Periyodik Sistemin Tarihçesi

Tarihsel süreç içinde elementler fiziksel ve kimyasal benzerliklerine göre birçok şekilde sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırmalardan bazıları aşağıdadır. Triadlar ( üçlüler ) Kuralı : 1817- 1829 yılları arasında Johann W. Döbereiner, fiziksel ve kimyasal özellikleri birbirine benzer elementleri üçer elementten oluşan seriler halinde gruplandırdı. Buna göre Ca, Sr, Ba bir seriyi Li, Na, K başka bir seriyi ve Cl, Br, I diğer bir seriyi oluşturur. Triadlar kuralına göre, her seriyi oluşturan elementler benzer özelliklere sahiptir ve her serideki ikinci elementin atom ağırlığı , yaklaşık olarak diğer iki elementin atom ağırlıklarının aritmetik ortalamasına eşittir.

Oktavlar Yasası : 1863-1866 yılları arasında John A.R. Newlands’ın geliştirdiği
oktavlar yasasına göre ; elementler atom ağırlıklarının artışına göre sıralandıklarında , müzik notalarındaki oktavlar gibi , sekizinci element birinciye , dokuzuncu element ikinciye … özellik olarak benzer. Bu çalışmaların yanı sıra A.E. Bequyer De Chancourtois, elementleri ; atom kütleleri temelinde , fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre , bir silindir üzerindeki 16 sütuna yerleştirerek ilk basit periyodik sistemi oluşturmuştur.

. Mendeleev’ in hazırladığı Periyodik Sistemde henüz bulunmamış elementler için boşluklar bırakılmıştır. skandiyum ( Sc ) . germanyum ( Ge ) ve galyum ( Ga ) elementleri henüz bulunmamış olmasına karşın Mendeleev . Mendeleev’ in önerdiği Periyodik yasaya göre . Mendeleev tarafından öngörülmemiş olan asal gazlar da bulunduktan sonra Mendeleev’in periyodik sistemine uyum göstermiştir. elementlerin özelliklerinin periyodik olarak yinelendiğini göz önünde bulunduran Mendeleev . Mendeleev’ in düzenlediği Periyodik Sistemde . benzer elementler grup adı verilen dikey sütunlara yerleşir. periyodik sisteminde bu elementlerin bir çok özelliğini tahmin edebilmiştir.Mendeleev’ in Periyodik Sistemi : Elementlerin modern periyodik sınıflandırılması . Atom ağırlıklarına göre sıralandıklarında . henüz bulunmamış elementlerin özellikleri ile ilgili olarak da doğru tahminlerde bulunabilmiştir. Mendeleev . Elementler atom ağırlıklarına göre sıralandıklarında özelliklerindeki benzerlikler periyodik olarak yinelenir. 1869 yılında Julius Lothar Meyer ve Dimitri Mendeleev tarafından birbirlerinden habersiz olarak yapılmıştır. elementleri atom kütlelerine göre sıraladığında . elementlerin düzenli tekrar eden özellikler gösterdiğini fark ederek bir periyodik yasa önerdi. Örneğin .

elementlerin periyodik özelliklerinin. . Bugün kullanılan modern periyodik sistem . atom kütlelerine ( kütle numaralarına ) göre dizilimleri sonucu belirli bir düzen gösteriğini varsayarak periyodik sistem oluşturmuştu. elementlerin artan atom numaralarına göre hazırlanmış olup 18 gruptan ( dikey sütun ) oluşur. periyodik yasayı .Modern Periyodik Sistem Mendeleev . Elementlerin kimyasal ve fiziksel özellikleri artan atom numaralarının periyodik bir fonksiyonudur. şeklinde yeniden tanımladı. Bunun üzerine Moseley. periyodik sistemin . elementlerin atom numaralarına göre yeniden düzenlenmesi gerektiği düşüncesi ortaya çıktı. Ancak periyodik sistemin süreç içinde incelenmesiyle. elementlerin atom kütlelerinin dışında başka bir özelliğe göre sıralanması gerektiği anlaşıldı. Moseley’in tanımladığı periyodik yasa bu gün kullanılan modern periyodik tablonun temelini oluşturur. 1913’te Moseley’in X ışınları ile yaptığı deneylerde elementlerin atom numaralarını bulması ve bu atom numaralarının çekirdek yükü ( proton sayısı ) ile aynı olduğunu saptamasyla .

Periyodik tablodaki her bir yatay sıraya periyot adı verilir. periyot 37Rb 55Cs 87Fr 54Xe 86Rn 18 32 26 ? . soygazla sona erer. Her periyot metalle başlar. periyot Başlangıç elementi 1H Bitiş Elementi Element Sayısı 2He 10Ne 18Ar 36Kr 2 8 8 18 3Li 11Na 19K 5. periyot 3. periyot 2. Periyot Numarası = En yüksek başkuantum sayısı=Yörünge sayısı=Temel enerji düzeyi sayısı Periyot 1. periyot 4. periyot 7. periyot 6. Toplam 7 periyot vardır.

Periyot X 2. Periyot 7. Periyot Atom numarası en küçük Y Atom numarası en büyük . Periyot 3. Periyot 6.1. Periyot 4. Periyot 5.

3Li 4Be 5B 6C 7N 8O 9F 1s2 2s1 1s2 2s2 1s2 2s2 2p1 1s2 2s2 2p2 1s2 2s2 2p3 1s22s22p4 1s22s22p5 .Aynı periyottaki elementler . en yüksek enerji düzeylerinde farklı sayıda elektron içerirler.

Ancak IUPAC( Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği ) tarafından önerilen ve nisbeten yeni olan sistemde . 1. .  A gruplarına Baş ( ana ) grup. Gruplar iki şekilde adlandırılabilir.  B gruplarına Yan gruplar denir. Her bir gruba 1 den başlayarak 18 e kadar grup numarası verilerek adlandırılır. . .Periyodik tablodaki her dikey sütuna ( kolona ) Grup adı verilir. ………. grup olarak belirtilir. 8 tane A ve 8 tane B olmak üzere toplam 16 grup vardır. A ve B gruplarına göre 8A grubu ve 10B grubu olacak şekilde (3 tane 8B grubu bulunur ) adlandırılır. Elementlerin kimyasal özellikleri proton sayısı ve elektron sayısı ( dizilimi ) ile ilgilidir.ve 18.. . 3. gruplar A ve B olarak ayrılmaz. 8B grubu 3 kolon içerir. Yaygın olarak kullanılan sistemde 8 tane A ve 8 tane B grubu olarak gruplar sınıflandırılmıştır. Aynı gruptaki elementlerin fiziksel ve kimyasal özellikleri birbirine çok benzer olduğundan . bunlara aile de denir. 2.

periyot 4.. 3s2 …………. 4s2 ………….. 2A 4Be 12Mg 20Ca 38Sr 56Ba 88Ra Elektron dağılımındaki son orbital . periyot 3. 6s2 ………….periyot 2. Periyot 2A 3A 4A 5A 6A 7A 8A 3B 4B 5B 6B 7B 8B 1B 2B B grubu elementleri ( Geçiş elementleri ) 4. 7s2 . Aynı baş( ana ) grupta bulunan elementlerin değerlik elektronları sayısı ( en yüksek enerji düzeylerindeki elektron sayısı) aynı olduğundan ( 2He hariç ) benzer kimyasal ve fiziksel özellik gösterirler.…. 2s2 …………. periyottan başlar ..1A 1.. 5s2 …………..

Aynı gruptaki elementlerin değerlik elektronlarının dizilimleri aynı olduğundan aynı gruptaki elementler kimyasal olaylarda benzer şekilde davranırlar. Aynı gruptaki elementlerin elektron dizilimi birbirine benzer. 2A grubu elementleri s2 ile biter. Fiziksel özellikleri ise grup içerisinde kademeli olarak değişir. ( 2He hariç ) [10Ne] 3s1 [ [18Ar] 4s1 37Rb [18Ar] 4s2 38Sr [36Kr] 5s1 55Cs [36Kr] 5s2 56Ba [54Xe] 6s1 87Fr [54Xe] 6s2 88Ra [86Rn] 7s1 [86Rn] 7s2 . IA 3Li 1A 1s22s1 11Na 19K II A 4Be 1s2 2s2 12Mg Ne] 3s2 20Ca Elektron dağılımı . 1A grubu elementleri s1 .

.

.

.

.

.

Elektron dağılımı f ile biten elementler f blokunda yer alırlar. ektron dağılımlarındaki son orbitallerine göre de gruplandırılabilir. Buna göre elementler s. İç geçiş elementleri ikiye ayrılır. p. Elektron dağılımı p ile biten elementler p bloku . Temel haldeki elektron dağılımı 4f orbitali ile bitenlere lantanitler. d bloku elementlerine Geçiş elementleri de denir.  s ve p bloku elementleri A gruplarını. 5f orbitali ile bitenlere ise aktinitler denir. .Periyodik tablodaki elementler . f bloku elementlerine ise İç geçiş elementleri denir . Elektron dağılımı s ile biten elementler s bloku. Elektron dağılımı d ile biten elementler d bloku. d ve f şeklinde dört bloka ayrılırlar. d bloku elementleri B gruplarını oluşturur.

s bloku 1s 2s 3s 4s 5s 6s 7s iç Geçiş elementleri 4f f bloku p bloku 1s d bloku Geçiş elementleri 3d 4d 5d 2p 3p 4p 5p 6p Lantanitler Aktinitler 5f .

Elektron Dizilimi – Grup ilişkisi Değerlik elektron sayıları elementlerin kimyasal özelliklerini belirler.  Dış katman elektron dizilimleri aynı olan elementler aynı grupta yer alır. elementlerin periyodik sistemdeki grubu dış katman elektron dizilimi tarafından belirlenir. Elektron dizilimi s ve p orbitalleri ile biten elementler Ana grup ( A grubu ) d ve f ile biten elementler yan grup ( B grubu ) elementleridir. Bu nedenle .  Baş grup elementlerinin grup numarası değerlik elektron sayısına eşittir. ( He un değerlik elektron sayısı (2 ) grup numarasına ( 8A ) eşit değildir ) .

A Grupları IA S1 1H: 1s1 IIA S2 IIIA S2P1 1.periyot 2 A grubu IV A s2P2 VA S2P3 VIA S2P4 VIIA S2P5 VIIIA S2P6 ( Ametal ) 2He:1s 2 ( Soygaz ) 3 Li: 1s2 2s1 4Be: 1s2 2s2 5B : 1s2 2s2 2p1 2. periyot 8 A Grubu 2.periyot 3 A grubu .periyot 1 A grubu 2. periyot 1 A grubu 1.

6C: 7N: 8O: 9F: 10 Ne : 11Na: 12Mg : 13Al : 14Si : 15 P : 16 S: 17Cl : 18 Ar : 19K: 20Ca : .Örnek : Aşağıda verilen elementlerin periyot ve gruplarını belirleyiniz.

periyot 3B grubu 4. periyot 5B grubu .B grupları III B IV B VB VIB VIIB VIIIB IB IIB s 2 d1 s 2 d2 s 2 d3 s 2d 4 s 2 d5 s2 d 6 s2 d 7 s2 d 8 s 2 d9 s2d10 21Sc: [ 18Ar] 4s2 3d1 4. periyot 4B grubu 22Ti : [ 18Ar] 4s2 3d2 23V: [ 18Ar] 4s2 3d3 4.

Aşağıdaki elementlerin periyot ve gruplarını bulunuz. 24Cr : : 25Mn 26Fe 27Co 28Ni: 29Cu: 30Zn : : : .

periyot 8B grubu 28Ni: [ 18Ar] 4s2 3d8 4. periyot 6B grubu 25Mn : [ 18Ar] 4s2 3d5 4. periyot 8B grubu 27Co : [ 18Ar] 4s2 3d7 4. periyot IIB grubu . periyot IB grubu 30Zn : [ 18Ar] 4s2 3d10 4. periyot 8B grubu 29Cu: [ 18Ar] 4s1 3d10 4. periyot 7B grubu 26Fe : [ 18Ar] 4s2 3d6 4.Çözüm : 24Cr : [ 18Ar] 4s1 3d5 4.

Örnek : Aşağıdaki elementlerden hangisinin periyodik sistemdeki bloku yanlış verilmiştir ? Element Blok a) b) c) d) e) 2He 5B 23V 30Zn 57La s p d s f .

Çözüm : Element a) b) c) d) e) 2He 1s2 s bloku 5B 23V 30Zn 57La 1s2 2s2 2p1 [ 18Ar] 4s2 3d3 [ 18Ar] 4s2 3d10 [54Xe] 6s2 4f1 p bloku D bloku D bloku f bloku Cevap D .

Örnek : Aşağıda bazı gruplar ve bulundukları bloklar eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır ? Grup a) b) c) d) e) 7A 3A B grupları Lantanitler İç geçiş metalleri Blok p s d f f .

Çözüm : a) b) c) d) e) Grup 7A 3A B grupları Lantanitler İç geçiş metalleri Blok S2 P 5 S2P1 p Bloku p Bloku d bloku f bloku f bloku .

. Örneğin . Kobalt ( Cobalt ) için Co sembolü kullanılır.Elementlerin Ad ve Sembolleri Elementler sembollerle gösterilir Element sembolleri yazılırken genellikle elementin latince ya da ingilizce adından yararlanılır. Bu durumda birinci harf büyük. bakır ( cuprum ) için Cu . baş harfin yanında ikinci bir harf daha kullanılır. Adları aynı harfle başlayan elementler için .bu harfler her zaman büyük harfle yazılır. Bazı elementlerin Latince ya da İngilizce adının baş harfleri sembol olarak seçilmiştir. ikinci harf küçük yazılır. Azot ( nitrojen ) için N. Potasyum ( kalium ) için K sembolü kullanılır. Örneğin .

Elementin adı Aktinyum Alüminyum Altın Sembolü Ac Al Au Elementin adı Gümüş Helyum Hidrojen Sembolü Ag He H Elementin adı Nikel Oksijen Palladyum Sembo lü Ni O Pd Antimon Argon Arsenik Astatin Sb Ar As At İndiyum İyot Kadmiyum Kalay In I Cd Sn Platin Plüton Polonyum Potasyum Pt Pu Po K Azot Bakır Baryum Berilyum N Cu Ba Be Kalsiyum Karbon Ksenon Klor Ca C Xe Cl Radyum Radon Rubidyum Selenyum Ra Rn Rb Se Bizmut Bor Brom Cıva Bi B Br Hg Kobalt Krom Kripton Kurşun Co Cr Kr Pb Seryum Sezyum Silisyum Skandiyum Ce Cs Si Sc .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful