P. 1
İşletme Bilimine Giriş Ders Notu

İşletme Bilimine Giriş Ders Notu

3.0

|Views: 11,759|Likes:
Yayınlayan: Oguz Kagan Sahin

More info:

Published by: Oguz Kagan Sahin on Sep 01, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
See more
See less

12/19/2015

qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqw ertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwert yuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui opasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopa sdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdf ghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghj İşletme Bilimine Giriş klzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklz İktisat Bölümü Ders

Notları xcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcv 2011/2012 – Güz Dönemi bnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwe rtyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuio pasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopas dfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg
Yrd. Doç. Dr. Metehan TOLON

©Oguz K. Sahin

İşletme: İnsanların istek ve ihtiyaç karşılamak için iktisadî mal ve hizmet üreten ve/veya bunların satışını gerçekleştiren ekonomik birimlerdir. İhtiyaç: Karşılığında insanlara haz ve mutluluk veren, karşılanmadığında ise tatminsizlik ve hatta hayatî tehlike yaratan her şey.

Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi

Alt grup giderilmeden bir üst grup ortaya çıkamaz.

İktisadî Fayda: Mal ya da hizmetlerin insanların gereksinimlerini karşıladığında ortaya çıkan haz. 1. 2. 3. 4. 5. Yer Faydası Zaman Faydası Şekil Faydası Mülkiyet Faydası Bilgi edinme Faydası

©Oguz K. Sahin
Yer Faydası: Mal ve hizmetin müşterinin istediği yerde olması. Zaman Faydası: Mal ve hizmetlerin müşterinin istediği zamanda bulundurulması. Şekil Faydası: Müşterilerin istediği şekilde mal ve hizmet üretmesi. Mülkiyet Faydası: Herhangi bir ürünün kullanım hakkının müşteriye geçmesi. Bilgi edinme Faydası: Müşteri mal ve hizmetle ilgili bilgi edinmesi.

Değer: Bir ürünün müşterinin gözünde onu ayrıcalıklı kılan özelliği Tüketim: İhtiyaçların ve isteklerin karşılanması için mal ve hizmetlerin tüketici tarafından kullanılmasına denir. Talep: Belirli bir zamanda belirli bir fiyattan alınmak istenen ürün miktarı. Arz: Belirli bir zamanda belirli bir fiyattan satılmak istenen ürün miktarı. Fiyat: Mülkiyet hakkını ele geçirmek ödenen parasal değer. 2. Arz ile talebin kesiştiği noktanın parasal değeri. Ürün: İhtiyaçları karşılamak için üretilen her şey. MAL
İnsanların ihtiyaçlarını karşılayan somut unsurlar.

+

HİZMET
İnsanların ihtiyaçlarını karşılayan soyut unsurlar.

=

ÜRÜN

Üretim: İnsanların talep edecekleri mal ya da hizmetlerin meydana getirilmesi. Üretim Faktörleri   Emek Sermaye   Doğal Kaynak Girişimci

Emek: Bir üretim faaliyeti gerçekleştirebilmek için insanların harcadığı zihinsel ve bedensel efor. Sermaye: İşletmeyi kurarken gerek faaliyetleri sürdürürken ihtiyaç duyduğumuz likit ve likit olmayan varlıklar.

©Oguz K. Sahin
Sermaye   Nakdî Sermaye: Üretime katılırken şekil değiştiren unsurlar Aynî Sermaye: Üretime katılırken şekil değiştirmeyen unsurlar

Amortisman: Malın kullanım aşamasında zamana bağlı olarak kaybettiği değer.Örn: Bir greyderin kullanım ömrü 10 yıl olduğu kabul edildiğinde, greyderin maliyetinin tamamının kullanım ömrüne(yıl) bölünüp o mal için yıl başına ayrılan gider, o malın yıllık amortisman gideridir. Doğal Kaynak: İhtiyaç duyduğumuz yer altı ve yer üstü kaynaklardır. Girişimci: İçinde bulunduğu pazarda talep edilebilir mal ve hizmet üreten ve yaratıcılığıyla da buna ön ayak olan kişiler üretim faktörlerini bir araya getiren kişiler. Yöneticilerle girişimcilerin arasındaki fark risktir. Yönetici risk almaz, girişimci ise risk alarak iş yapar. Girişimciliğin Fonksiyonları 1. Toplum tarafından ihtiyaç duyulan mal ya da hizmetleri veya yeni ve hizmetleri ortaya koyar 2. Sektörde yeni organizasyon gerçekleştirmek 3. Yeni Pazar bulmak 4. Mal ve hizmetlerin üretiminde kullanılabilecek kaynaklar bulma. İşletme biliminin diğer bilimlerle ilişkisi  Matematik – İstatistik  İktisat  Hukuk   Davranış bilimi İşletmeleri etkileyen dış çevre faktörleri  Doğal çevre  Sosyal-Kültürel çevre  Ekonomik çevre  Teknolojik çevre  Rekabetçi çevre

 

Politik çevre Hukuki çevre

Eğer sektöründe gelişen teknolojik yenilik tüketicilerin ihtiyaçlarında, isteklerinde, beklentilerinde olumlu bir değişim yaratıyorsa, o teknolojik yenilik işletmeye adapte edilmelidir. Rakip: Aynı hedef pazara benzer ürünleri üreten işletmelerin statüsü. Hukukî Çevre: “İşletmeler, faaliyetlerini meşru zeminde yürütmek zorundadırlar.” Bu meşru zeminle anlaşılan;   İşletmelerin faaliyetlerini, yasaları baz alarak ve onların yetkisi altında yürütmeleri gerektiğini, Toplumun vicdanını zedelemeyecek işlerin yapılması gerektiğini tanımlar.

Dış çevre faktörlerinin incelenmesinin sebepleri:   Bu faktör dinamiktir. Kontrol edilemezdir. (işletme büyük ölçüde kontrol edilemez.)

İŞLETMENİN AMAÇLARI Genel Amaçlar 1) Kâr sağlamak – (İşletmeler arasında kâr amacı gütmeden de kâr edebilenleri vardır(Vakıflar..). Bu kâr yine o kuruluş için kullanılır.) 2) Varlığını sürdürmek 3) Sosyal sorumluluk Özel Amaçlar İşletmenin hedeflerine göre değişir. Örn: Pazar payının yükseltilmesi, daha kaliteli mal üretilmesi, uluslar arası ticaret yapmak, büyümek, küçülmek… GELİR Gelir Türleri 1) Ana faaliyet geliri Asıl yapılması amaçlanan işten kazanılan gelirdir. İki gruba ayrılır.  Satış geliri: (Satılan ürün miktarı x ürün satış fiyatı) sonucunda elde edilen gelir.  Stok geliri: Depo vb. yerdeki malların sağladığı gelir. 2) İkincil(yan) gelir 5) Hurda ya da atık madde geliri 3) İştirak ve Faiz geliri 6) Bağış geliri 4) Kira geliri

İkincil(Yan) gelir Ana faaliyet gelir dışında
yemek

yapılan

başka

faaliyetlerin

sağladığı

gelire

denir.

oto yıka.

Konakl. hizmet
Kuru temiz.

tekne tur.

Örneğin bir otel için ikincil gelirler… İştirak ve faiz geliri Kısa, orta veya uzun dönem kullanılmayacak gelir, birikim vb. nin; bankaya yatırma, döviz alma gibi amaçlarla kullanıldığında kazanılan gelire denir. Kira Geliri Ev, arsa gibi bazı gayrimenkullerin kiralanmasıyla elde edilen gelir. Bağış geliri Genellikle kâr amacı gütmeyen işletmelerde elde edilir. Karşılığında mülkiyet faydası elde edilmez. GİDER (Maliyet) Gider türleri Gider türleri iki gruba ayrılır.   Özelliğine göre giderler Diğer giderler

1) Özelliğine göre giderler  Sabit giderler; Üretim miktarına bağlı olarak artış ya da azalış göstermeyen giderdir.(Yönetici maaşları, amortisman gibi giderler)  Değişken giderler; Üretim miktarına bağlı olarak artış ya da azalış gösteren giderlerdir.(Elektrik, hammadde, su, doğalgaz… gibi) önemli: Sabit giderler; toplamda sabit, birim başına değişkendir. Değişken giderler ise; toplamda değişken belli bir dönem için birim başına sabit giderlerdir.

©Oguz K. Sahin
Örnek (sabit gider için); Bir fırın işletmesinin aylık sabit gideri aşağıdaki gibi, Bahsedilen fırının aylık toplam sabit gideri 20.000TL dir. Bu fırın ayda 1000 ekmek üretse de, 10 ekmek üretse de bu miktar değişmez. Giderin karşılanması için 1000 ekmek üretildiğinde, 20TL/birim’den; 10 ekmek üretildiğinde, 2000TL/birim’den satılması gerekecektir ki giderler karşılanabilsin. Bu nedenle değişkenlik sadece üretilen birim başına gerçekleşecektir. Toplamda sabittir. Kira 10.000 Yönet. 7.500 Amort. 2.500 TOP. 20.000

Örnek (Değişken giderler için); Bir fabrika işletmesi için birim başına sabit giderler aşağıdaki gibi,

H.mad. Elekt. Su İşçilik TOP. 

20 15 5 10 50TL

Belli bir dönemde birim başına sabit olan değişkenler(sağda), üretilen her yeni birim için yeni bir gider oluşturacağından toplamda değişkenlik yaratacaktır. Böylece toplamda değişken, birim başına sabitlik ilkesini doğrulayacaktır.

Yarı değişken giderler

Bunu örnekle açıklayabiliriz. Bir GSM şirketinin uyguladığı tarifede, 500dk için aylık 19 TL sabit gider belirlenmiştir. Fakat bu limit sonrasında, yapılan her görüşme için farklı bir ücretlendirme yapıldığında, bunun için ayrılan gider, yarı değişken grubuna girer. 2)      Diğer Giderler Toplam gider Ortalama gider Marjinal gider Alternatif gider(maliyet) Doğrudan ve dolaylı gider

A) Toplam Maliyet

a= toplam birim değişken maliyet x= üretim miktarı b= sabit maliyet

©Oguz K. Sahin
B) Ortalama Maliyet

C) Marjinal Maliyet Üretimdeki bir birimlik birimlik artışın toplam maliyette meydana getirdiği değişimdir. D) Alternatif maliyet Seçilmeyen bir malın seçilen mala karşı oluşturduğu maliyettir. E) Doğrudan ve Dolaylı Maliyet Giderlerin üretimle ilişkilendirilip ilişkilendirilememesiye oluşan giderlerdir. Örn. Üretim için kullanılan elektrik DOĞRUDAN; tuvalette kullanılan elektrik DOLAYLI maliyete girer. İşletmenin Fonksiyonları Yönetim Pazarlama } Temel Fonksiyonlar Fonksiyonu } Ana fonksiyon

Halkla İlişkiler Ar - Ge

}

Destekleyici Fonksiyonlar

olarak gruplanabilir. Fakat işletmenin ilgi alanına göre, grup içerikleri değişim gösterebilir.

Yönetim Fonksiyonu Yönetim, kaynakların en verimli, etkili ve en etkin üretimi sağlayan, üretimden tüketiciye sunulana kadarki faaliyetlerden sorumlu olan birimdir. Kuruluşun kaynak koordinasyonunu sağlama amacı güder.

©Oguz K. Sahin
         Amaca yönelik, Grup faaliyeti, Beşeri özellikli, İşbirliği süreci, İş bölümü ve uzmanlaşma faaliyeti, Yetki ve otorite faaliyeti, Evrensellik, Hiyerarşik yapı Demokratik olma…

gibi kavramlar yönetim fonksiyonunun içinde barınır. Pazarlama Fonksiyonu Hangi ihtiyaçların hangi mal ve hizmetle sağlanacağı bu fonksiyon aracılığıyla belirlenir. İhtiyaç ve istek duyulan mal veya hizmetleri, tüketiciye sunup ilişki sürekliliğini sağlamak bu fonksiyonun temel gereğidir. Üretim Fonksiyonu İşletmelerin mal ve hizmetleri üretirken, onları oluşturan etmenleri üretim aşamasına nasıl dahil ettiğini ve üretim aşamasında uygulanan politikaları kapsayan fonksiyondur. Bu nedenle üretim aşamasında gerçekleşen her türlü olay ve alınan her türlü karar bu fonksiyonla ilişkilidir. Örneğin, işçi gücü seçimi, teknoloji seçimi… vb. Üretim fonksiyonu “dönüşüm süreci” aşamasına dahildir. Yani girdiler (enerji, hammadde…) dönüşüm sürecine girer. Ürün olur ve piyasaya tüketiciye mal ve hizmet olarak arz edilir. Bu mal ve hizmetler aynı zamanda denetim aşamasından da geçer. İstenilen düzeyde ise uygulamaya devam edilir değilse geri bildirim yoluyla istenilen düzeye getirilmeye çalışılır. İŞLETME TÜRLERİ 1) Sermayenin mülkiyeti bakımından işletme türleri  Özel İşletmeler: Sermayenin tamamı özeldir.  Kamu İşletmeleri: Sermayenin tamamı devlete aittir.  Karma sermayeli İşletmeler: Sermayenin bir kısmı devlete ait, bir kısmı özeldir. Payı fazla olan yönetir. 2) Ekonomik yapı bakımından işletme türleri  Mal üreten işletmeler: Nihai çıktıları somut olan işletmelerdir. Üretim vardır.  Hizmet üreten işletmeler: Nihai çıktıları soyut olan işletmelerdir. Üretim vardır.  Satıcı işletmeler: Üretim yoktur.Satış işlemi gerçekleştirilir.

©Oguz K. Sahin
3) Uluslar arası olup olmamalarına göre işletme türleri  Ulusal işletmeler: İşletmenin kendi ülke sınırları içerisinde faaliyet yapması  Uluslar arası işletmeler: İşletmenin kendi ülkesi dışında da faaliyet yapması Uluslar arasılaşmak için, ihracat, isim hakkı, yatırım, ortaklaşa yatırım gerekir. 4) İşletmeler arası anlaşmalar bakımından işletme türleri  Centilmenlik anlaşması: İyi niyet anlaşmasıdır. Yakın ilişkideki şirketler arası görülür.  Konsorsiyumlar  Karteller  Konsern  Holding  Tam birleşme (Şirket evliliği, merge, füzyon)  Tröstler Konsorsiyum: Bir işletmenin tek başına altından kalkamayacağı büyüklükteki bir faaliyeti gerçekleştirmek için iki veya daha fazla işletmenin bir araya gelmesi. İş bitince konsorsiyum ortadan kalkar. Karteller(İllegal): Aynı sektörde faaliyette bulunan iki veya daha fazla işletmenin pazardaki rekabeti azaltmak için veya ortadan kaldırmak için hukukî ve iktisadî bağımsızlıklarını yitirmeden gerçekleştirdiği anlaşma türü. Konsern(İllegal): Daha yakın ilişki içerisindeki iki veya daha fazla işletmenin hukukî bağımsızlıklarını yitirmeden; iktisadî bağımsızlıklarını yitirerek gerçekleştirdikleri anlaşma türü. Tröstler(İllegal): Aynı sektörde faaliyette bulunan iki ya da daha fazla işletmenin hukukî ve iktisadî bağımsızlıklarını yitirerek yaptıkları anlaşma türü.   Yatırım Oylama

Holding(legal): Farklı konularda faaliyet sürdüren iki ya da daha fazla işletmenin tek çatı altında birleşmesiyle oluşan yeni işletmelerdir. Tam birleşme (Şirket evliliği, merge): Genelde aynı sektörde faaliyet gösteren iki veya daha fazla işletmenin herhangi birinin ismi veya yeni bir isim altında bir araya gelmeleriyle oluşur. Tröstten farkı rekabeti azaltmamasıdır. Bu nedenle de Legaldir.

©Oguz K. Sahin
5) Hukukî şekilleri bakımından işletme türleri 1) Tek kişilik işletmeler 2) Ortaklıklar  Adi ortaklık  Ticaret ortaklıkları o Şahış Şirketleri  Kollektif Şirketler  (Adi) Komandit Şirketler o Sermaye Şirketleri  LTD. ŞTİ. (Limited Şirket)  A.Ş (Anonim Şirket)  Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket 3) Vakıf ve Dernek işletmeleri 4) Kooperatifler 1) Tek kişi işletmeler Bir tek kişinin açtığı işletmelerdir. Özellikleri; - Kuruluşu ve yönetimi kolaydır. - Kâr paylaşımı söz konusu değildir. - İşletme sahibi tüm mallara kendi sahip olduğundan borç ödemede kredi bulması kolaydır.(adi şirkete oranla) - Hisse senedi ve tahvil ihraç etmezler. - Herhangi bir sözleşmeye ihtiyacı yoktur. 2) Ortaklıklar  Adi Ortaklıklar İki veya daha fazla gerçek kişi tarafından ahlâka ve kanuna aykırı olmamak kaydıyla ticari iş yapmak üzere yapılan ortaklıktır. Özellikleri; - Gerçek kişiler olmalı - Sözleşme olmak zorunda değil - Kâr paylaşılır - Bu ortaklığın ticaret siciline tescili zorunlu değildir. - Ortaklıklardan biri istediği ticaret odasına kayıt yaptırabilir. - Tüzel kişilikleri yoktur. Tüzel kişilik: Şirketin hukuk karşısında ortaklarından bağımsız bir kişiliğinin olması.

©Oguz K. Sahin
 Ticari Ortaklıklar o Şahıs Şirketleri  Kollektif Şirketler(Ortaklıklar):

Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla gerçek kişiler arasında kurulan ve ortaklarının şirket alacaklılarına karşı sorumluluğu sınırlandırılmamış olan tüzel kişiliğe sahip ortaklık türüdür. Ortakların şirkete karşı borçlu olduğu durumda; Sınırsız ( tüm mal varlığı ile) ve müteselsilen ( zincirleme, istenilen ortaktan tahsil sağlama) sorumluluklar geçerli olur.

Kollektif şirketten alacağı olan önce şirkete başvurur. Eğer şirketin kendinden tahsil edemezse, ortaklardan tahsili sağlama yoluna gider. (Tüm tüzel kişiliğe sahip işletmeler için geçerlidir). Özellikleri; Menkulkıymet ihraç edemez, tahvil çıkaramaz. Asgarî sermaye sınırı yoktur. Kâr ortaklar arasında paylaşılır.  Komandit Şirketler Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan ortaklarından bir kısmının sorumluluğu sınırlandırılmamış diğer ortak ya da ortakların ise belirli bir sermayeyle sınırlandırılmış olan ve tüzel kişiliğe sahip ortaklık türüdür. Kollektif şirketten farkı: komandit şirketlerin iki farklı ortaklık türü vardır. 1) Komandite ortaklar(sadece gerçek kişi): Şirket ortakları, sorumlulukları sınırsız ve müteselsilen olmak zorundadır. 2) Komanditer ortaklar(hem gerçek hem tüzel kişi): Şirket ortaklarının sorumlulukları ortaya koydukları sermaye kadardır. Şirket komandite ortak tarafından yönetilir. Şirket alacaklılarının sorumluluklarına karşı I. Dereceden şirketin kendisi sorumlu; II. Derecede komandite ortak sınırsız ve müteselsilen, komanditer ortak da koyduğu sermaye kadar sorumludur.

©Oguz K. Sahin
o Sermaye Şirketleri  Sermayesi paylara bölümmüş şirketler Özellikleri; En az 5 ortak olmalıdır Sermayesi paylara bölünür En az birinin komandite olması gerekir.  Limited Ortaklıklar

Ticari bir işletmeyi bir ticaret ortaklığı altında işletmek koşuluyla en az bir gerçek veya tüzel kişiyle kurulan esas sermayesi belirli olan ve şirket alacaklılarına karşı ortakların sorumluluğu belirli bir sermaye ile sınırlandırılmış olan ortaklık türüdür. Özellikleri; En az 1, en fazla 50 gerçek veya tüzel kişiyle kurulur. Asgarî sermayesi belirli ( 10.000TL) Şekle dayalı bir sözleşme vardır. Bankacılık, sigortacılık faaliyetleri yapılamaz. Kâr ortaklar arasında paya göre dağıtılır. Sorumluluklar koyulan sermaye kadardır. Ayrı bir yönetim kurulu yoktur. Müdür ile yönetilir. Şirketin sorumluluğu ise şirketin mal varlığı kadardır.  Anonim Şirketler

Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla en az 1 gerçek veya tüzel kişiyle kurulan esas sermayesi belirli, paylara bölünmüş olan ve hisse senedi ile temsil edilen tüzel kişiliğe sahip ortaklık türüdür. Özellikleri; Menkulkıymet ihraç eden tek işletme türü Dolayısıyla bankacılık, sigortacılık yapabilir Esas sermaye sistemine tabi ise, en az 50.000TL; kayıtlı sermaye sistemine tabi ise, en az 100.000TL sermaye ile kurulur.

İki biçimde kurulur, 1- Ani Kuruluş: Şirket sermayesinin tamamı ortaklar tarafından koyulur veya taahhüt edilir. 2- Tedrici Kuruluş: Şirket sermayesinin bir kısmı ortaklar tarafından koyulur ve diğer kısmı halk tarafından kurulur.

©Oguz K. Sahin
A.Ş organları Genel kurul : En yetkili kuruldur. Yönetim kurulu : Şirket yönetiminden sorumlu kuruldur. (Genel Kuruldan atanır ya da sözleşmede belirtilir.) Denetleme kurulu : Yönetim kurulunun faaliyetlerini denetleyen kuruldur.

©Oguz K. Sahin
Yatırım Çalışmaları Yatırım: Milli gelirin bir yıl sonunda harcanmayan kısmının, yani üretim birimleri kurmak veya eskiyen üniteleri yenilemek amacıyla kullanılmasıdır. Müteşebbis açısından; nakdî sermayenin aynî sermayeye dönüşmesi. Yatırımın aşamaları: 1) Proje fikri 2) Fizibilite çalışmaları  Ön fizibilite  Fizibilite çalışmaları - Finansal etüt - Teknik etüt - Hukukî etüt → - Ekonomik etüt + Pazar araşt. Talep tahmini + Kapasite belirleme Kapasite: üretebilme yeteneği + Kuruluş yeri seçimi (ülke, bölge, alan, tesis seçimi) 3) Değerlendirme ve yatırım kararları 4) Proje raporu 5) Kesin proje 6) Projenin uygulanması 7) Üretime geçiş aşamaları Pazar araş. ve talep tah. aşaması, hedef kitleyi araştırır. Nasıl bir pazar arayışı içerisinde bulunduğunu araştırır, üreticinin isteklerini araştırır. Ne kadarlık satış yapılabilir, üründen ne kadar talep gelir gibi soruların cevaplandırmasını yapar. Kapasite türleri      Maksimum kapasite Normal kapasite Fiili kapasite Atıl kapasite Optimum kapasite

©Oguz K. Sahin
Maksimum Kapasite Üretimde hiçbir duraksama olmaksızın üretilebilecek üretim miktarını yansıtır.(Ki bu mümkün değildir. Normal Kapasite Olağan duraksamalar dışındaki toplam üretim miktarını temsil eder. Fiili Kapasite Belli bir dönemde üretilebilecek üretim miktarıdır. Atıl Kapasite Normal kapasite ile fiili kapasite miktarları arasındaki farkı temsil eder. Optimum Kapasite Birim başına maliyetlerin minimum olduğu durumdaki üretim miktarıdır.

Ölçek ekonomisi Üretim hacmini artırıp fiyatla maliyet arasındaki farkın artması (Cep telefonlarında yaşanan maliyet değişimi örneği..!!!) Kuruluş yeri seçimini etkileyen faktörler    Pazara yakınlık Tedarikçilere ve kaynaklara yakınlık İş gücü maliyeti ve temin durumu   Altyapı olanakları Yasal sınırlama ve teşvikler

Proje raporu - Teknik rapor: Projede yapılan her şey detaylarıyla bu raporda açıklanır. - Yönetici raporu: yönetici özeti de denir. Teknik rapora kıyasla çok daha kısa olmalıdır. Değerlendirme ve yatırım kararı Rapor yöneticilere sunulur. Kararlar olumlu ise Kesin Proje oluşur. Daha sonra yatırım faaliyetleri yapılır. (Proje uygulanır.) En son olarak da üretime geçilir.

©Oguz K. Sahin
İŞLETMENİN FONKSİYONLARI
YÖNETİM FONKSİYONU Bilimsel yönetim yaklaşımı (F. W. TAYLOR)     İş en küçük parçalara bölünerek yapılmalıdır, Parçaları bilimsel yöntemler kullanarak gerçekleştirilmeli Hareket ve zaman etütleri yapılmalı Parça başı ücret sistemi benimsenmelidir.

Yönetim süreci yaklaşımı (Henry FAYOL) Bürokrasi yaklaşımı (Max WEBER)  Mutlak hiyerarşiden bahseder,  Yatay ve dikey statüdeki insanlar arası ilişkiler rasyonel olmalıdır.  İşletme içerisindeki yükselmeler ve ücretlendirmeler liyakate dayanmalıdır.

Klasik Örgüt Kuramı     Uzmanlaşma artarken profesyonelleşme azalır, Kapalı sistem savunulur İşlerin tek bir yapılış yönteminin varlığı kabul edilir İnsanlar makine gibi çalışmalıdır.

F. W. TAYLOR, Henry FAYOL ve Max WEBER Klasik Örgüt Kuramcılarıdır.

Neo-Klasik Örgüt Kuramı     İşlerin en iyi bir tane yapılış yöntemi vardır. Uzmanlaşmaya önem verilir. İnsan beşerî bir varlıktır, makine değildir. Örgüt, kapalı sistem olarak görülür.

Elton MAYO ve Arkadaşları ( Beşeri İlişkiler yaklaşımı) Hawthrone deneylerini yaparak teorilerini geliştirmişlerdir.

©Oguz K. Sahin
Modern Örgüt Kuramları Sistem Yaklaşımı
Tedarikçi ler Müşteril er

Girdi

Süreç

Çıktı

Araçlar

Geri bildirim

Durumsallık Yaklaşımı İşlerin en iyi olarak tek yapılış yöntemi yoktur.

Kavramsal beceri İnsan İlişkileri becerisi Teknik beceri

Kavramsal Beceri İleriye yönelik isabetli kararlar alabilme örgütü bir bütün olarak görebilme, alınan kararları işletmenin tamamına yayabilmedir. İnsan ilişkileri Becerisi İnsanlarla iyi iletişim kurabilmektir. Empati becerisidir. Teknik Beceri İşin yapılışıyla ilgili bilgiye sahip olmaktır. Yöneticinin Üstlendiği Roller 1) Kişiler arası Roller  Temsilcilik Rolü  

Liderlik Rolü

Bağlantı Rolü

2) Bilgisel Roller  Monitör Rolü 3) Kararlarla İlgiili Roller  Girişimci Rolü  Karışıklık Çözücü Rol

Dağıtıcı Rolü

Sözcü Rolü

 

Kaynak Dağıtım Rolü Görüşmeci Rolü

YÖNETİM FONKSİYONLARI o Planlama o Örgütleme o Yöneltme o Eşgüdüm o Denetim İşletme içerisinde, işletmede herhangi bir problemin var olması durumunda bakılacak 2 şey; Problemin hangi işletme fonksiyon ya da fonksiyonlarından kaynaklandığını bulmak Bu fonksiyon ya da fonksiyonların hangi yönetim fonksiyonları tarafından uygulanmadığını bulmak

Planlama
İşletme unsurunun temelini oluşturur. İleriye dönük bazı kararlar almaktır. İşletme için 3 temel soru; “Şu anda neredeyiz?” “Nerede olmak istiyoruz?” “Ulaşmak istenen hedefe nasıl varabiliriz?

Amaç: Sayısal olmayan uzun vadedeki istekler Hedef: Sayısal olarak belirlenen uzun vadeli istekler Misyon: İşletmenin pazardaki var olma sebebi Vizyon: İşletmenin gelecekte kendini görmek istediği durum

©Oguz K. Sahin

} Planlama Düzeyleri

Plan Türleri Süreli Planlar: Programlar, Projeler, Bütçeler… vb. Süresiz Planlar: Her zaman mevcut olan planlar.

Süreli Planlar Projeler: İşletmelerin rutin olarak yaptığı işlerin dışında yapılan çalışmalardır. Bütçeler: İşletme içerisinde yapılan işlerin sayısallaştırılmış halidir. Süresiz Planlar Politika: yöneticilerin, işletmecilerin günlük yapacağı faaliyetler. Gen yöntemler: Sıkça karşılaşılan problemlerin aşama aşama nasıl çözüleceği ile ilgili yöntemler. Kurallar: İşletme içerisinde belirtilen bildiri ve yaptırımlar.

Örgütleme
Bu fonksiyonla, yapılacak işler belirlenir. Tanımlanan işlerden kimlerin sorumlu olduğu teşhis edilir. İşler yapılırken kullanılan araç-gereçler belirlenir. Nedenleri; İşleri yapılabilecek parçalara bölerek ve benzer işleri gruplayarak işleri kolaylaştırma İşleri yapacak bireyleri yapacakları iş alanına göre kategorize etmek Sinerji yoluyla iş kalitesini artırmak. Takım çalışmasına, grup çalışmasına özendirmek. İyi bir iletişim sağlamak Yetki zinciri oluşturmak (Formel ve İnformel Yapılar)

İş Bölümü ve uzmanlaşma derecesi Örgütlenme; Yatay örgütlenme Dikey örgütlenme

©Oguz K. Sahin
Yönetim Alanı: Bir üstün yönetebileceği ast sayısını ifade eder. Merkezileşme derecesi: Kararların bir merkezde toplanıp toplanmadığını ifade eder. Kararlar, tek bir merkezden yayılıyorsa, merkezileşme derecesi en yüksektir. Karar aşağı doğru yayılmaya başlıyorsa merkezileşme düzeyi düşmeye başlar. Adem-i Merkeziyetçilik (Yerinden yönetim) Kararların bulunulan yerden verildiği örgütlenme halidir. Örgütlenme biçimleri Fonksiyonlarına göre Ürün temeline göre Müşteri temeline göre Coğrafi bölgelere göre

Fonksiyonlarına göre; Emir komuta zinciri kimin kimden emir alacağını gösterir. Hiyerarşik sistemlerde yatay ve çapraz ilişkiye izin verilmez. Ürün temeline göre; Birden fazla veya farklı özelliklerde ürün üretimi yapan işletmeler için gereklidir. Her bir ürün uzmanlık gerektirir. Bu durum örgütlenmeyle sağlanır. Matriks Örgütler Hiyerarşik yapının istisnasıdır. Yatay ve çapraz ilişkiler vardır.

Yöneltme
} Etkili ve iyi emirin özellikleri

LİDERLİK ve MOTİVASYON; yönelme için iki önemli kavram. Davranışsal Liderlik; duruma göre bir yönetim biçimi planlamadır.

©Oguz K. Sahin
Mc Gregor – X ve Y Teorisi Bu teori çalışmaları sonucunda 3 çeşit liderlik sınıfı vardır. Bunlar; Otokratik Liderlik: Astlarına güven duymayan, onları karar mekanizmasına dahil etmeyen davranış sergilerler. Demokratik Liderlik: Grup çalışmasını destekleyen, astlarının karar mekanizmasına dahil olmasını destekleyen liderlerdeki özelliktir. Yine de son kararı kendileri verir. Serbestiyetçi(bırakın yapsınlarcı) Liderlik: Astlarına tam serbestlik sağlayan liderlerdir. İşi yapanın kararıyla hareket edilir. (Adem-i Merkeziyetçilik) Motivasyon İnsanların çalışmaya teşvik edilmesi aşamasına uygulanan unsurlardır. Herzberg; İkili Etmen Teorisi Çift Faktör Teorisi 1.si, Hijyen faktörleri tek başına insanları motive etmez. 2.si, motivasyonel faktörler. Hijyen faktörleri: Para, iyi bir çalışma ortamı, ücretlendirme vs. Motivasyonel Faktörler: Kariyet planlaması, başarma duygusu vs. Maslow ve Herzberg, herkesi aynı olarak değerlendirir. Vroom beklenti Kuramı…?

Eşgüdüm
İletişim ağı eşgüdüm için çok önemli bir unsurdur.
Gönderici Şifreleme Mesaj Şifre çözümü Alıcı

Geri bildirim

Tepki

©Oguz K. Sahin
3 tür eşgüdüm sistemi vardır. Ortak bağımlılık Sıralı bağımlılık Karışıklı bağımlılık

Ortak bağımlılık Örgüt birimleri günlük uğraşlarında birbirine bağımlı değildir ancak genel başarı için birbirlerine ihtiyaçları vardır. Sıralı bağımlılık Bir birimin çıktısının diğer birimin girdisini oluşturmasıdır. Karşılıklı bağımlılık Etkili çalışabilmek için her bir birimin iş gereklerini yerine getiriyor olması gerekir.

Denetim
2 boyutu vardır. Bunlar; - Yapılan hataları düzeltmek - Bir sonraki planlama dönemi için daha iyi planlar yapılmasını sağlamak - Aşamaları; Standartları ortaya koymak, : “ben nereye ulaşmak istiyorum?” sorusu bunlardan biridir. Fiili durum ortaya koymak: Başarının ölçülmesi, Standartlarla fiili durum arasında sapma, Düzeltici önlemler alınması, : Önce işletme fonksiyonlarına bakılır. Denetim Yöntemleri     Ön denetim Düzeltici denetimler Evet/Hayır denetimleri işlemi durdurur. İşlem sonrası denetimler denetimidir. : Kaynakların yeterli olup olmadığına bakılır. : İşlemler devam ederken yapılır. : Katıdır. Check List’e yapılan herhangi bir olumsuz sonuç : Nihaî çıktıların standartlara ne kadar uygun olduğunun

o o o o

BASARILAR…

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->