenciyi, bir ihtiyacı belirlemeye ve bu ihtiyacın karşılanmasında kullanılan elektrikle çalışan ve çalışmayan örnekleri karşılaştırmaya yönlendirin. Örneğin; el çırpıcısı - elektrikli çırpıcı, gaz lambası-ampul vb. Öğrenciler seçimleri için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk düşüncelerini açıklar ve tasarımın çerçevesini çizecek açınımlar getirir. Sorun veya ihtiyacı, yaptığı araştırma ve tartışmaların sonucunda ulaştığı bilgilere göre tanımlar. Pille çalışan çeşitli aydınlatma araçlarını kullanım yerine ve yapısal özelliklerine göre karşılaştırarak inceler, farklılıklarının nedenlerini tartışarak yorumlar. Elektrik teknolojisinin tarihsel gelişimini ve bu gelişimin insan yaşamına etkisini, bilimsel veri kaynaklarından araştırarak tanıtıcı bir çalışma düzenler.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “Yaşamımızdaki Elektrik”, “Işık ve Ses”. Matematik; “Geometri”, “Ölçme”, “Veri”. Teknoloji ve Tasarım; “Paketler”, “Bul, Yap ve Öğren!”. İçerik Önerileri Öğrencilere, aydınlatma araçlarının karşıladığı ihtiyaçları ve farklılıklarını analiz edebilmeleri için değişik türde aydınlatma araçları sağlayın. Gece lambasının biçimini oluşturmada çizgi kahramanlardan yararlanmak ilgi çekici ve eğlenceli olacaktır. Bunun için boyama kitaplarından ve bilgisayardaki küçük resimlerden yararlanılabilir. Lambanın muhafaza bölümünün yapımında, levha plastik malzemelerden yararlanmak daha uygun olacaktır. Plastik gereçlerin biçimlendirilmesi, birleştirilmesi ve üst yüzey işlemlerinin gerçekleştirilmesinde öğrencileri “Bul, Yap ve Öğren!” ünitesindeki bilgilerini etkinleştirmeye yönlendirin.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

55

Teknoloji ve Tasarım 6F Gece Lambası

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Sınıf Yönetimi Öğrencilerle basit bir aydınlatma aracının nasıl çalıştığını inceleyin. Bunun için bir Öğrenciler; Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini masa lambası veya el fenerini sökerek temel özelliklerini ve içerisinde hangi Pille çalışan aydınlatma teknoloji günlüklerine kaydetmelerini bileşenlerin bulunduğunu belirleyin. Lamba, yansıtıcı, pil, anahtar, muhafaza, kablo vb. araçlarının temel çalışma sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü Öğrencileri bir aydınlatma aracını oluşturan bileşenleri, ismini ve görevini belirterek ilkesini açıklar. olarak bir defterden yararlanabilir veya basit bir çizim üzerinde göstermeye yönlendirin. Çizim öğrenciler tarafından yapılabilir dağıtacağınız öğretim yapraklarını veya bir bilgisayar çıktısından yararlanılabilir. Pille çalışan aydınlatma düzenleyerek dosyalayabilirler. Öğrencilere tasarım etkinlikleri için almaç, iletken, üreteç ve anahtar kullanarak basit bir araçlarının bileşenlerini bir elektrik devresinin nasıl kurulduğunu gösterin. Devreyi oluşturan bileşenlerin devreye çizim üzerinde isimlendirerek Teknoloji günlüğünde yer alan nasıl bağlandığını açıklayın. görevlerini analiz eder. araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik Öğrencilerle her devre elemanının özelliklerini ve devredeki işlevini tanıtmaya yönelik çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji Devre bileşenlerini birleştirerek uygulamalar yapın. Bunun için öğrencilere; panosunda veya varsa okulun internet Farklı çalışma şekillerine sahip anahtarları tanıtın. Örneğin; basmalı, sürgülü vb. basit bir elektrik devresi kurar sitesinde sergileyin. Farklı yapılara sahip anahtarların nasıl yapılacağını gösterin. Örneğin; dönmeli, ve çalıştırır. kaydırmalı, katlanmalı, basmalı vb. Öğrenciler anahtar yapımında ne tür malzemeleri kullanışlı duruma getirebileceklerini düşünmelidir. Örneğin; Değişik gereçler kullanarak İstekli öğrencilerin tasarımlarını anahtar yapmayı dener ve alüminyum folyo, ataş, raptiye, karton, plastik, tahta çıta, kibrit kutusu, mandal vb. bilgisayar aracılığıyla çizme, Değişik pillerden yararlanarak pil tiplerini, özelliklerini ve üzerinde yer alan kodların almacı çalıştırmak için devreye renklendirme ve yazdırabilmelerine nasıl okunacağını gösterin. Devrelerinde hangi tip pilleri kullanacaklarını açıklayın. bağlar. fırsat tanıyın. Devre bileşenlerinin bağlanmasında kullanılan iletken çeşitlerini, bağlantı araçlarını (timsah ağzı, klips vb.) ve özelliklerini tanıtın. İletkenin nasıl kesileceğini, kablonun Pilleri, üzerindeki kodlara göre Öğrencilerin gece lambası için kullanıcı nasıl soyulacağını, pil (LR03, LR6) ve lamba tutucuları (E10, E14) ile iletkenlerin ayırt eder. ihtiyaçlarını belirlemede; sınıf olarak nasıl bağlanacağını gösterin ve denemelerini sağlayın. ortak bir anlayış oluşturmaları Almaç olarak LED lamba ve ampulü tanıtın. LED lambanın devreye nasıl Anahtar ve almacı devreye sağlanmalıdır. bağlanacağını gösterin ve denemelerini sağlayın. farklı şekillerde bağlar ve Öğrencilere basit bir elektrik devresi kurdurun. Devre üzerinde anahtar kullanarak “VE”, sonuçlarını değerlendirir. Öğrencileri başka örnekleri kopya “VEYA” ve “DEĞİL” kapılarını; almaç kullanarak seri ve paralel bağlamayı denettirin. etmemeleri; yeni, ilginç, dikkat çekici Elektrikli araçların devre Öğrenciler farklılıkları gözlemlemelidir. gece lambaları tasarlamaları için şemalarının, standart semboller Öğrencilere, kurdukları elektrik devresinden yararlanarak basit bir elektrik devre cesaretlendirin. Her üretilen düşünceye kullanılarak çizilmesi gerektiğini şemasının nasıl çizildiğini gösterin. Elektrik devresini oluşturan bileşenleri belirten değer verin. fark eder. sembolleri tanıtın. Bu bileşenlerin devreye ve birbirlerine bağlantılarının çizimini şema üzerinde gösterin. Basit bir elektrik devre şemasını Öğrenciler çocuk odaları için yapacakları gece lambasında kullanacakları devre standart sembolleriyle çizerek bileşenlerinin özelliklerini düşünmelidir. Bunun için öğrencileri lamba, iletken tel ve pilin gösterir. özellikleriyle inşa edecekleri anahtarın yapısını belirlemeye yönlendirin. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

56

Teknoloji ve Tasarım 6F Gece Lambası

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrencilerle çocuk odaları için bir gece lambasının, kullanıcının hangi ihtiyaçlarını karşılaması gerektiğini tartışın. Örneğin; gece gözü yormayacak bir aydınlatma yapmalı, dengede durması için tabanı düzgün olmalı, güvenli olmalı vb. Öğrenciler kullanıcı ihtiyaçlarını listelemelidir. Öğrenciler tasarlayacakları gece lambasının biçimini düşünmelidir. Bunun için öğrencileri esin kaynağı olarak verilen çizgi film kahramanlarından çocukların en çok sevdikleri kahramanları belirlemeye, gerçek modelleri incelemeye ve internet üzerinden, ürün tanıtıcı broşürlerden, dekorasyon konulu yayınlardan daha önce tasarımcıların neler yaptıklarını araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler tasarlayacakları gece lambasının boyutunu düşünmeliler. Bunun için öğrencilerle gece lambasının boyutlarını nelerin etkilediğini tartışın. Örneğin; kullanıcı özellikleri, aydınlatma amacı, yerleştirileceği yer vb. Öğrenciler benzer örnekleri inceleyerek gece lambasının boyutlarına yönelik öneri geliştirmelidir. Öğrencilerden gece lambalarında kullanılan gövde ve taban gereçlerini araştırmalarını isteyin. Tasarımlarında bu gereçler yerine hangi atık malzemeleri kullanabileceklerini tartışın. Örneğin; plastik levha, bardak, şişe veya mukavva kutu vb. Öğrenciler seçecekleri gerecin yansıtıcı, ışık geçirgenliği, dayanıklılığı, kolay şekillendirilmesi ve çocuk odalarına uygunluğu gibi özelliklerini düşünmelidir. Öğrenciler gece lambasını oluşturacak parçaları nasıl biçimlendireceklerini, birleştireceklerini ve gerçekleştirecekleri üst yüzey işlemlerini düşünmelidir. Bunun için plastik gereçlerin özelliklerine yönelik bilgi ve deneyimlerini kullanmalıdır. Öğrencilerden gece lambası için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına göre listelemelerini isteyin. “Gece lambam şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere göre her öğrenciyi; Gece lambasının biçimine ve renklerine yönelik en az üç öneri geliştirmeye, önerilerini çizerek göstermeye ve amacına en uygun olanına karar vermeye, Kullanacakları devre bileşenlerinin özellikleri ile bağlantı şekillerini belirlemeye, Bileşenleri sembolleriyle göstererek devre şemasını çizmeye, Sistemin kontrol sürecini bir akış şeması (giriş, işlem, çıkış) üzerinde açıklamaya, Gece lambasının gereç özelliklerini, boyutlarını, birleştirme tekniklerini, üst yüzey işlemlerini ve olası maliyeti yapım resmiyle birlikte göstermeye, Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. Öğrencileri gece lambasının devre şemasını ve yapım resmini, bilgisayarın 2B tasarım programından yararlanarak çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Gece lambası tasarımı için kullanıcı ihtiyaçlarını tartışarak listeler. Kullanıcı görüşlerini alarak ve benzer örnekleri inceleyerek gece lambasının biçimine yönelik özgün öneriler geliştirir. Gece lambasının boyutlarını etkileyen nedenleri tartışır ve listeler. Gece lambasının yapımında kullanacağı gereçleri gerekçeleriyle listeler. Gece lambasını oluşturan parçaların birleştirilmesi, şekillendirilmesi ve üst yüzey işlemlerinde kullanılacak teknikleri gerekçeleriyle belirler. Gece lambası etkinliğine yönelik tasarım ölçütlerini tanımlar, yapım sürecini planlar ve yapım resmini çizerek projelendirir. Gece lambasının yapım resmini ve yapım sürecini projelendirirken bilgisayar yazılımlarından yararlanır.

Meslekler ve Alan Gezileri Aşağıdaki meslekleri, meslek standartlarına göre öğrencilere tanıtın: Elektrik-Elektronik Mühendisliği Elektrik Öğretmenliği Elektrik Teknikerliği Elektrik Teknisyenliği Elektrik Tesisatçılığı İç Mimarlık Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı olarak davet edin. Sorulacak soruları öğrencilerle önceden planlayın. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi düzenleyin: Elektrik İşleri Bölümü Elektrik Tesisatçılığı Bölümü Elektrikli Ev Aletleri Bakım ve Tamirciliği Bölümü Elektrik Santrali Aydınlatma araçları üreten firmalar Öğrencilerin gezilerde yaptıkları gözlemleri not etmelerini sağlayın. Sonuçlarını sınıfça tartışın.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

57

Teknoloji ve Tasarım 6F Gece Lambası

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencilere bu çalışmada, işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Öğrenciler; Gece lambasını, tasarım Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. ölçütlerine ve yapım resmine Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; bağlı kalarak inşa eder. Gece lambasının gövde ve tabanını işaretleyerek kesmeye, Pürüzlerini eğe ve zımpara kullanarak gidermeye, Uygulama alanını, güvenli Bükme, delme vb. işlemleri gerçekleştirerek biçimlendirmeye, çalışma kurallarına göre Belirlediği renklere göre yüzeyi boyamaya ve verniklemeye, düzenler ve çalışmasında bu Gece lambasının gövde ve tabanını en uygun teknikle birleştirmeye, kurallara uyar. Devreyi kontrol edecek anahtarı yapmaya, Devre şemasına göre aydınlatma devresini kurmaya, Seçtiği uygun araç ve gereçleri Yapım resmine göre gece lambasını inşa etmeye yönlendirin. yöneterek uygulamasını, iş Öğrenciler tasarımlarını; birliği içinde gerçekleştirir. Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, Tasarımını geliştirmeye yönelik En uygun araç ve gereçleri yöneterek, değişiklikler önerir, dener ve Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, uygun olanlarını tasarımına Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. aktarır. Öğrencilere kurdukları elektrik devresiyle ilgili karşılaştıkları sorunlarda, arıza kontrolünün hangi ölçütlere göre, nasıl yapılacağını gösterin. Gece lambasının kullanıcı Öğrencileri inşa ettikleri gece lambasını, bilgisayar kontrol programı ve kontrol ihtiyaçlarını ne kadar arayüzüne bağlayarak çalıştırmaya yönlendirin. Öğrenciler çocukların görüşünü alarak gece lambasının ihtiyaca ne kadar cevap karşıladığını deneyerek verdiğini belirleyebilir. gözlemler. DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCE GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Gece lambası kullanıcı ihtiyacını karşılıyor mu? Kullanılan gereçlerin avantaj ve dezavantajları neler? Ürün planlanan zamanda gerçekleşti mi? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Gece lambasının üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi için malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrencilere şebeke elektriği (220 V) yerine pil veya sizin gözetiminizde kademeli güç kaynağı kullanacaklarını açıklayın. Tekrar şarj edilebilir pillerin kullanımını, kısa devre durumunda ısınarak tehlike yarattığından tavsiye etmeyin. Pilli aydınlatma aracının sökülüp takılmasında, keskin kısımlarının olabileceğini düşünerek öğrencileri dikkatli davranmaları için uyarın. Öğrencilere plastik gereçleri ısıl işlemle biçimlendirme ve yapıştırma işlemini, öğretmen gözetiminde yapacaklarını açıklayın.

Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler; aydınlatma şiddeti ayarlanabilen, dış etkileri (gün ışığı, hareket vb.) algılayıp otomatik yanıp sönen aydınlatma araçlarının özelliklerini, nasıl çalıştıklarını ve nerelerde kullanıldıklarını araştırıp sonuçlarını sınıfa sunabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

58

Teknoloji ve Tasarım 6F Gece Lambası

ÜNİTE G – Geziye Çıkıyoruz
Öğrenme Alanı – Ekonomik Yaşam Odak – Turizm
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 6

Bu ünite, öğrencilere turizm etkinliklerinin birey ve toplumun yaşamındaki önemini ve turizme neden olan doğal ve kültürel değerleri öğretmek için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, turizm etkinliklerinden yararlanarak bir gezi paketi planlanmasıdır. Bu nedenle ünite; turizme neden olan doğal ve kültürel değerleri, sosyal etkinlikleri, konaklama olanaklarını, ulaşım yollarını, turizm şirketleri ve acentelerini, turizmle ilgili bilgi kaynaklarını kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkiliklerle öğrencilerin bir geziyi belirli ölçütlere göre önceden planlama becerisi kazanmaları amaçlanmıştır. Bu ünitedeki broşür hazırlamaya yönelik uygulama etkinliği; kart, afiş, fotoğraf sergisi ve yöresel bir gezinin gerçekleştirilmesi vb. alternatif çalışmalara uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “ekonomik yaşam” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Turizm, gezi, doğal değer, kültürel değer, sosyal etkinlik, konaklama, ulaşım, süre, broşür, gezi programı, turizm şirketi, acente, gider, gezi paketi, yurt dışı turizmi, yurt içi turizmi, turizm yöresi. Tasarlama ve Uygulama Tablo oluşturma, ulaşım haritası oluşturma, gruplandırma, işaretleme, kesme, şekillendirme, katlama, sayfa düzenleme, renklendirme, yapıştırma, tanıtma. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Seyahat Acentesi Memurluğu” (VHS / VCD) “Çevremizdeki Tarihî Eserler” (film şeridi) “Çevremizde Turizm” (film şeridi) “Dizi adı: Türkiye’miz” (film) “Dizi adı: Türkiye’miz” (film şeridi) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir! BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; seçtiği yörenin turizme neden olan değerlerini araştıracak, gezi öncesi yapılacak hazırlıkları dikkate alarak bir gezi paketi oluşturacak, gezi paketinde yer alan bilgileri bir broşüre aktaracak ve arkadaşlarına araştırdığı yöreyle ilgili bilgiler sunacaktır. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; seçtiği yörenin turizme neden olan değerlerinin çok azını araştıracak, gezi paketinde gezi öncesi yapılacak hazırlıkların bir kısmı yer alacak, broşürü zengin bir içerik taşımayacak ve yeterince ilgiyi çekmeyecektir. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; başka ülkelerin turizme neden olan değerlerini araştırmak isteyecek, yerel olanaklardan yararlanarak yaptığı gezi planını gerçekleştirmeye yönelecek veya tanıtım etkinliğini görüntülü gereçler kullanarak arkadaşlarına aktaracaktır. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Aileniz, yaz tatilini birlikte geçirebileceğiniz bir gezi planlamanızı istiyor. Öğrencilere Öğrenciler; tatil amaçlı gezi için tüm ayrıntıları gösteren bir gezi paketinin oluşturulacağını Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk açıklayın. Öğrenciler gezi planına yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. düşüncelerini açıklar ve tasarımın çerçevesini çizecek Nasıl bir gezi? açınımlar getirir. Kimler katılacak? Nereye gidilebilir? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Neler planlanmalı? Öğrencilerden daha önce gezi amacıyla gittikleri yörelere ait fotoğraf, video görüntüleri, araştırma ve tartışmaların kart, broşür gibi görsel malzemeleri getirmelerini isteyin. Getirilen materyalleri birlikte sonucunda ulaştığı bilgilere inceleyin. göre tanımlar. Niçin geziye çıktınız? Gezilere yönelik materyalleri Gittiğiniz yöreyle ilgili önceden bilgi topladınız mı? inceleyerek turizm Gittiğiniz yörede neler ilginizi çekti? etkinliklerinin ekonomiye Ne tür etkinlikler yaptınız? katkısını, insanların geziye Gittiğiniz yeri neden tercih ettiniz? çıkma nedenlerini ve gezi Nasıl ulaştınız? planlarında hangi ihtiyaçların Nerede, ne kadar süre konakladınız? dikkate alındığını tartışır ve Gezi öncesi kişisel olarak hazırlık yaptınız mı? yorumlar. Gezi giderini aileniz önceden planladı mı? Gezi etkinliğiniz yöre ekonomisine katkı sağladı mı? Türkiye’nin turizm değerlerini Yöre hakkında iyi ve kötü izlenimleriniz nedir? bilimsel veri kaynaklarından Öğrencilerden teknoloji köşesi için Türkiye’nin turizm değerlerini ve düzenlenen turizm araştırarak hazırladığı resimli etkinliklerini tanıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için öğrencileri her bölge turizm haritasında gösterir. için gruplandırarak Türkiye’nin turizm haritasını çıkartmaya yönlendirin. Öğrenciler etkinlikleri için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Matematik; “Veri”. Sosyal Bilgiler; “Yeryüzünde Yaşam”, “Ülkemizin Kaynakları”. Teknoloji ve Tasarım; “Paketler”. İçerik Önerileri “Türkiye’nin Turizm Haritası” ve turizm etkinliklerine yönelik çeşitli bilgi ve dokümanlar, Turizm Bakanlığının il müdürlüklerinden alınabilir ve ilgili uzmanlardan yararlanılabilir. Türkiye’nin doğal ve kültürel değerlerinin tanıtımında, Turizm Bakanlığının internet sitesinde yer alan Türkiye Tanıtım filmleri kullanılabilir. Öğrencilere turizm etkinliklerinin çeşitliliğini, Turizm Bakanlığının ve özel turizm şirketlerinin internet sitelerinden yararlanarak verebilirsiniz. Yakın bir yöreye gezi planlayan öğrencilerden birinin hazırladığı gezi paketi, sınıf veya okul etkinliği olarak gerçekleştirilebilir.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

60

Teknoloji ve Tasarım 6G Geziye Çıkıyoruz

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Her öğrenci gezi paketi için yurt içi veya yurt dışı bir turizm yöresini seçmelidir. Sınıf Yönetimi Gezi düzenleyeceği yörenin Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini Öğrenciler en çok görmek istedikleri turizm yöresini düşünmelidir. turizme neden olan doğal ve Öğrencilere gidilecek yörenin doğal ve kültürel değerlerinin ve yapılacak sosyal teknoloji günlüklerine kaydetmelerini kültürel değerleri ile sosyal etkinliklerin önceden araştırılması gerektiğini açıklayın. Örneğin; millî park, antik kent, sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü etkinliklerini ayırt eder. olarak bir defterden yararlanabilir veya müze, tarihî yapılar, fuar, sergi, şenlik, spor, deniz, mağara, şelale vb. Öğrenciler bu araştırmayı hangi kaynakları kullanarak yapabileceklerini tartışarak listelemelidir. dağıtacağınız öğretim yapraklarını Gezi düzenleyeceği yöreyi düzenleyerek dosyalayabilirler. Örneğin; turizm büroları, seyahat acenteleri, gezi kitapları, gezi dergileri, elçiliklerin araştırmada yararlanılabilecek turizm ataşelikleri, internet siteleri, gezi katalogları, gezi dergileri vb. Öğrencileri bilgi bilimsel veri kaynaklarını kaynaklarından yararlanarak gezi paketleri için seçtikleri yörede görülmesi gereken Teknoloji günlüğünde yer alan listeler. doğal ve kültürel değerleri ve sosyal etkinlikleri araştırarak listelemeye yönlendirin. araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik Öğrencilerle neden geziye katılacak kişi sayısının ve yaş grubunun önceden bilinmesi çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji Katılımcı sayısı ve yaş grubu panosunda veya varsa okulun internet gerektiğini tartışın. Öğrenciler geziye katılacak kişi sayısının ve yaş grubunun gezi dağılımının gezi planına etkisini sitesinde sergileyin. planında neleri etkilediğini listelemelidir. Örneğin; etkinliklerin planlanması, gezi fark eder. maliyetinin belirlenmesi vb. Ailesini düşünerek gezi paketine katılacak kişi sayısını belirlemelidir. Katılımcıları yaşlarına göre gruplandırmalı, listelediği etkinliklerden İstekli öğrencilerin tasarımlarını Gezi tarihinin belirlenmesi için hangilerine katılabileceklerini planlayarak bir tabloda göstermelidir. bilgisayar aracılığıyla çizme, hangi ölçütlerin dikkate Öğrencilerle gezi tarihinin belirlenmesinde nelerin etkili olacağını tartışın. Örneğin; renklendirme ve yazdırabilmelerine alınması gerektiğini açıklar. mevsim, yöredeki sosyal etkinliklerin tarihi, katılımcıların tercihi vb. Öğrenciler fırsat tanıyın. listelediği etkinlikleri gerçekleştirmek için yörenin en uygun olduğu mevsime karar vermeli. Katılımcıların görüşlerini dikkate alarak gezi paketinin süresini ve gidiş dönüş Konaklama yerinin seçimine Öğrencilerin turizm amaçlı gezilerde tarihlerini gün, hafta veya ay olarak belirlemelidir. etki eden nedenleri, konaklama yapılan etkinlikleri, konaklama yerlerini, Öğrencilerle geziye gidilen yörelerde yararlanılabilecek konaklama olanaklarını tartışın. işletmeleri arasındaki ulaşım olanaklarını, kişisel hazırlıkları Örneğin; otel, motel, tatil köyü, kamping vb. Bu konaklama işletmelerindeki farklılıkları dikkate alarak listeler vb. ihtiyaçları belirlemede, sınıf olarak farklılıkların, sunulan hizmetlerin çeşidi ve kalitesinden kaynaklandığını açıklayın. ve uygun konaklama ortak bir anlayış oluşturmaları Öğrenciler konaklama yerinin seçiminde hangi ölçütlerin etkili olduğunu listelemelidir. işletmesine karar verir. sağlanmalıdır. Örneğin; katılımcıların beklentileri, gezi amacı, planlanan etkinliklerin türü, katılımcıların gelir durumu vb. Öğrencileri gezi paketi için seçtikleri yörenin konaklama olanaklarını Öğrencilerin, araştırdıkları yörenin araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler katılımcıların beklentilerini ve planlanan etkinlikleri doğal ve kültürel değerleri ile sosyal dikkate alarak düzenlenecek geziye uygun olan konaklama işletmesine karar etkinliklerini tepegöz, slayt, datashow vermelidir. gibi yansıtıcı araçlar kullanarak sunmalarını sağlayın. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

61

Teknoloji ve Tasarım 6G Geziye Çıkıyoruz

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencilerle gezi için ulaşım türünün seçiminde hangi ölçütlerin etkili olduğunu tartışın. Öğrenciler; Meslekler ve Alan Gezileri Örneğin; yörenin ulaşım olanakları, katılımcıların tercihi vb. Ulaşım olanaklarının Ulaşım türünün seçimine etki Aşağıdaki meslekleri, meslek karayolları, şehir veya ulaştırmayla ilgili haritalar kullanılarak belirlenebileceğini eden nedenleri, ulaşım yolları standartlarına göre öğrencilere tanıtın: açıklayın. Öğrenciler gezi paketi için seçtikleri yörenin ulaşım olanaklarını ilgili haritaları arasındaki farklılıkları dikkate Seyahat İşletmeciliği Meslek kullanarak araştırmalı, gezileri için uygun olan ulaşım türüne karar vermeli ve Elemanlığı alarak açıklar. izleyecekleri yolu bir harita üzerinde işaretleyerek göstermelidir. Seyahat İşletmeciliği ve Turizm Öğrencilerle geziye çıkmadan önce kişisel olarak ne tür hazırlıkların yapılması Rehber Öğretmenliği Gezi paketi için ulaşım gerektiğini tartışın. Örneğin; giysiler, sağlık malzemeleri, pasaport, görüntüleme olanaklarını gösteren bir yol Turizm, Otelcilik Grubu araçları vb. Kişisel hazırlıkların yörenin iklim koşullarına ve yapılacak etkinliklere göre Öğretmenliği haritası hazırlar. planlanması gerektiğini açıklayın. Öğrenciler yörenin iklim koşullarına ve planladığı Seyahat İşletmeciliği etkinliklere göre katılımcıların yapması gereken kişisel hazırlıkları listelemelidir. Tur Operatörlüğü Kişisel hazırlıkların Öğrenciler katılacak kişi sayısına ve harcama kalemlerine (etkinlikler, ulaşım, Turist Rehberliği yapılmasında hangi ölçütlerin konaklama, gıda, eğlence, hediyelik eşya, iletişim, kişisel harcamalar vb.) göre gezi dikkate alınması gerektiğini giderlerini planlayarak bir tabloda maliyeti göstermelidir. Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili açıklar. Öğrenciler yörede görülmesi gereken doğal ve kültürel değerleri ve sosyal etkinlikleri öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı olarak davet edin. Sorulacak soruları her gün için planlayarak bir gezi programı hazırlamalı, bu gezi programını bir tabloda Tahmini gezi giderlerini bir tablo öğrencilerle önceden planlayın. göstermelidir. üzerinde hesaplayarak gösterir. Öğrencilerden gezi paketi için hazırlayacağı broşürü planlamalarını isteyin. “Gezi paketi Bir üst öğretim kurumlarında yer alan broşürüm şu özellikleri taşımalı…” Her öğrenciyi hazırlanacak broşürde; Günlük programlarını, gidilecek bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi Gezi düzenlenecek yöreyle ilgili hangi bilgi ve görsellerin yer alacağını, yöreye yapılan araştırmalardan düzenleyin: Konaklama, ulaşım, gezi gideri, kişisel hazırlıklar, gezi programı vb. konularda yararlanarak hazırlar. Seyahat Acenteciliği Bölümü katılımcıları bilgilendirici hangi açıklamalara yer verileceğini, Tur Operatörlüğü Bölümü Sayfa düzeni, şekil, renk ve boyutlarının nasıl olacağını, Gezi paketi etkinliğine yönelik Hangi gereçler kullanılarak üretileceğini, Otel İşletmeciliği Bölümü tasarım ölçütlerini tanımlar, Uygulama sürecini ve zamanı planlamaya yönlendirin. Organizasyon Hizmetleri Bölümü uygulama sürecini planlar ve Öğrencileri gezi paketi için araştırdıkları yöreyle ilgili fotoğraf ve bilgileri, bilgisayarın Seyahat Acenteleri projelendirir. fotoğraf albümü veya internet sayfası yazılımından yararlanarak düzenlemeye yönlendirin. Öğrenciler geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini Öğrencilerin gezilerde yaptıkları Gezi paketine yönelik fotoğraf gözlemleri not etmelerini sağlayın. bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. ve bilgileri düzenlemede, Sonuçlarını sınıfça tartışın. projelendirmede bilgisayar yazılımlarından yararlanır. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

62

Teknoloji ve Tasarım 6G Geziye Çıkıyoruz

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. Öğrencileri planladıkları uygulama sürecini izleyerek; Kullanmayı tasarladığı gereci, belirlediği boyutlarda şekillendirerek, Yer almasına karar verdiği bilgi ve görselleri sayfaya yerleştirerek, Gezi paketini yansıtan bir broşürü belirlediği renk ve şekle göre düzenleyerek hazırlamaya yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, En uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrencileri gezi düzenledikleri yörelerin doğal ve kültürel değerleri ve sosyal etkinlikleri hakkında arkadaşlarını bilgilendirmeye yönlendirin. Her öğrenci hazırladığı gezi paketinden yararlanarak araştırdığı turizm yöresini arkadaşlarına tanıtmalıdır.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Sağlık ve Güvenlik Gezi paketini içeren broşürü, Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken tasarım ölçütlerine bağlı kalarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: düzenler. Öğrencilere sunu sırasında kullanacakları tepegöz, datashow, Seçtiği uygun araç ve gereçleri slayt gibi yansıtıcı araçları sizin yöneterek uygulamasını, iş gözetiminizde çalıştıracaklarını birliği içinde gerçekleştirir. açıklayın. Tasarımını geliştirmeye yönelik değişiklikler önerir ve uygun olanlarını tasarımına aktarır. Uygun araçlar kullanarak araştırdığı yörenin doğal ve kültürel değerleri ile sosyal etkinliklerini tanıtır.

DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden gezi paketini kapsayan broşürlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri gezi paketinde yer alan bilgileri araştırma, planlama ve uygulama sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; broşürlerini, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Gezi paketinde yer alan yöreyi tanıtıcı bilgi ve görseller yeterli mi? Broşür geziye çıkmak isteyenlerin ihtiyaçlarını karşılıyor mu? Broşür boyut, şekil, renk ve sayfa düzeni bakımından etkileyici mi? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Gezi paketi hazırlama sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar. Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler evrensel bir insanlık görevi olan dünya kültür mirasının ve doğal değerlerin korunması için yöresinde ve gezdiği yerlerde neler yapıldığını ve nelerin yapılması gerektiğini araştırıp sınıfa sunabilir.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

63

Teknoloji ve Tasarım 6G Geziye Çıkıyoruz

. Sınıf

Üniteler
7A Kahvaltı Yapalım! 7B Köprü 7C Kullan ve Dönüştür! 7D Tatil Çantası 7E Atlıkarınca 7F Taşıtlar 7G Kampanyalı Satış

ÜNİTE A – Kahvaltı Yapalım!
Öğrenme Alanı – Beslenme Odak – Yeterli ve Dengeli Beslenme
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 7

Bu ünite, öğrencilere yanlış beslenme alışkanlık ve uygulamalarından yola çıkarak yeterli, dengeli, ölçülü ve sağlıklı beslenme yollarını tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, yeterli ve dengeli bir kahvaltının planlanması ve servisinin yapılmasıdır. Bu nedenle ünite; besin gruplarını ve bu gruplarda yer alan besin çeşitlerini, kalori, yağ ve şeker oranlarını, bu oranların hesaplanmasını, ana ve ara öğünleri, yeterli ve dengeli beslenme ilkelerini kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin dengeli, yeterli ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak sandviç, pizza, gözleme, sebze yemekleri, makarna, mercimek köfte, kısır gibi meyve ve sebze kullanılarak yapılan alternatif çalışmalara uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “beslenme” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Yeterli ve dengeli beslenme, enerji, kalori, enerji günlüğü, etkinlik cetveli, kalori cetveli, miktar, porsiyon, oran, besin grupları, tahıllar, meyveler, sebzeler, süt grubu, et grubu, yağ ve tatlılar, besin ögeleri, diyet, menü, porsiyon miktarları cetveli, yağ ve şeker oranları cetveli, ana ve ara öğün. Ölçüler; kkal, ml, l, gr, kg. Tasarlama ve Uygulama Günlük menü planlama, malzeme listesi oluşturma, satın alma, ölçme, gıda güvenliğini sağlama, sağlık koşullarını oluşturma, sofra düzenleme, görgü kurallarına uyma, kahvaltı tabağı hazırlama, servis yapma. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Beslenme ve Gıda İsrafını Önleme (VHS / VCD) “Dengeli ve Yeterli Beslenme” (film) “İyi Beslenme Alışkanlıkları 2 (Kahvaltı)” (film şeridi) “Gram ve Kilogramı Kullanmak” (VHS / VCD) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir!

BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; besinleri yer aldıkları besin gruplarına göre listeleyecek, ne kadar yeterli ve dengeli beslendiğini aldığı kalori, yağ ve şeker oranlar ile harcadığı enerji miktarını gösteren bir enerji günlüğü hazırlayarak belirleyecek, yeterli ve dengeli günlük bir menü hazırlayacak ve hazırladığı menüden sabah kahvaltısını sağlık ve güvenlik koşullarına dikkat ederek servis edecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; enerji günlükleri için kalori, yağ ve şeker oranlarını hesaplamada ve porsiyon miktarlarını belirlemede daha az başarı gösterecek, planladığı günlük menü besin gruplarını, porsiyon miktarlarını, yağ, şeker ve kalori değerlerini yeterli ve dengeli şekilde içermeyecek, kahvaltı tabağı görünüş olarak iştah açıcı olmayacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; enerji günlüklerini bilgisayar yazılımıyla tablolaştırarak düzenleyecek, günlük menüsünde yer alan besinleri çeşitlendirecek, kahvaltı tabağını görünüş, tat ve servis olarak daha çekici kılmayı başaracaktır. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA Okul yönetimi öğrencilerin düzenli olarak kahvaltı yapma alışkanlığı kazanmalarına yardımcı olmak amacıyla bir kahvaltı kulübü kurmak istiyor. Kahvaltı kulübünün öğrencilere önereceği yeterli ve dengeli kahvaltı menüsü için bir yarışma yapılacağını açıklayın. Öğrenciler kahvaltı menüsüne yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. Nasıl bir kahvaltı? Kimler için planlanacak? Hangi özelliklere sahip olmalı? Nasıl servis edilecek? Öğrencilerle beslenme alışkanlıklarını ve uyguladıkları beslenme düzenini tartışın. Günde kaç öğün yemek yiyorsunuz? Öğünlerinizi her gün aynı zamana getiriyor musunuz? Geçiştirdiğiniz öğünler oluyor mu? Kahvaltı etmeden güne başlar mısınız? Bu sizi nasıl etkiliyor? Ayaküstü beslenir misiniz? Besin tercihleriniz nedir? Yediğiniz besinlerin çeşitliliğine dikkat ediyor musunuz? Besinlerinizi, harcadığınız enerjiye göre planlıyor musunuz? Öğrencilerden teknoloji köşesi için dengesiz beslenmenin sağlık açısından doğurduğu sonuçları yansıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için öğrencileri dengesiz beslenmenin fiziksel ve zihinsel etkilerini, ortaya çıkardığı sağlık sorunlarını ve bunun toplumsal etkilerini araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler araştırmaları için internetten, basılı kaynaklardan ve sağlık kuruluşlarındaki uzmanlardan bilgi, resim, fotoğraf vb. verileri toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk düşüncelerini açıklar ve tasarımın çerçevesini çizecek açınımlar getirir. Sorun veya ihtiyacı, yaptığı araştırma ve tartışmaların sonucunda ulaştığı bilgilere göre tanımlar. Kendi beslenme alışkanlıkları ve günlük öğün düzenlerini tartışarak ne kadar yeterli ve dengeli beslendiklerini yorumlar. Dengesiz beslenmenin sağlık açısından doğurduğu sonuçları bilimsel veri kaynaklarından araştırarak tanıtıcı bir çalışma düzenler.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “Vücudumuzda Sistemler”. Matematik; “Ölçme”, “Veri”. Teknoloji ve Tasarım; “Meyve Salatası” İçerik Önerileri Besin gruplarının tanıtımı ve porsiyon oranlarının verilmesinde besin piramidi (WHO, USDA, İFİC, NASS) veya ülkemize özgü beslenme yoncasından (T.C. Sağlık Bakanlığı) yararlanılabilir. Yaş grupları için günlük alınması gereken çeşitli değerler, aşağıdaki tabloda verilmiştir. Düzenlenecek etkinlikler bu değerler temel alınarak planlanmalıdır. Kalori (kkal) 2200 2500 Yağ (g) 60 70 Şeker (Çay K.) 12 18

Kız Erkek

“Etkinlik Cetveli”, “Kalori Cetveli”, “Yağ ve Şeker Oranları Cetveli”, “Porsiyon Miktarları Cetveli”ne yönelik bilgiler Milli Eğitim Bakanlığı veya ulusal ve uluslararası beslenme amaçlı kuruluşların yayınlarından alınarak kullanılabilir. Günlük menünün planlanmasında öğrencilere ana ve ara öğün arasındaki farklılıklar açıklanmalıdır. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

66

Teknoloji ve Tasarım 7A Kahvaltı Yapalım

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Sınıf Yönetimi Öğrencilere yeterli ve dengeli beslenmeye yönelik düzenlenmiş besin gruplarını tanıtın Öğrenciler; Besinleri türlerine göre Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini ve her besin grubunda yer alan besinleri listeleyin. gruplandırarak listeler. Tahıl grubu (ekmek, pirinç, makarna, mısır, buğday, çavdar, arpa vb.) teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü Meyve grubu (elma, armut, çilek, karpuz, üzüm, incir, portakal, nar vb.) Yeterli ve dengeli beslenme için olarak bir defterden yararlanabilir veya Sebze grubu (patates, domates, havuç, biber, ıspanak, bezelye vb.) besin gruplarından günlük Süt grubu (süt, yoğurt, peynir, çökelek, ayran vb.) dağıtacağınız öğretim yapraklarını almaları gereken porsiyon Et gurubu (kırmızı et, balık, tavuk, yumurta, mercimek, fındık, nohut vb) düzenleyerek dosyalayabilirler. miktarlarını ölçü vererek açıklar. Yağ ve tatlılar (yağlar, şekerlemeler, pasta, cips, meşrubat vb.) Öğrencilere yeterli ve dengeli beslenebilmek için besin gruplarından günlük alınması Teknoloji günlüğünde yer alan Gün boyunca yaptığı etkinlikleri araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik gereken porsiyon miktarlarını açıklayın. Tahıllar 6–11 porsiyon (% 40), meyveler 2–4 enerji günlüğüne listeleyerek ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda porsiyon (%13), sebzeler 3–5 porsiyon (% 20), süt grubu 2–3 porsiyon (% 13), et grubu harcadığı toplam enerji değerini 2–3 porsiyon (13). veya varsa okulun internet sitesinde hesaplar. sergileyin. Öğrencilerden besin gruplarına göre ne kadar yeterli ve dengeli beslendiklerini belirleyebilmeleri için bir enerji günlüğü hazırlamalarını isteyin. Bunun için öğrencileri; Gün boyunca tükettiği besinleri Günlük etkinliklerini süresiyle birlikte “harcadığım enerji tablosu”na kaydederek İstekli öğrencilerin tasarımlarını enerji günlüğüne listeleyerek (uyuma, spor, ders çalışma, TV seyretme vb.) kalori karşılıklarını etkinlik bilgisayar aracılığıyla raporlaştırma ve aldığı toplam enerji değerini cetvelinden belirlemeye ve harcadıkları toplam enerji değerini hesaplamaya, yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. hesaplar. Günlük aldıkları besinleri öğünleriyle birlikte “aldığım enerji tablosu”na kaydederek (kahvaltı, kuşluk, öğle, ikindi, akşam), kalori karşılıklarını kalori cetvelinden Öğrencilerin Fen ve Teknoloji dersinde Gün boyunca tükettiği belirlemeye ve aldıkları toplam enerji değerini hesaplamaya yönlendirin. besin ögelerine yönelik kazandıkları besinlerin porsiyon miktarları ile Öğrencilere yeterli ve dengeli bir beslenme için günlük tüketilen besinlerle alınması bilgi ve deneyimlerini bu ünitede yağ ve şeker oranlarını gereken yağ ve şeker oranlarını açıklayın. Öğrenciler “yağ ve şeker oranları” cetvelini etkinleştirmelerini sağlayın. hesaplayarak enerji günlüğünde kullanarak enerji günlüklerindeki besinlerin yağ ve şeker oranlarını hesaplamalıdır. gösterir. Öğrencilere çeşitli besinlerin bir porsiyon için miktarını belirlemede kullanılan standart Bu ünitede kız ve erkek öğrencilerin ve ölçülebilir “porsiyon miktarları” cetvelini tanıtın. Bu cetvelden yararlanarak planlamalarını, günlük almaları Enerji günlüğünde kaydettiği öğrenciler, enerji günlüklerindeki besinlerin porsiyon miktarlarını belirlemelidir. gereken porsiyon, kalori, yağ ve şeker değerlerle kendi yaş grubuna Öğrencileri enerji günlüklerinde ulaştıkları değerleri, kendi yaş grupları için besin oranlarına göre ayrı ayrı yönelik standart değerleri gruplarından günlük almaları gereken gerçek enerji, porsiyon, yağ ve şeker miktarıyla düzenlemelerini sağlayın. karşılaştırmaya yönlendirin. Öğrenciler değerler arasında oluşan farklılıkları dikkate karşılaştırarak ne kadar yeterli alarak tartışmalıdır. ve dengeli beslendiğini Besinlerin tüketimi için öğrencilerin tartışarak yorumlar. alerji, diyet ve kültürel alışkanlıkları gibi engelleyici durumları olabileceğini düşünerek velilerinden izin alın. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

67

Teknoloji ve Tasarım 7A Kahvaltı Yapalım

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencileri yeterli ve dengeli beslenme etkinlikleri için bir günlük ana ve ara öğünleri Öğrenciler; planlamaya yönlendirin. Öğrenciler her öğün için bir besin listesi hazırlamalı. Seçtikleri Yeterli ve dengeli beslenmeye besinlerin her besin grubuna göre çeşitlilik göstermesine, ilgi çekici, iştah açıcı ve yönelik günlük bir menü için dengeli olmasına dikkat etmelidir. besin gruplarına uygun bir Öğrenciler seçtikleri besinlerin porsiyon miktarlarını besin gruplarına göre ayrı ayrı besin listesi hazırlar. belirlemelidir. Bunun için öğrencileri porsiyon miktarları çizelgesinden yararlanmaya yönlendirin. Toplam porsiyon miktarları öğrencilerin besin gruplarından günlük alması Günlük menüde yer alan gereken porsiyon miktarını geçmemelidir. besinlerin porsiyon miktarlarını, Öğrenciler porsiyon miktarlarına karar verdikleri besinlerin enerji değerlerini enerji değerlerini, yağ ve şeker belirlemelidir. Bunun için öğrencileri kalori cetvelinden yararlanarak besinlerin porsiyon oranlarını hesaplar. miktarlarına göre enerji değerlerini bir tabloda göstermeye yönlendirin. Belirlenen toplam kalori değeri öğrencilerin günlük alması gereken kalori değerini geçmemelidir. Standart değerlerle Öğrenciler seçtikleri besinlerin porsiyon miktarlarına göre sahip oldukları yağ ve şeker karşılaştırarak listelediği oranlarını belirlemelidir. Bunun için öğrencileri yağ ve şeker oranları çizelgesinden besinlerin enerji değerlerini, yararlanarak seçtikleri besinlerin yağ ve şeker oranlarını bir tabloda göstermeye porsiyon miktarlarını, yağ ve yönlendirin. Belirlenen toplam yağ ve şeker oranları öğrencilerin günlük alması gereken şeker oranlarını dengeli şekilde oranların üzerinde olmamalıdır. düzenler. Öğrenciler porsiyon miktarları, kalori değerleri, yağ ve şeker oranlarını dengeli şekilde ayarlayabilmek için seçtikleri besinlerde değişiklikler yaparak günlük menülerine son Besin gruplarına göre şeklini vermelidir. Öğrencileri besin gruplarına göre orantılanmış pasta grafik üzerinde orantılanmış bir grafik üzerinde günlük menülerini oluşturan ana ve ara öğünleri ayrı ayrı göstermeye yönlendirin. planladığı günlük menüyü gösterir. Öğrencileri yeterli ve dengeli beslenmeye yönelik düzenledikleri günlük menü içerisinden kahvaltı öğününün servisini planlayarak hazırlamaya yönlendirin. Yeterli ve dengeli bir beslenme Öğrencilerden kahvaltı etkinlikleri için gerekli özellikleri, öncelik sırasına göre listelemelerini isteyin. “Kahvaltı etkinliğim şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu etkinliği için günlük menüsünde özelliklere göre her öğrenciyi; yer alan bir öğünün servisini planlar ve projelendirir. Kahvaltı menüsünde yer alan malzemelerin porsiyon, kalori, yağ ve şeker oranlarını besin gruplarına göre bölümlenmiş pasta grafik üzerinde göstermeye, Besinleri listelemede, porsiyon, Kahvaltı menüsünde yer alan malzemeler için gider listesi oluşturmaya, Kahvaltı servisinde kullanacağı araçları listelemeye, enerji, yağ ve şeker oranlarını hesaplamada, grafiksel Sağlık koşullarını sağlamaya yönelik alacağı önlemleri belirlemeye, Kahvaltının servis aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. gösterimde ve öğün servisini Öğrencileri günlük menülerinin porsiyon miktarları, kalori değerleri, yağ ve şeker planlamada bilgisayar oranlarını bilgisayar yazılımlarından yararlanarak tablolaştırma ve yazdırmaya yazılımlarından yararlanır. yönlendirin. Öğrenciler geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

Meslekler ve Alan Gezileri Aşağıdaki meslekleri, meslek standartlarına göre öğrencilere tanıtın: Et Endüstrisi Teknikerliği Ev Ekonomisti Gıda Teknikerliği Süt ve Ürünleri Teknikerliği Un üretim teknikerliği Aşçılık Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı olarak davet edin. Sorulacak soruları öğrencilerle önceden planlayın. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi düzenleyin: Gıda Teknolojisi Bölümü Et ve Et Ürünleri İşlemeciliği Bölümü Süt ve Süt Ürünleri İşlemeciliği Bölümü Aşçılık Bölümü Tahıl, Süt, Et Grubu Besinleri Üreten İşletmeler Öğrencilerin gezilerde yaptıkları gözlemleri not etmelerini sağlayın. Sonuçlarını sınıfça tartışın.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

68

Teknoloji ve Tasarım 7A Kahvaltı Yapalım

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. Öğrencileri planladıkları yapım ve servis sürecini izleyerek; Kişisel sağlık kurallarını uygulamaya, Kahvaltı ortamını sağlık koşullarına uygun duruma getirmeye, Kahvaltı tabağını gıda güvenliğine uygun olarak servise hazır hale getirmeye, Servis için sofrayı düzenlemeye, Görgü kurallarına uygun olarak kahvaltısını tüketmeye yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, En uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrenciler kahvaltı servisini gerçekleştirdikten sonra kullandıkları araçları ve ortamı iş bölümü yaparak temizlemelidir. Kahvaltı kulübü için düzenlenen kahvaltı menüleri arasında bir yarışma düzenleyerek hangi tabağın daha yeterli ve dengeli olduğunu öğrencilerle tartışın. Öğrenciler en başarılı buldukları kahvaltı tabağını seçmelidir. DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri, üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Kahvaltı tabağı ne kadar yeterli ve dengeli? Kahvaltı tabağı besin gruplarını yeterince içeriyor mu? Kahvaltı tabağı yeterli enerji miktarını içeriyor mu? Kahvaltı servisi sağlık ve güvenlik kurallarına uygun mu? Kahvaltı tabağını başka hangi besinlerle zenginleştirebilirim? Hangi besinlerin değiştirilmeye ihtiyacı var? Menü planlanan zamanda gerçekleşti mi? Zorunlu Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Kahvaltı menüsünü, tasarım ölçütlerine ve planlamasına bağlı kalarak hazırlar. Uygulama alanını sağlık ve güvenlik kurallarına göre düzenler ve çalışmasında bu kurallara uyar. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını, iş birliği içinde gerçekleştirir. Hazırladıkları kahvaltı menülerini karşılaştırarak hangi tabağın daha yeterli ve dengeli olduğunu tartışarak seçer.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi için malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler kesici ve yaralayıcı mutfak araçlarıyla çalışırken gözlem altında tutulmalı. Sağlık uygulamaları takip edilmelidir. Örneğin; çalışma yüzeyleri antibakteriyel temizleyicilerle temizlenmeli, masa örtüsü, önlük, eldiven ve bone kullanılmalı, el ve bulaşık yıkama, gıdaları depolama olanağı sağlanmalı.

Kahvaltı menüsünün üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar.

Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler yeterli ve dengeli beslenmede kahvaltının önemi ve kahvaltıda tüketilmesi gereken besinler hakkında araştırma yaparak sonuçlarını sınıfta tartışabilirler.

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

69

Teknoloji ve Tasarım 7A Kahvaltı Yapalım

ÜNİTE B – Köprü
Öğrenme Alanı – Yapı Odak – Dayanım Sistemleri
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 7

Bu ünite, öğrencilere yapıların değişimine etki eden koşulları, yapıları ayakta tutan temel dayanım sistemlerini ve bunları etkileyen kuvvetleri tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, bir iskelet sisteminin kendisini etkileyen kuvvetlere karşı güçlendirilmesi ve dengeli şekilde desteklenmesidir. Bu nedenle ünite; köprü tasarım tekniklerini, iskelet sistemini oluşturan bileşenleri, dayanımı artırmada ve iskelet sistemini desteklemede kullanılan yöntemleri, birleştirme ve güçlendirmede kullanılan teknikleri kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin yapı dayanım sistemleriyle ilgili teknolojileri kavramaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak bina, kule, çocuk parkı oyuncakları, çadır, güneşlik gibi özgün yapılar tasarlamaya olanak verecek alternatif çalışmalara uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “yapı” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama İskelet, kiriş, kemer, konsol, asma, kolon, kesit, dayanım, bağ, destek, taban, yüzey, üçgen kafes, denge, gereç, kuvvetler; basınç, yük, gerilim. Tasarlama ve Uygulama Modelleme, ölçülendirme, karşılaştırma, farklılıkları ayrıştırma, katlama, ekleme, kaplama, güçlendirme, birleştirme, destekleme, test etme. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Yapı Ressamlığı” (VHS / VCD) “Barınaklarımız” (film şeridi) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir!

BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; yapıların karşıladığı ihtiyaçları, kullanım amaçlarını, iskelet sistemini, bileşenlerini, yapıldığı malzemeleri, etkileyen kuvvetleri, birleştirme tekniklerini anlayacak, iskelet sistemini destekler kullanarak güçlendirmeyi deneyecek ve köprü üretim sürecini tasarım ölçütlerine göre değerlendirecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; sadece bir köprü tekniğine yönelik araştırma yapacak, iskelet sistemini güçlendirmede kullanılan teknikleri yeterince etkinleştiremeyecek ve basit bir iskelet sistemine sahip köprü inşa edecektir. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; iskelet yapıları farklı olan köprüleri araştıracak, işlemlerini aşamalı olarak gösterecek, köprüsünün dayanımını bilgisayar yazılımından yararlanarak test edecek, köprüyü yaparken farklı birleştirme ve destek sistemlerine yönelik teknikleri bir arada kullanacak, modelinin başarılı ve başarısız kısımlarını değerlendirerek geliştirici düzeltmeler yapacaktır. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Yörenizde gezi amaçlı açılacak bir park için dekoratif özelliklere sahip minyatür bir Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk köprü yapılmak isteniyor. (Bu ünitede öğrencilere okul yolu üzerinde geçilmesi gerekli düşüncelerini açıklar ve su kanalının veya yöredeki yıkılmış, tahrip olmuş tarihî bir köprünün modellenmesi tasarımın çerçevesini çizecek ihtiyaç olarak verilebilir.) Bu ihtiyacı karşılamak için sizden önerilerinizi modellemeniz açınımlar getirir. isteniyor. Öğrenciler köprü tasarımlarına yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. Nasıl bir köprü? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Kimler için üretilecek? araştırma ve tartışmaların Nerede niçin kullanılacak? sonucunda ulaştığı bilgilere Hangi özelliklere sahip olmalı? göre tanımlar. Biçimi nasıl olmalı? Öğrencilerden bir yapı çeşidi olarak çevrelerindeki farklı köprüleri incelemelerini isteyin. İhtiyaçlara göre değişik köprüler Örneğin; kemerli köprü, asma köprü, açılır kapanır köprü, kafes köprü, kule köprü, inşa edildiğini fark eder. döner köprü vb. İncelemenin farklı köprü örneklerini kapsamasına dikkat edilmelidir. Bu örneklerden yararlanarak köprülerin özelliklerini tartışmaya açın: Çeşitli köprüleri inceleyerek Köprü hangi ihtiyaçları karşılıyor, amacı ne? karşıladığı ihtiyaca göre iskelet Diğer mimarî yapılardan farklılıkları ne? sisteminin, kullanılan Nasıl bir iskeleti var? malzemenin, inşa tekniğinin ve Nereye inşa edilmiş? boyutlarının farklılıklarını Nasıl inşa edilmiş? nedenleriyle tartışır ve İnşasında niçin bu teknik tercih edilmiş? yorumlar. İnşasında hangi malzemeler kullanılmış? Farklı bölümlerin isimleri ne? Yapıların geçmişten günümüze Bu bölümlerin görevleri ne? geçirdiği değişimi ve bu Boyutları nasıl? değişime etki eden nedenleri Hangi köprü daha dayanıklı gözüküyor? bilimsel veri kaynaklarından Öğrencilerden teknoloji köşesi için yapıların geçmişten günümüze geçirdiği değişimi araştırarak tanıtıcı bir çalışma yansıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için her öğrenciyi bir yapı örneği düzenler. seçmeye yönlendirin. Örneğin; köprü, ev, çadır vb. Öğrenciler dünyanın değişik iklim bölgelerinde bulunan yapıların özelliklerini, yörelerindeki ve başka kültürlerdeki tarihî yapıların mimarî niteliklerini, geçmişten günümüze yapılarda kullanılan gereçlerdeki değişimi karşılaştırarak farklılıklarını çalışmalarına yansıtmalıdır. Öğrenciler seçimleri için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “Kuvvet ve Hareket”. Matematik; “Geometri”, “Ölçme”. Sosyal Bilgiler; “Türk Tarihinde Yolculuk”. Teknoloji ve Tasarım; “Paketler”, “Hareketli Hikâyeler”. İçerik Önerileri Kiriş ve kolonların güçlendirilmesi ve birleştirilmesi işlemlerinde gereç olarak pipet, pipo temizleyicisi, kamış, bant, mukavva, çıta, kâğıt çubuklar, ataş, tel, iplik vb. kullanılabilir. Kiriş ve kolonların birleştirilmesinde sarma, iç içe geçirme, bağlama, ek parçaların üzerine yapıştırma gibi teknikler kullanılabilir. Gereçlerin farklı şekillerde birleştirilme tekniklerini, kafes sistemlerini ve kesitlerini gösteren bir pano, öğrencilerin farklı yöntemleri görmeleri açısından yararlı olacaktır. Öğrencilerin yapı dayanım sistemlerini yerinde görmeleri için yörede bulunan bir köprüye inceleme gezisi düzenleyebilir veya farklı köprülere ait fotoğraflardan yararlanabilirsiniz.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı 2005

71

Teknoloji ve Tasarım 7B Köprüler

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Öğrencilerle köprülerin nasıl ayakta kaldığını ve iskelet sistemlerinin nasıl oluştuğunu Sınıf Yönetimi Köprü inşa etmede kullanılan farklı örnekler üzerinde tartışın. Bu örnekler köprü inşa etmede kullanılan temel dört Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini tekniklerin özelliklerini iskelet tekniği kapsamalıdır: Kirişli, kemerli, konsollu, asma. Öğrencilere bir yapının iskelet teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sistemlerindeki farklılıklara göre sistemini oluşturan bileşenleri (kiriş, kolon) uygun teknik terimleri kullanarak tanıtın. sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü tartışarak belirler. Öğrencilerle bir kiriş veya kolonda oluşan gerilimi nasıl azaltılabileceğini tartışın. Bunun olarak bir defterden yararlanabilir veya için öğrenciler; dağıtacağınız öğretim yapraklarını İskelet sistemini oluşturan Kuvvetin uygulandığı kiriş yüzeyini değiştirerek, düzenleyerek dosyalayabilirler. bileşenleri ve görevlerini uygun Kirişi kolonlarla destekleyerek, teknik terimleri kullanarak Kirişin kesitini değiştirerek (L, U, H, T, kare, üçgen, daire kesit), Teknoloji günlüğünde yer alan açıklar. Kirişin kesitini güçlendirerek gerilimde oluşan azalmayı deneyerek araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik gözlemlemelidir. Bu işlem mukavva bir şerit yardımıyla katlama, ekleme ve çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji Farklı tekniklerle inşa edilmiş kaplama işlemleri uygulatılarak gerçekleştirilebilir. Değişik köprü örnekleri üzerinde panosunda veya varsa okulun internet köprülerin iskelet sistemine etki kiriş ve kolon alanlarını büyüterek dayanımın nasıl artırıldığını öğrencilerle sitesinde sergileyin. eden kuvvetleri kavrar. inceleyin. Öğrencilerle iskelet sisteminin destekler kullanılarak dengeli bir şekilde nasıl İstekli öğrencilerin tasarımlarını Kiriş ve kolon alanlarını güçlendirilebileceğini tartışın. Bunun için öğrenciler; bilgisayar aracılığıyla çizme, artırmada kullanılan teknikleri Kolonun oturma yüzeyini genişleterek, renklendirme ve yazdırabilmelerine deneyerek gerilimde oluşan Kolonun taban ağırlığını artırarak, fırsat tanıyın. azalmayı gözlemler. Kolona ve kirişlere bağlar (üçgen ve çokgen kafesler) ekleyerek iskelet sisteminin nasıl güçlendirildiğini denemelidir. Öğrenciler desteklerin kiriş ve kolonları nasıl Tasarlanacak köprü, gerçek boyutlu İskelet sistemini dengeli bir dengeli bir şekilde güçlendirdiğini gözlemlemelidir. Değişik köprü örnekleri yerel bir projenin parçası olarak şekilde güçlendirmede üzerinde iskelet yapısının desteklerle nasıl güçlendirildiğini öğrencilerle inceleyin. düşünülüyorsa geliştirilmiş en başarılı kullanılan teknikleri dener. Öğrencilerle kiriş ve kolonların nasıl birleştirilebileceğini tartışın. Öğrenciler, basit modeli seçin ve sınıfça uygulayın. gereçler ve farklı teknikler kullanarak kiriş ve kolonları birleştirmeyi denemeli, bunun İskelet sistemini oluşturan için uç uca ve açılı olarak birleştirme tekniklerini uygulamalıdır. Değişik köprü örnekleri Öğrencilerin bilgisayar yazılımından bileşenleri birleştirmede üzerinde kiriş ve kolonların nasıl birleştirildiğini öğrencilerle inceleyin. yararlanarak köprü modellerine kuvvet Öğrencileri bilgisayar yazılımından yararlanarak dört temel tekniğe uygun köprü inşa kullanılan farklı teknikleri dener. uygulamalarına ve gerilimin oluştuğu etmeye yönlendirin. Öğrenciler inşa ettikleri köprülere yazılımın yardımıyla kuvvet yerleri görmelerine olanak verin. uygulamalı, gerilimin oluştuğu yerleri görmeli ve dayanımı artırıcı önlemler alabilmelidir. Bir bilgisayar yazılımından yararlanarak köprü üzerinde oluşan gerilimi azaltmaya yönelik teknikleri deneyerek sonuçlarını yorumlar. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı 2005

72

Teknoloji ve Tasarım 7B Köprüler

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrencileri gezi parkında kullanılmak üzere modelleyecekleri minyatür köprü için en uygun köprü tekniğini belirlemeye yönlendirin. Öğrenciler köprü tasarımları için neleri önceden planlamaları gerektiğini düşünmelidir. Planlamalarını iskelet sistemini oluşturan bileşenlerin birleştirilmesi, güçlendirilmesi, dengeli şekilde desteklenmesi ve uygun malzemelerin kullanışlı duruma getirilmesi üzerinde yoğunlaştırın. Öğrenciler seçtikleri köprü tekniğini dikkate alarak iskelet sisteminde oluşacak gerilimi nasıl azaltabileceklerini düşünmeli, bunun için yüzeyi nasıl güçlendireceklerini ve kullanacakları kiriş veya kolon kesitlerini belirlemelidir. Öğrenciler seçtikleri köprü tekniğini dikkate alarak iskelet sistemini desteklerle dengeli bir şekilde nasıl güçlendirebileceklerini düşünmeli, kullanacakları kafes ve taban sistemlerini belirlemelidir. Öğrenciler köprünün farklı bölümlerinin yapımında kullanacakları gereçleri ve birleştirme tekniklerini düşünmelidir. Öğrencileri gereçlerin seçiminde atık malzemeleri kullanmaya yönlendirin. Öğrencilerden köprü için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına göre listelemelerini isteyin. “Köprü tasarımım şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere göre her öğrenciyi; Köprü tekniğine en uygun iskelet sistemine yönelik en az üç öneri geliştirmeye, Geliştirdiği önerileri çizerek göstermeye, Önerileri içerisinden amacına en uygun olanına karar vermeye, Köprü inşasında kullanacağı gereçleri, boyutlarını, birleştirme tekniklerini, üst yüzey işlemlerini ve olası maliyeti yapım resmi üzerinde göstermeye, Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. Öğrencileri köprünün yapım resmini 3B tasarım programından yararlanarak çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; İhtiyacı karşılamaya en uygun köprü tekniğini gerekçeleriyle belirler. İskelet sisteminde oluşacak gerilimi azaltacak en uygun kiriş ve kolon kesitlerine karar verir. İskelet sistemini güçlendirmeye uygun kafes ve taban sistemine karar verir. Köprünün yapımında kullanılacak gereç ve birleştirme tekniklerine karar verir. Köprü etkinliğine yönelik tasarım ölçütlerini tanımlar, yapım sürecini planlar ve yapım resmini çizerek projelendirir. Köprü modelinin yapım sürecini projelendirmede bilgisayar yazılımlarından yararlanır.

Meslekler ve Alan Gezileri Aşağıdaki meslekleri, meslek standartlarına göre öğrencilere tanıtın: İnşaat Mühendisliği İnşaat Teknisyenliği Jeoloji Mühendisliği Beton Teknikerliği Betonarme Kalıpçılığı / Demirciliği Yapı Öğretmenliği Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı olarak davet edin. Sorulacak soruları öğrencilerle önceden planlayın. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi düzenleyin: İnşaat Bölümü Yapı Bölümü Betonarme Kalıpçılığı Bölümü Taşçılık Bölümü İnşaat Mühendisleri Odası İnşaat şirketleri Öğrencilerin gezilerde yaptıkları gözlemleri not etmelerini sağlayın. Sonuçlarını sınıfça tartışın.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı 2005

73

Teknoloji ve Tasarım 7B Köprüler

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; Kolon, kiriş ve destekleri belirlediği boyutlarda kesmeye, Kolon ve kirişleri seçtiği tekniğe göre birleştirerek iskelet yapıyı oluşturmaya, İskelet yapıyı desteklerle güçlendirmeye, Üst yüzey işlemlerini gerçekleştirmeye, Kuvvet uygulayarak yapım resmine göre inşa ettiği köprüde oluşan gerilimi test etmeye yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, En uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrenciler test sonuçlarını dikkate alarak köprülerinin zayıf yönlerini güçlendirmeye ve dekoratif niteliklerini artırmaya yönelik değişiklikler önermeli, bu önerilerini denemeli ve en uygun olanlarını modellerine yansıtmalıdır. DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri, üretim süreci içerisinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Köprü kullanıcı ihtiyaçlarını ne kadar karşılıyor? Köprüde kullanılan dayanım sistemleri ne kadar etkili? Kullanılan birleştirme tekniği ne kadar başarılı? Kullanılan gereçlerin avantaj ve dezavantajları neler? Köprü planlanan zamanda gerçekleşti mi? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Köprü modelini, tasarım ölçütlerine ve yapım resmine bağlı kalarak inşa eder. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını, iş birliği içinde gerçekleştirir. Uygulama alanını güvenli çalışma kurallarına göre düzenler ve çalışmasında bu kurallara uyar. Tasarımını geliştirmeye yönelik değişiklikleri önerir, dener ve uygun olanlarını tasarımına aktarır.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler kesici ve delici araçlarla çalışırken gözlem altında tutulmalı. Gerçek boyutlu projelerde yük dayanım testi yapılırken yapının çökme olasılığına karşı önlemler alınmalı.

Köprü modelinin üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar.

Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler yöredeki tarihi bir köprüyü tekniği, iskelet sistemi, malzemesi gibi özelliklerini dikkate alarak inceleyebilir, Mimar Sinan tarafından inşa edilmiş köprüleri teknik özelliklerine göre araştırarak sonuçlarını sınıfa sunabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı 2005

74

Teknoloji ve Tasarım 7B Köprüler

ÜNİTE C – Kullan ve Dönüştür!
Öğrenme Alanı – Dayanıklı Gereçler Odak – Yeniden Kullanım ve Geri Kazanım
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 7

Bu ünite, öğrencilere düzeltilebilir ve geri kazanılabilir dayanıklı gereçlerin yeniden kullanımının getireceği yararları, tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, atık dayanıklı gereçlerin yeniden kullanımına yönelik ürün tasarımıdır. Bu nedenle ünite; geri kazanım ve yeniden kullanımını yararlarını, yeniden kullanılabilir dayanıklı gereçlerden üretilmiş olan ürünleri, üretici ve tüketicilerin yasal sorumluluklarını, atık kontrolünü, uluslararası geri kazanım ölçütlerini kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin dayanıklı gereçlerin çevresel etkilerini, geri kazanım ve yeniden kullanım olanaklarını ve bireysel sorumluluklarını kavramaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak dayanıklı gereçlerin yeniden kullanımına olanak veren ve öğrenci düzeyine uygun olan tüm ürünlere uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “dayanıklı gereçler” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Geri kazanım, yeniden kullanım, atık, atık kontrolü, ikincil ham madde, doğal kaynaklar, enerji tasarrufu, çevre kirliliği, ekonomik fayda, ambalaj, üretici, tüketici, masa üstü ürünleri. Tasarlama ve Uygulama Biçim, boyut, birleştirme, şekillendirme, renk, desen, figür, işaretleme, kesme, zımparalama, cilalama. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görsel Kaynaklar “Tesviyecilik” (VHS / VCD) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir!

BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; dayanıklı gereçlerin çevresel yaşam döngüsüne yönelik teknolojileri tanıtan bir çalışma hazırlayacak, dayanıklı gereçlerin geri kazanımının ve yeniden kullanımının getireceği yararları belirleyecek, günlük yaşamlarında kullanıp attıkları paketlerden örnekler vererek bir liste oluşturacak, oluşturduğu listeden yararlanarak yeniden kullanıma yönelik işlevsel bir masa üstü ürünü tasarlayarak inşa edecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; dayanıklı gereçlerin çevresel yaşam döngüsünü araştırmada daha az başarı gösterecek, atık dayanıklı gereçleri yeniden kullanım amacıyla masa üstü ürünlerine dönüştürmede özgün tasarım önerileri geliştiremeyecek, şekillendirme ve birleştirme tekniklerinde yardım alacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; geri kazanım ve yeniden kullanımla ilgili tüketici sorumluluklarını evsel atıklarını günlük yaşamında etkinleştirecek, okulda çevre koruma kulübüyle atık gereçleri toplama kampanyası düzenlemeye yönelik düşünce geliştirecek, farklı atık dayanıklı gereçleri bir arada kullanarak özgün masa üstü ürünleri tasarlayacaktır. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Düzeltilebilir ve geri kazanılabilir dayanıklı gereçlerin (atık ve ikincil ham maddeler) Öğrenciler; masa üstü ürünlere dönüştürülerek yeniden kullanımını sağlayan bir tasarım yarışması Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk yapılacaktır. Bu tasarım için öğrencilere ahşap, metal ve plastik gereçlerden üretilmiş düşüncelerini açıklar ve çeşitli ürünlere ait paketlerin atıklarından yararlanacaklarını açıklayın. Öğrenciler tasarımın çerçevesini çizecek yeniden kullanıma yönelik tasarım etkinlikleri için ilk düşüncelerini tartışmalıdır. açınımlar getirir. Neler geri dönüştürülebilir? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Ne üretebilir? araştırma ve tartışmaların Kimler için üretilecek? sonucunda ulaştığı bilgilere Nerede kullanılacak? göre tanımlar. Hangi özelliklere sahip olmalı? Öğrencilerle günlük yaşamlarında kullanıp attıkları değişik ürünlere ait, farklı gereçlerle Farklı gereçlerle üretilmiş atık üretilmiş paketleri ve yeniden kullanımını tartışın. paketlerin geri kazanım ve Paketlerin üretiminde hangi kaynaklar kullanılmış? yeniden kullanım olanaklarını Bu kaynaklar nasıl sağlanıyor? tartışarak ekonomik değerini ve Üretildiği kaynak sınırlı ve tükenebilir mi? çevresel etkilerini yorumlar. Paket kullanıldıktan sonra ne oluyor? Paket atıldıktan sonra doğal çevre üzerine etkisi ne olacak? Dayanıklı gereçlerin çevresel Çevre kirliliği ve atık birikimi gibi sorunlar yaratıyor mu? yaşam döngüsüne yönelik Nasıl geri kazanılabilir? teknolojileri bilimsel veri Geri kazanımın sosyal kültürel ve ekonomik etkileri neler? kaynaklarından araştırarak Öğrencilerden teknoloji köşesi için dayanıklı gereçlerin çevresel yaşam döngüsüne yönelik teknolojileri tanıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için her öğrenciyi tanıtıcı bir çalışma düzenler. tekrar kullanım, geri kazanım, gömme, yakma ve gübreleştirme teknolojilerini, çevresel ve ekonomik yararlarını ve ülkemizde bu teknolojilerden ne oranda yararlanıldığını araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler araştırmaları için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “Maddenin Yapısı ve Özellikleri”. Sosyal Bilgiler; “Ülkemizin Kaynakları”. Matematik; “Ölçme”, “Geometri” Teknoloji ve Tasarım; “Bul, Yap ve Öğren!”, “Paketler”. İçerik Önerileri Öğrencilerin 6. sınıf “Bul, Yap ve Öğren!” ünitesinde kazandıkları dayanıklı gereçleri birleştirme, şekillendirme ve güçlendirme tekniklerine yönelik bilgi, beceri ve deneyimlerini bu ünitedeki etkinliklerde etkinleştirmelerini sağlayın. Metal ve plastik paketlerin yeniden kullanıma yönelik şekillendirilmesinden önce, yüzeyinde yer alan boya ve kaplama gereçlerinin temizlenmesini sağlayın. Plastik yüzeylerin boyanmasında su bazlı akrilik boyanın kullanılması ve üzerinin verniklenmesi yararlı olacaktır. Öğrencilere ürünlerin üzerinde bulunan geri kazanım ve tekrar kullanıma ilişkin uluslararası sembolleri tanıtın tasarladıkları ürünlerin üzerine bu sembollerin işlenmesini sağlayın.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

76

Teknoloji ve Tasarım 7C Kullan ve Dönüştür!

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Öğrencilerle dayanıklı gereçlerin geri kazanım ve yeniden kullanımının getireceği Dayanıklı gereçlerin geri yararları tartışın. Örneğin; doğal kaynakları ve dengeyi koruma, enerji tasarrufu, atık kazanım ve yeniden kontrolü, çevre kirliliğinin önlenmesi, ekonomik fayda vb. Öğrenciler tartışarak kullanımının getireceği yararları belirledikleri yararları dayanıklı gereçleri düşünerek örneklendirmelidir. örneklendirerek tartışır. Öğrencilerle hangi ürünlere ait paketlerin geri kazanımını ve yeniden kullanımını sağlayabileceklerini tartışın. Öğrenciler günlük yaşamlarında kullanıp attıkları paketlerden örnekler vererek bir liste oluşturmalıdır. Örneğin; Yeniden kazanım ve kullanıma uygun ürün paketlerini, Metal; alüminyum folyo kaplı yiyecek ve içecek kutuları, meşrubatların teneke üretildikleri gereçlere göre kutuları, bisküvi ve konserve kutuları vb. tartışarak listeler. Plastik; su, meşrubat, şampuan ve sıvı deterjan şişeleri, yoğurt, krema gibi yiyecek kapları, eski oyuncaklar, kırtasiye malzemeleri, CD kutuları vb. Atık paketleri inceleyerek Ahşap; eski ahşap kutuları, eski oyuncaklar, mantar, kartondan yapılmış gıda tasarım özelliklerinin yeniden kutuları vb. Öğrencilerden listeledikleri dayanıklı gereçlerden üretilmiş atık paketlerden kullanıma, geri kazanıma ve getirmelerini isteyin. Öğrenciler atık paketlerin tekrar kullanıma ve geri kazanıma ne yasal ölçütlere uygunluğunu kadar uygun şekilde tasarlanıp üretildiğini incelemeli, üreticilerin sorumluluklarını belirler. “Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği”ni dikkate alarak belirlemelidir. Atık gereçlerin geri kazanımı Örneğin; en az atık üretecek ve çevreye en az zarar verecek şekilde ambalaj üretmek, ve yeniden kullanımıyla ilgili tekrar kullanıma ve geri kazanıma uygun olmak, geri kazanılabilir ambalaj sembolüne ve depozito bilgilerine yer vermek vb. Öğrenciler inceledikleri ambalajın yasal ölçütlere yasal tüketici sorumluluklarını ne kadar uygun olduklarını tartışmalıdır. kavrar ve kendi davranışlarıyla Öğrencilerle tüketicilerin atık gereçlerin tekrar kullanımı ve geri kazanımıyla ilgili karşılaştırarak değerlendirir. sorumluluklarını tartışın. Bunun için öğrencileri ilgili yönetmeliği inceleyerek tüketicilerin sorumluluklarını belirlemeye yönlendirin. Örneğin; ambalaj atıklarını diğer atıklardan Atık gereçler kullanarak üretilebilecek masa üstü ayrı olarak biriktirmek, atıkları türlerine göre ayırmak, geri kazanılabilir sembolü olan ürünleri tercih etmek vb. Öğrenciler günlük yaşamlarında paketlerin geri kazanımıyla ürünlerini listeler ve kendi ilgili yasal ölçütlere ne kadar uygun hareket ettiklerini tartışmalıdır. tasarım etkinliği için en uygun Öğrencilerle listeledikleri yeniden kullanılabilir paketlerle ne tür masa üstü ürünler gördüğü ürünü seçer. tasarlayabileceklerini tartışın. Bunun için öğrencileri masa üstünde kullanılan ürünleri ve kullanım amaçlarını belirlemeye yönlendirin. Öğrenciler masa üstü ürünlerine yönelik bir liste oluşturmalıdır. Örneğin; kitap kurdu (ayraç), anahtarlık, kartvizitlik, kapı mesaj panosu, kalemlik, notluk, ataşlık, broşürlük, telefon dayanağı, kitap tutamağı, CD rafı, zarf açacağı vb. Öğrenciler masa üstü araçlarından birini tasarım etkinlikleri için seçmelidir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

Sınıf Yönetimi Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü olarak bir defterden yararlanabilir veya dağıtacağınız öğretim yapraklarını düzenleyerek dosyalayabilirler. Teknoloji günlüğünde yer alan araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. İstekli öğrencilerin tasarımlarını bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Öğrencilerin masa üstü ürünlerinin boyutlarını ve özelliklerini nelerin etkilediğini listelemede sınıf olarak ortak bir anlayış oluşturmaları sağlanmalıdır.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

77

Teknoloji ve Tasarım 7C Kullan ve Dönüştür!

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler tasarlayacakları masa üstü ürününün yapımında kullanabilecekleri yeniden Öğrenciler; kullanılabilir gereçleri düşünmelidir. Öğrencileri bu gereçlerin kaynaklarını ve tercih Masa üstü ürünün yapımında nedenlerini belirlemeye yönlendirin. kullanılabilecek atık gereçleri Öğrenciler tasarlayacakları masa üstü ürününün biçimini düşünmeli, gerçek gerekçeleriyle belirler. modellerden, internet sayfalarından, ürün tanıtıcı broşürlerden, dekorasyon konulu yayınlardan yararlanarak daha önce tasarımcıların neler yaptıklarını incelemelidir. Benzer örnekleri inceleyerek Öğrenciler tasarlayacakları masa üstü ürünün boyutlarını düşünmelidir. Bunun için masa üstü ürünün biçimine benzer örnekleri inceleyerek masa üstü ürünün boyutlarını nelerin etkilediğini yönelik özgün tasarım önerileri listelemelidir. geliştirir. Öğrenciler yararlanacakları dayanıklı gereçleri birleştirme ve şekillendirmede hangi teknikleri kullanacaklarını düşünmelidir. Bunun için öğrencileri “Bul, Yap ve Öğren!” Masa üstü ürünün boyutlarını etkileyen nedenleri tartışır ve ünitesinde aldıkları bilgi, beceri ve deneyimlerini kullanarak masa üstü ürününün listeler. biçimine en uygun birleştirme ve şekillendirme tekniğini belirlemeye yönlendirin. Öğrencileri masa üstü ürününe dekoratif bir görüntü kazandırmak amacıyla renk, Gereçleri birleştirme ve desen, figür gibi grafiksel düzenlemelerde yararlanabilecekleri kaynak ve gereçleri şekillendirmede kullanacağı belirlemeye yönlendirin. Örneğin; bilgisayardaki küçük resimler, boyama kitapları, boya teknikleri gerekçeleriyle belirler. gereçleri vb. Öğrencilerden masa üstü ürünü için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına göre Masa üstü ürününe dekoratif listelemelerini isteyin. “Masa üstü ürünüm şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere göre her öğrenciyi; özellikler kazandırmada Masa üstü ürününün biçimine, desenine ve renklendirilmesine yönelik en az üç yararlanabileceği kaynak ve öneri geliştirmeye, gereçlere karar verir. Geliştirdiği önerileri çizerek göstermeye, Önerileri içerisinden amacına en uygun olanına karar vererek yapım resmini Masa üstü ürününün tasarım çizmeye, ölçütlerini tanımlar, yapım Masa üstü ürününün inşasında kullanacağı dayanıklı gereçleri, boyutlarını, sürecini planlar ve yapım birleştirme ve şekillendirme tekniklerini, üst yüzey işlemlerini ve olası maliyeti resmini çizerek projelendirir. yapım resmiyle birlikte göstermeye, Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. Masa üstü ürünün yapım Öğrencileri masa üstü ürününün yapım resmini, 3B tasarım yazılımından yararlanarak sürecini projelendirmede çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler bilgisayar yazılımlarından geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yararlanır. yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

Meslekler ve Alan Gezileri Aşağıdaki meslekleri, meslek standartlarına göre öğrencilere tanıtın: Çevre mühendisliği Metalürji Mühendisliği Orman Endüstri Mühendisliği Kimya Mühendisliği / Öğretmenliği / Teknisyenliği / Teknikerliği Modelcilik Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı olarak davet edin. Sorulacak soruları öğrencilerle önceden planlayın. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi düzenleyin: Kimya, Boya Teknolojisi Bölümü Metalürji Bölümü Petrokimya Bölümü Masa üstü ürünleri üreten ve satan işletmeler Öğrencilerin gezilerde yaptıkları gözlemleri not etmelerini sağlayın. Sonuçlarını sınıfça tartışın.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

78

Teknoloji ve Tasarım 7C Kullan ve Dönüştür!

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; Dayanıklı gereci, tasarladıkları boyut ve biçime göre işaretleyerek kesmeye, Kestikleri dayanıklı gereci şekillendirmeye, Eğeleyerek ve zımparalayarak pürüzlerini gidermeye, Belirledikleri birleştirme tekniklerini uygulayarak masa üstü ürününü inşa etmeye, Renk, desen, figür gibi grafiksel düzenlemeleri yapmaya, Masa üstü ürününü vernikleyerek cilâlamaya yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, En uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrenciler masa üstü ürününün birleştirme yerlerini güçlendirmeye, estetik niteliklerini artırmaya yönelik değişiklikler önermeli, bu önerilerini denemeli ve en uygun olanlarını modellerine yansıtmalıdır. Öğrenciler tasarladıkları masa üstü ürününün, dayanıklı gerecin yeniden kazanımına ne kadar işlevsel bir çözüm getirdiğini arkadaşlarının görüşlerini alarak belirlemelidir.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Masa üstü ürününü, tasarım ölçütlerine ve yapım resmine bağlı kalarak inşa eder. Uygulama alanını güvenli çalışma kurallarına göre düzenler ve çalışmasında bu kurallara uyar. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını, iş birliği içinde gerçekleştirir. Tasarımını geliştirmeye yönelik değişiklikleri önerir, dener ve uygun olanlarını tasarımına aktarır. Tasarladığı ürünün atıkların yeniden kazanımına getirdiği çözümü, çevresinin görüşlerini alarak belirler.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler dayanıklı gereçlerin biçimlendirilme ve yapıştırma işlemlerini öğretmenin gözetiminde yapmalı. Öğrenciler kesici ve delici araçlarla çalışırken ve vernik gibi yanıcı kimyasal maddeler kullanırken gözlem altında tutulmalı. Sınıfa getirilen dayanıklı gereçlerden yapılmış ambalajlar tehlikeli ürünlere (zehirleyici, yanıcı, yakıcı, patlayıcı vb.) ait olmamalı ve temizlendikten sonra kullanılmalı.

DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCE GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Seçtiğim gereç yeniden kullanıma ne kadar uygun? Birleştirme ve şekillendirme teknikleri ne kadar başarılı? Masa üstü ürünüm kullanıcı ihtiyacını karşılıyor mu? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir miyim? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Masa üstü aracın üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar. Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler dünyadaki yaşamın devamı için insanın yaşama biçiminde ve kent kültüründe ne gibi değişiklikler yapılması gerektiğini; günlük yaşamında birey olarak enerjinin kullanımında, ulaşımda, yapılarda, dayanıklı gereçlerin kullanımında, tarımda, ormanların korunmasında üzerine düşen sorumlulukların neler olduğunu araştırabilir ve sonuçlarını sınıfta tartışabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

79

Teknoloji ve Tasarım 7C Kullan ve Dönüştür!

ÜNİTE D – Tatil Çantası
Öğrenme Alanı - Tekstil Odak – Yüzey Oluşturma
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 7

Bu ünite, öğrencilere günlük yaşamda kullandıkları tekstil yüzeylerinin doku özelliklerini ve yeni tekstil yüzeyleri oluşturmada kullanılan teknikleri tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, yüzey oluşturma teknikleridir. Bu nedenle ünite; dokunmuş ve dokunmamış tekstil yüzeylerinin özelliklerini, doku bozma, boyama, aplike teknikleriyle tekstil yüzeyi düzenlemeyi, süsleme, astarlama ve geçici birleştirmede yararlanılan yardımcı gereçleri kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin dokunmuş ve dokunmamış tekstil yüzeylerinin oluşturulması ve kullanımına yönelik teknolojileri kavramaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak dokuma, batik ve kırkyama tekniklerinin kullanıldığı yastık, cüzdan, minder, duvar panosu, çocuk yorganı gibi alternatif çalışmalara uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “tekstil” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır.

Görüntü Kaynakları Bilgi ve Kavrama “Dokumacılık” (VHS / VCD) Çanta, tekstil yüzeyi, doku, dokuma yüzey, dokumasız “Batik 1–2” (film şeridi) yüzey, boyama, aplike, atkı, çözgü, baskı tekniği, “Yazmacılık” (film şeridi) şablon tekniği, serbest boyama tekniği, desen, süsleme “Örgü” (film şeridi) gereçleri (ponpon, kurdele, püskül, saçak, fiyonk, dantel “Halıcılık 1–2” (film şeridi) şerit), geçici birleştirme gereçleri (fermuar, cırt bant, düğme, kopça, çıt çıt, toka, lastik), astar, tela, taşıma Yazılı kaynaklar düzeneği. Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Tasarlama ve Uygulama Öğrenci Çalışma Kitabı Boyama, aplikasyon, kaydırma, sökme, aktarma, kalıp çıkarma, işaretleme, iğneleme, dikme, yapıştırma, Değerlendirme Kaynakları desenleme, modelleme, şablon çıkarma, süsleme, Ürün Dosyası kesme, yüzey oluşturma, destekleme. Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir! BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; dokuma teknolojisinin tarihsel gelişimini araştıracak, çeşitli çantaların yapısal özelliklerini analiz edecek, tekstil yüzeylerinin dokusal özelliklerini inceleyecek, yeni bir tekstil yüzeyi oluşturmada kullanılan teknikleri deneyecek, denediği tekniklerden yararlanarak kullanıcı ihtiyaçlarına uygun çanta tasarlayacak ve tasarladığı çantayı süsleme ve yardımcı gereçlerle zenginleştirerek inşa edecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; yeni bir tekstil yüzeyi oluşturma tekniklerini çanta tasarımına yeterince aktaramayacak, çantanın taşıma düzeneğini oluşturmada yardım alacak ve özgür bir çanta biçimi ortaya koyamayacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; verilen esin kaynağını zenginleştirerek desenini çizecek, çantayı süslemek amacıyla farklı gereçler kullanmayı deneyecek, çantanın taşıma sistemi için yeni öneriler geliştirecek, çantayı birkaç bölümden oluşturarak işlevini artıracak ve desenini bilgisayar yazılımları aracılığıyla tasarlayacaktır. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA Okul yöneticileri başka bir ile o ilin tarihi, kültürel ve sosyal özelliklerini incelemek ve yerinde görmek amacıyla bir gezi düzenliyor. Bu gezi için sizden kişisel eşyalarınızı taşıyabileceğiniz bir çanta tasarlamanız isteniyor. Bu çantanın tasarımı için esin kaynağı olarak deniz, kum, nehir, akarsu, deniz kabuğu, dalga, köpük başlıklarının seçildiğini açıklayın. Öğrenciler çanta tasarımlarına yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. Nasıl bir çanta? Kimler için üretilecek? Nerede niçin kullanılacak? Hangi özelliklere sahip olmalı? Biçimi nasıl olmalı? Öğrencilerle farklı türde ve farklı gereçlerden yapılmış çantaları inceleyin. Örneğin; plaj çantası, el çantası, bel çantası, sırt çantası, spor çantası vb. Bunun için öğrencilerden çeşitli çanta örneklerini sınıfa getirmelerini isteyin veya internet sitelerindeki çeşitli çanta fotoğraflarından yararlanın. Çantada ne tür gereçler kullanılmış? Çantada kullanılan gereçlerin özellikleri ne? Bu gereçler nasıl birleştirilmiş? Çanta kaç bölümden oluşmuş? Bölümlerin işlevi ne? Bölümler birbirinden nasıl ayrılmış? Çantayı kapatmak için ne tür gereçler kullanılmış? Çanta nasıl taşınıyor? Taşımak için nasıl bir düzenek kullanılmış? Çantanın boyutlarını etkileyen ne? Çanta ne kadar ilgi çekici? Öğrencilerden teknoloji köşesi için dokuma teknolojisinin geçmişten günümüze tarihsel gelişimini tanıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için öğrencileri tekstil yüzeyi oluşturmada kullanılan dokuma ve örgü tekniklerini ve basit dokuma tezgâhının çalışma ilkesini araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler araştırmaları için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk düşüncelerini açıklar ve tasarımın çerçevesini çizecek açınımlar getirir. Sorun veya ihtiyacı, yaptığı araştırma ve tartışmaların sonucunda ulaştığı bilgilere göre tanımlar. Farklı türde yapılmış çantaları yapısal özelliklerine göre karşılaştırarak inceler ve farklılıklarının nedenlerini tartışarak yorumlar. Dokuma teknolojisinin tarihsel gelişimini kullanılan tekniklere göre bilimsel veri kaynaklarından araştırarak tanıtıcı bir çalışma düzenler.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Matematik; “Veri”, “Ölçme”, “Geometri”. Teknoloji ve Tasarım; “El Kuklası”. İçerik Önerileri Öğrencilerin çantanın kalıbını çıkarma ve birleştirme işlemlerinde “El Kuklası” ünitesinde aldıkları beceri ve deneyimleri bu ünitede etkinleştirmelerini sağlayın. Boyama işleminde kullanılacak kumaşın apresi suyla yıkanarak alınmış olmalı ve yüzeyi toz gibi kalıntılardan temizlenmelidir. Yağlı pastel boyayla yapılan desenin kumaşa transferinde ütü, buharsız ve pamuklu ayarında olmalı. Boyama tekniğiyle desenlenecek kumaşın en az % 60’ı sentetik karışım, diğer tekniklerde ise % 100 doğal lifli olmasına dikkat edilmeli. Boyama tekniğiyle yapılan işlemlerde yağlı pastel boya, tekstil boyaları, keçeli kalem, toz boya, püskürtme boya vb. gereçler kullanılabilir.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

81

Teknoloji ve Tasarım 7D Tatil Çantası

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrencilerle bir gezi için kişisel eşyaların taşınmasında kullanılacak çantanın kumaş özelliklerini tartışın. Öğrenciler sınıfa getirilen farklı çantaların kumaş özelliklerini, dokunarak ve gözlem yaparak incelemelidir. Öğrenciler gezi için tasarlayacakları çantanın yapımında kullanacakları kumaşın özelliklerini tartışarak listelemelidir. Örneğin; dayanıklı, buruşmayan, sık dokulu, solmayan, ısıya ve neme dayanıklı, aşınmayan, renklendirilebilen vb. Öğrencileri çanta tasarımları için belirledikleri özelliklere uygun kumaşları araştırmaya yönlendirin. Bunun için öğrenciler çeşitli liflerden farklı tekniklerle üretilmiş tekstil yüzeylerinin dokularını incelemelidir. Örneğin; dokuma yüzeyler (keten, telis, örgü, dantel vb.), dokumasız yüzeyler (keçe, kâğıt kumaşlar vb.). Öğrenciler inceledikleri tekstil yüzeylerinde lif ve ipliklerin nasıl bir araya getirildiğini tartışmalıdır. Öğrencileri inceledikleri kumaş örneklerinden yararlanarak tekstil yüzeylerinin özelliklerini bir tablo üzerinde göstermeye yönlendirin. Öğrenciler tekstil yüzeylerinin özelliklerine yönelik oluşturdukları tablodan yararlanarak hangi kumaşların çanta yapımı için uygun olacağını düşünmelidir. Örneğin; keten, pazen, keçe, kadife, pelüş, kot kumaşı, telis, etamin, buldan bezi, şile bezi vb. Öğrencilerle esin kaynağına göre tasarlayacakları desenleri kumaş yüzeyine aktararak nasıl yeni bir yüzey oluşturabileceklerini tartışın. Örneğin; tekstil yüzeyinin dokusunu bozma, boyama, aplike vb. Bunun için öğrencilere; Atık keten veya telis kumaşlar üzerinde atkı ve çözgü ipliklerini kaydırarak ve sökerek yeni bir yüzey oluşturmayı, Atık kumaşlar üzerinde baskı tekniği, şablon tekniği, serbest boyama tekniğini kullanarak basit desenleri boyamayı, Aplike tekniğiyle bir tekstil yüzeyine farklı nitelikteki tekstil yüzeylerini aktararak desen oluşturmayı gösterin. Öğrencileri basit desenler kullanarak atık kumaşlar üzerinde bu teknikleri denemeye yönlendirin. Öğrenciler çanta tasarımlarında bu teknikleri nerede nasıl kullanabileceklerini düşünmelidir. Öğrencilerle tasarlayacakları çantaya ilgi çekicilik kazandırmak için ekleyebilecekleri süsleri tartışın. Örneğin; ponpon, kurdele, püskül, saçak, fiyonk, dantel şerit vb. Öğrencilere bu süsleri yapmada kullanılan gereçleri tanıtın ve yapım tekniklerini gösterin. Öğrenciler süslerin yapımına yönelik teknikleri denemelidir. Bu süsleri çanta tasarımlarında nasıl kullanabileceklerini düşünmelidir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Gezi amaçlı bir çanta kumaşının taşıması gereken özellikleri benzer örnekleri inceleyerek tartışır ve sonuçlarını listeler. Çanta tasarımına uygun tekstil yüzeylerinin yapısal özelliklerini araştırır ve bir tabloda gösterir. Araştırma sonuçlarından yararlanarak çanta tasarımına uygun kumaşları gerekçeleriyle belirler. Kumaş üzerine desen ekleyerek yeni bir yüzey oluşturmada kullanılan teknikleri dener ve çanta tasarımında bu tekniklerden nasıl yararlanacağını belirler. Çanta yüzeyini süslemede kullanılan teknikleri deneyerek çanta tasarımında bu tekniklerden nasıl yararlanacağını belirler.

Sınıf Yönetimi Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü olarak bir defterden yararlanabilir veya dağıtacağınız öğretim yapraklarını düzenleyerek dosyalayabilirler. Teknoloji günlüğünde yer alan araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. İstekli öğrencilerin tasarımlarını bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Öğrencileri çantanın biçimine yönelik özgün, ilginç ve işlevsel düşünceler önermeleri için cesaretlendirin ve yönlendirin. Öğrencilerin lif çeşitlerinin yapısal özelliklerini test etme, canlandırılacak masalı seçme, canlandırılacak karakterlere karar verme etkinliklerinde sınıf olarak ortak bir anlayış oluşturmaları sağlanmalıdır.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

82

Teknoloji ve Tasarım 7D Tatil Çantası

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencilerle çantayı kapatmak için hangi geçici birleştirmelerden yararlanabileceklerini Öğrenciler; Meslekler ve Alan Gezileri tartışın. Bunun için öğrencileri sınıfa getirilmiş farklı çantaları inceleyerek kapatma Çantayı kapatmada kullanılan Aşağıdaki meslekleri, meslek işlemi için kullanılan geçici birleştirme gereçlerini listelemeye yönlendirin. Örneğin; geçici birleştirmeleri benzer standartlarına göre öğrencilere tanıtın: fermuar, cırt bant, düğme, kopça, çıt çıt, toka, lastik vb. Öğrenciler çanta tasarımlarında Trikotaj Öğretmenliği örnekleri inceleyerek listeler ve hangi gerecin kapatma işlemi için daha iyi sonuç vereceğini tartışmalıdır. Dokuma Teknisyenliği en iyi sonucu verecek tekniğe Öğrencilerle sınıfa getirilmiş farklı çantaları inceleyerek neden iç yüzeylerine astar Çanta İmalatçılığı gerekçe göstererek karar verir. geçirildiğini tartışın. Örneğin; modelini korumak, dikişleri gizlemek, kumaşın Halı ve Kilim Teknikerliği yıpranmasın geciktirmek, kumaşı desteklemek vb. Öğrencilere çanta tasarımları için Örme Teknikerliği Farklı çantaları inceleyerek iç astar olarak kullanabilecekleri gereçleri tanıtın. Örneğin; patiska, opal, tela vb. Atık Tekstil Baskı Teknikerliği yüzeylerine neden astar kumaşlar üzerinde astar gereçlerinin nasıl kullanıldığını gösterin ve öğrencileri geçirildiğini ve astar kumaşların denemeye yönlendirin. Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili özelliklerini tartışarak listeler. Öğrencilerle çanta tasarımları için nasıl bir taşıma düzeneği oluşturabileceklerini öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı tartışın. Öğrenciler çantanın yapılma amacını dikkate alarak farklı düzenekler üzerinde olarak davet edin. Sorulacak soruları Atık kumaş yüzeyine astar düşünce geliştirmelidir. Örneğin; şerit, saç örgüsü, halka, tel zincir, boncuk vb. öğrencilerle önceden planlayın. geçirmeyi dener. Öğrenciler çantanın karşılayacağı ihtiyaçları dikkate alarak boyutunu düşünmeli, çantayla taşıyacakları kişisel ihtiyaçların bir listesini çıkarmalı ve kaplayacağı alanı Bir üst öğretim kurumlarında yer alan Çanta tasarımı için kullanılacak belirlemelidir. bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi taşıma düzeneklerinin yapısal Öğrencilerden çanta için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına göre düzenleyin: özelliklerini kavrar. listelemelerini isteyin. “Çantam şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere göre Dokuma Bölümü her öğrenciyi; Trikotajcılık Bölümü Kullanıcı ihtiyaçlarını dikkate Çantanın yapımında kullanılacak en uygun kumaş çeşidini belirlemeye, Çanta ve Saraciye Bölümü alarak çantanın boyutuna karar Çantanın modeline ve desenine yönelik en az üç öneri geliştirmeye, Tekstil Boya-Apre Bölümü verir. Geliştirdiği önerileri çizerek göstermeye, Tekstil Boya-Baskı-Desen Bölümü Önerileri içerisinden amacına en uygun olanına karar vererek çanta modelinin Örme Teknolojisi Bölümü Tatil çantası etkinliğine yönelik kalıbını çıkarmaya, Yöredeki dokuma atölyeleri ve tasarım ölçütlerini tanımlar, Desenleme tekniğini dikkate alarak desenin şablonunu çıkarmaya (boyama ve tekstil fabrikaları yapım sürecini planlar ve yapım aplike teknikleri için), resmini çizerek projelendirir. Çantanın boyutlarını, çantayı taşıma, süsleme ve işlemede kullanılacak gereçleri, Öğrencilerin gezilerde yaptıkları renk özelliklerini, geçici ve kalıcı birleştirmede kullanılacak teknikleri ve olası gözlemleri not etmelerini sağlayın. Çantanın yapım sürecini maliyeti yapım resmi üzerinde göstermeye, Sonuçlarını sınıfça tartışın. projelendirirken bilgisayar Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. yazılımlarından yararlanır. Öğrencilerin çantanın modeline ait yapım resmini, desenini ve kalıbını 3B tasarım programından yararlanarak çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler tasarım etkinliği olarak gerçekleştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

83

Teknoloji ve Tasarım 7D Tatil Çantası

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencilere bu çalışmada, işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Öğrenciler; Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. Çantasını, tasarım ölçütlerine Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; ve yapım resmine bağlı kalarak Çıkardıkları kalıbı kumaş üzerine iğnelemeye, yapar. Dikiş payını bırakarak kumaşı kalıba göre işaretlemeye, Kumaşı işaret çizgilerine göre kesmeye, Uygulama alanını güvenli Seçtiği desenleme tekniğini kullanarak tasarladığı kumaş yüzeyini oluşturmaya, çalışma kurallarına göre Çanta kumaşını seçtiği kalıcı birleştirme tekniğini kullanarak birleştirmeye, düzenler ve çalışmasında bu Taşıma düzeneğini ve geçici birleştirme gerecini çantaya eklemeye, kurallara uyar. Çanta kumaşının iç yüzeyini astar ve tela kullanarak desteklemeye, Hazırladığı süsleme gereçlerini dikerek çantasını inşa etmeye yönlendirin. Seçtiği uygun araç ve gereçleri Öğrenciler tasarımlarını; yöneterek uygulamasını iş birliği Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, içinde gerçekleştirir. Güvenli çalışma kurallarına uyarak, En uygun araç ve gereçleri yöneterek, Tasarımını geliştirmeye yönelik Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, değişiklikleri önerir, dener ve Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. uygun olanlarını tasarımına Öğrenciler çantanın birleştirme yerlerini güçlendirmeye, estetik niteliklerini artırmaya, aktarır. süsleme gereçlerini zenginleştirmeye yönelik değişiklikler önermeli, bu önerilerini denemeli ve en uygun olanlarını modellerine yansıtmalıdır. Çantanın belirlenen ihtiyacı ne Öğrencileri çantanın belirlenen ihtiyacı ne kadar karşıladığını ve sağlamlığını kişisel kadar karşıladığını deneyerek eşyalarını çantalarının içerisine yerleştirerek denemelidir. belirler. DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Kullanılan desenleme tekniği ne kadar başarılı? Kullanılan gereçlerin avantaj ve dezavantajları neler? Çanta, kullanıcı ihtiyaçlarını ne kadar karşılıyor? Ürün, planlanan zamanda gerçekleşti mi? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Çantasının üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler dikiş iğnesi gibi delici, makas gibi kesici, ütü gibi elektrikli araçlarla çalışırken gözlem altında tutulmalı. Öğrenciler yapıştırıcılarla çalışırken yapıştırıcıların yanıcı, zehirleyici ve diğer biyolojik etkileri olduğu düşünülerek gözlem altında tutulmalı. Boyama tekniğiyle yapılan işlemlerde işlik havalandırılmalı.

Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler geleneksel sanatlardan olan halıcılık, yazmacılık, sepet örücülüğü, hasır örücülüğü, kilim dokuma, keçecilik vb. üretim yöntemlerini inceleyebilir ve ulaştıkları sonuçları sunabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

84

Teknoloji ve Tasarım 7D Tatil Çantası

ÜNİTE E – Atlıkarınca
Öğrenme Alanı –Düzenekler Odak – Dişli Çark Düzenekleri
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 7

Bu ünite, öğrencilere hareket sistemi olarak dişli çark kullanan düzenekleri tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, çeviren dişli çarkla üretilen dairesel hareketin, çevrilen dişli çarkla hızının, yönünün, doğrultusunun veya hareket türünün değiştirilmesidir. Bu nedenle ünite; dişli çark çeşitlerini, dairesel ve doğrusal hareket üretimini, çeviren ve çevrilen dişli düzeneklerini, dişli yapımında kullanılabilecek basit gereçleri, dişli düzenekleriyle hız, yön, doğrultu ve hareket türündeki değişimi kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin dişli çark sistemiyle çalışan teknolojileri kavramaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak dişli çark kullanan mekanik reklam panosu, güneş sistemi modeli, kaldırma ve taşıma sistemleri, paletli taşıtlar gibi alternatif çalışmalara uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “düzenekler” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır.

Görüntü Kaynakları Bilgi ve Kavrama “Basit Makineler” (VHS / VCD) Dişli çark, çeviren dişli, çevrilen dişli, mil, mil yatağı, düz “Çizgiler ve Açılar” (VHS / VCD) dişli, konik dişli, kremayer dişli, sonsuz vida, zincir dişli, dişli çifti, hız, yön, doğrultu, sıralı dişli, kademeli dişli, Yazılı Kaynaklar iletme oranı, dairesel hareket, doğrusal hareket, düşey Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı eksen, yatay eksen, mil ekseni, dişli çapı. Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Tasarlama ve Uygulama İskelet yapı, taban, gövde, işaretleme, kesme, katlama, Değerlendirme Kaynakları delme, birleştirme, yataklama, destekleme, Ürün Dosyası sağlamlaştırma, süsleme, sıkı geçme. Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir! BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; dişli çark düzeneklerini kullanan sistemler hakkında bilgi sahibi olacak, dişli çark düzeneğinin iletme oranını diş sayılarına göre hesaplayacak, dişli çark düzeneğiyle çalışan bir atlıkarınca tasarlayacak, tasarımında dişli çarkın hız, yön, doğrultu ve hareket türüne yönelik bilgilerini kullanacak ve güvenli çalışma kurallarına uyarak tasarımını inşa edecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; dişli çark düzeneklerini mil eksenleri üzerinde destekleyecek sağlam bir yapı kuramayacak, iletme oranına uygun, karşılıklı çalışan dişli çiftini düzgün hareket üretecek şekilde inşa etmede yardım alacak, tasarımında etkin bir dişli modeli kullanmada yetersiz kalacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; tasarımı için geliştirdiği ölçütleri daha ayrıntılı analiz edecek, sınırlıkların farkında olarak yeni değişiklikler önerecek, hareket sistemini geliştirerek farklı hızlarda dönen dişli modelleri kullanacak, ürünün dış görünüşü ve süslemeleri daha ilgi çekici olacak, tasarımlarıyla ilgili düşüncelerini ve ürün üzerinde yaptıkları iyileştirmeleri başkalarına önerebilecektir. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Bir eğlence parkında kullanılmak üzere müzikli, ışıklı, renkli ve farklı oturaklardan Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk oluşmuş yeni bir atlıkarınca inşa edilmek isteniyor. Bu arlı karıncanın ve oturaklarının düşüncelerini açıklar ve tasarımı için esin kaynağı olarak uzay, gökyüzü ve uçma kavramlarının seçildiğini tasarımın çerçevesini çizecek açıklayın. Örneğin; uzay gemileri, uçaklar, yıldızlar, kuşlar, balon, roketler, bulut, güneş açınımlar getirir. vb. Öğrenciler atlıkarınca tasarımlarına yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. Nasıl bir atlıkarınca? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Kimler için üretilecek? araştırma ve tartışmaların Nasıl çalışacak? sonucunda ulaştığı bilgilere Hangi özelliklere sahip olmalı? göre tanımlar. Biçimi nasıl olmalı? Öğrencilere atlıkarıncanın, dönme dolabın veya balerinin nasıl dönerek hareket ettiğini Dönerek hareket eden farklı göstermek amacıyla yöredeki bir eğlence parkına gezi düzenleyin. Bu eğlence sistemlerin sahip oldukları araçlarının hareket sistemleriyle ilgili ilk izlenim ve düşüncelerini tartışın. düzenekleri, parçalarını, gereç Eğlence parkındaki araçlar nasıl dönüyor? özelliklerini, birleştirme Dönme eksenleri farklı mı? şekillerini inceleyerek tartışır ve Döndüren düzenekleri görünüyor mu? yorumlar. Hareket düzeneğinin yapısı nasıl? Hareketli parçalar nasıl bir araya getirilmiş? Dişli çark düzeneklerinin Döndüren güç nedir? yapısal özelliklerini, bileşenlerini Hangi malzemelerden yapılmış? Öğrencilerle dişli çark düzeneğiyle çalışan basit hareketli bir oyuncağı inceleyin. Bunun ve üretilen hareketin hızı, yönü için hareketli oyuncağı sökerek sahip olduğu dişli çark düzeneğini ve bu düzeneğin ve doğrultusunu inceleyerek hangi parçalardan oluştuğunu belirleyin. Örneğin; çeviren dişli, çevrilen dişli, mil, mil kavrar. yatağı, zincir vb. Öğrencilere hareketin yönü, doğrultusu ve hızındaki değişimi dişli çark düzeneği üzerinde gösterin. Dişli çark düzeneklerini Öğrencileri dişli çark düzeneğini oluşturan parçaların, ismini ve görevini belirterek basit bileşenlerine ayırarak analiz bir çizim üzerinde göstermeye yönlendirin. Çizim öğrenciler tarafından yapılabilir veya eder ve çizerek gösterir. bir bilgisayar çıktısından yararlanılabilir. Öğrencilerden teknoloji köşesi için dişli çark düzenekleri kullanarak çalışan araçları ve Dişli çark düzenekleriyle çalışan karşıladıkları ihtiyaçları tanıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Örneğin; hareketli araçları ve karşıladıkları ihtiyaçları bilimsel veri oyuncaklar, bisiklet, mekanik çırpıcı, mekanik saat, meyve presi, kasetçalar, el breyiz, mengene, İngiliz anahtarı vb. Öğrenciler internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, kaynaklarından araştırarak resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir. tanıtıcı bir çalışma düzenler.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “ Kuvvet ve Hareket” . Matematik; “Geometri”, “Ölçme”. Teknoloji ve Tasarım; “Hareketli Hikâyeler”, “Bul, Yap ve Öğren!”. İçerik Önerileri Bir eğlence parkına gezi düzenlenemiyorsa; eğlence parkı araçlarının bir video görüntüsü izlettirilebilir, fotoğrafları gösterilebilir veya öğrencilerden kendi deneyimlerini aktarmaları istenebilir. Uygulama atlıkarıncanın gerçek ve karmaşık modelinin yapımından çok dişli çark düzeneğinin başarıyla çalışması üzerine odaklanmalıdır. Öğrencilerin yapacakları dişli çarkların, dişli düzeneklerinde hız, yön ve hareket türünün test edilmesinde kullanılacağı düşünülerek çaplarının farklı olmasına dikkat edin. Kremayer dişli düzeneğinin tanıtımında oluklu mukavvayla oluşturulan bir düzlemden ve diskten yararlanılabilir. Öğrenciler atlıkarınca tasarımlarına elektrik motorunu ekleyebilirler.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

86

Teknoloji ve Tasarım 7E Atlıkarınca

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrencilere farklı dairesel ve doğrusal hareketler üretmede kullanılan dişli çeşitlerini tanıtın: Düz dişli, konik dişli, kremayer dişli, sonsuz vida, zincir dişli. Öğrenciler bu dişli çeşitlerini yapısal özelliklerine göre incelemelidir. Öğrencilere bir dişli çarktaki bütün dişlerin aynı yapıda olduğunu ve eşit aralıklarda dizildiklerini açıklayın. Öğrencilere bir dişli çifti üzerinde basit dişli düzeneğinin nasıl çalıştığını, çeviren ve çevrilen dişlilerin hangileri olduğunu, hız ve yönün nasıl değiştiğini gösterin. Öğrenciler çeviren dişli bir tur döndüğünde çevrilen dişlinin ne kadar döndüğünü gözlemlemelidir. Öğrencilere iletme oranını ve bu oranının nasıl hesaplandığını açıklayın. Öğrencilerle farklı gereçler kullanılarak bir dişlinin nasıl yapılabileceğini tartışın. Örneğin; şişe kapağı, oluklu mukavva, çıta, kavela, kamış vb. Öğrencilere bu gereçleri kullanarak basit bir dişli yapımında kullanılabilecek teknikleri gösterin. Öğrenciler farklı çaplarda iki dişli yapmayı denemelidir. Diş sayılarının 360° ye tam olarak bölünen değerlerden seçilmesine ve dişli çapları ile diş sayılarının iletme oranına göre hesaplanmasına dikkat edin. Öğrenciler yaptıkları dişlileri, bir mile sıkı geçecek şekilde tutturmalıdır. Öğrenciler yaptıkları basit dişli çarkları kullanarak; Aynı ve farklı çaplı basit dişli çark düzenekleri üzerinde hız ve yöndeki değişimi, Sıralı dişli çark düzeneği üzerinde dönme yönündeki değişimi, Kademeli dişli çark düzeneği üzerinde hız ve yöndeki değişimi, Konik dişli ve sonsuz vida düzeneği üzerinde hareketin doğrultusundaki değişimi, Kremayer dişli düzeneği üzerinde dairesel olarak üretilen hareketin doğrusal harekete çevrimini test etmelidir. Öğrenciler test ettikleri dişli çifti düzeneklerinin iletme oranlarını hesaplamalı, hareketin hız, yön, doğrultu ve türündeki değişimi gözlemlemelidir. Öğrencilere bir bisikletten yararlanarak zincir dişli sistemini tanıtın ve nasıl çalıştığını gösterin. Öğrenciler çeviren dişliyle üretilen dairesel hareketin, çevrilen dişliye zincirle nasıl iletildiğini gözlemlemeli, zincir dişli sisteminin diğer dişli çarklardan ayrılan özelliklerini ve hangi amaçlar için nerelerde kullanılabileceğini tartışmalıdır. Öğrencilere mil eksenleri açılı (90°) veya paralel olan dişli düzeneklerine sahip bir atlıkarınca modeli tasarlayıp uygulayacaklarını açıklayın. Bunun için öğrencileri hangi tip atlıkarınca yapacaklarına (düşey / yatay eksenli) karar vermeye yönlendirin. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Dişli çark çeşitlerini yapısal özelliklerine göre inceleyerek farklılıklarını ayırt eder. Bir dişli çifti üzerinde basit dişli düzeneğinin temel çalışma tekniğini gözlemleyerek kavrar. Dişli düzeneklerinde iletme oranının harekete etkisini kavrar ve nasıl hesaplandığını bilir. Dişli yapımında kullanabileceği basit teknikleri farklı gereçlerden yararlanarak dener. Dişli yapımında çark çapı ile iletme oranı arasındaki bağıntıyı kavrar. Hesapladığı iletme oranına göre kurduğu farklı dişli çark düzenekleri üzerinde hareketin hız, yön, doğrultu ve türünde oluşan değişimi test eder ve sonuçlarını yorumlar. Atlıkarınca modeli için kuracağı düzeneğe en uygun mil eksenlerini tartışarak belirler.

Sınıf Yönetimi Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü olarak bir defterden yararlanabilir veya dağıtacağınız öğretim yapraklarını düzenleyerek dosyalayabilirler. Teknoloji günlüğünde yer alan araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. İstekli öğrencilerin tasarımlarını bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Öğrencilere, projelerdeki teknik problemleri çözebilecekleri güvenini kazandırın. Bu amaçla öğrencilere güç ve hareket sistemiyle ilgili önceki ünitelerde edindikleri deneyimleri etkinleştirin.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

87

Teknoloji ve Tasarım 7E Atlıkarınca

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrenciler tasarımlayacakları atlıkarıncanın tipine göre dişli düzeneğinin konumunu düşünmeli, çeviren ve çevrilen dişli çarkların atlıkarıncanın dönme eksenine göre konumlarını belirlemelidir. Öğrenciler çeviren ve çevrilen dişlilerin çaplarını iletme oranına göre düşünmeli, atlıkarıncanın dönme hızının çevrilen dişli çarkın hızına bağlı olduğunu düşünerek dişli çaplarını belirlemelidir. Öğrenciler sağlam bir dönme hareketi elde edebilmek için çeviren ve çevrilen dişli millerine uygun olan yatak yapısını düşünmeli, aynı eksen üzerinde dönen parçaları destekleyecek bir iskelet sistemi tasarlamalıdır. Atlıkarınca modelinin iskeletini yapabilmek için farklı yollar önermelidir. Öğrenciler dişli, mil yatağı ve atlıkarıncanın taban ve gövdesinin yapımında hangi atık gereçleri kullanabileceklerini düşünerek listelemelidir. Örneğin; karton kutu, mukavva levha, çıta, kamış, kavela, tel vb. Öğrenciler esin kaynağını dikkate alarak atlıkarıncanın ve oturakların biçimini, düşünmeli, esin kaynağına göre oturakları yapmada ne tür figürler kullanabileceklerini belirlemelidir. Öğrenciler esin kaynağına göre atlıkarıncanın renklendirilmesi ve süslemesinde kullanabilecekleri gereçleri düşünmelidir. Örneğin; fon kartonu, parlak kâğıtlar, LED lamba, müzik, rafya, çıkartmalar vb. Öğrencilerden atlıkarınca modelleri için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına göre listelemelerini isteyin. “Atlıkarınca modelim şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere göre her öğrenciyi; Atlıkarıncanın dönme eksenine göre dişli düzeneğinin konumuna karar vermeye, Çeviren ve çevrilen dişlilerin çapını ve iletme oranını hesaplamaya, Atlıkarıncanın ve oturakların biçim ve süslemelerine yönelik en az üç öneri geliştirmeye, Çizerek gösterdiği önerileri içerisinden amacına en uygun olanına karar vermeye, Atlıkarıncanın inşasında kullanacağı gereçleri, boyutlarını, birleştirme tekniklerini, renklerini, figürleri ve olası maliyeti yapım resmi üzerinde çizerek göstermeye, Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. Öğrencilerin atlıkarıncanın yapım resmini, 3B tasarım programından yararlanarak çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Dişli çarkların konumunu atlıkarıncanın dönme eksenini dikkate alarak belirler. Dişli çarkların çapını atlıkarıncanın dönme hızına göre belirler. Dişli sisteminin çalışma güvenliğini dikkate alarak atlıkarıncanın iskeletine ve dişlilerin yatak yapısına yönelik öneri geliştirir. Atlıkarınca modelinin yapımında kullanılacağı gereçleri gerekçeleriyle listeler. Esin kaynağını dikkate alarak atlıkarıncanın grafiksel ögelerini düzenlemeye yönelik düşünce geliştirir. Atlıkarınca etkinliğine yönelik tasarım ölçütlerini tanımlar, yapım sürecini planlar ve yapım resmini çizerek projelendirir. Atlıkarıncanın yapım sürecini projelendirirken bilgisayar yazılımlarından yararlanır.

Meslekler ve Alan Gezileri Aşağıdaki meslekleri, meslek standartlarına göre öğrencilere tanıtın: Makine / Kalıp / Tesviye Öğretmenliği Makine Ressamlığı Makine Modelciliği,/ Teknikerliği Frezecilik Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı olarak davet edin. Sorulacak soruları öğrencilerle önceden planlayın. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi düzenleyin: Kalıpçılık Bölümü Tesviye Bölümü Gemi Makineleri Bölümü İş Makineleri Tamirciliği Bölümü Frezecilik Bölümü Yöredeki eğlence parkına düzenlenecek gezide öğrenciler çalışanlardan görevleri ve atlıkarıncanın teknik yapısıyla ilgili bilgi alabilirler. Öğrencilerin gezilerde yaptıkları gözlemleri not etmelerini sağlayın. Sonuçlarını sınıfça tartışın.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

88

Teknoloji ve Tasarım 7E Atlıkarınca

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; Dişli çarklarını yapmaya, Milleri yataklayacağı iskelet sistemini kurmaya, Atlıkarıncanın taban ve gövdesini inşa etmeye, Atlıkarınca için tasarladığı süslemeleri gerçekleştirmeye, Ürettiği tüm parçaları yapım resmine göre birleştirerek atlıkarıncasını inşa etmeye yönlendirin. Öğrenciler yapım resmine göre inşa ettikleri dişli çarklarını, iskelet sistemini ve atlıkarınca gövdesini birleştirerek atlıkarıncalarını üretmeli ve çalıştırarak test etmelidir. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, Uygun olan araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrencilere kurdukları hareket sistemiyle ilgili karşılaştıkları sorunlarda arıza kontrolünün nasıl yapılacağını gösterin.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Atlıkarıncayı, tasarım ölçütlerine ve yapım resmine bağlı kalarak inşa eder. Uygulama alanını güvenli çalışma kurallarına göre düzenler. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını iş birliği içinde gerçekleştirir. Tasarımını geliştirmeye yönelik değişiklikleri önerir, dener ve uygun olanlarını tasarımına aktarır. Hareket sistemiyle ilgili karşılaştığı sorunları arıza kontrolü yaparak çözer.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler keskin kenarlı malzemeler, kesici ve delici araçlarla çalışırken gözlem altında tutulmalı. Oyuncak taşıtların sökülüp takılmasında, keskin kısımlarının olabileceğini düşünerek öğrencileri dikkatli davranmaları için uyarın.

DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya, tasarımlarını arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin: Atlıkarınca, rahat ve dengeli şekilde dönebiliyor mu? Hareket sistemi, atlıkarıncayı doğru hızda çevirebiliyor mu? Atlıkarınca, benzerlerine göre ilginç ve göze hoş geliyor mu? Ürün, dayanıklı bir iskelet yapısına sahip mi? Ürün, planlanan zamanda gerçekleşti mi? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Atlıkarınca modelinin üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar. Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler internet üzerinden atlıkarınca süslemeleri, resimleri, modelleri, müzikleri ve diğer eğlence parkı araçları hakkında araştırma yapabilir, sonuçlarını sınıfa sunabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

89

Teknoloji ve Tasarım 7E Atlıkarınca

ÜNİTE F – Taşıtlar
Öğrenme Alanı – Sistem ve Kontrol Odak – Elektromanyetik Kontrol, Elektrik Motoru
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 7

Bu ünite, öğrencilere elektrik motoruyla kontrol edilen, hareket sistemi olarak kasnak ve kayış kullanan düzenekleri tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, elektrik motoruyla çalışan sistemlerde yön ve devir hızının kontrol edilmesidir. Bu nedenle ünite; elektrik motoruyla hareket eden bir sistemin parçalarını ve görevlerini, elektrik motorunun elektrik devresine bağlanmasını, elektrik motorunun kutup yönü değişimini, kayış kasnak sistemini, kayış kasnak sistemiyle hareket aktarımını, hız ve yön değişimini, şasi ve mil desteği yapım tekniklerini, kayış kasnak sisteminin yataklanmasını kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin elektrik motoruyla kontrol edilen teknolojileri kavramaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak elektrik motoruyla kontrol edilen herhangi bir ürüne; bantlı taşıyıcı, yürüyen ışık devresi, teleferik, fan, asansör gibi uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, ‘’sistem ve kontrol’’ öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Elektrik, elektrik motoru, iletken, üreteç, yalıtım, anahtar, tutturucu, pil, güç kaynağı, kontrol, devre şeması, çeviren çevrilen kasnak, kayış, makara, dönme, hız, güç, mil, eksen, iskelet, yapı, dikey, yatay, çap, sürtünme, gerginlik, yatak. Tasarlama ve Uygulama Kontrol etme, çok hızlı, hızlı, yavaş, destekleme, işaretleme, kesme, katlama, delme, birleştirme (vidalama, yapıştırma, tutturma, lehimleme), kablo soyma, yalıtma, yataklama, sağlamlaştırma, süsleme. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Basit Makineler” (VHS / VCD) “Motorculuk” (VHS / VCD) “Çizgiler ve Açılar” (VHS / VCD) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir!

BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; elektrik motorunun devreye bağlandığında gösterdiği etkiyi tanıyacak, tasarımına yönelik birden fazla öneri geliştirip ölçütlerine en uygun olanını seçebilecek, elektrik motorundan aldığı harekete kayış ve kasnak sistemiyle döndürülen bir taşıt modeli tasarlayacak, inşa edecek, sonuçlarını değerlendirecek, bilgisayar kontrol programından yararlanabilecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; kayış kasnak sistemini aynı eksen üzerinde destekleyecek sağlam bir yapı kuramayacak, düzgün bir dönme hareketi elde edemeyecek, modeline elektrik motorunu doğru şekilde konumlandıramayacak ve bilgisayar kontrol programından yararlanamayacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; tasarımı için geliştirdiği ölçütleri daha ayrıntılı analiz edecek, hareket sistemini geliştirerek farklı hızlarda dönen bir model üretecek, ürünün dış görünüşü ve süslemeleri daha ilgi çekici olacak, taşıtına ampul ekleyerek kurduğu elektrik devresini geliştirecek, tasarımlarıyla ilgili düşüncelerini ve ürün üzerinde yaptığı iyileştirmeleri başkalarına aktarabilecektir. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Okulunuzun Trafik Güvenliği ve İlkyardım Kulübü trafik kuralları konusunda öğrencileri Öğrenciler; bilgilendirmek amacıyla elektrik motoruyla çalışan model taşıtlarla bir yarışma Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk düzenlemek istiyor. Bu yarışmayı, trafik kurallarına uyarak eğitim pistini tamamlayan ve düşüncelerini açıklar ve en ilgi çekici özellikleri taşıyan model taşıtın kazanacağını açıklayın. Öğrenciler taşıt tasarımın çerçevesini çizecek tasarımlarına yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. açınımlar getirir. Nasıl bir taşıt? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Nerede, niçin kullanılacak? araştırma ve tartışmaların Hangi özelliklere sahip olmalı? sonucunda ulaştığı bilgilere Biçimi nasıl olmalı? göre tanımlar. Nasıl çalışacak? Öğrencilerden incelemek üzere elektrik motoruyla kontrol edilebilen değişik oyuncak Elektrik motoruyla kontrol edilen taşıtlar getirmelerini isteyin. Bu oyuncak taşıtların yapısal özelliklerini ve nasıl oyuncak taşıtların sahip çalıştığını inceleyin. oldukları düzenekleri, Tekerlekleri döndüren güç ne? parçalarını, gereç özelliklerini, Bu güç nereden geliyor? birleştirme tekniklerini Tekerlekleri döndüren düzenek görünüyor mu? inceleyerek tartışır ve yorumlar. Tekerlekler nereye, nasıl yataklanmış? Oyuncak kaç farklı parçadan oluşmuş? Oyuncak taşıtı oluşturan Ne tür malzemelerden yapılmış? hareket düzeneğini ve Parçalar nasıl bir araya getirilmiş? Oyuncak taşıtların hareket düzeneğini ve bu düzeneği kontrol eden elektromanyetik elektromanyetik sistemini sistemi inceleyin. Bunun için getirilen oyuncak taşıtlardan birini sökün ve parçalarına ayrıştırarak analiz eder. ayrıştırın. Örneğin; elektrik motoru, kasnak, kayış, dişli, mil, motor yatağı, çift yollu anahtar, pil vb. Elektrik motoruyla hareket Öğrencileri elektrik motoruyla hareket ettirilen bir sistemin parçalarını, ismini ve eden bir sistemin bileşenlerini görevini belirterek basit bir çizim üzerinde göstermeye yönlendirin. Çizim, öğrenciler isim ve görevlerini belirterek bir tarafından yapılabilir veya bir bilgisayar çıktısından yararlanılabilir. çizim üzerinde gösterir. Öğrencilerden teknoloji köşesi için, dönerek çalışan araçların yaptıkları işe göre yaşamlarını nasıl kolaylaştırdığını yansıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun Dönerek çalışan araçların hangi için her öğrenciyi dönerek çalışan bir araç seçmeye; özelliklerini, nasıl çalıştığını, hangi ihtiyaçları karşıladığını bilimsel ihtiyaçları giderdiğini araştırmaya yönlendirin. Örneğin; mutfak robotu, tıraş makinesi, veri kaynaklarından araştırarak dikiş makinesi, elektrik süpürgesi, çamaşır makinesi, saç kurutucusu vb. Öğrenciler tanıtıcı bir çalışma düzenler. internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “ Kuvvet ve Hareket”, “Yaşamımızdaki Elektrik”. Matematik; “Geometri”, “Ölçme”. Sosyal Bilgiler; “Zaman İçinde Bilim”. Teknoloji ve Tasarım; “Gece Lambası”, “Paketler”. İçerik Önerileri Öğrencilerin devre elemanlarının birleştirilmesinde ve taşıt gövde açınımının çizilmesinde “Gece Lambası” ve “Paketler” ünitesinde edindikleri bilgi ve deneyimleri etkinleştirmelerini sağlayın. Uygulama, taşıtın gerçek ve karmaşık modelinin yapımından çok, güç ve hareket düzeneklerinin bir arada başarıyla çalışması üzerine odaklanmalıdır. Kontrol ve hareket sistemiyle ilgili uygulamalarda, hız ve yönde oluşan değişimin fark edilmesi için bir tekerlek veya pervane kullanabilirsiniz. Elektrik motoru olarak pille veya kademeli güç kaynağıyla çalışan düşük gerilimli bir motor kullanılmalı. Örneğin; 1,5 – 6 V arası DC motor. Kasnak yerine iplik makarası, kayış yerine de paket lastiği kullanılabilir.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

91

Teknoloji ve Tasarım 7F Taşıtlar

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Öğrencilere basit bir elektrik devresine, elektrik motorunun nasıl bağlandığını ve nasıl Sınıf Yönetimi Basit bir elektrik devresine çalıştırıldığını gösterin. Elektrik motorunun üzerinde yazan kodlardan yararlanarak Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini gerilim değerini belirtin. elektrik motorunun nasıl teknoloji günlüklerine kaydetmelerini Öğrencilere elektrik motorunun kutup yönünü değiştirmede kullanılan çift yollu anahtarı bağlandığını ve çalıştırıldığını sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü tanıtın ve nasıl çalıştığını açıklayın. Öğrenciler çift yollu basit bir anahtar yapımı için kavrar. olarak bir defterden yararlanabilir veya düşünce geliştirmelidir. Örneğin; basmalı, sürgülü, çevirmeli vb. Öğrenciler çift yollu dağıtacağınız öğretim yapraklarını anahtarla elektrik motorundaki yön değişimini test etmelidir. düzenleyerek dosyalayabilirler. Çift yollu anahtarla elektrik Öğrencilere kayış kasnak sistemi kullanarak motordaki dönme hareketinin bir yerden motorunun devir yönünün nasıl bir yere nasıl aktarıldığını gösterin. Öğrenciler; Teknoloji günlüğünde yer alan değiştirildiğini deneyerek araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik Kayış kullanarak bir kasnaktan diğer kasnağa hareket aktarımını, gözlemler. çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji Kayışın bağlantı şeklini değiştirerek kasnağın dönme yönünü değiştirmeyi, panosunda veya varsa okulun internet Kasnak çaplarını değiştirerek hızı değiştirmeyi, Motordaki dönme hareketinin sitesinde sergileyin. Eksenleri kaydırarak harekette oluşan değişimi, kayış kasnak sistemiyle Kayışın gerginliğini değiştirerek hızdaki değişimi test etmelidir. aktarımını, hız ve yönde oluşan Öğrencilere motora bağlı bir kasnaktan birden fazla kasnağa hareketin nasıl iletildiğini İstekli öğrencilerin tasarımlarını değişimi test eder ve gösterin. Bunun için bir kasnak dizisi kullanın ve aynı güçteki tek motorla aynı anda bilgisayar aracılığıyla çizme, sonuçlarını yorumlar. “çok hızlı”, “hızlı” ve “yavaş” olarak dönme hareketinin nasıl kontrol edildiğini denettirin. renklendirme ve yazdırabilmelerine Öğrencilere sağlam ve dengeli bir şasinin nasıl yapılacağını ve üzerine mil desteğinin fırsat tanıyın. Dengeli bir şasi ve mil desteği hangi tekniklerle ekleneceğini gösterin. Örneğin; üçgen mukavva, boru, kanca vb. yapımında kullanılan teknikleri, Öğrenciler şasi yapımında kullanılan teknikleri denemeli ve tekerlek millerinin nereye Taşıtın, bilgisayar programı ve kontrol hareket düzeneği ve güç yerleştirileceğini düşünmelidir. ara yüzüyle kontrol edilebilmesine sistemini bir şasi üzerine monte Öğrencilere elektrik motorunun şasiye sabit bir şekilde nasıl monte edileceğini gösterin. olanak verin. etmeyi deneyerek uygular. Örneğin; kelepçe, paket lastiği, bant vb. Öğrenciler elektrik motorunu sabitlemede kullanılan teknikleri denemelidir. Atık gereçlerden yararlanarak Öğrencilerle atık gereçleri kullanarak nasıl kasnak, teker ve mil yapabileceklerini kasnak, teker ve mil yapmayı ve tartışın. Örneğin; makara, şişe kapağı, dama pulu, film kutusu, kavela, mantar vb. şasi üzerine monte etmeyi Öğrenciler bu gereçlerle kasnak, teker ve mil yapmayı denemelidir. dener. Öğrencilere kasnak ve tekerleğin mile nasıl sıkı geçirileceğini ve milin şasiye nasıl yataklanacağını gösterin. Öğrenciler milin, mil desteği üzerinde kaymaması için öneri Standart sembolleri kullanarak geliştirmeli, hareket düzeneğini montaj sırasına göre birleştirmeyi denemelidir. elektrik motoru bulunan bir Öğrencilere çift yollu anahtarla kontrol edilen ve elektrik motoru bulunan bir devre devre şemasının çizimini şemasının nasıl çizildiğini gösterin. Devreyi oluşturan bileşenlerin sembollerini tanıtın. kavrar. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

92

Teknoloji ve Tasarım 7F Taşıtlar

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Öğrenciler yarışma için tasarlayacakları taşıt şasisinin boyutlarını ve buna göre Meslekler ve Alan Gezileri Benzer örnekleri inceleyerek gövdenin görünümünü düşünmelidir. Bunun için öğrencileri gerçek modelleri Aşağıdaki meslekleri, meslek taşıt şasisinin boyutuna uygun inceleyerek, internet üzerinden ve taşıtlarla ilgili yayınlardan araştırma yaparak nasıl standartlarına göre öğrencilere tanıtın: özgün bir gövde tasarım önerisi farklı bir gövde tasarlayabileceklerini belirlemeye yönlendirin. Öğrencilere taşıt Asansör Kuruculuğu ve geliştirir. gövdesini, açınımını çizerek tasarlayacaklarını açıklayın. Bakımcılığı Öğrenciler; İş Makinesi Teknikerliği / Taşıt ve devre bileşenlerinin Elektrik motorunun çevrilen kasnağın eksenine göre şasi üzerindeki konumunu, Tamirciliği konumu ve özelliklerine gerekçe Elektrik motorunu kontrol eden çift yollu anahtarın yapısını ve üreteçle birlikte Oto Elektrikçiliği belirterek karar verir. konumunu, Elektro Mekanik Taşıyıcılar Denedikleri kayış kasnak sistemlerinden hangisini kullanmanın daha doğru sonuç Teknisyenliği Hareket sisteminin yapımında vereceğini, Kumanda Teknisyenliği kullanacağı gereçleri Kullanacakları devre bileşenlerinin özelliklerini düşünmelidir. Kontrol ve Enstrümantasyon gerekçeleriyle listeler. Öğrenciler hareket sistemini oluşturan kasnak, teker ve milin yapımında hangi gereçleri Teknolojileri Teknisyenliği kullanabileceklerini düşünmeli, gereçlerin seçiminde öğrencileri atık malzemeleri Taşıtı oluşturacak parçaların kullanmalıdır. Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili Öğrenciler taşıtın inşasında, renklendirilmesi ve süslemesinde kullanabilecekleri birleştirilmesi, şekillendirilmesi öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı gereçleri düşünmelidir. Örneğin; tahta parçaları, mukavva kutular, renkli kartonlar, ve üst yüzey işlemlerinde olarak davet edin. Sorulacak soruları öğrencilerle önceden planlayın. kullanacağı teknikleri dokulu kâğıtlar, çıkartmalar vb. Öğrencilerden taşıt modelleri için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına göre gerekçeleriyle belirler. listelemelerini isteyin. “Taşıt modelim şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere Bir üst öğretim kurumlarında yer alan göre her öğrenciyi; Taşıt etkinliğine yönelik tasarım bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi Taşıt gövdesinin görünümüne yönelik en az üç öneri geliştirmeye, ölçütlerini tanımlar, yapım düzenleyin: Geliştirdiği önerileri çizerek göstermeye, sürecini planlar ve yapım Otomatik Kumanda Bölümü Önerileri içinden amacına en uygun olanına karar vererek açınımını çıkarmaya, resmini çizerek projelendirir. Mekatronik Bölümü Kullanacakları devre bileşenlerinin özellikleri ile bağlantı şekillerine karar vermeye, Bakım Onarım Elektrikçiliği Bileşenleri sembolleriyle göstererek devre şemasını çizmeye, Taşıt modelinin yapım sürecini Bölümü Sistemin kontrol sürecini (giriş, işlem, çıkış) bir akış şeması üzerinde açıklamaya, projelendirirken bilgisayar Asansörcülük Bölümü Kullanacakları devre bileşenlerinin bağlantı şekillerine karar vermeye, yazılımlarından yararlanır. Bir otomobil fabrikası veya servisi Taşıtın inşasında kullanacağı gereçleri, boyutlarını, birleştirme tekniklerini, üst yüzey işlemlerini ve olası maliyeti yapım resmi üzerinde göstermeye, Öğrencilerin gezilerde yaptıkları Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. gözlemleri not etmelerini sağlayın. Öğrencileri taşıt modelinin yapım resmini, 3B tasarım programından yararlanarak Sonuçlarını sınıfça tartışın. çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

93

Teknoloji ve Tasarım 7F Taşıtlar

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; Taşıtın şasisini ve mil desteğini, Kayış, kasnak, mil ve tekerlekten oluşan hareket sistemini, Kontrol devresi için çift yollu anahtarı, Devre şemasına göre kontrol devresini, Açılım şablonuna göre taşıt gövdesini inşa etmeye yönlendirin. Öğrenciler yapım resmine göre inşa ettikleri şasi, hareket sistemi, kontrol sistemi ve taşıt gövdesini birleştirerek taşıtlarını üretmeli ve çalıştırarak test etmelidir. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, En uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrencilere kurdukları kontrol sistemi ve hareket düzeneğiyle ilgili karşılaştıkları sorunlarda, arıza kontrolünün nasıl yapılacağını gösterin. Öğrencileri inşa ettikleri taşıtı, bilgisayar kontrol programı ve kontrol arayüzüne bağlayarak çalıştırmaya yönlendirin. Öğrenciler kendi oluşturdukları veya yerel bir trafik eğitim pistinde, taşıtlarıyla yarışma yapmalı, pisti kurallara uyarak tamamlayan en ilginç taşıtı seçmelidir. DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Taşıtın hareket düzeneği, rahat şekilde dönebiliyor mu? Güç ve hareket sistemi, taşıt tekerleğini doğru hızda çevirebiliyor mu? Taşıt, benzerlerine göre ilginç ve göze hoş geliyor mu? Ürün, dayanıklı ve dengeli bir şasi yapısına sahip mi? Planlanan zamanda gerçekleşti mi? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Taşıt modelini, tasarım ölçütlerine ve yapım resmine bağlı kalarak inşa eder. Uygulama alanını güvenli çalışma kurallarına göre düzenler ve çalışmasında bu kurallara uyar. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını, iş birliği içinde gerçekleştirir. Tasarımını test ederek değişiklikleri önerir, dener ve uygun olanlarını tasarımına aktarır. Trafik eğitim pistini kurallara uyarak tamamlayan en özgün taşıta karar verir.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrencilere şebeke elektriği (220 V) yerine pil veya sizin gözetiminizde kademeli güç kaynağı kullanacaklarını açıklayın. Tekrar şarj edilebilir pillerin kullanımını, kısa devre durumunda ısınarak tehlike yarattığından tavsiye etmeyin. Oyuncak taşıtların sökülüp takılmasında, keskin kısımlarının olabileceğini düşünerek öğrencileri dikkatli davranmaları için uyarın.

Taşıt modelinin üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar.

Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler, kullanılan güç kaynaklarına göre geçmişten günümüze kara, hava ve deniz taşıtlarında oluşan gelişimi, internet üzerinden veya basılı kaynaklardan araştırabilir, sonuçlarını sınıfa sunabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

94

Teknoloji ve Tasarım 7F Taşıtlar

ÜNİTE G – Kampanyalı Satış
Öğrenme Alanı – Ekonomik Yaşam Odak – Evrensel Tüketici Hakları
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 7

Bu ünite, öğrencilere evrensel ve ulusal tüketici haklarını ve tüketici olmanın getirdiği sorumlulukları tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, tüketici haklarına saygılı kampanyalı bir satış etkinliğinin planlanmasıdır. Bu nedenle ünite; tüketici haklarıyla ilgili yasa, yönetmelik, kurum ve kuruluşları, kampanyalı satış koşullarına yönelik yasal düzenlemeleri, ürünlerin satışına yönelik reklamları ve pazarlama etkinliklerini kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin kendi hak ve sorumluluklarını bilen, bilinçli tüketiciler olmaları amaçlanmıştır. Ünitedeki kampanyalı satışa yönelik duyuru etkinlikleri, farklı iletişim kanalları kullanılarak farklı ürünlere uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “ekonomik yaşam” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır.

Görüntü Kaynakları Bilgi ve Kavrama “Ekonomik Hayat” (VHS / VCD) İhtiyaç, istek, mal, hizmet, tüketici, tüketici hakları, yasa, Tüketici Konseyi, Tüketici Sorunları Hakem Heyeti, Yazılı Kaynaklar Tüketici Mahkemeleri, tüketici örgütleri, kampanyalı Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu satış, reklam, duyuru, garanti belgesi, kullanma Öğrenci Çalışma Kitabı kılavuzu, satış sonrası hizmetler. Tasarlama ve Uygulama Slogan, logo, ürün ismi, afiş, broşür, tüketici kılavuzu, internet sayfası, ilan, sergilik, promosyon, hedef kitle, anket, görüşme, gözlem. Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir!

BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; istek ve ihtiyaç, mal ve hizmetler arasındaki farklılıkları anlayacak, tüketicilerin sahip olduğu hak ve sorumlulukları analiz edecek, hedef kitlenin beklentilerini, yasal izinleri, kampanya tarihini, ürün ederini, ürün özelliklerini, kampanya şartlarını ve satış sonrası hizmetleri belirleyerek kampanyalı bir satış planlayacak, ürünü için bir slogan, logo ve ürün ismi geliştirerek duyuru etkinliğinin düzenlenmesinde kullanacaktır. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; tüketicinin sahip olduğu hak ve sorumlulukları araştırma, inceleme ve analiz etmede daha az başarı gösterecek, kampanyalı satışı için hedef kitlenin beklentilerini ve kampanya şartlarını belirlemede daha az veri ortaya koyacak, geliştirdiği slogan, logo ve ürün ismi özgün nitelikler taşımayacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; satış sonrası tüketicilere sunulacak hizmetlere yönelik yeni düşünceler geliştirerek bunu kampanya şartlarına ekleyecek, kampanyalı satışı için ilgiyi artırıcı promosyonlar, yarışmalar düzenlemeyi düşünecek, duyuru etkinliği için farklı görsel ve işitsel araçları ( reklam filmi, müzik, sergilik vb.) kullanmaya yönelecektir. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA Bir ayakkabı firması 12 yaş çocukları için piyasaya süreceği yeni bir spor ayakkabısı için kampanyalı satış düzenlemek istiyor. Öğrencilere bu spor ayakkabısının tüketici haklarına saygılı kampanyalı satışını planlayacaklarını açıklayın. Öğrenciler kampanyalı satışlarına yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. Nasıl bir ayakkabı? Kimlere satılacak? Nasıl tanıtılacak? Kampanya neleri içermeli? Öğrencilerle alışverişe çıktıklarında en çok neleri, niçin almak istediklerini tartışın. Bunun için öğrencileri alışverişe çıktıklarında almaktan hoşlandıkları şeyleri ve kararlarını etkileyen nedenleri önceliklerine göre listelemeye yönlendirin. Öğrenciler mal ve hizmet seçiminde listeledikleri önceliklerini dikkate alarak ne kadar sorumlu bir tüketici olduklarını tartışmalıdır. İhtiyaçlarınıza göre mi karar veriyorsunuz? Seçiminiz her zaman ihtiyaçlarınızı karşılıyor mu? Ürünün reklamı seçiminizi etkiliyor mu? Benzerleri arasında fiyat karşılaştırması yapıyor musunuz? Geliriniz alacağınız ürünün seçiminde etkili mi? Kişisel beğenileriniz ne kadar öncelikli? Ürünün standartlara ve satışının tüketici yasalarına uygunluğu önemli mi? Öğrencilerden teknoloji köşesi için evrensel tüketici haklarını tanıtan bir çalışma hazırlamalarının isteyin. Bunun için öğrencileri Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve ülkemizin tüketici haklarının korunmasıyla ilgili çıkarmış olduğu beyanname ve yasaları araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler etkinlikleri için internetten ve basılı kaynaklardan, ilgili yerel ve ulusal kurum ve kuruluşlardan (Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Tüketici Konseyi, İl veya İlçe Tüketici Sorunları Hakem Heyeti, tüketici dernekleri) bilgi toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk düşüncelerini açıklar ve tasarımın çerçevesini çizecek açınımlar getirir. Sorun veya ihtiyacı, yaptığı araştırma ve tartışmaların sonucunda ulaştığı bilgilere göre tanımlar. Mal ve hizmet seçiminde kararlarını etkileyen nedenleri listeleyerek ne kadar sorumlu bir tüketici olduğunu tartışır ve yorumlar. Ulusal ve uluslararası yasal düzenlemeleri araştırarak tüketici haklarını tanıtan bir çalışma düzenler.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Matematik; “Veri”. Sosyal Bilgiler; “Ülkemiz ve Dünya”, “Demokrasinin Serüveni”, “Elektronik Yüzyıl”. Teknoloji ve Tasarım; “Paketler”, “Geziye Çıkıyoruz”. İçerik Önerileri Tüketici haklarıyla ilgili yasal düzenlemelerin incelenmesinde; Birleşmiş Milletler Evrensel Tüketici Hakları Beyannamesi, Avrupa Birliği Evrensel Tüketici Hakları, Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun, kampanyalı satışlar, garanti belgesi ve ticari reklam ve ilanlara ilişkin yönetmelikler kaynak olarak kullanılmalıdır. Öğrencilerin “Geziye Çıkıyoruz” ünitesinde broşür düzenleme, “Paketler” ünitesinde grafik ögeleri düzenlemeye yönelik edindikleri bilgileri bu ünitedeki duyuru etkinliklerini tasarlamada etkinleştirmelerini sağlayın. Yerel Tüketici Hakem Heyeti’nden veya tüketici derneklerinden bir üyeyi konuşmacı olarak davet etmeniz tüketici haklarıyla ilgili etkinliklerin gerçekleştirilmesinde yararlı olacaktır.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

96

Teknoloji ve Tasarım 7G Kampanyalı Satış

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrencilere tüketicilerin sahip oldukları temel hakların neler olduğunu açıklayın: Temel ihtiyaçların karşılanması, sağlık ve güvenliğin korunması, ekonomik çıkarların korunması, zararların karşılanması (tazminat), doğru bilgilendirilme ve eğitim, temsil edilme, sağlıklı bir çevrede yaşama. Öğrenciler bu hakların tüketiciler için önemini ve iyi bir tüketicinin hak ve sorumluluklarını neden bilmesi gerektiğini tartışmalıdır. Öğrencilere bir mal veya hizmeti satın almada tüketicilerin haklarını koruyan yasayı tanıtın. Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’un en önemli özelliklerini inceleyin. Öğrenciler alışverişte bir sorunla karşılaştıklarında nasıl tepki vereceklerini ve hangi yollara başvurabileceklerini tartışmalıdır. Öğrencilerle tüketicilerin karşılaştıkları sorunlarda yardım alabilecekleri kurum ve kuruluşları tanıtın: Tüketici Konseyi, Tüketici Sorunları Hakem Heyeti, Tüketici Mahkemeleri ve tüketici örgütleri. Öğrenciler tüketicinin korunmasına yönelik kurum ve kuruluşların tüketicilere hangi yollarla nasıl yardım ettiklerini tartışmalıdır. Öğrencilerden çeşitli firmaların düzenlediği kampanyalı satışlara ait duyurulardan getirmelerini isteyin. Bunun için öğrenciler internet siteleri, gazete ve dergilerdeki ilanlar, broşür, katalog, afiş vb. kaynaklardan araştırma yapmalıdır. Öğrencilerle getirdikleri kaynaklardan yararlanarak kampanyalı satış duyurularını inceleyin. Öğrenciler tüketici haklarına saygılı kampanyalı bir satışın, hangi yasal nitelikleri taşıması gerektiğini tartışarak listelemelidir. Örneğin; yasal izinler, kampanya tarihi, ürün ederi, ürün özellikleri, kampanya şartları vb. Öğrenciler kampanyalı satış duyurularındaki düzenlemelerle, yasal düzenlemeleri karşılaştırmalıdır. Öğrencilerle ürünlerin satışında tüketicileri bilgilendirici ve haklarını koruyucu ne tür hizmetlerin verilmesi gerektiğini ve bu hizmetlerin önemini tartışın: Garanti belgesi, Türkçe kullanma kılavuzu, satış sonrası hizmetler. Öğrenciler kampanyalı satışlarda satış sonrası verilen hizmetlerle, yasal düzenlemeleri karşılaştırmalıdır. Öğrencilerle kampanyalı satışlarda ürünün hangi reklam araçları kullanılarak tanıtıldığını inceleyin. Örneğin; televizyon, gazete, internet sayfaları, broşür, afiş vb. Öğrenciler bu araçlar kullanılarak yayınlanan reklamların tüketiciyi bilgilendirici ne tür düzenlemeleri içerdiğini tartışarak listelemelidir. Örneğin; slogan, firma logosu, ürün resmi, ürün adı, ederi vb. Öğrencilerle tüketici haklarına saygılı bir reklamın taşıması gereken ilkeleri tartışın: Yasalara uygunluk, dürüstlük, gerçekçilik ve toplumsal değerlere duyarlılık. Öğrenciler çeşitli ürünlere ait reklamları inceleyerek bu ilkelerin ne kadar dikkate alındığını düşünmelidir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Temel tüketici hak ve sorumluluklarını bilmenin tüketiciler için önemini tartışır ve yorumlar. Mal ve hizmet satın almada karşılaştıkları sorunların çözümüne yönelik yasal süreci inceler ve tartışır. Tüketicinin yardım alabileceği kurum ve kuruluşları listeleyerek bu kurum ve kuruluşlardan nasıl yararlanabileceğini tartışır. Kampanyalı satışlara ait duyuruları inceleyerek yasal düzenlemelerle karşılaştırır ve uygunluğunu değerlendirir. Kampanyalı satışlarda satış sonrası verilen hizmetleri listeler ve gerekliliğini tartışarak yorumlar. Kampanyalı satışlarda kullanılan reklam araçlarını inceleyerek tüketici haklarını gözeten bir reklamda olması gereken özellikleri tartışarak belirler.

Sınıf Yönetimi Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü olarak bir defterden yararlanabilir veya dağıtacağınız öğretim yapraklarını düzenleyerek dosyalayabilirler. Teknoloji günlüğünde yer alan araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. İstekli öğrencilerin tasarımlarını bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Öğrencilerin yasal düzenlemelerin getirdiği tüketici haklarını, hedef kitlenin beklentilerini ve kampanyalı satışların içeriklerini belirlemede sınıf olarak ortak bir anlayış oluşturmaları sağlanmalıdır.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

97

Teknoloji ve Tasarım 7G Kampanyalı Satış

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler planlayacakları tüketici haklarına saygılı kampanyalı satışları için hedef Öğrenciler; Meslekler ve Alan Gezileri kitlenin satın alma kararlarını etkileyen nedenleri düşünmeli, araştırma tekniklerini Kampanyalı satış etkinliği için Aşağıdaki meslekleri, meslek kullanarak (görüşme, anket, gözlem) veya benzer kampanyaları inceleyerek hedef hedef kitlenin beklentilerini standartlarına göre öğrencilere tanıtın: kitlenin beklentilerini belirlemelidir. araştırma tekniklerini kullanarak Ekonomi Uzmanlığı Öğrenciler kampanyalı satışını yapacakları spor ayakkabının benzerlerine göre ayırıcı belirler. İşletme Mühendisliği / Meslek özelliklerini düşünmeli, hedef kitlenin beklentilerini dikkate alarak ve benzer ürünlerin Elemanlığı özelliklerini inceleyerek kendi ürünlerinin taşıyacağı özgün farklılıkları belirlemedir. Bu Kampanyalı satışa neden olan Satış Yönetimi Meslek Elemanlığı farklılıkların üretilebilir, kullanışlı, ilgi çekici ve ekonomik olmasına dikkat etmelidir. ürünün taşıyacağı özgün E Ticaret Meslek Elemanlığı Öğrenciler kampanyalı satışları için uyacakları yasal düzenlemeleri düşünmeli, benzer Halkla İlişkiler ve Tanıtım farklılıkları benzer ürünlerin Elemanlığı özelliklerini inceleyerek belirler. kampanyaların taşıdığı yasal düzenlemeleri inceleyerek kendi kampanya şartlarını Reklamcılık belirlemelidir. Yasal düzenlemeleri ve benzer Öğrenciler yasal düzenlemeleri dikkate alarak satış sonrası verecekleri hizmetleri Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili uygulamaları inceleyerek (garanti belgesi, kullanma kılavuzu, onarım) belirlemeli, benzer kampanyalı satışlarda öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı kampanya şartlarını ve satış satış sonrası verilen hizmetleri incelemelidir. olarak davet edin. Sorulacak soruları sonrası vereceği hizmetleri Öğrenciler kampanyalı satışları için ilgiyi ve satışı artırmaya yönelik reklam amaçlı ve öğrencilerle önceden planlayın. belirler. tüketiciyi bilgilendirici ne tür duyuru etkinlikleri düzenleyebileceklerini düşünmeli, yapabilecekleri duyuru etkinliklerini listelemelidir. Örneğin; afiş, broşür, tüketici Bir üst öğretim kurumlarında yer alan İlgiyi ve satışı artırmak kılavuzu, internet sayfası, okul gazetesi için ilan, sergilik, promosyon vb. bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi amacıyla düzenleyeceği Öğrenciler kampanyalı satışları için ürünlerini ifade edebilecek, akılda kalabilecek ve düzenleyin: ilgi çekebilecek bir slogan, firma logosu ve ürün ismi düşünmelidir. tüketiciyi bilgilendirmeye ve Satış Yönetimi ve Reklamcılık Öğrencilerden kampanyalı satışları için düzenleyecekleri duyuru etkinliklerini reklama yönelik etkinlikleri Bölümü planlamalarını isteyin. “Kampanyalı satış duyurum şu özellikleri taşımalı…” Kampanyalı listeler. Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü satış etkinliğine yönelik her öğrenciyi; İşletmelerin halkla ilişkiler ve Duyuru etkinliklerinden hangilerini düzenleyeceğine karar vermeye, Kampanyalı satışı için uygun tanıtım bölümleri Duyuru etkinliğinde kullanacağı en az üç farklı slogan, ürün logosu ve ürün ismini slogan, logo ve ürün ismi önerir. Reklam şirketleri grafik ögeleri kullanarak geliştirmeye ve amacına uygun olanına karar vermeye, Karar verdiği slogan, logo ve ürün ismini çizerek ve renklendirerek göstermeye, Kampanyalı satış etkinliğine Öğrencilerin gezilerde yaptıkları Duyuru etkinliğinin düzenlenmesinde kullanacağı gereçleri listelemeye, yönelik tasarım ölçütlerini gözlemleri not etmelerini sağlayın. Olası maliyeti belirlemeye, tanımlar, yapım sürecini planlar Sonuçlarını sınıfça tartışın. Uygulama sürecini ve zamanı planlamaya yönlendirin. ve yapım resmini çizerek Öğrencileri duyuru etkinliklerini bilgisayarın grafik yazılımlarından düzenlemeye, projelendirir. renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu Duyuru etkinliklerini yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. projelendirmede bilgisayar yazılımlarından yararlanır. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

98

Teknoloji ve Tasarım 7G Kampanyalı Satış

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencileri planladıkları uygulama sürecini izleyerek; Duyuruyu (afiş, broşür, internet sayfası, tüketici kılavuzu, promosyon vb.) belirlediği materyalleri kullanarak şekillendirmeye, Tüketiciyi bilgilendirmeye yönelik (yasal izin, kampanya tarihi, ürün ederi, ürün özellikleri, kampanya şartları, satış sonrası hizmetler) düzenlemeleri grafik ögeleri kullanarak duyuruya aktarmaya, Geliştirdiği slogan, logo ve ürün ismini duyuru üzerinde düzenlemeye yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, Uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrenciler düzenledikleri duyuru etkinliklerini kullanarak kampanyalı satış etkinliklerini gerçekleştirmelidir. Öğrenciler duyuru etkinliklerinin yasal ilkelere ne kadar uygun olduğunu, tüketicileri ne kadar bilgilendirdiğini, benzerlerine göre ne kadar ilgi çektiğini ve hedef kitlenin beklentilerini ne oranda karşıladığını arkadaşlarının da görüşlerini alarak belirlemelidir.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Kampanyalı satışa yönelik etkinliklerini, tasarım ölçütlerine bağlı kalarak düzenler. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek kampanyasını, iş birliği içinde gerçekleştirir. Kampanyasını geliştirmeye yönelik değişiklikleri önerir, dener ve uygun olanlarını kullanır. Kampanyalı satış etkinliğinin tüketici üzerindeki etkisini ve benzerlerine göre farklılıklarını hedef kitlenin görüşünü alarak belirler.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler afiş, broşür, tüketici kılavuzu veya promosyon ürünlerini şekillendirmede yararlanacakları kesici ve delici araçları kullanırken gözlem altında tutulmalı.

DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden kampanyalı satış için geliştirdikleri duyuru etkinliklerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri duyuru etkinliklerinde yer alan bilgileri, araştırma, planlama ve uygulama sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; etkinliklerini, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Kampanyalı satış ürünü, tanıtmada ve ilgiyi çekmede ne kadar başarılı? Tüketicinin bilgisel ihtiyaçlarını karşılıyor mu? Yasal düzenlemelere ne kadar uygun? Slogan, logo ve ürün ismi akılda kalıcı mı? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Kampanyalı satış etkinliğini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar. Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler üretilen mal ve hizmetlerin seçiminde temiz bir çevre için tüketicilerin üzerine düşen sorumlulukları ve çevre ile dost ürünlerin tüketicilerin sağlık ve güvenliğinin korunmasındaki önemini araştırıp sınıfa sunabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

99

Teknoloji ve Tasarım 7G Kampanyalı Satış

. Sınıf
Üniteler
8A Kek Yapıyoruz! 8B Tatil Evi 8C Dekoratif Saat 8D Genç Modacılar 8E Dans Eden Oyuncaklar 8F Alarm 8G Bir İş Kuruyoruz! 8F Meslekleri Tanıyorum

ÜNİTE A – Kek Yapıyoruz!
Öğrenme Alanı – Beslenme Odak – Toplu Üretim, Besin Analizi ve Tasarımı
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 8

Bu ünite, öğrencilere besinlerin toplu üretime yönelik yaşam döngüsünü tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası ürün analizi ve toplu üretime uygun ürün tasarımıdır. Bu nedenle ünite; bir besin ürününün kullanıcı ihtiyaçlarının belirlenmesini, tasarımını, üretimini, tanıtımını, satışını, tüketiminin hikâyesini, analizini, katkı maddelerini ve etiket bilgilerini kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin besinlerin üretiminde kullanılan toplu üretim süreçlerini kavramaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak bisküvi, kurabiye, ekmek, peynir gibi toplu üretime uygun olan besin ürünlerine uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “beslenme” öğrenme alanına yönelik olarak aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Diyet, diyabet, toplu üretim, yaşam döngüsü, katkı malzemeleri, tat, görünüş, doku, renk, koku, büyüklük, kek hamuru, porsiyon miktarı, kalori değeri, yağ ve şeker oranı, besin grupları, kalıp, çırpıcı, fırın, fırça, mutfak saati, paket. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları Besin Kontrol ve Analizleri (VHS – VCD) Yazılı kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı

Değerlendirme Kaynakları Tasarlama ve Uygulama Ürün Dosyası Eleme, çırpma, karıştırma, pişirme kalıba dökme, içerik Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği analizi, şema oluşturma, grafiksel gösterim, yıkama, Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği ayıklama, kesme, kıvamını ayarlama, yağlama, unlama, Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği pişirme, paketleme. Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir! BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; besin ürünlerinin yaşam döngüsünü anlayacak, kullanıcı ihtiyaçlarını analiz edecek ve analiz sonuçlarına göre besinlerin toplu üretimine uygun bir kek tarifi geliştirecek, kek içeriğini oluşturacak malzemeler için ürün analizi yaparak ve bir şemada gösterecek, en uygun araçları ve katkı malzemelerini kullanarak kekini gerçekleştirecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; kullanıcı ihtiyaçlarını yeterince analiz edemeyecek, özel bir diyet için kalori değerini, yağ ve şeker oranlarını ayarlamada daha az başarı gösterecek, hazırladığı keke renk, koku, görünüş biçim ve katkı malzemeleri bakımından yeterli özgünlüğü kazandıramayacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; kendi kek kalıbını oluşturarak keke farklı bir biçim kazandıracak, kullandığı katkı malzemeleriyle kekin görünüşünü, rengini, kokusunu, tadını çekici hâle getirecek, kekin paketine yönelik yeni ve özgün öneriler getirecek ve paketini bilgisayar tasarım programından yararlanarak hazırlayacaktır. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Bir gıda üreticisi, özel bir diyet için (Şeker (diyabet) hastaları ve kilo kontrolüne yönelik Öğrenciler; Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk olabilir.) toplu üretime uygun kek üretmek istiyor. Bunun için öğrencilere şeker ve yağ düşüncelerini açıklar ve oranı az, bol lifli ve doğal tatlı besinlerin dengeli kullanıldığı bir kek geliştireceklerini tasarımın çerçevesini çizecek açıklayın. Öğrenciler özel bir diyet için hazırlayacakları keke yönelik ilk düşüncelerini açınımlar getirir. tartışmalıdır. Nasıl bir kek? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Nasıl üretilecek? araştırma ve tartışmaların Kimler için üretilecek? sonucunda ulaştığı bilgilere Tadı ve görünüşü nasıl olmalı? Öğrencilerden toplu olarak üretimi yapılmış ve marketlerde satılan keklerden göre tanımlar. getirmelerini isteyin. Bu keklerin paket özelliklerini, içindekiler listesini, tadını, görünüşünü vb. özelliklerini inceleyin. Toplu üretimi yapılmış besinleri inceleyerek ürünün niteliğine Ürün nasıl isimlendirilmiş? göre paket özellikleri, içerik, Görünüşü ve tadı nasıl? etiket bilgileri ve grafiksel Ne tür katkı malzemeleri kullanılmış? düzenlemelerdeki farklılıkların Tüketiciyi etkilemek için neler yapılmış? nedenlerini tartışır ve yorumlar. Ürünler belirli bir yaş grubunu hedefliyor mu? Benzer ürünlerin özellikleri farklı mı? Özel beslenme diyetlerinin Ürünler standart ölçülere göre mi üretilmiş? uygulandığı durumları ve bu Nerede, nasıl satılıyor? amaçla üretilmiş besinlerin Nasıl paketlenmiş? özelliklerini bilimsel veri Ürünlerin üzerinde ne tür etiket bilgileri yer alıyor? kaynaklarından araştırarak Bu ürünü siz yapmış olsaydınız neleri değiştirirdiniz? tanıtıcı bir çalışma düzenler. Öğrencilerden teknoloji köşesi için, özel beslenme diyetinin uygulandığı durumları tanıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için her öğrenciyi diyabet, kilo kontrolü (zayıflık, şişmanlık) gibi hastalıklarda, vejetaryenlere ve sporculara neden özel diyetler uygulandığını ve bu durumlar için üretilmiş besinlerin özelliklerini araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler araştırmaları için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “Vücudumuzda Sistemler”. Matematik; “Veri”, “Ölçme”. Teknoloji ve Tasarım; “Meyve Salatası”, “Kahvaltı Yapalım”, “Paketler”, “Kampanyalı Satış”. İçerik Önerileri Öğrencilerin sağlık ve güvenlik kurallarının uygulanması ve mutfak araçlarının kullanılmasında “Meyve Salatası”, dengeli ve yeterli beslenme ilkeleriyle kalori, yağ ve şeker oranlarının hesaplanmasında “Kahvaltı Yapalım!”, kek ambalajının geliştirilmesinde ise “Paketler” ve “Kampanyalı Satış” ünitelerinden aldıkları bilgi, beceri ve deneyimlerini etkinleştirmelerini sağlayın. Öğrenciler kek içeriğinin analizini yaparken internet üzerinde yer alan sayfalardan, yemek dergileri ve kitaplarından yararlanabilirler. Öğrencilere, kekin yapımında kalıbın yağlanması ve unlanmasına, fırının daha önce ısıtılması ve derecesine, kabartma tozunun kullanılmasına, yumurtaların ne kadar çırpılacağına yönelik pratik bilgiler verilmesi yararlı olacaktır.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

102

Teknoloji ve Tasarım 8A Kek Yapıyoruz!

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrencilerle besinlerin toplu üretiminin nasıl yapıldığını tartışın. Bunun için öğrencilerden bir besinin toplu üretime göre yaşam döngüsünü araştırmalarını isteyin. Örneğin; kullanıcı ihtiyaçlarının belirlenmesi, tasarımı, üretimi, tanıtımı, satışı ve tüketiminin hikâyesi vb. Öğrenciler yemek ve mutfak kültürüyle ilgili dergilerden, internetten veya yerel işletmelerden bilgi ve fotoğraf toplayarak toplu üretimin aşamalarını incelemelidir. Öğrencilerle toplu üretimini tasarlayacakları kek için hedeflenen grubun, ihtiyaç ve beklentilerini nasıl belirleyebileceklerini tartışın. Örneğin; anket, görüşme, gözlem. Öğrenciler bu araştırma tekniklerinden hangilerini hedef kitlenin beklentilerini belirlemek amacıyla kullanabileceklerini düşünmelidir. Öğrencilerle araştırma tekniklerini kullanarak hedef kitleden ne tür bilgiler almaları gerektiğini tartışın. Örneğin; katkı malzemeleri, tat, görünüş, büyüklük vb. Öğrenciler kullanacakları araştırma tekniğine göre ölçütler geliştirmeli, hazırladıkları araştırmayı hedef kitle üzerinde yapmalıdır. Öğrenciler, hedef kitlenin bir kekten beklentilerine yönelik yaptıkları araştırmayı analiz ederek sonuçlarını bir grafik üzerinde yüzdeleriyle göstermelidir. Örneğin; pasta dilimi, sütun vb. Öğrenciler marketlerde satılan farklı kekleri inceleyerek içeriklerini analiz etmeli, keki oluşturan temel malzemeleri bir şema oluşturarak listelemelidir. Örneğin; kek hamuru, katkı malzemeleri vb. Listeledikleri malzemelerin yaklaşık porsiyon miktarlarını, kalori değerlerini, yağ ve şeker oranlarını bir tabloda göstermelidir. Öğrencilerle oluşturdukları şema ve tablodan yararlanarak belirledikleri kullanıcı ihtiyaçlarına yönelik ne tür değişiklikler yapabileceklerini tartışın. Öğrenciler kekin lif oranını artırma, şeker ve yağ oranını düşürme ve besin grupları açısından dengeli hâle getirmek için ne tür katkı malzemeleri kullanabileceklerini listelemelidir. Örneğin; kuru üzüm, kuru kayısı, meyveler, yoğurt, yulaf ezmesi, buğday ezmesi, mısır gevreği vb. Öğrencilerle kekin görünüşünün, kokusunun ve renginin ilgi çekici olabilmesi ne tür katkı malzemelerinden yararlanabileceklerini tartışın. Örneğin; haşhaş tohumu, tarçın, çörek otu, kuş üzümü, çikolata parçaları, ıspanak yaprağı, vanilya, kakao, çay vb. Öğrenciler benzer ürünleri inceleyerek öneri geliştirmelidir. Öğrencilere bir kekin yapım sürecini açıklayın. Örneğin; malzemeleri hazırlama, eleme, çırpma, karıştırma, kalıba dökme, pişirme vb. Öğrencilere kekin yapımında yararlanacakları mutfak araçlarını tanıtın ve güvenli kullanımlarını gösterin. Örneğin; çırpıcı, fırın, kalıp, fırça, mutfak saati, kâğıt kek kalıbı vb. Öğrencileri gruplara ayırarak verdiğiniz bir kek tarifini mutfak araçlarını kullanarak denemeye yönlendirin. Öğrenciler kekin yapım sürecinde karşılaştıkları sorunları tartışarak çözmelidir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Besinlerin toplu üretime göre yaşam döngülerini veri kaynaklarından araştırarak tartışır ve yorumlar. Ürüne yönelik hedef kitlenin beklentilerini araştırmada kullanacağı teknikleri tartışarak belirler, ölçütler geliştirir ve hedef kitleye uygular. Araştırma sonuçlarını analiz ederek bir grafik üzerinde gösterir. Benzer ürünlerin içeriklerini analiz ederek ulaştığı değerleri bir tabloda gösterir. Kullanıcı ihtiyaçlarını dikkate alarak benzer ürünlere göre besin içeriğinde yapılabilecek değişiklikleri listeler. Ürünün benzerleriyle rekabet etmesini sağlayacak katkı malzemelerini tartışır ve öneri geliştirir. Ürünün yapım sürecini, uygun araçları kullanarak ve güvenlik kurallarına uyarak dener ve karşılaştığı sorunları tartışarak çözümler.

Sınıf Yönetimi Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Bunun için öğrenciler, teknoloji günlüğü olarak bir defterden yararlanabilir veya dağıtacağınız öğretim yapraklarını düzenleyerek dosyalayabilirler. Teknoloji günlüğünde yer alan araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. İstekli öğrencilerin tasarımlarını bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Öğrencilerin özel bir diyet için hazırlayacakları keke yönelik kullanıcı ihtiyaçlarını belirlemede ve benzer ürünlerin özelliklerini incelemede sınıf olarak ortak bir anlayışı oluşturmaları sağlanmalıdır. Kullanılacak katkı malzemeleri için öğrencilerin alerji, diyet ve kültürel alışkanlıklar gibi engelleyici durumları olabileceğini düşünerek velilerinden izin alın.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

103

Teknoloji ve Tasarım 8A Kek Yapıyoruz!

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Öğrenciler, özel bir diyet için tasarlayacakları kekin üretiminde kullanacakları Meslekler ve Alan Gezileri malzemeleri, yaptıkları analizleri ve kullanıcı İhtiyaçlarını dikkate alarak kekin içeriğinde Ürünün içeriğini oluşturan Aşağıdaki meslekleri, meslek yer alacak malzemeleri belirlemelidir. Malzemelerin porsiyon miktarlarını, kalori standartlarına göre öğrencilere tanıtın: malzemelerin miktar ve değerlerini, yağ ve şeker oranlarını hesaplayarak bir tabloda göstermeli, kullanıcı değerlerini kullanıcı Diyetisyenlik ihtiyaçlarını düşünerek malzemeler üzerinde iyileştirmeler yapmalıdır. ihtiyaçlarına ve yaptığı Beslenme Öğretmenliği Öğrenciler hazırlayacakları kekin görünüşü, kokusu ve rengini değiştirmede Gıda Teknolojisi Öğretmenliği analizlere göre belirleyerek bir kullanacakları katkı malzemelerini belirlemeli, seçtikleri malzemelerin kalori, yağ ve tabloda gösterir ve gerekli Gıda Mühendisliği / Teknikerliği şeker oranlarını artırmamasına dikkat etmelidir. iyileştirmeleri yapar. Pastacılık Öğrenciler tasarlayacakları kekin biçimi ve boyutunu düşünerek kalıplar belirlemelidir. Fırıncılık Kullanıcı ihtiyaçlarını dikkate Bunun için hazır kek kalıplarından yararlanabilir veya gıda ambalajlarında kullanılan alarak katkı malzemelerine ve Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili ince alüminyum kapları yeniden şekillendirerek kendi kek kalıplarını yapabilirler. besin değerlerine karar verir. öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı Öğrenciler tasarladıkları kekin satışına yönelik yapacakları etkinlikleri düşünmelidir. olarak davet edin. Sorulacak soruları Örneğin; keke isim verme, paketleme, etiket bilgileri vb. Öğrencilerden benzer ürünleri Ürünün biçimi ve boyutuna öğrencilerle önceden planlayın. inceleyerek kekleri için hazırlayacakları paketin özelliklerini, etiketinde yer alacak yönelik üretilebilir bir düşünce bilgileri ve ürün ismini belirlemelidir. Kek paketini hazırlamada kullanışlı hâle geliştirir. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan getirebilecekleri kaynakları tartışmalıdır. bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi Öğrencilerden kekleri için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına göre Ürünün ismi, paket özellikleri ve düzenleyin: listelemelerini isteyin. “Kekim şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere göre her etiket bilgilerine yönelik satışı Besin Kontrol ve Analizleri Bölümü öğrenciyi; artıracak düzenlemeleri Fırıncılık Bölümü Keki oluşturacak malzemeleri bir şema üzerinde analiz etmeye, Kek tariflerini işlem basamaklarına göre düzenlemeye, Pastacılık, Tatlıcılık, tartışarak belirler. Kekin ambalajı için en az üç öneri geliştirmeye, Şekerlemecilik Bölümü Önerileri içerisinden en uygun olanına karar vererek yapım resmini çizmeye, Kurum Beslenmesi Bölümü Toplu üretimi yapılacak ürüne Kekin boyutunu, görünüşünü, biçimini, rengini, etiket bilgilerini, ürün adını, Yöredeki toplu üretim yapan gıda yönelik tasarım ölçütlerini kullanacağı araçları, işleme tekniklerini ve olası maliyeti yapım resmiyle birlikte işletmeleri tanımlar, yapım sürecini planlar göstermeye, ve yapım resmini çizerek Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. Öğrencilerin gezilerde yaptıkları projelendirir. Öğrencileri kekin ambalajı ve görünüşüne ait yapım resmini, 3B tasarım programından gözlemleri not etmelerini sağlayın. yararlanarak çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Sonuçlarını sınıfça tartışın. Ürünün yapım sürecini Öğrenciler tasarım etkinliği olarak gerçekleştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren projelendirirken bilgisayar teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak yazılımlarından yararlanabilir. raporlaştırabilirler. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

104

Teknoloji ve Tasarım 8A Kek Yapıyoruz!

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencilere bu çalışmada, işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma ve sağlık kurallarını açıklayın. Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; Keki oluşturacak malzemeleri hazırlamaya (eleme, yıkama, ayıklama, kesme vb), Hazırlanan malzemelerle işlem sırasına göre kek hamurunu oluşturmaya, Kek hamurunun kıvamını ayarlamaya, Alüminyum gıda kabını, tasarlanan kekin biçimine göre şekillendirmeye, Hazır kek kalıbını veya alüminyum kabı yağlayıp unlamaya, Kek hamurunu kalıba dökmeye ve görünüşünü zenginleştirecek katkı malzemelerini yüzeye eklemeye, Kalıbı, uygun sıcaklığa ayarlanmış fırına yerleştirerek keki pişirmeye, Tasarlanan paketi inşa etmeye ve keki satışa hazır duruma getirmeye yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, Uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrenciler kek içeriğini zenginleştirmeye ve paketinin estetik niteliklerini artırmaya yönelik değişiklikler önermeli, bu önerilerini denemeli ve uygun olanlarını tariflerine yansıtmalıdır. Öğrenciler özel bir diyet için geliştirdikleri kekin tadı, görünüşü, kokusu vb. nitelikleri hakkında hedef kitlenin görüşlerini almalıdır. DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri, üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Geliştirilen ürün, hedef kitlenin beklentilerini ne kadar karşılıyor? Kek tarifi, toplu üretime ne kadar uygun? Kullanılan gereç ve tekniklerin avantaj ve dezavantajları neler? Ürün, planlanan zamanda gerçekleşti mi? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Ürünü tasarım ölçütlerine ve planlamasına bağlı kalarak hazırlar. Uygulama alanını sağlık ve güvenlik kurallarına göre düzenler ve çalışmasında bu kurallara uyar. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını, iş birliği içinde gerçekleştirir. Tasarımını geliştirmeye yönelik değişiklikleri önerir, dener ve uygun olanlarını tasarımına aktarır. Hazırladıkları ürüne yönelik hedef kitlenin görüşünü alır.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler kesici ve yaralayıcı ve elektrik enerjisiyle çalışan mutfak araçlarını kullanırken gözlem altında tutulmalı. Sağlık uygulamaları takip edilmelidir. Örneğin; çalışma yüzeyleri antibakteriyel temizleyicilerle temizlenmeli, masa örtüsü, önlük, eldiven ve bone kullanılmalı, el ve bulaşık yıkama ve gıdaları depolama olanağı sağlanmalı.

Toplu üretime göre tasarladığı ürünün üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir, geliştirmek için yeni teklifler sunar.

Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler kimyasal ilaçların, antibiyotiklerin ve biyoteknoloji (hormon, genetik oynama vb.) uygulamalarıyla üretilen geleneksel tarım ürünleriyle, geleneksel tarıma alternatif olan organik tarım ürünlerini üretim, sağlık ve güvenlik açısından karşılaştırarak araştırabilir ve sonuçlarını sınıfta tartışabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

105

Teknoloji ve Tasarım 8A Kek Yapıyoruz!

ÜNİTE B – Tatil Evi
Öğrenme Alanı – Yapı Odak – Bina Tasarım Süreci
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 8

Bu ünite, öğrencilere binaların tasarım sürecini ve bu süreçte etkili olan ölçütleri tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, kullanıcı ihtiyaçlarına, doğal ve mimarî dokuya uygun bir bina modelinin tasarlanmasıdır. Bu nedenle ünite; bina bölümleri ve alanlarını, bina bölüm ve alanlarında yapılan kullanıcı eylemlerini ve yer alan donatım elemanlarını, insanın kapladığı alan büyüklüklerini, bina tasarımını etkileyen doğal çevreye ait koşulları, yerel mimarî dokulardan yararlanmayı ve basit mimarî çizim ve sembollerini kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin ergonomik ilkelere, doğal koşullara ve mimarî dokuya uygun bina tasarım sürecini kavramaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak otel, iş merkezi, kafeterya, deniz feneri, stadyum, tren garı gibi özgün yapılar tasarlamaya olanak verecek alternatif çalışmalara uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “yapı” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Tatil evi (bungalov), yapı bölümleri, yaşama bölümü, yatma bölümü, ortak bölümler, kullanıcı eylemleri, donatım elemanları, alan, iklim, yön tablosu, mimarî doku, doğal doku, engelliler. Tasarlama ve Uygulama Kat planı, kesit görünüş, dış görünüş, semboller, modelleme, üst yüzey işlemleri, şablon çıkarma, işaretleme, şekillendirme, birleştirme, güçlendirme. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Çevremizdeki Tarihî Eserler” (film şeridi) “Perspektif 1, 2, 3, 4” (film şeridi) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir!

BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; binaların geçmişten günümüze geçirdiği değişimi yansıtan bir çalışma hazırlayacak, yöresel koşullara göre kullanıcı ihtiyaçlarını, eylem alanlarını, donatım elemanlarını, doğal ve mimarî dokuyu analiz ederek bir tatil evi tasarlayacak, tasarladığı tatil evini yapı dayanım sistemlerini kullanarak inşa edecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; kullanıcı eylemlerini ve donatım elemanlarını dikkate alarak tatil evi için gerekli alan büyüklüklerini hesaplayamayacak, yöresinin mimarî dokusunu analiz etmede daha az başarı gösterecek, tatil evinin tasarımında basit geometrik şekilleri kullanacak ve modellemede yardım alacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; yöresinin mimarî özelliklerini çektiği fotoğraflardan yararlanarak belirleyecek, tarihî binaların mimarî özelliklerini modernize ederek tatil evine uygulayacak, tatil evi için engellilere yönelik düzenlemeleri tasarımına yansıtacak, tatil evinin görünüşünü bileşik geometrik yapılarla destekleyecektir. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Yerel yönetim, yöredeki turizm etkinlerini zenginleştirmek ve gelirlerini artırmak Öğrenciler; amacıyla tatil evleri (bungalov) yapmayı planlıyor. Tasarlanacak tatil evlerinin yörenin Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk doğal ve mimarî dokusuyla uyumlu, özgün ve ilgi çekici olması gerektiğini açıklayın. düşüncelerini açıklar ve Öğrenciler tatil evlerine yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. tasarımın çerçevesini çizecek açınımlar getirir. Nasıl bir araç? Kimler için üretilmiş? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Nerede, niçin kullanılacak? araştırma ve tartışmaların Hangi özelliklere sahip olmalı? sonucunda ulaştığı bilgilere Biçimi nasıl olmalı? Öğrenciler başka zaman ve kültürlerde tatil evine yönelik ne tür tasarımlar yapıldığını göre tanımlar. öğrenmek için turizm, coğrafya, mimarlık inşaat, dekorasyon vb. konularda yayınlanan dergiler ve ilgili internet sitelerinden tatil evlerine yönelik başka zaman ve kültürlerde ne Farklı zaman ve kültürlere ait tür tasarımlar yapıldığını incelemeli, bu evlerin özelliklerini tartışmalıdır. tatil evlerini inceleyerek evlerin tasarımlarına etki eden Tatil evleri bulunduğu bölgeye göre farklılık gösteriyor mu? farklılıkların nedenlerini tartışır Benzer ve benzer olmayan özellikleri ne? ve yorumlar. Doğal çevreyle ne kadar uyumlu? Hangi bölümlerden oluşmuş? Geçmişten günümüze farklı Bu bölümler nasıl adlandırılabilir? zaman ve kültürlere ait binaların Bu bölümlerin görevleri ne? geçirdiği değişimi bilimsel veri Büyüklüğü nasıl? kaynaklarından araştırarak Kaç kişinin yararlanması için yapılmışlar? tanıtıcı bir çalışma düzenler. İnşasında ne tür malzemeler kullanılmış? Bu malzemelerin seçimini etkileyen ne? Öğrencilerden teknoloji köşesi için binaların geçmişten günümüze geçirdiği değişimi yansıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için her öğrenci farklı ülke veya bölgeler seçerek araştırma yapabilir. Örneğin; Kuzey Kutbu’nda İnuitlerin (Eskimo) yaşadıkları igloo binaları. Öğrenciler; dünyanın değişik iklim bölgelerinde bulunan binaların özelliklerini, mimarî niteliklerini, geçmişten günümüze yapılarda kullanılan gereçlerdeki değişimi karşılaştırarak farklılıklarını çalışmalarına yansıtmalı, bunun için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “İnsan ve Çevre” Matematik; “Geometri”, “Ölçme”, “Veri”. Teknoloji ve Tasarım; “Paketler”, “Köprü” “Bul, Yap ve Öğren!”. İçerik Önerileri Tatil evinin dış görünüş planı perspektif olarak çizilmeli ve renklendirilmelidir. Burnun için öğrenciler Matematik dersinde i perspektif çizime yönelik edindikler deneyim ve becerileri etkinleştirmelidir. Tatil evi tasarımını modellemede öğrencileri işaretleme, işleme (kesme, delme vb.) birleştirme ve güçlendirme tekniklerine yönelik “Bul, Yap ve Öğren!”, “Paketler” ve “Köprü” ünitelerinde kazandıkları beceri ve deneyimlerini etkinleştirmeye yönlendirin. Eylem alanları, donatım elemanları ve insanın kapladığı alan büyüklükleri için Neufert's Architects, ISO 7250 1996, DIN 18011 standartlarından ve İmar Yönetmeliği’nin düzenlemelerinden yararlanılmalıdır. Öğrencileri mimarî özellikleri farklı olan dikkat çekici ve ilginç tatil evleri tasarlayabilecekleri konusunda teşvik edin.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı 2005

107

Teknoloji ve Tasarım 8B Tatil Evi

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler bir tatil evinin, kullanıcıların hangi ihtiyaçlarını karşılaması gerektiğini Öğrenciler; tartışmalı, tatil evini oluşturan bölümleri ve her bölümdeki alanları sınıflandırmalıdır. Tatil evini oluşturan bölüm ve Örneğin; yaşama bölümü (salon, mutfak, teras), yatma bölümü (yatak odası) ve ortak alanları sınıflandırarak kullanıcıların hangi ihtiyaçlarını bölümler (giriş, lavabo, banyo, tuvalet). Öğrenciler tatil evinin ve bölümlerinin büyüklüğünü nelerin etkilediğini tartışmalıdır. karşıladığını tartışarak belirler. Örneğin; kullanıcı sayısı, kullanıcı eylemleri, donatım elemanları vb. Tatil evini oluşturan bölüm ve alanlar için olası kullanıcı eylemlerini (oturma, çalışma, dinlenme Tatil evini oluşturan bölüm ve alanlar için olası kullanıcı vb.) ve donatım elemanlarını (yatak, buzdolabı, masa vb.) listelemelidir. eylemlerini ve donatım Öğrenciler tatil evi tasarımları için kullanıcı sayısını düşünmelidir. Örneğin; iki ebeveyn elemanlarını tartışarak listeler. ve iki çocuk. Bu sayıya göre tatil evi tasarımlarında olması gereken bölüm ve alanları belirlemelidir. Örneğin; yatak odası, oturma odası banyo vb. Tatil evinde yer alması gereken Öğrencilere bir konutta yer alan eylemlere ve donatım elemanlarına göre insanın bölüm ve alanları kullanıcı kapladığı alan büyüklüklerini bir tablo üzerinde tanıtın. Öğrenciler tablodaki verilerden ihtiyaçlarını ve sayısını dikkate yararlanarak ve kullanıcı sayısını dikkate alarak tatil evi tasarımları için belirledikleri alarak belirler. bölüm ve alanların büyüklüğü yaklaşık olarak hesaplamalıdır. Öğrenciler tatil evi tasarımları için yörelerindeki bir turizm bölgesini veya tatillerini Tatil evini oluşturan bölüm ve geçirmek istedikleri doğal bir çevreyi belirlemelidir. Örneğin; yayla, göl kenarı, deniz alanların büyüklüğünü, donatım kenarı, dağ vb. alanlar için tatil evi. Belirledikleri bölgenin iklim özelliklerini yerel elemanlarına göre insanın yönetimlere veya meteoroloji kaynaklarına ait internet sitelerinden araştırmalı, iklim kapladığı alan büyüklüklerine özelliklerinin tatil evi tasarımını nasıl etkileyeceğini tartışmalıdır. Örneğin; kapı, pencere göre hesaplar. büyüklüklerini, çatının şeklini vb. İklim verilerine göre tatil evi tasarımının sahip olması gereken özellikleri listelemelidir. Yöresel iklim özelliklerini Öğrenciler tatil evi için belirledikleri bölüm ve alanların güneşlenme açısından hangi araştırarak tatil evinin sahip yöne bakması gerektiğini tartışmalı, buna göre bir yön tablosu oluşturmalıdır. olması gereken yapısal niteliklerini listeler. Güneşlenme açısını dikkate alarak tatil evi için bir yön tablosu oluşturur. . Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

Sınıf yönetimi Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü olarak bir defterden yararlanabilir veya dağıtacağınız öğretim yapraklarını düzenleyerek dosyalayabilirler. Teknoloji günlüğünde yer alan araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. İstekli öğrencilerin tasarımlarını bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Öğrencilerin tatil evine yönelik ihtiyaçları belirlemede, sınıf olarak ortak bir anlayış oluşturmaları sağlanmalıdır.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı 2005

108

Teknoloji ve Tasarım 8B Tatil Evi

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrenciler tatil evi tasarımlarına, özgün bir karakter kazandırabilmek için yörelerinin mimari dokusunu oluşturan tarihî eserlerin yapısal özelliklerini incelemelidir. Örneğin; bölümleri, bahçe veya avlu düzenlemeleri, tavan ve duvar işlemeleri, renkleri, pencere, çatı ve kapı özellikleri, cumba vb. Yerel kaynaklardan (basılı eserler, internet siteleri, fotoğraflar vb.) araştırma yaparak ulaştıkları sonuçları tartışmalı ve yörelerinin mimarî dokusuna özgü özellikleri modernize edebilecek öneriler geliştirmelidir. Öğrenciler engelliler için ne tür düzenlemeler yapabileceklerini düşünmelidir. Çevrelerindeki engellilerle görüşerek veya ilgili internet sitelerinden yararlanarak tatil evi tasarımlarının özelliklerini belirlemelidir. Öğrencilere kat planına yönelik (üsten kesit görünüş) basit bir mimari çizimin nasıl yapılacağını göstererek bir binayı oluşturan bileşenlerin gösteriminde kullanılan sembolleri tanıtın. Örneğin; kapı, pencere, duvar, donatım elemanları vb. Öğrenciler tatil evi tasarımlarını modellemede ve üst yüzey işlemlerinde, kullanışlı duruma getirebilecekleri malzemeleri düşünmelidir. Örneğin, oluklu mukavva, röntgen filmi, çam kozalağı, tahta parçaları, sulu boya vb. Öğrencilerden tatil evi tasarımları için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına göre listelemelerini isteyin. “Tatil evi tasarımım şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere göre her öğrenciyi; Tatil evinin üç boyutlu dış görünüş planına ve iç düzenini yansıtan kat planına yönelik en az üç öneri geliştirmeye, Geliştirdiği önerileri çizerek göstermeye, Önerileri içerisinden amacına en uygun olanına karar vermeye, Tatil evi modelinin boyutlarını, gereç özelliklerini, işleme, birleştirme ve güçlendirme tekniklerini, son işlemlerini ve olası maliyetini yapım resmi üzerinde göstermeye, Tatil evinin açınım şablonunu oluşturmaya, Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. Öğrencileri tatil evinin dış görünüşünü ve kat planını, 3B ev modelleme programından yararlanarak düzenlemeye, çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Meslekler ve Alan Gezileri Yörenin mimari dokusunu ve Aşağıdaki meslekleri, meslek tarihi eserlerin yapısal standartlarına göre öğrencilere tanıtın: özelliklerini incelerek tasarımına Mimarlık yönelik özgün öneriler geliştirir. İç Mimarlık İç Mekân Tasarımı Teknisyenliği Engellilerin ihtiyaçlarını Peyzaj Mimarlığı karşılamaya yönelik Harita Kadastro Öğretmenliği / düzenlemeleri belirler. Teknikerliği Yapı Ressamlığı Bir binayı oluşturan bileşenlerin Duvar Süsleme Sanatları mimari çizimlerde hangi Teknikerliği semboller kullanılarak gösterildiğini kavrar. Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı Tatil evini modellemede olarak davet edin. Sorulacak soruları kullanacağı malzemeleri öğrencilerle önceden planlayın. gerekçeleriyle listeler. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan Tatil evi etkinliğine yönelik bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi tasarım ölçütlerini tanımlar, düzenleyin: yapım sürecini planlar ve yapım Harita Kadastro Bölümü resmini çizerek projelendirir. Restorasyon Bölümü Yapı Ressamlığı Bölümü Tatil evi modelinin yapım Duvarcılık Bölümü sürecini projelendirirken Sıvacılık Bölümü Boyacılık Bölümü bilgisayar yazılımlarından Yerel Tarihî Binalar yararlanır. Mimarlar Odası Öğrencilerin gezilerde yaptıkları gözlemleri not etmelerini sağlayın. Sonuçlarını sınıfça tartışın. Zorunlu Görevler

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı 2005

109

Teknoloji ve Tasarım 8B Tatil Evi

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; Tatil evini modellemek için seçilen gereci tasarladıkları boyuta göre şablon kullanarak işaretlemeye, İşaretlediği gereçleri, belirlediği işleme tekniklerini kullanarak biçimlendirmeye, Biçimlendirdiği gereçleri, yapım resmine göre birleştirme ve güçlendirme tekniklerini kullanarak inşa etmeye, Tatil evi modeli üzerinde son işlemleri gerçekleştirmeye yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, Uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrenciler tatil evi modelinin yapısal özelliklerini güçlendirmeye, estetik niteliklerini artırmaya, son işlem gereçlerini zenginleştirmeye yönelik değişiklikler önermeli, bu önerilerini denemeli ve en uygun olanlarını modellerine yansıtmalıdır. Öğrenciler modelledikleri farklı tatil evi tasarımlarını bir araya getirerek bir turizm köyü oluşturmayı denemeli, inşa ettikleri modelleri dikkate alarak bir turizm köyü planı çıkarmalı ve bağlantı yollarıyla tasarımlarını birleştirmelidir.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Tatil evi modelini, tasarım ölçütlerine ve yapım resmine bağlı kalarak inşa eder. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını, iş birliği içinde gerçekleştirir. Uygulama alanını güvenli çalışma kurallarına göre düzenler ve çalışmasında bu kurallara uyar. Tasarımını geliştirmeye yönelik değişiklikleri önerir, dener ve uygun olanlarını modeline aktarır. Tatil evlerini birleştireceği bir turizm köyü planlar.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler kesici ve delici araçlarla çalışırken gözlem altında tutulmalı.

DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri, üretim süreci içerisinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Tatil evi, kullanıcı ihtiyaçlarını ne kadar karşılıyor? Yörenin mimarî dokusuna ne kadar uygun? Doğayla ne kadar uyumlu? Standartlara uygun boyutlandırılmış mı? Turizm etkinlikleri için özgün ve ilgi çekici mi? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları ne? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı 2005 Seçmeli Etkinlikler 110 Tatil evi modelinin üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar. Destekleyici Etkinlikler Öğrencilerle bir evin inşaatında kullanılan teknikleri tartışın: Yığma, kâgir, prefabrik. Kendi bölgeleri için hangisinin daha uygun olacağını araştırarak sınıfa sunabilirler.

Zorunlu Görevler Teknoloji ve Tasarım 8B Tatil Evi

ÜNİTE C – Dekoratif Saat
Öğrenme Alanı – Dayanıklı Gereçler Odak – Toplu Üretim, Ürün Tasarımı
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 8

Bu ünite, öğrencilere dayanıklı gereçlerle üretilen ürünlerin toplu üretime yönelik yaşam döngüsünü tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, toplu üretime uygun ürün tasarımıdır. Bu nedenle ünite; dekoratif saatin toplu üretimine yönelik kullanıcı ihtiyaçları, tasarımı, üretimi, tanıtımı, satışı, kullanımı, atılması ve geri dönüşümünün hikâyesini, pilli saat düzeneklerini, bir saati oluşturan bileşenleri ve görevlerini, desen, renk, rakam gibi grafiksel düzenlemeleri kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin dayanıklı gereçler kullanılarak üretilen ürünlerin toplu üretim süreçlerini kavramaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak dayanıklı gereçler kullanılarak şekillendirilebilen ve toplu üretime uygun olan tüm ürünlere uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “dayanıklı gereçler” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Dekoratif saat, pilli düzenek, toplu üretim, yaşam döngüsü, kadran, yelkovan, akrep, kadran desteği, otantik, sembol, desen, rakam, font, boyut, renk. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Modelcilik” (VHS / VCD) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı

Tasarlama ve Uygulama Anket, gözlem, görüşme, grafiksel gösterim, işaretleme, kesme, delme, zımparalama, şablon çıkarma, boyama, Değerlendirme Kaynakları birleştirme, cilâlama, paketleme. Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir! BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; dayanıklı gereçlerin yaşam döngüsünü anlayacak, kullanıcı ihtiyaçlarını analiz edecek ve analiz sonuçlarına göre dayanıklı gereçlerin toplu üretimine uygun bir dekoratif saat tasarlayacak, dekoratif saat tasarımında otantik sembol, desen ve rakamları kullanacak, tasarımını dayanıklı gereçleri biçimlendirme ve birleştirme süreçlerini uygulayarak inşa edecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; kullanıcı ihtiyaçlarını yeterince analiz edemeyecek, dekoratif saatin biçim ve süslemesi için farklı kültürlere ait sembol, desen ve rakamları araştırmada daha az başarı gösterecek, tasarladığı yapı toplu üretime yeterince uygun olmayacak ve saatin şekillendirilmesinde yardım alacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; farklı kültürlere ait desen, sembol ve rakamları internet sayfalarından yararlanarak araştıracak, saatinin yapısı için farklı biçimler önerecek, saatinin inşasında ahşap, metal ve plastik gereçleri bir arada kullanacak ve saati için satışa yönelik özgün bir paket geliştirecektir. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Saat üreten bir şirket ürün yelpazesini, genç odaları için duvarda veya masa üstünde Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk kullanılabilecek toplu üretime uygun dekoratif saatlerle genişletmek istiyor. Bu saatler düşüncelerini açıklar ve için esin kaynağı olarak çeşitli kültürlere ait otantik simge, desen ve rakamların tasarımın çerçevesini çizecek seçildiğini açıklayın. Öğrenciler toplu üretime yönelik tasarlayacakları saatler için ilk açınımlar getirir. düşüncelerini tartışmalıdır. Nasıl bir saat? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Kimler için üretilecek? araştırma ve tartışmaların Nerede kullanılacak? sonucunda ulaştığı bilgilere Hangi özelliklere sahip olmalı? göre tanımlar. Biçimi ve deseni nasıl olmalı? Öğrencilerden pille çalışan masa üzerinde veya duvara asılarak kullanılan basit Dekoratif amaçlar için üretilmiş dekoratif saatlerden getirmelerini isteyin. Farklı gereçlerden ( metal, plastik, ahşap) saatleri inceleyerek renk, yapılmış örnekler kullanmaya dikkat edilmelidir. Bu araçları inceleyin: desen, biçim, boyut, gereç gibi Nasıl bir muhafazaya sahip? yapısal özelliklerindeki Dekoratif özellikleri (renk, biçim) nasıl? farklılıkları tartışır ve yorumlar. Rakamlar grafiksel olarak nasıl düzenlenmiş? Hangi enerji kaynağıyla çalışıyor? Dayanıklı gereçleri kullanarak Kaç tane pil takılmış? üretim yapan endüstrileri Duvara nereden asılıyor? bilimsel veri kaynaklarından Tabanı nasıl dengelenmiş? araştırarak tanıtıcı bir çalışma Boyutları nasıl? düzenler. Hangi gereçlerden yapılmış? Üretici neden bu gereci seçmiş? Başka hangi gereçlerden yapılabilirdi? Öğrencilerden teknoloji köşesi için dayanıklı gereçleri kullanarak üretim yapan endüstrileri tanıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için her öğrenciyi mobilya, otomotiv, ambalaj gibi endüstrilerde toplu üretim süreçlerini araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler araştırmaları için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “Maddenin Yapısı ve Özellikleri”, “Yaşamımızda Elektrik”. Matematik; “Veri”, “Ölçme”, “Geometri”. Teknoloji Eğitimi; “Bul, Yap ve Öğren!”, “Kullan ve Dönüştür!”, “Gece Lambası”. İçerik Önerileri Dekoratif saatte kullanılacak pilli düzenek hazır olarak alınmalıdır. Saat kadranının yapımında kolay işlenebilir olduğundan kontrplak kullanın (3–5 mm). Saat kadranına çizilecek desen ve kadranın biçimi için bilgisayardan ve internetteki küçük resimlerden yararlanabilirsiniz. Saat rakamları bilgisayarda yazılabilir, çıktısı şablon olarak kullanılabilir. Öğrencileri özgün ve işlevsel saat tasarımları üretmeye teşvik edin.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

112

Teknoloji ve Tasarım 8C Dekoratif Saat

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Öğrencilerle pilli bir düzeneğe sahip bir dekoratif saatin toplu üretimine yönelik Sınıf Yönetimi Dekoratif saatlerin toplu üretime tasarımının nasıl planlanabileceğini tartışın. Bunun için öğrencilerden bir saatin toplu Öğrencilerin kullanıcı ihtiyaçlarını göre yaşam döngülerini veri üretime göre yaşam döngüsünü araştırmalarını isteyin. Örneğin; kullanıcı ihtiyaçları, belirlemede ve dekoratif saatin kaynaklarından araştırarak boyutlarını nelerin etkilediğini tasarımı, üretimi, tanıtımı, satışı, kullanımı, atılması ve geri dönüşümünün hikâyesi vb. tartışır ve yorumlar. Öğrenciler saat üreticilerine ait internet sitelerinden, ürün kataloglarından, saat tamiri listelemede sınıf olarak ortak bir yapan yerel işletmelerden bilgi ve fotoğraf toplayarak toplu üretimin aşamalarını anlayışı oluşturmaları sağlanmalıdır. Ürüne yönelik hedef kitlenin incelemelidir. beklentilerini araştırmada Öğrencilerle toplu üretimini tasarlayacakları dekoratif saat için hedeflenen kitlenin istek, Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini kullanacağı teknikleri tartışarak ihtiyaç ve beklentilerini nasıl belirleyebileceklerini tartışın. Öğrencilere kullanıcı teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Bunun için öğrenciler, görüşlerini almak amacıyla anket, görüşme ve gözleme dayalı araştırma tekniklerinden belirler, ölçütler geliştirir ve teknoloji günlüğü olarak bir defterden yararlanabileceklerini açıklayın. Öğrenciler bu araştırma tekniklerinden hangilerini hedef kitleye uygular. yararlanabilir veya dağıtacağınız hedef kitlenin beklentilerini belirlemek amacıyla kullanabileceklerini düşünmelidir. öğretim yapraklarını düzenleyerek Öğrenciler araştırma tekniklerini kullanarak hedef kitleden ne tür bilgiler almaları Araştırma sonuçlarını analiz dosyalayabilirler. gerektiğini tartışın. Örneğin; renk, biçim, desen vb. Öğrenciler kullanacakları araştırma ederek bir grafik üzerinde tekniğine göre ölçütler geliştirmeli, hazırladıkları araştırmayı hedef kitle üzerinde gösterir. Teknoloji günlüğünde yer alan uygulamalıdır. araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik Öğrenciler araştırma sonucunu analiz ederek, hedef kitlenin beğenilerine yönelik Dekoratif saatin toplu üretimine çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji ulaştıkları sonuçları bir grafik üzerinde yüzdeleriyle göstermelidir. Örneğin; pasta dilimi, yönelik taşıması gereken teknik panosunda veya varsa okulun internet özellikleri tartışarak belirler. sütun vb. sitesinde sergileyin. Öğrencilerle dekoratif saatin toplu üretime yönelik tasarımını gerçekleştirebilmek için bilmeleri gereken teknik özellikleri tartışın. Örneğin; saatin yapısı, bileşenleri, çalışması, Dekoratif amaçlı bir saati İstekli öğrencilerin tasarımlarını bileşenlerine ayırarak yapısal gereç özellikleri, birleştirme teknikleri, boyutu vb. bilgisayar aracılığıyla çizme, Öğrencilerle basit bir dekoratif saatin yapısını ve nasıl çalıştığını inceleyin. Bunun için özelliklerini analiz eder ve renklendirme ve yazdırabilmelerine pilli bir düzeneğe sahip duvar veya masa saatini sökerek temel özelliklerini ve yorumlar. fırsat tanıyın. içerisinde hangi bileşenlerin bulunduğunu belirleyin. Örneğin; saat düzeneği, kadran, yelkovan, akrep, kadran muhafazası, kadran desteği vb. Öğrencilerle saati oluşturan Dekoratif bir saati oluşturan bileşenlerin hangi gereçlerden yapıldığını inceleyin. Örneğin; ahşap, metal, plastik. bileşenleri bir çizim üzerinde Öğrenciler bileşenin yapımında kullanılan gerecin neden tercih edildiğini ve bu isimlendirerek görevlerini analiz gereçlerin yerine hangi gereçleri kullanışlı duruma getirebileceklerini tartışmalıdır. eder. Öğrencileri dekoratif saati oluşturan bileşenleri, ismini, görevini ve üretiminde kullanılan gereci belirterek basit bir çizim üzerinde göstermeye yönlendirin. Çizim, öğrenciler tarafından yapılabilir veya bir bilgisayar çıktısından yararlanılabilir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

113

Teknoloji ve Tasarım 8C Dekoratif Saat

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Öğrenciler belirledikleri kullanıcı ihtiyaçlarını ve esin kaynağını dikkate alarak tasarlayacakları dekoratif saat kadranının biçimini ve desenini düşünmeli, çeşitli Kullanıcı görüşlerini dikkate kültürlere ait otantik sembol, desen ve rakamları araştırmalıdır. Genç odaları için alarak ve benzer ürünleri üretilmiş gerçek modellerden, internet sayfaları, ürün tanıtıcı broşürler, dekorasyon inceleyerek saat kadranının konulu yayınlardan yararlanarak daha önce tasarımcıların neler yaptıklarını biçimine ve desenine yönelik incelemelidir. öneri geliştirir. Öğrenciler esin kaynağını dikkate alarak dekoratif saatte kullanacakları rakamların veya sembollerin tipini, boyutunu ve rengini düşünmeli, grafik yazılımlarından, basılı Dekoratif saatte kullanacağı yayınlardan ve internet üzerindeki font sitelerinden kullanabilecekleri karakter ve rakam ve sembollerin tipine, boyutuna ve rengine yönelik sembollere yönelik araştırma yapmalıdır. araştırma yaparak görüş Öğrenciler benzer örnekleri inceleyerek kullanıcı ihtiyaçlarına göre tasarlayacakları geliştirir. dekoratif saatin boyutlarını nelerin etkilediğini listelemelidir. Öğrenciler kadran desteğinin yapısını, boyutlarını ve desteğin kadranla nasıl Dekoratif saatin boyutlarını birleştirilebileceğini düşünmeli, benzer örnekleri inceleyerek kadranın yapısını ve etkileyen nedenleri tartışır ve boyutlarını nelerin etkilediğini belirlemelidir. listeler. Öğrenciler dekoratif saatin yapımında, renklendirilmesinde, cilâlanmasında ve satışı için paketlenmesinde kullanabilecekleri gereçleri düşünmelidir. Örneğin; kontrplak, sac, Dekoratif saatin toplu üretimine plastik levha, sulu boya, guaş boya, vernik, mukavva kutu, jelatin vb. Öğrencilerle hangi gereçlerin toplu üretim için daha kullanışlı olduğunu tartışın. uygun gereçleri gerekçeleriyle Öğrencilerden dekoratif saat için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına göre listeler. listelemelerini isteyin. “Dekoratif saatim şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere göre her öğrenciyi; Dekoratif saati oluşturan Dekoratif saatin biçimine, desenine, rakam veya sembollerine yönelik en az üç parçaların birleştirilmesi, öneri geliştirmeye, şekillendirilmesi ve üst yüzey Geliştirdiği önerileri çizerek göstermeye, işlemlerinde kullanacağı Önerileri içinden amacına en uygun olanına karar vererek toplu üretim için teknikleri gerekçeleriyle belirler. şablonunu çıkarmaya, Dekoratif saati için kuracağı yapıyı, kullanacağı dayanıklı gereçleri, boyutlarını, Dekoratif saat etkinliğine birleştirme tekniklerini, desenini, üst yüzey işlemlerini ve olası maliyeti yapım yönelik tasarım ölçütlerini resmiyle birlikte göstermeye, tanımlar, yapım sürecini planlar Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. ve yapım resmini çizerek Öğrencileri dekoratif saatin yapım resmini, 3B tasarım yazılımından yararlanarak projelendirir. çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu Dekoratif saatin yapım sürecini yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. projelendirirken bilgisayar yazılımlarından yararlanır. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

Meslekler ve Alan Gezileri Aşağıdaki meslekleri, meslek standartlarına göre öğrencilere tanıtın: Mobilya Dekorasyon Öğretmenliği/ Teknikerliği / Teknisyenliği Metal İşleri Öğretmenliği / Teknisyenliği / Teknikerliği Döküm Öğretmenliği Metalürji Teknisyenliği Plastik İşleme Teknisyenliği Saat Tamirciliği Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı olarak davet edin. Sorulacak soruları öğrencilerle önceden planlayın. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi düzenleyin: Plastik Teknolojisi Bölümü Metal Teknolojisi Bölümü Mobilya ve Dekorasyon Bölümü Saat tamiri yapan işyerleri Öğrencilerin gezilerde yaptıkları gözlemleri not etmelerini sağlayın. Sonuçlarını sınıfça tartışın.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

114

Teknoloji ve Tasarım 8C Dekoratif Saat

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Öğrenciler; Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; Dekoratif saatini, tasarım Seçtikleri dayanıklı gereçten saat kadranı ve desteğini tasarladıkları boyut ve şekle ölçütlerine ve yapım resmine göre işaretlemeye ve keserek biçimlendirmeye, bağlı kalarak inşa eder. Pilli saat düzeneği için matkapla uygun çapta delik açmaya, Zımparalayarak pürüzlerini gidermeye, Uygulama alanını güvenli Desenini, rakamları veya sembolleri çıkardığı şablona göre saat kadranının çalışma kurallarına göre üzerine çizmeye, düzenler ve çalışmasında bu Kadran üzerindeki desen ve rakamları boyayarak renklendirmeye, kurallara uyar. Pilli saat düzeneğini, kadran ve kadran desteğini birleştirmeye, Yüzeyi vernikleyerek cilâlamaya, Seçtiği uygun araç ve gereçleri Paketini hazırlayıp dekoratif saati satışa hazır hale getirmeye yönlendirin. yöneterek uygulamasını iş birliği Öğrenciler tasarımlarını; içinde gerçekleştirir. Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, Tasarımını geliştirmeye yönelik Uygun araç ve gereçleri yöneterek, değişiklikleri önerir, dener ve Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, uygun olanlarını tasarımına Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. aktarır. Öğrenciler saatin birleştirme yerlerini güçlendirmeye, estetik niteliklerini artırmaya, yönelik değişiklikler önermeli, bu önerilerini denemeli ve en uygun olanlarını Dekoratif saatin kullanıcı modellerine yansıtmalıdır. ihtiyaçlarını ne kadar karşıladığını hedef kitlenin Öğrenciler geliştirdikleri dekoratif saatin kullanıcı ihtiyaçlarına ne kadar uygun olduğunu görüşlerini alarak belirler. hedef kitlenin görüşlerini alarak belirlemelidir. DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri, üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Dekoratif saatim ne kadar iyi çalışıyor? Uyguladığım desen ve biçim, ne kadar ilgi çekici? Dekoratif saatim kullanıcı ihtiyacını karşılıyor mu? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir miyim? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Dekoratif saatin üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Tekrar şarj edilebilir pillerin kullanımını, kısa devre durumunda ısınarak tehlike yarattığından tavsiye etmeyin. İncelenen saatlerin sökülüp takılmasında, keskin kısımlarının olabileceğini düşünerek öğrencileri dikkatli davranmaları için uyarın. Öğrenciler kesici ve delici araçlarla çalışırken, vernik gibi yanıcı kimyasal maddeler kullanırken gözlem altında tutulmalı.

Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler geçmişten günümüze saatin geçirdiği teknolojik değişimi, insanların zamanı ölçmek için kullandıkları yöntemlere göre araştırıp sonuçlarını sınıfa sunabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

115

Teknoloji ve Tasarım 8C Dekoratif Saat

ÜNİTE D – Genç Modacılar
Öğrenme Alanı - Tekstil Odak – Toplu Üretim, Moda Tasarımı
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 8

Bu ünite, öğrencilere tekstil gereçleriyle üretilen ürünlerin toplu üretime yönelik yaşam döngüsünü tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, toplu üretime uygun ürün tasarımıdır. Bu nedenle ünite; tekstil ürünlerinin toplu üretimine yönelik kullanıcı ihtiyaçları, tasarımı, üretimi, tanıtımı, satışı, kullanımı, atılması ve geri dönüşüm hikâyesi, biçim ve desenin taslak çizimi, renklendirilmesi, kalıbın hazırlanması, ilk örneğin inşa edilmesini ve tekstil bakım etiketi sembollerini kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin tekstil gereçlerini kullanılarak üretilen ürünlerin toplu üretim süreçlerini kavramaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak tekstil gereçleri kullanılarak şekillendirilebilen ve toplu üretime uygun tüm ürünlere uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “tekstil” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Aksesuar, giysi, toplu üretim, yaşam döngüsü, renk, biçim, desen, kumaş, grafiksel gösterim, koleksiyon, taslak çizim, ilk örnek, bakım etiket sembolleri, lif kaynağı, yıkama, ağartma, kurutma, ütü, kuru temizleme, defile, katalog. Tasarlama ve Uygulama Kalıp çıkarma, işaretleme, iğneleme, kesme, desenleme, birleştirme, ütüleme, paketleme, etiket düzenleme. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları Moda (Giysi) Tasarımcılığı (VHS – VCD) Yazılı kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları
Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir!

BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; tekstil gereçlerinin yaşam döngüsünü anlayacak, kullanıcı ihtiyaçlarını analiz edecek ve analiz sonuçlarına göre tekstil gereçlerinin toplu üretimine uygun bir giysi veya aksesuar tasarlayacak, ilk örneğini inşa edecek ve kalıbını çıkartacak, esin kaynağına uygun olarak desen özelliklerini belirleyecek, şekillendirme ve birleştirme tekniklerini uygulayarak inşa edecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; kullanıcı ihtiyaçlarını yeterince analiz edemeyecek, giysi veya aksesuarın ilk örneğini inşa etmede ve kalıbını çıkarmada daha az başarı gösterecek, tasarladığı giysi veya aksesuar toplu üretime yeterince uygun olmayacak ve ürünün şekillendirilmesinde yardım alacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; koleksiyonu için esin kaynağına uygun farklı desenler tasarlayacak, giysi veya aksesuarın biçimine yönelik farklı ve özgün öneriler geliştirecek, tasarladığı giysi ve aksesuarı sunmada tüketicinin ilgisini çekecek etkinlikler düzenleyecek ve toplu üretime yönelik tasarım sürecini bilgisayar aracılığıyla raporlaştıracaktır. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA Gençler için tekstil ürünleri üreten bir şirket, toplu üretime uygun yeni bir koleksiyon oluşturarak pazar payını artırmak istiyor. Bunun için sizden 13 yaş grubunun giyim zevkine uygun, ilgisini çekecek giysi ve aksesuar seçenekleri üretmeniz isteniyor. Üreteceğiniz tekstil ürünlerinde esin kaynağı olarak çevre duyarlılığının seçildiğini açıklayın. Öğrenciler toplu üretime yönelik hazırlayacakları koleksiyon için ilk düşüncelerini tartışmalıdır. Nasıl bir giysi / aksesuar? Nasıl üretilecek? Kimler için üretilecek? Hangi özelliklere sahip olmalı? Biçimi nasıl olmalı? Öğrencilerden farklı özelliklerde üretilmiş giysi ve aksesuar örneklerini sınıfa getirerek ya da moda dergilerinde ve internet sitelerinde yer alan çeşitli ürün fotoğraflarından yararlanarak incelemelerini inceleyin. Örneğin; tişört, güneş şapkası, şort, kemer, kravat, cüzdan, kaşkol, bandana vb. Bu ürünlere neden ihtiyaç duyuluyor? Tüketiciyi etkilemek için neler yapılmış? Tekstil ürünlerinin modaya dönüşmesini sağlayan nedenler ne? Toplumsal beğeni nasıl yaratılıyor? Ürünler belirli bir yaş grubunu hedefliyor mu? Hedeflenen yaş grubuna göre benzer ürünlerin özellikleri değişiyor mu? Ürünler standart ölçülere göre mi üretilmiş? Ürünler belirli bir sloganla mı satışa sunuluyor? Nerede, nasıl satılıyor? Nasıl paketlenmiş? Ürünlerin üzerinde ne tür etiket bilgileri yer alıyor? Siz nelerden etkilenirsiz? Öğrencilerden teknoloji köşesi için geçmişten günümüze kendi kültürü veya başka kültürlerin giyim anlayışlarında oluşan değişimi tanıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için her öğrenciyi bir ülke veya bir dönemi seçerek giyim anlayışını etkileyen nedenleri ve bugünkü giyim anlayışıyla farklılıklarını araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler araştırmaları için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk düşüncelerini açıklar ve tasarımın çerçevesini çizecek açınımlar getirir. Sorun veya ihtiyacı, yaptığı araştırma ve tartışmaların sonucunda ulaştığı bilgilere göre tanımlar. Çeşitli giysi veya aksesuarları yapısal özelliklerine göre karşılaştırarak inceler ve farklılıklarının nedenlerini tartışarak yorumlar. Geçmişten günümüze kendi kültürü ve başka kültürlerin giyim anlayışında oluşan değişimini, bilimsel veri kaynaklarından araştırır ve tanıtıcı bir çalışma düzenler.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Matematik; “Veri”, “Ölçme”. Teknoloji ve Tasarım; “El Kuklası”, “Tatil Çantası”, “Paketler”, “Kampanyalı Satış”. İçerik Önerileri Öğrencilerin giysi veya aksesuarın kalıbını çıkarma ve birleştirme işlemlerinde “El Kuklası”, desenleme ve süslemeye ilişkin işlemlerde “Tatil Çantası” ünitesinde aldıkları bilgi, beceri ve deneyimleri bu ünitede etkinleştirmelerini sağlayın. Tekstil bakım etiketleri sembollerinin tanıtımında “ISO 3758–2005” uluslararası standardından yararlanılmalıdır. Öğrencilerin giysi veya aksesuarları için yapacakları ilk örneklerin üretiminde, renkli fon kartonu kullanmaları yararlı olacaktır. Öğrenciler ilk örneklerini renklendirmede kuru boya kalemlerinden yararlanabilir.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

117

Teknoloji ve Tasarım 8D Genç Modacılar

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrenciler giysi ve aksesuarların toplu üretiminin nasıl yapıldığını tartışın. Bunun için öğrencilerden bir tekstil ürününün toplu üretim döngüsünü araştırmalarını isteyin. Örneğin; bir tişörtün kullanıcı ihtiyaçlarının belirlenmesi, tasarımı, üretimi, tanıtımı, satışı, kullanımı, atılması ve geri dönüşümünün hikâyesi vb. Öğrenciler moda dergilerinden, internetten veya yerel işletmelerden bilgi ve fotoğraf toplayarak toplu üretimin aşamalarını incelemelidir. Öğrencilerle toplu üretimini tasarlayacakları koleksiyonları için hedeflenen 13 yaş grubunun istek, ihtiyaç ve beklentilerini nasıl belirleyebileceklerini tartışın. Öğrencilere kullanıcı görüşlerini almak amacıyla anket, görüşme ve gözleme dayalı araştırma tekniklerinden yararlanabileceklerini açıklayın. Öğrenciler bu araştırma tekniklerinden hangilerini hedef kitlenin beklentilerini belirlemek amacıyla kullanabileceklerini düşünmelidir. Öğrencilerle araştırma tekniklerini kullanarak hedef kitleden ne tür bilgiler almaları gerektiğini tartışın. Örneğin; renk, biçim, desen, kumaş vb. Öğrencileri kullanacakları araştırma tekniğine göre ölçütler geliştirmeli, hazırladıkları araştırmayı hedef kitle üzerinde uygulamalıdır. Öğrenciler araştırma sonucu analiz ederek, hedef kitlenin beğenilerine yönelik ulaştıkları sonuçları bir grafik üzerinde yüzdeleriyle göstermelidir. Örneğin; pasta dilimi, sütun vb. Öğrencilerle toplu üretime yönelik bir giysi veya aksesuar tasarımının nasıl yapılması gerektiğini tartışın. Örneğin; biçim ve desenin taslak çizimi, renklendirilme, kalıbın hazırlanması, ilk örneğin inşa edilmesi vb. Öğrenciler hedef kitlenin beklentilerini dikkate alarak tasarlayacakları giysi veya aksesuarların biçimine yönelik taslak çizimler yapmalı, koleksiyonları için taslak öneriler geliştirmelidir. Öğrenciler esin kaynağı olarak verilen çevre duyarlılığını düşünerek, taslak çizimini yaptıkları giysi veya aksesuarlar için desen oluşturmalı, desen önerisini taslak olarak geliştirmeli, geliştirdikleri taslak desenleri renklendirmelidir. Öğrenciler giysi veya aksesuarların biçim ve desenine yönelik hazırladıkları taslak çizimleri kullanarak ürünün kalıbını oluşturmalı, hazırladıkları kalıplarla giysi veya aksesuarın ilk örneğini inşa etmelidir. Bu örnek üzerinde biçim ve deseni geliştirmeye ve güçlendirmeye yönelik çalışmaları, hedef kitlenin önerilerini de alarak son düzeltileri yapmalıdır.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Sınıf Yönetimi Giysi veya aksesuarların toplu Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini üretime göre yaşam döngülerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini veri kaynaklarından araştırarak, sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü tartışır ve yorumlar. olarak bir defterden yararlanabilir veya dağıtacağınız öğretim yapraklarını Ürüne yönelik hedef kitlenin düzenleyerek dosyalayabilirler. beklentilerini araştırmada kullanacağı teknikleri tartışarak Teknoloji günlüğünde yer alan belirler, ölçütler geliştirir ve araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik hedef kitleye uygular. çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. Araştırma sonuçlarını analiz ederek bir grafik üzerinde gösterir. İstekli öğrencilerin tasarımlarını Giysi veya aksesuarların biçimine yönelik toplu üretim sürecine uygun taslak çizimler geliştirir. Esin kaynağını dikkate alarak taslak çizimleri desenleme ve renklendirmeye yönelik öneri geliştirir. Taslak çizimleri dikkate alarak ürünün kalıbını çıkarır ve ilk örneği inşa eder. İlk örneğin biçim ve desenini geliştirmeye yönelik hedef kitlenin görüşlerini alır ve iyileştirme yapar. Zorunlu Görevler bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Öğrencilerin lif çeşitlerinin yapısal özelliklerini test etme, canlandırılacak masalı seçme, canlandırılacak karakterlere karar verme etkinliklerinde sınıf olarak ortak bir anlayışı oluşturmaları sağlanmalıdır.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

118

Teknoloji ve Tasarım 8D Genç Modacılar

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrenciler giysi veya aksesuar tasarımlarının üretiminde kullanacakları kumaş çeşidini düşünmeli, benzer ürünlerde hangi kumaş türlerinin kullanıldığını araştırmalıdır. Bu araştırmada benzer ürünlerin etiket bilgilerinden yararlanmalıdır. Öğrencilerle çeşitli tekstil ürünlerine ait bakım etiketlerini inceleyin. Öğrencilere bu etiketlerde yer alan bilgilerden yararlanarak tekstil bakım etiketi sembollerini gruplandırın ve anlamlarını açıklayın: Lif kaynağı, yıkama, ağartma, kurutma, ütü ve kuru temizleme sembolleri. Öğrenciler farklı tekstil ürünlerine ait etiketlerde yer alan sembollerin aynı olup olmadığını incelemeli, sembollerdeki uyarıların tekstil ürünlerine göre neden farklılaştığını tartışmalıdır. İncelediği etiketlerden yararlanarak lif kaynaklarına göre kumaşların bakım etiket sembollerini bir tabloda göstermelidir. Öğrencilerle giysi veya aksesuar koleksiyonlarının tanıtımı için ne tür etkinlikler yapabileceklerini tartışın. Örneğin; koleksiyon adı, defile, katalog düzenleme vb. Öğrenciler bu tanıtım etkinlikleri için yapacakları düzenlemeleri düşünmelidir. Öğrenciler giysi veya aksesuar tasarımları için birleştirme ve desenlemede kullanacakları teknikleri düşünmeli, benzer ürünlerde kullanılan teknikleri incelemelidir. Öğrencilerden giysi veya aksesuar koleksiyonları için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına göre listelemelerini isteyin. “Modelim şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere göre her öğrenciyi; Giysi veya aksesuar modelinin resmini renkli olarak çizmeye, İlk örnekten yararlanarak giysi veya aksesuar modelinin toplu üretime yönelik kalıbını çıkarmaya, Desenleme tekniğini dikkate alarak desenin şablonunu çıkarmaya, Ürününün etiket bilgilerini belirlemeye, Koleksiyonun tanıtımı için yapılacak etkinlikleri planlamaya, Giysi veya aksesuarın kumaş türünü, boyutlarını, birleştirme, desenleme ve süslemede kullanılacak gereçleri, renk özelliklerini, kullanılacak teknikleri ve olası maliyeti yapım resmi üzerinde göstermeye, Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. Öğrencilerin giysi veya aksesuarın modeline ait yapım resmini, desenini ve kalıbını 3B tasarım programından yararlanarak çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler tasarım etkinliği olarak gerçekleştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Benzer ürünleri etiket bilgilerine göre inceleyerek giysi veya aksesuar yapımında kullanabileceği gereçleri araştırır ve belirler. Tekstil ürünlerinin bakım etiket bilgilerini inceleyerek farklılıklarını tartışır ve lif kaynaklarına göre sembolleri gruplandırarak bir tabloda gösterir. Tasarladıkları giysi veya aksesuarların tanıtımında yapabileceği etkinlikleri tartışarak belirler. Benzer örnekleri inceleyerek birleştirme ve desenlemede kullanabileceği teknikleri belirler. Giysi veya aksesuar etkinliğine yönelik tasarım ölçütlerini tanımlar, yapım sürecini planlar ve yapım resmini çizerek projelendirir. Giysi veya aksesuar modelini projelendirirken bilgisayar yazılımlarından yararlanır.

Meslekler ve Alan Gezileri Aşağıdaki meslekleri, meslek standartlarına göre öğrencilere tanıtın: Stilistlik Giyim Öğretmenliği Moda Tasarım Öğretmenliği Hazır Giyim Teknikerliği Moda Tasarımı Teknisyenliği Tekstil Kalite Kontrol Teknisyenliği Tekstil Tasarım Teknisyenliği Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı olarak davet edin. Sorulacak soruları öğrencilerle önceden planlayın. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi düzenleyin: Hazır Giyim Bölümü Tekstil Kalite Kontrol Bölümü Deri Teknolojisi Bölümü Yöredeki toplu üretim yapan tekstil işletmeleri Öğrencilerin gezilerde yaptıkları gözlemleri not etmelerini sağlayın. Sonuçlarını sınıfça tartışın.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

119

Teknoloji ve Tasarım 8D Genç Modacılar

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencilere bu çalışmada, işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Öğrenciler; Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. Giysi veya aksesuarını, tasarım Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; ölçütleri ve yapım aşamalarına Çıkardıkları kalıbı kumaş üzerine iğnelemeye, bağlı kalarak oluşturur. Dikiş payını bırakarak kumaşı kalıba göre işaretlemeye, Kumaşı işaret çizgilerine göre kesmeye, Uygulama alanını güvenli Seçtiği desenleme tekniğini kullanarak desenini kumaş yüzeyine geçirmeye, çalışma kurallarına göre Modelini seçtiği birleştirme tekniğini kullanarak birleştirmeye, düzenler ve çalışmasında bu Etiket bilgilerini düzenleyerek geliştirdiği modeline eklemeye, kurallara uyar. Son işlemlerini (ütü ve paketleme) gerçekleştirerek ürününü inşa etmeye yönlendirin. Seçtiği uygun araç ve gereçleri Öğrenciler tasarımlarını; yöneterek uygulamasını iş birliği Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, içinde gerçekleştirir. Güvenli çalışma kurallarına uyarak, Uygun araç ve gereçleri yöneterek, Tasarımını geliştirmeye yönelik Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, değişiklikleri önerir, dener ve Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. uygun olanlarını tasarımına Öğrenciler modellerinin birleştirme yerlerini güçlendirmeye, estetik niteliklerini aktarır. artırmaya, süsleme gereçlerini zenginleştirmeye yönelik değişiklikler önermeli, bu önerilerini denemeli ve en uygun olanlarını modellerine yansıtmalıdır. Giysi veya aksesuarın tanıtımı Öğrenciler giysi veya aksesuar koleksiyonlarının tanıtımı için planladıkları etkinlikleri için planladığı etkinlikleri gerçekleştirerek hedef kitlenin görüşlerini almalıdır. gerçekleştirerek hedef kitlenin görüşünü alır. DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Geliştirilen ürün, hedef kitlenin beklentilerini ne kadar karşılıyor? Geliştirilen model, toplu üretime ne kadar uygun? Kullanılan gereç ve tekniklerin avantaj ve dezavantajları neler? Ürün, planlanan zamanda gerçekleşti mi? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Giysi veya aksesuarın üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler delici (dikiş iğnesi), kesici (makas), elektrikli (ütü) araçlarla çalışırken gözlem altında tutulmalı. Öğrenciler yapıştırıcılarla çalışırken yapıştırıcıların yanıcı, zehirleyici ve diğer biyolojik etkileri olduğu düşünülerek gözlem altında tutulmalı. Boyama tekniğiyle yapılan işlemlerde işlik havalandırılmalı.

Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler, kumaş üretiminde kullanılan ham maddelerin gelecekte göstereceği değişimi (madensel lif katkılı ve kâğıt kumaşlar) ve kumaşlara kazandıracağı yapısal özellikleri (buruşmayan, su geçirmeyen, ısıya ve aşınmaya dayanıklı, renk değiştirebilen) araştırabilir, bu değişimin insanın günlük yaşamını nasıl etkileyeceğini tartışabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

120

Teknoloji ve Tasarım 8D Genç Modacılar

ÜNİTE E – Dans Eden Oyuncaklar
Öğrenme Alanı – Düzenekler Odak – Öz Devinim Düzenekleri (kam ve krank)
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 8

Bu ünite, öğrencilere kam ve krank düzenekleri ile bu düzeneklerin nasıl hareket ettiklerini tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, kam ve krank tarafından üretilen dairesel hareketin takipçi tarafından doğrusal harekete çevrilmesidir. Bu nedenle ünite, öz devinim düzeneklerinin yapısı ve parçalarını, programlanma sürecini, kam modellerini, krank milini, kam ve krank miliyle üretilen hareketi, takipçi modellerini ve takipçinin kılavuzlanmasını kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin dairesel ve doğrusal yönde farklı hareket üreten parçaların birlikte kullanılmasıyla oluşan öz devinim düzeneklerini kavramaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak taşıtlar ve paketleme makinesi gibi alternatif çalışmalara uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “düzenekler” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Öz devinim, otomat, kam, krank, mil, takipçi, düzenek, programlama süreci, hareket akışı, kontrol, düzenleme, çalışma, dairesel hareket, doğrusal hareket, yatak, kılavuz, destek, muhafaza, mafsal, model, figür, çevirme kolu, sıkı geçme. Tasarlama ve Uygulama Hareket akışı, dairesel düzenek, doğrusal düzenek, kesme, delme, birleştirme, renklendirme, cilâlama, işaretleme, yataklama, kılavuzlama, destekleme, çevirme. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Basit Makineler” (VHS / VCD) “Sürtünme” (VHS / VCD) “Etki Tepki” (VHS / VCD) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir!

BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; araştırma ve incelemelerinin sonucunda öz devinim düzenekler hakkında bilgi sahibi olacak, oyuncağını cam veya krank düzeneklerini kullanarak tasarlayacak, hareket akışını planlayacak, yapımında kam veya krankın hareketine yönelik bilgilerini kullanacak, uygulamasında güvenli çalışma kurallarına uyacak, ürününü ve başkalarının ürünlerini değerlendirebilecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; öz devinim etkinliğine yönelik bir öneri geliştirecek, öğretmeninden yardım alarak tasarımını uygulayacak, tasarımı için basit bir düzenek kuracak, düzenekleri yeterli şekilde yataklayamayacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; tasarımını uygulamaya koymadan önce düzeneklere yönelik bilgilerini kullanarak farklı modeller oluşturacak, birden çok düzeneği bir arada kullanacak, işlevsel ve görsel nitelikleri yüksek ürünler oluşturacak, tasarım süreci içerisinde değişiklikler yapacak, yeni öneriler geliştirecektir. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA Bir oyuncak üreticisi, çocukların robotlara olan ilgisini karşılamak amacıyla otomatik olarak çalışan oyuncaklar üretmek istiyor. Öğrencilere bu oyuncakların mekanik düzeneklerle kendi kendine çalışacak şekilde tasarlanacağını açıklayın. Öğrenciler bu otomatik oyuncakların tasarımlarına yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. Nasıl bir oyuncak? Kimler için üretilecek? Nasıl çalışmalı? Biçimi nasıl olmalı? Öğrencilerden kam ve krank düzeneğine sahip öz devinimli (otomat) oyuncaklardan getirmelerini isteyin. Getirilen düzeneklerin nasıl çalıştığını öğrencilerle inceleyin. Hangi parçalar hareketli? Hareketli parçalar ne tür hareket üretiyor? Hareket nasıl aktarılıyor? Hareketli parçalar nasıl birleştirilmiş? Hareketli parçalar nasıl yataklanmış? Hareketli parçaların geometrik şekilleri nasıl? Öğrencilerle basit bir öz devinim düzeneğinin yapısını ve parçalarını inceleyin. Örneğin; kam, krank, takipçi, mil, kılavuz, muhafaza, çevirme kolu vb. Öğrenciler bu parçaların nasıl çalıştığını ve oluşan hareket akışını gözlemlemelidir. Öğrencilere öz devinim düzeneklerinde hareket akışının programlanma sürecini ve aşamalarını tanıtın: Kontrol bölümü (uygulanan etkinin algılanması), düzenleme bölümü (algılanan etkinin programlanması) ve çalışma bölümü (programlanan etkinin aktarılması). Öğrenciler inceledikleri öz devinim düzeneği üzerinde kontrol, düzenleme ve çalışma bölümlerini oluşturan parçaları gruplandırmalıdır. Örneğin; kontrol (çevirme kolu), düzenleme (krank, kam, takipçi), çalışma (hareketli figür). Öğrencileri öz devinim düzeneğini oluşturan bileşenleri, ismini, görevini ve hareket akışını programlama sürecine göre basit bir çizim üzerinde göstermeye yönlendirin. Çizim öğrenciler tarafından yapılabilir veya bir bilgisayar çıktısından yararlanılabilir. Öğrenciler programlanabilir belleklerle çalışan ve günlük yaşamlarında kullandıkları diğer mekanik, elektromekanik ve elektronik sistemlere örnek vermeli, programlama sürecine göre bu sistemlerin nasıl çalıştıklarını tartışmalıdır. Örneğin; portakal sıkacağı, çamaşır makinesi, elektrik süpürgesi, klima vb Öğrencilerden teknoloji köşesi için robot teknolojisinin gelişimini yansıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için her öğrenciyi robotların kullanıldığı alanları, nasıl çalıştıklarını araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler seçimleri için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk düşüncelerini açıklar ve tasarımın çerçevesini çizecek açınımlar getirir. Sorun veya ihtiyacı, yaptığı araştırma ve tartışmaların sonucunda ulaştığı bilgilere göre tanımlar. Öz devinim düzeneklerinin hareket sistemi ve yapısal özelliklerini inceleyerek tartışır ve yorumlar. Öz devinim düzeneğini oluşturan parçaları, hareket akışının programlama sürecine göre gruplandırır. Öz devinim düzeneğini oluşturan bileşenlerin görevlerini, programlama sürecine göre analiz ederek bir çizim üzerinde gösterir. Geçmişten günümüze robot teknolojisinin gelişimini bilimsel veri kaynaklarından araştırarak tanıtıcı bir çalışma düzenler.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “ Kuvvet ve Hareket”. Matematik; “Geometri”, “Ölçme”. Teknoloji ve Tasarım; “Hareketli Hikâyeler”, “Atlıkarınca”, “Paketler”. İçerik Önerileri Kamlı düzeneklerin incelenmesi ve hareketinin izlenmesinde yeterli kaynağa ulaşılamıyorsa öğrenci çalışmalarından, yaptığınız bir örnekten, dikiş makinesi, bisiklet pedal sistemi, el matkabı çevirme kolu gibi düzeneklerden veya öz devinimli düzenekleri içeren internet sitelerindeki modellerden yararlanmanız öğrenciler için faydalı olacaktır. Modellerin üretiminde gereç olarak çöp şiş, kavela, kamış, köpük, çıta, mukavva, paket lastiği, toplu iğne, bant gibi gereçler kullanılabilir. Takipçinin kılavuzla desteklenmesi, kamın mil üzerine sıkı geçirilmesi ve gövdeye yataklanması uygulamalı olarak her öğrenciye yaptırılmalıdır. Kamlar dairesel (eksantrik), kalp, armut, salyangoz, kare şekilli olarak sınırlandırılmıştır. Bunun dışında kalan silindirik oyuklu, alından çalışan, çerçeveli kamlar öğretmenin tercihine göre ünite sürecinde verilebilir.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

122

Teknoloji ve Tasarım 8E Dans Eden Oyuncaklar

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrencilere mekanik olarak programlanan öz devinimli düzeneklerde kontrol bölümünü oluşturan çevirme kolunu ve yapısını tanıtın. Öğrenciler çevirme kolunun düzenleme bölümüne nasıl bağlandığını ve dairesel hareketin mile nasıl aktarıldığını incelemelidir. Öğrencilere düzenleme bölümünde yer alan ve çevirme koluyla mile aktarılan hareketi düzenleyen parçaları tanıtın. Bunun için öğrencilere: Kam modellerini (dairesel (eksantrik), kalp, armut, salyangoz, kare ) tanıtın ve kamın doğrusal hareketi nasıl ürettiğini gösterin. Krank milini tanıtın ve krank miliyle dairesel hareketin nasıl üretildiğini gösterin. Öğrenciler basit gereçler kullanarak kam ve krank modelleri hazırlamalıdır. Örneğin; mukavva, kontrplak, tel vb. Öğrencilere kam modellerini oluşturmada milin geçeceği deliğin yeri ve çapının nasıl olması gerektiğini açıklayın. Öğrenciler kam modelleri ve krank miliyle dairesel hareketin nasıl üretildiğini denemelidir. Öğrencilere kam ve krank miliyle üretilen dairesel hareketin takipçiye aktarılmasında kullanılan teknikleri açıklayın. Bunun için takipçinin; Kam yüzeyine bir noktadan temas ederek nasıl çalıştığını, Dairesel kama mil ekseninden kaçık olarak nasıl bağlandığını, Krank miline mafsalla nasıl bağlandığını gösterin. Öğrencilere kam yüzeyine temas ederek çalışan farklı uç biçimlerine sahip takipçi modellerini tanıtın. Örneğin; sivri, tablalı, eğri vb. Öğrencilerle takipçi uçlarının neden farklı biçimlerde yapıldığını tartışmalı, basit gereçler kullanarak farklı uç biçimlerine sahip takipçi modelleri hazırlamalıdır. Öğrencilerle hareketli düzeneklerin bir muhafaza içerisinde nasıl yataklanabileceğini tartışın. Öğrenciler basit modeller için karton bir kutuyu muhafaza olarak düzenlemeli, kam veya krank milinin geçeceği yerleri işaretleyerek delmelidir. Yaptıkları kam veya krank düzeneğini muhafazaya yataklamalı, kam veya krank milinin kaymasını engelleyecek öneriler getirmeli ve önerilerini denemelidir. Öğrencilerle düzgün doğrusal bir hareket için takipçinin neden bir kılavuza ihtiyaç duyduğunu tartışın. Bir karton şerit yardımıyla kılavuz parçanın yapımını ve muhafazaya nasıl tutturulacağını gösterin. Öğrenciler modelleri üzerinde kılavuz ve muhafazaya delik açarak takipçiyi yerleştirmelidir. Öğrencilerle çalışma bölümünde yer alan figürde oluşan hareketin alt ve üst sınırlarını (kurs boyunu) nasıl belirleyeceklerini tartışın. Bunun için öğrenciler kamı, mil merkezinden eşit aralıklarla çizerek bölmeli ve numaralandırmalı, kamın bir turunda takipçinin aldığı yolu, her bölüntü için ayrı ayrı ölçmeli ve sonuçlarını çizgisel bir grafik üzerinde göstermelidir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Öz devinimli düzeneklerde kontrol bölümüyle hareket aktarımının nasıl gerçekleştiğini kavrar. Kam ve krank milinin yapısal özelliklerini ve ürettikleri hareketin farklılığını kavrar. Kam ve krank miliyle hareket üretimini hazırladığı modeller üzerinde deneyerek gözlemler. Kam ve krank miliyle üretilen hareketin takipçiye aktarımında kullanılan teknikleri kavrar. Hazırladığı modeller üzerinde takipçinin neden farklı uç biçimlerine sahip olduğunu deneyerek kavrar. Kam ve krank milini tasarladığı bir muhafaza içerisinde yataklamayı dener. Takipçiyi kılavuzla destekleyerek düzgün doğrusal hareket üretmeyi dener. Takipçinin aldığı yolu ölçerek çizgisel bir grafik üzerinde gösterir.

Sınıf Yönetimi Öğrencilere daha önceki ünitelerde hareket sistemiyle ilgili edindikleri deneyimlerini etkinleştirerek projelerindeki teknik problemleri çözebileceklerini açıklayın. Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini etmelerini sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü olarak bir defterden yararlanabilir veya dağıtacağınız öğretim yapraklarını düzenleyerek dosyalayabilirler. Teknoloji günlüğünde yer alan araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. İstekli öğrencilerin tasarımlarını bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

123

Teknoloji ve Tasarım 8E Dans Eden Oyuncaklar

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrencilerle öz devinimli oyuncaklarının çalışma bölümünde ne tür figürleri hareketli hâle getirilebileceğini tartışın. Öğrenciler hareket kazandıracakları figürler hakkında düşüncelerini aktarmalı, hareket edecek paçanın hangi hareketi yapacağına ve hareket sırasına karar vermelidir. Öğrenciler figürü hangi dairesel ve doğrusal düzeneklerle hareket ettirebileceklerini tartışarak kullanacakları kam veya krank ile takipçi düzeneklerini, kam şeklini, takipçinin uç biçimini, kam ve takipçi sayısını tasarlamalıdır. Öğrencilere düzeneğin sağlıklı bir hareket üretebilmesi için parçaların dengeli bir şekilde desteklenmesi gerektiğini hatırlatın. Öğrenciler dairesel hareket üreten düzeneğin yatağını, doğrusal hareket yapan düzeneğin kılavuzunu, bu düzenekleri desteklemede kullanılacak muhafazanın yapısını ve çevirme kolunu tasarlamalıdır. Öğrencilerle figürün, dairesel ve doğrusal düzeneklerin yapımında hangi gereçlerin kullanılabileceğini tartışın. Örneğin; mukavva, kontrplak, plastik levha vb. Öğrenciler belirledikleri gerece göre uygulayacakları kesme, delme ve birleştirme tekniklerini düşünmelidir. Öğrenciler ürüne çekici bir görünüş kazandırmak için yararlanacakları üst yüzey işlemlerini düşünmelidir. Örneği; zımparalama, renklendirme, vernikleme vb. Öğrencilerden öz devinim düzeneklerinin tasarımı için belirledikleri ölçütlerini öncelik sırasına göre listelemelerini isteyin. “Tasarımım şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere göre her öğrenciyi; Hareketlendireceği figüre yönelik üç öneri geliştirmeye, Geliştirdiği önerileri çizerek göstermeye, Önerileri içerisinden amacına en uygun olanına karar vererek resmini çizmeye, Uygulayacakları figür için en uygun dairesel ve doğrusal düzenekler ile gövde yapısını tasarlamaya, Öz devinimli oyuncağı için kuracağı yapıyı, hareket akışını, kullanacağı gereçleri, boyutlarını, birleştirme tekniklerini, desenini, üst yüzey işlemlerini ve olası maliyeti yapım resmiyle birlikte göstermeye, Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. Öğrencileri öz devinimli düzeneğin yapım resmini, 3B tasarım yazılımından yararlanarak çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Tasarlayacağı öz devinimli düzenekle canlandıracağı figürün hareket türüne ve sırasına karar verir. Figürü hareketlendirmede kullanılacak kam, krank ve takipçi düzeneklerinin şekline ve sayısına karar verir. Öz devinimli düzeneğin muhafazasına yönelik tasarım önerileri sunar. Öz devinimli düzeneğin yapımında kullanabileceği gereçleri gerekçeleriyle listeler. Düzeneğin şekillendirilmesi, birleştirilmesi ve üst yüzey işlemlerinde kullanacağı teknikleri gerekçeleriyle belirler. Öz devinimli düzeneğe yönelik tasarım ölçütlerini tanımlar, yapım sürecini planlar ve yapım resmini çizerek projelendirir. Öz devinim düzeneğinin yapım sürecini projelendirmede bilgisayar yazılımlarından yararlanır.

Meslekler ve Alan Gezileri Aşağıdaki meslekleri, meslek standartlarına göre öğrencilere tanıtın: Otomasyon Mühendisliği Otomotiv Mühendisliği Makine Ressamlığı Öğretmenliği Motor Öğretmenliği İş Makineleri Teknikerliği Otomotiv Teknisyenliği Endüstri Ürünleri Tasarımcılığı Endüstriyel Otomasyon Teknisyenliği Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı olarak davet edin. Sorulacak soruları öğrencilerle önceden planlayın. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi düzenleyin: Endüstriyel Otomasyon Teknolojileri Bölümü Otomotiv Teknolojisi Bölümü İş Makineleri Bölümü Oto Motor Tamirciliği Bölümü Motor Yenileştirmeciliği Bölümü Öğrencilerin gezilerde yaptıkları gözlemleri not etmelerini sağlayın. Sonuçlarını sınıfça tartışın.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

124

Teknoloji ve Tasarım 8E Dans Eden Oyuncaklar

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Öğrenciler; Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. Öz devinimli düzeneği tasarım Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; ölçütlerine ve yapım resmine Figüre, gövdeye, dairesel ve doğrusal düzeneklere, çevirme koluna ait parçaları bağlı kalarak inşa eder. şekillendirecekleri gereç üzerinde işaretleyerek kesmeye, Milin yataklanacağı ve takipçinin kılavuzlanacağı noktaları delmeye, Uygulama alanını güvenli Hareketli parçaları birleştirmeden önce denemeye, çalışma kurallarına göre Düzenli bir hareket için kamların hareket sırasını dikkate alarak konumlandırmaya, düzenler ve çalışmasında bu Kam ve mili sıkı geçme olarak birleştirmeye, kurallara uyar. Hareketlendirilecek figüre ait üst yüzey işlemlerini gerçekleştirmeye, Tüm parçaları birleştirerek öz devinimli oyuncağı inşa etmeye yönlendirin. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını iş birliği Öğrenciler tasarımlarını; içinde gerçekleştirir. Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, Tasarımını geliştirmeye yönelik Uygun araç ve gereçleri yöneterek, değişiklikleri önerir, dener ve Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, uygun olanlarını tasarımına Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. aktarır. Öğrenciler kurdukları düzlemsel düzenekle ilgili karşılaştıkları sorunlarda bağlantı noktalarını, eklemlerin birleştirme yerlerini, eksenleri nasıl kontrol edeceklerini gösterin. Düzeneğin hareket akışını Öğrenciler öz devinimli düzeneğin birleştirme yerlerini güçlendirmeye ve estetik eksenlerini kontrol ederek niteliklerini artırmaya yönelik değişiklikler önermeli, bu önerilerini denemeli ve en uygun olanlarını modellerine yansıtmalıdır. denetler. DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Figür rahat hareket edebiliyor mu? Dairesel ve doğrusal parçalar kolay çalışıyor mu? Öz devinimli oyuncak benzerlerine göre ilginç ve göze hoş geliyor mu? Ürün dayanıklı bir gövde yapısına sahip mi? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005 Seçmeli Etkinlikler 125 Öz devinimli düzeneğinin üretim sürecini, özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler keskin kenarlı malzemeler, kesici ve delici araçlarla çalışırken gözlem altında tutulmalı. Delme işleminde matkap kullanılacaksa önceden nasıl çalıştığı ve dikkat edilecek güvenlik kuralları gösterilmeli, işlemin öğretmen denetiminde gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.

Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler, internet üzerinden öz devinim (otomat) düzenekleriyle ilgili sitelerden ve müzelerden bilgi, resim ve modelleri hakkında araştırma yapabilir, sonuçlarını sınıfa sunabilirler.

Zorunlu Görevler Teknoloji ve Tasarım 8E Dans Eden Oyuncaklar

ÜNİTE F – Alarm
Öğrenme Alanı – Sistem ve Kontrol Odak – Elektromanyetik Kontrol, Röle
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 8

Bu ünite, öğrencilere elektrikle çalışan bir devreyi elektromanyetik olarak kontrol etmede kullanılan sistemleri tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, küçük bir akımla büyük bir akımın kontrol edilmesidir. Bu nedenle ünite; elektromekanik zili oluşturan bileşenleri ve görevlerini, röle ve yapısını oluşturan bobin ve kontağı, nüveli ve nüvesiz bobin yapımını, kontrol devresiyle manyetik çekim kuvvetinde oluşan değişimi, yük ve kontrol devresiyle elektrik akımını kontrol etmeyi, yük ve kontrol devre şemasının çizimini ve sembollerini kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin alarm sistemlerine yönelik teknolojileri ve elektromekanik kontrollü sistemlerin temel çalışma ilkelerini kavramaları amaçlanmıştır. Bu ünite içerik olarak telgraf, telefon, elektromanyetik vinç, kapı kilidi, demiryolu sinyali gibi alternatif çalışmalara uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “sistem ve kontrol” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Alarm, sistem, elektromekanik, elektromanyetik, bobin, röle, kontak, kontrol devresi, yük devresi, makara, nüve, sarım, zil, buzzer, manyetik alan. Tasarlama ve Uygulama Modelleme, uyarı tipi, kontak tipi, anahtar tipi, işaretleme, birleştirme, sarma, yalıtma, monte etme, kurma, kontrol. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Manyetik Alanlar ve Elektrik Akımı 1–2” (VHS / VCD) “Manyetizma” (VHS / VCD) “Elektro Mıknatıslar ve Kullanılışları (VHS / VCD) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir! BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; alarm sistemi için en uygun kontrol devresi anahtarını tasarlayacak, yük devresi için en uygun kontak yapısını belirleyecek, bobini sararak yalıtacak, tasarladığı röle sistemini kuracak, alarm sistemini çizerek gösterecek, devre bileşenlerini birleştirme tekniklerini kullanarak doğru şekilde bağlayacak, sistemini çalıştırıp arıza kontrolü yapacaktır. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; basit bir röle devresi kuracak, kontrol devresi için hazır anahtarlar kullanacak, yük devresi için kontak yapısını tasarlamada yardım alacak, devre bileşenlerini seçerek bir şema üzerinde göstermede daha az başarılı olacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; kontrol devresi için farklı anahtar tipleri tasarlayacak veya algılayıcı kullanmayı teklif edecek, yük devresi için birden fazla kontak kullanacak, uyarı veren almaç için farklı cihazlar kullanmayı önerecek, alarm sistemini özgün ölçütler ortaya koyarak değerlendirecek ve geliştirmeye yönelik yeni düşünceler önerecektir. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA Oturduğunuz konutun hırsızdan, yangından ve benzeri etkilerden korunması amacıyla önlem alınmak isteniyor. Öğrencilere bunun için bir alarm sistemi tasarlayacaklarını açıklayın. Öğrenciler alarm sisteminin tasarımına yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. Nerede, niçin kullanılacak? Neleri koruyacak? Hangi özelliklere sahip olmalı? Nasıl çalışmalı? Öğrencilere en basit alarm sisteminin evlerinde kullandıkları kapı zilleri olduğunu açıklayın. Basit bir elektrik zilini (Elektromekanik bir zil kullanılmalı.) öğrencilerle inceleyin: Zil nasıl çalışıyor? Devreye nasıl bağlanmış? Çalışma gerilimi kaç volt? Hangi parçalardan oluşmuş? Parçalar hangi malzemelerden yapılmış, niçin? Parçaların görevleri ne? Hangi parçalar hareketli? Hareket nasıl oluşuyor? Nasıl bir anahtar sistemiyle kontrol ediliyor? Bobin nasıl bir yapıya sahip? Ses şiddeti değiştirilebiliyor mu? Öğrencilerle elektromekanik zili sökerek temel özelliklerini ve içerisinde hangi bileşenlerin bulunduğunu belirleyin. Örneğin; bobin, kontak, tokmak, çan vb. Öğrencileri bir elektromekanik zili oluşturan bileşenleri, ismini ve görevini belirterek basit bir çizim üzerinde göstermeye yönlendirin. Çizim öğrenciler tarafından yapılabilir veya bir bilgisayar çıktısından yararlanılabilir. Öğrencilerden teknoloji köşesi için değişik amaçlar için kullanılan alarm sistemlerini tanıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için her öğrenciyi biyolojik tanıma sistemleri (göz, parmak izi, ses, imza tanıma), turnikeler, kapalı devre görüntüleme sistemleri, yangın alarm sistemleri, gaz detektörleri, x-ray cihazları, kartlı geçiş sistemleri gibi alarm sistemlerinin nasıl çalıştıklarını ve hangi amaçlar için nerelerde kullanıldıklarını araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler seçimleri için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk düşüncelerini açıklar ve tasarımın çerçevesini çizecek açınımlar getirir. Sorun veya ihtiyacı, yaptığı araştırma ve tartışmaların sonucunda ulaştığı bilgilere göre tanımlar. Basit bir elektrik zilinin yapısal özelliklerini inceleyerek temel çalışma ilkesini tartışarak belirler. Elektromekanik zilin bileşenlerini bir çizim üzerinde isimlendirerek görevlerini analiz eder. Farklı amaçlar için kullanılan alarm sistemlerini bilimsel veri kaynaklarından araştırarak tanıtıcı bir çalışma düzenler.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Fen ve Teknoloji; “Yaşamımızdaki Elektrik”, “Ses”. Matematik; “Veri”, “Ölçme”. Teknoloji ve Tasarım; “Gece Lambası”, “Taşıtlar”. İçerik Önerileri Rölenin tanıtılmasında elektrikli ev cihazlarında, taşıtlarda yer alan hazır rölelerden yararlanılabilir, incelemede zil yerine örnek olarak kapı otomatiği kullanılabilir. Öğrencilerin kontrol devre anahtarının tasarımında, devre bileşenlerinin birleştirilmesinde ve üreteç seçiminde “Gece Lambası” ve “Taşıtlar” ünitelerindeki bilgi ve deneyimlerini etkinleştirmelerini sağlayın. Bobin sarımında kısa devre olmaması için yalıtımlı tel (bobin teli) kullanılmalıdır. Çapı 0,30 ilâ 0,50 mm arasında değişen bobin tellerinin kullanımı, öğrencilerin makaraya kolay sarım yapmalarına yardımcı olacaktır. Sarım işleminde bobin teli yerine, zil teli kullanılabilir.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

127

Teknoloji ve Tasarım 8F Alarm

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencilere röleyi ve yapısını oluşturan bobin ve kontağı tanıtın. Bobinin bağlı olduğu Öğrenciler; kontrol devresi ve kontağın bağlı olduğu yük devresini kullanarak rölenin nasıl Rölenin yapısını ve temel çalıştığını gösterin. çalışma ilkesini açıklar. Öğrencilere elektromanyetik kuvveti oluşturan bobinlerin yapısını tanıtın. Öğrenciler bobinin yapısını oluşturan yalıtkan makara ve iletken teli incelemelidir. Bobinin yapısını ve Öğrencilere bobinlerde manyetik alanı kuvvetlendirmek için nüve kullanıldığını bileşenlerinin özelliklerini açıklayarak nüvenin sabit veya hareketli olabileceğini belirtin. Nüveli ve nüvesiz kavrar. bobinlerin nasıl yapılacağını gösterin. Öğrenciler nüveli (cıvata kullanılabilir) ve nüvesiz (tükenmez kalemin gövdesi kullanılabilir) bobin sarmayı denemelidir. Kontrol devresi için uygun Öğrencilere iletken, anahtar, bobin ve üreteçten oluşan bir kontrol devresi kurdurun. bileşenleri kullanarak nüveli ve Öğrencileri kontrol devresi üzerinde sardıkları bobinleri; nüvesiz bobin sarar. Bobinden geçen akımı artırıp azaltarak, Sarım sayısını artırıp azaltarak, Kurduğu kontrol devresi Nüve alanını büyütüp küçülterek manyetik çekim kuvvetinde oluşan değişimi test üzerinde manyetik çekim etmeye yönlendirin. kuvvetinde oluşan değişimi test Öğrencilere yük devresi üzerindeki kontağın basit bir anahtar olduğunu açıklayın. eder ve sonuçlarını yorumlar. Kapalı, açık ve çift yönlü kontak çeşitlerini tanıtın ve nasıl çalıştığını gösterin. Çeşitlerine göre kontağın Öğrencileri yaptıkları basit kontakla iletken, almaç ve üreteci kullanarak bir yük devresi yapısal farklılıklarını kavrar. kurmaya yönlendirin. Yük devresindeki almacın, sesli ve ışıklı uyarıların verilmesinde kullanılan bileşenler olduğunu açıklayın. Örneğin; elektronik veya elektromekanik ziller, Uygun bileşenleri kullanarak bir buzzer, radyo, LED lamba. yük akım devresi kurar. Öğrenciler kurdukları yük ve kontrol devreleriyle bir röle oluşturmalıdır. Öğrencilere kurdukları röle üzerinde; Kurduğu yük ve kontrol Açık kontakla yük akım devresindeki elektrik akımına yol vermeyi, devreleriyle bir röle oluşturarak Kapalı kontakla yük akım devresindeki elektrik akım yolunu kesmeyi, yük akım devresini kontrol Çift yönlü kontakla yük akım devresindeki elektrik akım yolunu değiştirmeyi test etmeyi dener ve sonuçlarını ettirin. Bunun için yük devresi olarak basit bir aydınlatma devresinden yorumlar. yararlanabilirsiniz. Öğrencileri tek bir bobinle birden fazla yük devresini ve bir yük devresi üzerinde birden Devre şemasını bileşenlerine fazla farklı kontağı kontrol etmeye yönlendirin. Öğrencilere, röleyle kontrol edilen bir sisteme ait devre şemasının nasıl çizildiğini ait standart sembolleri göstererek kontrol ve yük devrelerini oluşturan bileşenlerin sembollerini tanıtın. Bu kullanarak çizer. bileşenlerin devreye ve birbirlerine bağlantılarını şema üzerinde gösterin. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

Sınıf Yönetimi Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü olarak bir defterden yararlanabilir veya dağıtacağınız öğretim yapraklarını düzenleyerek dosyalayabilirler. Teknoloji günlüğünde yer alan araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. İstekli öğrencilerin tasarımlarını bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Öğrencilerin alarm sistemine duyulan ihtiyacı belirlemede, sınıf olarak ortak bir anlayış oluşturmaları sağlanmalıdır. Bilgisayar programı ve kontrol ara yüzüyle alarm sisteminin kontrol edilebilmesine olanak verin.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

128

Teknoloji ve Tasarım 8F Alarm

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrencilere tasarlayacakları alarm sistemiyle oturdukları konutu hangi dış etkilerden korumaları gerektiğini tartışın. Örneğin; yaşam alanları, değerli eşyalar, bilgiler vb. Öğrenciler bu alan ve nesnelerin korunması için hangi noktalarda önlem alınması gerektiğini listelemelidir. Örneğin; kapı, pencere, kasa, çekmece vb. Öğrencilerden tasarımları için alarm sistemi kurarak koruyacakları yer ve alana karar vermelerini isteyin. Seçimlerinin modellenmesinde hangi gereçlerin kullanışlı duruma getirilebileceğini tartışın. Örneğin; mukavva, kontrplak, masif, strafor vb. Öğrenciler alarm sistemleri için kontrol devresinde kullanacakları anahtarın yapısını ve yük devresinde kullanacakları kontak tipini düşünmelidir. Öğrencileri, alarm sisteminin amacını dikkate alarak kontrol devresi için açık veya kapalı anahtar; yük devresi için açık, kapalı veya çift yönlü kontak tipine karar vermeye yönlendirin. Öğrenciler alarm sistemini oluşturan röleye ait yük ve kontrol devre elemanlarının yapımında kullanacağı gereçleri listelemeli, alarm sistemlerinin amacını düşünerek sesli veya ışıklı uyarı tiplerinden birine karar vermelidir. Öğrencilerden alarm sistemi için belirledikleri gerekli özellikleri öncelik sırasına göre listelemelerini isteyin. “Alarm sistemim şu özellikleri taşımalı...” Belirlenen bu özelliklere göre her öğrenciyi; Kullanacakları devre bileşenlerinin özellikleri ile bağlantı şekillerine karar vermeye, Bileşenleri sembolleriyle göstererek kontrol ve yük devre şemasını çizmeye, Sistemin kontrol sürecini bir akış şeması üzerinde giriş, işlem ve çıkış başlıkları altında açıklamaya, Alarm sistemi için kuracağı yapıyı, bu yapının inşasında kullanacağı gereçleri, ölçülerini, alarm sisteminin nereye monte edileceğini ve olası maliyeti yapım resmi üzerinde göstermeye, Yapım aşamalarını ve zamanı planlamaya yönlendirin. Öğrencileri alarm sisteminin devre şemasını ve biçimine yönelik yapım resmini, bilgisayarın 3B tasarım programından yararlanarak çizmeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilirler.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Alarm sistemiyle alan ve nesnelerin hangi dış etkilerden nasıl korunması gerektiğini tartışarak listeler. Alarm sistemini kuracağı alana karar verir ve bu alanı modellemede kullanacağı gereçleri tartışarak listeler. Alarm sisteminin amacını dikkate alarak kullanacağı anahtarın yapısına ve kontağın tipine karar verir. Alarm sisteminin amacını dikkate alarak yapımında kullanacağı gereçlere ve uyarı tipine karar verir. Alarm sistemine yönelik tasarım ölçütlerini tanımlar, yapım sürecini planlar ve yapım resmini çizerek projelendirir. Alarm sisteminin devre şemasını, yapım resmini ve yapım sürecini projelendirmede bilgisayar yazılımlarından yararlanır.

Meslekler ve Alan Gezileri Aşağıdaki meslekleri, meslek standartlarına göre öğrencilere tanıtın: Bilgisayar Mühendisliği Elektronik Mühendisliği / Öğretmenliği / Teknikerliği Bobinajcılık Radyo TV Tamirciliği Kontrol Sistemleri Teknikerliği Haberleşme Cihazları Bakım ve Tamirciliği Meslek sahiplerini veya konuyla ilgili öğrenci velilerini sınıfa konuşmacı olarak davet edin. Sorulacak soruları öğrencilerle önceden planlayın. Bir üst öğretim kurumlarında yer alan bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi düzenleyin: Telekomünikasyon Bölümü Tıp Elektroniği Bölümü Haberleşme Cihazları Bakım Bölümü Onarım Bölümü Bobinaj Bölümü Elektronik Bölümü Bilgisayar Bölümü Alarm sistemleri üreten, kuran ve satan firmalar Öğrencilerin gezilerde yaptıkları gözlemleri not etmelerini sağlayın. Sonuçlarını sınıfça tartışın.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

129

Teknoloji ve Tasarım 8F Alarm

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklayın. Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtın. Öğrencileri planladıkları yapım sürecini izleyerek; Bobinlerini sarmaya, Kontak ve anahtarlarını yapmaya, Çizdikleri şemaya göre yük ve kontrol devre bileşenlerini birleştirerek kurmaya, Alarm sistemi için kuracağı yapıyı, yapım resmine göre inşa etmeye, Kurdukları alarm sistemini yerine monte etmeye yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, Uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrencilere kurdukları elektrik devresiyle ilgili karşılaştıkları sorunlarda, arıza kontrolünün nasıl yapılacağını gösterin. Öğrenciler kurdukları alarm sistemini, bilgisayar kontrol programı ve kontrol arayüzüne bağlayarak çalıştırmalıdır. Öğrenciler alarmlarını, korumayı düşündükleri alanda deneyerek nasıl sonuç verdiğini gözlemlemelidir.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Alarm sistemini, tasarım ölçütlerine ve yapım resmine bağlı kalarak inşa eder. Uygulama alanını güvenli çalışma kurallarına göre düzenler ve çalışmasında bu kurallara uyar. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek uygulamasını, iş birliği içinde gerçekleştirir. Tasarımını geliştirmeye yönelik değişiklikleri önerir, dener ve uygun olanlarını tasarımına aktarır. Alarm sistemini deneyerek ihtiyacı ne kadar karşıladığını gözlemler.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrencilere şebeke elektriği (220 V) yerine pil veya sizin gözetiminizde kademeli güç kaynağı kullanacaklarını açıklayın. Tekrar şarj edilebilir pillerin kullanımını, kısa devre durumunda ısınarak tehlike yarattığından tavsiye etmeyin. Elektromekanik zilin sökülüp takılmasında, keskin kısımlarının olabileceğini düşünerek öğrencileri dikkatli davranmaları için uyarın.

DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden üretimlerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Öğrencileri üretim sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; tasarımlarını, arkadaşlarının tasarımları ve benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Alarm sistemi, ne kadar iyi çalışıyor? Alarm sistemi, kullanıcı ihtiyacını karşılıyor mu? Kullanılan gereçlerin avantaj ve dezavantajları neler? Ürün, planlanan zamanda gerçekleşti mi? Benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Hangi özelliklerinin değiştirilmeye ihtiyacı var? Onu daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Alarm sisteminin üretim sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar. Okul Dışı Etkinlikler Öğrenciler kontrol devresinde anahtar yerine algılayıcıların, yük devresinde ise kontak yerine elektronik ve bilgisayarlı sistemlerin nasıl çalıştıklarını ve nerelerde kullanıldıklarını araştırıp sonuçlarını sınıfa sunabilirler.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

130

Teknoloji ve Tasarım 8F Alarm

ÜNİTE G – Bir İş Kuruyoruz!
Öğrenme Alanı – Ekonomik Yaşam Odak – Bütçe
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 8

Bu ünite, öğrencilere ekonomik ve sosyal hayatın temel gerekliliği olan bütçe kavramını ve bütçe planlanmasının getirdiği yararları tanıtmak için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, gerçek ekonomik yaşamı tanıtmak için bir alışveriş etkinliğinin planlanması ve uygulanmasıdır. Bu nedenle ünite; ticarî etkinliğin temel fonksiyonlarını; yönetim, piyasa analizi, pazarlama, tanıtım, bütçe hazırlama, organizasyon, ticari hayatın koşullarına yönelik yasal düzenlemeler ve gerekli etkinlikleri kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin gelir ve giderlerini önceden planlamanın sağlayacağı yararları bilen bireyler olmaları amaçlanmıştır. Bu ünitedeki kampanyalı satışa yönelik duyuru etkinlikleri, farklı iletişim kanalları kullanılarak farklı ürünlere uyarlanabilir. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “ekonomik yaşam” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama Bütçe, bütçe tablosu, gelir, gider, denge, borçlanma, biriktirme, yatırım, banka, aracı kurum, sigorta, vergi, kira, faiz, hisse senedi, kredi, tahvil, fon, repo, döviz, mevduat, yatırım çantası, reklam. Tasarlama ve Uygulama Alışveriş merkezi düzenleme (satış standı, kasa, dinlenme alanı, depolama alanı, çöp alanı, danışma vb.), reklam (davetiye, afiş, el ilanı, yerel gazete ilanı vb.), satış hizmetleri (paketleme, makbuz, ikramlar, servis gereçleri),görev dağılımı (kasa, satış, servis, temizlik, güvenlik, paketleme, depo, danışma görevlileri). KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Ekonomik Hayat” (VHS / VCD) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları
Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir!

BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; bir bütçe tablosu üzerinde olası ve gerçek gelir ve giderleri kaynaklarına göre gösterecek, gelir ve gider arasında oluşan farklılıkları dengelemek için borçlanma ve yatırım olanaklarını araştıracak, alışveriş merkezi için para ve paraya dönüştürülebilir kaynaklar önerecek, alıveriş merkezinin düzenlenmesi ve işletilmesinde üzerine düşen sorumlulukları yerine getirecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; bütçesi için gelir ve gider kalemlerini listelemede, olası ve gerçek gelir ve giderleri belirleyerek hesaplamada daha az başarı gösterecek, gelir ve gider arasında oluşan farklılıkları dengelemede uygun borçlanma ve yatırım olanaklarını belirleyemeyecek, alışveriş merkezinin düzenlenmesi ve işletilmesinde yeterli katkıyı sağlayamayacaktır. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; bütçesini bilgisayar yazılımından yararlanarak düzenleyecek, alışveriş merkezinin düzeniyle ilgili araştırma yaparak stant için tüketicilerin ilgisini çekecek önerilerde bulunacak, satışı artırmaya yönelik farklı reklam etkinlikleri gerçekleştirecek ve satış etkinliğinde daha aktif roller üstlenecektir. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Öğrenciler çeşitli ürünlerin satılacağı küçük bir alışveriş merkezi kurarak elde Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk edecekleri gelirle sınıf kitaplıklarını zenginleştirmek istiyor. Öğrencilere bu girişim düşüncelerini açıklar ve etkinliğini bir bütçe planlayarak gerçekleştireceklerini açıklayın. Öğrenciler alışveriş tasarımın çerçevesini çizecek merkezine yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. açınımlar getirir. Nasıl bir etkinlik? Kimler için yapılacak? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Nerede, niçin yapılacak? araştırma ve tartışmaların Hangi özelliklere sahip olmalı? sonucunda ulaştığı bilgilere Nasıl uygulanacak? Öğrencilerden tüm gelir kaynaklarını listelemelerini isteyin. Örneğin; cep harçlığı, göre tanımlar. öğrenim bursu, geçici işler (Bireye sorumluluk kazandırmaya yönelik olmalı.), hediyeler vb. Öğrencilerle gelirleri ile ne yaptıklarını tartışın. Örneğin; harcama, birikim, yatırım, Gelir kaynaklarını listeleyerek gider olarak nasıl yönettiğini bağış vb. Gelirinizi ihtiyaçlarınıza göre mi harcıyorsunuz? tartışır ve yorumlar. Alacağınız şeylere nasıl karar veriyorsunuz? Gelirinizi nasıl harcayacağınızı planlıyor musunuz? Bankacılık hizmetlerini bilimsel Para biriktiriyor musunuz, niçin? veri kaynaklarından araştırarak Birikimlerinizi nerede saklıyorsunuz? tanıtıcı bir çalışma düzenler. Birikimlerinizi yatırıma dönüştürüyor musunuz, nasıl? Gelirinizden fazla harcama yapıyor musunuz? Gelirinizden fazla yaptığınız harcamaları nasıl kapatıyorsunuz? Öğrencilerden teknoloji köşesi için bankacılık hizmetlerini tanıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için öğrencileri bankacılığın işlevlerini, bankalarda açılan hesap türlerini, bankaların aracı olduğu yatırım araçlarını ve verdikleri hizmetleri (çek, EFT, kredi kartı, tüketici kredileri, internet bankacılığı, sigorta, kiralık kasalar vb.) araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler etkinlikleri için yöredeki bankalardan, internetten ve basılı kaynaklardan bilgi toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir.

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Matematik; “Veri”. Teknoloji ve Tasarım; “Paketler”, “Geziye Çıkıyoruz”, “Kampanyalı Satış”. İçerik Önerileri Öğrencilerin “Geziye Çıkıyoruz”, ünitesinde broşür düzenleme, “Kampanyalı Satış” ünitesinde duyuru etkinliği düzenlemeye yönelik edindikleri bilgileri bu ünitedeki reklam etkinliklerinin tasarlanmasında etkinleştirmelerini sağlayın. Öğrenciler girişim etkinliğini, diğer 8. sınıf şubeleriyle aynı yer ve zamanda gerçekleştirerek gerçek rekabet ortamı oluşturulabilirler. Alışveriş alanının yerleşim planı, bütün grupların katılımı sağlanarak yapılmalı. Yerel imkânlar ve yasalar çerçevesinde alış veriş etkinliği okul dışında belirlenecek bir yerde gerçekleştirilebilir. Okul yönetimi ve ders öğretmeni olarak gerekli tedbirleri alın. İşletme sahibini veya organizasyon hizmetleri veren bir firma elemanını konuşmacı olarak davet etmeniz alışveriş merkeziyle ilgili etkinliklerin gerçekleştirilmesinde yararlı olacaktır.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

132

Teknoloji ve Tasarım 8G Bir İş Kuruyoruz

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA Öğrencilere bütçenin ne olduğunu açıklayın ve basit bir tablo üzerinde bütçeyi oluşturan bölümleri tanıtın. Öğrenciler gelir ve giderlerin önceden bütçe olarak planlanmasının getirdiği yararları tartışmalıdır. Örneğin; geleceğe ait gelir ve giderleri tahmin etme, gelir ve giderleri dengeleme, borçlanma, biriktirme, yatırım. Öğrencilere bir bütçenin aylık olarak nasıl planlandığını açıklayın. Bunun için öğrencileri küçük gruplara ayırarak her bir grup için çalışma yaşamından bir rol belirleyin. Örneğin; işçi, doktor, yönetici, esnaf, emekli vb. Öğrenciler rollerinin ihtiyaç farklılıklarını, zorunlu harcamalarını ve gruptaki kişi sayısını dikkate alarak gelir kaynaklarını ve gider kalemlerini bütçe tablosunda listelemelidir. Örneğin; gelir olarak maaş, ücret, çocuk yardımı, kira, faiz, ticarî kazanç; gider olarak ev kirası, faturalar, ulaşım, gıda, giyim, sağlık, eğitim, kültür, kişisel harcamalar, sigorta, bağış, vergi vb. Öğrenciler listeledikleri gelir kaynakları ve gider kalemleri için tahmin ettikleri tutarları bütçenin planlanan tutar bölümüne; rollerinin gerçek gelirlerini ve gerçek fatura ederlerini araştırarak ulaştıkları değerleri ise gerçek tutar bölümüne işlemelidir. Öğrencilerle düzenledikleri bütçelerin gelir ve giderleri arasında oluşan farklılıkları nasıl dengeleyebileceklerini tartışın. Örneğin; gider fazlası için borçlanma veya harcamalarda kısıntıya gitme, gelir fazlası için biriktirme veya yatırıma dönüştürme. Öğrenciler bütçelerinde gelir veya gider fazlalıklarını, birikim veya borçlanma olarak göstermelidir. Öğrencilere bütçedeki gider fazlasının kredi alınarak nasıl dengelenebileceğini ve kredi seçeneklerini açıklayın. Örneğin; kişisel borçlanma, kredi kartı, tüketici kredisi, ek hesap vb. Öğrenciler farklı kredi seçeneklerinin yarar ve zararlarını düşünerek borçlanmanın bütçeyi nasıl etkileyeceğini tartışmalıdır. Öğrenciler bütçelerini denkleştirmek için kullanacakları kredi seçeneklerini incelemelidir. Örneğin; banka ve aracı kurumların internet siteleri, gazetelerin ekonomi sayfaları vb. Uygun olan kredi seçeneklerinin bütçelerine getireceği ek yükü, faiz oranlarını dikkate alarak tartışmalıdır. Öğrencilere bütçedeki gelir fazlasının birikim yaparak nasıl dengelenebileceğini ve birikimlerin hangi yatırım araçlarıyla artırılabileceğini açıklayın. Örneğin; hisse senedi, tahvil, fon, repo, döviz, altın, mevduat vb. Öğrenciler farklı yatırım seçeneklerinin yarar ve zararlarını düşünerek birikimin bütçeye getireceği kazanımları tartışmalıdır. Öğrenciler birikimlerini değerlendirebilecekleri yatırım araçlarını incelemelidir. Örneğin, banka ve aracı kurumların internet siteleri, gazetelerin ekonomi sayfaları vb. Bütçelerindeki gelir fazlasını farklı yatırım araçlarıyla yatırım çantası (portföy) oluşturarak izlemeli, seçtikleri yatırım araçlarının başarımını bir grafik üzerinde göstererek sonuçlarını karşılaştırmalıdır. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Bütçe kavramını tanır ve bütçe planlamasının yararlarını tartışarak yorumlar. Farklı rollere göre gelir kaynaklarını ve gider kalemlerini gerçek ve tahmini tutarlara göre listeleyerek aylık bir bütçe tablosunda gösterir. Gelir ve giderler arasında oluşan farklılıkları, birikim veya borç olarak dengelemeye yönelik seçenekleri tartışarak bütçe tablosuna aktarır. Gider fazlasını dengelemek için farklı kredi seçenekleriyle yapacağı borçlanmanın bütçeye etkisini tartışarak belirler. Gelir fazlasını farklı yatırım araçlarıyla birikime dönüştürerek dengelemenin, bütçeye getireceği katkıları tartışarak belirler. Birikimlerini farklı yatırım araçlarına yönlendirerek başarımını bir grafik zerinde gösterir ve ulaştığı sonuçları karşılaştırarak yorumlar.

Sınıf Yönetimi Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini teknoloji günlüklerine kaydetmelerini sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü olarak bir defterden yararlanabilir veya dağıtacağınız öğretim yapraklarını düzenleyerek dosyalayabilirler. Teknoloji günlüğünde yer alan araştırma sonuçlarını, tasarıma yönelik çizimleri ve ürün fotoğraflarını teknoloji panosunda veya varsa okulun internet sitesinde sergileyin. İstekli öğrencilerin tasarımlarını bilgisayar aracılığıyla çizme, renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Öğrencilerin girişim etkinliğini planlanmada, olası kaynakları belirlemede, alışveriş merkezini düzenlemede ve satış etkinliğinde sınıf olarak ortak bir anlayışı oluşturmaları sağlanmalıdır.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

133

Teknoloji ve Tasarım 8G Bir İş Kuruyoruz

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler alışveriş merkezini kurmak için gelir olarak kullanabilecekleri para ve paraya Öğrenciler; Meslekler ve Alan Gezileri Alışveriş merkezi için para ve dönüştürülebilecekleri olası kaynakları düşünmelidir. Örneğin; ailelerinden kredi alma, Aşağıdaki meslekleri, meslek paraya dönüştürebileceği gelir standartlarına göre öğrencilere tanıtın: tahvil çıkartma, uygulamalı derslerde ürettikleri ürünler, evlerinde kullanmadıkları kaynaklarını tartışarak listeler. Finans Uzmanlığı eşyalar, yetiştirdikleri tarımsal ürünler, yerel el işleri vb. Fon Yöneticiliği Öğrenciler paraya dönüştürebilecekleri olası kaynakların alışveriş etkinliklerinde Tüketici eğilimini, satılabilir Bankacılık Meslek Elemanlığı kullanılabilirliğini belirlemek için satış analizi yapmalıdır. Bunun için yerel gazetelerden ürünleri ve fiyat politikasını Muhasebecilik ve işletmelere ait internet sitelerinden yararlanarak, işletme yöneticileri ve tüketicilerle belirlemeye yönelik bir satış görüşerek veya yerel iş haritası oluşturarak tüketici eğilimini, satılabilir ürünleri ve satış analizi gerçekleştirir. Meslek sahiplerini, konuyla ilgili fiyatlarını (ödenecek kredi + masraflar + kâr) belirlemelidir. öğrenci velilerini veya yerel bir işletme Öğrenciler alışveriş merkezinin kurulmasında gider kalemlerinin nelerden oluşacağını Alışveriş merkezinin olası sahibini okula davet ederek işletmenin düşünmelidir. Örneğin; kredi borcu, reklam (davetiye, afiş, el ilanı, yerel gazete ilanı giderlerini tartışarak listeler. örgütlenmesi, finans kaynakları, vb.), satış hizmetleri (paketleme, makbuz, ikramlar, servis gereçleri), personel giderleri pazarlama stratejisi, personel niteliği (beslenme, ulaşım), stant kirası, vergi, elektrik, su vb. Öğrenciler alışveriş merkezleri için gelir kaynaklarını ve gider kalemlerini dikkate alarak Alışveriş merkezinin olası gelir vb. konularda bilgi vermesini sağlayın. bir bütçe tablosu üzerinde planladıkları tutarları göstermeli, planlamalarının dışında kaynaklarını ve gider Sorulacak soruları öğrencilerle olası giderlerin çıkabileceğini düşünerek bütçelerinde gerekli önlemi almalıdır. kalemlerini bir bütçe tablosu önceden planlayın. Öğrencilerden girişim etkinliği olarak kuracakları alışveriş merkezlerini planlamalarını üzerinde göstererek planlar. isteyin. “Girişim etkinliğim şu özellikleri taşımalı…” Öğrencileri; Bir üst öğretim kurumlarında yer alan Alışveriş merkezinin düzenini (satış standı, kasa, dinlenme alanı, depolama alanı, Alışveriş merkezi etkinliğine bölümlere veya ilgili kuruluşlara gezi çöp alanı, danışma vb.) çizerek planlamaya, yönelik tasarım ölçütlerini düzenleyin: Reklam etkinliklerini ve satış sonrası verecekleri makbuzu tasarlamaya, tanımlar, uygulama sürecini Muhasebe Bölümü Alışveriş merkezi için personelin görev dağılımını bir şema üzerinde göstermeye, planlar ve projelendirir. Bankacılık Bölümü Borsa Hizmetleri Bölümü (kasa, satış, servis, temizlik, güvenlik, paketleme, depo, danışma görevlileri), Alışveriş merkezine bir isim vererek, grafiksel ögelerle düzenlemeye, Girişim etkinliklerini Satış Yönetimi ve Reklamcılık Alışveriş merkezini okul içinde nerede, hangi tarihte ve hangi saatler arasında gerçekleştirmeye yönelik gerekli Bölümü kuracaklarını belirlemeye, belgeleri düzenleyerek yasal Organizasyon Hizmetleri Bölümü Satış standı ve reklam etkinliklerinin yapımında kullanılacak gereçleri belirlemeye, izin alır. Satış Elemanlığı Bölümü Uygulama sürecini ve zamanı planlamaya yönlendirin. Servis Hizmetleri Bölümü Öğrencileri Sosyal Etkinlikler Proje Formu’nu doldurarak Okul Sosyal Etkinlikler Yerel İşletmeler Bölümü Alışveriş merkezine yönelik Kurulu’ndan girişim etkinlikleri için yasal izin almaya yönlendirin. Öğrenciler girişim etkinlikleri projelendirmede etkinliği için yaptıkları tüm planlamaları forma eklemelidir. Öğrencilerin gezilerde yaptıkları bilgisayar yazılımlarından Öğrencileri alışveriş merkeziyle ilgili etkinliklerini bilgisayarın grafik yazılımlarından gözlemleri not etmelerini sağlayın. yararlanır. düzenlemeye, renklendirmeye, ölçülendirmeye ve yazdırmaya yönlendirin. Öğrenciler Sonuçlarını sınıfça tartışın. geliştirdikleri ürünün hikâyesini gösteren teknoloji günlüklerini bilgisayarın yazı ve sunu yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

134

Teknoloji ve Tasarım 8G Bir İş Kuruyoruz

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrencileri planladıkları uygulama sürecini izleyerek; Satış standını ve reklam etkinliklerini belirlediği gereçleri kullanarak inşa etmeye, Reklam etkinliklerini gerçekleştirerek alışveriş merkezinin açılışını duyurmaya, Çizerek planlanan alışveriş merkezini düzenlemeye, Görev dağılımına uygun olarak girişim etkinliğini gerçekleştirmeye yönlendirin. Öğrenciler tasarımlarını; Yaptığı planlamalara bağlı kalarak, Güvenli çalışma kurallarına uyarak, Uygun araç ve gereçleri yöneterek, Arkadaşlarıyla iş birliğine giderek, Karşılaştıkları sorunlarda öğretmeninden yardım alarak gerçekleştirmelidir. Öğrenciler girişim etkinliği sonucunda ulaştıkları gerçek gelir ve giderlerini bütçelerinin gerçek tutar bölümüne işlemeli, bütçedeki gelir ve gider toplamları arasındaki farkı, birikim veya borçlanma olarak göstermelidir. Bütçe, gelir fazlası veriyorsa, öğrencilerden aldığı krediyi ve masrafları ödemelerini isteyin. Öğrenciler elde etkileri kârı nasıl değerlendireceklerini düşünmelidir. Örneğin; sınıf kitaplığına kitap almak, yardım yapmak, sınıf ihtiyaçları için fon oluşturmak vb. Bütçe gider fazlası veriyorsa öğrencilerden kredi kaynaklarıyla borçlarını vadelere bölerek ödeyebilecekleri bir ödeme planı oluşturmalarını isteyin. Öğrenciler bunun için harçlıklarından kısıntıya gitmeyi veya evdeki yapılacak işlere daha fazla katkıda bulunmayı düşünmelidir. DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCELER GELİŞTİRME Öğrencilerden bütçe düzenlemeye yönelik gerçekleştirdikleri girişim etkinliklerini kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. Bunun için öğrencileri bütçe hazırlamaya ilişkin bilgilerini; araştırma, planlama ve uygulama sürecinde aldıkları kararları ve tercihlerinin nedenlerini tartışmaya; etkinliklerini benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Düzenlenen bütçe, gelir ve giderleri planlamada ne kadar başarılı? Reklam etkinlikleri alışveriş merkezinin tanıtımını ne kadar etkiledi? Alışveriş merkezinin düzeni, alıcı ve satıcılar için işlevsel oldu mu? Görev dağılımı başarılı mı? Alışveriş merkezinin benzerlerine göre zayıf ve üstün yanları var mı? Girişim etkinliğini daha fazla geliştirebilir misiniz? Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Tasarım ölçütlerine bağlı kalarak alışveriş merkezini düzenler ve satış etkinliğini gerçekleştirir. Seçtiği uygun araç ve gereçleri yöneterek etkinliğini iş birliği içinde uygular. Satış etkinliğinden elde ettiği gerçek gelir ve gider değerlerini bütçe tablosuna işleyerek tahmini değerlerle karşılaştırır ve yorumlar. Gider fazlasını ödeme planıyla gelir fazlasını yatırama dönüştürerek dengelemeye yönelik öneri geliştirir.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrenciler alışveriş merkezinin düzenlenmesinde, standın ve reklam etkinliklerinin inşasında kesici ve delici araçları kullanırken gözlem altında tutulmalı.

Alışveriş merkezinin düzenlenme sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirmek için yeni teklifler sunar.

Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler devletin, gelir ve gider üzerinden topladığı vergileri, ailesi tarafından ödenen vergileri, vergilerin nereye ödendiğini, her yurttaşın neden bir vergi kimlik numarası olduğunu, bu numaranın nereden alındığını, vergi ödemekten kaçınan insanların ülke ekonomisine verdiği zararları ve yasal yaptırımları araştırıp sonuçlarını sınıfa sunabilir.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

135

Teknoloji ve Tasarım 8G Bir İş Kuruyoruz

ÜNİTE H – Meslekleri Tanıyorum
Öğrenme Alanı – Meslekler Odak – İlköğretim Sonrası Eğitim Seçenekleri (İSES)
ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 8

Bu ünite, öğrencilere iş ve meslek kavramlarını, geçmişten günümüze mesleklerde oluşan değişimi ve çeşitliliği, kendini ve meslek alanlarını tanıyarak yapılan meslek seçiminin birey ve toplumun yaşamına kazandıracağı katkıları öğretmek için düzenlenmiştir. Ünitenin odak noktası, ben kimim haritasından ve bir üst öğrenim kurumlarındaki meslek alanlarından yararlanarak eğitimsel yönlendirme yapmaktır. Bu nedenle ünite; meslek inceleme ölçütlerini, meslek standartlarını, yöresel iş gezilerini ve meslek tanıtımlarını kapsamaktadır. Ünitede yer alan etkinliklerle öğrencilerin kendilerinden ve tanıdığı meslek alanlarından yola çıkarak bir üst öğrenim kurumu için doğru ve sağlıklı alan seçimi yapmaları amaçlanmıştır. SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bu ünitede öğrenciler, “meslekler” öğrenme alanına yönelik aşağıdaki sözcük ve terimleri anlayarak kullanacaklardır. Bilgi ve Kavrama İş, meslek, meslek grupları, meslek alanları, meslek seçimi, üst öğrenim kurumları, yetenek, beceri, görev, ben kimim haritası, meslek inceleme ölçütleri, MEB meslek rehberi, çalışma ortamı, broşür, makale, afiş, görsel-işitsel araç, tepegöz, yazı tahtası, görüntü bandı, görüntü diski. Tasarlama ve Uygulama İş yeri gezisi meslek tanıtımı, sunu, sunu programı, sunu ortamını planlama, seminer, konferans salonu, meslek sunusu, konuşmacı, katılımcı, yazılı gereçler, meslek tanıtımı. KAYNAKLAR Bu ünitedeki etkinliklerin gerçekleştirilmesinde aşağıdaki öğrenme kaynaklarından yararlanılacaktır. Görüntü Kaynakları “Mesleğimi Seçiyorum – 1 / 2 / 3” (VHS / VCD) Yazılı Kaynaklar Teknoloji ve Tasarım Ders Kitabı Öğretmen Kılavuzu Öğrenci Çalışma Kitabı Değerlendirme Kaynakları Ürün Dosyası Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği Ürün Değerlendirme Ölçeği Kendini Değerlendir! Ürün Dosyanı Değerlendir! Grup Çalışmasını Değerlendir!

BEKLENTİLER Bu ünitede öğrencilerin aşağıdaki olası yaklaşımları göstermeleri beklenmektedir: Öğrencilerin çoğu; güçlü ve zayıf yönlerini, hobi alanlarını ve kişilik özelliklerini belirleyecek, meslek inceleme ölçütlerini kullanarak ilgisi olan meslek alanını tanıyacak ve görsel işitsel araçlardan yararlanarak meslek sunusunu gerçekleştirecektir. Bazı öğrenciler fazla ilerleme kaydedemeyerek; ben kimim haritasını çıkarmada zorlanacak, ilgisi olan mesleği incelemede ve tanıtmada daha az başarı gösterecektir. Bazı öğrenciler ileri düzeyde ilerleme kaydederek; meslek incelemesi ve tanıtımında bilişim teknolojisinin olanaklarından yararlanacak incelediği alanla ilgili meslek sahibini okula konuşmacı olarak getirmek isteyecektir. Öğretmenlerin, fazla ilerleme kaydedemeyen öğrencileri ek çalışmalarla, ileri düzeyde ilerleme gösteren öğrencileri ise ek fırsatlar tanıyarak desteklemesi beklenmektedir.

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Okulunuz Psikolojik Danışma ve Rehberlik servisi 8. sınıflara ilköğretim sonrası eğitim Öğrenciler; seçeneklerini (İSES) tanıtmak amacıyla bir seminer düzenliyor. Öğrencilere ilköğretim Sorun veya ihtiyaca yönelik ilk sonrası kariyerlerini planlayabilmeleri için bu semineri düzenleyeceklerini açıklayın. düşüncelerini açıklar ve Öğrenciler İSES seminerine yönelik ilk düşüncelerini tartışmalıdır. tasarımın çerçevesini çizecek açınımlar getirir. Nasıl bir seminer? Kimler için hazırlanmış? Sorun veya ihtiyacı, yaptığı Nerede, niçin yapılacak? araştırma ve tartışmaların Hangi özelliklere sahip olmalı? sonucunda ulaştığı bilgilere Nasıl uygulanmalı? Öğrencilerle okullarında kimlerin çalıştığını ve hangi işleri yaptıklarını tartışın. Bunun göre tanımlar. için okul çalışanlarını listeleyin. Örneğin; okul müdürü, müdür yardımcısı, sınıf öğretmeni, alan öğretmeni, memur, hizmetli, kantinci vb. Öğrenciler meslek sahibi Meslek sahibi olmanın toplum ve birey için önemini yakın olmanın toplum ve birey için önemini düşünmelidir. çevresindeki çalışanları Yaptıkları işler farklı mı? gözlemleyerek tartışır ve Sorumlulukları farklı mı? yorumlar. Nasıl bir eğitimden geçmişler? Mesleklerine özgü kıyafetleri ve araçları var mı? İlköğretim sonrası eğitim Yaptıkları iş, bedensel beceri gerektiriyor mu? seçeneklerinin gelecekteki Kazançları farklı mı? yaşamları için neden bir dönüm Bu meslek sahiplerinden biri olmasaydı okulda ne değişirdi? noktası olduğunu tartışarak Meslek sahibi olmak neden önemli? yorumlar. İnsanlar neden belirli işlerde uzmanlaşıyor? Meslek sahibi olmadan iş sahibi olabilir miyiz? Yörelerindeki geleneksel Başka iş kollarında durum nasıl? Öğrencilerle ilköğretim sonrası eğitim seçenekleri (İSES) hakkında neler düşündüklerini meslek alanlarını ve zaman kaygılarını, seçimlerinde nelerin etkili olacağını, bu seçimin gelecekteki yaşamlarını içinde geçirdiği değişimi bilimsel nasıl etkileyeceğini ve neden yaşamlarının bir dönüm noktası olduğunu tartışın. veri kaynaklarından araştırarak İlköğretim sonrası eğitim seçeneklerini sıralayın. Örneğin; fen lisesi, güzel sanatlar tanıtıcı bir çalışma düzenler. lisesi, askerî liseler, teknik liseler, genel lise vb. Öğrencilerden teknoloji köşesi için yörelerindeki geleneksel meslek alanlarını ve özelliklerini tanıtan bir çalışma hazırlamalarını isteyin. Bunun için her öğrenciyi bu meslek alanlarından birini belirleyerek zaman içerisinde değişme gerekçelerini (endüstriyel, sosyal, ekonomik, teknolojik değişim) araştırmaya yönlendirin. Öğrenciler seçimleri için internetten ve basılı kaynaklardan fotoğraf, resim, bilgi vb. toplayarak tanıtıcı bir çalışma düzenlemelidir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

Bağlantı Kurulacak Üniteler Türkçe; “Dinleme”, “Konuşma”, “Yazma”, “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”. Matematik; “Veri”. Sosyal Bilgiler; “Ekonomi ve Sosyal Hayat”, “İletişim ve İnsan İlişkileri”. İçerik Önerileri Ünite girişinde meslek sahibi olmanın önemi okul yerine başka bir iş kolu örneklendirilerek tartışılabilir. Meslek alanlarını “Uluslararası Standart Eğitim Sınıflaması” (ISCED 97) ve “Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması” (ISCO 88) standartlarından yararlanarak listeleyin. Araştırma için seçilen mesleklerin olabildiğince yöredeki üst öğrenim kurumlarındaki bölümleri kapsamasına, çevrede yoğun ve ulaşılabilir meslekler olmasına dikkat edin. Öğrencilerin daha fazla bilgilenmesini sağlamak amacıyla sınıfta araştırılan meslek alanlarını olabildiğince çeşitlendirin.

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

137

Teknoloji ve Tasarım 8H Meslekleri Tanıyorum

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Sınıf Yönetimi Öğrencilere ilköğretim sonrası eğitim seçeneklerini (İSES) sağlıklı şekilde analiz İlköğretim sonrası eğitim Bu ünitede öğrencilerin seminer edebilmeleri için kendilerini tanımaları, İSES’in özelliklerini tanımaları, kendi ve İSES’in seçeneklerini analiz etmede programını ve ortamını planlama ve özellikleri arasındaki ortak noktaları karşılaştırmaları gerektiğini açıklayın. kendini tanımanın önemini Öğrencilere İSES için kendilerini tanımaya yönelik “ben kimim haritası” çıkaracaklarını düzenlemede sınıfça ortak bir anlayış kavrar. oluşturmalıdır. açıklayın. Ben kimim haritasının “fiziksel özelliklerim”, “kişisel özelliklerim”, “başarılarım”, “sosyal yaşamım”, “hedeflerim” başlıklarını kapsayacağını belirtin. Kendini tanımaya yönelik Öğrenciler bu başlıklar için kendilerini tanımaya yönelik en uygun ölçütleri “Ben kimim” haritasının çıkaracağı ben kimim haritasına oluşturulmasında rehberlik servisinin belirlemelidir. Örneğin; en sevdiğim etkinlik, başarılarım, hayal ettiğim iş, en başarısız yönelik ölçütlerin neler öğrencilere yönelik verilerinden ve olduğum ders vb. olacağını tartışarak belirler. Temel Yetenek Testi 6-8 anketinin Her öğrenci belirlenmiş ölçütlere göre “ben kimim haritası”nı oluşturmalıdır. Öğrenciler sonuçlarından yararlanın. haritayı oluştururken rehberlik servisi, aileleri, arkadaşları ve öğretmenlerinden Belirlenmiş ölçütlere göre kendileri hakkındaki düşüncelerini almalıdır. kendisi hakkında çevresinin Öğrencilerin tüm tasarım etkinliklerini Öğrencilerle İSES’i oluşturan genel meslek alanlarını listeleyin: eğitim, beşerî bilimler görüşlerini alarak ben kimim ve sanat, sosyal bilimler, işletme ve hukuk, bilim, mühendislik, üretim ve inşaat, tarım, teknoloji günlüklerine kaydetmelerini haritasını oluşturur. sağlayın. Öğrenciler, teknoloji günlüğü sağlık ve refah, hizmet. Genel meslek alanlarının içerisinde yer alan öğretim alanlarını olarak bir defterden yararlanabilir veya ve programlarının neler olduğunu açıklayın. Genel meslek ve öğretim dağıtacağınız öğretim yapraklarını Öğrencilerle listelenen meslek alanları hakkında bilgi edinmek için nelerin araştırılması alanlarını standartlardan düzenleyerek dosyalayabilirler. gerektiğini tartışın. Öğrenciler bir mesleğin tanımlanmasında kullanılan ölçütleri yararlanarak gruplandırır. listelemelidir. Teknoloji günlüğünde yer alan Mesleğin temel görevleri nedir? Meslek alanlarını araştırmada araştırma sonuçlarını, afiş, broşür, Hangi araç gereçler kullanılıyor? kullanacağı ölçütleri tartışarak makale gibi etkinlikleri teknoloji Mesleğin özellikleri neler? listeler. panosunda veya varsa okulun internet Çalışma ortamı ve koşulları nasıl? sitesinde sergileyin. Çalışma alanları ve iş bulma olanakları nasıl? Meslekte ilerleme koşulları var mı? Meslek eğitimi nerelerde yapılıyor? İstekli öğrencilerin tasarımlarını Eğitimin süresi ve içeriği nedir? bilgisayar aracılığıyla çizme, Burs, kredi ve kazanç durumu nasıl? renklendirme ve yazdırabilmelerine fırsat tanıyın. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

138

Teknoloji ve Tasarım 8H Meslekleri Tanıyorum

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ TASARIMI PLANLAMA

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrencilere İSES’i en doğru şekilde değerlendirebilmeleri için kendilerine uygun Öğrenciler; buldukları meslek / meslekleri belirleyerek araştıracaklarını açıklayın. Bunun için “ben Ben kimim haritasındaki kimim haritası”ndaki özelliklerini, meslek alanlarının gerektirdiği özelliklerle özellikleriyle meslek alanlarına karşılaştırmaya yönlendirin. Öğrenciler belirledikleri meslek alanlarından en çok ait özellikleri karşılaştırarak hangilerini araştırmak istediklerine karar vermelidir. kendisine en uygun bulduğu Öğrencilere belirledikleri mesleğin özelliklerini araştırmada kaynak taraması ve meslek alanlarını araştırmak görüşme tekniklerini kullanacaklarını açıklayın. Öğrencilerle bu araştırma tekniklerini üzere belirler. kullanarak hangi kaynaklardan bilgi toplayabileceklerini tartışın. Örneğin; Türk İş Meslek alanlarını araştırmada Kurumu Meslek Danışma Merkezi ve internet sitesi, MEB İlköğretim Sonrası Eğitim kullanacağı araştırma Seçenekleri Kılavuzu, Türk Standardları Enstitüsü meslek standartları, yazılı ve görsel tekniklerini belirler. basında mesleklerle ilgili çıkan haberler, meslek odaları tarafından çıkarılan yayınlar, meslek sahipleri, meslekî eğitim veren kurumlar, ilgili internet siteleri ve okul rehberlik Belirlediği meslek alanlarını servisi. Öğrenciler araştıracakları mesleklere yönelik yararlanacakları en uygun birincil araştırmada yararlanacağı en ve ikincil kaynakları listeleyerek bir araştırma planı hazırlamalıdır. uygun birincil ve ikincil Öğrencilere araştırmalarını arkadaşlarına bir seminer düzenleyerek sunacaklarını kaynakları listeleyerek bir açıklayın. Öğrenciler araştırdıkları mesleği tanıtmaya yönelik yapacakları seminerde başka ne tür tanıtıcı etkinlikler yapılabileceğini düşünmelidir. Örneğin; afiş ve broşür araştırma planı hazırlar. hazırlama, makale yazma, meslek günü düzenleme, meslek sahibini okula konuşmacı olarak çağırma, iş yeri gezisi düzenleme vb. Yararlanabilecekleri uygun görsel ve işitsel Araştıracağı meslek alanlarını araçları belirleyerek planlamalıdır. tanıtmada yararlanacağı görsel Etkili ve yeterli bir iletişim için seminer ortamının nasıl düzenlenmesi gerektiğini ve işitsel araçlar ile etkili bir öğrencilerle tartışın. Örneğin; oturma düzeni, ses, aydınlatma vb. Öğrenciler seminer sunu ortamının taşıması için en uygun ortamı planlamalıdır. gereken özellikleri tartışarak Öğrencilerden İSES’i araştırmaya yönelik yapacakları etkinlikleri ve bu etkinliklerin belirler. nasıl gerçeklerleştirileceğini planlamalarını isteyin. “İSES’i araştırmaya yönelik şu etkinlikleri yapacağım…” İSES’i tanımaya yönelik her öğrenciyi; Meslek alanlarını tanıtmaya Araştırmak istedikleri meslek alanı / alanlarına karar vermeye, yönelik etkinliklerini Kullanacakları araştırma tekniklerini belirlemeye, tanımlayarak uygulama sürecini Birincil ve ikincil kaynakları listelemeye, planlar ve projelendirir. Araştırmalarını sunmada gerçekleştirecekleri tanıtıcı etkinlikleri planlamaya, Seminerde kullanacakları görsel ve işitsel araçları belirlemeye, Meslek alanlarını tanıtmaya Seminer programını, ortamını ve zamanı planlamaya yönlendirin. yönelik etkinlikleri Öğrencileri meslek alanlarını tanıtmaya yönelik etkinliklerini bilgisayarın yazı, sunu ve projelendirmede bilgisayar grafik yazılımlarından yararlanarak düzenlemeye ve gerçekleştirmeye yönlendirin. yazılımlarından yararlanır. Öğrenciler meslek tanıtımını içeren teknoloji günlüklerini bilgisayar yazılımlarından yararlanarak raporlaştırabilir. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler

Meslekler ve Alan Gezileri Aşağıdaki meslekleri, meslek standartlarına göre öğrencilere tanıtın: Rehberlik Öğretmenliği (Psikolojik Danışmanlık) İş ve Meslek Danışmanlığı o Sınıfça incelemesi yapılan mesleklerden çevrede en yoğun olarak yaşanan bir veya birkaç mesleği öğrencilerle seçin ve bu mesleğin çalışma ortamını yerinde görmek amacıyla bir iş yeri gezisi düzenleyin (Bu iş yeri bir üst öğrenim kurumu da olabilir). Öğrencilerin iş yeri gezisinde önce neleri gözlemleyeceklerini, soracakları soruları ve hangi konularda bilgilenme ihtiyaçlarının olduğunu önceden belirleyin. Öğrencilerin gezilerde yaptıkları gözlemleri not etmelerini sağlayın. Sonuçlarını sınıfta tartışın.

o

o

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

139

Teknoloji ve Tasarım 8H Meslekleri Tanıyorum

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ İNŞA ETME VE UYGULAMA Öğrenciler belirledikleri meslek alanı / alanlarını yaptıkları planlamalara bağlı kalarak araştırmalıdır. Öğrencileri bu araştırma sürecinde; Araştırma tekniklerini etkinleştirmeye, Birincil ve ikincil kaynaklardan etkin şekilde yararlanmaya, Ulaştıkları bilgileri raporlaştırmaya, Seminer verecekleri ortamı düzenlemeye yönlendirin. Öğrenciler sağlıklı ve etkili bir iletişim için bir seminerde konuşmacı ve dinleyicilerin dikkat etmeleri gereken davranışların neler olacağını tartışarak belirlemelidir. Öğrenciler seminerlerini; Uygun görsel ve işitsel araçları kullanarak, Konuşmacı ve dinleyicilerin göstermesi gereken davranışları sergileyerek, Meslek araştırmalarını sunarak, Tanıtıcı etkinliklerini düzenleyerek gerçekleştirmelidir.

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

Öğrenciler; Meslek alanlarını yaptığı planlamalara bağlı kalarak araştırır ve ulaştığı sonuçları kaydeder. Seminer ortamını yaptığı planlamalara bağlı kalarak düzenler. Sağlıklı bir iletişim süreci için sunu ortamında gösterilmesi gereken davranışları tartışarak belirler ve uygular. Seminerini, seçtiği görsel ve işitsel araçları yöneterek gerçekleştirir.

Sağlık ve Güvenlik Bu ünitede risk değerlendirmesi yaparken aşağıdaki noktalara dikkat edin: Öğrencilere seminer sırasında kullanacakları tepegöz, datashow, bilgisayar diskleri vb. görsel ve işitsel araçları sizin gözetiminizde çalıştıracaklarını açıklayın.

DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCE GELİŞTİRME Öğrencilerden meslekleri tanımaya yönelik gerçekleştirdikleri etkinlikleri kendi başarı ölçütlerine göre değerlendirmelerini isteyin. “Ben kimim haritası” kendimizi tanımada ne kadar etkili? Yapılan etkinlikler İSES’e yönelik bilgilenme ihtiyacını karşıladı mı? Seminer, meslekleri tanımada ne kadar etkili? Birincil ve ikincil bilgi kaynakları yeterli düzeyde mi? Meslekleri tanımak için başka ne tür etkinlikler yapılabilir? Meslekleri tanıma sürecini özgün tasarım ölçütlerine göre değerlendirir ve geliştirme için yeni teklifler sunar. Destekleyici Etkinlikler Öğrenciler basılı yayınların insan kaynakları ilanlarından değişik üretim alanları için hangi niteliklerde eleman arandığını, çağdaş iş gücünde olması gerekli niteliklerin (alan eğitimi, yabancı dil, deneyim, gelişmeye açıklık, insan ilişkileri vb.) neler olduğunu araştırıp sonuçlarını sınıfa sunabilirler.

Zorunlu Etkinlikler

Seçmeli Etkinlikler

Zorunlu Görevler

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

140

Teknoloji ve Tasarım 8H Meslekleri Tanıyorum

MEB-Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

141

Teknoloji ve Tasarım 8H Meslekleri Tanıyorum

İŞLİK STANDARDI

Öğrenme, öğrenci ile çevresi arasındaki karşılıklı etkileşimin sonucunda oluşur. Teknoloji ve Tasarım dersi işliğinde bulunan el âletleri, görsel-işitsel öğrenme araçları, makineler vb. donanımlar ile bu donanımların düzeni öğrenmenin gerçekleştiği çevrenin önemli bir boyutunu oluşturur. Öğrenciler yaratılan bu çevre aracılığıyla programın öngördüğü eğitim yaşantılarıyla karşı karşıya gelirler. Teknoloji ve Tasarım dersi işliklerinde bulundurulacak tüm donanımlar program amaçlarını ve bu amaçlara ulaşmak için düzenlenecek etkinlikleri gerçekleştirmek için birer araçtır. Bu donanımların özelliklerini, türünü ve sayısal çokluğunu ise programda yer verilmiş olan yeterlilikler sınırlar. Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı işlik standardı aşağıdaki başlıkları içermektedir: İşlik düzeni ve planı Mobilya ve donanım Sağlık ve güvenlik

İşlik Düzeni ve Planı
Teknoloji ve Tasarım dersi öğretim ortamının düzeni dersin etkinliğini ve öğrenci başarısını artırmada öncelikli etkendir. Öğrenciler uygun düzenlenmiş bir öğrenme ortamında öğrenme ihtiyaçlarını daha kolay karşılarlar. Yetersiz bir öğrenme ortamı öğrenme kalitesini olumsuz yönde etkiler. Teknoloji ve Tasarım işliği planlanırken aşağıdaki stratejiler temel alınmıştır: İşliğin şekli ve boyutları içerisinde yer alacak mobilya ve donanımın nasıl düzenleneceğini etkiler. Girintileri olmayan bir işlik ortamı genellikle daha kolay düzenlenir ve uzun süreli olarak yeni durumlara uyarlanabilir. Teknoloji ve Tasarım işliklerinin en ve boy oranı 1: 2 veya 1: 3 standart değerini taşıması gerekir. Bu, mobilya ve donanımın etkin şekilde kullanımını ve öğrencilerin çalışma alanında rahat hareket etmelerini sağlayacaktır. Teknoloji ve Tasarım işlikleri 20 öğrenci temel alınacak şekilde planlanmalı ve her öğrenci için ayrılacak alan 4m² den az olmamalıdır. Buna göre okullarda Teknoloji ve Tasarım dersi işlikleri için ayrılacak alanın 80 – 100 m² yi kapsaması gerekir. İşlik merkezî, grup ve bireysel etkinlikleri gerçekleştirmeyi ve diğer alanlara ulaşmayı sağlayacak taşınabilir mobilyalarla yarım ada şeklinde düzenlenmelidir. Taşınabilir mobilyalar yeniden düzenlemeyi olanaklı kılar. Delgi, dekupaj gibi donanımlar ve sabit mobilyalar çevre duvarı boyunca yerleştirilmelidir. Yazı tahtası ve öğrenme araçları sabit mobilya ve donanımlardan uzakta, öğrencilerin tartışma ve sunum yapabilecekleri esnek bir alanda konumlandırılmalıdır. CAD donanımı ve PC’ler sabit olmayan masalara yerleştirilmelidir. Bu esneklik etkinliğe göre donanımı yeniden düzenlemeyi olanaklı kılar. Depo alanları öğrenme alanlarından doğrudan ulaşılabilir konumda olmalıdır. İşlik alanının % 15’i depolama alanı olarak düzenlenmelidir. İş masalarının alt bölümleri, işliğin daha etkin kullanımını sağlamak amacıyla depo dolapları olarak kullanılabilir. Mobilya düzeni öğrencilere tasarım ve yapımda rahat bir çalışma ortamı sağlamalıdır. İş yüzeyleri ve donanımlar arasındaki mesafeler güvenli bir şekilde dolaşmaya elverişli olmalı ve iş akışını kolaylaştıracak şekilde yerleştirilmelidir. İşlik ortamında sağlık ve güvenlik ilkelerine uygun düzenlemeler yapılmalıdır.

142

Tekerlekli sandalye kullanan veya fiziksel engelli olan öğrenciler için her alana taşınabilecek hareketli ve yüksekliği ayarlanabilir bir çalışma masası işlikte yer almalıdır. Teknoloji ve Tasarım işliklerinin düzenlenmesinde ana amaç; bireysel ve grup çalışmalarını içeren tüm tasarım, yapım ve değerlendirme etkinliklerine uyarlanabilecek esneklikte uyarıcı bir ortam sağlamaktır. Bu amaçla yukarıda belirtilen stratejiler dikkate alınarak öğrenme alanlarını ve özel alanları kapsayan bir işlik planı aşağıdaki şemada gösterilmiştir. İşlik planının farklı etkinliklerin gerçekleştirilmesine olanak verecek esnek bir yapı taşıması esas alınmıştır.

Verilen bu işlik standardı ideal durumu yansıtmaktadır. Teknoloji ve Tasarım işliğinin okullarda nasıl düzenleneceği programın uygulama esaslarında verilmiştir. Verilen esaslar doğrultusunda her okul en az bir alanı, Teknoloji ve Tasarım işliği olarak düzenleyecektir.

Mobilya ve Donanım
Merkezî Çalışma Alanı
Öğrencilerin sınıfça veya küçük gruplar hâlinde tartışma, çizim, tasarım, raporlaştırma, sunum gibi programlı etkinlikleri yapabilecekleri, bireysel çalışmalarını düzenleyebilecekleri ortamdır. Bu alanda hafif gereçler ve donanımlar taşınabilir mobilyalar üzerinde getirilerek son işlem teknikleri de uygulanabilir. Merkezî çalışma alanı diğer öğrenme alanlarıyla bağlantılı olarak düzenlenmelidir. Merkezî çalışma alanının amacı, birlikte çalışmayı cesaretlendirmek ve öğrenme gerçekleşirken etkileşimi ve tartışmayı desteklemektir. Bu nedenle merkezî çalışma alanı öğrencilerin

143

birbirlerini, öğretmeni ve sunu ortamını görerek birlikte çalışmalarını desteklemeye, düşüncelerini ve kaynakları paylaşarak etkileşimde bulunabilmelerine olanak verecek anlayışta düzenlenmelidir. Bunun için “U”, “V” veya yarım daire şeklinde düzenlenecek bir oturma çevresi daha uyarıcı olacaktır. Merkezî Çalışma Alanı Donanım ve Mobilya Öğrenci çizim ve çalışma masası Tabure Adet 20 20

Öğretmen Alanı
Öğretmen alanı, öğretmenin sınıfta ilgi ve merak uyandıran bir atmosfer yaratmasına, öğrenme için gerekli düzeni sağlamasına, öğrenme etkinliklerinin sunumuna ve organize edilmesine, öğrencilerin derse katılımında süreklilik oluşturmasına ve zamanı etkili kullanmasına olanak verecek anlayışta düzenlenmelidir. Öğretmen çalışma masasının, öğretmenin yüzünün öğrencilerin yüzlerine dönük olacak şekilde yerleştirilmesi gerekir. Öğretmen sunu ya da gösterim yaparken bütün öğrencileri kolayca görebilmeli ve onlarla göz teması kurabilmelidir. Bu, öğrencilerin öğrenmeye yoğunlaşmasını ve öğretmenle etkileşimini artıracaktır. Öğretmen alanında, öğretmenin sınıf yönetimine yönelik ihtiyaçlarını karşılayacak mobilya ve donanım bulunmalıdır. Çünkü öğretmenin sıkça kullandığı materyallere kolayca ulaşması, planlanan etkinliğin zamanında başlayıp bitirilmesini sağlar. Öğretmen Alanı Donanım ve Mobilya Bilgisayar (internet bağlantılı) Camlı dolap Çalışma masası Sandalye Yazı tahtası Adet 1 1 1 1 1

Öğretim Araç ve Gereçleri Alanı
Etkin bir öğretimin sağlanmasında, sınıfa getirilemeyecek teknolojik olgu, olay, çevre ve sistemlerin açıklanması ve tanıtılmasında ve araştırma yapmada kullanılan her türlü öğretme-öğrenme yardımcılarının bulunduğu alandır. Araç ve gereç ortamlar, birden çok duyu organına hitap ederek sözcüklerle yapılan anlatımı zenginleştirir ve anlaşılmasını kolaylaştırır, öğrencileri gerçek yaşama yaklaştırır, derse katılım için cesaretlendirir, tartışma ve araştırmaya yöneltir. Bu nedenle Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nda yer alan üniteler tasarımlanırken yazılı ve basılı materyallerden araştırma yapma, sunu hazırlama, raporlaştırma, görsel kaynaklardan yararlanma gibi öğretmeöğrenme etkinliklerini destekleyici ve zenginleştirici çalışmalara yer verilmiştir. Bu etkinliklerin düzenlenmesinde öğretim araç ve gereçleri alanında bulunan ortamlardan yararlanılacaktır. Bu alan öğretmen alanı, merkezî çalışma alanı ve bilgisayar destekli tasarım, üretim ve bilgiye erişim alanına

144

yakın olarak düzenlenmelidir. Böylece ortak sınıf etkinlikleri bir seminer düzeninde gerçekleştirilebilir ve bilgiye erişim ağından daha aktif olarak yararlanılabilir. Bu alanda çizim araçları, kitap, dergi, ansiklopedi gibi başvuru kaynaklarına; VCD, VHS, CDROM gibi görüntü kaynaklarına; datashow, tepegöz, slayt gibi yansıtıcı cihazlarına; poster, öğrenci çizimleri, bilgi ve işlem yaprakları gibi materyallerin sergilendiği teknoloji panosuna ve üç boyutlu modellere yer verilmelidir. Öğretim etkinlikleri dışında bu araç ve gereçler toz, ısı, ışık, nem gibi dış etkilerden kendi kutu veya örtüleri içinde tutularak korunmalıdır. Öğretim Araçları Donanım ve Mobilya Camlı dolap (kitap, dergi, VHS, VCD, CD-ROM vb. kaynaklar için) Çizim araçları panosu (gönye, pergel, açıölçer, cetvel) Datashow Slayt Teknoloji panosu Tepegöz Tepegöz perdesi Tepegöz sehpası Türkiye turizm haritası Adet 2 1 1 1 1 1 1 1 1

Bilgisayar Destekli Tasarım, Üretim ve Bilgiye Erişim Alanı
Teknoloji ve Tasarım dersi bilişim teknolojilerini ilköğretimde en etkin kullanan alandır. Bilgisayar destekli tasarım, üretim ve bilgiye erişim alanı, farklı uzmanlaşmış etkinliklerin uygulanması için olanak sağlar. Bilgisayar destekli tasarım, kontrol ve internet ağı üzerinde bilgiye erişim en çok odaklanılan konulardır. Öğrenme alanlarındaki etkinliklerde bilgisayar yazılımlarının ve görüntü kaynaklarının kullanımı, yapılan ürünlerin ve yeni etkinliklerin internet ağı üzerinde paylaşımı, teknoloji günlüklerinin yazı programıyla raporlaştırılması ve sunu programıyla tartışmaya açılması programın bir parçasıdır. Teknoloji ve Tasarım işliklerinin kendi sunucusuna sahip olması önemlidir ve önerilebilir. Bunun nedeni bilgisayar destekli tasarım çalışmalarında iki ve üç boyutlu yapılan modellemelerin bellekte büyük yer kaplamasıdır. Bilgisayar destekli tasarım, üretim ve bilgiye erişim alanı kullanılan donanım nedeniyle işlikteki diğer alanlardan camlı bölmeyle ayrılabilir. Bu ses, ısı ve nem, tozlanma gibi dış etkenlerden donanımı koruyacak ve ömrünü uzatmayı sağlayacaktır. Bilgisayarlar ise etkinliğe göre donanımı yeniden düzenlemeyi olanaklı kılmak için sabit olmayan masalar üzerine yerleştirilebilir. Bilgisayar Destekli Tasarım, Üretim ve Bilgiye Erişim Alanı Donanım ve Mobilya Bilgisayar (internet bağlantılı) Bilgisayar masası Bilgisayar yazıcısı Adet 4 4 1

145

Bilgisayar tarayıcısı 3B Tasarım paket programı Bilgisayarlı kontrol sistemi paket programı Kontrol sistemi arayüz kutusu (interface)

1 1 1 1

Sistem ve Kontrol Uygulama Alanı
Bu uygulama alanı elektromekanik, elektrik, elektronik, pnömatik, hidrolik ve otomatik sistemlerin tasarım, yapım ve kontrol etkinlikleriyle ilgili küçük ölçekli çalışmalara olanak verecek şekilde düzenlenmelidir. Bu alanda yer alan iş yüzeyleri; düşük voltajlı güç kaynağı çıkışları, devre elemanlarını birleştirmeyi, test ve kontrol etmeyi sağlayacak havya, avometre gibi donanımları üzerinde bulundurmalıdır. Bu, öğrencilerin yaptıkları uygulamaları yüksek voltajla karşı karşıya kalmadan, güvenli bir ortamda denemelerini sağlayacaktır. Yapılan modellerin bilgisayar kontrol programı ve arayüzüyle çalıştırılmasına yönelik etkinlikler ise bilgisayar destekli tasarım, üretim ve bilgiye erişim alanında yapılabilir. Yapılan etkinliklerde kullanılan gereçlerin çok raflı ve hareketli dolaplarda depolanması bu alan için daha kullanışlı olacaktır. Sistem ve Kontrol Uygulama Alanı Donanım ve Mobilya Alçak gerilim güç kaynağı Avometre Çalışma masası (prizli) Havya sehpası Kalem havya (30 W) Adet 1 1 2 4 4

Düzenekler, Dayanıklı Gereçler ve Yapı Uygulama Alanı
Bu uygulama alanı geniş çaplı tasarım ve yapım etkinlikleri için planlanmıştır. Öğrenciler bu çok amaçlı alanda ahşap, metal ve plastik gereçleri kullanarak çalışmalarını yürüteceklerdir. Bu nedenle bükme, delme, kesme vb. işlemleri gerçekleştirmede kullanılan ortak sabit donanımlar bu alanda yer almalıdır. Bu donanımlar iş yüzeylerinin uzağında çevre duvarı boyunca sabit ve kullanım amacı dikkate alınarak yerleştirilmelidir. İş güvenliğini sağlamak amacıyla sabit donanımların yanına uyarı işaretleri asılmalıdır. İş yüzeyi olarak marangoz tezgâhı ve sac kaplı çalışma masaları kullanılmalı, tesviyeci mengeneleri, sac kaplı masalara öğrencilerin rahatça kullanabilecekleri yükseklikte konumlandırılmalıdır. Marangoz tezgâhlarının alt kısmı öğrenci çalışmaları veya el aletlerinin yerleştirilmesinde ek bir alan yaratmak için dolap olarak kullanılabilir. Sac kaplı masaların alt kısımları öğrencilerin tesviyeci mengenesiyle çalışma yaparken rahat hareket etmelerini sağlamak için boş bırakılmalıdır.

146

Düzenekler, Dayanıklı Gereçler ve Yapı Uygulama Alanı Donanım ve Mobilya Çelik örs Dekupaj tezgâhı Delme sehpası Elektrikli el breyiz Marangoz tezgâhı (2 mengeli) Örs altlığı Sac kaplı çalışma masası Tesviyeci mengenesi (orta boy) Adet 1 1 1 1 4 1 2 2

Tekstil Uygulama Alanı
Kumaş tabanlı tasarım ve yapım etkinliklerinin gerçekleştirildiği alandır. Bu alan öğrencilerin, kumaşların kesimini, provasını, birleştirmesini, şekillendirmesini, test ve analizlerini yapabilmelerine olanak verecek şekilde düzenlenmelidir. Çalışma masaları birbirinden bağımsız ve olanaklı ise başka alanlardaki etkinliklerde kullanmak amacıyla hareketli olmalıdır. Çalışma masalarının alt kısmı tekstil alanıyla ilgili öğrenci çalışmalarının depolanması için dolap olarak değerlendirilebilir. Bu alanda çeşitli kumaşları tanıtmak, farklı tekstil ürünlerine yönelik modelleri, resim ve fotoğrafları sergilemek amacıyla panolar düzenlenebilir. İşlik alanı yeterli değilse ayrı bir tekstil öğrenme alanı düzenlemek yerine ilgili etkinlikler merkezî çalışma alanında da yürütülebilir. Tekstil Uygulama Alanı Donanım ve Mobilya Ahşap çalışma masası Döner delik zımbası Kumaş makası Mezura Ütü Ütü masası Adet 4 1 5 5 1 1

Beslenme Uygulama Alanı
Bu uygulama alanı besin hazırlama, pişirme, analiz etme ve servis yapma gibi besin teknolojisine yönelik etkinliklerin gerçekleştirilmesine olanak verecek şekilde planlanmıştır. Sağlık koşullarının sağlanabilmesi için beslenme uygulama alanının temiz olması gerekmektedir. Bu nedenle toz, talaş vb. kirleticilerin olduğu alanların uzağında düzenlenmeli ve olanaklı ise yalıtılmalıdır. Beslenmeyle ilgili etkinliklere geçmeden önce alan temizlenmeli ve sağlık koşullarına uygun hâle getirilmelidir. Öğrencilerin bu alanda askılı önlük, eldiven, bone gibi koruyucularla çalışması etkinliklerin sağlıklı şekilde gerçekleşmesi için önemlidir. Beslenme uygulama alanında mobilya olarak eviyeli mutfak tezgâhı, sabit donanım olarak ocaklı fırın bulunmalıdır. Çalışma tezgâhı ve servis için tekstil uygulama alanı veya merkezî çalışma

147

alanındaki masalardan yararlanılabilir. İş güvenliğini sağlamak amacıyla pişiricilerin yanına uyarı işaretleri asılmalı, kesicilerle çalışırken öğrenciler gözlem altında tutulmalıdır. Bu alanla ilgili donanımlar kapalı bir dolap içerisinde sağlık koşullarına uygun olarak depolanmalıdır. Beslenme Uygulama Alanı Donanım ve Mobilya Çalışma tezgâhı Çelik tencere (orta boy) Çorba kaşığı Çorba tabağı Doğrama bıçağı Dolap Ekmek tabağı Evyeli mutfak tezgâhı Limon sıkacağı Masa örtüsü Tuzluk, Biberlik, Yağlık, Sirkelik ve Limonluk Takımı Mutfak saati Ocaklı fırın Ölçme kabı Ölçme kaşıkları Pasta tabağı Peçetelik Rende Salata kâsesi Salata maşası Sebze makası Sebze tahtası Servis altlığı Servis tabağı Servis takımı (kepçe, servis kaşığı, servis çatalı vb.) Su bardağı Sürahi Tatlı çatalı Tatlı kaşığı Tel çırpıcı Terazi Yemek bıçağı Adet 1 2 20 20 5 1 5 1 1 5 5 1 1 1 1 20 5 5 20 5 5 20 20 20 1 20 5 20 20 20 1 20

148

Yemek çatalı

20

Gereç Depo Alanı
Her öğrenme alanına yönelik yarı mamul gereçlerin depolandığı ortak alanı kapsar. Gereçler öğrenme ortamında da olsa kilitlenebilir dolaplar içinde yer almalıdır. Bu öğrencilerin tehlikeli olabilecek gereçlere ulaşmasını ve gereçlerin amacı dışında kullanılmasını engelleyecektir. Her gereç özelliklerine göre dolap içerisinde ayrı bölmelerde depolanmalıdır. Bunun için dolap içerisine yerleştirilecek taşınır raflardan yararlanılabilir. Tiner, vernik, yapıştırıcı gibi yanıcı ve yakıcı gereçler ile kırılacak ve bozulacak gereçler dolaplarda gerekli güvenlik önlemleri sağlandıktan sonra uyarı işaretleri asılarak depolanmalıdır. Gereç depo alanında öğrencilerin çalışmaları sonucu çıkan atık malzemelerin ayrıştırılarak (metal, ahşap, plastik, kâğıt vb.) konulmasını sağlayan kutular bulundurulmalıdır. Bu kutular atık malzemelerin yeniden kullanımını ve iş yüzeylerinin temiz kalmasını sağlayacaktır. Gereç Depo Alanı Donanım ve Mobilya Dolap (çift kapılı) Adet 2

Takım Panosu / Dolabı Alanı
Tasarım ve yapımda öğrencilerin gereçleri işlemedeki ihtiyaçlarını karşılayan küçük el aletlerinin bulunduğu alandır. Bu alanda yer alan el aletleri duvara monte edilmiş ahşap veya çelik panolar üzerinde bulundurulmalıdır. Güvenlik önlemi olarak panolar kapaklı olarak düzenlenebilir veya el aletleri dolap içerisine yerleştirilebilir. Pano olarak delikli ahşap veya çelik panellerin kullanılması, el aletlerinin kanca yardımıyla tutturulmasını ve yeniden düzenlemesini olanaklı kılar. El aletleri, pano veya dolaba kullanım yerinin niteliklerine göre gruplandırılarak yerleştirilmelidir. Pano öğrencilerin yetişebileceği yükseklikte duvara tutturulmalıdır. En çok kullanılan el aletleri aşağı bölümlere asılmalıdır. El aletinin pano veya dolapta bulunduğu yer harf, numara veya aletin biçimini gösterir bir şekille belirtilmeli, adı yanına yazılmalıdır. Takım Panosu / Dolabı Alanı Donanım ve Mobilya Balıksırtı eğe (saplı, orta diş 8) Biz Çekiç (300 gr) Çelik gönye Demir testere kolu Dinamometre (1 kg) Döner delik zımba Düz eğe (saplı, orta diş 8) Düz tornavida Adet 2 1 4 2 1 1 1 2 4

149

El testeresi Iskarpela (8 mm, 12 mm, 20 mm) İşkence (20 cm, çelik) Kargaburnu Kerpeten Kıl testere kolu Kontrol kalemi Lastik tokmak Oluklu kalem (8 mm, 12 mm, 20 mm) Pense Perçin tabancası Silikon tabancası Şerit metre Takım panosu Tekerlekli takım dolabı (küçük boy) Taksimatlı çelik cetvel Teneke makası Tornavida takımı (düz, yıldız) Törpü (saplı, ince diş 8) Üçgen eğe (saplı, orta diş 6) Yan keski Yuvarlak eğe (saplı, orta diş 6)

1 3 4 4 2 4 2 1 3 4 1 1 1 1 1 4 2 1 2 2 4 2

Proje Depo Alanı
Öğrencilerin tasarım ve yapım etkinleri süresince oluşturdukları çizimler, fotoğraflar, bilgisayar çıktıları, inşa edilmiş ürünler gibi çalışmaların saklandığı alandır. Öğrenci ürünleri bu alanda sergi ve değerlendirme amaçlı olarak saklanmalıdır. Ayrıca çalışmalar daha sonraki etkinliklerde örnek olarak kullanılmak amacıyla fotoğraf veya video formatında kayıt altına alınabilir. İnşa edilen ürünler farklı boyutlarda olacağından depolama koşulları buna uygun olarak düzenlenmelidir. Dolap ve raflar öğrencilerin erişebileceği yükseklikte olmalıdır. Proje depolama alanı öğrenci çalışmalarının saklanması için güvenli bir alan olmalıdır. Çünkü kaybolan veya zarar gören çalışmalar öğrencinin isteğini önemli ölçüde etkiler. Bu nedenle her sınıf için depo alanında ayrı bir yer ayırmak iyi bir çözüm olabilir. Ayrıca bu alanda öğrencilerin işliğe getirdikleri mont, çanta vb. kişisel eşyalarını yerleştirebilecekleri askılıklar bulundurulmalıdır.

Proje Depo Alanı Donanım ve Mobilya Dolap (çift kapılı) Adet 2

150

Sağlık ve Güvenlik
Teknoloji ve Tasarım işlikleri tasarım ve yapıma yönelik çeşitli alet ve makineleri içerdiğinden okullardaki diğer alanlardan farklı özel bir çevreye sahiptir. Bu nedenle teknoloji ve tasarım işliklerinin kendine özgü sağlık ve güvenlik kuralları vardır. Çalışma alanları güvenlik ve sağlık kurallarına uygun olarak düzenlenmiş bir işlik kaza riskini en aza indirir. Aşağıda teknoloji ve tasarım işliklerinin düzenlenmesinde uyulması gereken genel sağlık ve güvenlik ilkeleri verilmiştir.

Genel İlkeler
İşlik çalışmalarında oluşabilecek kazalardan öğrencilerin korunması önemlidir. Öğrencileri kazalardan korumak teknoloji ve tasarım öğretmeninin görevidir. İş kazalarını önlemek için işlikte aşağıda belirtilen önlemler alınmalıdır. Öğrencilerin dikkatini çekmek amacıyla işlikte, iş güvenliği ile ilgili yasaklayıcı ve uyarıcı işaretler gerekli yerlere asılmalıdır. İşlikteki kazaların çoğunluğu sert gereçlerin kesici ve delici araçlarla işlenmesi sırasında öğrencilerin işlemleri ne şekilde yapacaklarını bilmemelerinden ve araçları işlevine uygun kullanmamaları gibi yanlış davranışlarından oluşur. Bu nedenle öğrenciler çalışmasını bilmedikleri araçları kullanmamaları konusunda uyarılmalı ve emin olmadıkları konuları mutlaka sormaya yönlendirilmelidir. Öğrencilere sabit donanımları; işlem sırasına göre nasıl çalıştıracaklarını, çalışma sırasında uyacakları kuralları, kazaların nerelerde oluşabileceğini ve donanımı nasıl durduracaklarını gösterdikten sonra kullanmalarına izin verilmelidir. Sabit donanımların yanına öğrencilerin görebileceği şekilde bir kullanma yönergesi asılmalıdır. Sabit donanımların açma kapama düğmeleri çarpma gibi istem dışı bir etkiyle hareket etmemeli, gerekiyorsa koruyucu bir kapak altında bulunmalıdır. Sabit donanımların ve mobilyaların etrafında güvenli bir hareket alanı bırakılmalı, öğrenciler sabit donanımlarda çalışan öğrencilerin hareketlerini engellemeyecek uzaklıkta bulunmalıdır. Öğrenciler çalışma yüzeylerinde gereğinden fazla araç ve gereç bulundurmamalı ve ihtiyaç dışı gereçleri çalışma yüzeyinin uzağına bırakmalıdır. Başka öğrencilerin ihtiyaç duyacağı düşünülerek kullanılmayan aletler yerine kaldırılmalıdır. Teknoloji ve tasarım işlikleri için ayrı bir elektrik panosu düzenlenmeli ve bu pano içerisinde, acil durumlarda işlikteki tüm akımı kesecek kırmızı renkli bir şalter bulunmalıdır. Enerji kabloları takılarak düşme ve çarpmaya neden olacağından açıkta bulunmamalıdır. Tabureler takılarak düşme ve çarpmaya neden olacağından merkezî çalışma alanının dışına çıkarılmamalıdır. Depo alanlarındaki dolap raflarında bulunan malzemeler devrilme tehlikesi yaratmayacak şekilde ve öğrencilerin erişebileceği yükseklikte dizilmeli, dolap üzerinde malzeme bulundurulmamalıdır. Öğrencilere boya, toz vb. dış etkilerden korunmaları ve çalışırken rahat hareket edebilmeleri için koruyucu giysi giydirilmelidir. Teknoloji ve tasarım işliklerinde koruyucu giysi olarak askılı önlük

151

kullanılmalıdır. Askılı önlük, özellikle beslenme alanındaki çalışmalarda, yanmaya karşı korunmak amacıyla pamuklu kumaştan üretilmiş olmalıdır. Yapım aşamasında iş yüzeylerinde ve zeminde oluşan atık gereçler, takılarak düşmeye karşı ulaşılabilir alanlardan uzak tutulmalıdır. Bunun için öğrenciler işlemler sonucu çıkan atık gereçleri toplamaya ve niteliklerine göre ilgili kutulara ayrıştırarak kaldırmaya yönlendirilmelidir. Ders sonunda çalışma alanlarındaki yüzeylerde oluşan toz ve atık gereçler, uygun temizleme malzemeleriyle öğrenciler tarafından temizlenmelidir. İşlikteki lavabonun yanında öğrencilerin kişisel temizliklerini yapmalarına olanak sağlayacak temizlik malzemeleri bulundurulmalıdır.

Güvenlik İşaretleri
Aşağıdaki güvenlik işaretleri ISO 3864 standardı ve 4857 sayılı İş Kanunu’na göre çıkarılmış Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliği dikkate alınarak hazırlanmıştır. Güvenlik İşareti 1 Bu yasaklayıcı işaret, öğrencilerin öğretmen gözetimi olmadan kullanmalarının sakınca doğuracağı kesici, delici ve yüksek voltajla çalışan donanımların yanına asılmalıdır. Örneğin; dekupaj, delgi vb.

BU DONANIMI ÖĞRETMEN GÖZETİMİ OLMADAN KULLANMAYIN!
Güvenlik İşareti 2 Bu uyarı işareti, yanıcı ve parlayıcı olan vernik, tiner, sentetik boya gibi malzemelerin kullanıldığı ve depolandığı alanlara uyarıcı olarak asılmalıdır.

YANICI VE PARLAYICI MADDE

152

Güvenlik İşareti 3 Bu uyarı işareti ısı yayan, kıvılcım saçan, yüksek voltajla çalışan, yonga çıkartan donanımlar çalışırken öğrencilerin daha dikkatli olması amacıyla asılmalıdır.

TEHLİKE!

Güvenlik İşareti 4 Bu uyarı işareti, yüksek voltajla çalışan donanımın ve 220 volt gerilim bulunduran prizlerin yanına asılmalıdır.

ELEKTRİK TEHLİKESİ!

Güvenlik İşareti 5 Bu ilk yardım işareti, işlikte bulundurulması zorunlu olan ilk yardım dolabı üzerine görünecek şekilde asılmalıdır.

İLK YARDIM

153

Güvenlik İşareti 6 Bu yangınla mücadele işareti işlikte bulundurulması zorunlu olan yangın söndürme cihazının bulunduğu yeri gösterir şekilde kullanma talimatıyla birlikte asılmalıdır.

YANGIN SÖNDÜRME CİHAZI Sağlık ve Güvenlik Donanımı
İlk Yardım Donanımı Teknoloji ve Tasarım öğretmeni işlikte oluşabilecek kazalara yönelik ilk yardımı yapabilecek niteliklere sahip olmalıdır. Çünkü yaralanma sonrası yapılan ilk müdahale, kurtarıcı ve önleyici bir nitelik taşır. Teknoloji ve Tasarım işliğinde meydana gelebilecek iş kazalarında ilk müdahaleyi yapabilmek için ilk yardım dolabı bulundurulmalıdır. İlk yardım dolabı herkes tarafından kolayca görülebilecek ve ulaşılabilecek yerde olmalıdır. Teknoloji ve Tasarım işliklerinde ilk yardım dolabı öğretmen alanına yakın bir yere yerleştirilebilir. İlk yardım dolabı TS 12598 (okullarda kullanım için) standardında yer alan ilaç ve malzemeleri bulunduracak şekilde düzenlenmelidir. İlk Yardım Donanım ve Mobilya Ecza dolabı Adet 1

Yangın Donanımı Teknoloji ve Tasarım işliklerinde yangın tehlikesi genellikle elektrik donanımından, yanıcı ve yakıcı gereçlerin tutuşmasından oluşur. Özellikle beslenme uygulama alanındaki fırın ve ocak; sistem ve kontrol uygulama alanındaki elektrik prizleri; bilgisayar destekli tasarım, üretim ve bilgiye erişim alanındaki bilgisayar donanımları; düzenekler, dayanıklı gereçler ve yapı uygulama alanındaki sabit donanımlar yangın riski taşıyan alanlardır. Teknoloji ve Tasarım işliklerinde yangın tehlikesine karşı yapılacak düzenlemelerde TS 9906 Yangından Korunma (ilk ve orta öğretimde temel eğitim), TS 11924 Yangın Önleme – Okullarda Genel Kurallar (ilk, orta ve yüksek öğretim) standartları temel alınmalıdır. Yangın Donanım ve Mobilya Yangın söndürme cihazı Adet 1

154

ÜRÜN DOSYASI GELİŞTİRME KILAVUZU

ÜRÜN DOSYASI
Ürün dosyası, öğrenicinin gelişmesini temel alan ve performansının belgelenmesini sağlayan sunumsal bir çalışmadır. Belirli bir sürede öğrencinin çabalarını, başarılarını ve gelişmesini değerlendirmeye yönelik denediği düşüncelerle ilgili doğrudan kanıtların planlı olarak toplanmasını sağlar. Ürün dosyası, öğrencinin kavramları anlama düzeyini, uygulama ve sentez kabiliyetini öğrenme kanıtları üzerinde gösteren öğrenci merkezli bir süreçtir. Belirli bir program çerçevesinde öğrenciye ne yapacağını planlama, yaptıklarını yansıtma ve edindiği deneyimi hangi benzer durumlarda kullanabileceğini ortaya koyma fırsatı tanır. Ürün dosyası öğretim sürecinde ve bu sürecin değerlendirilmesinde şu yararlılıkları sağlar: Öğrencide öz disiplin ve sorumluluk bilincini geliştirir. Öğrencilerin yeteneklerini sergilemelerine ve ilgi alanlarını geliştirmelerine fırsat verir. Öğrencinin önceki deneyimlerinin üzerine inşa edilir ve gelecekteki öğrenmelerine yol gösterir. Öğrenciye kendi gelişimini değerlendirebilme becerisi kazandırır. Öğrencinin kendi gelişimini izlemesinin yanında arkadaşlarının da gelişimini izlemesine olanak verir ve başkalarıyla birlikte öğrenmesine yardımcı olur. Öğrenciye düşüncelerini yazılı olarak aktarma ve düzenleme becerisi kazandırır. Öğretmene öğrencinin ne yapabildiği ve ne kadar bildiğini kanıtlarla daha sağlıklı izleyebilme olanağı sağlar. Programın amaçlarını, ürünü, süreci ve öğrenci başarısını değerlendirmede eğitici kararlar vermede öğretmene yardımcı olur. Başkalarının çalışmaları ve düşüncelerinden kopyalamayı zorlaştırır. Ürün dosyası öğrencilerin sınıf içerisinde ve çevredeki etkinliklerine yönelik kanıtları içermelidir. Ürün dosyasının içeriğini oluştururken öğrenci neyi, nasıl ve neden öğreneceğine kendisi karar vermelidir. Öğretmen, dosyanın hazırlanmasında sadece yol gösterici olmalıdır. Burada önemli olan nokta ürün dosyasının içeriğini oluşturacak materyallerin sınırlandırılmasıdır. Dosya içeriği geniş tutularak öğrencilerin cesareti kırılmamalı veya içerik çok sınırlandırılarak öğrencilerin yaratıcılığı ve ürünü sahiplenme duygusu azaltılmamalıdır. Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nda, öğrenciler tarafından her ünite için hazırlanacak ürün dosyasının, üç ögeden oluşması öngörülmüştür. Teknoloji günlüğü Tasarlanan ürün Diğer kanıtlar

Teknoloji Günlüğü
Teknoloji günlüğü her ünite için öğrencinin üretim çemberine dayalı olarak yaptığı tüm etkinlikleri kapsayacak ve kazandığı yeni bilgi, beceri ve tutumlara dair kanıtları açımlamaya yardım edecek bir yaklaşımla düzenlenmelidir.

156

Öğrenciler her etkinlik için günlükte ayrı bir bölüm düzenlemeli ve etkinlikten hemen sonra yapılanları bu bölüme aktarmalıdır. Teknoloji günlüğünde her etkinlik bir yaprak olarak düzenlenebileceği gibi bir deftere de yazılabilir. Öğrencilerin günlüklerini düzenlemede bir defter tutmaları sonraki öğrenmelerine taban oluşturmada ve kendi gelişimlerini izlemede daha yararlı ve kalıcı olacaktır. Öğrenci tarafından hazırlanan günlükler ürün dosyasıyla birlikte öğretmen tarafından değerlendirilmeye alınacaktır. Bu değerlendirmelerin sonucunda öğrenciler; Kendi gelişimlerini izleme ve değerlendirebilme fırsatına sahip olacak, Öğretmeniyle kendi performansına yönelik düşüncelerini paylaşarak iletişimini artıracak, Kazandıkları bilgi, beceri ve deneyimi yazılı ve sözlü olarak ifade edebilecek, Karar verme ve problem çözme sürecini kendileri düzenleyerek denetleme becerisi kazanacak, Sonraki öğrenmelerine yönelik bir taban oluşturacaklardır.

Tasarlanan Ürün
Teknoloji ve Tasarım dersinde ürün; öğrencilerin her ünitede odak noktasına göre tanımlanmış sorun ve ihtiyacı çözümlemeye yönelik tasarladıkları iki veya üç boyutlu modeller ya da oluşturdukları hizmetlerdir. Öğrencilerin tasarladıkları ürün veya hizmetler ürün dosyasının bir parçasıdır. Çünkü tasarımın sonucunda ortaya çıkan ürün veya hizmetler, üretim çemberinde bir düzeyi ifade eder ve süreç içerisinde kendisinden önceki etkinliklerin üzerine inşa edildiğinden sürecin tüm düzeyleriyle bir bütün olarak değerlendirilir.

Diğer Kanıtlar
Teknoloji günlüğüne yazılı olarak kaydedilemeyecek ve yapıştırılamayacak etkinlik çıktılarıdır. Öğrencilerin ünitelerde yer alan etkinler sonunda oluşturdukları; büyük boyutlu afişler, broşürler, şablonlar, kalıplar, şemalar, teknoloji panosu için hazırlanmış çalışmalar, bilgisayar grafik yazılımlarından yararlanılarak çizilmiş 2B veya 3B resimler, bilgisayar ortamında düzenlenmiş sunular, dijital olarak kaydedilmiş fotoğraf ve görüntüler, değerlendirme kâğıtları vb. materyaller diğer kanıtlar olarak ürün dosyasında yer almalıdır. Ayrıca öğrenciler ürün dosyasında yer alacak çalışmaları bilgisayar ortamında kayıt altına alarak (disket, CD, DVD vb.) oluşturabilirler. elektronik ürün dosyası da

Ürün Dosyasını Nasıl Geliştireceksiniz?
1. Öğrenci ürün dosyasını hazırlamadan önce öğretim programında yer alan ünitenin sonunda öğrencilerinizin hangi kazanımları elde edeceklerini belirleyin. 2. Öğrencilere ürün dosyasının amacını anlatın. Ürün dosyasından beklentilerinizi yapısını, nasıl düzenleneceğini, ortalama görev, etkinlik, olay ve sayfa sayısını açıklayın. Ürün dosyası için belirlediğiniz yapı ve içerik düzeninin değerlendirmeyi kolaylaştıracak bir anlayış taşımasına dikkat edin. 3. Öğrencilere ürün dosyasının bir değerlendirme aracı olduğunu söyleyin.

157

4. Öğrencilere örnek bir ürün dosyasını göstererek nasıl düzenlendiğini ve içeriğinde nelerin bulunabileceğini açıklayın. Eğer elinizde gösterecek öğrenci ürün dosyası örnekleri yoksa kendiniz bir örnek oluşturun. Göstereceğiniz örnekler mümkün olduğunca özgün olmalıdır. Ürün dosyasında bulunan her bir çalışma; içeriğini tanıtan bir başlık, içindekiler tablosu, tamamlama tarihi ve sıra numarası gibi izlemeyi kolaylaştıracak kodlara sahip olmalıdır. 5. Öğrencileri, ürün dosyalarının düzenlenmesine yönelik ne öğrenirim, bunu nasıl gösteririm gibi soruları cevaplamaya yönlendirin. Bu yaklaşım, öğrencilerin ürün dosyalarını nasıl düzenleyeceklerini, içeriğinde neleri bulunduracaklarını, neleri araştıracaklarını önceden planlamalarına yardımcı olacaktır. 6. Ürün dosyasının en zor kısmı geçerli ve güvenilir bir değerlendirme yapmadır. Değerlendirme sistemi, öğrencilerin dersin kazanımlarına ulaştıklarını gösteriyor ve değerlendirmeciler de amaçlanan bu kazanımlara göre karar veriyorlarsa geçerlidir. Eğer değerlendirmeciler değerlendirme ölçütleri konusunda ortak bir yargıya varmışlarsa güvenilirdir. Çalışmanın başında ürün dosyasının her aşamasını nasıl değerlendirileceğinizi, nasıl puanlayacağınızı ve kullanacağınız ölçütleri tanıtın. Bunun için kontrol listesi, dereceleme ve öz değerlendirme ölçeği gibi araçlar kullanabilirsiniz Geçerli ve güvenilir bir değerlendirme için öğrencilere yapmaları gerekenlerle ilgili yeterli bilgiyi vererek değerlendirme ölçütleri üzerinde ortak bir anlayışı oluşturun. Bunun için; Değerlendirilecek öğrenim kazanımlarını, Değerlendirme ölçütlerini ve nasıl puana çevrileceğini, Ürün dosyasının taşıması beklenen şekil ve içeriği, Hangi durumların başkasından kopya ve hangilerinin yardımlaşma olarak kabul edileceğini açıklayın. 7. Ürün dosyası farklı yollarla değerlendirilebilir. Her bir parça ayrı olarak puanlanabilir, gerekli parçaların bulunup bulunmadığına veya öğrenci çalışmalarının genel etkisine bakılarak değerlendirme yapılabilir. Öğrenciler amaçlara ulaşma ve gelişmenin değerlendirildiği bu sürece dâhil edilmelidir. 8. Ürün dosyasını tüm ayrıntılarıyla okumak zorunda değilsiniz. Bunun için öğrenci tarafından seçilen en iyi çalışmaları, öğrencinin yeni öğrendiklerini yansıtan çalışmaları, öğrencinin beğenmediği çalışmaları, öğretmen ve veli tarafından beğenilen çalışmaları inceleyebilirsiniz. 9. Değerlendirmeyi kolaylaştırmak için; Yaygın hataları listeleyerek uzun yorumları azaltın. Ürün dosyasının kapsaması gerekenler için bir kontrol listesi hazırlayın. Dersin bazı konularını öğrencilerin kendilerinin değerlendirmesini isteyin. 10. Öğrenciler süreç ve ürüne yönelik kendilerini değerlendirirken her bir çalışma veya seçtikleri en iyi çalışma için aşağıdakilere benzer soruları cevaplandırabilirler: Bu çalışmayı en iyi yapan nedir? Bu çalışmayı nasıl yaptım? Hangi sorunlarla karşılaştım? Onları nasıl çözdüm?

158

Kendime hangi hedefleri koydum? Bu çalışmayı nasıl tamamladım? 11. Öğrenci, ünite sonunda velisine ve arkadaşlarına ürün dosyasının sunumunu yapmalıdır. Bu sunum, öğrenciye sonraki öğrenme deneyimleri için ayrı bir motivasyon sağlar. 12. Ürün dosyasıyla ilgili öğrencilerinize geri bildirimde bulunun. Örneğin; öğrencilerin gelişimini, güçlü ve zayıf yönlerini yansıtan bir yazı düzenleyip dosyaya ekleyebilirsiniz. 13. Ürün dosyasının içeriği genel olarak özetlenirse; Amaç belirleme, Oluşum, Kişisel değerlendirme koşullarını ortaya çıkarmak olarak belirlenebilir.

Örnek Teknoloji Günlüğü
Aşağıda Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nda yer alan “Sistem ve Kontrol” öğrenme alanına ait 6. sınıf “Gece Lambası” ünitesi için geliştirilmiş bir teknoloji günlüğü örneği verilmiştir. Bu örnek, ünite sürecinde yer alan etkinlikleri kapsayacak ve öğrencinin ünite kazanımlarına erişmesini sağlayacak içerikte yapılandırılmıştır. Örnekte verilen öneriler öğretim süreci, etkinlikleri ve kazanımları dikkate alınarak diğer üniteler için geliştirilerek uygulanabilir. Ürün dosyasının öğrencinin tasarım ve yapım etkinliklerinin sonucunda ulaştığı öğrenme kanıtlarına göre öğrenci tarafından oluşturulacağı unutulmamalıdır. Dolayısıyla verilen örnek öğrenciye yol gösterici bir nitelik taşımaktadır. Bu örnekten yola çıkarak öğrencilerinizi kendi dosyalarını oluşturmada kendi düşüncelerini kullanmaya yönlendirebilirsiniz.

159

Nerede?

Nasıl?

Nasıl bir lamba?

Nerede, niçin kullanılacak?

Beyin Fırtınası

Kim için?
Kimler için üretilecek?

Neden?
Özellikleri ne olmalı?

Öğrenciler sorunu açımlamaya veya ihtiyacı tanımlamaya yönelik ilk düşüncelerini geçmiş bilgi, gözlem ve deneyimlerine dayalı olarak tartışmalıdır. Bu aşamada sorunun veya ihtiyacın genel çerçevesini sorulara dayalı olarak çizmeli ve tanımlamalıdır. Öğrenciler tartışma sonucu tasarım konusuna yönelik ulaştıkları ilk düşüncelerini teknoloji günlüklerine aktarmalıdır.

Adı ve Soyadı

Sınıf

Numara

Tarih

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

160

Teknoloji ve Tasarım

Araştırmam
Öğrenciler benzer amaçla kullanılan ürün, sistem ve çevreleri araştırmalıdır. Gerçek ürünleri incelemeli, internet üzerinden ve basılı yayınlardan bilgi ve resim toplamalı, günlüğüne yapıştırarak özelliklerini yorumlamalıdır. Bunun için öğrencilere var olan ürün, sistem ve çevrenin analizine yönelik sorular yöneltin.

Pille çalışan ve üzerinde ampul bulunduran masa lambası, el feneri, kitap okuma lambası vb. ürünleri inceleyerek tartışın. Nasıl bir muhafazaya sahip? Işığı nasıl yansıtıyor? Nasıl bir anahtar sistemiyle kontrol ediliyor? Hangi enerji kaynağıyla (pil, şarjlı akü, güneş pili vb.) çalışıyor? Kaç tane pil takılmış? Hangi malzemelerden yapılmış, niçin? Bir dokuya sahip mi, niye? Ağırlığı ne kadar? Boyutları nasıl? Ağırlık dağılımı dengeli mi?

Adı ve Soyadı

Sınıf

Numara

Tarih

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

161

Teknoloji ve Tasarım

Ürün Analizim
Öğrenciler bir bütünü oluşturan parçaların işlevlerini, nasıl birleştirildiklerini görmek ve yapısını tanımak için benzer amaçlı ürün veya sistemleri ayrıştırarak incelemelidir. Öğrenciler ayrıştırdıkları ürün veya sistemi oluşturan bileşenlerin ismini, görevini ve özelliklerini belirterek basit bir çizim üzerinde göstermelidir.

Aşağıdaki parça isimlerini şekil üzerinde gösteriniz: Lamba Yansıtıcı Pil Anahtar Kablo Muhafaza

Adı ve Soyadı

Sınıf

Numara

Tarih

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

162

Teknoloji ve Tasarım

Basit Bir Elektrik Devresine Yönelik Araştırmam ve Çizimim
Basit bir elektrik devresini bileşenlerini göstererek çizin. Basit bir elektrik devresini oluşturan bileşenlerin görevlerini ve teknik özelliklerini açıklayın. Anahtar nasıl çalışıyor? Farklı çalışma şekillerine sahip anahtarların özellikleri ne? Farklı tipteki pillerin özellikleri ne? Pil üzerinde bulunan kodlar nasıl okunuyor? İletkenlerin çeşitleri ve özellikleri neler? Led lamba ve ampul devreye nasıl bağlanıyor?

……. ……. …….

Adı ve Soyadı

Sınıf

Numara

Tarih

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

163

Teknoloji ve Tasarım

Anahtarlara Yönelik Araştırmam ve Çizimim
Öğrenciler ünitenin odak noktası olan basit bir elektrik devresini kontrol etmeye yönelik özgün ve farklı yapılara sahip anahtar tasarımlarını çizerek göstermelidir. Öğrenciler anahtar yapımında ne tür gereçleri kullanışlı duruma getirebileceklerini düşünmeli ve tartışmalılar.

Farklı yapılara sahip anahtarları çizerek gösterin. Örneğin; dönmeli, kaydırmalı, katlamalı, basmalı vb.

Anahtar yapımında ne tür gereçleri kullanışlı duruma getirebilirsiniz? Alüminyum folyo Ataş Raptiye Karton Plastik Tahta çıta Kibrit kutusu Mandal

… … …

Adı ve Soyadı

Sınıf

Numara

Tarih

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

164

Teknoloji ve Tasarım

Kullanıcı İhtiyaçlarına Yönelik Analizim
Öğrenciler ürüne yönelik kullanıcıların gerçekte ne istediklerini belirlemelidir. Bunun için kullanıcıların eğilimlerini gözlemleyebilir veya görüşme yaparak isteklerini belirleyebilir, ulaştıkları verileri bir tablo üzerinde gruplandırarak gösterebilirler.

Kullanıcı ihtiyaçlarını belirlemeye yönelik ölçütlerinizi bir tablo oluşturarak yazabilirsiniz.
A 1. Gece lambasının nasıl aydınlatmasını istersin? 2. Gece lambasının çizgi film kahramanları biçiminde olmasını ister misin? Soru 3 Soru 4 Soru 5 Yumuşak Evet Parlak Hayır B Renkli Sevdiğim çizgi kahraman olursa isterim

C

Gözlem veya görüşme sonuçlarını girmek için çentikli bir tablo oluşturabilirsiniz. Sonuçları bilgisayarın yazı veya tablo programından yararlanarak grafik olarak gösterebilirsiniz. Ulaştığınız sonuçları yorumlayın.
A 1. Gece lambasının nasıl aydınlatmasını istersin? 2. Gece lambasının çizgi film kahramanları biçiminde olmasını ister misin? Soru 3 Soru 4 Soru 5 /// ////// // / B

C ///// ///

Adı ve Soyadı

Sınıf

Numara

Tarih

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

165

Teknoloji ve Tasarım

Benzer Ürünlere Yönelik Analizim
Öğrenciler başka zaman ve kültürlerde tasarlayacakları ürün veya sisteme yönelik diğer tasarımcıların neler yaptıklarını estetik, ergonomik, boyut, ağırlık, gereç vb. niteliklerine göre incelemeli ve resimlerini günlüğe yapıştırarak yorumlamalıdır.

Başka tasarımcılara ait benzer ürünleri inceleyin: Boyutları kullanıcı özelliklerine uygun mu? Güvenli mi? Dengede duruyor mu? Nasıl bir aydınlatma yapıyor? Rengi, dokusu ve biçimi nasıl? Kolay taşınıyor mu? Üretiminde hangi malzemeler kullanılmış? Bu malzemeler geri dönüşümlü mü?

… … …

Adı ve Soyadı

Sınıfı

Numara

Tarih

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

166

Teknoloji ve Tasarım

Tasarım Ölçütlerim
Öğrenciler benzer ürünlere, kullanıcıların istek ve ihtiyaçlarına yönelik yaptıkları analiz sonuçlarına dayanarak tasarımları için gerekli yapım ölçütlerini, ayrıntılı olarak gerekçeleriyle belirlemelidir. Bu aşamada yaptıkları tüm araştırma, inceleme ve analiz sonuçlarını gözden geçirmelidir. Tasarıma yönelik belirlenecek ölçütler tasarımın yapımından sonra ürünün değerlendirmesinde kullanılacaktır. Öğrenciler tasarım ölçütlerini amaç, kullanıcı ihtiyaçları, estetik nitelikler (renk, desen, biçim, doku vb.), yapısal özellikler (boyut, ağırlık, gereç vb.), güvenlik vb. başlıklar altında toplayarak listeleyebilirler.

Gece lambasının taşıması gerektiğini düşündüğünüz ölçütleri gerekçeleriyle aşağıya listeleyin. Gece lambasını .............................. için tasarlayıp yapacağım.

Gece lambası .............................. için kullanılacak.

Gece lambasının aşağıdaki özelliklere sahip olmasını istiyorum: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Adı ve Soyadı

Sınıfı

Numara

Tarih

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

167

Teknoloji ve Tasarım

Tasarıma Yönelik İlk Düşüncelerim

Öğrenciler tasarımlarının biçimine yönelik ilk düşüncelerini çizerek göstermelidir. Bunun için en az üç farklı öneri geliştirerek taslak çizimlerini yapmalıdır. Her bir öneri diğerinden farklı olmalı ve özgün bir düşünceyi yansıtmalıdır. Taslak çizimler isimlendirilmeli ve renklendirilmelidir. Taslak olarak çizilen tasarım önerileri listelenen tasarım ölçütlerine uygun olmalıdır. Öğrencileri geliştirdikleri öneriler üzerinde tartışarak en özgün, rekabet edebilir, üretilebilir ve tasarım ölçütlerine uygun öneriyi yapım için belirlemeye yönlendirin.

Adı ve Soyadı

Sınıf

Numara

Tarih

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

168

Teknoloji ve Tasarım

Yapım Resmim
Tasarımınızın yapım resmini çizerek parçalarını isimlendirin.

Öğrenciler tasarım önerilerinin yapım resmini iki veya üç boyutlu ya da açınım olarak çizeceklerdir. Öğrenciler ilk düşüncelerine göre tasarımlarının taşıdığı farklılıkları ve neleri değiştirip geliştirdiklerini yapım resminde belirtmeliler. Çizim üzerinde tasarımın yapımıyla ilgili tüm ayrıntılar yer almalıdır: Birleştirme yerleri, üst yüzey işlemleri, boyutları, rengi, gereci vb. Öğrenciler tasarımlarının çiziminde bilgisayarın 2B veya 3B tasarım programından yararlanabilirler.

Adı ve Soyadı

Sınıf

Numara

Tarih

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

169

Teknoloji ve Tasarım

Devre Şemam ve Akış Diyagramım
Doğru sembolleri kullanarak gece lambasında kullanacağınız basit elektrik devresinin şemasını çizin. Elektrik devresinin kontrol sürecini bir akış şeması (giriş, işlem, çıkış) üzerinde çizerek gösterin.

Başla!

Anahtara bas!

Hayır Lamba yanıyor mu? Evet Evet Durdur! Hayır Kontrol et! Lamba Üreteç İletken Anahtar

Adı ve Soyadı

Sınıf

Numara

Tarih

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

170

Teknoloji ve Tasarım

Gereç Analizim
Öğrenciler tasarımlarını yapmak için ihtiyaç duydukları gereçleri, seçme nedenlerini, özelliklerini, nasıl elde edeceklerini, satın alacaksa ederini araştırarak yazmalıdır. Bunun için öğrencilere olası gereçleri gösteren bir tablo verebilir, seçimlerini bu tablodan yararlanarak yapmaya yönlendirebilirsiniz.

Tasarımınızın yapımında kullanacağınız gereçleri, özelliklerini ve nasıl elde edeceğinizi planlayarak bir tabloda gösterin.
Parça Adı 1. Lamba muhafazası Gereç Özelliği Akrilik levha 2,2 Volt mercekli, yeşil Seçim Nedeni Saydam, kolay işlenebilir, boyanabilir Düşük akımla çalışması Satın Alma / Geri Kazanım CD kabı kullanılacak Satın alınacak Ederi Yok

2. LED lamba 3.

0,25 YTL

Pil LED lamba Timsah ağzı Kablo (zil teli) Fırça

Alüminyum folyo Kibrit kutusu Plastik levha Akrilik boya Bant

Ataş Tahta çıta Vida Vernik Pil tutucu

Raptiye Mandal Ampul Mukavva Lamba tutucu (Duy)

4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Adı ve Soyadı

Sınıf

Numara

Tarih

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

171

Teknoloji ve Tasarım

Yapım ve Zaman Planım
Yandaki şemaya yapım sürecinin aşamalarını ve her aşamanın süresini kaydedin. Her aşamayı bitirdikten sonra kutucukları farklı renklerde boyayabilirsiniz. Gece lambasının yapım sürecini ve etkinlikleri aşağıya listeleyin: 1. _____________________________________

2. _____________________________________

3. _____________________________________

4. _____________________________________

5. _____________________________________

6. _____________________________________

7. _____________________________________

Adı ve Soyadı
MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

Sınıf

Numara

Tarih
Teknoloji ve Tasarım

172

Ürüne Yönelik Değerlendirmem
Gece lambasını bitirip test ettikten sonra belirlediğiniz tasarım ölçütlerini ne kadar karşıladığını değerlendirin. Ölçütler 1. 2. 3. 4. 5. Tümüyle karşılıyor İşaretleyin Kısmen karşılıyor Hiç karşılamıyor Yorumlar

☺ ☺ ☺ ☺ ☺
Tasarımınızın hangi özelliklerini değiştirdiniz, niçin?

Tasarımınızın ey iyi yönleri nedir?

Adı ve Soyadı

Sınıf

Numara

Tarih

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

173

Teknoloji ve Tasarım

DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI GELİŞTİRME KILAVUZU

148

DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI
Dereceli puanlama anahtarı (rubrik); tanımlanmış performans düzeylerine ve bu düzeylere göre derecelendirilmiş ölçütlere göre öğrenci performansının, ürünün veya herhangi bir çalışmanın güvenli, gerçekçi ve geçerli biçimde değerlendirilmesini sağlayan puanlama kılavuzudur. Dereceli puanlama anahtarı öğretmenin kullandığı bir değerlendirme aracı olmasına rağmen öğrencilerin kendi gelişim ve performanslarını izleme olanağı verdiği için alternatif bir değerlendirme aracıdır. Öğrenciler dereceli puanlama anahtarındaki ölçütleri kullanarak etkinlikleri daha iyi anlayabilir ve ne yapmaları gerektiği konusunda daha net kararlar verebilirler. Dereceli puanlama anahtarı sadece puan verme araçları değildir. Öğrencileri ölçütleri kullanarak kendilerinde eksik gördükleri yanları belirlemeye ve bu eksikliklerini gidermeye yönelik çalışma yapmaya yönlendirir. Bu yaklaşım öğrencinin değerlendirmeyi ödül veya ceza olarak değil, anlama ve kavrama kaynağı olarak görmesini sağlar. Ayrıca değerlendirme ölçeği öğretmene detaylı bir geri besleme olanağı verir. Öğrenciler öğretmen tarafından yapılan detaylı bir geri beslemeyle elde ettikleri sonuçları, çalışmalarını geliştirmek için kullanırlar. Dereceli puanlama anahtarının öğretmenler için yararları şöyle sıralanabilir: Öğrenme hedeflerinin açık ve net olarak ortaya konulmasını sağlar. Bu hedeflerin öğrencilere doğru bir şekilde aktarılmasına yardım eder. Programlanmış öğretim etkinliklerinin hazırlanmasına rehberlik eder. Daha kısa sürede bireysel ve ayrıntılı geri besleme yapılmasına olanak sağlar. Dereceli puanlama anahtarı; tasarım ve yapım sürecinin, projelerin, ürün dosyalarının, sözlü sunumların, bireysel ve grup çalışmalarının, ünite kazanımlarının, uygulama becerilerinin değerlendirilmesi gibi farklı öğretme öğrenme etkinliklerinde kullanılabilir. Kullanım amacına göre dereceli puanlama anahtarındaki ölçütlerin ölçülebilir şekilde tanımlanması ve niteliklerinin iyiden kötüye doğru derecelenmesi gereklidir. Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı’nda dereceli puanlama anahtarı; Öğrencilerin tasarım ve yapım etkinlikleri sonucunda oluşturdukları ürün veya hizmetin değerlendirilmesinde, Öğrencinin ünite sürecinde oluşturduğu ürün dosyasının değerlendirilmesinde, Öğrenci performansının değerlendirilmesinde, Öğrencinin kendisini değerlendirmesinde kullanılacaktır.

Dereceli Puanlama Anahtarını Nasıl Geliştireceksiniz?
1. Ölçeği ne amaçla geliştirileceğinizi ve neyi değerlendirmek istediğinizi belirleyin. 2. Değerlendireceğiniz beceri, tutum, ürün veya görevi tanımlayın. Bunun için ünitenin etkinlik ve kazanımlarından yararlanın. 3. Ölçeğin amacını dikkate alarak en üst ve en alt düzeydeki dereceleri (puan aralığı) sınırlılıkları anlaşılır şekilde tanımlayın. Bu tanımlamayı yaparken ünitede yer alan ve öğrencilerden ünite sürecince göstermeleri beklenilen bilgi, beceri ve tutumları yansıtan “Beklentiler” bölümünden yararlanın.

175

4. Değerlendireceğiniz beceri, ürün, tutum veya görevi ifade eden ölçütleri listeleyin. Ölçütlerin yazımında öğrencilerin gelişimi ve öğrendiklerini ifade etmeleri üzerinde odaklanın. Ölçütleri yargılamaktan çok, ölçülebilir bir değer taşıyacak anlayışta kısa ve anlaşılır şekilde yazmaya dikkat edin. Örneğin; iyi, kötü gibi kesin yargılar yerine hata yok, hata var gibi tanımlayıcı ifadeler kullanın. 5. Listelediğiniz ölçütün hangi derece aralığında yer alacağını belirleyin. Bunun için öğrencilerin gösterdikleri bilgi, beceri ve tutumları ölçüt tanımlarınızla kıyaslayın. 6. Dereceli puanlama anahtarınızın önce taslağını hazırlayın. Taslak üzerinde ölçüt tanımlarını gözden geçirerek alan öğretmenleriyle yeterliliğine karar verin. Dereceleri yeniden düşünün ve öğrenciler arasındaki farkı yeterince ayrıştırıp ayrıştırmadığını kontrol edin. Bunun için öğrencileri değerlendirmeye yönelik bir deneme yapmanız uygun olacaktır. Dereceli puanlama anahtarınızın yeterliliğini kontrol ederken şu sorulara cevap arayabilirsiniz: Ölçütler, değerlendirilmesi amaçlanan içeriğe ait olmayan bir değeri kapsıyor mu? Ölçütler, değerlendirilmesi amaçlanan içeriğin tüm özelliklerini kapsıyor mu? Dereceli puanlama anahtarı tarafından değerlendirilmesi gereken fakat değerlendirme dışı kalan bir içerik var mı? Dereceler, öğrenci başarısını puanlamada gereken yeterliliğe sahip mi? Dereceler, öğrenciler arasındaki farkı yeterince ayrıştırabiliyor mu? 7. Öğrenci çalışmalarını, geliştirdiğiniz dereceli puanlama anahtarını puanlayarak değerlendirin.

Örnek Dereceli Puanlama Anahtarları
Aşağıda sonuca ve sürece dayalı olarak öğrencileri değerlendirmede kullanabileceğiniz örnek ölçekler verilmiştir. “Öğrenci Gelişimini Değerlendirme Ölçeği”, her ünitede erişim düzeylerine göre öğrenci gelişimini bireysel olarak izlemeye yönelik düzenlenmiş, sürece dayalı bir değerlendirme ölçeğidir. Bu ölçekten olduğu gibi yararlanabilir veya ölçütlerden öğrencilerin gelişimini izlemede önemli bulduğunuz beceri ve tutumları seçerek kendi ölçeklerinizi geliştirebilirsiniz. “Öğrenci Başarısını Değerlendirme Ölçeği”, öğrencilerin ünite kazanımlarına ne kadar ulaştıklarını ve öğrenme düzeylerini sayısal olarak belirlemede kullanılan sonuca dayalı bir değerlendirme ölçeğidir. Örnek ölçek, “Sistem ve Kontrol” öğrenme alanına ait 6. sınıf “Gece Lambası” ünitesi için geliştirilmiştir. Öğretmenler her ünite için erişim düzeylerine göre ve ünite kazanım ve etkinliklerine dayalı olarak kendi ölçeklerini geliştirecek veya öğretmen kılavuz kitabında verilen ölçekleri kullanacaklardır. “Ürün Değerlendirme Ölçeği”, öğrencilerin tasarım etkinliği sonunda oluşturdukları somut ürünlerin sayısal olarak değerlendirilmesinde kullanılacaktır. Verilen örnek ölçek, sadece somut ürün ve modeller için geçerlidir. Sunu, kampanyalı satış vb. etkinliklerin değerlendirilmesinde öğretmenler tarafından geliştirilecek gözlem ölçekleri kullanılabilir. “Grup Çalışmasını Değerlendirme Ölçeği”, öğrencilerin grup olarak yürüttükleri etkinliklerin değerlendirilmesinde kullanılacaktır. Örnek ölçek, öğretmenler tarafından tüm ünitelere uyarlanabilir.

176

ÖĞRENCİ GELİŞİMİNİ DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİ
Ünite Öğrenci Sınıfı Numarası : ___________________________________________ : ___________________________________________ : ___________________________________________ : ___________________________________________ Tarih : _____________

Açıklama: Bu ölçek sürece dayalı bir değerlendirme ölçeğidir. Öğretmen tarafından öğrenme düzeylerine göre her ünitede öğrencinin bireysel olarak gelişimini izleme ve değerlendirmede kullanılacaktır.

Erişim Düzeyi 1 İhtiyaçları Araştırma, Analiz Etme ve Tanımlama Dereceler
Mükemmel Mükemmel Yetersiz

Ölçütler

Orta Orta

Geçmiş bilgi, gözlem ve deneyimlerini aktarma Çevresindeki benzer ve ilişkili oluşumları gözlemleme Başka zaman ve kültürlerdeki benzer veya ilişkili oluşumları inceleme Olası ihtiyaçlar için düşünce geliştirme ve önerme Önerdiği düşüncelerin nedenlerini açıklama Sunulan önerileri dinleme ve uygulanabilir olanları dikkate alma Bilimsel kaynaklardan bilgi toplama Elde ettiği bilgileri analiz etme Araştırma sonuçlarını ve ulaştığı bilgileri iletişim tekniklerini kullanarak düzenleme Olası ihtiyaçları ekonomik, sosyal, çevresel ve teknolojik boyutlarıyla tanımlama

Erişim Düzeyi 2 Tasarımı Planlama Dereceler
Yetersiz

Ölçütler

Tasarım etkinliği için düşünce ve seçenek üretme Düşünce üretmede imgelemini, geçmiş bilgi, deneyim ve becerilerini kullanma Tasarım önerisi için geliştirdiği en uygun düşünceyi seçme Seçiminin nedenlerini açıklama Tasarım önerisiyle ilgili ayrıntıları bilimsel kaynaklardan araştırma Düşüncelerinin gelişimini ve elde ettiği bilgileri düzenleyerek kaydetme İletişim tekniklerini kullanarak tasarım önerilerini açıkça gösterme ve projelendirme Tasarımının inşasında kullanacağı elde edilebilir kaynakları listeleme Tasarım önerisinin özgün, işlevsel, ekonomik ve yapılabilir olmasına dikkat etme Tasarımını gerçekleştirmeye istek gösterme

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

177

Teknoloji ve Tasarım

İyi

İyi

Erişim Düzeyi 3 İnşa Etme ve Uygulama Dereceler
Mükemmel Mükemmel Yetersiz

Ölçütler

Orta Orta

Becerilerine ve biçimlendireceği gereçleri işlemeye uygun aracı seçme Becerisine ve araca uygun işleme yöntemini seçme İş akışını ve çalışma ortamını planlama ve kaydetme Gereçleri işlemede israfı azaltacak ve maliyeti düşürecek önlemleri alma Basit düzenekler kurma Karşılaştığı güçlükleri çözmede yeni yöntemler düşünme ve kaydetme Araç ve gereçleri sınırlarını bilerek kullanma İşlik düzeniyle ilgili güvenli çalışma kurallarına uyma Yaptığı planlamalara uymada kararlılık gösterme Başkalarıyla iş bölümü yapma ve iş birliğine gitme

Erişim Düzeyi 4 Değerlendirme ve Yeni Düşünce Geliştirme Dereceler
Yetersiz

Ölçütler

İşi nasıl başardığını ve ne kadar iyi yaptığını aktarma Tasarımına yönelik başkalarının görüşlerini dinleme ve tartışmaya katılma Tasarımının hedeflediği ihtiyaçları ne kadar iyi karşıladığını değerlendirme Tasarımının işlevini, estetik değerini ve maliyetini değerlendirme Üretim sürecinde aldığı kararları ve tercihlerinin nedenlerini değerlendirme Var olan sistem ve çevreleri başka zaman ve kültürlerdeki benzerleriyle karşılaştırma Başka zaman ve kültürdeki benzer sistem ve çevreleri tasarımıyla karşılaştırma Tasarımıyla ilgili olası gelişme ve yeni düşünceleri önerme Belirlediği olası gelişme ve yeni düşünceleri tasarımına yansıtma Teknolojik etkinlikleri ekonomik, etik, sosyal ve çevresel sonuçlarıyla değerlendirme

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

178

Teknoloji ve Tasarım

İyi

İyi

ÖĞRENCİ BAŞARISINI DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİ
Ünite Öğrenci Sınıfı Numarası : ___________________________________________ : ___________________________________________ : ___________________________________________ : ___________________________________________ Tarih : _____________

Açıklama: Bu ölçek sonuca dayalı bir değerlendirme ölçeğidir. Öğretmen tarafından öğrenme düzeylerine göre her ünitede bireysel olarak öğrencinin ünite kazanımlarına ne kadar ulaştığını ve öğrenme düzeyini sayısal olarak değerlendirmede kullanılacaktır. Bu değerlendirmede ürün dosyasında yer alan öğrenme kanıtları temel alınacaktır.

Erişim Düzeyi 1 İhtiyaçları Araştırma, Analiz Etme ve Tanımlama
Dereceler
1

Ölçütler
Öğrenci diğer derecelerde tanımlanmış niteliklerin hiçbirine ulaşamadı. Sorunun açımlanmasına yönelik bazı soruları çok kısa olarak cevaplamış ve sorunla ilişkisini yeterince kuramamış. Sorunun analizi ve tanımlanmasına yönelik girişimlerinde zorlanmış. Karşıladıkları ihtiyaçlara göre farklı kültür ve zamanlarda kullanılan benzer gece lambalarını, analiz edememiş. Elektrik teknolojisinin tarihsel gelişimine yönelik araştırması yüzeysel ve doyurucu olmaktan uzak kalmış. Çok az bilgi kaynağını listeleyebiliyor ve bir kısmı sorunla ilgisiz. Sorunun açımlanmasına yönelik soruları, çoğunlukla iyi cevaplamış. Sorunun analizi ve tanımlanmasına yönelik bazı yorumlar yapmış. Karşıladıkları ihtiyaçlara göre farklı kültür ve zamanlarda kullanılan benzer gece lambalarının analizinde sınırlı örnekler kullanmış. Elektrik teknolojisinin tarihsel gelişimine yönelik araştırması derinlemesine değil, ama doyurucu düzeye ulaşmış. Sorunla ilgili birden fazla bilgi kaynağından yararlanmış. Sorunun açımlanmasına yönelik soruları, kişisel yorumlarını da katarak cevaplamış. Sorunun analizi ve tanımlanmasına yönelik düşünceleri açık ve anlaşılır. Karşıladıkları ihtiyaçlara göre farklı kültür ve zamanlarda kullanılan benzer gece lambalarının yapısal özelliklerini tutarlı şekilde analiz etmiş. Elektrik teknolojisinin tarihsel gelişimine yönelik araştırmasını iyi düzeyde yapmış. Bilimsel veri kaynaklarından yeterince yararlanmış. Sorunun ve çözümün önemi hakkındaki düşüncelerini açık ve anlaşılır olarak aktarabiliyor. Sorunun açımlanmasına yönelik ilk düşüncelerini sorgulayarak gerekçeleriyle aktarmış. Sorunu ayrıntılarıyla analiz ederek tanımlamış. Karşıladıkları ihtiyaçlara göre farklı kültür ve zamanlarda kullanılan benzer gece lambalarının yapısal özelliklerini ayrıntılarıyla analiz etmiş. Elektrik teknolojisinin tarihsel gelişimini, elektrik enerjisiyle çalışan bir aracı örneklendirerek, bilimsel veri kaynaklarından ayrıntılarıyla araştırmış. Sorunun ve çözümün önemi hakkında özgün düşünceler üretiyor ve aktarabiliyor.

2

3

4

5

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

179

Teknoloji ve Tasarım

Erişim Düzeyi 2 Tasarımı Planlama
Dereceler
1

Ölçütler
Öğrenci diğer derecelerde tanımlanmış niteliklerin hiçbirine ulaşamadı. Benzer bir ürünü görevlerine göre ayrıştırmada ve basit bir çizim üzerinde isimlendirerek göstermede zorlanıyor. Anahtar tasarımı ve çiziminde farklı gereçleri kullanma ve özgün yapılar kurmada sınırlı bir düşünce yansıtıyor. Kullanıcı ihtiyaçları ve diğer tasarımcıların neler yaptıklarına yönelik çok az alternatif araştırmış. Sorunun çözümüne uygun ölçütleri tanımlamada sınırlı bir yetenek gösteriyor. Ürüne yönelik üçten az öneri geliştirmiş. Taslak çizimi, düşüncelerini açıkça yansıtmaktan uzak kalmış. Yapım resmi malzeme, boyut gibi ayrıntıları içermiyor. Basit elektrik devre ve akış şeması çalışan bir sistemi yansıtmıyor. Tasarımının yapım süreci, uygulanabilir değil ve zaman yönetiminde başarısız. Benzer bir ürünü görevlerine göre ayrıştırmada yeterli ancak basit bir çizim üzerinde isimlendirerek göstermede yardıma ihtiyaç duyuyor. Anahtar tasarımı ve çiziminde farklı gereçleri kullanmada ve özgün yapılar kurmada birkaç alternatif düşünce üretmiş. Kullanıcı ihtiyaçları ve diğer tasarımcıların neler yaptıklarına yönelik birkaç alternatif araştırmış. Tasarım ölçütlerinden bazıları, sorunun çözümüne yönelik özellikleri karşılıyor. Ürüne yönelik üçten az öneri geliştirmiş. Taslak çizimi, düşüncelerini aktarmada kısmen yeterlik gösteriyor. Yapım resminde boyut, malzeme gibi ayrıntılar gerçekçi değil. Basit elektrik devre şeması uygun, akış şeması devre şemasını yansıtmıyor. Tasarımının yapım süreci, dikkate değer ve zaman yönetimine yönelik sınırlamaların farkında. Benzer bir ürünü ayrıştırarak basit bir çizim üzerinde nasıl çalıştığını göstermiş. Farklı gereçlerle özgün yapılara sahip anahtar tasarlama ve çizmede uygun becerileri sergilemiş. Kullanıcı ihtiyaçları ve ürüne yönelik diğer tasarımcıların neler yaptıklarını tüm yönleriyle araştırmış ve bunu aktarabiliyor. Sorunun çözümüne yönelik belirlediği ölçütler tutarlı. Ürüne yönelik belirlediği ölçütlere göre üç farklı öneri geliştirerek taslak çizim üzerine yansıtmış. Tasarım ölçütlerinin büyük bir kısmını karşılayan önerisinin yapım resmini 2B olarak çizmiş. Basit elektrik devre şeması çalışan bir sistemi yansıtıyor ve akış şemasıyla örtüşüyor. Tasarımının yapım sürecini planlamada ve zaman yönetiminde başarı gösteriyor. Benzer bir ürünü ayrıştırarak basit bir çizim üzerinde nasıl çalıştığını ayrıntılı bir anlatımla göstermiş. Farklı gereçlerle özgün yapılara sahip anahtar tasarlama ve çizmede mükemmel bir beceri sergilemiş. Kullanıcı ihtiyaçları ve ürüne yönelik diğer tasarımcıların neler yaptıklarını tüm yönleriyle araştırarak yorumlamış ve sorunun çözümüne yönelik uygun ölçütleri gerekçeleriyle açıklamış. Ürüne yönelik belirlediği ölçütlere göre üç farklı öneri geliştirerek taslak çizim üzerinde açıkça yansıtmış. Tüm tasarım ölçütlerini karşılayan önerisinin yapım resmini ayrıntılarıyla 2B olarak çizmiş. Basit elektrik devre ve akış şemasını doğrulukla düzenlemiş. Tasarımının yapım sürecini ayrıntılarıyla planlamada ve zaman yönetiminde göze çarpan bir başarı gösteriyor.

2

3

4

5

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

180

Teknoloji ve Tasarım

Erişim Düzeyi 3 İnşa Etme ve Uygulama
Dereceler
1

Ölçütler
Öğrenci diğer derecelerde tanımlanmış niteliklerin hiçbirine ulaşamadı. • Araçları kullanmada, gereçleri seçmede ve işleme tekniklerini uygulamada kısmen beceri gösteriyor. Takip edilen yapım süreci, ürünün kalitesini yeterli düzeye çıkartamamış. • Gece lambası tasarım ve yapımla ilgili belirtilmiş ölçüt ve planların çoğunu karşılamıyor. Tasarım, yapımına neden olan ihtiyacı karşılamaktan uzak. İlgi çekici değil, güvenlikle ilgili sorunlar var (teller gevşek, dengesiz, ağır vb.). • Gece lambasındaki elektrik devresi tamamlanmamış. Bazı araçları kullanmada, gereçleri seçmede ve işleme tekniklerini uygulamada uygun bir beceri gösteriyor. Tasarımını geliştirmeye yönelik bazı değişiklikler yapmış ve ürünün kalitesi yeterli düzeyde. Gece lambasını tasarım ölçütlerine, yapım sürecine ve yapım resmine bağlı kalarak kısmen tamamlamış. Tasarımında, yapım amacına cevap verebilecek düzenlemeler bulunuyor. Ürünü ilgi çekici fakat bazı güvenlik sorunları var. Gece lambasında elektrik devresi var fakat kullanışlı değil. Araçları kullanmada, gereçleri seçmede ve işleme tekniklerini uygulamada yeterli düzeyde bir başarı gösteriyor. Tasarımını geliştirmeye yönelik uygun değişiklik ve çözümler önerebiliyor. Gece lambasını tasarım ölçütlerine, yapım sürecine ve yapım resmine bağlı kalarak inşa etmiş. Tasarımı, yapım amacını karşılayacak düzeyde. Ürünü ilgi çekici ve güvenlik sorunu yok. Gece lambasındaki elektrik devresi, devre şemasına uygun ve çalışıyor. Ancak bazı bileşenler uygun tekniklerle bağlanmamış. Araçları kullanmada, gereçleri seçmede ve işleme tekniklerini uygulamada mükemmel (eksiksiz) bir yetenek ve yönetim gösteriyor. Tasarımını geliştirmeye yönelik değişiklikler önerebiliyor ve tam olarak savunabiliyor. Gece lambasını tasarım ölçütlerine, yapım sürecine ve yapım resmine bağlı kalarak inşa etmiş. Tasarımı, yapım amacını tümüyle karşılıyor. Dikkati çekecek kadar özgün, ilgi çekici ve güvenli. Gece lambasındaki elektrik devresi, devre ve akış şemasına uygun ve çalışıyor.

2

3

4

5

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

181

Teknoloji ve Tasarım

Erişim Düzeyi 4 Değerlendirme ve Yeni Düşünce Geliştirme
Dereceler
1

Ölçütler
Öğrenci diğer derecelerde tanımlanmış niteliklerin hiçbirine ulaşamadı. Ürünü, kullanıcı görüşlerini alacak düzeyde olmadığından uygun bir geri besleme alınmamış. Ürünün etkinliği ve kalitesi üzerine yaptığı değerlendirme zayıf, sürece yönelik değerlendirmesi basit düzeyde, kendisini değerlendirmede taraflı yargılar ortaya koyuyor. Öğrencinin, ürünü geliştirmeyi sağlayacak olası iyileştirmelere yönelik bir önerisi yok. Öğrenci kullanıcı görüşlerine yönelik yeterli geri besleme almış. Tasarım ölçütlerini dikkate alarak her erişim düzeyine göre ürünü ve kendisini değerlendirmesi yeterli, ancak sürecin verimliliğini ortaya koymaktan uzak kalmış. Ürünü geliştirmeyi sağlayacak olası iyileştirmelere yönelik gerçekçi düşünceler önermiş. Değerlendirme, ürünün etkinliği ve kalitesinin tasarım ölçütlerine göre analizini yeterli düzeyde içeriyor. Ancak tasarım sürecinde oluşan sapmalara ilişkin savunması, analizinde eksik. Öğrenci kullanıcı görüşlerini alarak uygun bir geri besleme yapmış. Tasarım ölçütlerini dikkate alarak her erişim düzeyine göre ürünü, kendisini ve süreci yansız ve uygun bir şekilde değerlendirmiş. Ürünü geliştirmeyi sağlayacak olası iyileştirmelere yönelik gerçekçi düşünceler önermiş. Değerlendirme, ürün ve tasarım sürecinin etkinliği ve kalitesine yönelik iyi bir analiz içeriyor. Tasarım sürecinde oluşan sapmalara ilişkin geçerli bir savunma oluşturmuş. Öğrenci, kullanıcı görüşlerini alarak mükemmel bir geri besleme yapmış. Tasarım ölçütlerini dikkate alarak her erişim düzeyine göre ürünü, kendisini ve süreci yansız ve tam olarak değerlendirmiş ve yorumlamış. Ürünü geliştirmeyi sağlayacak olası iyileştirmelere yönelik yeni ve özgün düşünceler önermiş. Değerlendirme, ürün ve tasarım sürecinin etkinliği ve kalitesine yönelik mükemmel bir analiz içeriyor.

2

3

4

5

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

182

Teknoloji ve Tasarım

ÜRÜN DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİ
Ünite Öğrenci Sınıfı Numarası : _____________________________________________ : _____________________________________________ : _____________________________________________ : ______________________________________________ Tarih : ___________

etkinlikler sonucunda öğrencilerin ortaya koydukları somut ürün ve modelleri değerlendirmede kullanılacaktır.

Açıklama: Bu ölçek sonuca dayalı bir değerlendirme ölçeğidir. Öğretmen tarafından tasarım ve teknolojik

Ürünün Adı Ölçütler Estetik Görünüş İşlevsellik Ölçü / Boyut Özgünlük Sağlık ve Güvenlik Çevreye Duyarlılık Dayanıklılık Maliyet Toplam Ortalama Puan Genel Yorum: Dereceler 1 2 3 Öğretmenin / Kullanıcının yorumu

(1) Kullanıcının beklentilerini karşılamıyor. (2) Kullanıcının beklentilerini kısmen karşılıyor. (3) Kullanıcının beklentilerini tümüyle karşılıyor.

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

183

Teknoloji ve Tasarım

GRUP ÇALIŞMASINI DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİ
Ünite Grup Üyeleri Görev : __________________________________________ : __________________________________________ : __________________________________________ Tarih : ____________

Açıklama: Bu ölçek sürece ve sonuca dayalı iki bölümden oluşmuş bir değerlendirme ölçeğidir. Öğretmen tarafından öğrencilerin grup olarak yaptıkları çalışmaların değerlendirilmesinde kullanılacaktır.

1. Grup içinde kararlar nasıl alındı?

______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

2. Ortak hedefe ulaşmak için öğrenciler nasıl yardımlaştı?

______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

3. Grubun çalışmasına müdahale etmeniz gerekti mi? Müdahale ettiyseniz niçin?
______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

4. Grup birlikte belirlenen tasarım ve yapım etkinliklerine yönelik amaçlarına ulaştı mı? Örnek kanıtlar neler?

______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

5. Aşağıdaki ölçütlere göre grup üyelerinin etkinliklerini değerlendirin. Tartışmalara katılma Sorun çözme Sorumluluk alma Başkalarını dinleme

Puanlama: 1(yetersiz), 2(iyi), 3(mükemmel) MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005 Teknoloji ve Tasarım

184

İletişim kurma

Dikkate alınma

Öğrenci

Görev paylaşma

İş birliği yapma

ÖZ DEĞERLENDİRME UYGULAMA KILAVUZU

159

ÖZ DEĞERLENDİRME
Öz değerlendirme, öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerini, bilgi, beceri ve performans düzeylerini değerlendirmeleridir. Öz değerlendirme, öğrencinin değerlendirme süreci içerisinde yer almasını sağladığından, öğrenmeyi değerlendirmenin önemli bir parçasıdır. Sınıf içi ve dışı tüm etkinlikleri kapsar ve öğrencinin ne öğrendiğinden çok nasıl öğrendiğini anlamasına yardım eder. Öğrenciler kendilerini değerlendirerek gelişimlerini belirlenmiş öğrenme hedefleriyle ilişkilendirir ve kendi öğrenmeleri için sorumluluk alırlar. Öz değerlendirme öğrencilerin kendilerini keşfetmelerine, güçlü ve zayıf yönlerini tanımalarına yardımcı olur. Yaşam boyu kendi performans ve gelişimlerini bağımsız olarak ve gerçekçi şekilde değerlendirmeye yönlendirir. Öğrenciye planlama ve problem çözme becerisi ile kendi düşüncelerini kontrol edebilme yeterliliği kazandırır. Öğrencilerin bir sonraki adımı tanımlayabilmelerine, güvenlerini artırmalarına, öğrenme ve değerlendirme sürecine aktif olarak katılmalarına olanak verir. Öğretmen değerlendirme sürecinde öğrencileri dürüst ve açık olarak kendilerini ifade etmeleri konusunda cesaretlendirmelidir. Öğrencilere bu değerlendirmenin kendi gelişimlerini izlemek ve eksikliklerini gidermek amacıyla yapıldığı açıklanmalıdır. Bu yaklaşım, zamanla öğrencileri kendilerini değerlendirirken daha tarafsız ve gerçekçi kararlar vermeye yönlendirecektir.

Öz Değerlendirme Ölçeğini Nasıl Uygulayacaksınız?
Öğrencilerin kendilerini değerlendirmelerine yönelik hedeflerini onaylamak ve her bir hedefe motive etmek için kendi amaçlarını açık olarak belirlemelerine yardımcı olun. Bunun için öğrencileri yaptıkları işi incelemeye, neyi iyi yaptıklarını ve hangi konularda yardıma ihtiyaç duyduklarını düşünmeye yönlendirin. Öğrencilerin belirledikleri amaçları, öz değerlendirme ölçütlerini geliştirmede kullanmak için toplayın. Öğrenciler kendilerini değerlendirmek için açık bir kılavuza ihtiyaç duyarlar. Bunun için ölçütleri işaretlemeye veya yorumlamaya uygun bir ölçek oluşturabilirsiniz. Öğrencilerin bu ölçekte yer alan aşağıdaki benzer sorulara cevap vermelerini sağlayarak kendilerini yansıtmalarına rehberlik edebilirsiniz. Bu ünitede ne öğrendin? Neyi iyi yaptın? Hangi konuda zorlandın? Nerede yardıma ihtiyacın oldu? Hangi konuda daha fazla şey bilmen gerekti? Kuvvetli ve zayıf yönlerin neler? Daha sonraki çalışmalarda farklı ne yapacaksın? Öğrencilerden kendilerini değerlendirmelerine yönelik oluşturulan öz değerlendirme ölçeklerini doldurmalarını isteyin. Yaptıkları yorumları onlarla tartışın. Öğrencileri bir sonraki öğrenme deneyimi için tamamlamaları gereken eksiklikleri düşünmeye yönlendirin. Öğrencilerin gözlenmesi ve onlardan alınan yansımalar öğretim etkinliklerinin yeniden gözden geçirilmesi için de değerli bir geri beslemedir. Öğrencilerin kendi öğrenmeleri hakkındaki

186

yorumlarından gerçekten neyi öğrendiklerini ve öğrendikleri bilgi, beceri ve tutumun kazandırılmak istenileni karşılayıp karşılamadığı belirlemelidir.

Örnek Öz Değerlendirme Ölçekleri
Aşağıda verilen örnek öz değerlendirme ölçekleri öğrencinin kendi gelişimini kendisinin değerlendirmesine olanak tanıyan sürece dayalı değerlendirme ölçekleridir. Her ünite sürecinde öğrenciler “Kendini Değerlendir!” ve “Ürün Dosyanı Değerlendir!” ölçeklerini işleyerek ürün dosyalarına ekleyecektir. Öğretmenler bu ölçeklerden elde ettikleri sonuçları, geri besleme yapmada ve bir sonraki öğrenme deneyiminde öğrencileri yönlendirmede kullanacaklardır. Ünite sürecinde öğrenciler etkinlikleri grup olarak gerçekleştirmişlerse ürün dosyalarına “Grup Çalışmasını Değerlendir!” ölçeğini işleyerek ekleyeceklerdir. Öğretmenler bu ölçekten aldıkları sonuçları bir sonraki etkinliklerde yapılacak grup çalışmalarını yönlendirmede kullanmalıdır. Aşağıdaki ölçekler öğretmenler tarafından tüm ünitelere uyarlanabilir veya öğretmen kılavuzunda her ünite için verilmiş ölçeklerden yararlanılabilir.

187

KENDİNİ DEĞERLENDİR!
Ünite Öğrenci Sınıfı Numarası : ___________________________________________ : ___________________________________________ : ___________________________________________ : ___________________________________________ Tarih : ____________

Açıklama: Bu ölçek sürece dayalı bir değerlendirme ölçeğidir. Öğrenci tarafından ünite etkinlikle sonucunda kendi gelişimini değerlendirmesinde kullanılacak ve ürün dosyasında yer alacaktır.

1. Bu ünitede ne öğrendim?
______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

2. Neyi iyi yaptım?
______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

3. Hangi konuda zorlandım?
______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

4. Nerede yardıma ihtiyacım oldu?
______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

5. Hangi konuda daha fazla şey bilmem gerekti?
______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

6. Kuvvetli ve zayıf yönlerim neler?
______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

7. Daha sonraki çalışmalarda neleri farklı yapacağım?
______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

188

Teknoloji ve Tasarım

GRUP ÇALIŞMASINI DEĞERLENDİR!
Ünite Öğrenci Grup Üyeleri Görev : __________________________________________ : __________________________________________ : __________________________________________ : __________________________________________ Tarih : ____________

Açıklama: Bu ölçek sürece dayalı bir değerlendirme ölçeğidir. Öğrenci tarafından ünite sürecinde grupla yapılan etkinliklerin değerlendirmesinde kullanılacak ve ürün dosyasında yer alacaktır.

1. Bu görevde grubunuzun etkinliğini tanımlayın.

________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________

2. Grubunuzun güçlü yanları neler?
________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________

3. Grubunuz hangi zorluklarla karşılaştı?
________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________

4. Çalışmaya grubun tüm üyeleri katkıda bulundu mu?
________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________

5. Birbirinizin düşüncelerini dinlediniz mi?

________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________

6. Grubun başarısına nasıl katkıda bulundun?

________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________

7. Grup olarak bir sonraki çalışmanızı iyileştirmek için ne önerirsin?
________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________

8. Grupta bir değişiklik yapmak isteseydiniz neyi değiştirirdin?
________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

189

Teknoloji ve Tasarım

ÜRÜN DOSYANI DEĞERLENDİR !
Ünite Öğrenci Sınıfı Numarası : ___________________________________________ : ___________________________________________ : ___________________________________________ : ___________________________________________ Tarih : _____________

Açıklama: Bu ölçek sürece dayalı bir değerlendirme ölçeğidir. Öğrenci tarafından ünite etkinliklerine yönelik öğrenme kanıtlarına yer verilen ürün dosyasını değerlendirmede kullanılacak ve ürün dosyasında yer alacaktır.

A. Ürün dosyanda en iyi çalışman olarak gördüğün bir etkinliği seç ve değerlendir: 1. Bu etkinliğe ürün dosyamda niye yer verdim?

______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

2. Bu etkinliği niçin paylaşmak istedim?

______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

3. Bu etkinlik neyi öğrenmemi sağladı?
______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

4. Bu etkinliği yaparken ilgimi çeken ne oldu?

______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

B. Ürün dosyanda en çok unutmak istediğin bir etkinliği seç ve değerlendir: 5. Bu etkinliği neden paylaşmak istemiyorum?

______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

6. Bu etkinliğin en iyi çalışmamdan farkı ne?

______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

7. Bu etkinliği tekrar yapsaydım şu şekilde yapardım?

______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı © 2005

190

Teknoloji ve Tasarım

EK ÜNİTE GELİŞTİRME YÖNERGESİ

191

6, 7 ve 8. sınıfların her biri için yerel teknolojiler, çevre, okul ve öğrencilere ilişkin koşullar göz önüne alınarak bir ünite, alan öğretmenleri tarafından geliştirilebilir. Geliştirilen üniteler programın genel anlayışını, felsefesini, amaçlarını, öğretim sürecini ve ilkelerini yansıtmalıdır. Ünitelerin içeriğini, bir mesleğin işlemlerini kapsayacak şekilde değil, teknolojinin niteliklerini yansıtacak ve öğrencilerin ilgi ve yeteneklerini keşfetmesine olanak verecek şekilde düzenleyin. Ünitelerinizi aşağıda verilen yönergeyi dikkate alarak ve belirlenmiş adımları izleyerek geliştirin.

EK ÜNİTE –
Öğrenme Alanı – Odak – ÜNİTENİN AMACI

Sınıf 6–7–8

Geliştirilen ünitenin amacı, aşağıdaki ölçütler dikkate alınarak yazılacaktır: 1. Ünite, öğrencilere hangi içeriği hangi alt başlıklarda tanıtmak için düzenlenmiştir? 2. Ünitenin öğretmek istediği ve kapsadığı ana odak noktası nedir? 3. Odak noktanın öğretimine yönelik ünite, hangi temel etkinlikleri kapsamaktadır? 4. Üniteyle düzenlenen öğretme-öğrenme etkinlikleri sonucunda, öğrencilerin ulaşacağı genel amaç nedir? SÖZCÜK DAĞARCIĞI Bilgi ve Kavrama Öğrencilerin bilgi ve kavrama düzeyinde yeni öğrenecekleri veya bu ünitede sıkça kullanacakları sözcük ve terimleri belirleyerek bu bölüme işleyin. Tasarlama ve Uygulama Öğrencilerin tasarlama ve uygulama düzeyinde yeni öğrenecekleri veya bu ünitede sıkça kullanacakları sözcük ve terimleri belirleyerek bu bölüme işleyin. KAYNAKLAR Görüntü Kaynakları Üniteyle ilgili yararlanacağınız görüntü kaynaklarının (VHS, CD-ROM, slayt vb.) neler olduğunu belirleyerek bu bölüme işleyin. Bunun için www.egitek.meb.gov.tr internet adresinden yararlanabilirsiniz. Yazılı Kaynaklar Öğretme-öğrenme etkinliklerinde kullanacağınız ders kitabı, öğretmen kılavuzu, öğrenci çalışma kitabı ve yardımcı kaynakları bu bölüme işleyin. Değerlendirme Kaynakları Öğrencilerin gelişimini ve başarısını değerlendirmede kullanacağınız ölçme araçlarını bu bölüme işleyin. BEKLENTİLER Ünitede yer alan etkinliklere göre öğrencilerin teknolojinin niteliklerine yönelik kazanacakları yeterliliklerle bireysel ayrılıklar ilkesine bağlı olarak göstermeleri gereken başarıların neler olacağını, daha az başarı gösteren öğrencilerin hangi ek fırsatlarla, daha fazla ilerleme kaydeden öğrencilerin ise hangi ek çalışmalarla destekleneceğini belirleyin.

192

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

İHTİYAÇLARI ARAŞTIRMA, ANALİZ ETME VE TANIMLAMA
Öğrencileri konuya ilişkin çevrelerindeki tanıdık oluşumları gözlemlemeye Öğrenciler; yönlendirerek ihtiyaçları tanımlatın. Öğrencileri ihtiyaçları tanımlamada kendi bilgi, deneyim, gözlem ve araştırma sonuçlarını kullanmaya yönlendirin. Öğrencilerden geçmişten günümüze farklı kültürlerde, benzer veya ilişkili sorunların çözümünde kullanılan yöntemleri incelemelerini isteyin. Öğrencileri birbiriyle ilgili bir dizi ölçütün değerlerini tartmaya yönlendirerek hangilerinin ihtiyaçları tanımlamada daha etkili olduğuna karar vermelerini isteyin. Öğrencileri bilgi kaynaklarından bilimsel araştırma yöntemlerini kullanarak veri toplamaya yönlendirin, bu verileri etkinlikleri için değerlendirmelerini isteyin. Öğrencileri başkalarının sunduğu farklı önerileri dinlemeye, bakış açılarını incelemeye ve etkinlikleri için uygulanabilir olanları dikkate almaya yönlendirin. Öğrencilerden araştırma sonuçlarını ve elde ettikleri bilgileri analiz ederek bunları resim, grafik, istatistik veri veya yazılı olarak düzenlemelerini isteyin. Öğrencileri geliştirilen teknolojilerin insan yaşamına getirdiği yeni olanakları ve yarattığı yeni talepleri, kendi yaşamından verdiği örnekler üzerinde tartışmaya yönlendirin. Öğrencilerden yeni ürünlerin geliştirilmesinde üreticilerin olanaklarını ve tüketicilerin tercihlerini ekonomik, sosyal, çevresel ve teknik boyutlarıyla değerlendirmelerini isteyin. Bağlantı Kurulacak Üniteler Ünitenin aynı öğretim düzeyinde hangi disiplinlerle ilişki kurularak işleneceğini ve öğrencinin sahip olması gereken öğrenme deneyimlerini kaydedin.

İçerik Önerileri Ünite içeriğine yönelik etkinliklerin düzenlenmesi ve gerçekleştirilmesinde dikkate alınacak ipuçlarını kaydedin.

TASARIMI PLANLAMA
Öğrencilerden tasarım önerileri için tanımlanmış bir ihtiyacı karşılamak veya belirlenmiş bir sorunu çözmek amacıyla düşünce ve seçenek üretmelerini, uygun olanlarını seçerek seçimlerinin nedenlerini açıklamalarını isteyin. Öğrencileri tasarım önerisiyle ilgili ayrıntıları değişik kaynaklardan, kişi ve kuruluşlardan araştırmaya yönlendirin. Öğrencileri basit akış şemaları, resim ve çizimler üzerinde tasarım önerilerine yönelik ihtiyaçlarını ve neler yapacaklarını açıkça göstermeye yönlendirin. Öğrencileri tasarımına uygulayacağı elde edilebilir kaynakları listeleyerek hazırlamaya yönlendirin. Öğrencilerden tasarım önerilerini bilgisayar destekli çizim, masa üstü yayıncılık ve yazı tekniklerini kullanarak düzenlemelerini, geliştirmelerini ve projelendirmelerini isteyin. Öğrencilerden geliştirdikleri tasarım modelinin estetik değer taşımasına, özgün, işlevsel, ekonomik ve yapılabilir olmasına dikkat etmelerini isteyin. Öğrencileri tasarımlarını gerçekleştirmek amacıyla güvendikleri düşüncelere yönelik riskleri göze almaya ve denemek için istek göstermeye yönlendirin. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Sınıf Yönetimi Öğrencilerin etkinliklerini artırmak amacıyla sınıf yönetimini gerçekleştirirken dikkate almanız gereken temel noktaları kaydedin.

Meslekler ve Alan Gezileri Ünitenin kapsadığı alanla ilgili tanıtılacak meslekleri ve gezi düzenlenecek iş yerlerini meslek standartlarını, üst öğretim kurumlarındaki bölümleri ve yerel iş olanaklarını dikkate alarak belirleyin. Zorunlu Görevler

193

ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ

KAZANIMLAR

AÇIKLAMALAR

İNŞA ETME VE UYGULAMA
Öğrencileri uygulaması için biçimlendireceği gereci işlemeye uygun aracı ve bu aracı Öğrenciler; kullanışlı hâle getirmeye uygun yöntemi bilerek seçmeye yönlendirin. Öğrencilere süre, emek ve gereçlerin verimli kullanımı için yapım aşamalarını ve çalışma ortamını planlatın. Öğrencileri işlediği gereçlerde israfı azaltacak ve maliyeti düşürecek önlemleri önceden düşünüp almaya yönlendirin. Öğrencileri uygun araç ve gereçleri kullanarak yaptığı planlamaları uygulayarak basit düzenekler kurmaya yönlendirin. Öğrencileri araç ve gereçleri kullanmada ve yapımda çıkan güçlükleri çözümlemede yeni yöntem, işlem ve sistemler düşünmeye, uygulamaya ve gerektiğinde yardım istemeye yönlendirin. Öğrencileri uygulamasında plan, çizim, grafik, üç boyutlu modeller, semboller ve teknik bilgilerden yararlanmaya yönlendirin. Öğrencilerden istenilen sonuca ulaşmak için başkalarıyla iş bölümü yapmalarını, iş birliğine gitmelerini ve uygulama ortamının düzeniyle ilgili kurallara uymalarını isteyin. Öğrencilerden üretim sürecinde karşılaştığı sorunları nasıl çözdüğünü, tasarımında ne tür değişiklikler yaptığını ve ürününe kazandırdığı nitelikleri kaydetmelerini isteyin. Sağlık ve Güvenlik Ünitede risk değerlendirmesi yaparken malzeme ve işlik donanımını göz önüne alarak dikkat edilecek noktaları kaydedin.

DEĞERLENDİRME VE YENİ DÜŞÜNCE GELİŞTİRME
Öğrencileri tasarım ve teknoloji etkinliklerinin sonuçlarını ve yaptıkları işlemleri yorumlayarak belirlenen ihtiyaçları ne kadar iyi karşıladığını tartışmaya yönlendirin. Öğrencilerden tasarım ve teknoloji etkinliğini gerçekleştirmede izlenen aşamaları tekrar gözden geçirmelerini, alınan kararları ve uygulama sonuçlarını ilk amacıyla karşılaştırarak değerlendirmelerini isteyin. Öğrencileri var olan sistem, çevre ve el işleri hakkında yorum yapmaya, bunları görünüş ve kullanılan kaynaklar bakımından başka zaman ve kültürlerdeki benzerleriyle karşılaştırmaya yönlendirin. Öğrencilerden başka zaman ve kültürlerdeki benzer çevre ve sistemlerin ayırt edilebilen özelliklerini değerlendirerek kendi tasarım ve teknolojik etkinlikleriyle karşılaştırmalarını isteyin. Öğrencilerden kullandığı süreç, teknik ve yöntemlere bağlı kalarak tasarımıyla ilgili olası gelişme ve yeni düşünceleri belirlemelerini ve tasarımlarına yansıtmalarını isteyin. Öğrencileri geçmiş zaman ve kültürler ile günümüzde kullanılan çeşitli ürünlerin ekonomik, etik, sosyal ve çevresel etkilerini değerlendirmeye yönlendirin. Zorunlu Etkinlikler Seçmeli Etkinlikler Destekleyici Etkinlikler Ünite sürecinde yer almayan ancak ünite etkinliklerini destekleyeceğini düşündüğünüz etkinlikleri kaydedin.

Zorunlu Görevler

194

EKLER

Ek 1 Ek 2 Ek 3 Ek 4 Ek 5

Sınıflara Göre Zorunlu ve Seçmeli Ünite Dağılımı Görüntü Kaynaklarının Ünitelere Göre Dağılımı Tanıtılacak Mesleklerin ve Alan Gezilerinin Ünitelere Göre Dağılımı Diğer Öğretim Alanlarıyla İlişkiler Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı Ders Kitaplarının Forma Sayıları

169

EK 1 SINIFLARA GÖRE ZORUNLU VE SEÇMELİ ÜNİTE DAĞILIMI Öğrenme Alanı
Beslenme Yapı Dayanıklı Gereçler Tekstil Düzenekler Sistem ve Kontrol Ekonomik Yaşam Beslenme Yapı Dayanıklı Gereçler Tekstil Düzenekler Sistem ve Kontrol Ekonomik Yaşam Beslenme Yapı Dayanıklı Gereçler Tekstil Düzenekler Sistem ve Kontrol Ekonomik Yaşam Meslekler

Üniteler
6A–Meyve Salatası

Odak Noktası
Sağlık ve Güvenlik Geometrik Yapı Gereçleri Tanıma (ahşap, metal, plastik) Dikiş Teknikleri ve Kalıp Çıkarma Düzlemsel Düzenekler Elektriksel Kontrol, Anahtar Turizm Yeterli ve Dengeli Beslenme Dayanım Sistemleri Yeniden Kullanım ve Geri Kazanım Yüzey Oluşturma Dişli Çark Düzenekleri Elektromanyetik Kontrol, Elektrik Motoru Evrensel Tüketici Hakları Toplu Üretim - Besin Analizi ve Tasarımı Bina Tasarım Süreci Toplu Üretim - Ürün Tasarımı Toplu Üretim - Moda Tasarımı Öz Devinim Düzenekleri Elektromanyetik Kontrol, Röle Bütçe İlköğretim Sonrası Eğitim Seçenekleri

Zorunlu Seçmeli

SINIF 6. SINIF 7. SINIF 8.

6B–Paketler 6C–Bul, Yap ve Öğren! 6D–El Kuklası 6E–Hareketli Hikâyeler 6F–Gece Lambası 6G–Geziye Çıkıyoruz 7A–Kahvaltı Yapalım 7B–Köprü 7C–Kullan ve Dönüştür! 7D–Tatil Çantası 7E–Atlıkarınca 7F–Taşıtlar 7G–Kampanyalı Satış 8A–Kek Yapıyoruz! 8B–Tatil Evi 8C–Dekoratif Saat 8D–Genç Modacılar 8E–Dans Eden Oyuncaklar 8F–Alarm 8G–Bir İş Kuruyoruz 8H–Meslekleri Tanıyorum

196

EK 2 GÖRÜNTÜ KAYNAKLARININ ÜNİTELERE GÖRE DAĞILIMI

6. Sınıf
Üniteler Görüntü Kaynakları
“Sağlıklı ve Dengeli Beslenmede Sebze ve Meyvelerin Önemi” (film şeridi) “İyi Beslenme Alışkanlıkları 1 (Sofra Görgüsü)” (film şeridi) “Üzüm”, “İncir”, “Fındık” (film) “Temizlik Sağlık Getirir” (film) “Çizgiler ve Açılar” (VHS / VCD) “Silindirler, Prizmalar ve Piramitler” (VHS / VCD) “Matbaacılık” (VHS / VCD) “Gram ve Kilogramları Kullanmak” (VHS / VCD) “Yazıda Kompozisyon” (film şeridi) “El Sanatları” (film) “Pamuk” (film / film şeridi) “İpek Böcekçiliği” (film / film şeridi) “Basit Makineler” (VHS / VCD) “Aletleri ve İşleri Tanıyalım” (VHS / VCD) “Kullandığımız Alet ve Makineler” (film şeridi) “Yırtma, Yapıştırma, Kolaj Tekniği” (film şeridi) “Çevremizde Elektrik” (VHS / VCD) “Elektrik Nereden Gelir?” (VHS / VCD) “İlk Yardım / Elektrik Çarpması” (VHS / VCD) “Işığın Yansıması” (film şeridi) “Seyahat Acentesi Memurluğu” (VHS / VCD) “Çevremizdeki Tarihî Eserler” (film şeridi) “Çevremizde Turizm” (film şeridi) “Dizi Adı: Türkiye’miz” (film) “Dizi Adı: Türkiye’miz” (film şeridi)

6A – Meyve Salatası

6B – Paketler

6C – Bul, Yap ve Öğren!

6D – El Kuklası

6E – Hareketli Hikâyeler

6F – Gece Lambası

6G – Geziye Çıkıyoruz

197

7. Sınıf
Üniteler
7A – Kahvaltı Yapalım

Görüntü Kaynakları
“Beslenme ve Gıda İsrafını Önleme (VHS / VCD) “Dengeli ve Yeterli Beslenme” (film) “İyi Beslenme Alışkanlıkları 2 (Kahvaltı)” (film şeridi) “Gram ve Kilogramı Kullanmak” (VHS / VCD) “Yapı Ressamlığı” (VHS / VCD) “Barınaklarımız” (film şeridi) “Tesviyecilik” (VHS / VCD) “Dokumacılık” (VHS / VCD) “Batik 1–2” (film şeridi) “Yazmacılık” (film şeridi) “Örgü” (film şeridi) “Halıcılık 1–2” (film şeridi) “Basit Makineler” (VHS / VCD) “Çizgiler ve Açılar” (VHS / VCD) “Basit Makineler” (VHS / VCD) “Motorculuk” (VHS / VCD) “Çizgiler ve Açılar” (VHS / VCD) “Ekonomik Hayat” (VHS / VCD)

7B – Köprü

7C – Kullan ve Dönüştür!

7D – Tatil Çantası

7E – Atlıkarınca

7F – Taşıtlar

7G– Kampanyalı Satış

198

8. Sınıf
Üniteler
8A – Kek Yapıyoruz!

Görüntü Kaynakları
“Besin Kontrol ve Analizleri” (VHS – VCD) “Çevremizdeki Tarihi Eserler” (film şeridi) “Perspektif 1, 2, 3, 4” (film şeridi) “Modelcilik” (VHS / VCD) Moda (Giysi) Tasarımcılığı (VHS – VCD) “Basit Makineler” (VHS / VCD) “Sürtünme” (VHS / VCD) “Etki Tepki” (VHS / VCD) “Manyetik Alanlar ve Elektrik Akımı 1–2” (VHS / VCD) “Manyetizma” (VHS / VCD) “Elektro Mıknatıslar ve Kullanılışları (VHS / VCD) “Ekonomik Hayat” (VHS / VCD) “Mesleğimi Seçiyorum – 1 / 2 / 3” (VHS / VCD)

8B – Tatil Evi

8C – Dekoratif Saat 8D – Genç Modacılar

8E – Dans Eden Oyuncaklar

8F – Alarm

8G– Bir İş Kuruyoruz 8H– Meslekleri Tanıyorum

199

EK 3 TANITILACAK MESLEKLERİN VE ALAN GEZİLERİNİN ÜNİTELERE GÖRE DAĞILIMI Sınıf Üniteler
6A – Meyve Salatası

Tanıtılacak Meslekler
Sebze Üretim Teknikerliği Meyve ve Sebze İşleme Teknikerliği Meyve ve Sebze Satış Elemanlığı Çevre Sağlığı Teknisyenliği Tasarım Mühendisliği Matbaa Teknisyenliği Grafikerlik

Alan Gezileri
Tarım Teknolojisi Bölümü Servis Hizmetleri Bölümü Mutfak Hizmetleri Bölümü Lokanta ve restoranların salata Barları Grafik Bölümü Matbaa Bölümü Satış yönetimi ve Reklamcılık Bölümü Yöredeki fabrikaların paketleme üniteleri Ağaç Oymacılığı Bölümü Ahşap Yat İnşa Bölümü Doğramacılık Bölümü Üst Yüzey İşlemciliği Bölümü Metal İşleri Bölümü Plastik İşleme Bölümü Mobilya üreten işletmeler Marangoz, bakırcı ve demirci işlikleri Oyuncak müzesi Terzilik Bölümü Konfeksiyon Bölümü İplik Bölümü Nakış Bölümü Yöredeki terzi ve hazır giyim atölyeleri Makine Teknolojisi Bölümü Makine Ressamlığı Bölümü Endüstriyel Mekanik Bölümü Dekoratif Sanatlar Bölümü Resim ve Grafik Tasarım Bölümü El Sanatları ve Teknolojisi Bölümü Elektrik İşleri Bölümü Elektrik Tesisatçılığı Bölümü Elektrikli Ev Aletleri Bakım ve Tamirciliği Bölümü Elektrik santrali Aydınlatma araçları üreten firmalar

6B – Paketler

6C – Bul, Yap ve Öğren!

Mobilya Üst Yüzey İşlemciliği Marangozluk Mobilya İmalatçılığı Sıcak / Soğuk Demirciliği Alüminyum / Demir Doğramacılığı Plastik Doğramacılığı Plastik İşlemeciliği Terzilik Makinecilik (dikiş) Konfeksiyon Teknikerliği / Teknisyenliği Nakış Öğretmenliği Tekstil Öğretmenliği Tekstil Mühendisliği İletişim Tasarımcılığı Grafik Tasarımcılığı Grafik ve Resim-İş Öğretmenliği Makine-Resim-Konstrüksiyon Teknikerliği Makine Mühendisliği

6D – El Kuklası

6. Sınıf
6E – Hareketli Hikâyeler

6F – Gece Lambası

Elektrik Mühendisliği Elektrik Öğretmenliği Elektrik Teknikerliği Elektrik Teknisyenliği Elektrik Tesisatçılığı İç Mimarlık Seyahat İşletmeciliği Meslek Elemanlığı Seyahat İşletmeciliği ve Turizm Rehberliği Öğretmenliği Turizm, Otelcilik Grubu Öğretmenliği Seyahat İşletmeciliği Tur Operatörlüğü Turist Rehberliği

6G – Geziye Çıkıyoruz!

Seyahat Acenteciliği Bölümü Tur Operatörlüğü Bölümü Otel İşletmeciliği Bölümü Organizasyon Hizmetleri Seyahat Acenteleri

200

Sınıf

Üniteler

Tanıtılacak Meslekler
Et Endüstrisi Teknikerliği Ev Ekonomisti Gıda Teknikerliği Süt ve Ürünleri Teknikerliği Un Üretim Teknikerliği Aşçılık İnşaat Mühendisliği İnşaat Teknisyenliği Jeoloji Mühendisliği Beton Teknikerliği Betonarme Kalıpçılığı / Demirciliği Yapı Öğretmenliği Çevre Mühendisliği Metalürji Mühendisliği Orman Endüstri Mühendisliği Kimya Mühendisliği / Öğretmenliği / Teknisyenliği Modelcilik Dokuma Teknisyenliği Çanta İmalâtçılığı Halı ve Kilim Teknikerliği Örme Teknikerliği Tekstil Baskı Teknikerliği Trikotaj Öğretmenliği Makine / Kalıp / Tesviye Öğretmenliği Makine Ressamlığı Makine Modelciliği,/ Teknikerliği Frezecilik Asansör Kurucu ve Bakımcılığı İş Makinesi Teknikerliği / Tamirciliği Oto Elektrikçiliği Elektro Mekanik Taşıyıcılar Teknisyenliği Kumanda Teknisyenliği Kontrol ve Enstrümantasyon Teknolojileri Teknisyenliği Ekonomistlik İşletme Mühendisliği / Meslek Elemanlığı Satış Yönetimi Meslek Elemanlığı E-Ticaret Meslek Elemanlığı Halkla İlişkiler ve Tanıtım Elemanlığı Reklamcılık

Alan Gezileri
Gıda Teknolojisi Bölümü Et ve Et Ürünleri İşlemeciliği Bölümü Süt ve Süt Ürünleri İşlemeciliği Bölümü Aşçılık Bölümü Tahıl, süt, et grubu besinleri üreten işletmeler İnşaat Bölümü Yapı Bölümü Betonarme Kalıpçılığı Bölümü Taşçılık Bölümü İnşaat Mühendisleri Odası İnşaat şirketleri Kimya, Boya Teknolojisi Bölümü Metalürji Bölümü Petrokimya Bölümü Masa üstü ürünleri üreten ve satan işletmeler Dokuma Bölümü Trikotajcılık Bölümü Çanta ve Saraciye Bölümü Tekstil Boya-Baskı-Desen Bölümü Örme Teknolojisi Bölümü Yöredeki dokuma atölyeleri ve tekstil fabrikaları Kalıpçılık Bölümü Tesviye Bölümü Gemi Makineleri Bölümü İş Makineleri Tamirciliği Bölümü Frezecilik Bölümü Otomatik Kumanda Bölümü Mekatronik Bölümü Bakım Onarım Elektrikçiliği Bölümü Asansörcülük Bölümü Bir otomobil fabrikası veya servisi Satış Yönetimi ve Reklamcılık Bölümü Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü İşletmelerin Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümleri Reklam Şirketleri

7A – Kahvaltı Yapalım

7B – Köprü

7C – Kullan ve Dönüştür!

7. Sınıf

7D – Tatil Çantası

7E – Atlıkarınca

7F – Taşıtlar

7G – Kampanyalı Satış

201

Sınıf

Üniteler

Tanıtılacak Meslekler
Diyetisyenlik Beslenme Öğretmenliği Gıda Teknolojisi Öğretmenliği Gıda Mühendisliği / Teknikerliği Pastacılık Fırıncılık Mimarlık İç Mimarlık İç Mekân Tasarımı Teknisyenliği Peyzaj Mimarlığı Harita Kadastro Öğretmenliği / Teknikerliği Yapı Ressamlığı Duvar Süsleme Sanatları Teknikerliği Mobilya Dekorasyon Öğretmenliği / Teknikerliği / Teknisyenliği Metal İşleri Öğretmenliği / Teknisyeni Teknikerliği Döküm Öğretmenliği Metalürji Teknisyenliği Plastik İşleme Teknisyenliği Saat Tamirciliği Stilistlik Giyim Öğretmenliği Moda Tasarım Öğretmenliği Hazır Giyim Teknikerliği Moda Tasarımı Teknisyenliği Tekstil Kalite Kontrol Teknisyenliği Tekstil Tasarım Teknisyenliği Otomasyon Mühendisliği Otomotiv Mühendisliği Makine Ressamlığı Öğretmenliği Motor Öğretmenliği İş Makineleri Teknikerliği Otomotiv Teknisyenliği Endüstri Ürünleri Tasarımcılığı Endüstriyel Otomasyon Teknisyenliği Bilgisayar Mühendisliği Elektronik Mühendisliği / Öğretmenliği / Teknikerliği / Teknisyenliği Bobinajcılık Radyo TV Tamirciliği Kontrol Sistemleri Teknikerliği Haberleşme Cihazları Bakım ve Tamirciliği

Alan Gezileri
Besin Kontrol ve Analizleri Bölümü Fırıncılık Bölümü Pastacılık, Tatlıcılık, Şekerlemecilik Bölümü Kurum Beslenmesi Bölümü Yöredeki toplu üretim yapan gıda işletmeleri Harita Kadastro Bölümü Restorasyon Bölümü Yapı Ressamlığı Bölümü Duvarcılık Bölümü Sıvacılık Bölümü Boyacılık Bölümü Yerel Tarihi Binalar Mimarlar Odası

8A – Kek Yapıyoruz!

8B – Tatil Evi

8C – Dekoratif Saat

Plastik Teknolojisi Bölümü Metal Teknolojisi Bölümü Mobilya ve Dekorasyon Bölümü Saat tamiri yapan iş yerleri

8D – Genç Modacılar

8. Sınıf

Hazır Giyim Bölümü Tekstil Kalite Kontrol Bölümü Deri Teknolojisi Bölümü Yöredeki toplu üretim yapan tekstil işletmeleri

8E – Dans Eden Oyuncaklar

Endüstriyel Otomasyon Teknolojileri Bölümü Otomotiv Teknolojisi Bölümü İş Makineleri Bölümü Oto Motor Tamirciliği Bölümü Motor Yenileştirmeciliği Bölümü Telekomünikasyon Bölümü Tıp Elektroniği Bölümü Haberleşme Cihazları Bakım Onarım Bölümü Bobinaj Bölümü Elektronik Bölümü Bilgisayar Bölümü Alarm sistemleri üreten, kuran ve satan firmalar Muhasebe Bölümü Bankacılık Bölümü Borsa Hizmetleri Bölümü Satış Yönetimi ve Reklamcılık Bölümü Organizasyon Hizmetleri Bölümü Satış Elemanlığı Bölümü Servis Hizmetleri Bölümü Yerel İşletmeler

8F – Alarm

8G – Bir İş Kuruyoruz

Finans Uzmanlığı Fon Yöneticiliği Bankacılık Meslek Elemanlığı Muhasebecilik

8H – Meslekleri Tanıyorum

Rehber Öğretmenliği (Psikolojik Danışmanlık) İş ve Meslek Danışmanlığı

202

EK 4 DİĞER ÖĞRETİM ALANLARIYLA İLİŞKİLER Üniteler Türkçe
“Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”

Fen ve Teknoloji
“Vücudumuzun Bilmecesini Çözelim” “Maddenin Değişimi ve Tanınması” “Canlılarda Üreme, Büyüme, Gelişme”

Matematik
“Veri” “Ölçme”

Sosyal Bilgiler

Teknoloji ve Tasarım

6A – Meyve Salatası

6B – Paketler

“Geometri” “Ölçme” “Maddenin Tanecikli Yapısı” “Maddenin Değişimi ve Tanınması” “Maddenin Tanecikli Yapısı”

“Toplum İçin Çalışanlar”

6C – Bul, Yap ve Öğren!

“Veri” “Ölçme”

“Ülkemizin Kaynakları”

“Paketler”

6. Sınıf

6D – El Kuklası

“Veri” “Ölçme”

“Yeryüzünde Yaşam”

“Paketler”

6E – Hareketli Hikâyeler

“ Kuvvet ve Hareket”

“Geometri” “Ölçme”

“Paketler” “Bul, Yap ve Öğren!”

6F – Gece Lambası

“Yaşamımızdaki Elektrik” “Işık ve Ses”

“Geometri” “Ölçme” “Veri” “Yeryüzünde Yaşam” “Ülkemizin Kaynakları”

“Paketler” “Bul, Yap ve Öğren!”

6G – Geziye Çıkıyoruz

“Veri”

“Paketler”

203

Üniteler
7A – Kahvaltı Yapalım

Türkçe
“Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”

Fen ve Teknoloji
“Vücudumuzda Sistemler”

Matematik
“Ölçme” “Veri”

Sosyal Bilgiler

Teknoloji ve Tasarım
“Meyve Salatası”

7B – Köprü

“Kuvvet ve Hareket”

“Geometri” “Ölçme”

“Türk Tarihinde Yolculuk”

“Paketler” “Hareketli Hikâyeler”

7. Sınıf

7C – Kullan ve Dönüştür!

“Maddenin Yapısı ve Özellikleri”

“Geometri” “Ölçme”

“Ülkemizin Kaynakları”

“Bul, Yap ve Öğren!” “Paketler”

7D – Tatil Çantası

“Geometri” “Ölçme” “Veri”

“El Kuklası”

7E – Atlıkarınca

“ Kuvvet ve Hareket

“Geometri” “Ölçme”

“Hareketli Hikâyeler” “Bul, Yap ve Öğren!”

7F – Taşıtlar

“Kuvvet ve Hareket” “Yaşamımızdaki Elektrik”

“Geometri” “Ölçme”

“Zaman İçinde Bilim”

“Gece Lambası” “Paketler”

7G– Kampanyalı Satış

“Veri”

“Ülkemiz ve Dünya” “Demokrasinin Serüveni” “Elektronik Yüzyıl”

“Paketler” “Geziye Çıkıyoruz”

204

Üniteler
8A – Kek Yapıyoruz!

Türkçe
“Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma” “Dinleme” “Konuşma” “Yazma” “Görsel Sunu ve Görsel Okuma”

Fen ve Teknoloji
“Vücudumuzda Sistemler

Matematik
“Veri” “Ölçme”

Sosyal Bilgiler

Teknoloji ve Tasarım
“Meyve Salatası” “Kahvaltı Yapalım” “Paketler” “Kampanyalı Satış” “Paketler” “Köprü” “Bul, Yap ve Öğren!” “Bul, Yap ve Öğren!” “Kullan ve Dönüştür!” “Gece Lambası” “El Kuklası” “Tatil Çantası” “Paketler” “Kampanyalı Satış” “Hareketli Hikâyeler” “Atlıkarınca” “Paketler”

8B – Tatil Evi

“İnsan ve Çevre”

“Geometri” “Veri” “Ölçme” “Geometri” “Veri” “Ölçme”

8C – Dekoratif Saat

“Maddenin Yapısı ve Özellikleri” “Yaşamımızda Elektrik”

8. Sınıf

8D – Genç Modacılar

“Veri” “Ölçme”

8E – Dans Eden Oyuncaklar

“ Kuvvet ve Hareket”

"Geometri” “Ölçme”

8F – Alarm

“Yaşamımızdaki Elektrik” “Ses”

“Veri” “Ölçme”

“Gece Lambası” “Taşıtlar”

8G– Bir İş Kuruyoruz

“Veri”

“Paketler” “Geziye Çıkıyoruz” “Kampanyalı Satış” “Ekonomi ve Sosyal Hayat” “İletişim ve İnsan İlişkisi”

8H– Meslekleri Tanıyorum

“Veri”

205

EK 5 TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI DERS KİTAPLARININ FORMA SAYILARI

Sınıflar 6. Sınıf 7. Sınıf 8. Sınıf

Ders Kitabı Kitap Forma boyutu sayısı 19,5 x 27,5 8 – 11 19,5 x 27,5 8 – 11 19,5 x 27,5 9 – 12

Öğrenci Çalışma Kitabı Kitap Forma boyutu sayısı 19,5 x 27,5 6–9 19,5 x 27,5 6–9 19,5 x 27,5 7 – 10

Öğretmen Kılavuz Kitabı Kitap Forma boyutu sayısı Serbest Serbest Serbest Serbest Serbest Serbest

206

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->