P. 1
TAŞLIKAYA NİHAİ ÇED RAPORU

TAŞLIKAYA NİHAİ ÇED RAPORU

|Views: 470|Likes:

More info:

Published by: Hasan Sıtkı Özkazanç on Jul 28, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/14/2013

pdf

text

original

Sections

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ.

TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

0/398

































EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ.


TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES (22,658
MWm/ 22,052 MWe),KIRMA-ELEME VE HARÇ
ÜNİTESİ TESİSLERİ

NİHAİ ÇED RAPORU

ARTVİN İLİ, ARHAVİ İLÇESİ, BALLI DERE



KASIM-2011

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

1/398
P
r
o
j
e

S
a
h
i
b
i
n
i
n


Adı EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ.
Adresi
Karslılar Mah. 82001 Sok. No:3 Emir Apart.
Zemin Kat Çukurova/ADANA
Telefonu 0 322 231 06 26
Faks Nosu 0 322 231 22 12
Projenin Adı
TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES (22,658
MWm/ 22,052 MWe),KIRMA-ELEME VE HARÇ
ÜNİTESİ TESİSLERİ
Proje Bedeli 32.031.941 TL
Proje İçin Seçilen Yerin
(Regülatör, HES,Beton Santrali ve
Konkasör Tesisi) Açık Adresi (Adı,
Mevkisi, Birden Fazla İl veya
İlçede Yer Alıyorsa Bunları
Tanımlayan Yörenin Adı)
Artvin İli, Arhavi İlçesi, Kapistre Deresinin yan
Kolu Olan Ballı Dere Üzeri
Proje İçin Seçilen Yerin
Koordinatları, Zone
Koor. Sırası : Sağa-Yukarı
Datum : ED-50
Türü : UTM
DOM : 39
Zon : 37
Ölçek Faktörü : 6 derecelik
Koor. Sırası : Enlem-Boylam
Datum : WGS-84
Türü : UTM
DOM : Coğrafik
Zon : -
Ölçek Faktörü : -
Regülatör Alanı Koordinatları
698619.765:4565318.440
698559.446:4565272.701
698616.450:4565180.393
698716.927:4565254.418
698674.545:4565329.867
698647.452:4565306.887
41.21324334:41.36903457
41.21284648:41.36830079
41.21200171:41.36895021
41.21264329:41.37017180
41.21333274:41.36969119
41.21313257:41.36936081
İletim Tüneli Alanı Koordinatları
697787.896:4568487.890
697802.391:4568491.757
697816.885:4568495.618
698655.904:4565345.988
698659.617:4565332.052
698647.452:4565306.887
698633.609:4565312.664
698619.765:4565318.440
698626.698:4565335.053
698626.915:4565338.266
41.24197263:41.36014587
41.24200389:41.36031997
41.24203510:41.36049404
41.21348241:41.36947425
41.21335607:41.36951397
41.21313257:41.36936081
41.21318796:41.36919769
41.21324334:41.36903457
41.21339116:41.36912260
41.21342002:41.36912623
Yükleme Havuzu Alanı Koordinatları
697754.381:4568512.713
697835.437:4568536.360
697848.984:4568486.082
697770.454:4568469.191
41.24220424:41.35975428
41.24239725:41.36072846
41.24194142:41.36087370
41.24180861:41.35993184
Cebri Boru Alanı Koordinatları
697307.131:4568954.034
697327.148:4568976.370
697768.476:4568581.019
697790.669:4568562.623
697808.907:4568513.070
697794.830:4568507.889
697780.754:4568502.708
697765.305:4568544.681
697748.888:4568558.289
41.24628545:41.35456392
41.24648159:41.35480984
41.24281556:41.35994448
41.24264457:41.36020315
41.24219412:41.36040457
41.24215093:41.36023504
41.24210775:41.36006551
41.24248929:41.35989490
41.24261578:41.35970355
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

2/398
Santral Alanı Koordinatları
697314.997:4569059.225
697236.080:4569036.820
697203.928:4569005.649
697194.673:4568955.482
697237.541:4568887.295
697307.131:4568954.034
697327.148:4568976.379
41.24723027:41.35469172
41.24704787:41.35374340
41.24677517:41.35334992
41.24632591:41.35322335
41.24570176:41.35371250
41.24628545:41.35456392
41.24648167:41.35480984
Projenin ÇED Yönetmeliği
kapsamındaki yeri (sektörü, alt
sektörü)
17.07.2008 Tarih ve 26939 Sayılı Resmi
Gazete’de Yayınlanarak Yürürlüğe Giren
Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin
Madde 7 (b) bendi b) Seçme Eleme Kriterlerine
tabi olup (EK-2 Listesi, Madde 28 - Kurulu gücü
0,5 MW ve üzeri olan nehir tipi
santraller),"Çevresel Etki Değerlendirmesi
Gereklidir" kararı verilen projelere Çevresel Etki
Değerlendirmesi Raporu hazırlanması
zorunludur.
R
a
p
o
r
u

H
a
z
ı
r
l
a
y
a
n
K
u
r
u
l
u
ş
u
n

Adı
TOPÇUOĞLU MAD. SA N. VE TİC. LTD. ŞTİ.
Adresi 8.Cad. (Bişkek) 123/5 Emek/ANKARA
Telefonu 0312 213 31 38
Faks Nosu 0312 213 31 48
Yeterlilik Belgesi
No’su ve Tarihi
87
20/04/2010
Raporu Sunum Tarihi (Gün/Ay/Yıl) …/11/2011




















EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

3/398
İÇİNDEKİLER LİSTESİ

İÇİNDEKİLER LİSTESİ ....................................................................................................... 3
TABLOLAR ......................................................................................................................... 9
ŞEKİLLER ......................................................................................................................... 12
EK LİSTESİ ...................................................................................................................... 13
KISALTMALAR ................................................................................................................. 14
BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE AMACI ....................................................................... 17
(Proje konusu faaliyetin tanımı, ömrü, hizmet amaçları, pazar veya hizmet alanları ve
bu alan içerisinde ekonomik ve sosyal yönden ülke, bölge ve/veya il ölçeğinde
önem ve gereklilikleri) ..................................................................................................... 17
BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU ...................................................... 24
II.1 Projenin Yeri (kırma-eleme tesisi ile beton santrali dahil) (İlgili Valilik veya Belediye
tarafından doğruluğu onanmış olan proje yerinin, lejant ve plan notlarının da yer aldığı
onanlı Çevre Düzeni Planı ve İmar Planları üzerinde, bu planlar yoksa mevcut arazi
kullanım haritası üzerinde gösterimi,) .......................................................................... 24
II.2. Proje Kapsamındaki (beton santrali ve konkasör tesisi dahil) Ünitelerin Konumu,
Teknik Altyapı Üniteleri, İdari ve Sosyal Üniteler, Varsa Diğer Üniteler, Bunlar İçin
Belirlenen Kapalı ve Açık Alan Büyüklükleri, Bu Ünitelerin Proje Alanı İçindeki
Konumlarının Vaziyet Planı veya Kroki Üzerinde Gösterimi, Diğer Tekniklerle Temsili
veya Maket Gösterimler,) ............................................................................................. 28
BÖLÜM III: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI ..................................... 41
III.1. Projenin Gerçekleşmesi ile İlgili Yatırım Programı ve Finans Kaynakları, ........... 41
III.2. Projenin Gerçekleşmesi ile İlgili İş Akım Şeması veya Zamanlama Tablosu ....... 44
III.3. Projenin Fayda-Maliyet Analizi ............................................................................ 47
III.4. Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin Gerçekleşmesine Bağlı Olarak, Proje
Sahibi veya Diğer Yatırımcılar Tarafından Gerçekleştirilmesi Tasarlanan Diğer
Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Projeleri, ........................................................................ 49
III.5. Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin Gerçekleşebilmesi için Zaruri Olan
ve Proje Sahibi veya Diğer Yatırımcılar Tarafından Gerçekleştirilmesi Planlanan Diğer
Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Projeleri, ........................................................................ 49
III.6. Kamulaştırma ve/veya Yeniden Yerleşimin Nasıl Yapılacağı .............................. 51
III.7. Diğer Hususlar ..................................................................................................... 52
BÖLÜM IV: PROJE KAPSAMINDA YER ALAN REGÜLATÖR, HES, BETON SANTRALİ
VE KONKASÖR TESİSİ PROJESİNDEN ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ VE
BU ALAN İÇİNDEKİ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN AÇIKLANMASI (*) ........... 54
IV.1. Projeden Etkilenecek Alanın Belirlenmesi, (etki alanının nasıl ve neye göre
belirlendiği açıklanacak ve etki alanı harita üzerinde gösterilecek) ............................. 54
IV.2. Etki Alanı İçerisindeki Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal
Kaynakların Kullanımı, ................................................................................................. 55
IV.2.1. Meteorolojik ve İklimsel Özellikler ............................................................... 55
IV.2.2. Jeolojik Özellikler (jeolojik yapının fiziko-kimyasal özellikleri, tektonik
hareketler, mineral kaynaklar, heyelan, benzersiz oluşumlar, çığ, sel, kaya düşmesi
başlıkları altında incelenmesi, 1/100000, 1/25000 ve/veya 1/5000’lik jeolojik harita
ve lejandı), ............................................................................................................. 60
IV.2.3. Hidrojeolojik Özellikleri (yer altı su seviyeleri, halen mevcut her türlü keson,
derin artezyen vb. kuyular, proje alanına mesafeleri, emniyetli çekim değeri, suyun
fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik özellikleri, yer altı suyunun mevcut ve planlanan
kullanımı), .............................................................................................................. 66
IV.2.4. Yer altı ve Termal Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri (su seviyeleri,
miktarları, emniyetli çekim değerleri, kaynakların debileri, mevcut ve planlanan
kullanımı,) .............................................................................................................. 68
IV.2.5. Hidrolojik Özellikler (yüzeysel su kaynaklarının –deniz, göl, akarsu ve diğer
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

4/398
sulak alanlar- fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özellikleri, akarsuların
debileri, mevsimlik değişimleri, taşkınlar, su toplama havzası, sedimantasyon,
drenaj, tüm su kaynaklarının kıyı kullanımları, ekolojik özellikleri), ........................ 70
IV.2.6. Yüzeysel Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı (içme, kullanma,
sulama suyu, göl, gölet, su ürünleri ihtihsali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi, spor ve
benzeri amaçlı su ve/veya kıyı kullanımları, diğer kullanımlar) ve bunların proje
sahasına göre konumları, mesafeleri, .................................................................... 73
IV.2.7. Kurulacak Regülatörün Su Toplama Havzası ile İlgili, Ballıdereye İlişkin en
az 10 Yıllık Aylık Maksimum, Aylık Minimum ve Aylık Ortalama Debilerinin m
3
/sn
olarak verilmesi, ..................................................................................................... 80
IV.2.8. Projenin Yer Aldığı Havzanın Su Kullanım Durumu, Yağış-Akış İlişkisi,
Ekolojik Potansiyeli, Projenin Kurulacağı Su Kaynağının/Kaynaklarının Uzun Yıllara
Ait Aylık Ortalama Değerleri (m
3
/sn), Akım Gözlem İstasyonları ve Regülatör
Yerlerini Temsil Eden Uzun Yıllara Ait Akım Değerlerinin, İlgili Kurum (bu verilerin
temin edildiği kurum) Onayı Alınarak Sunulması ................................................... 81
IV.2.9. Toprak Özellikleri ve Kullanım Durumu (toprağın fiziksel-kimyasal ve
biyolojik özellikleri, arazi kullanım kabiliyeti sınıflaması, erozyon, toprağın mevcut
kullanımı), .............................................................................................................. 87
IV.2.10. Tarım Alanları (tarımsal gelişim proje alanları, özel mahsul plantasyon
alanları) Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü, Ürün Desenleri ve Bunların
Yıllık Üretim Miktarları, ........................................................................................... 91
IV.2.11. Orman Alanları (ağaç türleri ve miktarları, kapladığı alan büyüklükleri ve
kapalılığı bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım amaçları, orman
inceleme değerlendirme formu), ............................................................................ 95
IV.2.12. Koruma Alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat
Anıtları, Tabiat Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Biyogenetik
Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Tarihi, Kültürel Sitler,
Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Çevre Koruma Alanları, Turizm Alan ve
Merkezleri, Mera Kanunu kapsamındaki alanlar), .................................................. 99
IV.2.13. İç Sulaklardaki (göl, akarsu) Canlı Türleri (bu türlerin tabii karakterleri,
ulusal ve uluslar arası mevzuatla koruma altına alınan türler; bunların üreme,
beslenme, sığınma ve yaşama ortamları; bu ortamlar için belirlenen koruma
kararları,), ............................................................................................................. 107
IV.2.14. Flora ve Fauna (türler, endemik özellikle lokal endemik bitki türleri, alanda
doğal olarak yaşayan hayvan türleri, ulusal ve uluslar arası mevzuatla koruna
altına alınan türler, nadir ve nesli tehlikeye düşmüş türler ve bunların alandaki
bulunuş yerleri, av hayvanlarının adları, popülasyonları ve bunlar için alınan
Merkez Av Komisyonu Kararları) Proje Alanındaki Vejetasyon Tiplerinin Bir Harita
Üzerinde Gösterilmesi. Projeden ve Çalışmalardan Etkilenecek Canlılar İçin
Alınması Gereken Koruma Önlemleri (inşaat ve işletme aşamasında). Arazide
Yapılacak Flora Çalışmalarının Vejetasyon Döneminde Gerçekleştirilmesi ve Bu
Dönemin Belirtilmesi, ........................................................................................... 118
IV.2.15. Peyzaj Değeri Yüksek Yerler ve Rekreasyon Alanları ............................ 152
IV.2.16. Madenler ve Fosil Yakıt Kaynakları (rezerv miktarları, mevcut ve planlanan
işletilme durumları, yıllık üretimleri ve bunun ülke veya yerel kullanımlar için önemi
ve ekonomik değerleri), ........................................................................................ 155
IV.2.17. Hayvancılık (türleri, beslenme alanları, yıllık üretim miktarları, bu ürünlerin
ülke ekonomisindeki yeri ve değeri), .................................................................... 162
IV.2.18. Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler
(Askeri Yasak Bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis
edilmiş alanlar, vb.), ............................................................................................. 163
IV.2.19. Proje Yeri ve Etki Alanının Hava, Su, Toprak ve Gürültü Açısından Mevcut
Kirlilik Yükünün Belirlenmesi ................................................................................ 163
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

5/398
IV.2.20. Diğer Özellikler. ...................................................................................... 166
IV.3. Sosyo – Ekonomik Çevrenin Özellikleri ............................................................. 166
IV.3.1. Ekonomik Özellikler (yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler,
yöresel işgücünün bu sektörlere dağılımı, sektörlerdeki mal ve hizmet üretiminin
yöre ve ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemi, diğer bilgiler), ............................. 166
IV.3.2. Nüfus (yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfus hareketleri; göçler, nüfus artış
oranları, ortalama hane halkı nüfusu, diğer bilgiler), ............................................ 169
IV.3.3. Gelir (yöredeki gelirin işkollarına dağılımı, işkolları itibariyle kişi başına
düşen maksimum, minimum ve ortalama gelir), .................................................. 171
IV.3.4. İşsizlik (yöredeki işsizlik nüfus ve faal nüfusa oranı) ................................ 172
IV.3.5. Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (eğitim, sağlık kültür hizmetleri ve bu
hizmetlerden yararlanılma durumu), .................................................................... 173
IV.3.6. Kentsel ve Kırsal Arazi Kullanımları (yerleşme alanlarının dağılımı, mevcut
ve planlanan kullanım alanları, bu kapsamda sanayi bölgeleri, konutlar, turizm
alanları vb.), ......................................................................................................... 177
IV.3.7. Diğer Özellikler ......................................................................................... 178
BÖLÜM V: PROJENİN BÖLÜM IV’DE TANIMLAMAM ALAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
VE ALINACAK ÖNLEMLER: .......................................................................................... 180
(Bu Bölümde; projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri, bu etkileri
önlemek, en aza indirmek ve iyileştirmek için alınacak yasal, idari ve teknik önlemler
V.I ve V.2 başlıkları için ayrı ayrı ve ayrıntılı bir şekilde açıklanır). ........................... 180
V.1. Arazinin Hazırlanması, İnşaat ve Tesis Aşamasındaki Projeler, Fiziksel ve
Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri ve Alınacak Önlemler (Regülatör, HES, iletim hattı
(tünel ve kanal), Beton Santrali, konkasör tesisi dahil), (inşaat aşamasındaki etkiler her
bir regülatör, HES ve bunlara ait iletim tesisleri ve diğer yapılar için ayrı ayrı
irdelenecektir) ............................................................................................................ 180
V.1.1. Arazinin Hazırlanması İçin Yapılacak İşler Kapsamında Nerelerde ve Ne
Kadar Alanda Hafriyat Yapılacağı, Hafriyat Miktarı, Hafriyat Artığı Toprak, Taş,
Kum vb. Maddelerin Nerelere Taşınacakları, Nerelerde Depolanacakları veya
Hangi Amaçlar İçin Kullanılacakları, Hafriyat Döküm Sahalarının Konumu, Hafriyat
Sırasında Kullanılacak Malzemeler, ..................................................................... 180
V.1.2. Taşkın Önleme ve Drenaj İşlemleri ........................................................... 184
V.1.3. Arazinin Hazırlanması Sırasında ve Ayrıca Ünitelerin İnşasında Kullanılacak
Maddelerden Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli, Toksik ve Kimyasal Olanların
Taşınımları, Depolanmaları ve Kullanımları, Bu İşler İçin Kullanılacak Aletler ve
Makineler, ............................................................................................................ 185
V.1.4. Proje Alanı İçindeki Su Ortamlarında Herhangi bir Amaçla Gerçekleştirilecek
Kazı, Dip Taraması vb. İşlemler Nedeni ile Çıkarılacak Taş, Kum, Çakıl ve benzeri
Maddelerin Miktarları, Nerelere Taşınacakları veya Hangi Amaçlar için
Kullanılacakları, .................................................................................................... 190
V.1.5. Regülatör ve HES Yapımı Dolayısıyla Kullanılacak Olan Malzemenin
Nereden ve Nasıl Temin Edileceği ....................................................................... 190
V.1.6. Konkasör Tesisinin Kapasitesi, Teknolojisi, Üretim Miktarlarının Çalışma
Süreleri (gün-ay-yıl), Ulaşım Altyapısı Planı, Altyapının İnşası ile İlgili İşlemler,
Kullanılacak Makine Ekipmanları, ........................................................................ 191
V.1.7. Beton Santrali Tesisinin Kapasitesi, Teknolojisi, Üretim Miktarlarının Çalışma
Süreleri (gün-ay-yıl), Ulaşım Altyapısı Planı, Altyapının İnşası ile İlgili İşlemler,
Kullanılacak Makine Ekipmanları, ........................................................................ 194
V.1.8. İnşaat Esnasında Kırma, Öğütme, Taşıma ve Depolama gibi Toz Yayıcı
İşlemler, Kümülatif Değerler, ................................................................................ 198
V.1.9. Zemin Emniyeti ve Su Kaçağı Olmaması için Yapılacak İşlemler, ............ 224
V.1.10. Arazinin Hazırlanması ve İnşaat Alanı için Gerekli Arazinin Temini
Amacıyla Kesilecek Ağaçların Tür ve Sayıları, Kesilecek Ağaçların Bölgedeki
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

6/398
Orman Ekosistemi Üzerine Etkileri, Ortadan Kaldırılacak Tabii Bitki Türleri ve Ne
Kadar Alanda Bu İşlerin Yapılacağı, Flora ve Fauna Üzerine Olabilecek Etkiler, 225
V.1.11. İnşaat İşlemleri Süresince Su Ortamında, Dere Yatağında ve Proje
Alanında Mevcut Canlı Türlerine (karasal ve sucul flora-fauna) Olabilecek Etkiler ve
Hassas Türlerin Ne Şekilde Korunacağı, Alınacak Önlemler, .............................. 228
V.1.12. Arazinin Hazırlanması, İnşaat Alanı İçin Gerekli Arazinin Temini Amacıyla
Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü, Bunların Arazi Kullanım
Kabiliyetleri ve Tarım Ürün Türleri, ...................................................................... 230
V.1.13. Arazinin Hazırlanmasından Başlayarak Ünitelerin Açılmasına Kadar
Yapılacak İşlerde Kullanılacak Yakıtların Türleri, Özellikleri, Oluşacak
Emisyonlar, .......................................................................................................... 232
V.1.14. Proje Kapsamında Kullanılacak Suyun Temin Edileceği Kaynaklardan
Alınacak Su Miktarları, Su Temini Sistemi ve Bu Suların Kullanım Amaçlarına göre
Miktarları, Oluşacak Atık Suların Cins ve miktarları, Deşarj Edileceği Ortamlar, . 235
V.1.15. Arazinin Hazırlanmasından Başlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek
Meydana Gelecek Katı Atık Miktarları, Ne Şekilde Bertaraf Edileceği, ................ 244
V.1.16. Arazinin Hazırlanmasından Başlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek
Yapılacak İşler Nedeni ile Meydana Gelecek Vibrasyon, Gürültünün Kaynakları ve
Seviyesi, Kümülatif Değerler, ............................................................................... 247
V.1.17. Arazinin Hazırlanmasından Başlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek Yerine
Getirilecek İşlerde Çalışacak Personelin ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut ve
Diğer Teknik/Sosyal Altyapı İhtiyaçlarının Nerelerde ve Nasıl Temin Edileceği, . 262
V.1.18. Arazinin Hazırlanmasından Başlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek
Sürdürülecek İşlerden, İnsan Sağlığı ve Çevre için Riskli ve Tehlikeli Olanlar, ... 262
V.1.19. İnşaat Faaliyetlerinin Karasal ve Sucul Flora/Fauna Üzerine Olası Etkiler
ve Alınacak Tedbirler, Bütüncül Etki Değerlendirmesi, ........................................ 264
V.1.20. Proje Alanında, Peyzaj Öğeleri Yaratmak veya Diğer Amaçlarla Yapılacak
Saha Düzenlemelerinin (ağaçlandırma ve/veya yeşil alan düzenlemeleri vb.) Ne
Kadar Alanda, Nasıl Yapılacağı, Bunun için Seçilecek Bitki ve Ağaç Türleri, ...... 273
V.1.21. Proje Alanı Beton Santrali ve Konkasör Tesisi Dahil Olmak Üzere Yeraltı ve
Yerüstünde Bulunan Kültür ve Tabiat Varlıklarına (geleneksel kentsel dokuya,
arkeolojik kalıntılara, korunması gerekli doğal değerlere) Olabilecek Etkilerin
Belirlenmesi, ........................................................................................................ 273
V.1.22. Diğer Özellikler ........................................................................................ 273
V.2. Projenin İşletme Aşamasındaki Projeler, Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine
Etkileri ve Alınacak Önlemler, .................................................................................... 274
V.2.1 Proje Kapsamındaki Tüm Ünitelerin Özellikleri, Hangi Faaliyetlerin Hangi
Ünitelerde Gerçekleştirileceği, Kapasiteleri, Ünitelerde Üretilecek Mal ve/veya
Hizmetler, Nihai ve Yan Ürünlerin Üretim Miktarları, ........................................... 274
V.2.2. Ulusal ve Uluslararası Mevzuatla Korunması Gereken Alanlar Üzerine
Etkiler, .................................................................................................................. 278
V.2.3. Kaynağın Kullanılması ve Regülatör Yapılarında Su Tutulması Sonucu Su
Kalitesine ve Su Ortamındaki Canlılara Olabilecek Etkiler, Proje için Tespit Edilen
Balık Türlerine Ait Geçiş Yapıları, ........................................................................ 278
V.2.4. Dere Yatağına Bırakılacak Su Hesabı (havza akımları, yağış-akış ilişkisi,
ekolojik potansiyel, son 10 yıllık ortalama debiler, varsa ulusal ve uluslar arası
mevzuatla korunan balık türleri ve muhtemel ihtiyaçları, su hakları (içme-kullanma,
sulama, alabalık yetiştiriciliği) v.b dikkate alınmalı, mansap can suyu çıkış yerinin
gösterildiği açıklayıcı çizim) ................................................................................. 281
V.2.5. Suyun Temin Edileceği Kaynağın Kullanılması, Su Tutulması Sonucu
Mansapta Olabilecek Değişimler, Bu Değişimlerin Su Kalitesine ve Su Ortamındaki
Canlılara Etkileri, Doğal Yaşam Üzerine Etkiler (heyelan, erozyon, nehir hidrolojisi,
sucul yaşam, sediment gelişi vb.) ........................................................................ 305
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

7/398
V.2.6. Projenin Membaa ve Mansabında Varsa Diğer Projelerin (baraj, regülatör,
HES vb.) Belirtilmesi, Ekosistem Üzerindeki Etkilerinin Değerlendirilmesi, ......... 309
V.2.7. Kaynağa Ait Varsa Diğer Kullanım Şekilleri ve Etkileri, (proje alanına yakın
yerleşim yerlerine ait su hakları ve tarımsal faaliyetlere ilişkin değerlendirme) ... 311
V.2.8. Yeraltı ve Yüzeysel Su Kaynaklarına Olabilecek Etkiler, ........................... 311
V.2.9. Orman Alanlarına Olabilecek Etki ve Bu Etkilere Karşı Alınacak Tedbirlerin
Tanımlanması, ..................................................................................................... 312
V.2.10. Tarım Alanlarına Olabilecek Etkiler ve Bu Etkilere Karşı Alınacak
Tedbirlerin Tanımlanması, ................................................................................... 313
V.2.11. Karasal ve Sucul Flora / Fauna Üzerine Olası Etkiler ve Alınacak
Tedbirler, .............................................................................................................. 314
V.2.12. Projenin İşletilmesi Sırasında Çalışacak Personelin ve Bu Personele Bağlı
Nüfusun Konut ve Diğer Sosyal/Teknik Altyapı İhtiyaçlarının Nerelerde, Nasıl
Temin Edileceği, .................................................................................................. 317
V.2.13. İdari ve Sosyal Ünitelerde İçme ve Kullanma Amaçlı Suların Kullanımı
Sonrasında Oluşacak Atık Suların Arıtılması için Uygulanacak Arıtma Tesisi
Karakteristiği, Prosesinin Detaylandırılması ve Arıtılan Atık Suların Hangi Alıcı
Ortamlara, Ne Miktarlarda, Nasıl Verileceği, ........................................................ 317
V.2.14. Konut, Sosyal ve İdari Tesislerden Oluşacak Katı Atık Miktar ve Özellikleri,
Bu Atıkların Nerelere ve Nasıl Taşınacakları veya Hangi Amaçlar için ve Ne
Şekilde Değerlendirileceği, .................................................................................. 319
V.2.15. Proje Ünitelerinin İşletilmesi Sırasında Oluşacak Gürültünün Kaynakları ve
Kontrolü için Alınacak Önlemler, .......................................................................... 321
V.2.16. Diğer Özellikler. ....................................................................................... 321
V.3. Projenin Sosyo-Ekonomik Çevre Üzerine Etkileri............................................... 322
V.3.1. Proje İle Gerçekleşmesi Beklenen Gelir Artışları; Yaratılacak İstihdam
İmkanları, Nüfus Hareketleri, Göçler, Eğitim, Sağlık, Kültür, Diğer Sosyal ve Teknik
Altyapı Hizmetleri ve Bu Hizmetlerden Yararlanılma Durumlarında Değişiklikler vb.
, ............................................................................................................................ 322
V.3.2. Çevresel Fayda-Maliyet Analizi. ................................................................ 322
V.3.3. Projenin Gerçekleşmesine Bağlı Olarak Sosyal Etkilerin
Değerlendirilmesi. ................................................................................................ 323
BÖLÜM VI: İŞLETME PROJE KAPANDIKTAN SONRA OLABİLECEK VE SÜREN
ETKİLER VE BU ETKİLERE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER ..................................... 325
VI.1. Arazi Islahı, ........................................................................................................ 325
VI.2. Proje Alanı ve Konkasör Tesisinde Yapılacak Arazi Islahı ve Reklamasyon
Çalışmaları, ................................................................................................................ 325
VI.3. Mevcut Su Kaynaklarına Etkiler, ....................................................................... 326
BÖLÜM VII: PROJENİN ALTERNATİFLERİ .................................................................. 328
(Bu bölümde yer seçimi, teknoloji, alınacak önlemler, alternatiflerin karşılaştırılması
ve tercih sıralaması belirtilecektir.) .............................................................................. 328
BÖLÜM VIII: İZLEME PROGRAMI ................................................................................. 330
VIII.1. Faaliyetin İnşaatı için Önerilen İzleme Programı, Faaliyetin İşletmesi ve İşletme
Sonrası için Önerilen İzleme Programı ve Acil Müdahale Planı, ................................ 330
VIII.2. ÇED Olumlu Belgesinin Verilmesi Durumunda Yeterlik Tebliği’nde “Yeterlik
Belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri” Başlığının İkinci Paragrafında Yer Alan
Hususların Gerçekleştirilmesi ile İlgili Program. ......................................................... 335
BÖLÜM IX: HALKIN KATILIMI ....................................................................................... 337
(Projenin etkilenmesi muhtemel yöre halkının nasıl ve hangi yöntemlerle
bilgilendirildiği, proje ile ilgili halkın görüşlerinin ve konu ile ilgili açıklamaların ÇED
Raporuna yansıtılması) ................................................................................................. 337
BÖLÜM X: YUKARIDAKİ BAŞLIKLAR ALTINDA VERİLEN BİLGİLEİN TEKNİK
OLMAYAN BİR ÖZETİ .................................................................................................... 339
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

8/398
(Projenin inşaat ve işletme aşamalarında yapılması planlanan tüm çalışmaların ve
çevresel etkiler için alınması öngörülen tüm önlemlerin, mümkün olduğunca basit,
teknik terim içermeyecek şekilde ve halkın anlayabileceği sadelikte anlatılması) .. 339
BÖLÜM XI: SONUÇLAR ................................................................................................. 345
(Yapılan tüm açıklamaların özeti, projenin önemli çevresel etkilerinin sıralandığı ve
projenin gerçekleşmesi halinde olumsuz çevresel etkilerin önlenmesinde ne ölçüde
başarı sağlanabileceğinin genel bir değerlendirme, proje kapsamında alternatifler
arası seçimler ve bu seçimlerin nedenleri) ................................................................. 345
NOTLAR VE KAYNAKLAR ............................................................................................ 365
EKLER ............................................................................................................................. 370





























EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

9/398
TABLOLAR

Tablo 1. Proje Sahasına En Yakın Yerleşim Yerleri Ve Bunların Proje Ünitelerine Göre
Konumları
Tablo 2. Proje Ünitelerine Ait Koordinatlar ve Ünitelerin Kapladıkları Alanlar
Tablo 3. Taşlıkaya Regülatörü ve HES Maliyet Hesaplamaları
Tablo 4. Taşlıkaya Regülatörü Tesis Yapıları
Tablo 5. Yatırım Programı
Tablo 6. Firm Enerji, Sekonder Enerji ve Pik Güç Faydaları
Tablo 7. Firm Enerji, Sekonder Enerji ve Pik Güç Faydaları
Tablo 8. Tablolarda Kullanılan Formüller
Tablo 9. Ekonomik Analiz Sonuçları (6 & 3,3 cent/kW)
Tablo 10. Ekonomik Analiz Sonuçları (6 & 6 cent/kW)
Tablo 11. Taşlıkaya Regülatörü ve HES Toplam Maliyet ve Giderleri
Tablo 12. Taşlıkaya Regülatörü ve HES Toplam Fayda ve Giderleri (6&3,3 cent/kW)
Tablo 13. Taşlıkaya Regülatörü ve HES Toplam Fayda ve Giderleri (6 & 6 cent/kW)
Tablo 14. Taşlıkaya Regülatörü ve HES İç Karlılık Oranı (6 & 3,3 cent/kW)
Tablo 15. Taşlıkaya Regülatörü ve HES İç Karlılık Oranı (6 & 6 cent/kW)
Tablo 16. Artvin İli Aylara Göre Sıcaklık Değişimleri
Tablo 17. Artvin İli Yağış Durumu
Tablo 18. Artvin İli Ortalama Açık, Bulutlu, Kapalı Günler Sayısı
Tablo 19. Artvin İli Nem Durum
Tablo 20. Artvin İline Ait Rüzgar Durumu
Tablo 21. Artvin İli Aylık Ortalama Rüzgar Hızları (m_sec)
Tablo 22. Artvin İli Aylık Esme Sayıları Toplamı Tablosu
Tablo 23. Çağlayan Formasyonu’na ait Q Kaya Sınıflaması (Barton vd, 1974)
Tablo 24. Artvin İli Sıcak su ve Madensuyu Kaynakları.
Tablo 25. Artvin İli Jeotermal Su Kaynakları ve Kullanım Amaçları
Tablo 26. Artvin İli Sıcak su ve Madensuyu Kaynakları.
Tablo 27. Artvin İli’ndeki Akarsuların Feyezan Debileri
Tablo 28. Artvin İli’ndeki Göller
Tablo 29. Thornthwaite Yöntemine Göre Artvin İli’nin Su Bilançosu
Tablo 30. Artvin İli Sınırları İçerisindeki İçme Suyu Tesisleri
Tablo 31. İşletmedeki Taşkın Koruma, Erozyon Ve Rusubat Kontrol Tesisleri
Tablo 32. İnşa Halindeki Taşkın Koruma, Erozyon Ve Rusubat Kontrol Tesisleri
Tablo 33. Proje Havzasında Bulunan Diğer Tesisler ve Konumları
Tablo 34. Taşlıkaya Regülatör Yeri Aylık Ortalama Akımları (1978-2009)
Tablo 35. DMİ- Ortacalar Meteoroloji İstasyonu Aylık Yağış Değerleri (mm)
Tablo 36. DSİ- Sarıgöl Meteoroloji İstasyonu Aylık Toplam Yağış Değerleri (mm)
Tablo 37. Akım Gözlem İstasyonlarına Ait Karakteristik Bilgiler ve Gözlem Periyotları
Tablo 38. Artvin İli Genel Toprak Yapısı Dağılımı
Tablo 39. Artvin İli 2009 Yılı Tarım Alanı Dağılımı
Tablo 40. Artvin İli 2009 Yılı Tarım Alanı Dağılımı
Tablo 41. Artvin İlinde Bulunan Milli Parklar
Tablo 42. Artvin İlinde Bulunan Tabiat Parkları
Tablo 43. Artvin İlinde Bulunan Tabiat Koruma Alanları
Tablo 44. Çalışma Bölgesinin Tatlısu Alg Türleri
Tablo 45. Çalışma Bölgesinin Zooplanktonik Organizmaları
Tablo 46. Çalışma Alanındaki Bentik Omurgasız Türleri
Tablo 47. Çalışma Bölgesinin Balık Türleri
Tablo 48. Taşlıkaya Regülatörü ve HES Proje Sahası Floristik Listesi
Tablo 49. Artvin-Arhavi, Taşlıkaya-HES Proje Alanı İkiyaşamlı Türleri ve Koruma Statüleri
Tablo 50. Artvin -Arhavi, Taşlıkaya-HES Proje Alanı Sürüngen Türleri ve Koruma Statüleri
Tablo 51. Artvin-Arhavi, Taşlıkaya-HES Proje Alanı Kuş Türleri ve Koruma Statüleri
Tablo 52. Artvin, Arhavi Taşlıkaya- HES Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Belirlenen Memeli
Hayvan Türleri ve Koruma Statüleri
Tablo 53. Proje Alanı Sınırları İçerisinde ve Yakın Çevrede Kaydedilmiş Olan Türler Arasından
“Av Hayvanı” Statüsüne Sahip Olan Kuş ve Memeli Hayvan Türleri.
Tablo 54. Artvin İli Linyit Yatakları
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

10/398
Tablo 55. Artvin İli 2009 Yılı Verilerine Göre Büyükbaş Hayvan Varlığı
Tablo 56. Artvin İli 2009 Yılı Verilerine Göre Küçükbaş Hayvan Varlığı
Tablo 57. Artvin İli’nde İşletme Büyüklüklerine Göre Hayvan Dağılımı
Tablo 58. Artvin İli’nin 2009 Yılı Sonu İtibariyle Hayvansal Üretim Miktarları
Tablo 59. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2009 Verileri
Tablo 60. Yıllara Göre Arhavi Nüfus Verileri
Tablo 61. Genel Nüfus Sayımlarına göre Tahmini Nüfus Değişimi
Tablo 62. 2008-2009 Yılı Göç Miktarı
Tablo 63. Hane Halkı Büyüklüğüne Göre Hane Halkı Sayısı (2000)
Tablo 64. Artvin 2001 Yılı Gayri Safi Yurt İçi Hasıla
Tablo 65. 2009 Yılı İşsizlik Oran Tablosu
Tablo 66. İstihdama ilişkin İŞKUR Temel Göstergeleri
Tablo 67. Artvin İŞKUR Müdürlüğü’ne kayıtlı İşsizlerin Mesleki Dağılımı
Tablo 68. Okuma Yazma Durumu Ve Cinsiyete Göre Nüfus ( 6 +yaş ) - 2009
Tablo 69. Eğitim Seviyesine Göre Okul Sayısı
Tablo 70. Diğer Eğitim Kurumları
Tablo 71. Üniteler ve Yaklaşık Hafriyat Miktarları
Tablo 72. Hafriyat İşleri ve İnşaat Aşamasında Kullanılacak Ekipmanlar
Tablo 73. Kırma-Eleme Tesisinin Zamana Bağlı Üretim Değerleri
Tablo 74. Kırma-Eleme Tesisine Ait Koordinatlar
Tablo 75. Makine ve Ekipman Listesi
Tablo 76. Harç Ünitesi Tesisi İçin Zamana Bağlı Üretim Değerleri
Tablo 77. Harç Ünitesi Tesisine Ait Koordinatlar
Tablo 78. Harç Ünitesi Tesisinde Kullanılacak Makine ve Ekipman Listesi
Tablo 79. Proje Alanındaki Kazı Miktarları ve Taşınacakları Yerler
Tablo 80. Regülatör Sahasından Kaynaklı Oluşacak Emisyon Miktarı
Tablo 81. İletim Tünelinden Kaynaklı Oluşacak Emisyon Miktarı
Tablo 82. Yükleme Havuzunda Yapılacak Hafriyattan Kaynaklı Oluşacak Emisyon Miktarı
Tablo 83. Yayılma Sınıflarına Göre M Değerleri
Tablo 84. Rüzgar Verilerini Sınıflanması
Tablo 85. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (μg/m
3
) (Yükleme Havuzu Alanı)
Tablo 86. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m
2
.saat) (Yükleme Havuzu Alanı)
Tablo 87. Proje Kapsamında UVS ve KVS Değerlerine Ulaşılan Mesafeler (Yükleme Havuzu
Alanı İçin)
Tablo 88. En Yakın Yerleşime Göre Değerleri (Yükleme Havuzu Alanı İçin)
Tablo 89. Cebri Boru ve Santral Binası Alanında Yapılacak Hafriyattan Kaynaklı Oluşacak
Emisyon Miktarı
Tablo 90. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (μg/m
3
) (Cebri Boru ve Santral Binası İçin)
Tablo 91. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m
2
.saat) (Cebri Boru ve Santral Binası İçin)
Tablo 92. Proje Kapsamında UVS ve KVS Değerlerine Ulaşılan Mesafeler (Cebri Boru ve
Santral Binası İçin)
Tablo 93. En Yakın Yerleşime Göre Değerleri (Cebri Boru ve Santral Binası İçin)
Tablo 94. Regülatör Alanı Ulaşım Yolu Çalışmasından Kaynaklı Oluşacak Emisyon Miktarı
Tablo 95. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (μg/m
3
) (Regülatör Alanı Ulaşım Yolu İçin)
Tablo 96. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m
2
.saat) (Regülatör Alanı Ulaşım Yolu İçin)
Tablo 97. Proje Kapsamında UVS ve KVS Değerlerine Ulaşılan Mesafeler (Regülatör Alanı
Ulaşım Yolu İçin)
Tablo 98. En Yakın Yerleşime Göre Değerleri (Regülatör Alanı Ulaşım Yolu İçin)
Tablo 99. Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu Çalışmasından Kaynaklı Oluşacak Emisyon Miktarı
Tablo 100. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (μg/m
3
) (Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu İçin)
Tablo 101. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m
2
.saat) (Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu İçin)
Tablo 102. Proje Kapsamında UVS ve KVS Değerlerine Ulaşılan Mesafeler (Yükleme Havuzu
Ulaşım Yolu İçin)
Tablo 103. En Yakın Yerleşime Göre Değerleri (Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu İçin)
Tablo 104. Şantiye Sahasından Kaynaklı Oluşacak Emiyon Miktarı
Tablo 105. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (μg/m
3
) (Şantiye Sahası İçin)
Tablo 106. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m
2
.saat) (Şantiye Sahası İçin)
Tablo 107. Proje Kapsamında UVS ve KVS Değerlerine Ulaşılan Mesafeler (Şantiye Sahası
İçin)
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

11/398
Tablo 108. En Yakın Yerleşime Göre Değerleri (Şantiye Sahası İçin)
Tablo 109. İnşaat Aşamasında Kullanılacak İş Makineleri
Tablo 110. Motorinin Özellikleri
Tablo 111. Dizel Araçlardan Yayılan Kirlenmenin Faktörleri
Tablo 112. İş Makinelerinden Kaynaklanması Beklenen Kirletici Değerler
Tablo 113. Evsel Nitelikli Atıksu Deşarj Kriterleri
Tablo 114. Tipik Evsel Atık Su Kirleticileri ve Ortalama Konsantrasyonları
Tablo 115. Evsel Nitelikli Atık Su İçerisindeki Kirletici Yükleri
Tablo 116. Proje Kapsamında Kullanılacak Su Miktarları, Oluşacak Atık Su Miktarları ve
Berteraf Yöntemleri
Tablo 117. Ses Gücü Düzeyleri
Tablo 118. Araç ve Ekipmanların Ses Gücü Düzeyleri
Tablo 119. Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı
Tablo 120. Ses Basınç Düzeyleri
Tablo 121. Atmosferik Yutuş
Tablo 122. Nihai Ses Basınç Düzeyleri
Tablo 123. Düzeltme Faktörleri
Tablo 124. Ses Düzeyleri
Tablo 125. Lgündüz Değerleri
Tablo 126. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri
Tablo 127. Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (W = 2,24 kg)
Tablo 128. Bina Temeli Titreşim Hızı (Vo) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma Nedeniyle Hasar
Görebilecek Bina Türleri (Forssbland,1981)
Tablo 129. Patlatma Yapılan Kaya Türü ve Bina Temeli Altındaki Kayaç Türüne Bağlı Olarak
Değişim Gösteren k Katsayısı Asgari ve Azami Değerleri (Armac Printing
Company).
Tablo 130. Montana (Tennant, 1976) Yöntemine Göre Balık, Vahşi Yaşam ve Rekreasyon
Amaçlı Akarsu İç Akıntı Oranları
Tablo 131. Taşlıkaya Regülatör Yerine Ait En Kesit Parametreleri ve Boyutsuz Islak Çevre ve
Boyutsuz Debi Değerleri
Tablo 132. Taşlıkaya Regülatörü İçin Hesaplanan Can Suyu Miktarı (m
3
/sn)
Tablo 133. Hesaplanan Aylık Bazda Can Suyu Miktarına Göre Derede Meydana Gelebilecek
Su Seviyesi
Tablo 134. Hesaplanan Aylık Bazda Can Suyu Miktarına Göre Derede Meydana Gelebilecek
Su Hızı
Tablo 135. Debi Süreklilik İndisine Göre Hesaplanan Parametrelere Ait Değerler
Tablo 136. Son 10 Yıllık Günlük Bazda Ölçülen Akım Verilerinden Elde Edilen ve 7Q10
Yönteminde Kullanılacak Olan Veri Seti
Tablo 137. Son 20 Yıllık Günlük Bazda Ölçülen Akım Verilerinden Elde Edilen ve 7Q20
Yönteminde Kullanılacak Olan Veri Seti
Tablo 138. Farklı Yöntemlere Göre Belirlenen Can Suyu Miktarı ve Regülatör Tarafından Aylık
Bazda Kullanılacak Su Miktarları (m
3
/sn)
Tablo 139. Farklı Yöntemlere Göre Hesaplanan Can Suyu Miktarına Göre Derede Oluşan Su
Seviyesi
Tablo 140. Farklı Yöntemlere Göre Hesaplanan Can Suyu Miktarına Göre Derede Oluşan Su
Hızı
Tablo 141. Bölgedeki Balık Türlerinin Yaşayabileceği Minimum Akım ve Derinlikler (Cows and
Welcomme, 1998)
Tablo 142. Ekosistem Raporunda Taşlıkaya Regülatöründen Sonra Bırakılması Önerilen
Minimum Su Miktarları
Tablo 143. Taşlıkaya. Regülatörü Can suyu Miktarları (Can suyu + Sulama Hakları) (m
3
/sn)
Tablo 144. Proje Havzasında Bulunan Diğer Tesisler ve Konumları
Tablo 145. Evsel Nitelikli Atıksu Deşarj Kriterleri (İşletme Aşaması)
Tablo 146. Tipik Evsel Atık Su Kirleticileri ve Ortalama Konsantrasyonları (İşletme Aşaması)
Tablo 147. Evsel Nitelikli Atık Su İçerisindeki Kirletici Yükleri (İşletme Aşaması)




EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

12/398
ŞEKİLLER

Şekil 1. Türkiye’nin Birincil Enerji Talebi ve Yerli Üretimi 
Şekil 2. Türkiye’de Yerli Enerji Üretiminin Talebi ve/veya Tüketimi Karşılama Oranı 
Şekil 3. Taşlıkaya Regülatörü ve HES Tesis Alanlarına Ait Uydu Görüntüleri 
Şekil 3.a. Proje İş Akım Şeması 
Şekil 4. Artvin İli Rüzgarın Ortalama Hızına Göre Çizilmiş Rüzgar Gülü 
Şekil 5. Artvin İli Esme Sayılarına Göre Çizilmiş Rüzgar Gülü 
Şekil 6. Artvin İli Deprem ve Sismik Durumu 
Şekil 7.Thornthwaite Yöntemine Göre Artvin İli’nin Su Bilançosu Grafiği 
Şekil 8. Projenin Havzadaki Diğer Tesisler İlişkisini Gösterir Şematik Plan 
Şekil 9. Hidrometeoroloji Bulduru Haritası 
Şekil 10. Artvin İli Topraklarının Alansal Dağılımı (%) 
Şekil 11. Artvin İline ait Arazi Kabiliyet Sınıflarının Dağılımı (%) 
Şekil 13. Artvin İli Korunan Alanları Gösterir Kroki 
Şekil 14. Artvin İline Ait Maden Krokisi 
Şekil 15. İletim Tüneli Patlatma Dizaynı 
Şekil 16. Kırma-Eleme Tesislerine Ait İş Akım Şeması (Genel) 
Şekil 17. Kırma-Eleme Tesislerine Ait İş Akım Şeması (Genel) 
Şekil 18. Kırma-Eleme Tesisi Örnek Şekli 
Şekil 19. Harç Ünitesi Tesisi İş Akım Şeması 
Şekil 20. Harç Ünitesi Tesisi İş Akım Şeması 
Şekil 21. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Yükleme Havuzu Alanı) 
Şekil 22. Çöken Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Yükleme Havuzu Alanı) 
Şekil 23. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Cebri Boru ve Santral Binası İçin) 
Şekil 24. Çöken Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Cebri Boru ve Santral Binası İçin) 
Şekil 25. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Regülatör Alanı Ulaşım Yolu İçin) 
Şekil 26. Çöken Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Regülatör Alanı Ulaşım Yolu İçin) 
Şekil 27. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu İçin) 
Şekil 28. Çöken Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu İçin) 
Şekil 29. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Şantiye Sahası İçin) 
Şekil 30. Çöken Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Şantiye Sahası İçin) 
Şekil 31. Paket Atık su Arıtma Tesisi Genel Planı 
Şekil 32. Gürültü Yayılım Grafiği 
Şekil 33. Debi Süreklilik Eğrisi 
Şekil 34. Islak Çevre-Debi İlişkisi 
Şekil 35. Baz Akım Ayırma Yöntemleri 
Şekil 36. Arazide Yerinde Yapılan Ölçümler Sonucunda Elde Edilen En Kesit 
Şekil 37. Islak Çevre-Debi Arasındaki İlişki 
Şekil 38. Deredeki Su Seviyesi İle Debi Arasındaki İlişki 
Şekil 39. Deredeki Su Hızı İle Debi Arasındaki İlişki 
Şekil 40. Karataş Regülatör Yerinde Ölçülen Aylık Ortalama Debi Değerinin Zaman Göre
Değişimi 
Şekil 41.Taşlıkaya Regülatör Yeri Debi Süreklilik Eğrisi 
Şekil 42. Akım-Tekerrür Aralığı Arasındaki İlişki 
Şekil 43. Akım-Tekerrür Aralığı Arasındaki İlişki 
Şekil 44. Projenin Havzadaki Diğer Tesisler İlişkisini Gösterir Şematik Plan 
Şekil 45. İş Kazası İçin Acil Müdahale Planı 
Şekil 46. Yangın İçin Acil Müdahale Planı 
Şekil 47. Deprem İçin Acil Müdahale Planı 








EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

13/398
EK LİSTESİ

EK-1 1/25.000 Ölçekli Proje Alanını Gösterir Topoğrafik Harita
EK-2 1/5.000 Ölçekli Proje Alanını Gösterir Topoğrafik Harita
EK-3 1/25.000 Ölçekli Proje Alanını Gösterir Jeolojik Harita
EK-4 1/25.000 Ölçekli Ulaşım Yollarını Gösteriri Topoğrafik Harita
EK-5 1/25.000 Ölçekli Proje Etki Alanını Gösterir Topoğrafik Harita
EK-6 1/100.000 Ölçekli Proje Alanını Gösterir Arazi Varlığı Haritası
EK-7 1/25.000 Ölçekli Proje Alanını Gösterir Mesçere Haritası
EK-8 Taşlıkaya Regülatörü ve HES Projesi Yer Bulduru Haritası
EK-9 Taşlıkaya Regülatörü ve HES Projesi Google Earth Fotoğrafları
EK-10 Taşlıkaya Regülatörü ve HES Projesine ait Fotoğraflar
EK-11 Taşlıkaya Regülatörü ve HES Projesine Ait Plan ve Kesitleri
EK-12 Taşlıkaya Regülatörü ve HES Projesi Ekolojik Değerlendirme Raporu
EK-13 Taşlıkaya Regülatörü ve HES Projesi Su Kullanım Hakları Raporu
EK-14 Taşlıkaya Regülatörü ve HES Projesi SKKY Tablo-1’e Göre Su Analiz Raporu
EK-15 Taşlıkaya Regülatörü ve HES Su Kullanım Hakkı Anlaşması ve Lisansı
EK-16 Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden Alınmış Artvin İli’ne Ait Meteorolojik Veriler
EK-17 DSİ Genel Müdürlüğü’nden Alınmış Onaylı Regülatör Yeri Akım Değerleri
EK-18 Taşlıkaya Regülatörü ve HES ÇED İnceleme Değerlendirme Formu
EK-19 Protokol anlaşması
EK-20 Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanları İçin Alınmış Kurum Görüşleri
EK-21 Ballı Deresinden Su Kullanımı İle İlgili DSİ 26. Bölge Müdürlüğü’nün Görüşü
EK-22 Ölçeksiz Çökeltim Havuzu Planı
EK-23 Halkın Katılım Toplantısı Gazete İlanları
EK-24 Nihai ÇED Raporu İzleme Raporları Formu
EK-25 Balık Geçidi Çizimi
EK-26 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Lejantı ve Plan Hükümleri
EK-27 Topçuoğlu Madencilik San. Ve Tic. Ltd. Şti. Adına Büro Tescil Belgesi ve Yeterlilik
Belgesi














EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

14/398
KISALTMALAR

ABD Amerika Birleşik Devletleri
ADNKS Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi
Ag Gümüş
AGİ Akım Gözlem İstasyonu
AKM Askıda Katı Madde
AMP Acil Müdahale Planı
Au Altın
A.Ş. Anonim Şirketi
bk. Bakınız
BOI Biyolojik Oksijen İhtiyacı
C Santigrat
CITES Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası
Ticaretine İlişkin Sözleşme
cm Santimetre
Cu Bakır
ÇED Çevresel Etki Değerlendirmesi
dBA A-Ağırlıklı desibel
DPT Devlet Planlama Teşkilatı
DSİ Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
EİE Elektrik İşleri Etüt İdaresi
EPDK Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
EÜAŞ Elektrik Üretim A.Ş.
ETKB Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
Fe Demir
g Gram
GSYİH Türkiye Gayri Safi Yurt İçi Hasılası
ha Hektar
HC Hidrokarbon
HES Hidroelektrik Santralı
hm
3
Hektometreküp
hPa HektoPaskal
Hz Hertz
IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi
İBBS İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması
KAKY Katı Atıkların Kontrolu Yönetmeliği
kg Kilogram
KOI Kimyasal Oksijen İhtiyacı
km Kilometre
kV Kilovolt
kVA Kilo volt amper
L Litre
m Metre
mm Milimetre
Mn Manganez
MTA Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü
MW Mega Watt
m/s Metre/saniye
m
2
Metrekare
m
3
/sa Metreküp/saat
No. Numara
NOx Azot oksitler
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

15/398
ÖKA Önemli Kuş Alanı
Pb Kurşun
PM Partikül Madde
sa Saat
s Saniye
SKHKKY Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği
SKKY Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği
T.C. Türkiye Cumhuriyeti
TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim A.Ş.
TL Türk Lirası
TPAO Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı
TÜİK Türkiye İstatistik Kurumu
USEPA Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı
vb. Ve benzerleri
Zn Çinko
º Derece
% Yüzde
‰ Binde
o
C Derece Santigrat
µS/cm mikrosiemens/santimetre
µ mikro
































EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

16/398


















EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ.
TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,618 MWm/22,052 MWe),
KIRMA-ELEME VE HARÇ ÜNİTESİ
TESİSLERİ
Artvin İli, Arhavi İlçesi Sınırları İçerisi,
Kapistre Deresinin Bir Kolu Olan Ballı
Deresi Üzerinde
BÖLÜM-I

PROJENİN TANIMI VE AMACI






















EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

17/398
BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE AMACI
(Proje konusu faaliyetin tanımı, ömrü, hizmet amaçları, pazar veya hizmet alanları ve
bu alan içerisinde ekonomik ve sosyal yönden ülke, bölge ve/veya il ölçeğinde
önem ve gereklilikleri)

Hazırlanan proje; 17.07.2008 Tarih ve 26939 Sayılı Resmi Gazete’de Yayınlanarak
Yürürlüğe Giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin Ek-II Seçme-Eleme
Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi - Madde 28 – “Kurulu gücü 0,5 MW ve üzeri olan
nehir tipi santraller” kapsamında olup aynı yönetmeliğin Madde 7 (b) bendi “b) Seçme
Eleme Kriterlerine tabi olup "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gereklidir" kararı verilen
projelere Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hazırlanması zorunludur” hükmü gereği
söz konusu proje; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve
Denetim Genel Müdürlüğünün 05.04.2010 tarih ve 3090/20505 sayılı yazısında belirlenen
ÇED Raporu Özel Formatı doğrultusunda hazırlanmıştır.

I.a. Proje Konusu

Eyner Enerji Üretim ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Doğu Karadeniz Bölgesi, Artvin İli,
Arhavi İlçesi sınırları içerisinde, Taşlıkaya Regülatörü için Kapistre Deresinin bir kolu olan
Ballı Derenin sularından yararlanarak hidroelektrik enerji üretimi amacıyla “Taşlıkaya
Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin yapılması ve işletilmesi
planlanmaktadır.

Proje kapsamındaki santralin kurulu gücü 22.618 MW olarak planlanmıştır. Proje
kapsamında yıllık üretilecek firm (güvenilir) enerji 23.502 GWh, sekonder (ikincil) enerji ise
69.166 GWh, olacaktır. “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”
mevcut durumdaki akımlarla toplam 92.668 GWh enerji üretilmesi planlanmaktadır.

I.b. Faaliyetin Tanımı

Taşlıkaya regülatörü Kapistre Derenin Ballı Dere kolu üzerinde karşıdan alışlı
kontrolsüz beton ağırlıklı olarak planlanmıştır. Taşlıkaya regülatörü ile birlikte Ballı
Dereden çevrilen doğal akımlar, yine Ballı Derenin üzerinde bulunan Taşlıkaya HES’te
enerji üretimi amacıyla türbinlenecektir.

Regülatör yeri, iki kola ayrılan Kapistre Derenin Ballı dere kolu üzerindedir.
Regülâtör yeri topoğrafik, jeolojik ve mühendislik koşulları yönünden en uygun yerdir.
Taşlıkaya regülatörü kret kotu 990.08 m, talveg kotu 983.00 m, temel kotu 981.50 m,
talvegden yüksekliği 7.08 m temelden yükseklik 8.58 m’dir.

Taşlıkaya Regülatörü normal su seviyesi 988.00 m. olarak tespit edilmiştir.
Taşlıkaya regülatörü talvegden itibaren 7.08 m yüksekliğinde nap kotu 988.00 m. olacak
şekilde kapaksız olarak tasarlanmıştır. Yapılan optimizasyon çalışmaları sonucu regülatör
yerindeki yıllık ortalama akım değeri olan 2.640 m
3
/s

nin %86.80’ni enerji maksadı ile
çevrilecektir.

Santralde 6.3 kV gerilim seviyesinde üretilen enerji, ünite transformatörleri vasıtası
ile 34.5 kV gerilim seviyesine yükseltilerek 34.5 kV şalta aktarılmakta ve 7 km’lik tek devre
477 MCM iletkenli enerji nakil hattı ile Çamlıca barajının mevcut veya oluşturulacak
Dağıtım Merkezine bağlanarak ulusal şebekeye aktarılacaktır. Bu amaçla santral binasının
içine iki giriş, bir ölçüm ve iç ihtiyaç fiderli, bir adet çıkış fiderinden teşekkül eden toplam
beş hücreli 34.5 kV metal muhafazalı kapalı şalt yapılması düşünülmüştür

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

18/398
Taşlıkaya Hidroelektrik ünitelerinin Ulusal Elektrik Sistemi ile paralele girmesi
Taşlıkaya HES 34.5kV şalt sahasındaki ünite fider kesicileri üzerinden yapılacaktır. Diğer
bir deyimle Taşlıkaya HES 34.5 kV barası, öncelikle Çamlıca DM sine bağlı enerji nakil
hatları üzerinden enerjilenecek ve daha sonra üniteler, senkronizasyon cihazı (25) ile
otomatik veya elle paralele ünite kesicileri üzerinden alınacaktır. Bu amaçla ünite
kesicilerden önce ve 34.5 kV şalt baralarına uygun büyüklükte gerilim ölçü
transformatörleri konularak senkronizasyon için çıkışlar alınmıştır.

Taşlıkaya HES ve şalt sahası kontrol koruma ve ölçme sistemi olarak teknolojik
yenilikler takip edilerek merkezi kontrol odasında bilgisayarlı kontrol ve izleme sistemi ile
Lokal kontrol panolarında PLC kontröllü sistem düşünülmüştür

Ünitelerin, şalt sahası teçhizatının ve tüm yardımcı sistemleri kontrol ölçme ve
izlemesi işlemlerinin merkezi bir bilgisayar sistemi tarafından sağlanması ön görülmüştür.

Santralde üretilen enerji ölçümü, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği’ ne uygun
olarak 34.5kV saltta teçhiz edilecek ölçüm sistemi ile ölçülecektir.

Bağlama noktası TEİAŞ planlaması doğrultusunda gerçekleşecektir. Proje
kapsamında yapılacak enerji İletim Hattı bu rapor kapsamında değerlendirilmeye
alınmamış olup, söz konusu Enerji İletim Hattı Projesi 17.06.2008 tarih ve 26939 sayılı
“Çevresel Etki Değerlendirilmesi Yönetmeliği “kapsamında ayrıca değerlendirilecektir.

I.c. Faaliyetin Ömrü

Hidroelektrik santraller diğer üretim tipleri ile kıyaslandığında en düşük işletme
maliyetine, en uzun işletme ömrüne ve en yüksek verime haizdirler.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” tesislerinin 2 yılda
inşa edilmesi planlanmıştır. Taşlıkaya Regülatörü’nün membasında şimdiye kadar bir tesis
planlanmamış olup, bölgenin sosyoekonomik ve topografik koşulları dikkate alındığında,
membada yapılabilecek tesisler regülatörlü depolamasız tesislerden ibaret olacaktır. Proje
kapsamında işletme ömrü 49 yıl olarak belirlenmiştir. Ancak hidroelektrik santrallerinin
ömrünü tamamlamasından sonra yapılacak iyileştirme ve güçlendirme çalışmalarıyla daha
uzun ömürlü kullanımları sağlanabilmektedir.

I.ç. Faaliyetin Hizmet Amaçları

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” tesislerinin
işletilmesi, Türkiye ekonomisine ve enerji pazarına katkıda bulunacağı gibi, coğrafi
konumu ve ulaşım yolları ile gelişme potansiyeli her zaman yüksek olan yörede enerji
imkanları yaratacak, ekonomiye ve istihdama gerek inşaat, gerekse işletme döneminde
imkanlar getirecektir. Bunun yanı sıra Türkiye’nin ürettiği “yeşil enerji” miktarına katkıda
bulunacak, Kyoto Konferansı kararlarına göre, halihazırda enerjilerinin en az %22’sini yeşil
enerji olarak tüketmeleri gereken Avrupa ülkelerine enerji ihracatı imkanına da katkı
sağlayacaktır.

Ayrıca, bu ve buna benzer santrallerin büyük oranda yerli sermaye ile inşa edilerek
devreye girmesi, devlet kaynaklarının daha verimli kullanılmasını da sağlayacak,
karşılığında döviz ödenen enerji kaynaklarına duyulan ihtiyacı biraz olsun azaltacak ve
değerlendirilemeyen yenilenebilir enerji kaynaklarımızın değerlendirilmesine katkıda
bulunacaktır.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

19/398
Hidroelektrik santrallerin avantajları:

 Kuraklık halleri hariç devamlı ucuz enerji üretirler
 Bakım maliyeti düşüktür.
 Yenilemeyen bir yakıt enerji üretimi yapmazlar.
 Enerji üretiminde hava kirliliğine neden olmazlar.
 Hidroelektrik santrallerin bir parçası olan rezervuarlar balık üretimi,
regreasyon alanı gibi amaçlarla da kullanılabilir.
 Rezervuarlar fazla miktarda suyu depolayarak hem sulu tarıma hem de
uzun süreli enerji üretimine imkan tanırlar.
 Rezervuarlar taşkın kontrolüne yardımcı olurlar.
 Hidroelektrik santral rezervuarları kuruldukları yerin mansabındaki yerlerin
su kalitesinin yükseltilmesine yardımcı olurlar.

I.d. Faaliyetin Pazar ve Hizmet Alanları

Dünyadaki hızlı teknolojik gelişmelere rağmen enerji, sanayi için mutlak girdi olma
niteliğini hala korumaktadır. Sanayileşen toplumların vazgeçilmez ihtiyaçlarının başında
enerji ihtiyacı gelmektedir. Zamanında yapılamayan enerji yatırımları, sanayileşen
toplumlara ağır maliyetler yüklemekte, zaten sınırlı olan kaynaklarının verimli
kullanılmasına engel olmaktadır. Bu tür toplumların, özellikle fosil kökenli enerji
kaynaklarının sınırlı olması, fosil kökenli kaynaklardan enerji üretiminin sınırlı olmasının
yanı sıra doğaya verdiği zarar nedeni ile gelişmiş ülkelerde yenilenebilir, alternatif enerji
üretim kullanım kapasite her geçen gün artmakta olup, ciddi boyutlara gelmiştir.

Ülkemizde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yürütülen Yap-İşlet-
Devret (YİD) modeli, bu model kapsamındaki “Otoprodüktör Üreticiler” yöntemi ve
işletmede bulunan HES’lerin “İşletme Hakkının Devredilmesi” uygulaması ile DSİ
tarafından yürütülen “%100 Dış Kredili Anahtar Teslimi” modelleriyle HES’lerin inşa
edilmesinde önemli gelişmeler kaydedilmiş bulunmaktadır.

Elektrik enerjisi sektörüne Ülkemiz genel politikaları açısından bakıldığında en
önemli unsurlar; enerji arz güvenliği, enerji üretim maliyeti, dışa bağımlılığının azaltılması,
yerli, yenilenebilir ve çevreyle uyumlu kaynakların kullanımıdır. Ülkemizde kullanılan
elektrik ise 2008 yılında %82 termik (%48,6 doğalgaz, %26,2 kömür ve %7 diğer) %17’si
hidrolik ve geriye kalan %1’i ise jeotermal ve rüzgardan sağlanmıştır. Bu kullanılan
kaynaklardan görüleceği üzere elektrik enerjisinin %82’sinin yenilenebilir enerji
kaynaklarından üretilmediği, yarısından fazlasının ithal kaynaklı olduğu görülmektedir.
Diğer taraftan EÜAŞ tarafından yapılan düşük projeksiyona göre 2020 yılı için kurulu
gücümüzün 80.000 MW, yüksek projeksiyona göre 100.000 MW’a çıkarılması
gerekmektedir. Buna göre bugün için yaklaşık 40.000 MW kapasiteli elektrik enerji
kapasitesine önümüzdeki 10 yılda 40.000 MW, her yıl ortalama 3.500-4.000 MW kapasiteli
ilave elektrik üretim tesislerinin yatırımlarını gerektirmektedir.

Bu itibarla ülke olarak enerjiye yatırım yapmak zorunluluğumuz bulunmaktadır.
Ekonomik açıdan üretim maliyetlerini düşürmek, enerji arz güveliği ve ülke politikaları
açısından dışa bağımlılığımızı azaltabilmek için toplam enerji üretimi içerisinde yerli enerji
kaynaklarının payını artırmak, maliyetleri düşürmek için yenilenebilir enerji kaynaklarına
dayalı elektrik üretimi geliştirmek durumundayız. Ülkemizin gelişmesine bağlı olarak
hidroelektrik enerji potansiyeli ve tüketiminin toplam enerji içindeki payı da azalmaktadır.
Ancak, temiz enerji olması, değerlendirilememesi halinde akarsularımızın doğal olarak
denizlere boşalımı nedeniyle kaynak kaybına neden olması ve bunların yanında en
önemlisi ülkemiz pik ihtiyaçlarının karşılanması için önemli bir kısmı ithal yoluyla
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

20/398
karşılanan alternatiflerine göre çok daha ucuz, pratik ve anında sisteme verilerek ihtiyaç
bölgelerine ulaştırılması gibi avantajlara sahip olması, hidroelektrik enerji potansiyelimizin
geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır.

Türkiye’nin Enerji Politikası:

Türkiye'nin toplam beklenen enerji talebi ile olanaklı görülen ve planlanan yerli enerji
üretimi arasında önemli açık bulunmaktadır. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın
planlamasına göre, enerji talebinin ve yerli enerji üretiminin gelişme trendi Şekil 1.'de
gösterilmiştir. 2000 yılında 59,94 Mtep olan açık, 2005 yılında 89,00 Mtep'e, 2010 yılında
122,37 Mtep'e, 2020 yılında 234,95 Mtep'e ve 2025 yılında 311,00 Mtep'e yükselmektedir.
Bu durumda, Türkiye 100 yıl sonunda enerji talep-üretim açığı 278,92 Mtep (Mtep: Milyon
ton petrol eşdeğeri) ile 1997 yılı toplam birincil enerji tüketiminin 3,9 katına ulaşmış
bulunacaktır. 2000-2025 döneminde yerli üretimin toplam birincil enerji talebini karşılama
oranı %34,2'den %23,6'ya düşecek olup, yıllara göre düşüşü Şekil 2.'de verilmiştir. Buna
göre, enerji ihtiyacını karşılamak için elektrik üretim kapasitesinin artırılmasının zorunlu
olduğu açıkça görülmektedir.

Ülkemizde, enerji politikalarının ana hedefi, “ihtiyacımız olan enerjinin zamanında,
güvenilir, ucuz, kaliteli, temiz ve öngörülen kalkınma hızı ile sosyal gelişmeyi
destekleyecek şekilde temin edilmesi” olarak belirlenmiştir. Enerji üretiminde verimliliğin
arttırılması, mümkün olduğu kadar, yerli kaynakların kullanımına öncelik verilmesi ve yerli
kaynakların değerlendirilmesinin yanı sıra, daha temiz enerji kaynaklarının kullanılması ile
kaynak çeşitliliğinin sağlanmasına da özen gösterilmesi, enerji politikalarımızın önemli
prensipleridir.


Şekil 1. Türkiye’nin Birincil Enerji Talebi ve Yerli Üretimi
Kaynak: http://www.tusiad.org.tr/turkish/rapor/enerji/html/sec8.html

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

21/398

Şekil 2. Türkiye’de Yerli Enerji Üretiminin Talebi ve/veya Tüketimi Karşılama Oranı
Kaynak: http://www.tusiad.org.tr/turkish/rapor/enerji/html/sec8.html

Elektrik enerji üretiminde fosil ve nükleer yakıtlı termik ve doğalgazlı santraller
yanında hidroelektrik santrallerin yenilenebilir ve puant çalışma gibi iki önemli özelliği de
mevcuttur.

Enerji politikaları belirlenirken dikkate alınması gereken öncelikli hususlardan biri
de, ülkenin yerli enerji kaynaklarının doğru bir şekilde değerlendirilmesidir. Bu bağlamda
hidrolik kaynaklarımız büyük önem taşımaktadır.

Yenilenebilir enerji kapsamındaki hidroelektrik santrallerin yapılarak mevcut
hidroelektrik potansiyelin değerlendirilmesi ülkemiz açısından büyük önem taşımaktadır.
Sanayi elektrik ücreti olarak Avrupa’da en yüksek ikinci ücretlere sahip olan ülkemizde,
ekonomik yapı gereği, sanayinin önemli girdilerinden biri olan elektrik enerjisini üreten
tesislerin artması gerekmektedir. Bu artışta hammadde maliyeti olmayan hidroelektrik
enerji kritik rol oynamaktadır. Enerji tüketimleri günün belli saatlerinde artma ve azalma
göstermektedir. Pik talepleri karşılayabilme ve gereğinde kolaylıkla devreden çıkabilme
özelliğine sahip enerji üretim tesislerinin başında, hidroelektrik enerji santralleri
gelmektedir.

Bunun yanı sıra bir ülkede fert başına enerji tüketimi, o ülkenin kalkınma ve yaşam
standardının bir göstergesi olarak kabul edilmektedir ve Türkiye bu yönden pek çok
ülkenin gerisinde yer almaktadır.

Ülkemizde enerji tüketim artışı yüksektir ve enerji ithalatı ekonomide yük
oluşturmaktadır. Bunun en kısa sürede aşılması için hidroelektrik gibi yerli ve yenilenebilir
enerji tesislerinin bir an önce işletmeye alınması gereklidir.

Bugünkü ve Gelecekteki Enerji İhtiyacı

Türkiye'de 2000-2010 yılları arasındaki enerji talebi yüksektir. Buna göre 2010
yılındaki puant güç ihtiyacı 50,600 MW, enerji ihtiyacı ise 307,970 GWh olmaktadır.

Enerji İhtiyacını Karşılama İmkanları

Türkiye'nin daimi enerji ihtiyacı için termik santraller, pik saatlerdeki ihtiyacı için
hidroelektrik santrallerin kullanılması önemlidir. Termik santrallerle ekonomik analizler
sonucu kıyaslanan ve rantabl bulunan hidroelektrik santrallerin de daimi ihtiyaç santrali
olarak kullanılması mümkün olabilmektedir. Bu yerli ve yenilenebilir enerji kaynağı
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

22/398
yönünden ülkemiz potansiyeli uygundur. Dünya hidroelektrik potansiyelinin % 1’i, Avrupa
potansiyelinin ise % 15’i ülkemizde bulunmaktadır. Ekonomik olarak değerlendirilebilecek
hidroelektrik potansiyelimiz 122 420 Gwh olarak ilgili kuruluşlar tarafından belirlenmiştir.

Gelişme Planı Etki Ve Sonuçları

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”projesinin işletmeye
alınması, Türkiye ekonomisine ve enerji pazarına katkıda bulunacaktır. Ayrıca ekonomiye
ve istihdama gerek inşaat, gerekse işletme döneminde imkanlar getirecektir. Bunun yanı
sıra yerli ve yenilenebilir enerji potansiyelinin artışına da katkısı bulunacaktır. Ayrıca bu ve
buna benzer yenilenebilir enerji santrallerinin büyük oranda yerli sermaye ile inşa edilerek
devreye girmesi, devlet kaynaklarının daha verimli kullanılmasını da sağlayacak,
karşılığında döviz ödenen enerji kaynaklarına duyulan ihtiyacı biraz olsun azaltacaktır.

Giderek artan enerji ihtiyacının karşılanmasında değerlendirilmeyi bekleyen
hidroelektrik enerji kaynakları içerisinde Doğu Karadeniz Havzası 13.6 milyar kWh hidrolik
enerji potansiyeli ile büyük öneme sahiptir. Harşit Havzası ise Doğu Karadeniz
Havzasında yer alan İyidere Havzası ve Fırtına Havzası ile birlikte en önemli 3 proje
alanından biridir. Doğu Karadeniz Bölgesinin gerek Harşit Vadisinden gerekse Çarşamba
ve Samsun’dan İç Anadolu’nun yük merkezlerine bağlaşımlı sistem içinde bağlanma
imkânı mevcut ve ekonomiktir.

Bu nedenlerle Kapistre Dere’nin bir kolu olan Ballı Dere üzerinde bulunan
projelerden biri olacak olan “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052
MWe)”, Türkiye’nin enerji potansiyelinin değerlendirilmesi ve ülke ekonomisine katkıda
bulunması açısından yararlı olacaktır.

Artvin İlinin Arhavi ilçesinden Karadeniz’e dökülen Kapistre Derenin bir kolu olan
Ballı Dere üzerinde olan enerji potansiyelini değerlendirmek amacıyla önerilen karşıdan
alışlı kontrolsüz beton ağırlık tipinde tasarlanan Taşlıkaya regülâtörü talvegden 7.08 m
yükseklikte, 983.00 m talveg kotunda inşa edilecektir. Regülatörle çevrilen sular 3284 m.
lik iletim tüneli ile yükleme havuzuna getirilecek ve cebri boru ile TAŞLIKAYA HES’e
ulaştırılacaktır. “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” 22.618 MW
Kurulu gücünde olacak ve 23.502 GWh’ i güvenilir, 69.166 GWh ‘i sekonder olmak üzere,
toplam 92.668 GWh enerji üretecektir.

Yapılan ekonomik analizler sonucunda çıkan optimum enerji tüneli teknik olarak
açılabilir çaptan daha küçük çıktığı için en küçük açılabilir çap olan 3.0 m alınmıştır.
“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”tesisleri için yapılan
ekonomik analizler sonucunda çıkan optimum cebri boru çapı 1.15 m ve optimum kurulu
güç 22.618 MW olarak seçilmiştir.

Tesislerin membasında planlanmış herhangi bir proje ve depolamalı tesis
bulunmamaktadır. Bunun yanı sıra topografik koşullar göz önüne alındığında, “Taşlıkaya
Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” açısından memba gelişmeli durum
beklenmemektedir.







EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

23/398


















EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ.
TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,618 MWm/22,052 MWe),
KIRMA-ELEME VE HARÇ ÜNİTESİ
TESİSLERİ
Artvin İli, Arhavi İlçesi Sınırları İçerisi,
Kapistre Deresinin Bir Kolu Olan Ballı
Deresi Üzerinde
BÖLÜM-II

PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU























EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

24/398
BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU
II.1 Projenin Yeri (kırma-eleme tesisi ile beton santrali dahil) (İlgili Valilik veya
Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan proje yerinin, lejant ve plan notlarının
da yer aldığı onanlı Çevre Düzeni Planı ve İmar Planları üzerinde, bu planlar yoksa
mevcut arazi kullanım haritası üzerinde gösterimi,)

Proje sahası Karadeniz Bölgesinde, Doğu Karadeniz Havzasında Artvin İli, Arhavi
İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Taşlıkaya Regülatör yeri 1/25000 ölçekli Artvin
F46/c1 numaralı paftada kalmaktadır.

Regülatör yeri, iki kola ayrılan Kapistre Derenin Ballı dere kolu üzerindedir.
Regülâtör yeri topoğrafik, jeolojik ve mühendislik koşulları yönünden en uygun yerdir.
Taşlıkaya regülatörü kret kotu 990.08 m, talveg kotu 983.00 m, temel kotu 981.50 m,
talvegden yüksekliği 7.08 m temelden yükseklik 8.58 m dir.

İletim güzergahı Taşlıkaya Regülatörü – HES arası olmak üzere tamamen tünel ile
çözülmüştür. Taşlıkaya Regülatörü – HES arası toplam 3284 m tünel tasarlanmıştır. 0.001
eğimle basınçsız olarak planlanan iletim hattı 988.00 m su kotuyla başlayıp, 984.16 m
yükleme havuzu su kotuyla sonlanacaktır. Topografyanın eğimi dikkate alınarak atnalı
kesitli tünel tasarımı daha uygun bulunmuş ve 3.00 m genişliğinde, 1.01 m su derinliğinde,
1.99 m hava payı ile tasarımlanmıştır. Tünel tasarımında ekonomik koşullar yerine teknik
koşullar ön plana çıktığı için yapılabilirliği olan en küçük tünel çapı seçilmiştir.

İletim güzergâhı yükleme havuzunda son bulacaktır. Maksimum su seviyesi 984.98
m olan yükleme havuzunda normal su seviyesi 984.16 m ve minimum su seviyesi 983,77
m olacaktır.

Topografik ve ekonomik yönden santral binası, Kapistre Dere’nin Ballı Dere
kolunda 480.75 m kuyruk suyu seviyesinde yapılmak üzere önerilmiştir. Taşlıkaya
regülâtöründen sağlanan suyun türbinleneceği en uygun yer burasıdır. Bu durumda
Taşlıkaya HES kuyruk suyu seviyesi 480.75 m olacaktır. Türbin eksen kotu 485.00 m de
olacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin arazi
hazırlık inşaat aşamasına başlanmadan önce 3194 sayılı İmar Kanununa göre Belediye
sınırları ve mücavir alanlar dışındaki yerlerde İmar Planları Artvin İl Özel İdaresi’ne
sunularak onaylatılacaktır.

Proje kapsamında inşaat aşamasında kullanılacak olan kırma-eleme tesisi ve harç
ünitesi; regülatör yakınındaki şantiye sahasında kurulacaktır (Bkz Ek-2).

Ayrıca proje kapsamında 10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin
Yönetmeliği”’nin 6. maddesi gereğince; Santral Binasına, Kırma-Eleme Tesisine ve Harç
Ünitesi Tesisine İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı (GSM) alınacaktır.

Proje alanı Artvin İli’nin Kuzeybatısında yer almakta olup kuş bakışı yaklaşık 40 km
mesafede yer almaktadır. Arhavi İlçe Merkezinden proje kapsamında İnşaa edilecek
santral alanına kadar mevcut yol bulunmakta olup; yaklaşık 17 km mesafededir. Santral
alanından regülatör alanına ulaşım için mevcut yol bulunmamakta olup proje kapsamında
regülatör alanına ulaşımı sağlamak amacıyla 6 km’lik bir yol çalışması yapılacaktır. Ayrıca
proje kapsamında inşa edilecek yükleme havuzuna ulaşımı sağlamak amacıyla ise de
yaklaşık 5 km’lik yol çalışması yapılacaktır. Proje kapsamında ulaşımı sağlamak amacıyla
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

25/398
kullanılacak yolları (mevcut ve yeni yapılacak yollar) gösterir 1/25.000 ölçekli topoğrafik
harita eklerde verilmiştir (Bkz.-Ek-4).

Proje kapsamında kullanılacak köy yollarının ulaşımının trafiğe sürekli açık
tutulacak ve trafik akışı engellenmeyecektir. Ağır tonajlı araçların kullanımdan dolayı köy
yollarının ve sanat yapılarının bozulması durumunda, gerekli onarım, stabilize, beton
kaplaması, yol kaplaması vb. işler Eyner Enerji Üretim ve Tic. Ltd. Şti. tarafından
yapılacaktır. Ayrıca Köy yolunda Onarım ve Sanat Yapıları yapımına ihtiyaç olduğu
taktirde Köy yolunda uygulanacak olan Onarım ve Sanat Yapısı yapım projesi için Artvin İl
Özel İdaresi’nin görüşü alınacaktır.

Ayrıca proje kapsamında yapılacak yol çalışmaları mevcut güzergah üzerinde
olumsuz etki meydana getirmeyecek ve yapılacak yollar kış ve yağışlı mevsim şartlarında
ulaşımı aksatmayacak şekilde yapılacak ve korunacaktır. Ayrıca açılacak yollara mıcır ile
kaplanacak ve yolların orman arazi içerisinde kalmasından ötürü yol genişlikleri mümkün
mertebe en az seviyede bırakılacaktır. Yol çalışmaları sırasında yapılacak arazi hazırlık
aşamasında ortaya çıkacak hafriyat malzemesi kesinlik ballı deresi yatağına
bırakılmayacak ve dere şevlerinin feyezan durumunda ulaşıma engel olmayacak şekilde
düzenleme yapılması için gerekli önlemler alınacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
yörenin kendine has flora ve peyzaj özelliklerinin korunması için, proje kapsamında
kurulacak “ Regülatör, yükleme havuzu, cebri boru ve santral binası” yapıların yöre ile
uyum sağlayacak malzeme ve teknik ile yapılma durumu araştırılarak ve bu kapsamında
yapılan örnek çalışmalar dikkate alınarak tesis dış tasarımları için gerekli düzenlemeler
yapılacaktır. Yapılacak düzenlemeler ayrıca yol alanları ve şantiye sahaları içinde
uygulanacak olup yöreye has flora ve peyzaj özelliklere uyum sağlanması için özen
gösterilecektir.

Ayrıca söz konusu proje kapsamında proje alanı ve çevresinde bulunan akarsu,
mevsimsel akış gösteren kuru dere yataklarının zarar görmemesi için gerekli özen
gösterilecek ve dere yataklarına ulaşması söz konusu olabilecek yerlere pasa malzemesi,
hafriyat malzemesi, katı ve sıvı atıklar atılmayacaktır. Dere yatakları değiştirilmeyecek ve
çevre kirliliğinin engellenmesi için gerekli tüm önlemler alınacaktır.

Eyner Enerji Üretim ve Tic. Ltd. Şti. tarafından kurulması ve işletilmesi planlanan
“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi Artvin ili, Arhavi
ilçesi sınırlarında yer almakta olup;

Artvin İli

40,35 ile 41,32 Kuzey enlemleri ve 41,07 ile 42,00 Doğu boylamları arasında yer
alan, 7.436 km
2
genişliğinde, Doğu Karadeniz Bölgesinin bir ilidir. Doğusunda Ardahan,
Batısında Rize, Kuzeyinde Gürcistan, Güneyinde Erzurum ile komşudur. Kuzey batısında
Karadeniz vardır. Kıyı uzunluğu 34 km’dir. İlin genişliği Türkiye yüzölçümünün (783.577
km
2
) % 0,9 ‘u kadardır.

Karadeniz kıyısına paralel olarak uzanan Doğu Karadeniz Dağları’nın il sınırları
içindeki uzantıları; Kaçkar, Altıparmak, Kükürtlü, İskaristi Dağları adıyla sınıra kadar
uzanmaktadır. Bu dağ sırasının üzerinde çok sayıda dağ ve yüksek tepeler yer alır.

Karadeniz kıyısını takip ederek batıdan doğuya doğru iki sıra halinde uzanan 3937
m. Yüksekliğindeki Kaçkar Dağı Karadeniz Dağları’nın en yüksek noktasını oluşturur. Bu
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

26/398
dağın su bölüm çizgileri; Artvin, Rize, Erzurum il sınırlarını belirler. Şavşat ve Borçka
ilçeleri arasında yer alan, Çoruh ve Berta vadileri ile Gürcistan sınırına kadar uzanan
Karçal Dağı 3428 m. Yüksekliği ile ilin diğer önemli bir dağıdır

Arhavi İlçesi

Arhavi yüzey şekilleri açısından genel olarak dağlık ve engebeli bir görünüm arz
etmektedir. İlçenin yüzey şekilleri ana hatlarıyla Doğu Karadeniz dağları ve Kavak
(Kapisre) deresi ile ona bağlanan derelerin derince yardığı vadiler oluşturur.

Arhavi de 8.km'lik sahil şeridi boyunca Kavak deresinin oluşturduğu ova haricinde
kıyı oldukça dik ve falezlidir. Kıyı düzlüğünün büyük bir kısmı, iri birikinti malzemeleri ile
Rize – Hopa karayolu tarafından kaplanmıştır. İlçe merkezinde genişliğin artması ile yer
kum şeritleri ve küçük çapta plajlara da rastlanır. Kıyı boyunca hakim kıyı şekilleri falezler,
taraçalar ve girinti çıkıntılardır. Ancak taraça ve falezler Rize – Hopa karayolu inşaatı
sırasında geniş ölçüde tahrip edildiği için her yerde belirgin değildir. En belirginin ilçe
merkezinin hemen kuzey doğusunda yer almaktadır. Artvin – Hopa arasındaki karayolu
ulaşımı bu taraçanın altında inşa edilmiş olan tünelden sağlanmaktadır. Genişliği 100
metre civarında olan bu taraçanın hemen eteğinde yüksekliği 25 – 30 metre civarında olan
yörenin en belirgin falezi yer almaktadır. Yöredeki tek ova olan ilçe merkezinin kurulduğu
saha, Kavak deresinin getirdiği alüvyonlar ve irili ufaklı çakıl tasları ile oluşmuştur. Kıyıdan
5 km kadar içeriye girmektedir. Ova bati kesiminde Kavak deresinin biriktirmesine devam
etmesi sonucu denize doğru bir girinti yapmıştır.

İlçenin topografyasının oldukça engebeli ve arızalı bir yapı arz etmesinde özellikle
Kavak deresi ve ona bağlanan Şahinkaya, Ağara, Balıklı, Çifte köprü ve Lome deresinin
araziyi derince yarması ve aşındırmasıdır. Bu nedenle yöreden kıyı düzlüğü ile kabaca
2000 metre arasında basık sırtlara hemen hiç rastlanmaz. Kavak deresi ve ona bağlanan
kolların açmış olduğu derin vadiler ayni zamanda ilçedeki en önemli ulaşım güzergâhlarını
oluşturur.

Arhavi’ de en hakim tomografik şekiller olan dağlar özellikle güneye doğru 3000
metre- ye kadar yükselirler. Başlıca zirveler Kızıltepe( 3210 m.), Çat kaya (2985m.), Koyun
yaylası (2292 m.), Mete(2142 m.), Dikme (2068 m.), Vat ( 1180 m.), Agra ( 1143 m.), Bas
tepe ( 1049 m.), Demiraga ( 1013 m.)' dır. Kuzeyden güneye doğru hızla yükselen arazi
yapısı içerisinde yaylalarda güneyde yer tutmaktadır. 30 – 2000 metre yükseklikte çok
sayıda yayla bulunmaktadır. Başlıcaları Ağara, Soğuksu, Sen yurt, Yazlık, Pınarlık,
Akıncılar, Güneşli, Mete, Aydınlı yaylalarıdır. Buzul aşındırmasını etkili olduğu bu kesimde
irili ufaklı birçok göl bulunmaktadır. Bunların başlıca Gadit, Sarıgöl, Alacal, Büyükagara,
Küçükagara ve Karagöllerdir.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesine ait yer
bulduru haritası Ek-8’de, 1/25.000 ölçekli topoğrafik haritası Ek-1’de ve 1/.5000 ölçekli
topoğrafik haritası Ek-2’de verilmiştir. Ayrıca, proje sahasının yerini gösterir uydu
fotoğrafları Ek-9’da, proje sahasına ait fotoğraflar ise Ek-10’da yer almaktadır.
Fotoğraflardan da görüleceği üzere, proje sahası oldukça sarp bir vadinin içerisinde yer
almaktadır.

Projenin tekabül ettiği alanlara ilişkin onanmış İmar Planı bulunmamaktadır. Ordu-
Trabzon-Rize-Giresun-Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre
Düzeni Planı, lejand ve plan hükümleri ile projenin 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı
üzerinde gösterimi eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-26). Söz konusu Çevre Düzeni Planının,
Plan Hükümlerinin 5.18. nolu maddesinde ‘’Bu plan ile belirlenen planlama alt bölgeleri
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

27/398
içinde veya dışında ihtiyaç olması halinde güvenlik, sağlık, eğitim v.b. sosyal donatı
alanları, Belediye hizmet alanları, büyük kentsel yeşil alanlar, kent veya bölge / havza
bütününe yönelik her türlü atık bertaraf tesisleri ve bunlarla entegre geri kazanım tesisleri,
arıtma tesisleri, sosyal ve teknik altyapı, karayolu, demiryolu, havaalanı, baraj, enerji
üretimi, enerji iletimi ve doğalgaz depolamasına ilişkin imar planları; bu planın koruma,
gelişme ve planlama ilkelerine, İlgili kurum ve kuruluşların görüşlerine uyularak ilgili
idaresince yapılır ve onaylanır. Söz konusu kullanımlardan ÇED Yönetmeliği kapsamında
kalanlar için “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” veya “Çevresel Etki Değerlendirmesi
Gerekli Değildir” kararının bulunması, ÇED Yönetmeliği kapsamı dışında olanlar için ise
ilgili kurum ve kuruluşların uygun görüşü olması kaydı ile çevre düzeni planı değişikliğine
gerek olmaksızın alt ölçekli planları ilgili idaresince hazırlanır ve onaylanır. Onaylanan
planlar sayısal ortamda veri tabanına işlenmek üzere Bakanlığa gönderilir. Söz konusu
tesisler/tesis alanları amacı dışında kullanılmazlar.’’ ve 6.25. nolu maddesinde “Enerji
üretim alanlarında ve iletim tesislerinde, ilgili kurum ve kuruluşlardan alınan izinler ve
Enerji Piyasası Düzenleme ve Denetleme Kurulunca verilecek lisans kapsamında, T.C.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın uygun görüşü alınması koşuluyla, ilgili kurum ve kuruluş
görüşleri doğrultusunda hazırlanan nazım ve uygulama imar planları, ilgili idaresince
onaylanır ve planlar sayılır ortamda bilgi için Bakanlığa gönderilir.” ifadesi yer almakta
olup, bu plan hükümlerinde belirtilen hususlar yerine getirilecektir. Yürürlükteki 1/100.000
Ölçekli Çevre Düzeni Planında proje yeri “orman alanı” olarak görülmektedir (Bkz. Ek-26).

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi ile ilgili
olarak 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu kapsamında imar planları hazırlanarak Artvin İl
Özel İdaresine sunularak onaylatılacaktır. Ayrıca söz konusu proje kapsamında 3194
sayılı İmar Kanunu, ilgili Yönetmelik ve 644 sayılı Kanun Hükümde Kararname(KHK)
hükümlerine titizlikle uyulacak ve ilgili kurum/kuruluşlardan olumlu görüş alınacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi geniş bir
alan kaplamakta olup, tünelin yer altından geçirilecek olması nedeniyle yüzey alanı 8,3181
hektardır. Faaliyet alanının sarp vadilerden oluşan Topografik yapısı nedeniyle tesis
yapıları yakınlarında fazla yerleşim birimi bulunmamaktadır. Proje sahasına en yakın
yerleşim birimleri, yerleşim merkezleri ve bunların proje ünitelerine göre konumları Tablo
1.’de verilmektedir. Yakın yerleşim birimleri ile konumları Ek-1’de 1/25.000 ölçekli
topoğrafik harita üzerinde gösterilmiştir.

Tablo 1. Proje Sahasına En Yakın Yerleşim Yerleri Ve Bunların Proje Ünitelerine Göre Konumları
YERLEŞİM YERİ
EN YAKIN TESİS
ÜNİTESİ
EN YAKIN ÜNİTEYE
MESAFESİ
(Kuş uçuşu)
EN YAKIN ÜNİTEYE
GÖRE KONUMU
Kamilet Mezraası Santral Alanı 243 m Kuzey
Kodi Mezraası Santral Alanı 787 m Kuzeydoğu
Küçükköy Mezraası Santral Alanı 1686 m Kuzeydoğu
Küçükköy Köyü Santral Alanı 2575 m Kuzeydoğu
Arılı Köyü Santral Alanı 2089 m Kuzeybatı
Arılı Mezraası Santral Alanı 2854 m Kuzeybatı

Faaliyet alanını gösterir 1/100.000 ölçekli Arazi Varlığı Haritası Ek-6’da verilmiştir.

Kurulması ve işletilmesi planlanan “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658
MWm/22,052 MWe)” projesinin arazi hazırlık ve inşaat aşamasına başlanmadan önce
kesinlikle kontrol birimine bilgi verilecektir. D.S.İ Bölge Müdürlüğü, Orman Bölge
Müdürlüğü ve İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’nden oluşan kontrol birimine bilgi
verilmeden arazi hazırlık ve inşaat aşamasına başlanılmayacaktır.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

28/398
II.2. Proje Kapsamındaki (beton santrali ve konkasör tesisi dahil) Ünitelerin Konumu,
Teknik Altyapı Üniteleri, İdari ve Sosyal Üniteler, Varsa Diğer Üniteler, Bunlar İçin
Belirlenen Kapalı ve Açık Alan Büyüklükleri, Bu Ünitelerin Proje Alanı İçindeki
Konumlarının Vaziyet Planı veya Kroki Üzerinde Gösterimi, Diğer Tekniklerle Temsili
veya Maket Gösterimler,)

Artvin İli Arhavi ilçesinden Karadeniz’e dökülen Kapistre Deresinin bir kolu olan
Ballı Dere üzerinde olan enerji potansiyelini değerlendirmek amacıyla önerilen karşıdan
alışlı kontrolsüz beton ağırlık tipinde tasarlanan Taşlıkaya regülâtörü talvegden 7.08 m
yükseklikte, 983.00 m talveg kotunda inşa edilecektir. Regülatörle çevrilen sular 3284 m.
lik iletim tüneli ile yükleme havuzuna getirilecek ve cebri boru ile Taşlıkaya HES’e
ulaştırılacaktır. “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” 22.618 MW
Kurulu gücünde olacak ve 23.502 GWh’ i güvenilir, 69.166 GWh ‘i sekonder olmak üzere,
toplam 92.668 GWh enerji üretecektir.

Proje kapsamında inşa edilmesi düşünülen yapılar ve tesisler;

 Regülatör
 Dolusavak
 Çökeltim Havuzu
 Derivasyon Tesisleri
 Derivasyon Kanalı
 Memba Batardosu
 Cebri boru
 İletim Yapıları (Tünel)
 Yükleme Havuzu
 Santral Binasıdır.

Ayrıca inşaat döneminde kullanılmak üzere kırma-eleme tesisi ve harç ünitesi
kurulması planlanmaktadır. Kurulacak olan kırma-eleme tesisi ve harç ünitesi tesisi
“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”projesinin 2 senelik inşaat
süresince faaliyet gösterecektir.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
yörenin kendine has flora ve peyzaj özelliklerinin korunması için, proje kapsamında
kurulacak “ Regülatör, yükleme havuzu, cebri boru ve santral binası” yapıların yöre ile
uyum sağlayacak malzeme ve teknik ile yapılma durumu araştırılarak ve bu kapsamında
yapılan örnek çalışmalar dikkate alınarak tesis dış tasarımları için gerekli düzenlemeler
yapılacaktır. Yapılacak düzenlemeler ayrıca yol alanları ve şantiye sahaları içinde
uygulanacak olup yöreye has flora ve peyzaj özelliklere uyum sağlanması için özen
gösterilecektir.

Bölgede yapılan jeolojik çalışmalarda alanın bazalt-andezit ardalanması şeklinde
görülmekte olup (Bkz. Ek-2 Jeolojik Harita), inşaat işleri sonucu çıkacak hafriyatın yine
inşaat çalışmalarında ve yol düzenlemelerinde kullanılması planlanmaktadır. Söz konusu
hafriyatın tesis inşasında; şantiye alanında kurulacak olan kırma-eleme tesisinde kırılarak,
harç ünitesi tesisinde agrega olarak kullanılması planlanmaktadır.

Santralda 6.3 kV gerilim seviyesinde üretilen enerji, ünite transformatörleri vasıtası
ile 34.5 kV gerilim seviyesine yükseltilerek 34.5 kV şalta aktarılmakta ve 7 km lik tek devre
477 MCM iletkenli enerji nakil hattı ile Çamlıca barajının mevcut veya oluşturulacak
Dağıtım Merkezine bağlanarak ulusal şebekeye aktarılacaktır.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

29/398
Enerji Nakil Hattı’da proje kapsamında yer almaktadır. Bağlama noktası TEİAŞ
planlaması doğrultusunda gerçekleşecektir. Proje kapsamında yapılacak enerji İletim Hattı
bu rapor kapsamında değerlendirilmeye alınmamış olup, söz konusu Enerji İletim Hattı
Projesi 17.06.2008 tarih ve 26939 sayılı “Çevresel Etki Değerlendirilmesi Yönetmeliği“
kapsamında ayrıca değerlendirilecektir.

Faaliyet kapsamında inşası düşünülen ve sağlı-sollu 15’er m ötelenerek belirlenen
cebri boru ve iletim hattı alanları, proje kapsamındaki diğer ünite ve tesislerin koordinatları
Tablo 2.’de verilmiş olup bu ünitelerin konumlarını gösterir 1/25.000 ölçekli topoğrafik
harita Ek-1’de, Uydu Fotoğrafları Şekil 3.’de verilmiştir.

Tablo 2. Proje Ünitelerine Ait Koordinatlar ve Ünitelerin Kapladıkları Alanlar
UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatlar
Koor. Sırası Sağa- Yukarı Koor. Sırası Enlem-Boylam
Datum ED-50 Datum WGS-84
Türü UTM Türü Coğrafik
D.O.M. 39 D.O.M. -
Zon 37 Zon -
Ölçek Faktörü 6 derecelik Ölçek Faktörü -
Taşlıkaya Santral Alanı
Nokta No Y X Enlem (K) Boylam(B)
1 697237.5418 4568887.2954 41.24570176 41.35371251
2 697194.6730 4568955.4829 41.24632592 41.35322335
3 697203.9288 4569005.6494 41.24677517 41.35334993
4 697236.0804 4569036.8208 41.24704788 41.35374341
5 697314.9975 4569059.2253 41.24723027 41.35469173
6 697372.1242 4569022.0942 41.24688214 41.35536095
7 697327.1488 4568976.3791 41.24648167 41.35480985
8 697307.1312 4568954.0341 41.24628545 41.35456392
Alan 1,6237 hektar
Taşlıkaya Cebri Boru Alanı
1 697307.1312 4568954.0341 41.24628545 41.35456392
2 697327.1488 4568976.3791 41.24648167 41.35480985
3 697768.4769 4568581.0191 41.24281556 41.35994449
4 697790.6692 4568562.6235 41.24264457 41.36020316
5 697808.9077 4568513.0708 41.24219413 41.36040458
6 697794.8309 4568507.8897 41.24215094 41.36023505
7 697780.7541 4568502.7085 41.24210775 41.36006552
8 697765.3055 4568544.6813 41.24248929 41.35989490
9 697748.8882 4568558.2899 41.24261578 41.35970355
Alan 1,9999 hektar
Taşlıkaya Yükleme Havuzu Alanı
1 697754.3811 4568512.7138 41.24220425 41.35975429
2 697835.4374 4568536.3604 41.24239725 41.36072846
3 697848.9848 4568486.0828 41.24194143 41.36087371
4 697770.4546 4568465.1911 41.24177261 41.35993055
Alan 4231.72 m
2
Taşlıkaya İletim Tüneli Alanı
1 697787.8966 4568487.8960 41.24197269 41.36014588
2 697802.3912 4568491.7571 41.24200389 41.36031997
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

30/398
3 697816.8857 4568495.6183 41.24203510 41.36049405
4 698655.9046 4565345.9884 41.21348241 41.36947426
5 698659.6171 4565332.0521 41.21335607 41.36951398
6 698647.4520 4565306.8873 41.21313257 41.36936081
7 698633.6090 4565312.6640 41.21318796 41.36919769
8 698619.7659 4565318.4407 41.21324335 41.36903458
9 698626.6984 4565335.0535 41.21339116 41.36912260
10 698626.9156 4565338.2661 41.21342002 41.36912624
Alan 9,8756 hektar
Taşlıkaya Regülatör Alanı
1 698619.7659 4565318.4407 41.21324335 41.36903458
2 698647.4520 4565306.8873 41.21313257 41.36936081
3 698674.5425 4565329.8670 41.21333274 41.36969116
4 698716.9724 4565254.4183 41.21264328 41.37017234
5 698616.4504 4565180.3932 41.21200171 41.36895022
6 698559.4465 4565272.7015 41.21284648 41.36830080
Alan 1,2738 hektar
İdari Bina, Şantiye Alanı
1 698663.2979 4564978.9803 41.21017747 41.36944313
2 698760.1762 4564920.4664 41.20962706 41.37057871
3 698760.1762 4564888.5188 41.20933953 41.37056832
4 698688.6753 4564918.8018 41.20962963 41.36972602
Alan 3314.67 m
2
Harç Ünitesi Alanı
1 698663.2979 4564978.9803 41.21017747 41.36944313
2 698637.9205 4565039.1587 41.21072531 41.36916022
3 698655.3406 4565069.3363 41.21099264 41.36937765
4 698766.5319 4565005.1508 41.21038767 41.37068198
5 698760.1762 4564920.4664 41.20962706 41.37057871
Alan 9963.09 m
2
Kırma –Eleme Tesisi ve Malzeme Depo Alanı
1 698683.3299 4565224.9654 41.21238646 41.36976180
2 698777.1389 4565199.7954 41.21213690 41.37087168
3 698766.5319 4565005.1508 41.21038767 41.37068198
4 698655.3406 4565069.3363 41.21099264 41.36937765
5 698696.7337 4565141.0435 41.21162786 41.36989428
Alan 1,6596 hektar
Regülatör Alanı Ulaşım Yolu
1 697442.6440 4569230.636 41.24874184 41.35626936
2 697454.6872 4569210.111 41.24855417 41.35640634
3 697385.3946 4569154.886 41.24807405 41.35556215
4 697367.6316 4569124.456 41.24780451 41.35534048
5 697347.7391 4569061.269 41.24724067 41.35508283
6 697310.7501 4569033.476 41.24699956 41.35463275
7 697223.6450 4569006.175 41.24677509 41.35358521
8 697206.6696 4568964.769 41.24640657 41.35336940
9 697206.6696 4568919.872 41.24600249 41.35335490
10 697234.8954 4568881.464 41.24564992 41.35367907
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

31/398
11 697293.1411 4568829.950 41.24517208 41.35435698
12 697307.6093 4568785.816 41.24477134 41.35451524
13 697248.6726 4568677.531 41.24381113 41.35377746
14 697174.8734 4568615.169 41.24326785 41.35287731
15 697147.1251 4568571.913 41.24288530 41.35253246
16 697129.6350 4568518.388 41.24240783 41.35230662
17 697136.5856 4568485.600 41.24211104 41.35237892
18 697157.8254 4568421.078 41.24152515 41.35261134
19 697155.3341 4568374.351 41.24110520 41.35256655
20 697128.0043 4568346.253 41.24085897 41.35223160
21 697025.6284 4568327.123 41.24071174 41.35100471
22 697001.5967 4568308.312 41.24054829 41.35071209
23 696972.3603 4568247.383 41.24000704 41.35034383
24 696963.6092 4568158.185 41.23920637 41.35021071
25 696928.0774 4568058.286 41.23831590 41.34975482
26 696889.4054 4568005.591 41.23785105 41.34927673
27 696863.0280 4567955.950 41.23741069 41.34894622
28 696863.0280 4567931.900 41.23719423 41.34893847
29 696877.7012 4567892.225 41.23683358 41.34910063
30 696914.2144 4567843.730 41.23638822 41.34952034
31 696941.6908 4567782.353 41.23582913 41.34982815
32 696974.9262 4567696.953 41.23505242 41.35019687
33 696998.1677 4567621.085 41.23436393 41.35044950
34 697017.0369 4567593.469 41.23411078 41.35066556
35 697039.4979 4567545.967 41.23367778 41.35091803
36 697053.8633 4567502.467 41.23328277 41.35107526
37 697054.6146 4567452.485 41.23283274 41.35106809
38 697031.8373 4567307.342 41.23153197 41.35074971
39 697027.6627 4567227.908 41.23081806 41.35067432
40 696996.4184 4567106.805 41.22973571 41.35026277
41 696995.2773 4567039.740 41.22913239 41.35022754
42 696995.2773 4566928.205 41.22812854 41.35019157
43 696993.7395 4566865.415 41.22756379 41.35015299
44 696991.6927 4566797.910 41.22695673 41.35010683
45 697003.1132 4566752.088 41.22654154 41.35022820
46 697018.1822 4566730.961 41.22634772 41.35040103
47 697035.6050 4566724.750 41.22628758 41.35060672
48 697086.3205 4566718.886 41.22622245 41.35120942
49 697145.6926 4566697.439 41.22601496 41.35191028
50 697213.9935 4566666.969 41.22572408 41.35271467
51 697263.8446 4566627.243 41.22535439 41.35329612
52 697288.6124 4566577.448 41.22490019 41.35357530
53 697288.6124 4566534.657 41.22451506 41.35356148
54 697300.9803 4566468.743 41.22391880 41.35368764
55 697320.9445 4566421.682 41.22349037 41.35391043
56 697360.9586 4566358.059 41.22290800 41.35436687
57 697407.8943 4566304.574 41.22241517 41.35490909
58 697487.1606 4566236.056 41.22177916 41.35583184
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

32/398
59 697558.6347 4566201.150 41.22144755 41.35667255
60 697590.9000 4566164.131 41.22110650 41.35704519
61 697596.6275 4566089.191 41.22043062 41.35708923
62 697565.9581 4566022.600 41.21983878 41.35670212
63 697531.7400 4565985.615 41.21951425 41.35628229
64 697513.0501 4565965.414 41.21933700 41.35605298
65 697509.3806 4565945.413 41.21915788 41.35600278
66 697515.0508 4565927.229 41.21899284 41.35606449
67 697547.5786 4565864.060 41.21841637 41.35643180
68 697547.6345 4565790.792 41.21775693 41.35640878
69 697536.7743 4565725.678 41.21717353 41.35625829
70 697541.5546 4565697.284 41.21691682 41.35630609
71 697554.8508 4565660.192 41.21657973 41.35645259
72 697585.9602 4565632.436 41.21632233 41.35681442
73 697640.0078 4565600.319 41.21602008 41.35744825
74 697671.9915 4565584.756 41.21587220 41.35782444
75 697694.9763 4565584.030 41.21586005 41.35809816
76 697730.1989 4565607.491 41.21606260 41.35852558
77 697778.0199 4565601.972 41.21600125 41.35909378
78 697815.8200 4565603.859 41.21600900 41.35954494
79 697882.1188 4565619.016 41.21612921 41.36034008
80 697927.7046 4565627.928 41.21619828 41.36088631
81 697953.0129 4565620.271 41.21612317 41.36118549
82 697973.3884 4565598.619 41.21592332 41.36142134
83 697970.7492 4565514.372 41.21516573 41.36136260
84 697974.3991 4565435.883 41.21445842 41.36138068
85 697994.7149 4565406.290 41.21418711 41.36161324
86 698040.6743 4565406.290 41.21417586 41.36216102
87 698107.7407 4565410.683 41.21419899 41.36296180
88 698172.7785 4565425.017 41.21431208 41.36374163
89 698250.7028 4565449.977 41.21451765 41.36467849
90 698336.4815 4565454.818 41.21454021 41.36570245
91 698356.0068 4565446.656 41.21446197 41.36593252
92 698609.6866 4565341.347 41.21345198 41.36892189
93 698605.1192 4565319.669 41.21325799 41.36886041
94 698348.2927 4565428.203 41.21429778 41.36583459
95 698333.0135 4565434.591 41.21435901 41.36565455
96 698254.3755 4565430.153 41.21433833 41.36471584
97 698177.9926 4565405.686 41.21413683 41.36379751
98 698110.5627 4565390.825 41.21401958 41.36298900
99 698041.3286 4565386.290 41.21399570 41.36216234
100 697984.1858 4565386.290 41.21400968 41.36148127
101 697954.6854 4565429.261 41.21440364 41.36114357
102 697950.7346 4565514.220 41.21516925 41.36112399
103 697953.1384 4565590.954 41.21585928 41.36117749
104 697942.1085 4565602.675 41.21596747 41.36104982
105 697926.6673 4565607.347 41.21601330 41.36086728
106 697886.2672 4565599.448 41.21595208 41.36038319
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

33/398
107 697818.5683 4565583.972 41.21582934 41.35957126
108 697777.3677 4565581.914 41.21582088 41.35907952
109 697735.1863 4565586.783 41.21587501 41.35857832
110 697700.7393 4565563.839 41.21567692 41.35816032
111 697667.0860 4565564.901 41.21569470 41.35775955
112 697630.5074 4565582.700 41.21586382 41.35732931
113 697574.0848 4565616.228 41.21617935 41.35666764
114 697537.7403 4565648.655 41.21648007 41.35624491
115 697522.1274 4565692.209 41.21687588 41.35607289
116 697516.4954 4565725.663 41.21717835 41.35601657
117 697527.6332 4565792.441 41.21777665 41.35617091
118 697527.5823 4565859.206 41.21837756 41.35619188
119 697496.4746 4565919.617 41.21892886 41.35584060
120 697488.8186 4565944.170 41.21915171 41.35575728
121 697494.4262 4565974.734 41.21942543 41.35583400
122 697517.0594 4565999.197 41.21964008 41.35611169
123 697549.1207 4566033.851 41.21994415 41.35650506
124 697576.2900 4566092.843 41.22046846 41.35684799
125 697571.4638 4566155.992 41.22103799 41.35681087
126 697546.2189 4566184.956 41.22130483 41.35651931
127 697476.0480 4566219.225 41.22163039 41.35569393
128 697393.7716 4566290.346 41.22229056 41.35473615
129 697344.8761 4566346.064 41.22280396 41.35417129
130 697303.1597 4566412.394 41.22341112 41.35369542
131 697281.7227 4566462.927 41.22387115 41.35345619
132 697268.6124 4566532.797 41.22450319 41.35332247
133 697268.6124 4566572.749 41.22486277 41.35333537
134 697247.9123 4566614.366 41.22524238 41.35310204
135 697203.5203 4566649.742 41.22557159 41.35258426
136 697138.2111 4566678.877 41.22584972 41.35181511
137 697081.7130 4566699.286 41.22604717 41.35114817
138 697031.0402 4566705.145 41.22611224 41.35054598
139 697005.5481 4566714.231 41.22620022 41.35024502
140 696984.6253 4566743.567 41.22646935 41.35000505
141 696971.6182 4566795.755 41.22694222 41.34986682
142 696973.7469 4566865.963 41.22757359 41.34991483
143 696975.2773 4566928.450 41.22813562 41.34995322
144 696975.2773 4567039.911 41.22913879 41.34998916
145 696976.4616 4567109.511 41.22976492 41.35002572
146 697007.7956 4567230.962 41.23085038 41.35043845
147 697011.9191 4567309.423 41.23155555 41.35051292
148 697034.5912 4567453.895 41.23285031 41.35082982
149 697033.9116 4567499.104 41.23325737 41.35083630
150 697020.8919 4567538.529 41.23361537 41.35069380
151 696999.6319 4567583.491 41.23402522 41.35045483
152 696979.9367 4567612.315 41.23428943 41.35022931
153 696956.0198 4567690.388 41.23499793 41.34996933
154 696923.2331 4567774.636 41.23576417 41.34960559
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

34/398
155 696896.8811 4567833.501 41.23630038 41.34931038
156 696859.9601 4567882.538 41.23675071 41.34888598
157 696843.0280 4567928.321 41.23716689 41.34869885
158 696843.0280 4567960.933 41.23746040 41.34870936
159 696872.4240 4568016.256 41.23795117 41.34907770
160 696910.2173 4568067.753 41.23840546 41.34954492
161 696943.9441 4568162.577 41.23925069 41.34997765
162 696952.8007 4568252.851 41.24006102 41.35011237
163 696985.5877 4568321.179 41.24066800 41.35052536
164 697017.1499 4568345.885 41.24088267 41.35090967
165 697076.5359 4568356.982 41.24096808 41.35162136
166 697118.0924 4568364.747 41.24102784 41.35211938
167 697135.7622 4568382.913 41.24118703 41.35233594
168 697137.6538 4568418.392 41.24150589 41.35236995
169 697117.2469 4568480.384 41.24206880 41.35214664
170 697108.9560 4568519.495 41.24242283 41.35206040
171 697128.9092 4568580.557 41.24296754 41.35231804
172 697159.6650 4568628.502 41.24339156 41.35270027
173 697233.4975 4568690.892 41.24393508 41.35360082
174 697268.3825 4568744.767 41.24441146 41.35403422
175 697286.2611 4568786.734 41.24478481 41.35426097
176 697275.8266 4568818.564 41.24507383 41.35414683
177 697220.0449 4568867.898 41.24553145 41.35349760
178 697186.6696 4568913.313 41.24594833 41.35311428
179 697186.6696 4568967.840 41.24643909 41.35313190
180 697194.1630 4568991.662 41.24665166 41.35322895
181 697209.1356 4569021.955 41.24692065 41.35341729
182 697242.7056 4569035.178 41.24703147 41.35382188
183 697301.7378 4569051.721 41.24716596 41.35453118
184 697330.5906 4569073.401 41.24735405 41.35488226
185 697349.2282 4569132.602 41.24788232 41.35512365
186 697371.4773 4569170.716 41.24821992 41.35540130
Alan 11,3493 hektar
Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu
1 697713.3074 4568579.163 41.24281234 41.35928604
2 697727.0703 4568566.037 41.24269084 41.35944590
3 697652.3352 4568490.500 41.24202926 41.35853030
4 697631.2740 4568400.091 41.24122071 41.35824990
5 697601.2280 4568317.166 41.24048172 41.35786480
6 697593.3563 4568204.893 41.23947316 41.35773460
7 697569.7633 4568051.240 41.23809602 41.35740357
8 697524.8303 4568032.133 41.23793502 41.35686164
9 697472.4453 4567942.885 41.23714457 41.35620818
10 697476.2178 4567884.396 41.23661723 41.35623425
11 697527.2238 4567773.721 41.23560868 41.35680659
12 697527.2238 4567596.046 41.23400957 41.35674912
13 697545.9896 4567458.460 41.23276669 41.35692836
14 697608.8989 4567401.117 41.23223523 41.35765983
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

35/398
15 697608.8989 4567319.494 41.23150061 41.35763342
16 697570.5045 4567263.430 41.23100540 41.35715755
17 697577.8748 4567122.130 41.22973187 41.35719971
18 697561.5363 4567066.276 41.22923316 41.35698687
19 697493.1830 4566985.627 41.22852399 41.35614591
20 697454.3556 4566947.509 41.22819039 41.35567071
21 697431.8463 4566905.980 41.22782212 41.35538894
22 697433.3640 4566888.277 41.22766241 41.35540131
23 697454.6209 4566867.036 41.22746605 41.35564786
24 697485.3409 4566846.411 41.22727293 41.35600742
25 697558.0798 4566809.569 41.22692359 41.35686264
26 697657.8819 4566753.135 41.22639130 41.35803415
27 697657.8819 4566729.750 41.22618083 41.35802659
28 697657.1539 4566701.068 41.22592286 41.35800863
29 697618.3669 4566623.094 41.22523056 41.35752103
30 697587.8911 4566565.761 41.22472199 41.35713919
31 697588.0452 4566497.429 41.22410695 41.35711893
32 697666.1573 4566354.454 41.22280107 41.35800383
33 697597.7034 4566406.979 41.22329052 41.35720481
34 697548.4867 4566435.573 41.22355989 41.35662736
35 697530.3612 4566457.567 41.22376226 41.35641841
36 697513.2724 4566514.685 41.22428051 41.35623316
37 697510.8705 4566535.155 41.22446533 41.35621114
38 697508.6589 4566590.304 41.22496222 41.35620261
39 697503.3778 4566621.224 41.22524180 41.35614964
40 697477.6751 4566696.410 41.22592476 41.35586754
41 697388.3019 4566737.304 41.22631462 41.35481533
42 697313.9175 4566749.640 41.22644378 41.35393257
43 697259.9063 4566758.598 41.22653758 41.35329158
44 697228.7448 4566791.757 41.22684361 41.35293081
45 697177.7011 4566870.572 41.22756540 41.35234774
46 697175.6260 4566890.922 41.22774906 41.35232957
47 697197.1430 4566978.091 41.22852836 41.35261422
48 697210.2900 4567044.980 41.22912717 41.35279254
49 697240.9863 4567150.465 41.23006908 41.35319255
50 697264.4442 4567221.172 41.23069974 41.35349505
51 697274.8214 4567289.864 41.23131545 41.35364095
52 697266.3948 4567343.663 41.23180171 41.35355786
53 697245.4813 4567391.292 41.23223548 41.35332391
54 697228.9877 4567447.293 41.23274352 41.35314535
55 697223.3765 4567516.317 41.23336612 41.35310074
56 697228.7833 4567615.045 41.23425338 41.35319709
57 697226.8121 4567648.950 41.23455901 41.35318454
58 697225.3576 4567651.933 41.23458621 41.35316816
59 697223.6604 4567651.184 41.23457989 41.35314768
60 697209.3793 4567599.996 41.23412266 41.35296088
61 697203.2129 4567447.993 41.23275611 41.35283828
62 697192.6349 4567302.806 41.23145197 41.35266530
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

36/398
63 697161.6937 4567263.650 41.23110710 41.35228377
64 697142.0861 4567217.932 41.23070040 41.35203526
65 697126.1649 4567135.489 41.22996227 41.35181884
66 697117.2105 4567081.812 41.22948135 41.35169476
67 697081.7605 4566986.050 41.22862810 41.35124124
68 697058.7078 4566920.147 41.22804057 41.35094516
69 697047.9684 4566852.025 41.22743008 41.35079516
70 697021.6707 4566720.633 41.22625392 41.35043928
71 697002.0596 4566724.558 41.22629402 41.35020676
72 697028.2765 4566855.547 41.22746657 41.35056154
73 697039.2331 4566925.045 41.22808940 41.35071457
74 697062.9417 4566992.824 41.22869365 41.35101908
75 697097.7954 4567086.976 41.22953256 41.35146497
76 697106.4794 4567139.032 41.22999896 41.35158529
77 697122.8570 4567223.838 41.23075824 41.35180791
78 697144.3578 4567273.970 41.23120420 41.35208042
79 697173.1341 4567310.386 41.23152494 41.35243525
80 697183.2423 4567449.126 41.23277117 41.35260055
81 697189.4900 4567603.131 41.23415573 41.35272476
82 697206.9360 4567665.662 41.23471427 41.35295296
83 697234.8953 4567678.008 41.23481857 41.35329029
84 697246.5458 4567654.112 41.23460066 41.35342148
85 697248.8152 4567615.079 41.23424880 41.35343593
86 697243.4210 4567516.581 41.23336361 41.35333981
87 697248.7550 4567450.967 41.23277177 41.35338221
88 697264.3063 4567398.166 41.23229276 41.35355057
89 697285.7518 4567349.325 41.23184795 41.35379047
90 697295.0566 4567289.919 41.23131101 41.35388221
91 697283.9647 4567216.496 41.23065290 41.35372626
92 697260.0859 4567144.520 41.23001092 41.35341834
93 697229.7425 4567040.248 41.22907984 41.35302292
94 697216.6750 4566973.764 41.22848466 41.35284567
95 697195.8749 4566889.498 41.22773131 41.35257050
96 697197.1089 4566877.397 41.22762210 41.35258131
97 697244.5526 4566804.141 41.22695122 41.35312325
98 697269.8497 4566777.222 41.22670277 41.35341613
99 697317.1897 4566769.371 41.22662057 41.35397795
100 697394.2016 4566756.598 41.22648683 41.35489190
101 697493.8176 4566711.018 41.22605229 41.35606470
102 697522.8220 4566626.174 41.22528160 41.35638304
103 697528.5910 4566592.397 41.22497619 41.35644089
104 697530.8237 4566536.723 41.22447457 41.35644951
105 697532.9330 4566518.747 41.22431227 41.35646884
106 697548.3643 4566467.169 41.22384429 41.35663612
107 697561.6377 4566451.063 41.22369609 41.35678914
108 697604.0476 4566426.424 41.22346398 41.35728672
109 697568.0567 4566492.301 41.22406567 41.35687899
110 697567.8798 4566570.725 41.22477155 41.35690224
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

37/398
111 697600.5802 4566632.243 41.22531724 41.35731195
112 697637.2728 4566706.007 41.22597217 41.35777322
113 697637.8819 4566730.003 41.22618799 41.35778825
114 697637.8819 4566741.468 41.22629118 41.35779195
115 697548.6343 4566791.934 41.22676718 41.35674434
116 697475.2105 4566829.123 41.22711981 41.35588106
117 697441.8589 4566851.514 41.22732947 41.35549070
118 697414.0609 4566879.292 41.22758626 41.35516829
119 697411.4076 4566910.243 41.22786547 41.35514666
120 697438.2025 4566959.679 41.22830387 41.35548207
121 697478.5181 4566999.257 41.22865024 41.35597549
122 697543.5330 4567075.967 41.22932478 41.35677537
123 697557.7249 4567124.483 41.22975797 41.35696025
124 697550.1791 4567269.147 41.23106181 41.35691708
125 697588.8989 4567325.686 41.23156122 41.35739698
126 697588.8989 4567392.286 41.23216063 41.35741853
127 697527.1537 4567448.568 41.23268226 41.35670059
128 697507.2238 4567594.689 41.23400224 41.35651024
129 697507.2238 4567769.334 41.23557408 41.35656672
130 697456.4985 4567879.401 41.23657709 41.35599752
131 697452.0919 4567947.719 41.23719304 41.35596707
132 697510.9255 4568047.954 41.23808081 41.35670097
133 697551.6856 4568065.286 41.23822685 41.35719257
134 697573.4629 4568207.114 41.23949801 41.35749812
135 697581.4724 4568321.352 41.24052422 41.35763059
136 697612.0653 4568405.786 41.24127666 41.35802270
137 697634.2862 4568501.174 41.24212974 41.35831854
Alan 10,1130 hektar

Kırma-eleme tesisinde tozlanmayı engellemek amacıyla toz indirgeme sistemi
kurulacaktır. Proje kapsamında yer alacak olan Kırma-Eleme tesisinde faaliyete
başlanılmadan önce;

 Tesisteki toz kaynağı olan her bir ünitenin(bunker, kırıcılar, elekler, bantlar)
kapalı ortam içerisine alınacak,
 Kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz indirgeme sisteminin (torbalı filtre)
kurulacak ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 08.07.2009 tarih ve 5102-40174
sayılı ÇED Uygulamaları yazısında belirtilen esaslara uyulacaktır.

Harç ünitesinde kullanılacak çimento kapalı alanda, diğer malzemeler ise açık
alanda depo edilecektir.









EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

38/398



SANTRAL ALANI
CEBRİBORU
İLETİM TÜNELİ
REGÜLATÖR
ŞANTİYE ALANI
ŞANTİYE ALANI
SANTRAL ALANI
CEBRİBORU
İLETİM TÜNELİ
İLETİM TÜNELİ REGÜLATÖR
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

39/398



Şekil 3. Taşlıkaya Regülatörü ve HES Tesis Alanlarına Ait Uydu Görüntüleri
ŞANTİYE ALANI
SANTRAL ALANI
SANTRAL ALANI
CEBRİBORU
CEBRİBORU
İLETİM TÜNELİ
İLETİM TÜNELİ
İLETİM TÜNELİ
REGÜLATÖR
YÜKLEME HAVUZU
YÜKLEME HAVUZU
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

40/398



















EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ.
TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,618 MWm/22,052 MWe),
KIRMA-ELEME VE HARÇ ÜNİTESİ
TESİSLERİ
Artvin İli, Arhavi İlçesi Sınırları İçerisi,
Kapistre Deresinin Bir Kolu Olan Ballı
Deresi Üzerinde
BÖLÜM-III

PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI






















EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

41/398
BÖLÜM III: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI
III.1. Projenin Gerçekleşmesi ile İlgili Yatırım Programı ve Finans Kaynakları,

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinde yer
alacak tesislerin maliyeti ile ilgili gerekli metraj çalışmaları HHA Mühendislik Tarafından
Haziran 2007 tarihinde hazırlanan ““Taşlıkaya Regülatörü ve HES Fizibilite
Raporu”ndan alınmıştır, proje içindeki değerlendirmeler bu rapor baz alınarak yapılmıştır.

Elektromekanik teçhizat yurtdışından temin edileceği için bu teçhizatın keşfi,
yurtdışı firmalardan fizibilite aşamasından alınan fiyatlar göz önünde bulundurularak
hazırlanmıştır. Santralın (şalt dâhil) elektromekanik donanımı ve yedekleri için türbin tipi
dikkate alınarak 260 $/kW değeri kullanılmıştır. Santral binası ve hidromekanik donanımı
ile santral içindeki sistemlere ait maliyet için detaylı keşif yapılmıştır. Yurt içinden
sağlanacak malzemelerin keşif bedelleri ise yurt içi üretici firmalardan piyasa araştırmaları
yapılarak belirlenmiştir.

Tesis maliyetlerinin hesaplanmasında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve
Hidroelektrik Santralar Dairesi, Proje ve İnşaat Dairesi ile Yeraltı Suları Dairesi
Başkanlıkları tarafından yayınlanan birim fiyatlar kullanılmıştır. Bu fiyatlar her türlü
malzeme, işçilik, servis yolları, enerji ve yakıt, yedek parça, amortisman, genel giderler ve
yüklenici karını kapsamaktadır. Kullanılan malzemelerin ve kazıların taşıma maliyetleri
ayrıca hesaplanarak keşif tablolarına eklenmiştir.

Enerji projelerinin realizesinin uzun bir zaman sürecinde gerçekleşiyor olması
nedeniyle dolar cinsinden hesaplama tercih edilmiş, projenin iç karlılık ve rantabilite
hesapları da yine bu esasa göre çıkarılmıştır.

 YILLIK FAYDALAR

Bu bölümde, “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”
Tesisleri’nin Ülke ekonomisi açısından değerlendirmesi yapılmıştır. Bu amaçla,

 Projenin ekonomik ömrü olarak 49 yıl,
 Proje gelirlerinin hesabında firm ve seconder enerji faydaları,
 Yatırım ve 49 yıllık işletme dönemi için de yıllık %9,5 faiz oranı kullanılmıştır.

Yatırım tutarı hesabında, ekonomik analizin ülke ekonomisi açısından irdelenmesi
sebebi ile Sigorta Bağımsız Danışman, İşletme Sermayesi ve KDV toplama dahil
edilmemiştir.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi tamamen
enerji amaçlı bir projedir. Bu nedenle projenin faydaları yalnızca enerji açısından ele
alınmıştır.

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nün ekonomik analizlerden kullanılması
öngörülen birim fayda değerleri;

Firm Enerji : 0,6 cent/kWh
Seconder Enerji : 3,3 cent/kWh
Pik Güç : 85 ABD Doları/Kw’dır.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

42/398
Enerji Gelirleri

Enerji Üretimi

Firm Enerji : 23,502 GWh : 14.101,20 ABD Doları
Seconder Enerji : 69,166 GWh : 228.247,80 ABD Doları
Toplam Enerji : 92,668 GWh : 3.938.390,00 ABD Doları

 YILLIK GİDERLER

Burada hesaplanacak yıllık giderler, tesisin ülke ekonomisi açısından fayda-gider
analizlerinin yapılmasında kullanılacaktır. Bu nedenle yıllık giderler enerji yatırımları için
kabul edilen genel esaslara göre hesaplanacaktır.

Yıllık giderler ”Faiz+Amortisman+Yenileme Giderleri” ile “İşletme+Bakım
Giderleri”nin toplamından oluşmaktadır. Proje kapsamında oluşacak maliyet kalemleri ve
tutarları Tablo 3.’de verilmiştir. Maliyet hesaplamaları, 2011 yılı ilk 5 ayının ortalama Dolar
kurunun 2,5 TL olduğu değerlendirmesiyle yapılmıştır.

Tablo 3. Taşlıkaya Regülatörü ve HES Maliyet Hesaplamaları
Maliyet Kalemleri Tutar (YTL) Tutar (USD)
1 Batardolar 20.433 8.173
2 Derivasyon Kanalı 66.463 26.585
3 Taşlıkaya Regülatörü 384.905 153.962
4 Çökeltim ve Yükleme Havuzu 798.438 319.375
5 İletim Tüneli 15.885.700 6.354.280
6 Cebri Boru ve Mesnetleri 5.142.633 2.057.053
7 Santral Binası İnşaatı 1.051.443 420.577
8 Şantiye Yolları ve Yol relokasyonu 2.002.483 800.993
9 Daimi Site 358.583 143.433
10 Santral Şalt Sahası ve Hidromekanik E/M Donanım 14.136.250 5.654.500
11 Enerji Nakil Hattı (7 km ) 525.000 210.000
Keşif Maliyeti 40.372.328 16.148.931
Bilinmeyen Giderler(%10 x Keşif Maliyeti) 4.037.233 1.614.893
Tesis Maliyeti 44.409.560 17.763.824

İnşaat İşleri Proje -Kontrollük Gideri (%10 x İnşaat
Tesis Maliyeti) 2.828.218 1.131.287

Elektromekanik işler Proje Kontrollük Gideri (% 5 x
E/M Tesis maliyeti) 806.370 322.548
Kamulaştırma 250.000 100.000
Proje Maliyeti 48.294.148 19.317.659
İnşaat Süresince Faiz ( %9.5 faiz oranı ile) 3.065.123 1.226.049
TOPLAM YATIRIM MALİYETİ 51.359.270 20.543.709

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinde ABD
Doları cinsinden bulunan keşif bedeline, inşaat işlerinde %10 oranında beklenmeyen
giderler eklenmiş ve tesis bedeli bulunmuştur.

Elektromekanik teçhizata beklenmeyen gider eklenmemiştir. Tesis bedeline; proje-
kontrollük ve şirket giderleri ile kamulaştırma bedelinin de eklenmesi ile proje bedeli
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

43/398
bulunmuştur. Bulunan bu değere inşaat süresi için hesap edilen yatırım dönemi faizi ile
işletme sermayesi de eklenerek toplam yatırım tutarı bulunmuştur.

Ulaşım yolları ve kamulaştırma kalemleri ancak Kati proje aşamasında kesinliğe
kavuşacak maliyetler olmaları sebebiyle bu aşamada yaklaşık değerler kullanılmıştır. Bu
aşamada arazi koşulları göz önüne alınarak ulaşım yolları maliyeti olarak 500,000 TL
alınmıştır.

Proje alanının orman arazisi olması, bu araziler için izin alınması gerektiği ve
bunun birim maliyetinin 5 TL/m
2
kabulü yapılarak muhtelif maliyetin 161,200 TL olacağı
kabul edilmiştir. Bu değerler ancak Kati Proje aşamasında kesinlik kazanacaktır.

Projenin gerçekleşmesi ile ilgili gerekli olan finans kaynakları faaliyet sahibinin öz
kaynakları ile yurt içi ve yurt dışından kredi sağlanmak koşulu ile karşılanacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi için
hazırlanmış olan fizibilite raporunun DSİ tarafından kabul görmesi ve Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumu’ndan Üretim Lisansı’nın alınmasını müteakip hemen kesin projelerin
ve ihale dokümanlarının hazırlanmasına başlanacaktır.

Proje kapsamında yapılması düşünülen tesislerin inşaat ve montaj işlerinin 2 yıl
içerisinde ikmal edilerek işletmeye alınmaları öngörülmektedir.

Proje sahasında inşaat mevsimi çok uzun olmamakla birlikte; regülatör, tünel, cebri
boru, santral binası vb. inşaatlarının 2 yıllık bir süre içerisinde rahatlıkla bitirilebileceği
düşünülmektedir. Projede elektromekanik teçhizatın temini ve montajının yapılma işi için
12 aylık bir süre planlanmıştır. İhale dokümanlarının hazırlanması, ihalenin yapılıp
siparişin verilmesinden sonra inşaatın son yılı içerisinde elektromekanik teçhizat getirilerek
montaj işlerine başlanacaktır.

Projede inşat döneminde, elektromekanik teçhizat temini ve beklenmeyen inşaat
giderleri (%10) olmak üzere;

 İşletme, şantiye tesisleri
 Derivasyon
 Su Çevrilmesi
 Ulaşım yolları
 Regülatör
 Su alma yapısı
 Izgara ve Kapak Montaj işleri
 Tünel ve Yükleme Havuzu
 Cebri boru
 Yol inşaatları
 Daimi Site
 Santral Binası
 Diğer teçhizat
 Trafo ve şalt sahası
 Enerji nakil hattı,

için hesaplanan toplam maliyet 20.543.709 $’dır.

(Kaynak: Taşlıkaya Regülatörü ve HES Fizibilite Raporu)

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

44/398
III.2. Projenin Gerçekleşmesi ile İlgili İş Akım Şeması veya Zamanlama Tablosu

Planlanan “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”
projesinin inşaatının başlangıcından denemelerin tamamlanıp işletime geçilmesine kadar
olan saha dışı inşaat faaliyetleri ve olası gecikmeleri de içeren toplam inşaat süresi
yaklaşık 2 yıldır.

Projenin planlandığı şekilde bitirilmesi amacıyla bu aşamada hazırlanmış olan iş
programı Tablo 4.’de, iş akım şeması Şekil 3.a.’da verilmiştir. İleriki aşamada yapılacak
çalışmalara göre iş programı revize edilecek olmasına rağmen öngörülen toplam 2 yıllık
hazırlık ve tesis dönemi için süre değişmeyecektir.

Proje kapsamında inşaat aşamasında kurulacak kırma-eleme ve harç ünitesi
tesisleri ile ilgili iş akım şemaları Bölüm V.1.6. ve Bölüm V.1.7.’de verilmiştir.

Proje kapsamında inşaat aşamasında kurulacak tesisiler ile işletme aşamasında
kurulacak tesislerle ilgili yatırım programı Tablo 5.’de verilmiştir.

Tablo 4. Taşlıkaya Regülatörü Tesis Yapıları
AÇIKLAMALAR
DSİ Bölgesi 22. Bölge Müdürlüğü
Akarsu Adı / Ana Kol Adı Ballı Dere/Kapistre Dere
Kullanılan AGİ No 22-49, 22-89, 22-72
Drenaj Alanı (km
2
) 44 km
2

Ortalama Debi (m
3
/sn) 2.640 m
3
/sn
Ort. Yıllık Toplam Akım (hm
3
) 83.17 hm
3

Q
25
Taşkın Debisi (m
3
/sn) 98.77 m
3
/sn
Q
100
Taşkın Debisi (m
3
/sn) 133.22 m
3
/sn
Q
100
Regülatör Dolusavak Dizayn Debisi (m3/sn) 133.22 m
3
/sn
Baraj / Regülâtör Tipi Karşıdan Alışlı Kontrolsüz Beton Ağırlıklı
Kret Kotu (m) 990.08 m
Maksimum Su Kotu (m) 988.00 m
Minimum Su Kotu (m) 988.00 m
Talveg Kotu (m) 983.00 m
Santral Kuyruksuyu Kotu (m) 480.75 m
İletim Yapısı Tipi Açık Akışlı Tünel
İletim Yapısı Uzunluğu (m) 3284.00 m
İletim Yapısı Eğimi ( j ) 0.001
Cebri Boru Çapı (m) 1.15 m
Cebri Boru Boyu (m) 810.00 m
Cebri Boru Et Kalınlığı (mm) Ortalama 14.1 mm
Türbin Tipi Düşey Eksenli Pelton
Ünite Adedi 2 Adet
Bara Gerilimi (kV) 34.5 kV
Enerji Nakil Hattı Kesiti 477 MCM Çift devre hat
Enerji Nakil Hattı Uzunluğu (km) 7.0 km
Brüt Düşü (m) 508.00 m
Net Düşü (m) 493.324 m
Proje Debisi (m3/sn) 5.08 m
3
/sn
Kurulu Güç (MW) 22.618 MW
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

45/398
Firm Güç (MW) 2.683 MW
Firm Enerji (GWh) 23.502 GWh
Sekonder Enerji (GWh) 69.166 GWh
Toplam Enerji (GWh) 92.668 GWh


Şekil 3.a. Proje İş Akım Şeması






















EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

46/398
Tablo 5. Yatırım Programı
TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
1.YIL 2.YIL
1. ALTIAY 2. ALTIAY 3. ALTIAY 4. ALTIAY
1 2 3 4 5 6 1 2 3 4 5 6 1 2 3 4 5 6 1 2 3 4 5 6
1 HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
1.1. Temel – Malzeme Araştırmaları

1.2. Harita Çalışmaları

1.3. Kat'i Proje Çalışmaları

1.4. İhale Evraklarının Hazırlanması

1.5. İhale Süreci(İnşaat +Ekipman)

2 İNŞAAT ve MONTAJ İŞLERİ

2.1. Şantiye Kurulması

2.2. Derivasyon Öncesi İnşaat İşleri

2.3. Su Çevrilmesi

2.4. Regülatör İnşaatı

2.5.
Su Alma Yapısı İnşaatı, Izgara
ve Kapak Montaj işleri

2.6. Tünel ve Yükleme Havuzu İnşaat İşleri

2.7. Cebri Boru İnşaat ve Montaj İşleri
2.8. Şantiye Yolları ve Yol relokasyonu

2.9. Daimi Site

2.10. Hidroelektrik Santal Binası İnşaatı

2.11.
HES Ünitelerinin ve Şalt Sahasının
Montaj İşleri

2.12. Enerji Nakil Hattı İnşaat ve Montaj İşleri

3 DENEME ÇALIŞMASI

4
KABUL İŞLERİ VE TİCARİ ÜRETİM
BAŞLANGICI


EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

47/398
III.3. Projenin Fayda-Maliyet Analizi

Yıllık Faydalar

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi sadece
enerji üretim amaçlı düşünülmüş bir projedir. Bu tesislerin enerji faydaları piyasa değeri de
göz önüne alınarak aşağıda belirtilen birim faydalar olarak ele almıştır.

Tablo 6. Firm Enerji, Sekonder Enerji ve Pik Güç Faydaları
Firm enerji 6.0 Cent (ABD)/KWh
Sekonder enerji 3.3 Cent (ABD)/KWh
( 1$ = 2,5 YTL)

Tablo 7. Firm Enerji, Sekonder Enerji ve Pik Güç Faydaları
Firm enerji 6.0 Cent (ABD)/KWh
Sekonder enerji 6.0 Cent (ABD)/KWh
( 1$ = 2,5 YTL)

Yukarda belirtilen birim faydalar kullanılarak “Taşlıkaya Regülatörü ve HES
(22,658 MWm/22,052 MWe)” tesislerinin üretimine karşılık gelen faydalar aşağıda
sunulmuştur. Tablolardaki hesaplamalar da kullanılan formüller Tablo 8.’ de verilmiştir.

Tablo 8. Tablolarda Kullanılan Formüller
Kurulu Güç İşletme sonuçlarından alınmıştır.
Firm Enerji İşletme sonuçlarından alınmıştır.
Sekonder Enerji İşletme sonuçlarından alınmıştır.
Yıllık Enerji Üretimi İşletme sonuçlarından alınmıştır.
Yük Faktörü Toplam Enerji/(8760*Kurulu Güç)
Yıllık Firm Enerji Faydası Firm Enerji x 0.06 USD
Yıllık Sekonder Enerji Faydası Sekonder Enerji x 0.033USD
Yıllık Toplam Fayda Yıllık Firm, Sekonder Enerji ve Pik Güç Fayda Toplamları
Geçerli Süre Senaryo dahilinde öngörülen süre
Bir Yıldaki Saat Sayısı 8760

Mevcut durum için 49 yıllık fayda akımı oluşturulmuştur ve üretilmesi planlanan
firm, sekonder enerji ve güç bilgileriyle beraber bu değerlere tekabül eden yıllık faydaların
durumu aşağıdaki tablolarda izah edilmiştir.

Tablo 9. Ekonomik Analiz Sonuçları (6 & 3,3 cent/kW)
Miktar Birim
Kurulu Güç 22.618 MW
Firm Enerji 23.502 GWh
Sekonder Enerji 69.166 GWh
Yıllık Enerji Üretimi 92.668 GWh
Yük Faktörü 0.47
Yıllık Firm Enerji Faydası 1.410 MİL.$
Yıllık Sekonder Enerji Faydası 2.282 MİL.$
Yıllık Toplam Fayda 3.692 MİL.$
Geçerli Süre 49 YIL


EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

48/398
Tablo 10. Ekonomik Analiz Sonuçları (6 & 6 cent/kW)
Miktar Birim
Kurulu Güç 22.618 MW
Firm Enerji 23.502 GWh
Sekonder Enerji 69.166 GWh
Yıllık Enerji Üretimi 92.668 GWh
Yük Faktörü 0.47
Yıllık Firm Enerji Faydası 1.410 MİL.$
Yıllık Sekonder Enerji Faydası 4.150 MİL.$
Yıllık Toplam Fayda 5.560 MİL.$
Geçerli Süre 49 YIL

Yıllık Giderler

İnşaat kalemleri için tesis maliyetlerinin %10’u, elektro-mekanik ve enerji nakil hattı
kalemleri için tesis maliyetlerinin % 5’i etüt, proje ve kontrollük gideri olarak
hesaplanmıştır. Etüt, proje, kontrollük gideri ve Kamulaştırma gideri tesis maliyetine
eklenerek proje maliyeti hesaplanmıştır. Proje maliyeti’ ne 2 yıllık yatırım süresince yıllık %
9.50 olan faiz oranı ile hesaplanmış inşaat süresince faiz miktarı eklenmiş ve toplam
yatırım maliyeti bulunmuştur.

Tesis, Proje ve Yatırım Maliyetleri belli olan “Taşlıkaya Regülatörü ve HES
(22,658 MWm/22,052 MWe)” tesislerinin yıllık faiz amortisman giderleri, yenilenme
giderleri ve işletme bakım giderleri hesaplanmıştır. Belirlenen bu değerlerle yıllık toplam
gider hesap edilmiştir. Hesap edilen gider değerleri aşağıda verilmiştir.

Tablo 11. Taşlıkaya Regülatörü ve HES Toplam Maliyet ve Giderleri
Toplam Keşif Maliyeti 16.148.931 USD
Toplam Tesis Maliyeti 17.763.824 USD
Toplam Proje Maliyeti 19.317.659 USD
Toplam Yatırım Maliyeti 20.543.709 USD
Toplam Yıllık Faiz Amortisman Gideri 1.963.209 USD
Toplam İşletme Bakım Gideri 468.923 USD
Toplam Yenilenme Gideri 30.208 USD
Yıllık Toplam Gider 2.462.340 USD
(Kaynak: Taşlıkaya Regülatörü ve HES Fizibilite Raporu)

Tablo 12. Taşlıkaya Regülatörü ve HES Toplam Fayda ve Giderleri (6&3,3 cent/kW)
Yıllık Toplam Fayda 3.692.598 USD
Yıllık Toplam Gider 2.462.340 USD
Yıllık Net Fayda 1.230.258 USD
Yıllık Fayda/Gider 7.385.196 USD
(Kaynak: Taşlıkaya Regülatörü ve HES Fizibilite Raporu)

Tablo 13. Taşlıkaya Regülatörü ve HES Toplam Fayda ve Giderleri (6 & 6 cent/kW)
Yıllık Toplam Fayda 5.560.080 USD
Yıllık Toplam Gider 2.462.340 USD
Yıllık Net Fayda 3.097.740 USD
Yıllık Fayda/Gider 11.120.160 USD
(Kaynak: Taşlıkaya Regülatörü ve HES Fizibilite Raporu)
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

49/398
Tablo 14. Taşlıkaya Regülatörü ve HES İç Karlılık Oranı (6 & 3,3 cent/kW)
Faydaların Bugünkü Değeri (F) 53.981.580 YTL 33.487.332 USD
Giderlerin Bugünkü Değeri (G) 35.408.046 YTL 21.965.289 USD
Net Bugünkü Değer(F-G) 18.573.534 YTL 11.522.043 USD
Faydaların Bugünkü Değeri /
1,52

Giderlerin Bugünkü Değeri (F/G)
İç Karlılık Oranı (IRR) 15,63%
(Kaynak: Taşlıkaya Regülatörü ve HES Fizibilite Raporu)

Tablo 15. Taşlıkaya Regülatörü ve HES İç Karlılık Oranı (6 & 6 cent/kW)
Faydaların Bugünkü Değeri (F) 81.282.041 YTL 50.423.102 .- USD
Giderlerin Bugünkü Değeri (G) 35.408.046 YTL 21.965.289 .- USD
Net Bugünkü Değer(F-G) 45.873.995 YTL 28.457.813 .- USD
Faydaların Bugünkü Değeri
2,30

Giderlerin Bugünkü Değeri (F/G)
İç Karlılık Oranı (IRR) 24,10%
(Kaynak: Taşlıkaya Regülatörü ve HES Fizibilite Raporu)

III.4. Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin Gerçekleşmesine Bağlı Olarak,
Proje Sahibi veya Diğer Yatırımcılar Tarafından Gerçekleştirilmesi Tasarlanan Diğer
Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Projeleri,

Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşmesine bağlı olarak proje
sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleşmesi tasarlanan proje şalt tesisi ve enerji
nakil hattı projesidir. Şalt tesisi ve enerji nakil hattı söz konusu proje kapsamında
değerlendirilmemiştir. Bu nedenle gerekli kurumlardan onay alındıktan ve tesis yerleri
belirlendikten sonra ÇED Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak ayrıca
değerlendirilecektir.

III.5. Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin Gerçekleşebilmesi için Zaruri Olan
ve Proje Sahibi veya Diğer Yatırımcılar Tarafından Gerçekleştirilmesi Planlanan
Diğer Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Projeleri,

Bu bölüm başlığı altında; proje kapsamında olmayan ancak projenin
gerçekleşmesine bağlı olarak yatırımcı firma ve diğer firmalar tarafından gerçekleştirilmesi
planlanan faaliyet enerji iletim hattının yapılmasıdır.

Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşebilmesi için zaruri olan ve
proje sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleşmesi planlanan başlıca faaliyetler;
şantiyenin elektrik ihtiyacının karşılanması için elektrik temini, su temini, tesis ünitelerine
ulaşım için stabilize yollarda reglaj (stabilize yolun engebeli ve çukur kısımlarının
düzeltilmesi) çalışmaları ve proje kapsamında çalışacak personel için tesislerin yapılması
faaliyetleridir.

 İnşaat Aşaması Elektrik Temini

Projenin inşası aşamasında şantiye tesislerinin elektrik ihtiyacı en yakın ve en
uygun trafodan sağlanacaktır.




EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

50/398
 Su Temini

Söz konusu projenin inşaat ve işletme aşamasında içme suyu piyasada mevcut
olan hijyenik içme sularından veya Arhavi İlçesinden damacanalar ile temin edilecektir.
Ayrıca personeli ihtiyaç duyacağı kullanma suyu, beton malzemesi için gerekli olacak su
ve tozumayı engellemek amacıyla kullanılacak su ise Ballı Deresinden sağlanacak olup;
DSİ 26. Bölge Müdürlüğü’nde gerekli izin alınmıştır (Bkz. Ek-21).

 Sosyal Hizmet Tesisi

İş kanunu ve halk sağlığı ile ilgili düzenlemelerin gerektirdiği şekilde işçi ve diğer
personel için yeterli miktarda yatakhane, yemekhane, mutfak, kantin, banyo – WC vb.
tesisler temin edilecektir. Çalışan personelin sağlık hizmetleri için Şantiye Sahası
içerisinde kurulacak olan revirden ve Arhavi İlçesinde veya Artvin İlinde bulunan sağlık
birimlerinden (sağlık evi, sağlık ocağı, devlet hastanesi) faydalanılacaktır.

 Yol Çalışmaları

Proje alanı Artvin İli’nin Kuzeybatısında yer almakta olup kuş bakışı yaklaşık 40 km
mesafede yer almaktadır. Arhavi İlçe Merkezinden proje kapsamında İnşa edilecek santral
alanına kadar mevcut yol bulunmakta olup; yaklaşık 17 km mesafededir. Santral alanından
regülatör alanına ulaşım için mevcut yol bulunmamakta olup proje kapsamında regülatör
alanına ulaşımı sağlamak amacıyla 6 km’lik bir yol çalışması yapılacaktır. Ayrıca proje
kapsamında inşa edilecek yükleme havuzuna ulaşımı sağlamak amacıyla ise de yaklaşık
5 km’lik yol çalışması yapılacaktır. Proje kapsamında ulaşımı sağlamak amacıyla
kullanılacak yolları (mevcut ve yeni yapılacak yollar) gösterir 1/25.000 ölçekli topoğrafik
harita eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-4).

Proje kapsamında kullanılacak köy yollarının ulaşımının trafiğe sürekli açık
tutulacak ve trafik akışı engellenmeyecektir. Ağır tonajlı araçların kullanımdan dolayı köy
yollarının ve sanat yapılarının bozulması durumunda, gerekli onarım, stabilize, beton
kaplaması, yol kaplaması vb. işler Eyner Enerji Üretim ve Tic. Ltd. Şti. tarafından
yapılacaktır. Ayrıca Köy yolunda Onarım ve Sanat Yapıları yapımına ihtiyaç olduğu
taktirde Köy yolunda uygulanacak olan Onarım ve Sanat Yapısı yapım projesi için Artvin İl
Özel İdaresi’nin görüşü alınacaktır.

Ayrıca proje kapsamında yapılacak yol çalışmaları mevcut güzergah üzerinde
olumsuz etki meydana getirmeyecek ve yapılacak yollar kış ve yağışlı mevsim şartlarında
ulaşımı aksatmayacak şekilde yapılacak ve korunacaktır. Ayrıca açılacak yollara mıcır ile
kaplanacak ve yolların orman arazi içerisinde kalmasından ötürü yol genişlikleri mümkün
mertebe en az seviyede bırakılacaktır. Yol çalışmaları sırasında yapılacak arazi hazırlık
aşamasında ortaya çıkacak hafriyat malzemesi kesinlik ballı deresi yatağına
bırakılmayacak ve dere şevlerinin feyezan durumunda ulaşıma engel olmayacak şekilde
düzenleme yapılması için gerekli önlemler alınacaktır.

 Agrega Malzemesi

Proje kapsamında inşa edilecek üniteler için gerekli olacak beton malzemesi
hammaddelerinden agrega iletim tünelinden çıkacak hafriyat malzemesinin kullanılmasıyla
sağlanacaktır.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

51/398
III.6. Kamulaştırma ve/veya Yeniden Yerleşimin Nasıl Yapılacağı

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi, iletim
yapısının tünel olması dolayısıyla 8,3181 hektarlık yüzey alanına sahiptir. Proje alanının
sarp tepelerden oluşması dolayısıyla yakınında yerleşim birimi, tarla ve bahçe
bulunmamakta olup, tamamı orman arazidir.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi için
regülatör yerinde, santral yerinde, cebri boru güzergahında ve yolların Orman Alanları”
içerisinde kalması dolayısıyla Orman Bölge Müdürlüğü’nden “ÇED İnceleme
Değerlendirme Formu” başvurusunda bulunulmuş olup Ek-18’de verilmiştir. Söz konusu
projenin inşaat aşamasına başlanılmadan önce Eyner Enerji Üretim ve Tic. Ltd. Şti.
tarafından Artvin Bölge Müdürlüğüne müracaatlar yapılarak “Kesin İzin” alınacaktır.

Proje kapsamındaki orman arazilerinin; 6831 sayılı Orman Kanununun 17 nci
Maddesinde “Savunma, ulaşım, enerji, haberleşme, su, atık su, petrol, doğalgaz, altyapı,
katı atık bertaraf ve düzenli depolama tesislerinin; baraj, gölet, sokak hayvanları bakımevi
ve mezarlıkların; Devlete ait sağlık, eğitim ve spor tesislerinin ve bunlarla ilgili her türlü yer
ve binanın Devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve
zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinde Orman ve Su İşleri
Bakanlığınca izin verilebilir. Devletçe yapılan ve/veya işletilenlerden bedel alınmaz. Bu izin
süresi kırk dokuz yılı geçemez. Bu alanlarda Devletçe yapılanların dışındaki her türlü bina
ve tesisler iznin sona ermesi halinde eksiksiz ve bedelsiz olarak Orman Genel
Müdürlüğünün tasarrufuna geçer. Söz konusu tesisler Orman Genel Müdürlüğü veya
Orman ve Su İşleri Bakanlığı ihtiyacında kullanılabilir veya kiraya verilmek suretiyle
değerlendirilebilir. İzin amaç ve şartlarına uygun olarak faaliyet gösteren hak sahiplerinin
izin süreleri; yer, bina ve tesislerin rayiç değeri üzerinden belirlenecek yıllık bedelle doksan
dokuz yıla kadar uzatılabilir. Bu durumda devir işlemleri uzatma süresi sonunda yapılır.
Verilen izinler amaç dışında kullanılamaz.” ifadesi bulunmaktadır. Bu kapsamda faaliyet
gerçekleştirilirken Orman ve Su İşleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü’nden orman
alanları ile ilgili gerekli izinler alınacaktır.

Proje kapsamında yerleşim yeri olarak, su altında kalacak herhangi bir alan
bulunmamaktadır. Bu nedenle, yeniden yerleşim söz konusu değildir.

Ayrıca proje kapsamında kamulaştırma yapılmayacaktır. Projenin uygulama
aşamasında kamulaştırma yapılmasına gerek duyulması halinde, kamulaştırma
çalışmaları kapsamında özel mülkiyet sahipleri ile öncelikli olarak karşılıklı anlaşma yoluna
gidilecektir. Anlaşmazlık durumlarında ise kamulaştırma çalışmaları 05.05.2001 tarih ve
24393 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4650 sayılı Kamulaştırma
Kanunu uyarınca yürütülecektir. Bu kapsamda kamulaştırma planı hazırlanacak ve
kamulaştırma işlemleri esnasında her türlü zarar-ziyan yatırımcı firma olan Eyner Enerji
Üretim ve Tic. Ltd. Şti. tarafından karşılanacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje alanı orman
arazisi vasfındadır. Söz konusu proje kapsamında tarım arazisi olması durumunda ise
tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı için arazinin en az 1/10.000 ölçekli kadastral haritası
veya krokisi, üzerinde arazinin yeri işaretli ve koordinat değerlerini gösteren 1/25.000
ölçekli haritası, mülkiyet durumunu gösterir belgeyle birlikte söz konusu arazinin mücavir
alan sınırları içerisinde kalması durumunda Belediye, mucavir alan dışında kalması
durumunda İl Özel İdaresine veya diğer plan yapma yetkisine sahip kuruluşlara başvuru
yapılarak ve bu kuruluşlar tarafından da İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’ne intikal
ettirilerek başvuru yapılacaktır. Ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

52/398
Kanununun 13. Maddesi gereği, Toprak Koruma projelerine uymak kaydıyla Artvin Valiliği
veya Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’ndan Tarım Dışı Amaçla Kullanım İzni
alınacaktır.

Ayrıca İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nce hazırlanacak toprak etüt
raporuna istinaden Mülga Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme
Genel Müdürlüğü’nün 22.12.2010 tarih ve B.12.0.TUĞ.011.03-010-07/6163/23303-93574
sayılı talimatlarının EK-1’nde yayınlanan Kamu Yararı Kararı verme yetkisine sahip
kuruluşlarca tanzim edilmiş Kamu Yararı Kararı talep edilmesi durumunda tedarik edilerek
İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’ne iletilmesi sağlanacaktır.

III.7. Diğer Hususlar

Projenin ekonomik ve sosyal boyutları ile ilgili bu bölümde aktarılacak başka bir
husus bulunmamaktadır.






































EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

53/398


















EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ.
TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,618 MWm/22,052 MWe),
KIRMA-ELEME VE HARÇ ÜNİTESİ
TESİSLERİ
Artvin İli, Arhavi İlçesi Sınırları İçerisi,
Kapistre Deresinin Bir Kolu Olan Ballı
Deresi Üzerinde
BÖLÜM-IV

PROJE KAPSAMINDA YER ALAN REGÜLATÖR, HES, BETON SANTRALİ VE
KONKASÖR TESİSİ PROJESİNDEN ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ VE BU
ALAN İÇİNDEKİ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN AÇIKLANMASI (*)














(*) Bu bölümde proje için seçilen yerin çevresel özellikleri verilirken etki alanı dikkate
alınmalıdır. Bu bölüme sıralanan hususlar itibarı ile açıklanırken, ilgili kamu kurum ve
kuruluşlarından, araştırma kurumlarından, üniversitelerden veya benzeri diğer kurumlardan temin
edilen bilgilerin hangi kurumdan ve kaynaktan alındığı raporun notlar bölümünde belirtilir veya ilgili
harita, doküman vb. belgeye işlenir. Proje sahibince kendi araştırmalarına dayalı bilgiler verilmek
istenirse, bunlardan kamu kurum ve kuruluşların yetkileri altında olanlar için ilgili kurum ve
kuruluşlardan bu bilgilerin doğruluğunu birer belge alınarak rapora eklenir.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

54/398
BÖLÜM IV: PROJE KAPSAMINDA YER ALAN REGÜLATÖR, HES, BETON SANTRALİ
VE KONKASÖR TESİSİ PROJESİNDEN ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ VE
BU ALAN İÇİNDEKİ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN AÇIKLANMASI (*)
IV.1. Projeden Etkilenecek Alanın Belirlenmesi, (etki alanının nasıl ve neye göre
belirlendiği açıklanacak ve etki alanı harita üzerinde gösterilecek)

Proje etki alanının belirlenmesinde en önemli faktörler toz, gürültü ve gaz
emisyonları olmakla birlikte trafik yoğunluğu da önem göstermektedir.

Toz emisyonu bakımında incelendiğinde proje alanında ünitelerin farklı yerlerde
kurulacak olması ve aralarındaki mesafelerin fazla olması oluşacak toz emisyonları Bölüm
V.1.8.’de her ünite için ayrı ayrı hesaplama yapılmıştır (yapılan hesaplamalarda birbirine
yakın tesisler beraber değerlendirilmiştir). Yapılan hesaplamalar neticesinde ise en kötü
şartlarda 100 m mesafede KVS ve UVS değerlerini sağladığı görülmüştür.

Gaz emisyonu bakımından incelendiğinde Bölüm V.1.13.’de hesaplanan kütlesel
debi değerleri, 03.07.2009 tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
girmiş olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de değişikliği yayımlanan
“Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Ek-2, Tablo-2.1’de verilen
değerlerin üzerine çıkmamaktadır.

Oluşacak gürültü yönünden incelendiğinde ise gürültü hesaplamaları, tüm iş
makinelerinin bir arada çalışacağı düşünülerek en kötü duruma göre Bölüm V.1.16.’da
yapılmış olup; “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin
arazi hazırlık ve inşaat aşaması kapsamında kullanılacak olan iş makinelerinden kaynaklı
mesafeye göre toplam ses düzeyi 100 metreden sonra izin verilen değerin (70 dBA) altına
düşmektedir.

Proje kapsamında yer alan ünitelerin (Regülatör, HES, İletim Tüneli, Cebri Boru,
Kırma-Eleme Tesisi ve Harç Ünitesi) inşaatı aşamasında ve şantiye sahasında oluşacak
toz ve gaz emisyonlar, gürültü, trafik yoğunluğu gibi etkiler göz önünde bulundurularak
projeden etkilenecek alan 100 m olarak belirlenmiş olup Ek-5’de verilen 1/25.000 ölçekli
topoğrafik harita üzerinde gösterilmiştir.

Projeden etkilenecek alanlar; proje alanında yapılacak inşa çalışmaları sırasında
geçici olarak (inşa süresince) oluşacak; toz, gürültü, hareketlilik gibi etkilere maruz kalacak
bölgelerdir. Ancak bu etkiler inşa çalışmalarının tamamlanması ile biteceğinden süreklilik
arz etmeyecektir.

Harita üzerinde gösterilen etki alanı, projenin inşaatından etkilenmesi beklenen
alanları içermektedir. Projenin işletme aşamasında ise Ballı Deresi yatağının regülatör yeri
ile santral binası arasında kalan kısmı projenin etki alanını oluşturacaktır. Bu alan
üzerindeki etkilerin en aza indirilebilmesi ve gerek görüldüğü takdirde endemik türler ve
balık göçleri için belirlenen can suyu miktarları artırılacaktır.

Planlanan faaliyetin inşaatının başlangıcından denemelerin tamamlanıp işletime
geçilmesine kadar olan saha dışı inşaat faaliyetleri ve olası gecikmeleri de içeren toplam
inşaat süresi yaklaşık 2 yıldır.

İşletme aşamasında enerji için gerekli su iletim hatlarına alınarak kalan su yatağa
bırakılacaktır. Tüm işletme döneminde uzmanlarca hazırlanan ve “Ekolojik Değerlendirme
Raporu”nda Tennant, ABF ve EİD Analiz yöntemlerine göre ayrı ayrı tespit edilen mansap
su hakkı Ballı Deresi yatağına bırakılacağından, projenin sucul denge üzerinde önemli bir
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

55/398
etkisi söz konusu olmayacaktır. Bunun sonucunda Ballı Deresinde, fiziksel ve biyolojik
açıdan önemli ölçüde bir değişim meydana gelmeyecektir.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658MWm/22,052MWe)” Projesi’nin inşaat
işleri sırasında ana yapıların haricinde yapılacak saha düzenlemelerinde su, kanalizasyon,
haberleşme ve elektrik şebekesi ile diğer alt yapı tesislerine ve mezarlık alanları ile yaban
hayatının yoğun alanlara zarar verilmemesi için gerekli tüm tedbirler alınması için gerekli
özen gösterilecektir. Zarar verilmesi durumunda ise tüm zarar EYNER Enerji Üretim ve
Tic. Ltd. Şti. tarafından karşılanacaktır.

Ayrıca söz konusu proje kapsamında proje alanı ve çevresinde bulunan akarsu,
mevsimsel akış gösteren kuru dere yataklarının zarar görmemesi için gerekli özen
gösterilecek ve dere yataklarına ulaşması söz konusu olabilecek yerlere pasa malzemesi,
hafriyat malzemesi, katı ve sıvı atıklar atılmayacaktır. Dere yatakları değiştirilmeyecek ve
çevre kirliliğinin engellenmesi için gerekli tüm önlemler alınacaktır.

IV.2. Etki Alanı İçerisindeki Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal
Kaynakların Kullanımı,

IV.2.1. Meteorolojik ve İklimsel Özellikler

Artvin’in iklimi, yeryüzü şekillerinin özellikleri nedeniyle bölgelere göre çeşitlilik
göstermektedir. Kıyı kesimlerinde ılık ve yağışlı bir iklim tipi egemendir. Buna karşın, il’in iç
bölgelerine doğru, yüksek kesimlerde kışlar sürekli ve bol karlı, yazlar serin geçer. Çoruh
Vadisi’nin derin tabanında kıyıya oranla daha az yağışlı, kışları fazla sert olmayan bir iklim
tipi vardır. “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” Projesinin de
içinde yer aldığı Kapistre dere havzasının coğrafi konumu nedeni ile iklim özellikleri,
genellikle Karadeniz iklimi tesiri altında olmasına rağmen havzanın üst kısımlarına
gidildikçe Karadeniz ikliminden uzaklaşılır. İç kesimlere gidildikçe yağış miktarı azalır.
Bunda en büyük etken kıyıya paralel uzanan dağların yağışı kesmesi iç kısımlara
ulaşmasını önler.

Proje kapsamında kullanılan meteorolojik verile konusunda Devlet Meteoroloji Genel
Müdürlüğünden alınmış olan 1975-2009 yılları arasına ait Artvin ili Meteorolojik
verilerinden yararlanılmıştır (Bkz. Ek-16).

Sıcaklık

Artvin İlinin ortalama en düşük sıcaklığı (-0,8
o
C) Ocak ayı, Ortalama en yüksek
sıcaklığı ise (25,8
o
C) Ağustos ayıdır. Artvin İlinin aylara göre sıcaklık değişimleri Tablo
16.’da verilmiştir.

Tablo 16. Artvin İli Aylara Göre Sıcaklık Değişimleri
Aylar
Ortalama Sıcaklık
(
o
C )
Maksimum sıcaklık
Ortalaması (
o
C )
Minimum Sıcaklık Ortalaması
(
o
C )
Ocak 2,3 5,9 -0,8
Şubat 3,3 7,6 -0,3
Mart 6,8 12,2 2,4
Nisan 11,7 17,7 6,8
Mayıs 15,4 21,3 10,6
Haziran 18,4 23,7 13,8
Temmuz 20,5 25,4 16,5
Ağustos 20,7 25,8 16,8
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

56/398
Eylül 17,8 23,6 13,8
Ekim 13,8 19,3 9,9
Kasım 8,5 12,8 5,0
Aralık 4,0 7,4 1,0
İstasyon Adı: Artvin, Yükseklik:628m, Enlem:41.11, Boylam:41.19, 1975-2009

Yağış

Artvin İli’nde en fazla yağış Ocak (93,4mm) ayında ve en az yağış ise Eylül (25,6
mm) ayında meydana gelmekte olu İle ait yağış durumu Tablo 17.’de verilmiştir.

Tablo 17. Artvin İli Yağış Durumu
Aylar
Toplam Yağış
Ortalaması(mm)
Maksimum Yağış
Miktarı(mm)
Kar Yağışlı Günler
Sayısı
Ocak 96,8 93,4 9,3
Şubat 73,2 50,5 8,3
Mart 59,9 61,8 5,3
Nisan 57,5 38,1 0,8
Mayıs 53,3 49,9 -
Haziran 49,4 26,0 -
Temmuz 32,7 27,2 -
Ağustos 29,0 47,8 -
Eylül 34,7 25,6 -
Ekim 62,5 50,0 0,1
Kasım 81,6 60,5 1,3
Aralık 94,0 73,4 6,2
İstasyon Adı: Artvin, Yükseklik:628m, Enlem:41.11, Boylam:41.19, 1975-2009

Bulutluluk

Artvin İli’nde yıllık, ortalama açık günler sayısı 71,3, ortalama bulutlu günler sayısı
196,9, ortalama kapalı günler sayısı 94,6 olarak kaydedilmiştir. İlin; ortalama açık, bulutlu
ve kapalı günler sayısı Tablo 18.’de verilmiştir.

Tablo 18. Artvin İli Ortalama Açık, Bulutlu, Kapalı Günler Sayısı

Aylar
Ortalama Açık Günler
Sayısı
Ortalama Bulutlu Günler
Sayısı
Ortalama Kapalı Günler
Sayısı
Ocak 4,9 14,9 10,3
Şubat 4,9 13,1 9,5
Mart 4,8 15,4 9,9
Nisan 4,5 16,8 8,7
Mayıs 4,9 19,2 6,9
Haziran 6,3 18,2 5,5
Temmuz 5,2 17,8 8,1
Ağustos 5,5 20,4 5,1
Eylül 8,7 16,6 4,7
Ekim 8,3 15,7 7,0
Kasım 7,0 14,1 8,9
Aralık 6,3 14,7 10,0
YILLIK 71,3 196,9 94,6
İstasyon Adı: Artvin, Yükseklik:628m, Enlem:41.11, Boylam:41.19, 1975-2009
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

57/398
Nem

Artvin iline ait nem durumu Tablo 19.’da verilmiştir.

Tablo 19. Artvin İli Nem Durum
Aylar Minimum Nem ( % ) Ortalama Nem ( % )
Ocak 13 63,1
Şubat 10 62,6
Mart 5 60,2
Nisan 7 59,9
Mayıs 5 63,6
Haziran 7 66,6
Temmuz 7 70,2
Ağustos 8 70,5
Eylül 8 67,7
Ekim 4 65,5
Kasım 12 64,0
Aralık 18 64,0
İstasyon Adı: Artvin, Yükseklik:628m, Enlem:41.11, Boylam:41.19, 1975-2009

Rüzgar

Artvin İlinde yıllık ortalama rüzgar hızı 1.6 m/s’ dir. Artvin İlinde yıllık ortalama en
hızlı rüzgar 20,5 m/s ile SE yönünde esmektedir.

İlin aylık rüzgar durumu Tablo 20.’de verilmiştir.

Tablo 20. Artvin İline Ait Rüzgar Durumu

Aylar

Ortalama
Rüzgar Hızı
(m_sec)
En Hızlı Rüzgar Fırtınalı Gün
Sayısı
Ortalaması
Kuvvetli Rüzgarlı
Gün Sayısı
Ortalaması
Yönü

Hızı
(m_sec)
Ocak 1,4 SE 21,9 0,2 1,8
Şubat 1,5 SSE 22,1 0,2 2,8
Mart 1,8 W 21,4 0,2 5,7
Nisan 1,7 SW 22,0 0,2 5,5
Mayıs 1,6 NW 18,8 - 5,7
Haziran 1,9 SSW 21,5 0,2 7,3
Temmuz 2,1 WNW 17,9 - 8,0
Ağustos 2,0 W 17,3 - 8,5
Eylül 1,7 SSE 19,3 0,1 5,4
Ekim 1,2 ESE 16,4 - 1,7
Kasım 1,3 NW 24,2 0,2 1,7
Aralık 1,3 SE 23,0 0,1 1,4
YILLIK 1,6 SE 20,5 0,1 55,5
İstasyon Adı: Artvin, Yükseklik:628m, Enlem:41.11, Boylam:41.19, 1975-2009

Artvin iline ait aylık rüzgar hızları tablo Tablo 21.’de verilmiştir.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

58/398
Tablo 21. Artvin İli Aylık Ortalama Rüzgar Hızları (m_sec)
Aylar
/Yönler I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII YILLIK
N 1,0 1,1 1,2 1,1 0,9 1,0 1,0 1,0 0,8 0,7 0,7 0,9 0,95
NNE 1,0 1,2 1,2 1,1 1,0 0,9 0,9 0,9 0,8 0,7 0,9 1,0 0,96
NE 1,1 1,3 1,3 1,1 0,9 0,8 0,8 0,7 0,7 0,6 0,8 1,0 0,93
ENE 1,2 1,3 1,5 1,2 1,0 0,9 0,8 0,7 0,7 0,7 1,0 1,1 1,0
E 1,2 1,4 1,7 1,4 1,0 0,9 0,7 0,7 0,8 0,8 1,0 1,2 1,0
ESE 1,5 1,6 1,7 1,5 1,2 1,0 0,9 0,8 0,9 1,0 1,2 1,2 1,2
SE 1,3 1,5 1,7 1,5 1,1 0,9 0,9 0,9 0,8 0,9 1,2 1,2 1,2
SSE 1,2 1,5 1,6 1,4 1,1 1,1 0,9 0,9 0,9 0,9 1,1 1,1 1,1
S 1,0 1,1 1,4 1,1 0,9 0,9 0,7 0,7 0,7 0,8 0,9 0,9 0,93
SSW 1,1 1,3 1,3 1,2 1,0 1,1 0,9 0,9 0,8 0,8 0,9 0,9 1,0
SW 1,1 1,4 1,5 1,3 1,2 1,3 1,2 1,1 1,0 0,9 1,0 1,1 1,2
WSW 1,4 1,6 1,7 1,7 1,6 1,9 2,1 2,0 1,7 1,3 1,3 1,4 1,6
W 1,6 1,8 2,0 2,0 2,1 2,3 2,6 2,5 2,1 1,7 1,6 1,6 2,0
WNW 1,7 1,8 2,3 2,3 2,5 2,7 2,9 2,9 2,4 1,8 1,6 1,6 2,2
NW 1,5 1,7 2,2 2,2 2,3 2,5 2,7 2,7 2,1 1,5 1,4 1,5 2,0
NNW 1,2 1,4 1,8 1,9 1,9 2,1 2,3 2,3 2,0 1,4 1,1 1,2 1,7
İstasyon Adı: Artvin, Yükseklik:628m, Enlem:41.11, Boylam:41.19, 1975-2009


















Şekil 4. Artvin İli Rüzgarın Ortalama Hızına Göre Çizilmiş Rüzgar Gülü












Aylık Ortalama Rüzgar Hızları
0
0,5
1
1,5
2
2,5
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
Rüagar Hızları
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

59/398
Tablo 22. Artvin İli Aylık Esme Sayıları Toplamı Tablosu
Aylar
I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII YILLIK
Yönler
N 537 566 775 932 936 920 1123 1157 978 919 624 550 10017
NNE 481 598 761 867 846 804 719 630 634 613 404 470 7827
NE 368 456 660 668 606 619 534 626 509 465 334 422 6267
ENE 517 565 929 781 572 583 511 453 410 441 455 450 6667
E 451 497 848 690 529 387 401 429 345 359 335 380 5651
ESE 671 689 864 734 565 411 346 311 292 323 385 548 6139
SE 487 687 959 803 563 363 440 374 373 375 416 399 6239
SSE 765 842 1106 898 863 626 558 462 461 565 619 686 8451
S 587 695 845 847 996 1000 994 1097 853 952 678 586 10130
SSW 1143 933 1180 1066 1468 1290 1156 1153 1103 1277 1181 1125 14075
SW 1374 1267 1315 1216 1398 1569 1304 1408 1482 1403 1116 974 15826
WSW 2091 1707 1975 2032 1905 1849 1741 1798 2099 2293 2671 2509 24670
W 3978 2947 2609 2463 2431 2390 2631 2526 2434 3279 3532 3836 35056
WNW 5390 4719 4164 3530 3608 4026 4531 4069 3868 3934 4862 5694 52395
NW 2361 2158 2185 2304 2281 2220 2820 3085 2678 2226 2123 2308 28749
NNW 1498 1607 1792 1969 2189 2234 2463 2350 2212 1792 1621 1581 23308
İstasyon Adı: Artvin, Yükseklik:628m, Enlem:41.11, Boylam:41.19, 1975-2009



















Şekil 5. Artvin İli Esme Sayılarına Göre Çizilmiş Rüzgar Gülü





Rüagar Esme Sayıları
0
20000
40000
60000
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
Rüagar Esme Sayıları
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

60/398
IV.2.2. Jeolojik Özellikler (jeolojik yapının fiziki-kimyasal özellikleri, tektonik
hareketler, mineral kaynaklar, heyelan, benzersiz oluşumlar, çığ, sel, kaya düşmesi
başlıkları altında incelenmesi, 1/100000, 1/25000 ve/veya 1/5000’lik jeolojik harita ve
lejantı),

Söz konusu proje ile ilgili olarak jeolojik etüt çalışmaları henüz başlamamıştır. Bu
Jeolojik etüt çalışmalarında; jeolojik birimlerin litolojilerinin ve tektoniğinin ayrıntılı verileceği,
birimlerdeki süreksizliklerin yönlerinin aralık ve açıklıklarının ayrıntılı olarak verileceği, ayrıca
yapılan sondajların yerlerinin 1/5.000 ölçekli harita üzerinde gösterileceği, sondajlarda ve
laboratuarda yapılan deney ve sonuçlarında verileceği, sonuçta bu çalışmalar sonucunda
çıkabilecek olumsuzlukların giderilmesine yönelik olarak alınacak önlemlerinde belirtilerek
inşaat çalışmalarından önce hazırlanacak bu jeolojik ve jeoteknik etüt raporuna uyulacağını
taahhüt ederiz.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
arazi hazırlık ve inşaat aşamasından önce heyelan ve taşkın riski belirlenerek, şev analizleri
yapılacak ve gerekli önlemler alınacaktır.

Ayrıca “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje
kapsamında faaliyete başlanılmadan önce Jeolojk-Jeoteknik etüd çalışma raporu ile birlikte
taşkın ve heyelan önlem incelemesi hazırlanacak olup “Taşlıkaya Regülatörü ve HES
(22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin inşaat aşamasında gerekli inşa önlemleri alınacak
ve ilgili tüm yönetmeliklere uyulacaktır.

Doğu Karadeniz Bölgesi’nde yer alan Artvin Arhavi proje sahası ve yakın
çevresinde Mesozoyik ve Senezoyik yaşlı kaya birimleri gözlenir. Etkinliğini Liyas’tan
başlayarak Eosen sonlarına kadar aralıklar halinde sürdüren magmatizma ile volkanik
etkinliğin durakladığı veya hızının azaldığı dönemlerde egemen olan tortullaşma
sonucunda bölgede volkanik, volkano-sedimanter ve intrüzif kayaçlar yaygın hale
gelmiştir.

Magmatik kayaçların egemen olduğu kuzey zonda kaya birimleri en altta Liyas
yaşlı bazalt, andezit lav ve piroklastikleri ile killi kireçtaşı, kumtaşı ve marndan oluşan kaya
türleri ile başlar. Bölgede Kretase dönemindeki iki evreli ve farklı özellikteki volkanizma
etkinliğinin sonucunda bazik ve asidik olarak iki ayrı volkano-sedimanter istif gelişmiştir. Bu
istifler bazik özellikli ve Üst Kretase yaşlı bazalt, andezit lav ve piroklastikleri ile kumtaşı,
silttaşı, çamurtaşı, marn, kiltaşından oluşan volkano-tortul istif; asidik özellikli Üst Kretase
yaşlı riyolit, riyodasit, dasit ve piroklastiklerinden oluşan volkano-sedimanter istiftir. MTA
tarafından yapılan bölgesel çalışmalarda Kaçkar granitoyidi olarak adlandırılan granitik
sokulum Üst Jura-Alt Kretase döneminde oluşan hemen hemen tüm kayaçları keser.
Kuvaterner yaşlı alüvyon ve yamaç molozu en genç oluşuklardır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje yapı yerleri ve
yakın çevresi bazalt, andezit ve piroklastiklerden oluşmaktadır.

Stratigrafik Jeoloji

Proje alanına ilişkin genel ve stratigrafik jeoloji değerlendirmelerinde proje alanında
yer alan kaya birimlerinin ad, simge ve yaş deneştirmeleri için Artvin F46-c1 jeolojik
haritaları kullanılmıştır. Ayrıca kaya birimlerine ilişkin tanımlamalarda, Ballı Dere üzerinde
yapılması düşünülmekte olan “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052
MWe)”’e ilişkin jeolojik değerlendirmeler dikkate alınmıştır. “Taşlıkaya Regülatörü ve
HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” yeri ve yapı yerlerinde gözlenen birimler ayrıntılı olmak
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

61/398
üzere, istifi oluşturan kaya birimleri “Taşlıkaya Regülatörü ve HES Fizibilite Raporu”ndan
alınmış olup, aşağıda verilmiştir.

Üst Kretase
Çağlayan Formasyonu (Krü 3)

İnceleme alanı temelde Üst Kretase yaşlı Çağlayan Formasyonundan oluşur. İki
aşamada çökelen bazik özellikte volko-tortul serinin ikinci aşamasını oluşturan Çağlayan
formasyonu asidik volkanitleri üstler. Seri başlıca bazalt, andezit lav ve piroklastları ile
çamurtaşı, kumtaşı, silttaşı, tüfit, marn, şeyl ve kırmızı bordo renkli killi kireçtaşı ara tabaka
ve katmanlarından oluşmaktadır. Genel olarak gri yeşil renk tonunun egemen olduğu
birimin lav, tüf ve breşlerden oluşan volkanik seviyeleri koyu gri, yer yer siyah, ayrıştığında
kahve renklidir. Lavlar genellikle kırıklı, çatlaklı ve boşluklu olup etkin şekilde ayrışmış ve
kloritleşmiştir. Breş ve aglomeralar içinde tortul kaya çakıl ve blokları bulunabilir.
Kloritleşme ve epidotlaşmanın yaygın olduğu lavlarda yer yer iyi gelişmiş yastık yapıları
görülür. Kurşuni gri renkli kumtaşı, marn ve şeyler düzenli ince tabakalı olup bazı
kesimlerde kırmızı-bordo renkli mikritler ve rekristalize kireçtaşları yaygındır. Tortul ara
seviyelerindeki fosil içeriğine göre, asidik seri ile ardalanmalı olarak bulunan Çağlayan
formasyonuna Kampaniyen-Maastrihtiyen yaş aralığı verilmiştir.

Üst Kretase – Paleosen
Kaçkar Granitoyidi 1 (γ2)

Proje Sahasının bazı yerlerinde diğer birimleri kesen granitoyidik sokuluma ait kaya
türlerinden oluşmaktadır. Doğu Karadeniz Bölgesi’nin doğu kesiminde yer alan Kaçkar
Dağları, sokulumun oldukça geniş bir biçimde yüzeylendiği yer olduğu için, MTA
çalışmalarında Kaçkar granitoyidleri adı altında tanımlanmıştır. MTA tarafından yapılan
bölgesel ölçekli haritalara göre KD-GB uzanımlı bir kuşak içinde ve 500 km’lik bir mesafe
boyunca irili ufaklı sokulumlar halinde mostra veren granitoyidler geniş ölçüde Üst Kretase
yaşlı birimlerin ve daha sonraki ikinci evre sokulumu ile de Eosen yaşlı birimlerin içine
sokulmuşlardır. Genel anlamda tek birim olarak haritalanan granitler; sokulum, volkanik,
yarı volkanik ve magmatik kaya türlerinden oluşmaktadır.

Mineral içeriklerine göre granit, alkali granit, granit porfir, mikrogranit, granodiyorit,
diyorit, kuvarslı diyorit, kuvars porfir ve benzeri kaya türleri ile temsil edilen granit
karmaşığı; pembemsi gri, koyu gri, yeşilimsi gri renkte, orta derecede eklemli, sıkı, sert ve
sağlamdır. Gevrek olan karmaşığın ortak özellikleri fenokristalli, yer yer taneli yer yer de
porfiritik dokulu, açık renkli ve masif görünümlü, kuvars ve feldspatlı asidik kompozisyonda
olmalarıdır.

Hidrotermal ayrışma sonucu fay ve eklem gibi süreksizlik düzlemleri boyunca
killeşme ve piritleşmeler oluşmuştur. Arenalaşma şeklinde gelişen ayrışma yer yer 10-15
m’ye derine kadar devam etmektedir.

MTA çalışmalarında kestiği ve üzerine gelen birimlerin yaşına göre granitlerin
sokulum yaşı Eosen öncesi-Kretase olarak belirlenmiştir.

Kuvaterner
Alüvyon (Qal)

Kapistre Çayında yer alan alüvyonal malzemeler bloktan kile kadar dağılım
göstermektedir. Dere tabanında, nehrin akış hızına bağlı olarak oluşan yığışımlarda
yüzeysel olarak ilk göze çarpan blok ve iri çakıllardır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

62/398
Yamaç Molozu (Qym)

Yamaç eğimine bağlı olarak kalınlığı değişen killi, çakıllı ve bloklu malzemelerden
oluşan yamaç molozu proje alanında yapı yerlerinde yer yer iyi gelişmiş olarak izlenir.
Kalınlığı 0.50 m ile 2 m arasında değişmektedir.

Yapısal Jeoloji

Doğu Pontidler’in Kuzey zonunda yer alan inceleme alanında Üst Kretase’de
gelişen deniz altı volkanizmasının özellikleri izlenir. En yaygın jeolojik birimler Üst Kretase
yaşlı volkano-tortul serilerdir. Bu çökellerin Alp orojenezi ile kara haline gelmesi sırasında
birimler etkilenerek kırılmışlar ancak kıvrımlanmamışlardır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” yerlerinde projeleri
etkileyecek önemli faylar görülmemektedir. Regülatör yeri ve civarında yer alan kaya
birimleri genellikle sert, sıkı ve dayanımlı bazaltlardır.

Taşlıkaya Regülatörü ve HES Yerinin Mühendislik Jeolojisi

Regülatör Yeri

Regülatör yerinde ve civarında, üst kretase yaşlı volkanik-sedimenter serinin sıkı
ve dayanımlı bazaltları ve piroklastikler mevcuttur. Proje alanındaki yapılar temel olarak
aynı birim içindedirler.

Bazalt: Regülatör alanı ve çevresinde düzensiz olarak gözlemlenir. Bazaltlar; sert,
sıkı ve dayanımlıdır. Yer yer eklem ve çatlak sistemlerinin yoğun olduğu kesimlerde
yüzeysel ayrışmalar vardır. Boşluklu bir yapıya sahip olan bazaltlardaki dolgular zeolit ve
kalsit bileşimindedir.

Riyolit: Santral yerinin aşağı kısımlarında, volkanik breşlerle ardışıklı olarak
görülür. Açık yeşil-gri renkli, sert, sıkı, dayanımlı ve eklemlidir. Ayrışma çok az olarak
eklem yerlerinde gözlenir. Daha çok arazide dik şevler veren yapılar halinde görülürler.
Prizmatik debi gösterir. Riyolitin camsı hamuru içerisinde iri kuvars kristalleri vardır.

Volkanik Breş: Açık gri - yeşil renkte, sert, sıkı ve dayanımlıdır. Tüf ve riyolitlerle
düşey ve yanal geçiş gösterirler. Aralarında kesin sınır belirlemek güçtür. Tüf ve riyolitlere
göre daha açık renkli ve daha çok ayrışmalıdır. Volkanik breşin çakıllarının boyutları 1-
15cm arasında değişir.

Volkanik Tüf: Açık yeşil-gri renkli, ince taneli, sert, sıkı ve dayanımlıdır. Prit
kristalleri içerir. Yer yer tabakalanma gösterir. Tabakalanma çoğunlukla E-W doğrultulu ve
N ye eğimlidir. Tabakalanmaya dik ve paralel yönde eklem ve çatlaklar gelişmiştir.
Volkanik tüfler seyrek olarak merceksel biçimde kireçtaşı içerir.

Regülatör ve HES Yerinin Duraylılığı

Regülatör ve HES yerinin duraylılığını araştırmak amacı ile yapılan gözlemlerde;
jeolojik birimlerin volkanik ve magmatik kayaçlardan oluştuğu gözlenmiştir. Bu kayaçlar dik
yamaç eğimlerinde dahi duraylılıklarını korumaktadırlar. Çevrede yapılan incelemelerde
yamaç akması, kaya düşmesi ya da heyelan gibi kitle hareketlerine rastlanmamıştır.
Sadece yol çalışması nedeniyle duraysız hale gelen ve dik şev eğimi verilen kısımlarda
yer yer kaya düşmeleri gözlenmiştir.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

63/398
Diğer Yapılar

Yapı yerlerinde temel sondaj kuyuları kesin proje aşamasında açılarak örtü birimleri
ve temel kayasının kalınlığı, yanal ve düşey değişimleri ile mühendislik özellikleri
belirlenmelidir.

İletim Tüneli

İletim tünelinin güzergâhı kuzeye doğrudur. Yapılan yüzeysel gözlemlere göre
iletim tüneli güzergâhı ve cebri boru bazalt- andezit, volkanik breş ve volkanik tüfler
geçilecektir. Tünelin güzergâhının büyük kısmı bazalt-andezit lav ve piroklastik
geçilecektir. Bütün bu birimlerde tünel ve cebri boru güzergâhı açısından her hangi bir
problem beklenmemektedir. Ancak tünel kazısı ve cebri boru imalatı sırasında duraylılığın
bozulmamasına azami dikkat edilerek kaya düşmelerinin asgari seviyede tutulmasına
dikkat edilmelidir

Volkanik breş, riyolit, andezit ve bazalt lavlarında iletim tünel kazısı ve HES yeri
kazısı sırasında sağlam ve masif olmaları nedeniyle önemli sorunlar beklenmemektedir.
Lavlar açık renkli tüf-breşler atmosferik etkilerle ayrışmış-çok parçalanmış bir yapıdadır.
Tünel kazısı sırasında serinin tortul ara seviyeleriyle karşılaşılması muhtemeldir. Serinin
piroklastik seviyeleri ile tortul seviyelerindeki zayıf kesimler daha duyarsızdır ancak iletim
tüneli açılması sırasında fazla bir sorun oluşturacakları düşünülmemektedir.

Volkanik ve magmatik kaya türleri kazılabilme açısından sert ve dayanımlıdır.
Ancak kaolenleşme, milonitleşme, aşırı parçalanmanın geliştiği zayıf kaya zonları ile
karşılaşılabilir. Eklem takımlarının kesişmesinden kaynaklanan kamalanmalar kısmi
duyarsızlıklar oluşturacaktır. Hidrotermal etkilerle ayrışmış breş ve aglomera seviyeleri
diğer bir duyarsızlık nedenidir. Akma yapıları ve eklem takımlarının neden olduğu çatlaklı
yapının yoğunluğu, stabiliteyi belirleyen en önemli etmenler olacaktır. Kesin proje
aşamasında iletim tünelinin kazı sırasındaki stabilitesi irdelenmelidir.

Tablo 23. Çağlayan Formasyonu’na ait Q Kaya Sınıflaması (Barton vd, 1974)
Tortul Bazalt ve Andezit
Kaya kalite göstergesi (RQD) % 70 % 80
Eklem Takımı Sayısı (Jn) 9 9
Eklem Pürüzlülük Sayısı (Jr) 1.5 1.5
Eklem Yüzeyi Ayrışma Sayısı (Ja) 1 1
Eklem Su Azaltma Faktörü (Jw) 1 1
Gerilim Azaltma Faktörü (SRF) 2.5 2.5
Q Değeri ve Kaya Sınıfı 4.66Orta Kaya 5.33 Orta Kaya

Cebri Boru Güzergâhı ve HES Yeri

Yükleme havuzu ve cebri boru güzergâhında temel kaya bazalt, andezit lav ve
piroklastiktir. Güzergâh boyunca yerinde yapılan gözlemlere göre kaya türleri az ayrışmalı,
sert, sıkı ve sağlamdır. Güzergâh boyunca, yükleme havuzu yerinde ana kaya üzerinde
kalınlığı 0.50 m ile 3 m arasında değişen yamaç molozu bulunmaktadır.

Yükleme havuzu ve cebri boru güzergâhında mesnetlerin oturacağı kısımlarda
yamaç molozu ve kayacın ayrışmış kısımları kazılarak sağlam kaya koşulları
sağlanmalıdır. Yükleme odası yerinde ve cebri boru güzergâhında duyarlılık ve taşıma
gücü açısından herhangi bir problem bulunmamaktadır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

64/398
Topoğrafik yönden santral ve cebri boru yerleşimi uygundur. HES yeri civarında
belirlenen kaya birimleri bazalt, andezit lav, tüf, breş, yamaç molozu. Volkanik tüf ve breş
sert sıkı olmasına rağmen tektonik etki sonucu çok kırıklı parçalı ve ayrışmalıdır. Özellikle
volkanik tüflerde tektonik etki çok belirgindir. Volkanik tüf açık yeşil-gri renklidir.

Santral binası yerindeki kazılarda yamaç molozu ile kayacın ayrışmış kısımları
kazılarak sağlam kaya koşulları sağlanmalıdır. Kazı sırasında belirlenen zayıflık zonları ön
kaplama betonu, hasır çelik ve kaya bulonu gibi geçici destekleme elemanları ile
desteklenmelidir. Santral binası yerinde duyarlılık, geçirimlilik ve taşıma gücü problemi
bulunmamaktadır.

Tektonik Hareketler ve Depremsellik

Ülkemizde depremlerin büyük çoğunluğunun bilinen merkez üslerinin hemen
hepsinin odak derinliği 60 km.nin altındadır. Önemli sayılabilecek merkez üslerinin odak
derinliği 10~25 km arasında değişmektedir. Bölgenin sismik durumu Şekil 6.’da verilmiştir.

T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Afet İşleri Genel Müdürlüğü Deprem Araştırma
Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan ve Bakanlar Kurulu’nun 18.04.1996 tarih ve
96/8109 sayılı kararıyla yürürlüğe giren Türkiye Deprem Bölgeleri Haritasına göre; proje
alanının içinde bulunduğu bölge 4. derece deprem bölgesindedir. Türkiye’nin Deprem
Tehlikesi (TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası, 1990) verilerine göre bölgede magnitüdü
6’dan büyük deprem kaydına rastlanılmamıştır.

Proje ile ilgili olarak 06/03/2006 tarih ve 26100 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelikte ilgili hükümlerine
uyulacaktır. Ayrıca, proje alanında yapılacak tüm proje ve hesaplamalarda, temel yapı ile
ilgili kısımların inşaatında yürürlükte olan tüm yapı ve deprem yönetmeliklerine, genel ve
fenni şartnamelere ve Afet İşleri Genel Müdürlüğü Deprem Yönetmeliklerine uyulacaktır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

65/398






Şekil 6. Artvin İli Deprem ve Sismik Durumu
Kaynak: http://www.sayisalgrafik.com.tr/deprem/tr_frames.htm
FAALİYET ALANI
FAALİYET ALANI
FAALİYET ALANI
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

66/398
Heyelan, Çığ, Sel ve Kaya Düşmesi

Çevrede yapılan incelemelerde yamaç akması, kaya düşmesi ya da heyelan gibi
kitle hareketlerine rastlanmamıştır. Sadece yol çalışması nedeniyle duraysız hale gelen ve
dik şev eğimi verilen kısımlarda yer yer kaya düşmeleri gözlenmiştir.

İnceleme alanında 7269 sayılı yasada belirtilen deprem dışı afet riskine; kaya
düşmesi, heyelan, çığ gibi doğal afet olaylarının olması durumunda ve zeminde akma,
oturma kabarma gibi deformasyonların olup olmadığı yapılacak olan Jeolojik-Jeotektonik
Etüt neticesinde belirlenecek olup, bu gibi durumlar söz konusu olduğunda Afet İşleri
Genel Müdürlüğünün “Afet Bölgelerinde Yapılacak Olan Yapılar Hakkındaki Yönetmelikte
belirtilen esaslara uyularak hesaplamalar ve önlemler alınacaktır.

Söz konusu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çıkarılacak 148.376
m
3
’hafriyat malzemesinin 58.843 m
3
’ü proje kapsamında yapılacak üniteler çerçevesinde
dolgu malzemesi olarak, 24.715 m
3
’ü ise şantiye sahası içerisinde kurulacak Kırma-Eleme
Tesisinde işleme tabi tutularak üniteler için gerekli olacak beton malzemesi için
kullanılacaktır. Hafriyat malzemesinin geri kalan kısmı ise Hat-Pek Beton İnşaat Taah. Tic.
Ltd. Şti.’ye ait 20061655 Ruhsat nolu alanın içerisinde yer alan pasa alanına sevk
edilecektir. Konu ile ilgili olarak Hat-Pek Beton İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. ile Eyner Enerji
Üretim ve Tic. Ltd. Şti. arasında yapılan protokol anlaşması eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-
19).

Söz konusu Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanına dökülen hafriyat malzemesi
daha sonra Hat-Pek Beton İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafında ocak faaliyet kullanılacaktır.
Söz konusu Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanı için aşırı yağışlardan ve olası dere
taşkınlarından etkilenmemesi yönünde gerekli önlem ve tedbirler arazi hazırlık ve inşaat
aşamasına başlanılmadan önce hazırlanacak Jeolojk-Jeoteknik etüd çalışma raporunda
detaylı olarak verilecek ve uyulacaktır.

Mineral Kaynaklar

Proje alanı ve civarında ekonomik değeri olan mineral kaynaklar bulunmamaktadır.

IV.2.3. Hidrojeolojik Özellikleri (yer altı su seviyeleri, halen mevcut her türlü keson,
derin artezyen vb. kuyular, proje alanına mesafeleri, emniyetli çekim değeri, suyun
fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik özellikleri, yer altı suyunun mevcut ve planlanan
kullanımı),

Taşlıkaya Regülatörünün su kaynağı, Taşlıkaya Regülatörünün kendi havzasından
gelen suları toplayan Kapistre Deresi’nin kolu olan Ballı Deresidir. Ballı Dere Kapistre Dere
ile birleştikten sonra Karadeniz’e dökülür.

Yer altı Su Kaynakları

Artvin İli’nde bulunan sıcak su ve madensuyu kaynakları aşağıdaki tablolarda
verilmiştir.






EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

67/398
Tablo 24. Artvin İli Sıcak su ve Madensuyu Kaynakları.

M.S ( Maden suyu ), S.S ( Sıcak su ), Ç.a ( Çok az ), Ö.y ( Ölçüm yok )
Kaynak: M.T.A Doğu Karadeniz Bölge Müdürlüğü

İl'de yer alan madensuyu ve kaplıcalar mevcut olmasına rağmen bu sulardan
ekonomik anlamda fayda sağlanan veya işletilen yoktur.

Faaliyet kapsamında yer altı ve termal su kullanılması düşünülmemekte olup, Söz
konusu proje kapsamında kullanılacak su kaynakları yüzeysel su kaynaklarından Ballı
Deresi sularıdır. Dolayısıyla proje kapsamında yapılacak faaliyetlerin mevcut yer altı ve
termal su kaynaklarına herhangi bir olumsuz etkisi olmayacaktır.

Proje kapsamında Ballı deresi sularından yararlanılacak olup; proje alanı içerisinde
Ballı Deresinden su numunesi alınarak 31.12.2004 Tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de
değişikliği yayımlanan “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” Tablo-1’e göre 2 noktada (Bkz.
Ek-14) analizleri yatırtılmış olup; Ek-14’de verilmiştir.

Söz konusu su analizleri “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052
MWe)” projesinin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında da yapılarak
izlenecek ve izleme sonuçları ilgili kurumlara gönderilecektir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

68/398
İlgili kurumlara gönderilecek analiz sonuçları ise akarsu kaynağına olabilecek bir
sızıntı veya su kirliliği tespiti, su kalitesi kontrolünün ve Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği ve
İçme Suyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair
Yönetmeliği ile uyumluluğun sağlanması ve sucul ekosisteme oluşturabileceği etkilerin
belirlenebilmesi gibi konular değerlendirmesinde, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu’nda yer
alan Ek-5 “Alıcı Ortam Deşarj Standartları” konusunda, ihtiyaç duyulabilecek sulama tarım
ve yapılabilecek balık yetiştiriciliği faaliyetlerinde olacak, HES ve regülatör membası ile
HES yapısının mansabı hakkında da bir fikir sağlayacaktır.

Ayrıca söz konusu proje kapsamında proje alanı ve çevresinde bulunan akarsu,
mevsimsel akış gösteren kuru dere yataklarının zarar görmemesi için gerekli özen
gösterilecek ve dere yataklarına ulaşması söz konusu olabilecek yerlere pasa malzemesi,
hafriyat malzemesi, katı ve sıvı atıklar atılmayacaktır. Dere yatakları değiştirilmeyecek ve
çevre kirliliğinin engellenmesi için gerekli tüm önlemler alınacaktır.

Söz konusu proje kapsamında yüzey ve yeraltı sularına olumsuz etkide
bulunabilecek tüm kirletici unsurlara karşı gerekli tüm önlemler Eyner Enerji Üretim ve
Tic. Ltd. Şti. tarafından alınacak ve çalışacak personele karşı yeraltı ile yüzey sularına
karşı gerekli titizliliğin gösterilmesi için bilgilendirme yapılacaktır.

Ayrıca “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi
kapsamında 167 sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanun hükümlerine uyulacaktır.

Kurulması ve işletilme planlanan “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658
MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında gelecek yıllarda iklimsel ve mevsimsel değişime
bağlı olarak yerleşim yerlerinin sulama suyuna, içme ve kullanma suyuna ihtiyaç olması
durumunda , ihtiyaç duyulan su mansaba bırakılacaktır.

IV.2.4. Yer altı ve Termal Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri (su seviyeleri,
miktarları, emniyetli çekim değerleri, kaynakların debileri, mevcut ve planlanan
kullanımı,)

Yeraltı ve termal su kaynaklarının hidrojeolojik özellikleri Tablo 25. ve Tablo 26.’da
verilmiştir.



















EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

69/398
Tablo 25. Artvin İli Jeotermal Su Kaynakları ve Kullanım Amaçları

Kaynak: İl Çevre Durum Raporu – 2005

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

70/398
Tablo 26. Artvin İli Sıcak su ve Madensuyu Kaynakları.

M.S ( Maden suyu ), S.S ( Sıcak su ), Ç.a ( Çok az ), Ö.y ( Ölçüm yok )
Kaynak: M.T.A Doğu Karadeniz Bölge Müdürlüğü

Söz konusu proje kapsamında yüzey ve yeraltı sularına olumsuz etkide
bulunabilecek tüm kirletici unsurlara karşı gerekli tüm önlemler Eyner Enerji Üretim ve
Tic. Ltd. Şti. tarafından alınacak ve çalışacak personele karşı yeraltı ile yüzey sularına
karşı gerekli titizliliğin gösterilmesi için bilgilendirme yapılacaktır.

Ayrıca “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi
kapsamında 167 sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanun hükümlerine uyulacaktır.

IV.2.5. Hidrolojik Özellikler (yüzeysel su kaynaklarının –deniz, göl, akarsu ve diğer
sulak alanlar- fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özellikleri, akarsuların
debileri, mevsimlik değişimleri, taşkınlar, su toplama havzası, sedimantasyon,
drenaj, tüm su kaynaklarının kıyı kullanımları, ekolojik özellikleri),

Artvin ili su kaynakları bakımından oldukça zengindir. İlde debileri çok yüksek
olmamakla birlikte, çok sayıda kaynak ve yaz-kış kurumayan akarsular vardır.

Projenin yer aldığı Artvin İlinde bulunan akarsulara ait feyezan debileri Tablo
27.’de verilmiştir.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

71/398
“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje alanı içme ve
kullanma suyu temin edilen kıta içi yüzeysel su havzasında kalmamaktadır. Ayrıca söz
konusu proje kapsamında enerji amaçlı sularından faydalanılacak olan ballı deresi
herhangi bir içme suyu kaynağını beslememektedir. Ayrıca ballı deresinden her hangi bir
içme ve kullanma suyu alınmamaktadır.

Ayrıca söz konusu proje ile ilgili olarak Taşlıkaya Regülatörü ve HES Projesi Su
Kullanım Hakları Raporu hazırlatılmış olup (Bkz. Ek-13); Taşlıkaya Regülatörü ile santral
binası arasında tarım amaçlı su kullanımı söz konusu olmayıp, değirmen ve balık çiftliği
bulunmamaktadır.

Kurulması ve işletilme planlanan “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658
MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında gelecek yıllarda iklimsel ve mevsimsel değişime
bağlı olarak yerleşim yerlerinin sulama suyuna, içme ve kullanma suyuna ihtiyaç olması
durumunda , ihtiyaç duyulan su mansaba bırakılacaktır.

Tablo 27. Artvin İli’ndeki Akarsuların Feyezan Debileri

Kaynak: İl Çevre Durum Raporu – 2005
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

72/398
Artvin ilindeki göller ve yüz ölçümleri Tablo 28.’de verilmiştir.

Tablo 28. Artvin İli’ndeki Göller

Kaynak: İl Çevre Durum Raporu – 2005

Artvin Meteoroloji İstasyonu ölçüm değerlerinden yararlanılarak alanın iklim tipi
Thornthwaite yöntemine göre incelenmiştir. Thornthwaite, yağış etkenliği ile birlikte
toprağın nemlilik derecesi, yüzeysel akış ve su ihtiyacı gibi çok önemli hususları ortaya
koymaktadır. Thornthwaite yöntemine göre araştırma alanının su bilançosu tablosu ve
grafiği aşağıda verilmiştir.

Tablo 29. Thornthwaite Yöntemine Göre Artvin İli’nin Su Bilançosu

Yükselti : 597 m. Enlem : 41° 10’ Boylam : 41° 49‘ DB

Şekil 7.Thornthwaite Yöntemine Göre Artvin İli’nin Su Bilançosu Grafiği
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

73/398
IV.2.6. Yüzeysel Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı (içme, kullanma,
sulama suyu, göl, gölet, su ürünleri ihtihsali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi, spor ve
benzeri amaçlı su ve/veya kıyı kullanımları, diğer kullanımlar) ve bunların proje
sahasına göre konumları, mesafeleri,

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje alanı içme ve
kullanma suyu temin edilen kıta içi yüzeysel su havzasında kalmamaktadır. Ayrıca söz
konusu proje kapsamında enerji amaçlı sularından faydalanılacak olan ballı deresi
herhangi bir içme suyu kaynağını beslememektedir. Ayrıca ballı deresinden her hangi bir
içme ve kullanma suyu alınmamaktadır.

Ayrıca söz konusu proje ile ilgili olarak Taşlıkaya Regülatörü ve HES Projesi Su
Kullanım Hakları Raporu hazırlatılmış olup (Bkz. Ek-13); Taşlıkaya Regülatörü ile santral
binası arasında tarım amaçlı su kullanımı söz konusu olmayıp, değirmen ve balık çiftliği
bulunmamaktadır.

Artvin ili sınırları dahilinde bulunan barajlar; Muratlı, Tortum, Murgul ve Borçka
barajlarıdır, bu barajların haricinde inşa halinde Deriner Barajı bulunmaktadır. Söz konusu
barajlarla ilgili ayrıntılı bilgi aşağıdaki tablolarda verilmiştir.

Muratlı Barajı








Barajın Yeri
Türkiye-Gürcistan sınırının çok
yakınında olup, baraj yeri ile sınır
arasındaki mesafe yaklaşık 100 m
dir. Baraj yeri Muratlı köyünün 2 km
membasında, Borçka ilçesinin 17 km
mansabındadır.
Akarsuyu Çoruh
Amacı Taşkın Koruma ve Enerji
İnşaatın (başlama-bitiş)
yılı
01.09.1999 - 02.06.2005
Gövde dolgu tipi Ön yüzü asfalt kaplamalı kaya dolgu
Gövde hacmi 1,981 hm
3

Yükseklik (Temelden) 46 m
Yükseklik (Talvegden) 44 m
Normal su kotunda göl
hacmi
74,8 hm
3

Normal su kotunda göl
alanı
4,1

km
2

Sulama alanı -
Güç 115 MW
Yıllık Üretim 444,12 GWh
Kaynak: www.dsi.gov.tr









EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

74/398
Tortum Barajı


Barajın Yeri Uzundere / Balıklı Köyü Mevkii
Akarsuyu Tortum Çayı
Amacı Enerji
İnşaatın (başlama-bitiş) yılı 1971 - 1972
Gövde dolgu tipi Tabii Göl
Göl Hacmi (max) 57,6 hm
3

Göl Yüksekliği 6,7 m
Bent Yüksekliği 1,5 m
Normal su kotunda göl hacmi 57,6 hm
3

Normal su kotunda göl alanı 6,6 km
2

Sulama alanı -
Güç 26 MW
Yıllık Üretim 100 GWh
Kaynak: www.dsi.gov.tr

Murgul Barajı


Barajın Yeri Kabaca Köyü
Akarsuyu Kabaca Deresi
Amacı HES + Pompa İstasyonu
İnşaatın (başlama-bitiş) yılı 1945 - 1951
Gövde dolgu tipi Nehir Tip HES
Göl Hacmi (max) -
Göl Yüksekliği -
Bent Yüksekliği -
Normal su kotunda göl hacmi -
Normal su kotunda göl alanı -
Sulama alanı -
Güç 5 MW
Yıllık Üretim 12 GWh
Kaynak: www.dsi.gov.tr

Borçka Barajı


Barajın Yeri Borçka ilçesinin 2,5 km. membasında.
Akarsuyu Çoruh
Amacı Taşkın Koruma ve Enerji
İnşaatın (başlama-bitiş) yılı 01.09.1999 - 31.7.2006
Gövde dolgu tipi Kil çekirdekli zonlu dolgu
Gövde hacmi 7,79 hm
3

Yükseklik (Temelden) 146 m
Yükseklik (Talvegden) 86 m
Normal su kotunda göl hacmi 418,98 hm
3

Normal su kotunda göl alanı 10,84 km
2

Sulama alanı -
Güç 300 MW
Yıllık Üretim 1039 GWh
Kaynak: www.dsi.gov.tr
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

75/398
Deriner Barajı


Barajın Yeri Artvin İlinin 5 km membasında
Akarsuyu Çoruh
Amacı Taşkın Koruma ve Enerji
İnşaatın (başlama-bitiş) yılı 08.01.1998 - 15.12.2009
Gövde dolgu tipi Çift eğrilikli ince beton kemer
Gövde hacmi 3,2 hm
3

Yükseklik (Temelden) 249 m
Yükseklik (Talvegden) 207 m
Normal su kotunda göl hacmi 1,969 hm
3

Normal su kotunda göl alanı 26,4 km
2

Sulama alanı -
Güç 670 MW
Yıllık Üretim 2.118 GWh
Kaynak: www.dsi.gov.tr

Artvin İli sınırları içerisindeki içme suyu tesisleri Tablo 30.’da verilmiştir.

Tablo 30. Artvin İli Sınırları İçerisindeki İçme Suyu Tesisleri
Sıra No Tesisin İsmi İli
Kapasite
(lt/sn)
1 Borçka İlçesi İçme Suyu Tesisi Artvin 40
2 Bölge Müdürlüğü İçme Suyu Tesisi Artvin 8
Toplam 48
Kaynak: www.dsi.gov.tr

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje alanı içme ve
kullanma suyu temin edilen kıta içi yüzeysel su havzasında kalmamaktadır. Ayrıca söz
konusu proje kapsamında enerji amaçlı sularından faydalanılacak olan ballı deresi
herhangi bir içme suyu kaynağını beslememektedir. Ayrıca ballı deresinden her hangi bir
içme ve kullanma suyu alınmamaktadır.

Ayrıca söz konusu proje ile ilgili olarak Taşlıkaya Regülatörü ve HES Projesi Su
Kullanım Hakları Raporu hazırlatılmış olup (Bkz. Ek-13); Taşlıkaya Regülatörü ile santral
binası arasında tarım amaçlı su kullanımı söz konusu olmayıp, değirmen ve balık çiftliği
bulunmamaktadır.

Kurulması ve işletilme planlanan “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658
MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında gelecek yıllarda iklimsel ve mevsimsel değişime
bağlı olarak yerleşim yerlerinin sulama suyuna, içme ve kullanma suyuna ihtiyaç olması
durumunda , ihtiyaç duyulan su mansaba bırakılacaktır.

İşletmedeki taşkın koruma, erozyon ve rusubat kontrol tesisleri Tablo 31.’de
verilmiştir.







EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

76/398
Tablo 31. İşletmedeki Taşkın Koruma, Erozyon Ve Rusubat Kontrol Tesisleri
Sıra
no
Taşkın tesisinin adı Taşkın tesisinin yeri
(ilçe) ha
Koruma
alanı
Koruduğu yerleşim
yeri ve adedi
1 Merkez ilköğretim Okulu Merkez 1 okul
2 Sarıbudak köyü T.K Merkez 30 1 köy
3 Kalburlu köyü T.K Merkez 1 köy
4 Şehiriçi dereleri Merkez 1 il
5 Aşağımaden köyü Merkez 1 köy
6 Fabrika deresi Merkez 2 mahalle
7 Yukarımaden köyü Merkez 1 köy
8 Derinköy T.K Merkez 1 köy
9 Merkez Ortaköy Kasabası Merkez 1 mahalle
10 Gökçe köyü Ardanuç 1 köy
11 İlçe merkezi T.K Ardanuç 56 1 ilçe
12 Soğanlı köyü Ardanuç 13 1 köy
13 Merkez Bulanık deresi Ardanuç
14 Gümüşhane Köyü (Şurmak) Ardanuç 2 1 köy
15 Avcılar köyü Ardanuç 25
16 İlçe merkezi T.K Arhavi 1 ilçe
17 Yolgeçen köyü Arhavi 1 köy
18 Kapistre deresi Arhavi 1 kasaba
19 Konaklı köyü Arhavi 1 köy
20 Arhavi çay fabrikası Arhavi 1 fabrika
21 Arhavi Porente ve Aşağıhacılar T.K. Arhavi 1 ilçe
22 Kavak Köyü Türkmen Mah. T.K Arhavi 1 köy
23 Çavuşlu Köyü Borçka
24 Deviskal deresi Borçka 1 mahalle
25 3.Hd.Tb.Eğt.Tesisleri Borçka
26 Muratlı bucağı T.K Borçka 20 1kasaba
27 İlçe merkezi T.K Borçka 2 mahalle
28 Göktaş bucağı T.K Borçka 1 kasaba
29 Güreşen köyü Borçka 1 köy
30 Deviskal Borçka
31 Karşıköy Borçka 1 köy
32 Yeniyol Mah. Borçka 1 köy
33 Murgul Bucağı Borçka 1 kasaba
34 Çifteköprü Köyü Borçka 1 Köy
35 Arkaköy T.K Borçka 1 mah.
36 İlçe merkezi Liman deresi Hopa 1 ilçe
37 Sundura deresi Hopa 150
38 Kemalpaşa bucağı Hopa 1 kasaba
39 Sugören deresi Hopa 1 köy
40 Balıklı Deresi T.K. Hopa 6 mahalle
41 Dereiçi köyü arazisi T.K Şavşat 15
42 Erikli Köyü Angora Mahallesi Şavşat 1 mahalle
43 Çavdarlı Köyü Şavşat 1 köy
44 Köprülü köyü Şavşat 1 köy
45 Veliköy Şavşat 1 köy
46 Cevizli köyü Koçarevler deresi 4. Şavşat 1 Köy
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

77/398
Kısım
47 Cevizli köyü Koçarevler deresi 5.
Kısım
Şavşat 1 Köy
48 Çevreli köyü Yusufeli 40 1 köy
49 Dokumacılar köyü Yusufeli 1 köy
50 Tekkale köyü Yusufeli 4 1 köy
51 Çeltikdüzü köyü Yusufeli 1 köy
52 Bostancı köyü Yusufeli 20
53 Esendal köyü Yusufeli 1 köy
54 Morkaya köyü Yusufeli 1 köy
55 Yokuşlu ve Köprügören Yusufeli 62 1 köy
56 Zeytincik köyü Yusufeli 1 köy
57 Dereiçi köyü Yusufeli 8 1 köy
58 Erenköy Güney Mahallesi Yusufeli 2 1 köy
59 Çıralı köyü Yusufeli 1 köy
60 Demirköy Yusufeli 1 köy
61 Dağyolu köyü Yusufeli 1 köy
62 Avcılar köyü Yusufeli 1 köy
63 Vecangrit mahallesi Yusufeli 65 1 köy
64 Merkez Şehiriçi deresi Yusufeli 1 ilçe
65 Berha çayı Yusufeli 9 1 köy
66 Kazahora mahallesi Yusufeli 6 1 köy
67 Erenköy Yusufeli 1 köy
68 Demirköy (Haviskar) Yusufeli 1 köy
69 Kılıçkaya köyü Yusufeli 80 1 köy
70 Merkez hamzet mahallesi Yusufeli 1 mahalle
71 Yarbaşı köyü Yusufeli 1 köy
72 Ersis Mahallesi Kılıç Köyü Yusufeli 1 mahalle
73 Meydanlar Mahallesi Çeltik Düzü Yusufeli 1 köy
74 Dereiçi ( Hamrut ) köyü Yusufeli 1 köy
75 Sarıgöl bucağı Yusufeli 1 köy
76 Darıca köyü Yusufeli 17 1 köy
77 Esenyaka Köyü Yusufeli 1 mah.
78 Esendal Köyü Vake Mah. Yusufeli 1 Mah.
79 Dağyolu II. Kısım Yusufeli 25
80 Kirazalan Köyü Yusufeli 2 mah.
81 Dağ eteği Köyü Yusufeli 1 Köy
82 Yamaçüstü Yusufeli 1 köy
Kaynak: www.dsi.gov.tr

İnşa halindeki taşkın koruma, erozyon ve rusubat kontrol tesisleri Tablo 32.’de
verilmiştir.

Tablo 32. İnşa Halindeki Taşkın Koruma, Erozyon Ve Rusubat Kontrol Tesisleri
Sıra
No
Taşkın Tesisin Adı Taşkın
Tesisin
Yeri (İlçe)
Koruma
alanı
( ha )
Koruduğu
yerleşim
yeri ve adedi
1 Artvin-merkez Aşağı Maden Köyü ikmali Merkez 1 köy
2 Artvin-Hopa İlçe Merkezi Cum. Mah. Balıklı
Der. Y. Sun. O.Hopa K.dibi dereleri ikmali
Hopa 6 mah.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

78/398
3 Artvin-Hopa Kemalpaşa kasabası ikmali Hopa 1 belde
4 Artvin-Şavşat-Merkez Elmalı Köyü ve Armutlu
Mahallesi Tigirat Deresi
Şavşat 1 ilçe, 1köy, 1
mah.
5 Artvin-Yusufeli Yokuşlu köyü Yusufeli 1 köy
6 Artvin-Yusufeli Köprügören köyü Yusufeli 20 1 köy
7 Artvin-Borçka Kaynarca Köyü Yerleşim
yerlerinin Büyükdere taşkınlarından korunması
Borçka 1 köy
8 Artvin-Yusufeli Erenköy yolu Yusufeli 1 mah.
9 Artvin-Şavşat Cevizli köyü Koçarevler Deresi 6.
kısım
Şavşat 1 köy
Kaynak: www.dsi.gov.tr

İnşası ve işletilmesi düşünülen “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658
MWm/22,052 MWe)” projesinin bulunduğu havzadaki diğer tesislere mesafelerini gösterir
tablo ve şekil aşağıda verilmiştir.

Tablo 33. Proje Havzasında Bulunan Diğer Tesisler ve Konumları
Taşlıkaya HES Taşlıkaya Regülatörü
Çamlıca HES 7346 m 12160 m
Çamlıca Barajı 4892 m 7963 m
Mete Regülatörü 541 m 5233 m
Akman Regülatörü 5102 m 5972 m
Paşalar HES 5237 m 4893 m
Paşalar Regülatörü 8210 m 4958 m
Başköy HES 14624 m 16500 m
Başköy Regülatörü 14220 m 150230 m
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

79/398


Şekil 8. Projenin Havzadaki Diğer Tesisler İlişkisini Gösterir Şematik Plan
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

80/398
IV.2.7. Kurulacak Regülatörün Su Toplama Havzası ile İlgili, Ballı dereye İlişkin en az
10 Yıllık Aylık Maksimum, Aylık Minimum ve Aylık Ortalama Debilerinin m
3
/sn olarak
verilmesi,

Söz konusu “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” Projesi
Doğu Karadeniz Havzası içerisinde yer almaktadır. Proje ile ilgili olarak DSİ Genel
Müdürlüğü’nde 2009 yılına kadar tamamlanmış onaylı aylık akım debileri alınarak tablo
halinde aşağıda ve Ek-17’de verilmiştir.

Tablo 34. Taşlıkaya Regülatör Yeri Aylık Ortalama Akımları (1978-2009)


Proje kapsamında işletme aşamasına geçilmeden önce biri menbaada diğeri ise
mansabda olmak üzere 2 adet AGİ (Akım Gözlem İstasyonu) kurulacak olup; kurulma
aşamasında DSİ (Devlet Su İşleri) Bölge Müdürlüğü’ne müracaat edilerek uygun yer için
görüş alınacaktır. Ayrıca AGİ İstasyonunun GPRS Modemli (on-line bağlantılı) cihaz ile
donatılması sağlanacaktır.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

81/398
IV.2.8. Projenin Yer Aldığı Havzanın Su Kullanım Durumu, Yağış-Akış İlişkisi,
Ekolojik Potansiyeli, Projenin Kurulacağı Su Kaynağının/Kaynaklarının Uzun Yıllara
Ait Aylık Ortalama Değerleri (m
3
/sn), Akım Gözlem İstasyonları ve Regülatör
Yerlerini Temsil Eden Uzun Yıllara Ait Akım Değerlerinin, İlgili Kurum (bu verilerin
temin edildiği kurum) Onayı Alınarak Sunulması

Söz konusu “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” Projesi
Doğu Karadeniz Havzası içerisinde yer almaktadır. Havzada genellikle Karadeniz iklimi
hakimdir. Yöre, yurdumuzun en fazla yağış alan kesimini teşkil eder. Havzanın iklimine
tesir eden etkenlerin en önemlilerinden biri yeryüzü şekilleridir. Kıyıya paralel olarak
uzanan Kaçkar dağları havzanın kuzeyi ile iç kesimleri arasında bir engel oluşturmaktadır.
İç kesimlere gidildikçe Karadeniz ikliminin etkisi azalmaktadır. Kıyı kesimde yağışlar fazla
iken iç kesimlere doğru gidildikçe yağış azalmaktadır. Taşlıkaya Regülatörü yağış alanı 44
km
2
, talveg kotu ise 983 m’dir.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” Projesinin de içinde
yer aldığı Kapistre dere havzasının coğrafi konumu nedeni ile iklim özellikleri, genellikle
Karadeniz iklimi tesiri altında olmasına rağmen havzanın üst kısımlarına gidildikçe
Karadeniz ikliminden uzaklaşılır. İç kesimlere gidildikçe yağış miktarı azalır. Bunda en
büyük etken kıyıya paralel uzanan dağların yağışı kesmesi iç kısımlara ulaşmasını önler.
Proje yağış alanı karakteristiklerini yansıtan Ortacalar (DMİ) ve Sarıgöl (DSİ) Meteoroloji
istasyonları mevcut olup bu istasyonlara ait aylık toplam yağış değerleri Tablo 35. ve
Tablo 36.’da verilmiştir.

Proje alanında Taşlıkaya Regülatörü yerinde DSİ tarafından İşletilen Ballı dere
üzerinde 22-89 nolu Ballı Dere-Küçük köy AGİ mevcuttur. 22-89 AGİ ise 1985 yılında
işletmeye açılmış olup işletilmeye devam etmektedir. Kapistre dere üzerinde 22-49 nolu
Kapistre deresi-Başköy Akım Gözlem İstasyonu (AGİ) vardır. DSİ tarafından açılmış olan
bu istasyon, 1978 yılında işletmeye açılmış olup, 2004 yılına kadar rasat yapmaya devam
etmiştir. İstasyonun değerleri süreksizlik arz etmektedir. Abu çağlayan dere üzerinde 22-
06 Abu çağlayan Dere-Köprübaşı AGİ mevcuttur. 22-06 AGİ, 1965 yılında işletmeye
açılmış olup halen işletilmeye devam etmektedir. Yeşil Dere üzerinde 22-72 nolu Arılı AGİ
mevcuttur. 1981 yılından beri gözlem yapılmaktadır. İstasyonların bazı yılları değersizdir.

Gerek AGİ’ler gerekse Meteoroloji istasyonları, Şekil 9.'daki hidrometeorolojik
bulduru haritasında verilmiştir. Bölgesel frekans analizi çalışmasında kullanılan bazı Akım
Gözlem İstasyonlarına ait karakteristik bilgiler ve gözlem periyotları ise, Tablo 37.'de
verilmiştir.


EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

82/398
Tablo 35. DMİ- Ortacalar Meteoroloji İstasyonu Aylık Yağış Değerleri (mm)
YIL Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Toplam
1970 204,4 163,7 120,4 53,5 129,0 77,5 103,3 219,5 257,9 323,6 162,4 156,5 1.971,7
1971 82,8 279,0 133,4 84,9 68,7 218,7 84,5 136,6 167,0 339,4 189,6 422,3 2.206,9
1972 179,1 32,6 101,3 70,5 75,7 155,5 68,6 210,0 271,3 122,8 212,4 265,1 1.764,9
1973 205,9 160,8 117,7 95,5 102,4 153,5 117,2 70,3 163,8 184,0 265,4 273,0 1.909,5
1974 95,0 36,6 50,2 149,1 55,4 99,4 67,1 129,0 397,3 1,7 179,3 164,5 1.424,6
1975 99,1 261,3 165,3 84,3 43,2 122,9 113,0 53,3 141,4 285,8 140,6 179,9 1.690,1
1976 316,7 132,7 105,4 41,8 110,0 136,4 151,5 97,5 226,2 389,3 19,7 73,6 1.800,8
1977 141,1 54,4 120,1 85,8 81,8 158,5 168,9 173,2 240,8 258,9 149,6 210,9 1.844,0
1978 76,6 32,6 44,3 97,6 29,2 14,0 0,0 18,2 29,9 44,1 1,4 46,3 434,2
1979 241,1 194,5 58,2 85,5 45,2 165,9 203,2 48,6 106,7 374,4 120,9 216,1 1.860,3
1980 318,8 61,4 151,8 103,3 48,3 53,0 63,6 182,6 281,6 207,1 287,9 164,4 1.923,8
1981 76,3 127,1 169,4 58,3 125,4 87,2 103,8 182,9 228,6 199,4 328,7 167,1 1.854,2
1982 284,8 102,6 115,5 136,9 56,7 106,2 138,4 114,2 126,5 270,8 201,4 190,1 1.844,1
1983 210,6 68,6 141,9 31,9 74,2 203,8 212,3 88,1 127,0 228,0 266,7 269,9 1.923,0
1984 52,6 55,7 87,9 65,1 142,2 90,8 101,1 137,8 78,5 230,7 181,3 137,9 1.361,6
1985 136,7 530,0 137,1 74,2 108,0 178,1 92,4 36,4 247,6 376,5 92,3 329,9 2.339,2
1986 257,1 156,2 100,0 57,0 150,5 108,8 79,4 77,5 278,3 231,9 165,5 131,9 1.794,1
1987 252,1 123,6 85,4 137,8 40,0 122,6 172,9 327,2 192,2 174,4 137,2 240,2 2.005,6
1988
1989 210,1 102,4 46,8 101,0 77,3 59,1 59,7 233,1 314,5 322,7 211,1 1.737,8
1990 211,9 121,3 132,8 142,5 92,0 132,1 58,3 108,7 252,8 218,1 154,9 202,0 1.827,4
1991 214,5 132,1 127,6 39,9 242,4 108,9 44,5 147,6 125,3 151,7 41,3 164,6 1.540,4
1992 308,1 265,0 102,1 87,4 84,1 101,1 305,4 122,0 - - - - 1.375,2
Ort. 188,8 150,1 112,3 83,2 91,2 121,5 114,0 124,6 198,8 234,6 172,4 200,8 1.792,2
Kaynak: Fizibilite Raporu





EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

83/398
Tablo 36. DSİ- Sarıgöl Meteoroloji İstasyonu Aylık Toplam Yağış Değerleri (mm)
YIL Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Toplam
1964 - - - - - 80,6 16,9 11,3 18,3 10,8 68,3 49,2 -
1965 4,4 31,3 25,0 52,6 21,7 90,1 121,2 45,9 115,9 159,2 102,2 115,8 885,3
1966 76,3 3,0 59,8 47,3 76,8 23,6 17,1 19,5 64,8 24,7 15,1 60,6 488,6
1967 84,9 53,3 51,0 47,4 61,4 116,2 55,2 64,6 47,2 23,7 70,8 113,9 789,6
1968 104,6 75,5 69,8 50,8 103,6 52,3 30,3 57,9 74,6 67,0 16,8 54,8 758,0
1969 33,6 44,0 40,4 54,7 24,9 47,4 15,6 21,2 18,9 73,4 24,5 75,9 474,5
1970 - 45,5 47,8 10,8 83,6 49,3 60,5 67,7 24,3 72,6 19,2 58,1 -
1971 11,8 39,5 62,9 49,2 88,2 74,4 26,7 64,0 14,8 36,0 57,2 111,2 635,9
1972 8,0 4,7 16,7 53,1 78,8 137,9 36,1 42,7 72,3 50,4 34,1 46,0 580,8
1973 32,5 39,1 31,9 32,5 56,7 91,2 24,2 2,1 5,3 44,1 70,3 29,3 459,2
1974 19,4 19,5 50,3 119,0 56,8 32,1 5,5 36,6 38,4 11,0 34,1 43,6 466,3
1975 21,5 44,7 63,0 34,2 48,8 49,5 32,7 3,0 18,2 25,5 49,9 61,5 452,5
1976 53,4 6,3 10,8 30,5 38,7 101,0 27,2 20,1 12,0 51,6 25,1 10,3 387,0
1977 7,2 37,0 23,6 63,3 60,9 53,7 27,7 0,0 31,9 35,2 25,3 29,2 395,0
1978 11,6 42,4 53,1 92,4 11,8 49,3 12,0 29,9 19,5 22,2 74,0 79,3 497,5
1979 22,4 67,7 16,1 50,8 68,1 42,1 38,2 18,3 14,4 37,4 45,0 36,8 457,3
1980 1,8 - 24,6 44,6 36,1 7,2 3,8 20,2 21,1 14,4 65,2 34,5 -
1981 1,8 42,6 33,8 34,1 76,6 53,2 40,2 9,7 19,0 12,2 86,7 13,5 423,4
1982 26,5 28,1 20,8 71,0 58,8 25,2 34,4 10,7 5,4 10,6 2,8 17,8 312,1
1983 26,9 16,2 46,6 22,4 70,0 74,1 4,1 8,9 43,2 25,2 24,5 - -
1984 - 19,0 23,1 46,8 49,4 48,4 39,0 49,3 - - 71,5 62,7 -
1985 80,9 110,4 34,2 102,3 56,3 - 42,1 27,6 39,1 89,7 54,8 53,9 691,3
1986 28,5 62,5 23,1 37,5 84,7 49,0 - - 28,0 89,5 52,6 61,4 -
1987 81,0 64,1 18,2 105,3 118,3 23,6 35,4 57,8 36,2 24,0 67,2 35,6 666,7
1988 94,7 122,0 42,1 90,3 120,8 125,5 47,7 77,2 48,2 118,7 103,8 96,8 1.087,8
1989 50,3 54,0 35,0 60,3 79,4 37,4 40,8 39,9 52,0 145,6 131,0 136,6 862,3
1990 80,6 64,9 58,9 79,0 65,4 56,3 8,1 6,3 12,5 34,8 35,1 52,8 554,7
1991 148,7 7,3 19,8 29,2 68,1 24,5 34,5 30,1 9,3 29,3 28,1 19,6 448,5
1992 55,4 104,0 16,5 13,3 36,4 72,6 13,9 27,0 47,4 68,7 38,0 29,5 522,7
1993 7,0 12,4 17,4 71,7 59,6 49,6 19,5 44,3 9,1 4,3 58,4 37,7 391,0
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

84/398
1994 32,3 16,0 47,0 37,8 35,8 19,2 19,2 33,9 2,2 34,6 17,6 5,1 300,7
1995 8,1 7,6 49,7 54,8 39,3 76,4 34,7 65,4 17,0 38,0 72,0 8,6 471,6
1996 2,2 16,4 33,9 57,8 31,7 20,2 20,8 57,8 39,1 45,0 - 76,4 -
1997 37,4 24,4 7,6 47,2 32,1 59,0 55,7 32,8 40,0 46,4 5,4 18,2 406,2
1998 10,5 37,6 89,4 38,9 46,9 68,0 23,0 8,3 29,4 - - - -
1999 - 44,6 64,4 38,9 65,3 98,2 42,0 20,4 - - - - -
Ortalama 51,3 49,9 37,1 57,6 62,7 55,7 31,2 37,8 29,3 59,1 55,3 48,6 582,1
Kaynak: Fizibilite Raporu





EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

85/398

Şekil 9. Hidrometeoroloji Bulduru Haritası
Kaynak: Fizibilite Raporu
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

86/398
Tablo 37. Akım Gözlem İstasyonlarına Ait Karakteristik Bilgiler ve Gözlem Periyotları
İSTASYON NO AKARSUYUN ADI İSTASYONUN ADI
İŞLETEN
KURULUŞ
KOT
(m)
YAĞIŞ
ALANI
km2
AÇILDIĞI
YIL
İSTASYONUN
DURUMU
DEĞERLENDİĞİ YILLAR
22-06 Abuçağlayan D. Köprübaşı DSİ 60,0 156,0 1965 Açık 32
22-07 Haldizen S. Serah DSİ 1114,0 153,5 1965 Açık 32
22-49 Kapistre D. Başköy DSİ 75,0 186,2 1978 Açık 20
22-52 Solaklı D. Ulucami DSİ 275,0 576,8 1978 Açık 24
22-53 Süremen D. Ortaköy DSİ 150,0 180,5 1978 Kapalı 13
22-57 Öğene D. Alçakköprü DSİ 650,0 241,0 1978 Açık 17
22-68 Baltacı D. Yeniköy DSİ 500,0 174,6 1981 Açık 13
22-72 Arılı D. Arılı DSİ 175,0 92,2 1981 Açık 22
22-77 Cimil D. Cimil DSİ 1650,0 139,3 1981 Açık 13
22-78 Tozköy D. Tozköy DSİ 1000,0 284,3 1981 Açık 12
22-79 Kapistre D. Çamlıca DSİ 300,0 89,7 1981 Açık 9
22-89 Ballı D. Küçükköy DSİ 400,0 66,4 1984 Açık 17
2215 Çamlı Deresi Dereköy EİE 990,0 445,2 1964 Açık 40
2218 İyi Dere Şimşirli Köprüsü EİE 310,0 855,3 1954 Açık 50
2233 Tosköy Deresi Tosköy EİE 1220,0 249,2 1963 Açık 41
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

87/398
Söz konusu “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”Projesi
Ballı deresi üzerinde yer almaktadır. Proje ile ilgili olarak DSİ Genel Müdürlüğü’nden
alınmış 2009 yılına kadar tamamlanmış onaylı aylık akım debileri Tablo 34.’de ve Ek-
17’de verilmiştir.

Taşlıkaya Regülatör yerinde DSİ verilerine göre yıllık ortalama akım değeri 2,629
m
3
/s’dir.

Söz konusu proje ile ilgili olarak Taşlıkaya Regülatörü ve HES Projesi Su Kullanım
Hakları Raporu hazırlatılmış olup (Bkz. Ek-13); Taşlıkaya Regülatörü ile santral binası
arasında tarım amaçlı su kullanımı söz konusu olmayıp, değirmen ve balık çiftliği
bulunmamaktadır.

IV.2.9. Toprak Özellikleri ve Kullanım Durumu (toprağın fiziksel-kimyasal ve biyolojik
özellikleri, arazi kullanım kabiliyeti sınıflaması, erozyon, toprağın mevcut kullanımı),

Artvin, Kuzey Anadolu orojenik kuşağı dahilinde yer almaktadır. Bölgenin en eski
arazisini meydana getiren metamorfik seri, Çoruh Nehrinin aşağı kesimlerinden başlayarak
Sirya üzerinden kuzeydoğuya doğru yayılmaktadır. Seri içerisinde kuvars, piritli siyah şist,
metamorfoze olmuş lavlar, mikaşistler, kloritli, biyotitli ve feldspatlı şistler, kloritli ve biyotitli
gnayslar ve bunların içine sokulmuş iri taneli, pembe renkli granit ve granodioritler
bulunmaktadır. Metamorfik serinin üstüne gelen Jura alt kretase serisi gelmektedir. Bu seri
alt kısımlarında koyu renkli diabaz, serpantin, andezit, marnlı ve tüflü kalkerlerden
meydana gelmektedir. Artvin İl merkezinde görülen kırmızı renkli tabakalar bu seriye aittir.
Serideki konglomeralar üst kısımlarda kırmızı ve ince taneli gre haline dönüşmektedir.
Konglomeranın çakılları arasında, koyu renkli bazik lavlar, kırmızı radyolarit marn parçaları
ve gri renkli kalkerler yer almaktadır. Artvin ve yöresinin en büyük jeolojik ünitesi üst
kretase volkanik serisi ve volkano-sedimanter serisidir. Bu seri, asit ve nötr lavlarla bunlara
ait anglomera ve tüflerden, bunlar arasında ince yataklar halinde yer alan ve çoğunluğu
kırmızı renkli olan marn ve kalker tabakalarından meydana gelmektedir. Lav serisi
içerisinde dasit, andezit, kiparit, kuvarsporfirler bulunmaktadır. Artvin İlinde yayılan
topraklar altı grupta toplanmaktadır. Bunlar, kahverengi ve kireçsiz kahverengi orman
toprağı, kırmızı topraklar, sarı podzolik topraklar, yüksek dağ çayır toprakları, alüviyal ve
koluviyal topraklardır.

Tablo 38. Artvin İli Genel Toprak Yapısı Dağılımı
Toprak Grupları Yüzölçümü %
Kahverengi Orman Toprakları 131.263 17,7
Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları 316.980 42,6
Kırmızı Sarı Podzolik Topraklar 130.346 17,5
Yüksek Dağ Çayır Toprakları 91.268 12,3
Alüvyal Topraklar 2.275 0,3
Kolüvyal Topraklar 353 0,0
Çeşitli Araziler ve Yüzeyleri 71.159 9,6
Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü

Kahverengi Orman Toprakları:

Toprak profili içerisinde horizonların dağılımı A-B-C şeklindedir. Bazı durumlarda
profil içerisinde B horizonuna rastlanmayabilir. Genellikle A horizonu iyi gelişmiş, koyu
kahve renkli ve kırıntılı bir yapıdadır. Horizonlar arasındaki geçiş tedricidir. B horizonu açık
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

88/343
kahve renkli, bazen kırmızımtırak kahverenginde yuvarlak veya köşeli blok yapıdadır. B
horizonunun alt kısımlarında kısmen kireç birikmelerine rastlanabilir. Bu topraklar genel
olarak yapraklı ağaçlarında altında gelişir. Toprak tepkimesi hafif asit veya nötr özelliktedir.
İldeki toprakların % 17.7 (131263 ha) kahverengi orman toprağıdır (Şekil 10.).

Kireçsiz Kahverengi Orman Toprağı:

Toprak profili içerisinde horizonların dağılımı A-B-C şeklindedir. Bazı durumlarda
profil içerisinde B horizonuna rastlanmayabilir. A horizonun gelişimi oldukça iyidir. A
horizonu gözenekli ve kırıntılı bir yapıdadır. B horizonundaki gelişim A horizonu kadar
belirgin değildir ve zayıf bir gelişim gösterir. Genel olarak bu horizonda kil birikimi oldukça
azdır veya hiç olmayabilir. Horizonlar arasındaki geçiş tedricidir.

Genel olarak bu topraklar yapraklı orman ağaçlarının altında gelişir. İldeki
toprakların % 42,6’sı (316980 ha) kireçsiz kahverengi orman topraklarından oluşmaktadır.
(Şekil 10.)

Alüviyal Topraklar:

Havza içindeki akarsuların taşıyarak mansaba yakın yerde depoladıkları materyal
üzerinde oluşan, nadiren A-C horizonlarına sahip genç topraklardır. Mineral bileşimleri
akarsu havzasının litolojik bileşimi ile jeolojik periyotlarda yer alan toprak gelişimi
sırasındaki taşınma ve birikme dönemlerine bağlı olup, heterojen bir yapıya sahiptir.
Alüviyal alanlarda, üst toprak alt toprağa belirsiz olarak geçiş yapar. İnce tekstürlü ve
taban suyu yüksek alanlarda düşey yöndeki geçirgenlik oranı az, yüzeyi nemli ve organik
maddece zengindir. Kaba tekstürlü topraklar iyi drene olduklarından yüzeyi çabuk
kurumaktadır. Toprakların üzerindeki bitki örtüsü mevcut iklime bağlıdır. Bulundukları
iklime uyabilen her türlü kültür bitkilerinin yetiştirilmesine elverişli üretken topraklardır.
İldeki toprakların % 0.3’ ü (2275 ha) alüviyal topraklardır (Şekil 10.).

Koluviyal Topraklar:

Çoğunlukla dik eğimli yamaçların etek kısımlarında veya vadinin mansaba yakın
kısımlarında bulunurlar. Yerçekimi, toprak kayması, yüzey akışı ve yan dereler vasıtasıyla
taşınarak etek kısımlarda biriken materyaller üzerinde oluşurlar. A-C horizonlarına sahip
genç topraklardır. Profil kesiti boyunca, yüzeysel akışın yoğunluğuna ve eğim derecesine
göre farklı büyüklükteki parçaları içeren katlara rastlanmaktadır. Bu katlar alüviyal
topraklardaki gibi birbirine paralel olmayıp düzensiz dağılımlıdır. İldeki toprakların 353
hektarı (% 0,0001) koluviyal topraklardır (Şekil 10.).

Kırmızı Sarı Podzolik Topraklar:

Toprak profili boyunca A-B ve C horizonlarına sahip oldukları için zonal topraklar
olarak adlandırılırlar. A
1
horizonu nispeten ince olup koyu renklidir. Karakteristik özelliği, B
horizonunun koyu kırmızıdan-koyu sarıya doğru değişen renkte ve yuvarlak köşeli ve blok
yapıda olmasıdır. Renklenmedeki bu değişiklik demirin oksitlenmesi ve hidratlanmasından
meydana gelmektedir. Profil içerisinde A
2
ve B horizonu arasındaki sınır belirgindir. A
horizonundan yıkanarak gelen kil, demir, alüminyum ve organik madde B horizonunda
birikir. Profilin alt kısımlarında renk lekelenmeleri ve demir konkresyonlarına rastlanabilir.
İldeki toprakların % 17.5’i (130346 ha) kırmızı-sarı podzolik topraklardır (Şekil 10.).



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

89/343

Şekil 10. Artvin İli Topraklarının Alansal Dağılımı (%)

Yüksek Dağ–Çayır Toprakları:

Genel olarak yüksek rakımlarda ve orman sınırının daha yukarı kısımlarındaki
sahalarda yer alan bu topraklar, yıl içindeki toprak oluşum süresinin kısa olması sebebiyle
profil oluşumu gelişmemiş, çoğu kez A-C horizonlarına sahip olan intrazonal topraklardır.
Bu toprak tipinde. üst toprak koyu kahverengi veya grimsi kahverenginden siyaha kadar
değişmektedir. Çoğunlukla sığ ve taşlı olan bu topraklarda, bazen alt toprak mevcut olup,
bunların içinde sarı pas veya gri renkli düzensiz çizgiler veya lekeler bulunmaktadır.

Organik madde ayrışması, parçalanması yeter derecede olmadığından, topraklar
organik madde yönünden zengindir. İldeki toprakların % 12,3’ü (91268 ha) yüksek dağ-
çayır toprakları ile kaplıdır.

Arazi kabiliyet sınıflandırmasında göre yüksek dağ-çayır toprakları başta olmak
üzere yöredeki toprakların çok büyük bir bölümü V, VI ve VII. sınıf araziler üzerindedir.
(Şekil 11.).
















EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

90/343

Şekil 11. Artvin İline ait Arazi Kabiliyet Sınıflarının Dağılımı (%)

Proje alanının arazi kullanım durumu gösterir 1/100.000 ölçekli Arazi Varlığı
Haritası ekte verilmektedir (Bkz. Ek-6). Proje alanında yapılan arazi etüdü çalışmaları
neticesinde proje alanında tarım arazisine rastlanmamıştır.

Haritadan görüleceği üzere proje kapsamında yapılacak olan “Taşlıkaya
Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” tesisinin ünitelerinin tamamı VII sınıf
toprak arazisinde kalmaktadır.

VII.Sınıf Toprakların Özellikleri:

Bu sınıfa giren topraklar;

 Çok dik eğim
 Erozyon
 Sığ toprak
 Taşlılık
 Yaşlılık
 Tuzluluk ve sodiklik yahut külür bitkilerinin yetiştirilmesini engellemeyen diğer
sınırlandırmalardır. Araziler uygun bir idare ile otlatma veya orman için
güvenle kullanılabilir.

P24r.3 O-VII es

P24r.3 : Kırmızı Sarı Podzolik Topraklar, litozolik, kayalı, %29 eğim ve
şiddetli erozyon
O : Orman
VII : VII Sınıf toprak özelliği


EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

91/343
“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”projesi kapsamında
yapılması planlanan ünitelerin (Regülatör, iletim tüneli, yükleme havuzu, cebri boru ve
santral binası) tamamı VII. Sınıf Toprak Arazisi içerisindedir. Büyük toprak gruplarından
Kırmızı Sarı Padzolik Topraklara girmektedir. Eğim ve Derinlik Kombinasyonu açısından
değerlendirildiğinde toprak derinliğinin Litozolik, eğimin ise %29 olduğu görülür. Şu andaki
kullanım durumu orman vasfındadır.

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje alanının sarp
tepelerden oluşması dolayısıyla yakınında yerleşim birimi, tarla ve bahçe bulunmamakta
olup, tamamı orman arazidir.

Proje kapsamında tarım arazisinin olması durumunda ise 5403 sayılı Toprak
Koruma ve Arazi Kullanım Kanununun 13. Maddesi gereğince İl Toprak Koruma Kuruluna
müracaat edilerek Tarım Dışı Amaçlı Arazi Kullanım İzni alınacaktır. Ayrıca aynı kanunun
12. Maddesi ve Kanuna ait uygulama yönetmeliğinin 12. Maddesi gereğince ilgili alanlarda
Etüt Raporu ve gerekli görüldüğünde Toprak Koruma Kurulunun gerekli göreceği ve
belirteceği hususlar doğrultusunda Toprak Koruma Projesi hazırlanarak Toprak Muhafaza
Tedbirleri alınacaktır.

Ayrıca proje kapsamında kamulaştırma yapılmayacaktır. Projenin uygulama
aşamasında kamulaştırma yapılmasına gerek duyulması halinde, kamulaştırma
çalışmaları kapsamında özel mülkiyet sahipleri ile öncelikli olarak karşılıklı anlaşma yoluna
gidilecektir. Anlaşmazlık durumlarında ise kamulaştırma çalışmaları 05.05.2001 tarih ve
24393 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4650 sayılı Kamulaştırma
Kanunu uyarınca yürütülecektir. Bu kapsamda kamulaştırma planı hazırlanacak ve
kamulaştırma işlemleri esnasında her türlü zarar-ziyan yatırımcı firma olan Eyner Enerji
Üretim ve Tic. Ltd. Şti. tarafından karşılanacaktır.

Söz konusu “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”
projesinin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında 08.06.2010 tarih ve
27605 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Toprak Kirliliğinin Kontrolü
ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik” hükümlerine titizlikle
uyulacaktır.

IV.2.10. Tarım Alanları (tarımsal gelişim proje alanları, özel mahsul plantasyon
alanları) Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü, Ürün Desenleri ve Bunların
Yıllık Üretim Miktarları,

Artvin’de tarım geleneksel anlamda yapılmakta olup, üretilen ürünler aile
tüketiminin yanı sıra mahalli pazarlar ve çevre illerin pazarlarına gönderilmektedir.
Tarımsal üretimde tamamen insan gücüne dayalı üretim modeli söz konusu olup makineli
tarım yok denecek kadar azdır. Bitkisel üretim çoğunlukla Çoruh nehri ve kollarının
oluşturmuş olduğu vadi tabanında bulunan tarımsal arazilerde yapılmasına karşılık
hayvansal üretim iç ve yüksek kesimlerde yapılmaktadır. Artvin’deki tarımsal işletmeler
küçük aile işletmelerinden oluşmaktadır, bu nedenle güre ve zirai ilaç kullanımı yok
denecek kadar azdır.

Türkiye İstatistik Kurumu 2009 verilerine göre Artvin İlinin tarım alanı dağılımı
Tablo 39.’da verilmiştir.




EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

92/343
Tablo 39. Artvin İli 2009 Yılı Tarım Alanı Dağılımı
Kaynak: www.tuik.gov.tr.

Tablo 39.’dan da görüleceği üzere Artvin ilinin tarım alanı Türkiye ortalamasının
çok altında olup tarım yüzey alanlarının il genelinde az olması nedeniyle tarımsal gelişim
ve özel mahsul plantasyon alanları bulunmamaktadır. Fakat İl’de tür ve çeşit bazında
oldukça geniş bitkisel üretim deseni mevcuttur. Çoruh vadisi boyunca 102 dekar alanda
örtü altı sebze yetiştiriciliği yapılmaktadır. İlimizde seracılık ağırlıklı olarak Yusufeli
ilçesinde yapılmaktadır. Örtü altında ısıtma yapılmadan yılda 3 ürün alınmaktadır.

Artvin İli tarımsal üretim içerisinde ekonomik öneme sahip bazı tarımsal ürünlerin
üretim alanları ve üretim miktarları aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Tablo 40. Artvin İli 2009 Yılı Tarım Alanı Dağılımı
Ürün Cinsi Dikiliş (dekar) Ekiliş (%) Üretim (ton)
Fındık 90.815 14.1 6.298
Yem Bitkileri 194.267 30.1 147.878
Çay 85.963 13.3 95.510
Mısır 20.040 5.8 9.309,8
Buğday 18.740 2.9 182,1
Buğday (kışlık) 200 0.1 40
Patates 11.185 1.7 25.359,74
Arpa-Çavdar 13.758 2.1 3.303,8
Fasulye (yeşil) 7.305 1.1 10.786
Fasulye (kuru) 5.230 0.8 1251.2
Soğan (taze) 245 0.1 442,5
Havuç 6 0.1 6,5
Bağ 6.512 0.9 9.921
Çilek 7 0.1 19,25
Dut 640 0.1 2.844,25
Elma 4.899 0.8 6.947
Zeytin 1.415 0.3 2.432
Ceviz 2.724 0.4 4.012,15
Kiraz 1.107 0.1 2.854,1
Armut 1.590 0.3 2.917
Domates 1.714 0.3 7.354
Patlıcan 189 0.1 760,5
Biber 484 0.1 1.205,2
Kavun 63 0.1 242,1
Lahana 1.409 0.8 1.036
Hıyar 1.535 0.2 6.525
Çeltik 950 0.2 712,5
Erik 450 0.1 1.888
Kivi 550 0.1 505
Narenciye 1.686 0.2 1.522
Diğer Tarımsal Üretim 101.472 15.8 -
Kaynak: 2009 yılı İVA ve ÇKS Kayıt Sistemi
Sektör
Türkiye
(dekar)
Artvin
(dekar)
Tahıllar ve Diğer Bitkisel Ürünlerin Alanı
Ekilen Alan 162.412.775 78.994
Nadas 43.229.628 2.124
Sebze Bahçeleri Alanı 8.113.128 12.401
Meyve, İçecek ve Baharat Bitkileri Alanı 29.429.844 207.665
Toplam Alan 243.185.375 301.814
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

93/343
Projenin uygulanacağı Arhavi İlçesi genellikle çay tarımına ve kısmen de fındık
üretimine dayalıdır. İlçe genelindeki işlenebilir tarım arazisi yaklaşık olarak toplam 48.000
dekardır. Bu alanın 30.000 dekarı çaylık, 90.00 dekarı fındıklık, 7.000 dekarı da mısır ve
diğer kalan kısmı ise sebze ve meyve alanıdır.

Bu tarımsal faaliyetlerden yaş çay üretimi 21.500 ton, kuru çay üretimi 3.870 ton
tahmini fındık üretimi de 800 tondur. Arhavi'de, alternatif ürün alanında kivi üretiminde
önemli bir gelişim sağlanmıştır. 1990-2002 yılları arasında çiftçilere yaklaşık 20 bin adet
kivi omcası dağıtılmış ve 400 dekarlık bir alanda üretim gerçekleştirilmiştir. İlçede, 1999-
2002 yıllarında yıllık ortalama 50 ton kivi üretimi gerçekleştirilmiştir.

Faaliyet alanını ve yakın çevresinde tarım alanı bulunmamakta olup, alanın sarp ve
derin vadilere sahip topografik yapısı nedeniyle ileride de bölgede tarımsal çalışmaları
mümkün kılmamaktadır. Proje kapsamında uzmanlarca hazırlanan “Su Kullanım Hakkı
Raporunda” Ballı Deresinde tarımsal amaçlı su kullanımı söz konusu değildir. Dolayısıyla
“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin inşaat ve işletme
aşamasında bölgedeki tarımsal alanları ve faaliyetleri etkilemesi beklenmemektedir.

Söz konusu proje kapsamında proje alanında uzmanlarca yapılan çalışmalar
neticesinde hazırlanan ve DSİ Bölge Müdürlüğü tarafından onaylanan “Su Kullanım Hakkı
Raporu” ve yine uzmanlar tarafından hazırlanan Ekolojik Değerlendirme Raporu eklerde
verilmiştir. Dolayısı ile proje kapsamında regülatör yapısı ile çevrilen sular santral
binasında enerjisi alındıktan sonra tekrar Ballı deresine bırakılmakta ve santral yapısından
sonra dere suyu normal debilerine kavuşmaktadır. Proje kapsamında kurulması planlanan
regülatör yapısı ile santral binası arasında kalan bölümün tamamı orman arazisi olup;
herhangi bir tarım arazisi ve su ürünleri üretim tesisi bulunmamaktadır. Santral yapısından
sonra bulunan tarım arazileri için ise Ballı Deresi santral yapısından sonra debinin
tamamına sahip olacağından dolayı etkilenmesi söz konusu değildir.

Yinede “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi
kapsamında kadimden beri süregelen su kullanım alışkınlıkları ve hakları var ise bu konu
dikkate alınarak etkilenecek alanlarda ikame olarak damla sulama sistemlerinin
geliştirilmesi ve uygulanması amacıyla damla sulama projeleri hazırlanacak ve bu amaç
için fon ayrılacaktır.

Kurulması ve işletilme planlanan “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658
MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında gelecek yıllarda iklimsel ve mevsimsel değişime
bağlı olarak yerleşim yerlerinin sulama suyuna, içme ve kullanma suyuna ihtiyaç olması
durumunda , ihtiyaç duyulan su mansaba bırakılacaktır.

Ayrıca regülatör ve santral yapısı arasındaki debi değerinin düşmesinden ötürü
Ballı deresinde yaşayan balıkların ve sucul canlıların olumsuz etkilemesini engellemek
amacıyla uzmanlar tarafından proje alanında yapılan çalışmalar neticesinde hazırlanmış
olan Ekolojik Değerlendirme Raporunda belirtilen yılık ortalama akımın %12’sine tekabül
eden 0,315 m
3
can suyu Ballı deresine sürekli olarak bırakılacak, kurak geçen aylarda ve
suyun miktarına göre bir azalmaya gidilmeyecektir. Ve bu konuda gerekli hassasiyet
gösterilecektir.

Bu akım değerleri sağlandığı takdirde ballı deresinin proje bölgesindeki sucul
yaşamın devamlılığı, minimum seviyenin üstünde bir düzeye ulaşabilecektir. Buna ilaveten
regülatör ile santral arasında kalan kesimde bir çok yan kol Ballı deresine karışmakta olup
bırakılacak can suyuna önemli katkı sağlayacaktır.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

94/343
Uzmanlar tarafından hazırlanan Ekolojik Değerlendirme Raporu eklerde verilmiştir
(Bkz. Ek-12). Söz konusu rapor içerisinde yapılan can suyu hesaplamalarında DSİ Genel
Müdürlüğü’nden Alınmış Onaylı Regülatör Yeri Akım Değerleri (Bkz. Ek-17) kullanılarak
belirlenmiştir.

İnşa edilmesi planlanan regülatör ve oluşturulacak bentler, doğal akarsu
ekosistemini mansap-memba yönünde bölecektir. Dolayısı ile proje kapsamında balıkların
yaşamının sürekliliğinin sağlanması ve dere ortamında doğal dengenin bozulmaması için,
balıkların akarsuyun kaynağına gidip gelmelerini sağlamak amacıyla balık geçidi
yapılacak olup sürekli çalışır durumda olması sağlanacaktır. Yapılması planlan balık
geçidine ait çizim Ek-25’de verilmiştir. Ayrıca proje kapsamında 31.12.2004 tarih ve
25687 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Su Kirliliği Kontrolü
Yönetmeliği” ve 1380 sayılı “Su Ürünleri Kanunu” hükümlerine titizlikle uyulacaktır.

Söz konusu proje kapsamında yapılacak balık geçidi FAO’nun ve DSİ’nin
öngördüğü koşulları taşımakta olup bölge balıklarının biyolojik ve ekolojik özellikleri
açısından yeterli teknik özelliklere sahiptir. Söz konusu balık geçidinin işlerliğinin
sağlanabilmesi için bakım, onarım ve işletilmesinde azami titizlik gösterilecektir.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin arazi
hazırlık ve inşaat aşamasında yapılacak kazı ve dolgu çalışmaları esnasında oluşabilecek
olan erozyon, drenaj gibi olaylara sebebiyet vermemek için gerekli tedbirler alınmasına
özen gösterilecektir.

Ayrıca, arazi ıslahı çalışmaları sırasında yağışlar ile oluşabilecek yüzey akışının
Proje Sahası’nda birikmesini engellemek için gerekli yerlere drenaj kanalları ve hendekleri
açılarak yüzey drenajı kontrol edilecektir.

Mevcut yolların ve yapılacak olan yeni yolların yüzey drenajları, mümkün olan
yerlerde, en yakın su kaynağına yönlendirilecektir. Bunun mümkün olmadığı yerlerde ise
menfezler ve taşlar ile desteklenmiş suni su yatakları yapılarak drenaj sağlanacaktır.
Erozyonu asgariye indirebilmek için, özelikle dik kesimlerde, asfalt ve beton kaplamalı
yollar tercih edilecek ve heyelana dönük mücadele sağlanacak, hem de atık hafriyat
malzemesinin geri kazanımı sağlanacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin arazi
hazırlık ve inşaat aşaması kapsamında yapılacak kazı ve dolgu çalışmaları esnasında
oluşabilecek olan erozyon, drenaj gibi olaylara sebebiyet vermemek için gerekli toprak
koruma tedbirleri alınacak ve ihtiyaç duyulması halinde Toprak Koruma Projesi
hazırlanarak uygulanacaktır.

Söz konusu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çıkarılacak 148.376
m
3
’hafriyat malzemesinin 58.843 m
3
’ü proje kapsamında yapılacak üniteler çerçevesinde
dolgu malzemesi olarak, 24.715 m
3
’ü ise şantiye sahası içerisinde kurulacak Kırma-Eleme
Tesisinde işleme tabi tutularak üniteler için gerekli olacak beton malzemesi için
kullanılacaktır. Arta kalan hafriyat malzemesi ise proje kapsamında belirlenen 1 adet kazı
fazlası malzeme döküm alanına sevk edilecektir.

Söz konusu Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanı için Artvin İl Çevre ve Şehircilik
Müdürlüğü’ne ve DSİ 26. Bölge Müdürlüğü’ne görüş sunularak olumlu yazı alınmıştır
(Bkz. Ek-20). Kazı Fazlası Döküm Alanı Ek-1’de verilen 1/25.000’lik topoğrafik harita
üzerinde gösterilmiştir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

95/343
Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje alanının sarp
tepelerden oluşması dolayısıyla yakınında yerleşim birimi, tarla ve bahçe bulunmamakta
olup, tamamı orman arazidir.

Ayrıca proje kapsamında kamulaştırma yapılmayacaktır. Projenin uygulama
aşamasında kamulaştırma yapılmasına gerek duyulması halinde, kamulaştırma
çalışmaları kapsamında özel mülkiyet sahipleri ile öncelikli olarak karşılıklı anlaşma yoluna
gidilecektir. Anlaşmazlık durumlarında ise kamulaştırma çalışmaları 05.05.2001 tarih ve
24393 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4650 sayılı Kamulaştırma
Kanunu uyarınca yürütülecektir. Bu kapsamda kamulaştırma planı hazırlanacak ve
kamulaştırma işlemleri esnasında her türlü zarar-ziyan yatırımcı firma olan Eyner Enerji
Üretim ve Tic. Ltd. Şti. tarafından karşılanacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje alanı orman
arazisi vasfındadır. Söz konusu proje kapsamında tarım arazisi olması durumunda ise
tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı için arazinin en az 1/10.000 ölçekli kadastral haritası
veya krokisi, üzerinde arazinin yeri işaretli ve koordinat değerlerini gösteren 1/25.000
ölçekli haritası, mülkiyet durumunu gösterir belgeyle birlikte söz konusu arazinin mücavir
alan sınırları içerisinde kalması durumunda Belediye, mucavir alan dışında kalması
durumunda İl Özel İdaresine veya diğer plan yapma yetkisine sahip kuruluşlara başvuru
yapılarak ve bu kuruluşlar tarafından da İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’ne intikal
ettirilerek başvuru yapılacaktır. Ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım
Kanununun 13. Maddesi gereği, Toprak Koruma projelerine uymak kaydıyla Artvin Valiliği
veya Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’ndan Tarım Dışı Amaçla Kullanım İzni
alınacaktır.

Ayrıca İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nce hazırlanacak toprak etüt
raporuna istinaden Mülga Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme
Genel Müdürlüğü’nün 22.12.2010 tarih ve B.12.0.TUĞ.011.03-010-07/6163/23303-93574
sayılı talimatlarının EK-1’nde yayınlanan Kamu Yararı Kararı verme yetkisine sahip
kuruluşlarca tanzim edilmiş Kamu Yararı Kararı talep edilmesi durumunda tedarik edilerek
İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’ne iletilmesi sağlanacaktır.

Söz konusu “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”
projesinin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında 08.06.2010 tarih ve
27605 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Toprak Kirliliğinin Kontrolü
ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik” hükümlerine titizlikle
uyulacaktır.

Proje kapsamında yapılacak tüm hafriyat ve depolama işlemlerinde 18.03.2004
tarih ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hafriyat Toprağı,
İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacak, hafriyat
malzemeleri arazide rastgele depolanmayacaktır.

IV.2.11. Orman Alanları (ağaç türleri ve miktarları, kapladığı alan büyüklükleri ve
kapalılığı bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım amaçları, orman
inceleme değerlendirme formu),

Kurulması ve işletilmesi planlanan ““Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658
MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında kurulacak ünitelerin tamamı orman arazilerinden
oluşmakta olup; proje yeri Artvin Orman Bölge Müdürlüğü sınırları içerisinde kalmaktadır.
Proje sahası içerisinde yer alan söz konusu orman alanları için 6831 sayılı Orman
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

96/343
Kanununun 16 ıncı ve 17/3 maddesi gereği Orman Genel Müdürlüğü iznine tabi olup,
faaliyete geçilmeden izin alınacaktır.

Ek-18’de verilen Artvin Orman Bölge Müdürlüğü’nden alınmış ÇED İnceleme
Değerlendirme Formundan’da görüleceği üzere; proje alanı orman sayılan alan içerisinde
yer almaktadır.

Proje sahası 1/25.000 ölçekli Meşçere Haritası üzerinde işaretlenmiş olup, Ek-7’de
sunulmuştur. Ayrıca ÇED İnceleme Değerlendirme Formu da Ek-18’de verilmiştir.

Proje alanı meşçeresinin;

a) İşletme Şekli : Koru
b) Mevcut Ağaç cinsleri : Kızılağaç, Kayın, Ladin
c) Meşcere tipleri : Kza0, Kndı, Ksbc2, OT-T, Ld1, BKn, BKz

Kza0 : Kızılağaç, Boşluklu gençlik ve sıklık çağındaki meşcere
Kndı : Kayın, Orta ve kalın ağıçlık çağı, 1 kapalı
Ksbc2: Kestane, Sırıklık ve direklik çağı ile ince ağaçlık çağındaki meşcere, 2 kapalı
OT-T : Ağaçsız orman toprağı ve taşlık kayalık alanlar
Ld1 : Ladin, Orta ve kalın ağaçlık çağı, 1 kapalı
BKn : Bozuk kayın
BKz : Bozuk kızılağaç

Orman Bölge Müdürlüğü’nden alınan İnceleme ve Değerlendirme Formu’na göre
talep edilen saha içerisinde başka bir müracaat yapılmamıştır.

Talep sahasının tohum meşçeresi, milli park, turizm alanı, özel çevre koruma
bölgesi, askeri yasak bölge ve sit alanı içerisinde kalmamaktadır.

Projenin inşaat aşamasında ve sonrasında orman yangınlarına karşı gerekli
hassasiyet gösterilecek ve çıkabilecek muhtemel orman yangılarına müdahalede tesis
sahasındaki iş makineleri ve mevcut olacak diğer ekipmanlar görevlendirilecektir.

Proje alanı içerisinde yer alan Orman Arazileri için ise kamulaştırma söz konusu
olmayıp; orman arazileri için 6831 Sayılı Orman Kanunu’nun 16 ıncı ve 17/3 üncü maddesi
gereğince Orman Genel Müdürlüğü’nden gerekli izinler alınacaktır.

Ayrıca Ek-18’de yer alan Artvin Orman Bölge Müdürlüğü’nden alınmış ÇED
İnceleme Değerlendirme Formu ekinde belirtilen maddeler kapsamında,

 Proje kapsamında %12 Can Suyu regülatör yapısından bırakılacak olup; DSİ
Genel Müdürlüğü ile yapılan Su Kullanım Hakkı Anlaşmasında belirtilen %10
miktarının altına inilmeyecektir.

 Proje kapsamında işletme aşamasına geçilmeden önce biri menbaada diğeri
ise mansabda olmak üzere 2 adet AGİ (Akım Gözlem İstasyonu) kurulacak
olup; kurulma aşamasında DSİ (Devlet Su İşleri) Bölge Müdürlüğü’ne
müracaat edilerek uygun yer için görüş alınacaktır. Ayrıca AGİ İstasyonunun
GPRS Modemli (on-line bağlantılı) cihaz ile donatılması sağlanacaktır. Ayrıca
AGİ ölçümlerinin silinmesi ve değiştirilmesi mümkün hale getirelecek ve bu
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

97/343
mekanizasyonun şifre, anahtar ya da buna benzer güvenlik önlemi sorumlu
Kamu Kurum görevlisinde olması sağlanacaktır.

 Proje kapsamında mevcut orman yollarının kullanımı durumunda orman
yollarında oluşacak tahribatların onarımı yatırımcı firma tarafından
yapılacaktır.

 Proje kapsamında açılması planlanan yeni yollar için İşletme Müdürlüğü ile
koordineli bir şekilde yapılacak.

 Proje arazi hazırlık ve inşaat aşamasında iletim tünelinin inşasında patlayıcı
madde kullanılacak olup; diğer hafriyat işlemleri ise iş makineleri ile erozyona
sebebiyet vermeyecek şekilde ekskavatör ile gerçekleştirilecektir.

 Proje kapsamında kullanılacak patlayıcı maddeler proje alanına patlatma
yapılacağı zamanlar getirilecek olup; proje alanı içerisinde depolama
yapılmayacaktır. Patlayıcı madde proje alanına günü birlik getirilecektir.

 Proje kapsamında yapılacak inşaat çalışmaları sırasında oluşacak hafriyat
malzemesi gelişigüzel yamaçlardan aşağıya ve derelere bırakılmayacak,
balık geçişleri engellenmeyecektir.

 Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çıkacak hafriyat malzemesi
Şantiye Sahası içerisinde kurulacak kırma-eleme Tesisinde işleme tabi
tutulduktan sonra beton agregası olarak kullanılacaktır. Ayrıca tünelden
çıkacak geri dönüşümü olmayan pasalar konusunda açıklık getirilecektir.

 Proje kapsamında yeni açılacak Regülatör Alanı Ulaşım Yolu ile Yükleme
Havuzu Ulaşım Yolu kapsamında çıkarılacak hafriyat malzemesinin bir kısmı
kendi bünyesinde dolgu olarak bir kısmı ise Şantiye Sahasında kurulacak
Kırma-Eleme Tesisinde işleme tabi tutulduktan sonra mıcır olarak tekrar
yollara serilecek olup; geriye kalan hafriyat malzemesi ise Kazı Fazlası
Malzeme Döküm Alanına sevk edilecektir.

 Proje kapsamında İnşa edilecek olan cebri boru topoğrafik yapı üzerinde
oluşturulacak beton zeminin üzerine monte edilecek olup; cebri boru ile beton
zemin arasında boşluk bulunmaktadır. Dolayısı cebri borunun yörede bulunan
fauna türlerinin geçişini engellemeyecektir. Cebri boru inşaatı aşamasında
250 m de bir hayvan geçiş yolları (ekolojik köprüler) yapılacak ve idarenin
gerek duyması durumunda bu sayı arttırılacaktır. Ayrıca proje kapsamında
regülatör yapısından çevrilen sular iletim kanalı ile değil iletim tüneli ile yer
altından taşınacağından ötürü yörede bulunan fauna türlerinin geçişini
engellemeyecektir.

 Proje kapsamında kurulacak regülatör yapısında ve santral kuyruk suyunda
balık geçidi yapılacak olup; sürekli olarak çalışır durumda olmasına özen
gösterilecektir.

 Proje kapsamında cebri borunun inşaatı aşamasında mümkün mertebe
yaklaşım yolları yapılamadan gerçekleştirilecektir.

 Proje ile ilgili olarak kati izinin alınmasına müteakip demirden hazırlanacak
kazıklara numaralı verilerek beton zemine monta edillecektir. Kazık işlemleri,
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

98/343
bilgilendirme tabelalarının hazırlığı ve montajı Eyner Enerji Üretim ve Tic.
Ltd. Şti. tarafından yapılacaktır.

 Tesisi dair tahsis talebi sırasında inşaat süresi boyunca kullanılacak alanların
geri iadeleri esnasında ve işletme süresince kullanılacak ancak ihtiyaç fazlası
olanların ağaçlandırılması peyzajının yapılması ve ağaçlandırmaya müsait
hale getirilmesi ait Rehabilitasyon Projesi Artvin Orman Bölge Müdürlüğü’ne
sunulacaktır. Bu konu mutlaka kesin izin taahhüt senedine geçirilecektir.

 Söz konusu projenin bulunduğu havzada başka bir proje var ise Enerji Nakil
Hattı (ik hat) her iki projenin de ürettiği enerji aynı direkler ile götürülmesi
sağlanacak ve Enerji Nakil Hattı izni sırasında bu durum taahhüt senedi
hükümlerine alınacaktır.

 Projenin inşaat aşamasında kullanılacak Kırma-Eleme Tesisi ve Harç
Ünitesinde bulunan makine ve ekipmanlar mümkün mertebe kapalı sistem
içerisinde bulundurulacak ve torba filtreler kullanılacaktır.

 Proje kapsamında şantiye sahası içerisinde bir adet paket arıtma sistemi
bulundurulacak olup; oluşacak atık sular paket arıtma sisteminde işleme tabii
tutulduktan sonra gerekli standartları sağlamasıyla ve gerekli izinlerin
alınmasıyla Ballı deresine deşarj edilecektir. Ayrıca şantiye sahası içerisinde
pasa malzemesi dökülmeyecek olup sadece geri dönüşümü olan malzeme
konulacaktır.

 Proje kapsamında taş ocağı ve kil ocağı açılmayacak olup beton için gerekli
olacak malzeme iletim tünelinden çıkarılacak hafriyattan sağlanacaktır. Söz
konusu proje kapsamında malzeme ocağına ihtiyaç duyulması durumunda
Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında gerekli izinler
alınacaktır.

 İnşaat alanınca inorganik (petrol ürünleri, plastik, cam ve çöp) ve organik
atıklar atılmayacak mutlaka en yakın Belediyenin ve İl Çevre ve Şehircilik
Müdürlüğü’nün kontrolünde imha edilecek veya depolanacak. Arazi hazırlık
ve inşaat aşamasında ve işletme aşamasında oluşacak atıklar ilgili
yönetmelikler çerçevesinde bertaraf edilecek olup; gelişi güzel atılmayacaktır.

 Proje kapsamında yörede bulunan biyolojik çeşitliliğin korunması için gereken
önem gösterilecektir.

 Projeye konu olan Ballı Deresinin kirletilmemesine önem gösterilerek yöre
halkına gerekli bilgilendirmelerde bulunacaktır.


Ayrıca kurulması ve işletilmesi planlanan “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658
MWm/22,052 MWe)” projesinin arazi hazırlık ve inşaat aşamasına başlanmadan önce
kesinlikle kontrol birimine bilgi verilecektir. D.S.İ Bölge Müdürlüğü, Orman Bölge
Müdürlüğü ve İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’nden oluşan kontrol birimine bilgi
verilmeden arazi hazırlık ve inşaat aşamasına başlanılmayacaktır.




EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

99/343
IV.2.12. Koruma Alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları,
Tabiat Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanları,
Biyosfer Rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre Koruma
Bölgeleri, Özel Çevre Koruma Alanları, Turizm Alan ve Merkezleri, Mera Kanunu
kapsamındaki alanlar),

 Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar

 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu’nun 2. Maddesinde Tanımlanan ve Bu Kanunun
3. Maddesi Uyarınca Belirlenen “Milli Parklar”, “Tabiat Parkları”, “Tabiat Anıtları”
ve “Tabiat Koruma Alanları”

MİLLİ PARKLAR

Proje Alanının bulunduğu Arhavi İlçesinde Milli Park bulunmamakta olup Artvin
İlinde bulunan Milli Parklar ve özellikleri Tablo 41.’de verilmiştir.

Tablo 41. Artvin İlinde Bulunan Milli Parklar
HATİLA VADİSİ MİLLİ PARKI
Coğrafi Konumu
41 03’00’’/ 41 14’00’’Kuzey enlemleri ve 41 31’30’’/41’47’00’’Doğu boylamları
arasında yer almaktadır.
Alanı 17.104.0Ha.
Toplam Alan (km) 171 Km
2

Kıyı Yüksekliği (km) En Yüksek 3224 m, En Düşük 170m.
Yasal Konum
Alan 31 Ağustos 1994 tarih ve 22037 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan
Bakanlar Kurulunun 94/5841 Sayılı Kararı ile 2873 Sayılı Milli Parklar Kanununa
göre Milli Park olarak ilan edilmiştir.
İnsan Nüfusu Milli Park içinde sadece bir Taşlıca köyü bulunmaktadır.
Ulaşım ve Altyapı
Alanın Artvin Şehir merkezine uzaklığı 10 Km’dir. Yolu Stabilize olup su
şebekesi vardır, kanalizasyon şebekesi yoktur.
Flora ve fauna
Sahada relik ve endemik karakterdeki bitki örtüsü, ilginç Jeolojik ve
Jeomorfolojik yapısı, eşsiz peyzaj güzellikleri, zengin faunası ve rekreasyonel
potansiyeli mevcuttur. Sahada 530 çeşit bitki türü mevcuttur. Bunlardan 85
adedi relik-endemik türdür. Bitki türlerinden 50 civarındaki türler ilaç sanayinde
kullanılan bitkilerdir.
Sahada bulunan bitki türlerinden bazıları, ağaç olarak; Ladin, Göknar, Sarıçam,
Kayın, Gürgen, Kızılağaç, Meşe, Alıç, Karaağaç, Akçaağaç, Kavak, Kestane,
Porsuk ve Ihlamur, Ağaççık olarak; Orman Gülü, Fındık, Şimşir, Kara yemiş,
Üvez, Çalı Olarak; Yaban Gülü, Böğürtlen, Ayı üzümü, Otsu Bitkiler Olarak da ;
Çoban Püskülü, Çilek, Eğrelti otu, Kekik, Mürver ve ısırgan türleri
bulunmaktadır.
Hayvan Türleri Olarak; Memeli hayvanlardan; Dağ Keçisi, Sincap, Sansar, Ayı,
Domuz, Kurt, Tilki, Tavşan, Çakal, Ceylan, Kuş Türlerinden ; Keklik, Serçe,
Ağaçkakan, Karatavuk, Atmaca, Bıldırcın, Doğan; Balık Türlerinden ; Alabalık
ve Sürüngenlerden ; Kertenkele, Yılan ve Kaplumbağa türleri bulunmaktadır.
Alanın Kullanım
Amaçları
Rekrasyon, Turizm ve araştırma amaçlı değerlendirilebilir.
Mevcut Sorunlar
Ladin ağaçlarına zarar veren kabuk böcekleri büyük sorun oluşturmaktadır,
ayrıca master Plan yapılmadığı için çeşitli sorunlar yaşanmaktadır.
KARAGÖL-SAHARA MİLLİ PARKI
Coğrafi Konumu
41 11’00’’/ 42 20’00’’ Kuzey enlemleri ile 42 25’00’’/42 30’00’’ Doğu boylamları
arasında yer almaktadır.
Alanı 3700Ha.
Toplam Alan (km) 37 Km
2

Kıyı Yüksekliği (km) En Yüksek: 2616m. En Düşük: 1140m.
Yasal Konum Alan 31 Ağustos 1994 tarih ve 22037 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

100/343
Bakanlar kurulunun 94/5841 Sayılı Kararları ile 2873 Sayılı Milli Parklar
Kanununa göre Milli Park olarak ilan edilmiştir.
İnsan Nüfusu -
Ulaşım ve Altyapı
Şavşat’a Sahara Bölümü 8 Km, Karagöl Bölümü 19 Km.dir. Artvin’e 80 Km.
Ardahan’a 45 Km.dir.
Flora ve fauna
Ender manzara güzellikleri, kültürel, rekreaksyonel ve turistik potansiyeli olan
sahada Bitki türlerinden; Ağaç olarak; Ladin sarıçam, Ahlat, Ağaççık olarak;
Orman gülü, Kızılcık, Fındık, Çalı olarak; Orman Çileği, Böğürtlen ve Otsu
Bitkiler olarakta; Eğrelti ve Çayır otları bulunmaktadır.
Hayvan Türlerinden; Memeli Hayvanlardan; Ayı, Kurt, Tavşan, Domuz, Porsuk,
Tilki, Sincap, Vaşak, Kuşlardan; Keklik, Doğan, Yabani Güvercin, Karga,
Saksağan, Sığırcık, Alakarga, Balıklardan; Alabalık ve Sazan, Sürüngenlerden
ise Yılan, Kertenkele ve Kaplumbağa bulunmaktadır.
Alanın Kullanım
Amaçları
Rekreasyon, eğitim ve araştırma amaçlı kullanılabilir. Sahada 15 Yatak
kapasiteli bir konaklama tesisi bulunmaktadır. Sahada manzara seyri bulunan
bir göl bulunmaktadır.
Mevcut Sorunlar Master planı ve kadastro yapılamadığı için kaçak yapılaşma mevcut.

TABİAT PARKLARI

Projenin bulunduğu Arhavi İlçesinde Tabiat Parkı bulunmamakta olup Artvin İlinde
bulunan Tabiat Parkları ve özellikleri Tablo 42.’de verilmiştir.

Tablo 42. Artvin İlinde Bulunan Tabiat Parkları
BORÇKA-KARAGÖL TABİAT PARKI
Coğrafi Konumu -
Alanı 368 Ha.
Toplam Alan (km) 3,68 Km
2

Kıyı Yüksekliği
(km)
1570-2203 m.
Yasal Konum
Artvin ili Borçka ilçesi sınırları dahilinde bulunan 368 Ha’lik bölüm Bakanlık
Makamının 14/08/2002 tarih ve 438 sayılı Olur’ları ile Borçka-Karagöl Tabiat Parkı
olarak koruma altına alınmıştır.
İnsan Nüfusu -
Ulaşım ve Altyapı Alanın Artvin Şehir merkezine uzaklığı 62 Km’dir.Yol Stabilizedir.
Flora ve fauna -
Alanın Kullanım
Amaçları
Rekreasyon, eğitim amaçlı.
Mevcut Sorunlar Erozyon nedeniyle göl dolma tehlikesiyle karşı karşıyadır.

TABİAT ANITLARI

Projenin gerçekleşeceği Arhavi İlçesinde, Artvin İlinde ve proje alanı ve yakın
çevresinde Tabiat anıtına bulunmamaktadır

TABİATI KORUMA ALANLARI

Proje Alanının bulunduğu Arhavi İlçesine 3 km uzaklıkta Çamburnu bulunmakta
olup, Artvin İlinde bulunan diğer Tabiatı Koruma Alanı ile beraber özellikleri Tablo 43.’de
verilmiştir.




EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

101/343
Tablo 43. Artvin İlinde Bulunan Tabiat Koruma Alanları
ÇAMBURNU TABİATI KORUMA ALANI
Coğrafik Konumu
41 21’ 30’’-41 22’30’’ Kuzey enlemleri ve 41 20’ 00’’-41 22’ 00’’ Doğu boylamları
arası
Alanı 191.0 Ha
Toplam Alan (km)
19 Km
2

Kıyı Yüksekliği (km) En düşük : 0 m., En yüksek : 470 m.
Yasal Konum
Genel Müdürlüğümüzün 31.12.1993 tarih ve MPG.MP.2. ÇB.01-126 sayılı emirleri
ile 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunun 3’üncü Maddesi 2’inci Paragrafına istinaden
Tabiatı Koruma Alanı olarak tefrik ve tesis edilmiştir.
İnsan Nüfusu -
Ulaşım ve Altyapı
Arhavi ilçesine 3 km. uzaklıktadır. Artvin-Hopa- Arhavi Devlet Karayolu ile
ulaşılmaktadır.
Flora ve fauna
Sahanın en belirgin özelliği, sarıçamın deniz kıyısına indiği nadir yerlerden biridir.
Ayrıca Kuzeyden gelen göçmen kuşların Doğu Karadeniz kıyılarına ulaştığı ilk
yerdir. Sahada bitki türlerinden Ağaç olarak; Sarıçam, Kızılağaç, Ladin, Kayın,
Akçaağaç, Gürgen ve Karaağaç, Ağaççık olarak; Orman gülü, Şimşir, Karayemiş,
Muşmula, Kızılcık, Fındık ve Üvez, Çalı olarak; Yaban gülü, Karaçalı, Böğürtlen ve
Ateş dikeni, Otsu Bitkiler-den de ; Yonca, Eğrelti, Sütleğen,Isırgan, Hanımeli ve
Çoban püsgülü türleri bulunmaktadır.
Hayvan türlerinden; Memeli hayvanlardan; Ayı ,Yaban Domuzu,Tilki, Tavşan ve
Kurt, Kuşlardan; Atmaca, Martı ve Serçegiller ve Sürüngenlerden Yılan ve
Kertenkele bulunmaktadır.
Alanın Kullanım
Amaçları
Eğitim ve araştırma.
Mevcut Sorunlar Sahanın içinde herhangi bir tesis yoktur.
CAMİLİ GORGİT TABİATI KORUMA ALANI
Coğrafi Konumu 41 25’00’’Kuzey,41 56’30’’Doğu
Alanı 490 Ha
Toplam Alan (km)
4,9Km
2

Kıyı Yüksekliği (km) En Yüksek; 2083 m. En Düşük; 980m.
Yasal Konum
2873 Sayılı Milli Parklar Kanunun 3. Maddesi, 2.Paragrafına istinaden Bakanlık
Makamının 24.03.1998 tarih ve 148 sayılı Olur’ları ile “Camili-Gorgit Tabiatı
Koruma alanı’’ olarak ilan edilmiştir.
İnsan Nüfusu -
Ulaşım ve Altyapı -
Flora ve fauna
Her biri anıt olma özelliğine sahip ağaçları bünyesinde bulunduran ve dünya doğa
koruma kriterlerinde son derece önemli parametre olan “Doğal Eski Yaşlı
Orman”lardır.
Alanın Kullanım
Amaçları
Eğitim araştırma.
Mevcut Sorunlar -
CAMİLİ EFELER TABİATI KORUMA ALANI
Coğrafik Konumu 41 25’00’ Kuzey, 41 56’30’’Doğu
Alanı 1453.0 Ha
Toplam Alan (km)
14,5Km
2

Kıyı Yüksekliği (km) En Yüksek : 3094 m. En Düşük: 850 m.
Yasal Konum
2873 Sayılı Milli Parklar Kanunun 3. Maddesi 2. Paragrafına istinaden Bakanlık
Makamının 24.03.1998 tarih ve 273 sayılı Olur’ları ile Camili Efeler Tabiatı
Koruma Alanı olarak ilan edilmiştir.
İnsan Nüfusu -
Ulaşım ve Altyapı Borçka ilçesine 53 km mesafede olup, yolun 27 km.si asfalt 26 km.si stabilizedir.
Flora ve fauna 3200 mm/ yıl’lık yağış ve sürekli yüksek bağıl nemin egemenliği altında derin
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

102/343
vadiler boyunca yükselen bakir bitki örtüsü ile bir “Yağmur Ormanı” ekosistemi
özelliğine sahiptir.
Alanın Kullanım
Amaçları
-
Mevcut Sorunlar -

Proje alanı içerisinde ve etki alanında; 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu’nun 2.
Maddesinde Tanımlanan ve Bu Kanunun 3. Maddesi Uyarınca Belirlenen “Milli Parklar”,
“Tabiat Parkları”, “Tabiat Anıtları” ve “Tabiat Koruma Alanları” bulunmamaktadır.
Dolayısıyla faaliyetten etkilenmeleri söz konusu değildir.

YABAN HAYATI KORUMA SAHALARI
ÇORUH VADİSİ YABAN HAYATI KORUMA SAHASI
Coğrafik Konumu
40 46’09’’/40 52’00’’ Kuzey enlemleri 41 34’08’’/41 42’59’’Doğu boylamları
arasındadır.
Alanı 21.821 Ha
Toplam Alan (km) 218 Km
2
Kıyı Yüksekliği
(km)
245-2354 m.
Yasal Konum 25.11.2002 tarih ve MPGAYDH.2 /Olur-246 sayılı Bakanlık oluru ile tescil edildi.
İnsan Nüfusu -
Ulaşım ve Altyapı -
Flora ve fauna
Yaban Keçisinin Artvin’de en optimum yaşama alanı olması nedeni ile bu sahada
bu yaban hayvanının üremesi ve çoğalması amacıyla Yaban Hayatı Koruma
Sahası olarak ilan edilmiştir.
Alanın Kullanım
Amaçları
Araştırma, eğitim ve av turizmi amaçlı.
Mevcut Sorunlar Kaçak avlanma.
BALIKLI MADEN YABAN HAYATI KORUMA SAHASI
Coğrafik Konumu -
Alanı 3491.5 Ha
Toplam Alan (km) 350 Km
2

Kıyı Yüksekliği
(km)
-
Yasal Konum Önerildi, onaylanmadı.
İnsan Nüfusu -
Ulaşım ve Altyapı Şavşat İlçesine 45 Km uzaklıktadır.
Flora ve fauna
Alanda nesli tehlike altında olan yaban horozu yaşamaktadır. Bu nedenle koruma
statüsü verilmiştir.
Alanın Kullanım
Amaçları
-
Mevcut Sorunlar -

Proje alanı içerisinde ve etki alanında; 3167 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu Uyarınca
Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nca Belirlenen “Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban
Hayvanı Yerleştirme Alanları” bulunmamaktadır. Dolayısıyla faaliyetten etkilenmeleri söz
konusu değildir.





EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

103/343
 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 2. Maddesinin “a -
Tanımlar” Bendinin 1.,2.,3. ve 5. Alt Bentlerinde “Kültür Varlıkları”, “Tabiat
Varlıkları”, “Sit” ve “Koruma Alanı” Olarak Tanımlanan ve Aynı Kanun ile 3386
Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun
Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi
Hakkında Kanun) İlgili Maddeleri Uyarınca Tespiti ve Tescili Yapılan Alanlar

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”Proje alanı, Kültür
Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları içerisinde yer almamaktadır.

Ancak “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin
arazi hazırlık ve inşaat aşamasında herhangi bir taşınmaz kültür ve tabiat varlığına
rastlanılması durumunda, 2863 sayılı Kanunun 4. Maddesi gereği çalışmalar durdurulacak
ve en yakın Mülki İdare Amirliği’ne ve MÜZE Müdürlüğüne haber verilecektir.

 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme
Sahaları

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”Proje alanı, Su
Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları içerisinde yer almamaktadır.

 4/9/1988 Tarihli ve 19919 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Su Kirliliği Kontrol
Yönetmeliği’nin 17 nci ve 1/7/1999 Tarihli ve 23742 Sayılı Resmi Gazete’de
Yayımlanan Yönetmelikle Değişik 18.,19. ve 20. Maddelerinde Tanımlanan
Alanlar

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”Proje alanı,
4/9/1988 Tarihli ve 19919 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Su Kirliliği Kontrol
Yönetmeliği’nin 17 nci ve 1/7/1999 Tarihli ve 23742 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Yönetmelikle değişik 18.,19. ve 20. Maddelerinde tanımlanan alanlar içerisinde
bulunmamaktadır.

 2/11/1986 Tarihli ve 19269 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Hava Kalitesinin
Korunması Yönetmeliği’nin 49. Maddesinde Tanımlanan “Hassas Kirlenme
Bölgeleri”

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”Proje alanı, 2/11/1986
Tarihli ve 19269 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması
Yönetmeliği’nin 49. Maddesinde Tanımlanan “Hassas Kirlenme Bölgeleri” içerisinde yer
alamamaktadır.

 2872 Sayılı Çevre Kanunu’nun 9. Maddesi Uyarınca Bakanlar Kurulu Tarafından
“Özel Çevre Koruma Bölgeleri” Olarak Tespit ve İlan Edilen Alanlar

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”Proje alanı, Özel
Çevre Koruma Bölgeleri içerisinde yer almamaktadır.

 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu’na Göre Koruma Altına Alınan Alanlar

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”Proje alanı, Boğaziçi
Kanununa göre koruma altına alınan alanlar içerisinde yer almamaktadır.


EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

104/343
 6831 Sayılı Orman Kanunu Gereğince Orman Alanı Sayılan Yerler

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”proje alanı orman
arazisi içerisinde yer almakta olup; detaylı bilgi Bölüm IV.2.11.’de verilmiştir.

 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”proje alanı, 3621
Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar içerisinde yer almamaktadır.

 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Asılattırılması Hakkında Kanunda
Belirtilen Alanlar

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”Proje alanı, 3573 Sayılı
Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda belirtilen alanlar
içerisinde yer almamaktadır.

 30.01.2002 Tarih ve 24656 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren
“Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği”nde Belirtilen Alanlar

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi Kapistre
Deresinin yan kolu olan Ballı Dere üzerinde yer almaktadır.

 Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli
Alanlar

 20/2/1984 Tarih ve 18318 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren
“Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yasama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi” (BERN
Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlardan “Önemli Deniz
Kaplumbağası Üreme Alanları”nda Belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, “Akdeniz
Foku Yasama ve Üreme Alanları”

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”proje alanı bu tür
alanlar içerisinde yer almamaktadır.

 12/6/1981 Tarih ve 17368 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren
“Akdeniz’in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi” (Barcelona Sözleşmesi)
Uyarınca Korumaya Alınan Alanlar

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”proje alanı bu tür
alanlar içerisinde yer almamaktadır.

 23/10/1988 Tarihli ve 19968 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan “Akdeniz’de Özel
Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol” Gereği Ülkemizde “Özel Koruma
Alanı” Olarak Belirlenmiş Alanlar

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”proje alanı bu tür
alanlar içerisinde yer almamaktadır.




EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

105/343
 13/9/1985 Tarihli Cenova Bildirgesi Gereği Seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre
Programı Tarafından Yayımlanmış Olan “Akdeniz’de Ortak Öneme Sahip 100
Kıyısal Tarihi Sit” Listesinde Yer Alan Alanlar

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”proje alanı bu tür
alanlar içerisinde yer almamaktadır.

 Cenova Deklerasyonu’nun 17. Maddesinde Yer Alan “Akdeniz’e Has Nesli
Tehlikede Olan Deniz Türlerinin” Yaşama ve Beslenme Ortamı Olan Kıyısal
Alanlar

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”proje alanı bu tür
alanlar içerisinde yer almamaktadır.

 14/2/1983 Tarih ve 17959 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren
“Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi” nin 1. ve 2. Maddeleri
Gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan “Kültürel
Miras” ve “Doğal Miras” Statüsü Verilen Kültürel, Tarihi ve Doğal Alanlar

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”proje alanı bu tür
alanlar içerisinde yer almamaktadır.

 17/05/1994 Tarih ve 21937 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren
“Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak
Alanların Korunması Sözleşmesi” (RAMSAR Sözleşmesi) Uyarınca Koruma
Altına Alınmış Alanlar

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi Kapistre
Deresinin yan kolu olan Ballı Dere üzerinde yer almaktadır.

 Korunması Gereken Alanlar

 Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, Mevcut Özellikleri Korunacak Alan Olarak
Tespit Edilen ve Yapılaşma Yasağı Getirilen Alanlar (Tabii Karakteri Korunacak
Alan, Biogenetik Rezerv Alanları, Jeotermal Alanlar vb.)

Projenin tekabül ettiği alanlara ilişkin onanmış İmar Planı bulunmamaktadır. Ordu-
Trabzon-Rize-Giresun-Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre
Düzeni Planı, lejand ve plan hükümleri ile projenin 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı
üzerinde gösterimi eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-26). Söz konusu Çevre Düzeni Planının,
Plan Hükümlerinin 5.18. nolu maddesinde ‘’Bu plan ile belirlenen planlama alt bölgeleri
içinde veya dışında ihtiyaç olması halinde güvenlik, sağlık, eğitim v.b. sosyal donatı
alanları, Belediye hizmet alanları, büyük kentsel yeşil alanlar, kent veya bölge / havza
bütününe yönelik her türlü atık bertaraf tesisleri ve bunlarla entegre geri kazanım tesisleri,
arıtma tesisleri, sosyal ve teknik altyapı, karayolu, demiryolu, havaalanı, baraj, enerji
üretimi, enerji iletimi ve doğalgaz depolamasına ilişkin imar planları; bu planın koruma,
gelişme ve planlama ilkelerine, İlgili kurum ve kuruluşların görüşlerine uyularak ilgili
idaresince yapılır ve onaylanır. Söz konusu kullanımlardan ÇED Yönetmeliği kapsamında
kalanlar için “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” veya “Çevresel Etki Değerlendirmesi
Gerekli Değildir” kararının bulunması, ÇED Yönetmeliği kapsamı dışında olanlar için ise
ilgili kurum ve kuruluşların uygun görüşü olması kaydı ile çevre düzeni planı değişikliğine
gerek olmaksızın alt ölçekli planları ilgili idaresince hazırlanır ve onaylanır. Onaylanan
planlar sayısal ortamda veri tabanına işlenmek üzere Bakanlığa gönderilir. Söz konusu
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

106/343
tesisler/tesis alanları amacı dışında kullanılmazlar.’’ ve 6.25. nolu maddesinde “Enerji
üretim alanlarında ve iletim tesislerinde, ilgili kurum ve kuruluşlardan alınan izinler ve
Enerji Piyasası Düzenleme ve Denetleme Kurulunca verilecek lisans kapsamında, T.C.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın uygun görüşü alınması koşuluyla, ilgili kurum ve kuruluş
görüşleri doğrultusunda hazırlanan nazım ve uygulama imar planları, ilgili idaresince
onaylanır ve planlar sayılır ortamda bilgi için Bakanlığa gönderilir.” ifadesi yer almakta
olup, bu plan hükümlerinde belirtilen hususlar yerine getirilecektir. Yürürlükteki 1/100.000
Ölçekli Çevre Düzeni Planında proje yeri “orman alanı” olarak görülmektedir (Bkz. Ek-26).

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi ile ilgili
olarak 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu kapsamında imar planları hazırlanarak Artvin İl
Özel İdaresine sunularak onaylatılacaktır. Ayrıca söz konusu proje kapsamında 3194
sayılı İmar Kanunu, ilgili Yönetmelik ve 644 sayılı Kanun Hükümde Kararname(KHK)
hükümlerine titizlikle uyulacak ve ilgili kurum/kuruluşlardan olumlu görüş alınacaktır.

 Tarım Alanları: Tarımsal Kalkınma Alanları, Sulanan, Sulanması Mümkün ve
Arazi Kullanma Kabiliyet Sınıfları I, II, III ve IV Olan Alanlar, Yağışa Bağlı Tarımda
Kullanılan I. ve II. Sınıf ile Özel Mahsul Plantasyon Alanlarının Tamamı

Faaliyet alanını ve yakın çevresinde tarım alanı bulunmamakta olup, alanın sarp ve
derin vadilere sahip topografik yapısı nedeniyle ileride de bölgede tarımsal çalışmaları
mümkün kılmamaktadır. Proje kapsamında uzmanlarca hazırlanan “Su Kullanım Hakkı
Raporunda” Ballı Deresinde tarımsal amaçlı su kullanımı söz konusu değildir. Dolayısıyla
Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin inşaat ve işletme
aşamasında bölgedeki tarımsal alanları ve faaliyetleri etkilemesi beklenmemektedir.

 Sulak Alanlar: Doğal veya Yapay, Devamlı veya Geçici, Suların Durgun veya
Akıntılı, Tatlı, Acı veya Tuzlu, Denizlerin Gel-Git Hareketinin Çekilme Devresinde
6 Metreyi Geçmeyen Derinlikleri Kapsayan, Başta Su Kuşları Olmak Üzere
Canlıların Yaşama Ortamı Olarak Önem Taşıyan Bütün Sular, Bataklık Sazlık ve
Turbiyeler ile Bu Alanların Kıyı Kenar Çizgisinden İtibaren Kara Tarafına Doğru
Ekolojik Açıdan Sulak Alan Kalan Yerler

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi Kapistre
Deresinin yan kolu olan Ballı Dere üzerinde yer almaktadır.

 Bilimsel Araştırmalar İçin Önem Arzeden ve/veya Nesli Tehlikeye Düşmüş veya
Düşebilir Türler ve Ülkemiz İçin Endemik Olan Türlerin Yaşama Ortamı Olan
Alanlar, Biyosfer Rezervi, Biyotoplar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Benzersiz
Özelliklerdeki Jeolojik ve Jeomorfolojik Oluşumların Bulunduğu Alanlar

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”Proje alanı bu tür
alanlar içerisinde yer almamaktadır.

 Mesire Yerleri; 6831 Sayılı Orman Kanununa Tabi Alanlarda Halkın Rekrasyonel
Kullanımını Düzenleyip, Kullanımının Doğal Yapının Tahribine Neden Olmadan
Yönlendirilmesini Sağlamak Üzere Ayrılan Alanlar

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”Proje alanı bu tür
alanlar içerisinde yer almamaktadır

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

107/343
IV.2.13. İç Sulaklardaki (göl, akarsu) Canlı Türleri (bu türlerin tabii karakterleri, ulusal
ve uluslar arası mevzuatla koruma altına alınan türler; bunların üreme, beslenme,
sığınma ve yaşama ortamları; bu ortamlar için belirlenen koruma kararları,),

Projenin bu bölümünde yer alan bilgiler EK-12’de yer alan ekosistem raporundan
alınmış olup; raporda bulunan önerilere titizlikle uyulacaktır

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” Projesi, Artvin ili
Arhavi ilçesinde yer alacaktır. Proje Kapistre Deresinin yan kolu olan Ballı Deresi üzerinde
gerçekleştirilecektir. Ekosistem Raporu kapsamında yapımı planlanan regülatör ve santral
alanlarındaki sucul canlılara ilişkin örneklemeler gerçekleştirilmiştir. Koruma altında
bulunan sucul türler belirlenerek planlanan faaliyetin bu canlılar üzerine olası etkileri ve
alınması gereken önlemler konusunda öneriler ortaya konulmuştur.

Materyal ve Metod

Proje kapsamında yapılan regülatörün kapsadığı alan itibari ile ekolojik habitatlar
bakımından değerlendirmeler yapılmış olup faaliyet alanındaki dere ve kollarındaki habitat
yapıları dikkate alınarak iki ayrı sucul örnekleme istasyonu seçilmiştir.

Fitoplanktonik ve zooplanktonik organizmaları tespit etmek amacıyla 55 µm por
açıklığında, 60 cm. çapında ve 1,5 m. uzunluğunda plankton kepçesi kullanılmıştır.
Plankton kepçesi ile horizontal olarak suyun akış hızı yönünde 3-4 dakika süre ile
beklenilmiş ve örnekler, 250 cc'lik plastik kavanozlara alınmıştır. Ayrıca tatlısu alglerinin
sucul ortamlarda çok farklı habitatları işgal etmiş olmalarından dolayı bitkilerin, taşların ve
sedimenin yüzeyinden kazıma yapılmak suretiyle örnekler alınmıştır. Planktonik
numuneler % 4'lük formaldehit ile tamponlanarak fikse edilmişlerdir.

Laboratuara getirilen örneklerden diyatome dışındaki tatlısu alglerin geçici
preparatları hazırlanarak Nikon marka mikroskop altında teşhisleri yapılmıştır.

Alglerin teşhis işlemlerinde aşağıda belirtilen literatürler kullanılmıştır (Krammer and
Lange-Bertalot, 1986; 1988; 1991a; 1991b; Bold and Wynne, 1985; Czernecki and Blen,
1982; Foged, 1981, 1982; Germain 1981; Hustedt, 1930; Patrick and Reimer, 1966;
Sreenivasa and Duthie, 1973; Van Heurck, 1962; Cox, 1996; Huber Pestalozzi, 1938;
1941; 1955; 1961; 1968; 1982; Prescott, 1975, Komarek, 1983).

Zooplanktonik organizmaların tanınması için de, geçici ve kalıcı olmak üzere iki
çeşit preparat hazırlanmıştır. Geçici preparatlar, çalışma sırasında lam üzerine alınan
örneklerin üzerine lamel kapatılarak ya da doğrudan incelenmesiyle elde edilmiştir. Daimi
preparatların yapılmasında, 0.00 numaralı böcek iğnesi kullanılmıştır. Daimi preparatların
hazırlanmasında Euromex arnhem marka binoküler mikroskop kullanılmıştır. Alınan
organizma lamın tam ortasına gelecek şekilde ayarlanmış ve organizmanın deforme
olmasını engellemek amacıyla, lamelin dörtkenarına plastilin değdirilerek kapatılmış ve
gliserin içerisindeki suyun tamamen buharlaşması sağlandıktan sonra, lamelin kenarları
entellan ile kapatılarak etiketlenmiştir.

Rotifera türlerinin tanısında Hutchinson (1967); Pejler (1962); Kuttikova (1970);
Kolisko (1974); Koste (1978a; 1978b); Ridder (1981) kaynaklarından yararlanılmıştır.
Cladocera ve Copepoda için Kiefer (1978)'in referansı kullanılmıştır. Ayrıca tespit edilen
türlerin yayılış alanları da Illies (1978)'e göre kontrol edilmiştir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

108/343
Bentik omurgasız örnekleri belirlenen istasyonlardan beş dakika boyunca dip
kepçesi ile akarsu tabanının taranmasıyla toplanmıştır. Toplanan bu örnekler %80'lik
alkolde saklanmış ve daha sonra laboratuarda binoküler mikroskop ile incelenip teşhisleri
yapılmıştır.

Teşhisler için kullanılan literatürler şunlardır; Sennika, 1943; Mann, 1962;
Needham and Needham, 1962; Macan, 1982; Quigley, 1977; Pennak, 1978; Illies, 1978;
Elliot and Mann, 1979; Biro, 1981; Edington, 1981; Bellman, 1988; Özesmi, 1988; Glöer,
1992; Ludwig, 1993.

Balık örnekleri dip kepçesi ile alanın taranması yolu ile ve elektro-şoker kullanılarak
yakalanmıştır. Balıkçılardan elde edilen farklı türlerde balık örnekleri de alınarak
değerlendirilmiştir. Balıklar önce % 4'lük form aldehite alınmış, daha sonra alkolde
muhafaza edilerek balık türlerinin teşhisleri yapılmış ve istasyonlara göre dağılımları
değerlendirilmiştir.

Bulgular

 Tatlısu Algleri

Algler su ortamında primer üretici canlılardır. Yapılarındaki pigmentleri sayesinde
karbondioksit ve suyu ışığın etkisi ile karbonhidratlara çevirirler, böylece su ortamındaki
besin değerinin ve çözünmüş oksijen oranının artmasını sağlarlar. Sonuçta kendi
gelişimlerini sağlayarak besin zincirinin ilk halkasını oluştururlar. Bu şekilde üretime olan
katkıları ve üst basamaktaki canlılarla olan ilişkileri açısından önem taşımaktadırlar.

Algler, gerek yapısal olarak gerekse de dış görünüşleri bakımından oldukça farklı
görünümdedirler. Yapısal olarak eukaryotik (gelişmiş hücre tipi) ve prokaryotik (basit yapılı
hücre tipi) olmak üzere iki büyük gruba ayrılırlar. Buna göre Mavi-Yeşil algler göstermiş
oldukları hücre organizasyonları bakımından prokaryot hücre özelliği taşımaktadırlar.
Belirgin bir hücre çekirdeğinin olmaması ve çok basit olan kromatofor yapısındaki
pigmentlerin dağılımı ve prokaryotik hücre özellikleri bakımından diğer alglerden ayrılırlar.
Dış görünümleri bakımından tek hücreli ve ipliksi formlardan karışık olarak gelişmiş
bireylere kadar değişik biçimlerde gözlenebilmektedirler (Round, 1973).

Bölgeden tespiti yapılan tatlısu algleri Tablo 44.’de verilmiştir.

Tablo 44. Çalışma Bölgesinin Tatlısu Alg Türleri
BACILLARIOPHYCEAE Rhoicospheniea curvata
Amphora ovalis Surirella angustata
Achnanthes lanceolata Surirella ovata
Achnanthes minutissima. CHLOROPHYCEAE
Aulacosira varians Spirogyra spp.
Cymbella affinis Zygnema spp.
Cymbella amphicephala Oocystis sp.
Cymbella cistula Scenedesmus quadricauda
Cymbellacymbiformis Ankistrodesmus falcatus
Cymbella pediculus Chlorella elipsoidea
Cymbella prostrata Ulothrix zonata
Caloneis silicula Ulothrix sp.
Ceratoneis arcus Oedogonium sp.
Cocconeis placentula Cladophora sp.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

109/343
Cyclotella comta Closterium tumidum
Cyclotella kützingiana Cosmarium botrytis
Cyclotella ocellata Cosmarium blytti
Cymatopleura solea CYANOPHYCEAE
Diatoma vulgare Merismopedia sp.
Fragilaria acus Anabaena sp.
Fragilaria ulna Oscillatoria agardhii
Gomphonema olivaceum Oscillatoria formosa
Gyrosigma acuminatum Oscillatoria limosa
Hantzschia amphioxys EUGLENOPHYCEAE
Navicula bacillum Euglena sp.
Navicula cryptocephala
Navicula radiosa
Navicula rhynchocephala
Nitzschia sigmoidea
Nitzschia sublinearis
Nitzschia acicularis
Nitzschia constricta
Pinnularia borealis
Pinnularia gibba
Pinnularia maior

Araştırma alanı içerisinde 4 ayrı alg sınıfına ait toplam 56 takson teşhis edilmiştir.
Özellikle Bacillariophyceae grubu algler çeşitlilik bakımından en zengin sınıf olmuştur. Bu
sınıfa ait 37, Chlorophyceae'ya ait 13, Cyanophyceae’ya ait 5 ve Euglenophycea’ya ait 1
takson bulunmuştur.

Özellikle Bacillariophyceae sınıfı taksonları bağlı algler içerisinde dominant
olmuştur, serbest formaları olan fitoplanktondaki tür sayısı ise azdır.

Diğer sınıfların baskınlık durumları Bacillariophyta ile karşılaştırıldığında oldukça
düşük düzeyde yoğunluğa sahiptirler.

Genel olarak teşhisi yapılan tatlısu alg türlerinin hepsi kozmopolit olup bölgeye
özgü endemik, nadir ve tehlike altında olan bir tür bulunmamaktadır.

 Zooplanktonik Organizmalar

Zooplanktonik organizmaların önemli bir grubunu oluşturan Cladocera ve
Copepoda, oldukça küçük, çoğunlukla mikroskobik hayvanların oluşturduğu gruplardır.
Cladocera takımına ait türlerin büyük bir çoğunluğu tatlısularda yayılış göstermektedir.
Tatlısularda yaşayan türler genellikle planktonik olup göllerin limnetik ve akarsuların
durgun bölgelerinde bulunurlar. Zooplanktonik organizmaların bir diğer grubu ise
Rotifera'dır. Rotifera'ya ait bireylerde oldukça küçük, mikroskobik canlılardır. Büyük bir
çoğunluğu tatlısularda yayılış göstermektedir. Türlerin büyük bir kısmı planktonik olup,
göllerin limnetik ve littoral bölgelerinde yaşarken bir kısmı da dip kesimlerde sesil olarak
yayılış gösterirler. Tatlısu sistemlerinin su kalitesini saptamada, Rotifera türlerinin indikatör
olarak kullanılmaları, sucul ekosistemlerde birçok omurgasız ve omurgalı canlının
besinlerini oluşturmaları nedeniyle önem taşımaktadır.

Bölgeden tespiti yapılan zooplanktonik organizmalar Tablo 45.’de verilmiştir.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

110/343
Tablo 45. Çalışma Bölgesinin Zooplanktonik Organizmaları
ROTİFERA
Asplanchna priodonta
Brachionus angularis
Brachionus urceolaris
Euchlanis dilatata
Keratella sp.
Synchaeta sp.
Lecane sp.
Lecane hamata
Polyarthra dolichoptera
COPEPODA
Cyclops vicinus

Zooplanktonik organizmalar çoğunlukla suyun hareketine bağlı olarak yer
değiştirirler ve durgun su habitatlarında yaşarlar. Akarsuların hızlı akıntılı kısımlarındaki
mevcudiyetleri çok sınırlıdır. Ancak bazı gruplarda hızlı akan derelerde psammofil olarak
yani taşların altında yaşayabilen türler olarak görülebilirler. Özellikle Rotifera grubuna bağlı
türler taş altlarını kullanmakta olup akıntı hızının olumsuz etkisini bertaraf etmektedirler.
Çalışma alanındaki zooplanktonik organizmalara ilişkin bulgular bu değerlendirmeyi
güçlendirecek yöndedir.

Çalışma taşların altında bağlı olarak yaşayabilen Rotifera türleri için uygun zemin
yapısına sahiptir. Tüm istasyonlarda yapılan örneklemelerde zooplanktonik organizmalar
içerisindeki Rotifera grubundan 10, Copepoda’dan ise tek bir takson yakalanmıştır. Proje
alanında su akıntısının oldukça hızlı olması ve dar bir dere yatağı olduğu için Copepoda
grubuna ait türlerin yaşaması için gerekli durgun alan olmadığından örnekler
toplanamamıştır.

Belirtilen nedenlerden dolayı dere kısımlarındaki tür çeşitliliğinin zengin olmadığı
görülmüştür. Tespit edilmiş olan türler de kozmopolit olup yaygın türlerdir.

 Bentik Organizmalar

Bentik hayvanlar ile ilgili çalışmalar, çevresel değişkenlerle ilişkili olarak tanımına
ve dağılımına odaklanmıştır. Her ne kadar bu gibi incelemeler toplulukların ilk
değerlendirmeleri için gerekli olsa da, düzenleyici çevresel değişkenlerin fizyolojik kökenli
deneysel incelemeleri, planktonik topluluklar arasındaki çalışmalarda kullanıldığı kadar
bentik topluluklar arasında kullanılmamıştır. Denizlerde, bentik faunanın populasyon,
verimlilik ve beslenme ilişkileri çok az anlaşılabilmiştir; akarsularda ise biraz daha iyi
bilinmektedir.

Bentik hayvanlar son derece çeşitlidir ve protozoalardan büyük makroomurgasızlar
ve omurgalılara kadar neredeyse tüm şubelerle temsil edilirler. Bu gerçek, heterojen
habitat, beslenme, gelişme, üreme, ölüm ve davranış özellikleri ile birleşince bu
hayvanların bütünsel ve fonksiyonel bir yaklaşımla ele alınmalarını son derece
zorlaştırmaktadır.

Bölgeden tespiti yapılan bentik organizmalar Tablo 46.’da verilmiştir.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

111/343
Tablo 46. Çalışma Alanındaki Bentik Omurgasız Türleri
Şube: MOLLUSCA
Sınıf: Gastropoda
Planorbis planorbis
Şube: ANNELIDA
Sınıf: CLITELLATA
Hiruido sp.
Lumbricus sp.
Şube: ARTHROPODA
Sınıf: CRUSTACEA
Gammarus pulex
Potamon sp.
Sınıf: INSECTA
Takım: HEMİPTERA
Corixa sp.
Geris sp.
Notonecta sp.
Takım: DİPTERA
Culex sp.
Simulium sp.
Takım: EPHEMEROPTERA
Baetis spp.
Caenis macrura
Rhithrogena spp.
Iron alpestris
Heptagenia sp.
Ephemerella ignita
Takım: PLECOPTERA
Nemoura sp.
Isoperla obscura
Perla sp.
Takım: COLEOPTERA
Hydrobius sp.
Elmis sp.
Takım: TRICHOPTERA
Psychomyia pusilla
Hydropsyche sp.
Takım: ODONATA
Anax sp.
Libellula sp.
Sınıf: ARACHNIDAE
Aranea gen sp

Çalışma bölgesindeki örneklemelere göre üç büyük şubeye ait toplam 26 bentik
omurgasız türü teşhis edilmiştir. Bunlardan 1'i Mollusca, 2’si Annelida ve 23’ü Artropoda
şubelerine bağlıdır. Artropoda içindeki takson dağılımına bakıldığında 2’si Crustacea ve 1’i
Arachnida sınıflarına ait olmakla birlikte diğerleri Insecta’ya bağlı türlerdir. Insecta
içerisinde Hemiptera 3, Diptera 2, Ephemeroptera 6, Coleoptera 2, Plecoptera 3,
Trichoptera 2 ve Odonata 2 takson ile temsil edilmektedir.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

112/343
Sucul ekosistemlerde, bentik organizmalar önemli oranda indikatör türlere
sahiplerdir. Bu canlılar özellikle antropojenik etkiler sonucu kirlenen veya stres altında olan
komünitelerin de indikatör grubudur. Örnekleme sonuçlarına göre kirlilik indikatörü olarak
nitelendirilebilecek bir tür bulunamamıştır. Bunun yanısıra yüksek dağ sularında bulunan
ve temiz su indikatörü olarak kabul edilen türler baskındır ve temiz su indikatörü olarak
bilinmektedirler.

 Balıklar

Ekolojik olarak alg, zooplankton ya da bentik canlılarla beslenen balıklar su
içerisindeki zincirin en üst halkasında yer almaktadırlar. Zincirin daha üst halkalarına da
kuşlar ve nihayet insanlar tamamlamaktadır. Ekolojik olduğu kadar ekonomik önemleri
bakımından da önemli bir girdi kaynağını oluşturmaktadırlar.

Bölgeden tespiti yapılan balık türleri Tablo 47.’de verilmektedir.

Tablo 47. Çalışma Bölgesinin Balık Türleri
Latince Adı
Türkçe
Adı
Ende
mik
IUCN BERN CITES Kaynak Habitat
Ekonomik
Önemi
Cyprinidae
Alburnoides
bipunctatus
Noktalı
İnci
Balığı
- - App. III - Literatür Durgun ve
akıntılı
kesimler
Yok
Alburnus
chalcoides
İnci
balığı
- LC App. III - Gözlem Durgun ve
akıntılı
kesimler
Yok
Barbus
tauricus
escherichi
Bıyıklı
Balık
- - - - Gözlem Durgun ve
akıntılı
kesimler
Var
Rutilus frisii Levkit
Balığı
- LC App. III - Literatür Durgun ve
akıntılı
kesimler

Squalius
cephalus
Tatlısu
kefali
- LC - - Gözlem Durgun ve
akıntılı
kesimler
Var
Ponticola
kessleri
Dip
Balığı
- LC App. III - Literatür Dipte
kısımda

Salmonidae
Salmo labrax Alabalık - LC - - Gözlem Temiz ve
hızlı akıntılı
ortamlarda
Var
Onchorynchus
mykiss
Gökkuşa
ğı
- - - - Literatür Temiz ve
hızlı akıntılı
ortamlarda
Var

Çalışma alanına ilişkin olarak 2 ayrı familyaya ait 8 balık türü belirlenmiştir.
Cyprinidae familyası en fazla türle (6 tür) temsil edilmektedir. Bu familya içerisinde
Squalius cephalus en önemli tür olarak dikkati çekmektedir..

Çalışma alanının en önemli türleri arasında Salmonidae familyasına bağlı Salmo
labrax (Dağ Alabalığı) ve Oncorynchus mykiss (Gökkuşağı Alabalığı) türleri de
bulunmaktadır. Bunlardan Salmo labrax bölgenin doğal türü olmasına karşın Oncorynchus
mykiss kültür türüdür ve bu suların doğal balığı değildir. Bu derenin alt havzasında
bulunan balık çiftliklerinden kaçan bireyler bu ortamlara adapte olmuşlardır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

113/343
Doğu Karadeniz Bölgesindeki akarsularda ve Karadeniz’de, Salmo labrax’ın üç
farklı ekotipi bulunmaktadır. Bunlar, deniz ekotipi, dere ekotipi ve göl ekotipidir. ekotipinde
Bunlar arasında renk yönünden büyük varyasyonlar görülür. Örneğin, deniz ekotipi deniz
ve tatlısu arasında göç edici bir form olduğundan, genç yavrularla ergin bireyler arasında
morfolojik bakımdan ve özellikle renk ve desen yönünden büyük farklar görülmektedir. Bu
ekotipin genç yavruları henüz tatlısularda iken vücutlarının yan taraflarında dağınık siyah
benekler ve kırmızı lekeler taşıdıkları halde, denize döndüklerinde bu renk ve desenlerini
yavaş yavaş kaybederek gümüş beyazı bir renge dönüşür ve denizdeki ebeveynlerinin
rengini alırlar (Slastenenko, 1956; Svetovidov, 1984). Deniz ekotipinde böyle bir durum
görülürken, göl ve dere ekotiplerinde yavru ve erginler arasında belirgin bir renk ve desen
farkı görülmemektedir. Özellikle dere ekotipinde yavrularda çok daha karakteristik olan
kırmızı benekler, büyüdükleri zamanda aynı kalmakta ve hayatları boyunca
kaybolmamaktadır (Svetovidov, 1984; Çelikkale, 1988).

Proje bölgesinde söz konusu ekotiplerden yalnızca dere ekotipi alabalıklar
bulunmaktadır. Göl ekotipine benzer şekilde, bazı tatlısu formları bir akarsuya başlanmış
olup, bütün yaşamlarını orada sürdürmektedirler. Bunlar, deniz ve akarsular arasında göç
etmedikleri halde, akarsu ortamında, kaynak, yan kollar ve dere ağzı arasında kısa
mesafeli göçler yapmaktadırlar. Üreme periyodu olan kış mevsiminde, yumurtalarını sığ
ve zemini çakıllı yerlere bırakmak için akarsuyun yukarı havzalarına yani kaynağına doğru
çıkarlar (Slastenenko, 1956; Geldiay ve Balık, 1996).

Türkiye’de yapılan dere ırkı alabalık populasyonları ile ilgili çalışmalarda,
alabalıkların yaşayabildiği, üreyebildiği ve stok oluşturabildiği minimum derinlik 20 cm’dir.
Bununla birlikte deniz ırkı olarak bilinen populasyonların yaşayabildiği minimum derinlik
ise 30 cm olarak kabul edilmektedir. Yapılan arazi çalışmalarında proje bölgesinde
yalnızca dere ırkı alabalık populasyonu bulunduğu belirlenmiştir.

Alandan belirlenen türler arasında Bern (Ek III) listesine giren dört balık türü
bulunmamaktadır (Alburnoides bipunctatus, Alburnus chalcoides, Rutilus frisii, Ponticola
kessleri). Ayrıca European Red List'te göre beş takson da düşük riskli-LC (Rutilus frisii,
Ponticola kesleri, Salmo labrax, Squalius cephalus, Alburnus chalcoides) kategorisindedir.

Projenin İnşaat Aşaması ve Sonrasında Sucul Ekosisteme Olan Etkileri

Çevre sorunlarına yol açma bakımından, hidroelektrik santralleri en az zararlı
etkileri yaratan enerji üretim tesisleridir. Bu tür tesisler hava, su kirliliği, katı atık ve
radyoaktif sızıntı tehlikesi yaratmazlar. Bundan dolayı bu tür tesislerin kendileri değil
suyun toplandığı havzalara olan etkileri incelenmektedir.

Baraj yapımı sonucunda, ekosistemde meydana gelebilecek etkiler genel olarak
aşağıdaki maddeler altında verilebilir.

 Birinci basamakta, suyun fiziksel, kimyasal yapısının ve jeomorfolojik olarak
meydana gelen değişim ve suyun doğal akıntısında meydana gelen değişim,
 İkinci basamakta, nehir kenarlarındaki bitkiler, su içerisindeki bitkiler ve suyun
alt kısımlarındaki doğal sulakalanlarda, primer prodüksiyondaki değişimler,
 Üçüncü basamakta, baraj gövdesinin oluşması ile fauna ve florada değişimler
oluşabilecektir.

Bu başlıklar altında olabilecek etkiler ve sonuçları ve alınabilecek önlemler ise
aşağıda verilmiştir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

114/343
a) İnşaat Aşamasında

Regülatör inşaatları sırasında oluşacak fiziksel ve mekanik etkiler (patlatma, nehir
sistemine partikül karışımı gibi) sucul canlıları etkileyebilecektir. Ancak inşaat
aşamasından sonra sistem kendini kısa sürede toparlayabilecek bir dinamik etkileşim
potansiyeline sahiptir. Bununla birlikte inşaat çalışmalarının balıklar açısından önemli olan
yumurtlama dönemlerinde minimum düzeyde yürütülmesi önem taşımaktadır. Alanda
yakalanan balık türlerinin biyolojilerine bakıldığında Nisan ve Temmuz ayları arasında
yumurta bıraktıkları bilinmektedir. Bu süre içerisinde sucul sisteme verilecek maddeler
balıkların yumurtlama faaliyetlerini olumsuz etkileyebilecek olmasından ötürü bu aylar
arasında özen gösterilecektir. Özellikle alabalık türleri için üreme dönemi de Kasım-Ocak
ayları arasındadır. Bölgenin en önemli balık türü olarak kabul edilen alabalıkların bu
dönemdeki üremeleri için bırakılacak su miktarı önemlidir ve inşaat faaliyetlerinin bu
dönemlerde minimum düzeyde tutulması sağlanacaktır.

Regülatör gövdesinin inşaatı sırasında, kazıma çalışmaları sonucu bazı materyaller
su kütlesine karışarak bulanıklığı arttırabilir ve sucul canlılara olumsuz etkisi olabilir. Aynı
zamanda akış aşağıya gelen bu materyaller su kalitesinde bazı değişimlere neden
olabilmektedir. Bunun için, regülatör gövdesinin inşaatı sırasında, faaliyetin sürdürüleceği
kısımda suyun yatağı değiştirilmeyecek ve oluşan hafriyatın, su ile temas edilmeyecek
şekilde kazıma çalışmaları yapılacaktır. Böylece oluşacak silt ve malzemenin de akış aşağı
gitmesi kısmen engellenmiş olacaktır. Bunun yanı sıra sediman tutucu olarak kullanılan
bazı jeo tekstil materyalleri kullanılarak oluşabilecek sedimanın akış aşağılara gitmesi
engellenecektir.

Faaliyetin gerçekleştirileceği alan ve şantiye Ballı deresinin kenarında olacağından,
şantiyenin atıklarının dereye bırakılmayacaktır. Çalışan işçilerin oluşturduğu kanalizasyon
ve diğer atıkların dereye deşarj edilmeden paket arıtma sisteminde işleme tabi tutulduktan
sonra Ballı deresine verilecektir. Arıtılmadan dereye verilecek sular, derenin organik
madde miktarını arttırarak ötrofikasyon sürecini hızlandırabilir.

Regülatör ve baraj alanlarında kalacak karasal ortam ile nehir yatağı, küçük bir göl
ve gölet ekosistemine dönüşecektir. Ancak inşaat aşamasında yıkıcı bir takım etkiler
olabilirse de bu durum kalıcı olmayıp kısa sürede sistem kendini toparlayacaktır. Su
kalitesinde olumsuz değişiklikler yaratmaması için su tutma alanı altında kalacak çalı ve
ağaç gibi organik maddelerin çürümesinin engellenmesi için sıyrılma yapılacaktır. Çalışma
alanının çevresi ağaç örtüsü ile kaplıdır. Bu alanlarda sıyırma işleminin yapılması,
regülatörün uzun ömürlü olması açısından önemlidir. Aksi takdirde kısa sürede ayrışmaya
başlayacak olan bu bitki toplulukları aşırı besin maddesi birikimine neden
olabilmektedirler. Bu durum doğal göllerde görülen ötrofikasyon sürecini hızlandırır. Besin
maddesinin artışı fitoplanktonik organizmaların zaman zaman patlama düzeyinde
artışlarına neden olabilir ve bu durum sistemin ekolojik dengesini tamamen bozması
anlamına gelmektedir. Bu tür gelişmeler baraj yapılarının ömrü ve rekreasyon amaçlı
kullanımı için olumsuz sonuçlar doğurur.

b) İşletme Aşamasında

Regülatör yapımı ile kısmen durgunlaşan su algler için yeni habitat oluşması
anlamına gelmektedir. Akarsu ortamında, bağlı olarak yaşayan türler, göl ve gölet
oluşumu ile serbest yaşayan planktonik formlar halinde görülmeye başlayacaklardır.
Durgun su ortamlarında yine sedimen, taş ve bitkiler üzerinde bağlı yaşayan algler
mevcudiyetlerini sürdüreceklerdir. Ancak bu kesimde, önceden oldukça az bulunan
fitoplanktonik formlar oldukça artacaktır. Durgunlaşan su askıdaki partiküllerden
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

115/343
kurtulacağı için ışığın derinlere kadar inmesi de sağlanabilecektir. Taşlara, bitkilere ve
sedimene bağlı yaşayan türler yaşamlarını, göl kenarlarında ve ışığın derinlere girebildiği
yere kadar devam ettireceklerdir. Artan fitoplanktonik (serbest hareket edebilen algler)
organizmalar gölalanı içerisinde zooplanktonik organizmalara besin kaynağı olacaklardır.

Zooplanktonik organizmaların yaşam ortamlarının durgun sular olduğu dikkate
alınacak olunursa, yapımı düşünülen regülatör sahalarında oluşacak durgun su kütlesi bu
canlıların önemli oranda artışı ile sonuçlanacaktır. Suyun mekanik etkisinin ortadan
kalkması ve bu canlıların besinlerini oluşturan fitoplanktonik organizmaların artışları
zooplankton açısından olumlu sonuç doğuracak ve gerek yoğunluk gerekse de tür
çeşitliliğinde bir artış olacaktır.

Akıntılı suya adaptasyon gösteren bentik canlılar, durgun su olan regülatör ve
baraj göllerinin kapladığı alanlardan uzaklaşacaklardır. Ayrıca sürüklenme davranışı
gösteren türlerin dağılımında değişiklik ortaya çıkabilecektir. Regülatör oluşumundan
sonra, su toplama alanındaki bentik tür kompozisyonu nitelik ve nicelik açısından
değiştirecektir. Bu alanlardaki akıntının azalması ve hatta yok olması ile birlikte dip yapısı
da değişecektir. Çakıllı ve büyük kayalıklı zemin yapısı yerine, geniş olarak çamur ve
balçıklı alanlar oluşacaktır.

Alanda yaşadığı belirlenmiş olan balık türlerinin önemli bir kısmı, ülkemizde yaygın
ve genellikle göl ekosistemine adapte olabilen türleri içermektedir. Durgun su sistemine
adapte olamayacak türlerin ise rezervuar öncesi ve sonrasındaki akıntılı alanlarda
yaşamlarını sürdürebileeklerdir.

Alandaki regülatörlerin, durgun su oluşumu sonrasında, balıkların besinlerini
oluşturan fitoplanktonik ve zooplanktonik türlerin nitel ve nicel artışlarının beklenmesi
nedeniyle, bu durumun balık populasyonlarını da olumlu olarak etkileyeceği
düşünülmektedir. Ayrıca oluşacak rezervuar alanı ile; su kuşları açısından da beslenme,
barınma ve konaklama imkanı sağlayacağından dolayı farklı türlerin barınmalarına imkan
sağlanabilecektir.

Regülatörden tünele alınan su, santralden çıktıktan sonra kalitesinde bir miktar
değişim gösterecektir. Çünkü yüksekten gelerek çok hızlı bir şekilde türbine çarptıktan
sonra santralden düşük sıcaklıklarda çıkacaktır. Soğuk su, biraz bekleyebileceği
kuyruksuyu kanalına alınıp, daha sonra dere yatağına verilecektir. Böylece soğuk
ortamlara adapte olamayacak sucul türler için su kalitesi uygun hale gelebilir. Bununla
birlikte, işletmede kullanılan su santralden çıktıktan kısa bir süre sonra uygun su kalitesi
değerlerine kavuşacaktır.

Regülatörlerin yapımından sonra, akış aşağıda taşkın alanlarındaki doğal besin
döngüsünde değişimler olacaktır. Regülatörler, derelerdeki su akışının doğal miktarını ve
süresini ciddi olarak değiştirmektedirler. Doğal sistemlerinde yaşayan türlerin
mevcudiyetleri akıntının miktarı ile yakından ilişkilidir. Dere sistemi boyunca hareketli olan
sedimen, derenin dip ve kıyı yapısını şekillendirmektedir. Bu materyallerin özellikleri sucul
canlılar için hayati öneme sahiptir. Taşlıkaya regülatörünün yapımından sonra bu materyal
rezervuar alanında toplanacak ve alt sistemlere ulaşamayacaktır. Bu durum, akış
aşağıdaki sistem için gerekli organik materyalin eksilmesine ve dolayısı ile alt kısımdaki
sucul ekosistemde belli habitat kayıplarına yol açabilecektir.

Regülatörlerin gövdelerinde sediment ve besin maddelerinin tutulması aşağı
kısımlardaki dere yatağı ve taşkın alanlar için bir sorundur. Bu durum başta balık olmak
üzere birçok türün habitatının da kaybı anlamına gelmektedir. Su tutma yapıları yoluyla
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

116/343
azaltılan sediment taşınması, nehrin alt kısımlarında kıyıların bozulmasına ve balıkların
doğal habitatlarının ve durgun su vejetasyonun azalmasına, sucul kuşların ve diğer
sedimana bağlı türlerin (bentik omurgasızlar) olumsuz etkilenmesine neden olabilir.
Dünyadaki tüm su tutma yapılarında bu durum kaçınılmaz bir olgudur. Bu materyal
birikimi, yapının ömrünü kısaltmakta ve işletme niteliğini bozabilmektedir. Proje alanı için
de bu beklenen bir durumdur ve regülatör sonrası meydana gelebilecek bu olumsuzluk
için tatmin edici bir önlemin alınması söz konusu değildir. Ancak regülatörde yapılacak
olan çakıl geçitleri kısmen bu sorunu çözebilecek niteliktedir. Bu geçitler hem regülatörün
ömrünü uzatmakta hem de alt havzadaki dere yatağının doğal yapısını korumasına
kısmen katkı sağlamaktadır.

Regülatör sonrası dere ekosisteminin akış hızındaki değişimlerin biyolojik yaşama
ve çeşitliliğine olan etkileri çok önemli bir unsurudur. Akıntı miktarının zamanı, süresi ve
sıklığı bitki ve hayvan kommüniteleri için kritik öneme sahiptir. Doğal sistem içerisinde
küçük nitelikteki akıntılar balık ve omurgasız göçleri için biyolojik bir sinyal niteliğindedir.
Akıntı miktarının artması durumda ise aşındırma ya da sedimanın taşınması yoluyla
habitatlar düzenlenir ve muhafaza edilir.

Projenin işletme aşamasında suyun santralden dereye bırakılması işlemi ile çakıl
geçidi veya su alma yapısından bırakılan rusubat, sediment, sürüntü gibi birikinti
malzemelerin akarsu yataklarındaki sucul fauna ve balıkların üreme ve ihtihsal yerlerine
zarar vermemesi, suyun yönü ve akış hızını değiştirmemesine dikkat edilerek gerekli özen
gösterilecektir. Konu ile ilgili Kanun, Yönetmelik ve Mevzuat hükümlerine titizlikle riayet
edilecektir.

Taşlıkaya Regülatörü Balık Geçidi Projesinin Değerlendirilmesi

Çalışma alanı içerisinde Salmo labrax ve Cyprinidae familyasındaki bazı türler
bulunmaktadır. Özellikle Salmo labrax soğuk ve hızlı akıntılı suları tercih etmektedir ve
üreme dönemlerinde nehrin yukarı ve aşağısına göç etmektedir. Balık geçitleri, bu tür
baraj ve regülatörlerde, projelendirme yapılırken mutlaka düşünülmesi gereken
oluşumlardır. Fiziksel bir engel olarak baraj yapıları nehrin üst kısımları ve alt kısımları
arasında hareket eden türlerin geçişini engellemektedir. Regülatör gövdeleri bu tür göçleri
farklı derecelerde engelleyebilmektedir. Balıkların göçlerini engelleyen bir yapı olarak
görülen regülatörler yapılarındaki bu olumsuzluklar, balık geçitleri ile kısmen
çözümlenebilmektedir. Balık geçitleri, yapımı gerçekleştirilen barajın konumuna ve
özelliklerine göre düzenlenmektedir.

Çalışma alanında yakalanan ve göç eden alabalık türlerinden Salmo labrax
türünün, mevcut koşullar altındaki yaşam şartlarının devamlığını sağlamaları açısından
balık geçitleri yapılacaktır. Balık geçidi dar bir alana sıkışmış olan balıkların aşağı ve
yukarı göçlerinde kullanacakları bir yapı olacaktır.

1380 Sayılı Su Ürünleri kanunun gereğince su tutma yapıları üzerinde balık
geçitlerinin yapılması zorunludur. Bu nedenle göç eden balıkların ya da diğer sucul
organizmaların nehrin alt ve üst kesimleri arasındaki geçişlerinin sağlanması zorunluluktur.

Söz konusu proje için hazırlanan Balık Geçidi çizimi Ek-25’de verilmiş olup
Taşlıkaya regülatöründe yapılacak balık geçidi planı yapılırken, bölge balıklarının biyolojik
ve ekolojik özelliklerinin dikkate alınarak düzenlenme yapılmıştır. Balıkların geçide
yönlendirilmesi, basamaklar arasındaki mesafe ve genel eğimleri açısından yönlendirici ve
uygun özelliklere sahiptir. Ayrıca balık merdivenlerinin derinliği ve basamakların alt ve üst
kesimlerindeki geçiş deliklerinin büyüklükleri ve konumlarına da dikkat edilmiştir.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

117/343
Baraj yapısına bağlı olarak değişik tiplerde balık geçitleri (havuzlu geçitler, dikey
yarıklı geçitler ters akışlı geçitler, balık asansörleri) bulunmaktadır. Taşlıkaya regülatörü
özellikleri dikkate alındığında en uygun balık geçidi yapısının havuzlu geçitler olduğu
görülmektedir. Bu barajda yapılacak balık geçidinin planları incelendiğinde, bölge
balıklarının biyolojik ve ekolojik özelliklerinin dikkate alındığı görülmektedir. Ballı deresinin
önemli türleri açısından yapılan değerlendirmede ortalama uzunluğun 10-15 cm olduğu
görülmektedir. Havuzlar arasındaki geçiş bölmelerinin yükseklik ve enleri 20 cm’den
büyük olup balıkların bu bölmelerden geçebilmesi için uygun niteliktedir. Ayrıca balık
merdivenlerinin derinliği ve basamaklar arasındaki yükseklik standartlara uygundur. Balık
geçit yapısına ilişkin proje, basamaklar arasındaki mesafe ve genel eğimleri açısından da
uygun özelliktedir.

Taşlıkaya regülatörü balık geçit projesi (Bkz. Ek-25), FAO’nun ve DSİ’nin
öngördüğü koşulları taşımakta olup bölge balıklarının biyolojik ve ekolojik özellikleri
açısından yeterli teknik özelliklere sahiptir.

Balık geçidinin uygun çalışmaması veya geçebileceği belirtilen balık türlerinin
geçişinin sağlanamaması durumlarında, göç eden veya yıl içerisinde belli zamanlarda yer
değiştiren türlerin yaşamlarını devam ettirebilmeleri bakımından bir popülasyon azalması
ortamının oluşmasına imkan sağlayabilmektedir. Bu nedenden ötürü Ballı deresi üzerinde
yaşadığı ifade edilen balık türlerinin kolayca geçişini ve çalışır durumda, bölmelerinin
üzerinden sürekli akışı sağlanacaktır.

Dolayısı ile balık geçidinden hangi türlerin geçebileceği belirlenerek, bu türlerin,
geçip geçemedikleri kontrol edilerek izlenecek ve Eyner Enerji Üretim ve Tic. Ltd. Şti.
yetkili görevlilerince izleme sonuçları ilgili kurumlara bildirilecek ve gözlemler sonucunda
aksi tespitlerde bulunulması durumunda ise gerekli düzenlemelerin yapılması için yine ilgili
kurumlara bildirilecektir.

Balık geçidine uygun su bırakılıp bırakılmadığı, geçidin uygun çalışıp çalışmadığı
ve belirtilen türlerden hangilerinin geçitten geçip geçmediği hususlarının kontrolünü ve
izlemesini sağlamak amacıyla, can suyu miktarlarının modern bağlantılı on-line debi
sistemleri kurularak, sürekli ölçülmesi ve izlenmesi işlemlerine benzer sistem kurulumu
gibi yöntemlerden yararlanılacak ve su altı kameralı görüntüleme veya benzer farklı bir
tespit edici kullanılacaktır.

Ayrıca yapılacak balık geçidinin faaliyet geçmesi ile birlikte, giriş-çıkış ve yakın
çevresinin avlak sahası olarak kullanılmaması için gerekli tedbirler alınacaktır. Alınacak
tedbirlerin uygulanması ve takibi için de ayrıca önem verilecektir.

Taşlıkaya Regülatörü ve HES Projesi Çevresel Akış Miktarı

Ballı deresinin debisi değerlendirildiğinde önemli bir akım potansiyeline sahip
olduğu görülmektedir. Özellikle bahar aylarında çok büyük miktarlarda su akışı söz
konusudur. Proje tamamlandıktan sonra bırakılacak minimum su değerleri göz önüne
alındığında, balıkların bu ortamda devamlılığının sağlanabilmesi için, ortalama derinliğin
15-20 cm, akıntı hızının da ortalama 0.25 m/s’den büyüm bir akım sistemi sağlanması
önemlidir ve bu koşulların önerilen minimum akım değerleri ile sağlanabileceği
düşünülmektedir.

Taşlıkaya regülatörü için, yıllık ortalama akımın % 12’sine karşılık gelen suyun
dere yatağına bırakılması minimum yaşam ortamının sürekliliği açısından kabul
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

118/343
edilebilinir. Ballı deresinin yıllık ortalama akım miktarı 2.629 m
3
/sn olarak hesaplanmış ve
0.315 m
3
/sn akım yıllık ortalamanın % 12’sine karşılık gelmektedir.

IV.2.14. Flora ve Fauna (türler, endemik özellikle lokal endemik bitki türleri, alanda
doğal olarak yaşayan hayvan türleri, ulusal ve uluslar arası mevzuatla koruna altına
alınan türler, nadir ve nesli tehlikeye düşmüş türler ve bunların alandaki bulunuş
yerleri, av hayvanlarının adları, popülasyonları ve bunlar için alınan Merkez Av
Komisyonu Kararları) Proje Alanındaki Vejetasyon Tiplerinin Bir Harita Üzerinde
Gösterilmesi. Projeden ve Çalışmalardan Etkilenecek Canlılar İçin Alınması Gereken
Koruma Önlemleri (inşaat ve işletme aşamasında). Arazide Yapılacak Flora
Çalışmalarının Vejetasyon Döneminde Gerçekleştirilmesi ve Bu Dönemin
Belirtilmesi,

Projenin bu bölümünde yer alan bilgiler EK-12’de yer alan ekosistem raporundan
alınmış olup; raporda bulunan önerilere titizlikle uyulacaktır.

TAŞLIKAYA-HES PROJE ALANI SUCUL VE KARASAL FAUNA VE FLORA LİSTESİ

Artvin İli, Arhavi İlçesi’nde, Kapistre Deresi’nin kolu olan Ballı Dere üzerinde tesis
edilmesi planlanan Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi
kapsamında yer alacak yapıların inşa edileceği kesimlerden oluşan “proje alanı” sınırları
içerisinde ve yakın çevrede yaşamakta bitki ve hayvan türlerini belirleyebilmek amacıyla
2011 yılı çerisinde ekosistem raporunu hazırlayanlar uzmanlar tarafından bir saha
çalışması gerçekleştirilmiştir. Ayrıca gerçekleştirilmesi planlanan faaliyetle ilgili olarak
ekolojik bir değerlendirme yapabilmek amacıyla faaliyet alanında ve civarda
gerçekleştirilmiş olan çalışmalara ek olarak ekosistem raporunu hazırlayanlar uzmanlar
tarafından geçmiş dönemlerde, farklı projeler kapsamında bu bölgede gerçekleştirilmiş
olan saha çalışmalarında toplanmış olan verilerden de istifade edilmiştir. Tüm bu
çalışmaları destekleyici olması açısından bazı yöre sakinleri ile yüz yüze görüşmeler
gerçekleştirilmiş, ayrıca literatür kontrolleri de tamamlanmıştır.

Bu çalışmalar sonucunda Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052
MWe)” proje alanı sınırları içerisinde ve yakın çevrede, ekolojik olarak birbirinin devamı
niteliğindeki kesimlerde yaşadığı belirlenen yabanıl fauna bileşenleri; bu türlerin bölgedeki
statüleri ile ulusal ve uluslararası koruma statülerini gösteren envanter tabloları
oluşturulmuştur. Bu amaçla IUCN tarafından hazırlanmış olan Avrupa Kırmızı Listesi Bern
Sözleşmesi’nin fauna için hazırlanmış olan ek listeleri; Kuş ve memeli hayvan türleri için
Milli Parklar Av ve Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü Merkez Av Komisyonu (MAK)
tarafından hazırlanmış ve güncellenmiş koruma listelerinden yararlanılmıştır.

Proje sahası kuş türleriyle ilgili olarak yapılan değerlendirmelerde Kiziroğlu
tarafından hazırlanmış “Türkiye Kuşları Kırmızı Listesi” (Species List in Red Data
Book=R.D.B) den de yararlanılmıştır.

FLORA

Artvin İlinde, Arhavi İlçesi sınırları içerisinde, Kapistre Deresinin yan kolu olan Ballı
Dere üzerinde yapılması planlanan Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052
MWe)” projesi kapsamında alanın floral yapısını oluşturan bileşenler ile bu bileşenlerin
karşı karşıya bulundukları riskler ve koruma statülerini belirleyebilmek amacıyla ilgili
alanda 2011 yılı çerisinde ekosistem raporunu hazırlayanlar tarafından açık alan
çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Açık alan çalışmaları sırasında alandan bitki örnekleri
toplanmıştır. Toplanan bu yaş bitki örnekleri herbaryum tekniğine uygun olarak
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

119/343
kurutulmuştur. Kurutulan bitki örneklerinin teşhis edilmesi aşamasında "Flora of Turkey
Andast Aegan Islands" adlı kaynaktan yararlanılmıştır. Teşhis edilen bitkilerin listesi
Tablo 48’’de verilmiştir. Oluşturulan floristik listede alanda mevcut olduğu belirlenen
bitkilerin sistematik konumları kontrollerde kolaylık sağlaması bakımından alfabetik olarak
verilmiştir. Birinci sütunda familya, İkinci takson, üçüncü sütunda endemizm durumu,
dördüncü sütunda biliniyor ise fitocoğrafik bölgesi, beşinci sütunda bitkinin Türkçe adı
verilmiştir. Bitkilerin Türkçe adlarının belirlenmesinde Şinasi Akalın tarafından hazırlanmış
olan "Büyük Bitkiler Kılavuzu" ve Prof. Dr. Turhan Baytop tarafından hazırlanmış olan
"Türkçe Bitki adları" adlı kaynaklardan faydalanılmıştır.

Tablonun altıncı ve son sütununda taksonun tehlike kategorisi verilmektedir.
Bitkilerin tehlike kategorileri IUCN komisyonunun tespit ettiği kriterlere göre ve Ekim v.d.
tarafından hazırlanmış ve Türkiye Tabiatını Koruma Derneği tarafından yayınlanmış olan
"Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı" adlı kaynaktan faydalanılmıştır.

Bitki türlerinin tehlike kategorilerinin tespitinde kullanılan kısaltmalar ve açıklamaları:
EX: Tükenmiş LC: Az tehdit altında
EW: Doğada tükenmiş DD: Veri yetersiz
CR: Çok tehlikede NT: Tehlike altına girmeye aday
EN: Tehlikede
VU: Zarar görebilir

Proje alanının floristik özelliklerinin belirlenmesi aşamasında bitkilerin gözlenmiş
olduğu habitatlarla ilgili olarak da değerlendirmeler yapılmıştır. Bu değerlendirme
sürecinde kullanılmış olan “Habitat Sınıfları”ile “Nisbi Bolluk Sınıfları” ve “Endemizm”
durumuyla ilgili olarak yararlanılan kriterler aşağıda verilmektedir:

Habitat Sınıfları:
1- Orman
2- Maki
3- Frigana (Çoğu dikenli, alçak boylu ve yumak yastık oluşturan bitkiler
4- Kültür alanları (Bağ, bahçe v.b.)
5- Kuru çayır
6- Nemli çayır, Bataklık ve Sulak Alan
7- Yol kenarı
8- Kayalık

Nisbi Bolluk Sınıfları: Endemizm:
1- Çok nadir L- Lokal endemik
2- Nadir B- Bölgesel endemik
3- Orta derecede bol Y- Yaygın endemik
4- Bol
5- Çok bol

PROJE ALANI VEJETASYONU

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje sahasında;
orman vejetasyonu, hidrofit-higrofit vjetasyon ve orman açıklıkları tespit edilmiştir.

1) Orman Vejetasyonu

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje sahasında
orman vejetasyonunda, Pinus sylvestris L., Picea orientalis (L.) Link, Aquilegia olympica
Boiss., Helleborus orientalis Lam., Ranunculus caucasicus Bieb. subsp. caucasicus,
Alliaria petiolata (Bieb.) Cavara & Grande, Turritis glabra L., Viola alba Beser, Phytolacca
americana L., Hypericum bithynicum Boiss., Acer campestre L. subsp. leiocarpum (Opiz)
Pax, Acer trautvetteri Medw., Crataegus monogyna Jacq. ve Rosa canina L. gibi türler
tespit edilmiştir.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

120/343
2) Riparian Vejetasyon

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje sahasında
riperian vejetasyonda ise; Alchemilla caucasica Buser, Sibbaldia parviflora Willd. var.
parviflora, Lythrum salicaria L., Epilobium angustifolium L., Juncus atratus Krocker, Juncus
effusus L., Luzula forsteri (Sm.) DC. ve Carex divisa Hudson tespit edilmiştir.

FLORİSTİK ANALİZ

Artvin ili, Arhavi İlçesi sınırları içerisinde kalan Taşlıkaya Regülatörü ve HES
(22,658 MWm/22,052 MWe)” proje sahasında toplanan bitkilerin değerlendirilmesi ve
alana yakın yerlerde, benzer ekolojik yapıyı gösteren yerlerde yapılan floristik
çalışmalardan faydalanarak oluşturulan floristik listede; 59 familyaya ait 169 cins, 212 tür,
19 alttür ve 3 varyete tespit edilmiştir. Bu alandan tespit edilen bitkilerin fitocoğrafik
bölgelere göre dağılımı ise şöyledir; Akdeniz elementi 2, Avr.-Sib. elementi 43, Ir.-Tur.
elementi 8 ve Öksin elementi 36 şeklindedir. 123 tür ise fitocoğrafik bölgesi bilinmeyen ya
da birden fazla fitocoğrafik bölge elementidir. Çalışma alanından tespit edilen bitki
türlerinin 212’ side LC (Az tehdit altında) kategorisindedir. Proje inşaat sahasından
endemik bitki türü bulunmamaktadır. Fakat, BERN sözleşmesine göre koruma altında
bulunan türler listesinde olan; Cyclamen coum Miller var. coum türü tespit edilmiştir. Bu
tür için alınması gereken koruma önlemi aşağıda detaylı olarak verilmiştir.

Önemli Bitki Türlerine Yönelik Alınması Gereken Koruma Önlemleri

Endemik olmayıp, BERN sözleşmesi kapsamında koruma altında olan Cyclamen
coum Miller var. coum türü için koruma önlemi alınması gerekmektedir. Alınması koruma
önlemi; inşaat çalışmaları başlamadan proje alanı içerisinde bulunan Cyclamen coum
Miller var. coum populasyonu uygun habitatlara taşınacaktır. Taşıma işlemi için en uygun
dönem Haziran-Temmuz ayları arasında bu konuda özen gösterilecektir.

Proje Alanının Uluslar arası Sözleşmeler Açısından ve Milli Parklar Açısından
Değerlendirmesi

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”proje sahalarının
floristik listeleri değerlendirildiğinde; 3 Mart 1978’de Washington da imzalanan CITES
(Nesli tehlikede olan hayvan ve bitki türlerinin uluslararası ticaretine ilişkin sözleşme)
gereği koruma altına alınan ve ticareti yasaklanan bitki türlerinin hiçbiri alanda
bulunmamaktadır. Ayrıca 09.01.1984 tarihinde Türkiye’nin resmen taraf olarak onayladığı
BERN sözleşmesi kapsamında koruma altında olan Cyclamen coum Miller var. coum türü
için koruma önlemi alınacaktır. İnşaat çalışmaları başlamadan proje alanı içerisinde
bulunan Cyclamen coum Miller var. coum populasyonu uygun habitatlara taşınacaktır.
Taşıma işlemi için en uygun dönem olan Haziran-Temmuz ayları tercih edilecektir.

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje sahasında ve
çevresinde, statülü, korunan alan ya da milli park yoktur.

Flora Açısından İnşaat Aşamasından Önce Alınacak Önlemler

Proje sahasında inşaat aşamasından önce alınması gereken önlemler iki aşamada
olmalıdır. Birinci aşama proje sahasından tespit edilen endemik bitki türlerinin hepsi IUCN
kriterlerine göre LC kategorisinde olduğundan inşaat öncesinde ya da inşaat sonrasında
bu türlerin korunmasına yönelik önlem alınmasına gerek yoktur. İkinci aşamada ise proje
sahasında toprağın verimli tabakası olan yaklaşık ilk 10 cm’lik kısmı sıyrılacak ve inşaat
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

121/343
tamamlandıktan sonra peyzaj çalışmalarında kullanılması için uygun alanlarda
depolanacaktır. Depolanacak toprak düz bir zeminde, en fazla 3 m uzunluğunda 1 metre
yüksekliğini geçmeyecek şekilde depolanacaktır. İnşaat faaliyetleri tamamlandıktan sonra
bu toprak alanın yeniden eski haline getirilmesinde kullanılacaktır. Depolanan toprağın
içinde bulunan tohumlar toprak yeniden serildiğinde çimlenecek ve alanın eski haline
gelmesi daha kısa zamanda olacaktır.

Flora Açısından İnşaat Aşamasında Alınacak Önlemler

İnşaat aşamasında çıkan toz, özellikle bitkilerin yapraklarının üzerinde bir tabaka
oluşturmakta, bitkilerin stomalarının kapanmasına, gaz alış-verişinin engellenmesine
neden olmaktadır. Belli bir zaman sonra bitkinin yapraklarının pörsümesine, kurumasına
ve döllenemeden solmasına neden olmaktadır. Ayrıca çiçeklerin döllenmesin de, özellikle
tozlar stamenleri (erkek üreme organları) üzerini kapatarak tozlaşmanın olmasını
engellemektedir. Bu olumsuz durumların engellenmesi için özellikle inşaat aşamasında
sıcaklığa bağlı olarak toz çıkışını engellemek için arazözlerle sulama yapılması
gerekmektedir. Döllenemiyen çiçeklerin bir sonraki yıl çiçeklenme dönemlerinde
populasyonlarında azalma olmakta, bu durum eğer yapılıyor ise arıcılığı büyük bir oranda
engellemektedir. Bir yıllık ya da iki yıllık bitkilerde toz bitkilerin döllenmesinde olumsuz bir
rol oynamaktadır. Fakat çok yıllık ağaç ya da çalı türlerinde bu durum biraz daha tolere
edilebilmektedir. Çok yıllık bitkilerin adaptasyonu bir ya da iki yıllık bitkilere göre daha
kolay olmaktadır. Bu nedenlerden ötürü Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658
MWm/22,052 MWe)” projesi sahasında inşaat aşamasında özellikle çıkacak toza karşı
önlem alınacaktır.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

122/343
Tablo 48. Taşlıkaya Regülatörü ve HES Proje Sahası Floristik Listesi
Familyalar Takson Türkçe Adı
Fitocoğrafik
Bölge
Habitat Nisbi Bolluk ENDE-MİZM IUCN
PTERIDOPHYTA 1 2 3 4 5 6 7 8 1 2 3 4 5 L B Y
Equisetaceae Equisetum ramosissimum Desf. At kuyruğu x x LC
Sinopteridaceae Chelianthes marantae (L.) Domin __ __ x x LC
Hypolepidaceae Pteridium aquilinum (L.) Kuhn. Kartal eğrelti __ x x LC
Aspleniaceae Asplenium trichomanes L. Esmer sürgünlü şerit
eğrelti
__ x x LC
Athyriaceae Athyrium filix-foemina (L.) Roth __ __ x x LC
Polypodiaceae Polypodıum vulgare L. subsp. vulgare __ __ x x LC
GYMNOSPERMAE
Pinaceae Pinus sylvestris L. Sarı çam Avr.-Sib. ele. x x LC
Picea orientalis (L.) Link Doğu ladini __ x x LC
SPERMATOPHYTA
ANGIOSPERMAE
DICOTYLEDONES
Ranunculaceae Aconitum nasutum Fisch. ex Reichb. Kaplan boğan Öksin ele. x x LC
Anemone caucasica Willd. ex Rupr. Anemon __ x x LC
Aquilegia olympica Boiss. Haseki küpesi __ x x LC
Caltha polypetala Hochst. ex Lorent Nerkiz __ x x LC
Consolida orientalis (Gay) Schröd __ __ x x LC
Helleborus orientalis Lam. Çöpleme Öksin ele. x x LC
Ranunculus cappadocicus Willd. Düğün çiçeği Öksin ele. x x LC
Ranunculus caucasicus Bieb. subsp.
caucasicus
Düğün çiçeği __ x x LC
Ranunculus constantinopolitanus
(DC.) d’Urv.
Düğün çiçeği __ x x x LC
Brassicaceae Alliaria petiolata (Bieb.) Cavara &
Grande
__ __ x x LC
Alyssum callichorum Boiss. & Bal. Kaya teresi __ x x x LC
Barbarea minor C. Koch var. robusta
Cullen & Coode
Kış teresi __ x x LC
Capsella bursa-pastoris (L.) Medik. Çoban çantası __ x x LC
Cardamine impatiens L. var. Yaban teresi Avr.-Sib. x x LC
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

123/343
impatiens elementi
Cardaria draba (L.) Desv. subsp.
chalepensis (L.) O.E.Schultz
__ __ x x LC
Draba hispida Willd. Kaya çiçeği Öksin ele. x x LC
Erophila verna (L.) Chevall. subsp.
verna (L.) Chevall.
Çırçır otu __ x x LC
Sisymbrium loeselii L. Bülbül otu __ x x LC
Thlaspi arvense L. Akça çiçeği __ x x LC
Thlaspi perfoliatum L. Akça çiçeği __ x x LC
Turritis glabra L. __ __ x x LC
Violaceae Viola alba Beser Menekşe __ x x LC
Viola arvensis Murray Menekşe __ x x LC
Caryophyllaceae Arenaria rotundifolia Bieb. subsp.
rotundifolia
Kum otu, kanarya
otu
__ x x LC
Cerastium cerastioides (L.) Britt. Boynuz otu __ x x LC
Dianthus cretaceus Adam Karanfil __ x x LC
Holosteum marginatum C.A.Meyer Holosteum __ x x LC
Silene alba (Miller) Krause subsp.
eriocalycina (Boiss.) Walter
Nakıl __ x x LC
Illecebraceae Herniaria glabra L. Kırık otu __ x x LC
Chenopodiaceae Chenopodium botrys L. Kuzu kulağı __ x x LC
Polygonaceae Polygonum alpinum All. Çoban değneği Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Polygonum amphibium L. Çoban değneği __ x x LC
Rumex acetocella L. Labada __ x x LC
Rumex tuberosus L. subsp.
horizontalis (C. Koch) Rech.
Labada __ x x x LC
Amaranthaceae Amaranthus albus L. Amarant __ x x LC
Phytolaccaceae Phytolacca americana L. Şekerci boyası __ x x x LC
Hypericaceae Hypericum bithynicum Boiss. Kuzu kıran Öksin ele. x x LC
Hypericum fissurale Woron Kuzu kıran __ x x LC
Hypericum perforatum L. Kuzu kıran __ x x LC
Malvaceae Alcea calvertii (Boiss.) Boiss. Hatmi Ir.-Tur. elementi x x x LC
Malva neglecta Wallr Hatmi __ x x LC
Geraniaceae Erodium cicutarium (L.) L’Herit. Dönbaba __ x x LC
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

124/343
subsp. cicutarium
Geranium sylvaticum L. Turna gagası __ x x LC
Polygalaceae Polygala major Jacq. xxx Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Aceraceae Acer campestre L. subsp. leiocarpum
(Opiz) Pax
Akça ağaç Avr.-Sib.
elementi
x x x LC
Acer trautvetteri Medw. Akça ağaç Öksin ele. x x LC
Oxalidaceae Oxalis acetocella L. Kuzu kulağı __ x x LC
Fabaceae Anthyllis vulneraria L. subsp. boissieri
(Sag.) Bornm.
Yara tıfılı __ x x LC
Astragalus bicolor Lam. Geven Ir.-Tur. elementi x x LC
Coronilla varia L. subsp. varia Koronilla __ x x x LC
Genista tinctoria L. Katır tırnağı Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Lathyrus aureus (Stev.) Brandza Mürdümük Öksin ele. x x LC
Lathyrus laxiflorus (Desf.) O. Kuntze
subsp. laxiflorus
Mürdümük __ x x LC
Lotus corniculatus L. var. tenuifolius
L.
Gazal boynuzu __ x x LC
Medicago lupilina L. Taş yoncası __ x x LC
Medicago xvaria Martyn Yonca __ x x LC
Melilotus officinalis (L.) Desr. Taş yoncası __ x x LC
Psoralea acaulis Stev. Katran Yoncası Öksin ele. x x LC
Trifolium campestre Schreb. Üçgül __ x x LC
Trifolium canescens Willd. Üçgül Öksin ele. x x LC
Trifolium pratense L. var. pratense Üçgül __ x x LC
Trifolium repens L. var. repens Üçgül __ x x LC
Vicia sepium L. Fiğ Avr.-Sib.
elementi
x x x LC
Vicia villosa Roth subsp. villosa Fiğ __ x x LC
Rosaceae Agrimonia eupatoria L. Kasık otu __ x x LC
Alchemilla barbatiflora Juz. Arslan pençesi Öksin ele. x x LC
Alchemilla caucasica Buser Arslan pençesi Öksin ele. x x LC
Crataegus monogyna Jacq. Alıç, Geyik dikeni __ x x LC
Fragaria vesca L. Çilek __ x x LC
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

125/343
Potentilla reptans L. Beşparmak otu __ x x LC
Rosa canina L. Yabani gül kuşburnu __ x x x LC
Rubus idaeus L. Ahududu __ x x LC
Sibbaldia parviflora Willd. var.
parviflora
Sibbaldya __ x x x LC
Lythraceae Lythrum salicaria L. Kırmızı Hevhulma Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Onagraceae Epilobium anatolicum Hausskn.
subsp. Prionophyllum (Hausskn.)
P.H.Raven
Yakı otu __ x x LC
Epilobium angustifolium L. Yakı otu __ x x LC
Thymelaeaceae Daphne glomerata Lam. Yalancı defne Öksin ele. x x LC
Datiscaceae Datisca cannabina L. Yabani Kendir __ x x LC
Crassulaceae Sedum album L. Dam koruğu __ x x LC
Sedum alpestre Vill. Dam koruğu __ x x LC
Saxifragaceae Saxifraga paniculata Miller subsp.
paniculata
Taşkıran otu Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Apiaceae Anthriscus sylvestris (L.) Hoffm. Frenk maydanosu __ x x LC
Astrantia maxima Pallas subsp.
maxima
Astrasya __ x x LC
Carum carvi L. Kimyon __ x x LC
Eryngium giganteum Bieb. Tokuz otu Öksin ele. x x LC
Caprifoliaceae Lonicera caucasica Palas subsp.
caucasica
Kafkas Hanımelisi __ x x LC
Sambucus ebulus L. Mürver Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Valerianaceae Valeriana alliariifolia Adams Kedi otu __ x x LC
Valeriana officinalis L. Kedi otu __ x x LC
Valerianella amblyotis Fisch. & Mey. Kedi otu Ir.-Tur. elementi x x LC
Dipsacaceae Cephalaria gigantea (Ledeb.) Bobrov Pelemir Öksin ele. x x LC
Dipsacus pilosus L. Fırça otu Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Knautia involucrata Somm. & Lev. Eşek kulağı Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Scabiosa crinita Kotschy & Boiss. Uyuz otu Ir.-Tur. elementi x x LC
Asteraceae Achillea millefolium L. subsp. Civan perçemi Avr.-Sib. x x LC
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

126/343
millefolium elementi
Anthemis marschalliana Willd. subsp.
pectinata (Boiss.) Grierson
Köpek papatyası Öksin ele. x x x LC
Anthemis triumfettii (L.) All. Papatya __ x x LC
Arctium minus (Hill) Bernh subsp.
minus
__ __ x x x LC
Aster alpinus L. Alp asteri __ x x LC
Bellis perennis L. Bellis Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Centaurea hypoleuca DC. Peygamber çiçeği Öksin ele. x x LC
Cichorium intybus L. Hindiba __ x x x LC
Cirsium arvense (L.) Scop. subsp.
arvense
Deve dikeni __ x x LC
Cirsium hypoleucum DC. Deve dikeni Öksin ele. x x LC
Cirsium vulgare (Savi) Ten. Deve dikeni __ x x LC
Conyza canadensis (L.) Cronquist __ __ x x LC
Crepis sancta (L.) Babcock Hindiba __ x x LC
Lapsana communis L. subsp.
intemedia (Bieb.) Hayek
__ __ x x LC
Petasites albus (L.) Gaertner Veba kökü Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Pilosella auriculoides (A.F.Lang) Sell
& West
__ __ x x LC
Scariola viminea (L.) F.W.Schmidt __ __ x x LC
Senecio vernalis Waldst. & Kit. Kanarya otu __ x x LC
Sonchus oleraceus L. Eşek marulu __ x x LC
Tanacetum coccineum (Willd.)
Grierson subsp. chamaemelifolium
(Somm. & Lev.) Grierson
Gümüş düğme __ x x LC
Taraxacum bessarabicum (Hornem.)
Hand.-Mazz.
Arslan dişi __ x x LC
Tripleurospermum oreades (Boiss.)
Rech. subsp. oreades
__ __ x x LC
Xanthium spinosum L. Dikenli sıraca otu Öksin ele. x x LC
Campanulaceae Asyneuma amplexicaule (Willd.)
Hand.- Mazz. subsp. angustifolium
__ Ir.-Tur. elementi x x LC
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

127/343
(Boiss.) Bornm.
Campanula rapunculoides L. subsp.
rapunculoides
Çan Çiçeği Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Ericaceae Rhododendron caucasicum Sims. Kafkas orman gülü Öksin ele. x x LC
Rhododendron luteum Sweet Sarı çiçekli orman
gülü
Öksin ele. x x LC
Rhododendron ponticum L. Mor çiçekli orman
gülü
Öksin ele. x x LC
Primulaceae Anagallis arvensis var. arvensis Fare kulağı __ x x x LC
Cyclamen coum Miller var. coum Sıklamen __ x x LC
Primula vulgaris Hudson. subsp.
sibthorpii (Hoffmans.) W.W.Sm. &
Forrest
Çuha çiçeği Öksin ele. x x x LC
Gentianaceae Gentiana asclepiadea L. Mavi gentian Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Convolvulaceae Calystegia silvatica (Kit.) Griseb Deniz sarmaşığı __ x x LC
Convolvulus arvensis L. Tarla Sarmaşığı __ x x LC
Boraginaceae Anchusa azurea var. azurea Sığır dili __ x x LC
Echium vulgare L. Engerek otu Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Myosotis lazica Popov Unutma beni Öksin ele. x x LC
Myosotis lithospermifolia (Willd.)
Hornem
Unutma beni __ x x LC
Symphytum asperum Lepechin Karakafes otu Öksin ele. x x x LC
Symphytum iberucum Steven Karakafes otu Öksin ele. x x LC
Solanaceae Atropa belladona L. Güzel Avrat Otu Avr.-Sib.
elementi
x x x LC
Solanum nigrum L. subsp. schultesii
(Opiz) Wessely
Köpek memesi __ x x LC
Scrophulariaceae Digitalis ferruginea L. subsp.
ferruginea
Yüksük otu Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Digitalis ferruginea L. subsp.
schischkinii (Ivan.) Werner
Yüksük otu Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Scrophularia chrysantha Jaub. &
Spach
Sıraca otu Öksin ele. x x LC
Verbascum gnaphalodes Bieb. Sığır kuyruğu Öksin ele. x x LC
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

128/343
Veronica biloba Schreber Yavşan otu Ir.-Tur. elementi x x LC
Veronica filiformis J. E. Smith Yavşan otu __ x x LC
Veronica verna L. Yavşan otu Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Verbanaceae Verbana officinalis L. Mine çiçeği __ x x LC
Lamiaceae Ajuga orientalis L. Doğu Mayasıl Otu __ x x LC
Ajuga chamaepitys (L.) Schreber
subsp. chia (Schreber) Arcangeli
Mayasıl otu __ x x LC
Ajuga reptans L. Mayasıl otu Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Clinopodium vulgare L. subsp.
vulgare
Yabani fesleğen __ x x LC
Galeopsis bifida Boenn. __ Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Lamium crinitum Montbret & Aucher
ex Bentham
Ballı baba Öksin ele. x x LC
Mentha pulegium L. Nane __ x x LC
Prunella vulgaris L. Erik Otu Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Salvia glutinosa L. Ada çayı Öksin ele. x x LC
Scutellaria albida L. subsp. colchica
(Rech.) Edmond.
Kaside Öksin ele. x x LC
Stachys annua (L.) L.
subsp. annua var. annua
Karabaş __ x x LC
Plantaginaceae Plantago lanceolata L. Damar Otu __ x x LC
Euphorbiaceae Euphorbia oblongifolia (c. Koch) C.
Koch
Sütleğen Öksin ele. x x LC
Euphorbia squamosa Sütleğen Öksin ele. x x x LC
Buxaceae Buxus sempervirens L. Adi şimşir Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Urticaceae Urtica dioica L. Isırgan Avr.-Sib.
elementi
x x x LC
Fagagceae Castanea sativa Miller Anadolu kestanesi Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Fagus orientalis Lipsky Doğu kayını Avr.-Sib element x x LC
Quercus infectoria Olivier subsp.
infectoria
Meşe Avr.-Sib.
elementi
x x LC
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

129/343
Corylaceae Carpinus betulus L. Adi Gürgen Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Corylus avellana L. var. pontica Adi fındık Öksin ele. x x LC
Ostraya carpinifolia Scop. Gürgen yapraklı
kayacık
Akdeniz elementi x x LC
Salicaceae Populus nigra L Kara kavak __ LC
Salix alba L. Ak söğüt Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Salix caprea L. Söğüt Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Rubiaceaea Asperula glomerata (Bieb.) Griseb.
subsp. eriantha (Hausskn. ex Bornm.)
Ehrend.
Asperula __ x x LC
Galium verum L. subsp. verum Yoğurt otu Avr.-Sib.
elementi
x x LC
MONOCOTYLEDONE
S

Liliaceae Allium kunthianum Vved. Soğan Ir.-Tur. elementi x x LC
Colchicum speciosum Steven Acı çiğdem Öksin ele. x x LC
Gagea luteoides Stapf Altın yıldız __ x x LC
Muscari tenuiflorum Tausch Misk __ x x LC
Ornithogalum narbonense L. Tükürük otu Akdeniz elementi x x LC
Ornithogalum oligophyllum
E.D.Clarke
Tükürük otu __ x x LC
Scilla siberica Haw. subsp. armena
(Grossh.) Mordak
Ada soğanı __ x x LC
Amaryllidaceae Galanthus ikariae Baker Kardelen __ x x LC
Irıdaceae Crocus kotschyanus C. Koch subsp.
suworowianus (C. Koch) Mathew
Çiğdem __ x x x LC
Crocus vallicola Herbert Çiğdem Öksin ele. x x LC
Gladiolus atroviolaceus Boiss. Gladiol __ x x x LC
Juncaceae Juncus atratus Krocker Çayır sazı Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Juncus effusus L. Kofa __ x x LC
Juncus inflexus L. Çayır sazı __ x x LC
Luzula forsteri (Sm.) DC. Luzul Avr.-Sib. x x LC
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

130/343
elementi
Cyperaceae Carex divisa Hudson Saparna Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Carex muricata L. Saparna Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Carex brevicollis DC. Saparna Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Carex orbicularis Boott. subsp.
kotschyana (Boiss. & Hohen) var.
caucasica Ö. Nilsson
Saparna Öksin ele. x x LC
Poaceae Alopecuris aequalis Sobol Tilki kuyruğu Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Bromus hordaeceus L. subsp.
hordaeceus
Brom __ x x LC
Bromus tectorum L. Brom __ x x LC
Calamagrostis arundinace Tzvelev __ Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Catabrosella parviflora (Boiss. &
Buhse) Alex. ex R. Mill subsp.
calvertii (Boiss.) Alex. ex R. Mill
__ Ir.-Tur. elementi x x LC
Dactylis glomerata L. Domuz ayrığı Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Digitaria squinalis (L.) Scop. __ __ x x LC
Elymus hispidus (Opiz) Melderis
subsp. podyerae (Nab.) Melderis
Elim __ x x LC
Elymus repens (L.) Gould. subsp.
repens
Elim __ x x LC
Festuca pratensis Hudson Fetük __ x x LC
Koeleria nitidula Velen. __ __ x x LC
Nardus stricta L. __ Avr.-Sib.
elementi
x x LC
Phleum pratense L. Tilki kuyruğu __ x x LC
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

131/343

Fotoğraf 1: Rhododendron luteum Sweet Fotoğraf 2: Polygala alpestris Reichb.

Fotoğraf 3: Viola arvensis Murray Fotoğraf 4: Muscari tenuiflorum Tausch

Fotoğraf 5: Picea orientalis (L.) Link Fotoğraf 6: Pteridium aquilinum (L.) Kuhn
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

132/343

Fotoğraf 7: Bellis perennis L. Fotoğraf 8: Petasites albus (L.) Gaertner


Fotoğraf -9: Ornithogalum oligophyllum
E.D.Clarke
Fotoğraf -10: Rhododendron ponticum L. subsp.
ponticum ponticum

Fotoğraf -11: Colchicum speciosum Steven Fotoğraf -12: Crocus vallicola Herbert
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

133/343
FAUNA

Proje alanı faunistik yapısıyla ilgili olarak gerçekleştirilen çalışmalar sucul ve
karasal fauna başlıkları altında değerlendirilmektedir. Bu amaçla gerçekleştirilen saha
çalışmalarında sucul fauna hidrobiyolog tarafından, karasal fauna ise ekolog tarafından
değerlendirilmiştir. Çalışmalarda karasal omurgalı faunası sınıflarını meydana getiren
İkiyaşamlılar, Sürüngenler, Kuşlar ve Memeli Hayvanlar sınıflarıyla ilgili gözlem, inceleme
ve değerlendirmeler yapılmıştır. Bu çalışmaların sonuçları aşağıda verilmektedir.

1. İKİYAŞAMLILAR

Proje alanı sınırları içerisinde; ayrıca proje alanına bitişik tüm habitat tiplerinde
ekosistem raporunu hazırlayanlar tarafından gerçekleştirilmiş çalışmalar sonucunda
yörede 4 Amfibi türünün yaşamakta olduğu belirlenmiştir. Görüldüğü gibi sulak ve nemli
habitatların söz konusu olmasına karşılık proje sahası içerisinde yaşadığı belirlenen
İkiyaşamlı türü sayısı fazla değildir. Bu durumun ilk nedeni Türkiye sınırları içerisinde
bugüne kadar kaydedilmiş olan İkiyaşamlı tür sayısının da çok fazla olmamasıdır. Ayrıca
yörede sulak alan olarak nispeten hızlı akan bir akarsu ve yan kolların mevcudiyeti; bölge
genelinde baskın olan yoğun bitki örtüsü yanında göl, gölet veya gölcük gibi amfibiler
tarafından öncelikle tercih edilen durgun su ortamlarının fazlaca bulunmaması ve proje
alanının da sınırlı büyüklükte olması yatmaktadır.

2. SÜRÜNGEN TÜRLERİ

Proje alanı sınırları içerisinde ve yakın çevrede ekosistem raporunu hazırlayanlar
tarafından gerçekleştirilmiş olan saha gözlemleri ile yörede yaşayan sürüngen türleri ve
çeşitli özellikleri araştırılmıştır. Çalışmalar sonucunda proje alanı sınırları içerisinde ve
yakın çevrede sürüngenler açısından uygun habitatlarda dokuz sürüngen türünün
yaşadığı belirlenmiştir. Bu türlerden dört tanesi kertenkele, 1 tanesi Yılanımsı kertenkele,
geriye kalan 4 tanesi ise yılan türüdür.

3. KUŞ TÜRLERİ

Proje Alanı içerisinde ve civarda görülebilen kuş türlerinin hangileri olduğunun
belirlenebilmesi amacıyla alanda ekosistem raporunu hazırlayanlar tarafından
gerçekleştirilmiş olan ornitolojik gözlem ve değerlendirmeler sonucunda ötücüler ve Ötücü
Olmayanlar takımlarına bağlı 66 kuş türü tespit edilmiştir.

4. MEMELİ HAYVAN TÜRLERİ

Proje alanı içerisinde ve komşu alanlarda ekosistem raporunu hazırlayanlar
tarafından gerçekleştirmiş olan faunistik çalışmalarda Memeli Hayvanlar sınıfına, yani
Böcekçiller, Yarasalar, Tavşanlar, Kemiriciler, Yırtıcılar ve Toynaklılar gruplarına ait olan
yabanıl formlar, bu formların proje sahası ile ilişkileri ve faaliyetle etkileşimleri
değerlendirilmiştir. Gerçekleştirilmiş olan saha gözlemleri, incelemeler ve
değerlendirmelerimizin sonuçlarına göre projeyle ilgili kesimlerde 10 Memeli hayvan
türünün yaşamakta olduğu belirlenmiştir.






EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

134/343
FAUNA BİLEŞENELERİNİN KORUMA STATÜLERİ

1) Amfibi Türlerinin Koruma Statüleri

Yörede yaşadığı belirlenmiş olan Amfibi türlerinin koruma statüleri ile ilgili olarak
yapılan değerlendirme kapsamında, Bern Sözleşmesi kriterleri baz alınarak yapılan
incelemeye göre envanter listesinde yer alan türler arasında yer alan ve Ek-II’ye giren
Gece Kurbağası (Pseudepediale viridis) dışında kalan amfibi türlerinin tamamının Bern
Listesi Ek-III’de, yani “Koruma Altındaki Türler Listesi’nde yer aldıkları belirlenmiştir.

IUCN tarafından hazırlanmış olan Avrupa kırmızı Listesi (ERL)’ne göre yapılan
değerlendirme sonucunda yörede yaşadığı belirlenmiş olan Amfibi türleri arasında yer alan
Kafkas Semenderi’nin VU, yani Hassas, Zarar Görebilir kategorisinde yer aldığı, kalan 3
Amfibi türünün ise “LC” yani “en düşük derecede tehdit altında kategorisinde yer aldıkları
belirlenmiştir.

Ulusal Koruma Listesi olan Merkez Av Komisyonu Listelerinde ikiyaşamlı türleriyle
ilgili herhangi bir değerlendirme bulunmamaktadır.

2) Sürüngen Türlerinin Koruma Statüleri

Bern Sözleşmesi ek listelerine göre yörede kaydedilmiş olan sürüngenler
arasından iki sürüngen türü Ek-II’de, yani “Mutlak Koruma Altındaki Türler” listesinde;
kalan 7 Sürüngen türü ise Ek-III’te, yani “Koruma Altındaki Türler” listesinde yer
almaktadırlar.

Avrupa kırmızı Listesi’ne göre yapılan değerlendirme sonucunda, alanda ve yakın
çevrede kaydedilmiş olan Sürüngen türleri arasından 1 kertenkele türünün “NT” yani
“Tehlikeye Yakın” kategorisinde yer aldığı, geriye kalan 8 sürüngen türünün ise “LC”, yani
“En Düşük Derecede Tehdit Altında” kategorisinde bulundukları belirlenmiştir.

Merkez Av Komisyonu koruma listelerine göre, yörede yaşamakta olduğu
belirlenen dokuz sürüngen türünün tamamının Ek-I’de, yani “Bakanlık Tarafından Koruma
Altına Alınmış Olan Yaban Hayvanları” listesinde yer aldıkları belirlenmiştir.

3) Kuş Türlerinin Koruma Statüleri

Proje alanı içerisinde yaşadığı belirlenen kuş türlerinin ulusal ve uluslar arası
koruma statülerini ortaya koyabilmek amacıyla gerçekleştirilen değerlendirme sonuçları
aşağıda verilmektedir. Buna göre söz konusu kuş türleri arasından 56 tür Bern Listesi Ek-
II’de, yani “Mutlak Koruma Altındaki Türler” listesinde yer alırken 7 kuş türü Ek-III’te yani
“Koruma Altındaki Türler” listesinde bulunmakta kalan 3 kuş türü ise listelerde yer
almamaktadır.

Avrupa Kırmızı Listesi (ERL)’ne göre yapılan değerlendirme sonucunda proje alanı
ve yakın çevresinde kaydedilmiş olan kuş türlerinden 64’ünün “LC” kategorisinde yer
aldığı, kalan türler arasından 1 türün “NT”, 1 türün ise “EN” kategorisinde yer aldığı
belirlenmiştir.

Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü
Merkez Av Komisyonu (MAK) 2010-2011 dönemi koruma listeleri esas alınarak yapılan
değerlendirme sonuçlarına göre proje alanında yıl boyunca bulunan veya geçici süreler
için yaşadığı belirlenmiş olan kuş türleri arasından 55 kuş türünün Ek-I’e, yani “Orman ve
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

135/343
Su İşleri Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları” listesine girdiği; 7
kuş türünün Ek-II’ye, yani “Merkez Av Komisyonu Tarafından Koruma Altına Alınan Av
Hayvanları Listesi” girdiği; 4 kuş türünün ise Ek-III’e, yani, “Belli Edilen Sürelerde
Avlanmasına İzin Verilen Av Hayvanları Listesi’ne” girdiği belirlenmiştir.

Türkiye kuş türleri için hazırlanmış olan “Kırmızı Liste” (R.D.B) kriterleri esas
alınarak yapılan değerlendirme sonucuna göre ise, proje alanında kaydedilmiş olan kuş
türleri arasından
A.1.2 kategorisine giren 11 kuş türü,
A.2 kategorisine giren 15 kuş türü,
A.3 kategorisine giren 20 kuş türü,
A.3.1 kategorisine giren 10 kuş türü,
A.4 kategorisine giren 3 kuş türü,
A.5 kategorisine giren 7 kuş türünün bulunduğu belirlenmiştir.

Proje alanı sınırları içerisinde ve yakın çevrede yaşadığı belirlenmiş olan kuş türleri
arasında hiçbir endemik kuş türü yer almamaktadır.

4) Memeli Hayvan Türlerinin Koruma Statüleri

Gerçekleştirilecek faaliyet kapsamında tesis edilecek çeşitli yapıların yer alacağı
kesimler ile bu kesimlere yakın habitatlarda kaydedilmiş olan memeli hayvan türlerinin
ulusal ve uluslar arası koruma statülerini ortaya koyabilmek amacıyla gerçekleştirilmiş olan
çalışmaların sonuçlarına göre yörede yaşadığı belirlenmiş olan memeli hayvan türlerinden
2 tanesinin, Bern Listesi Ek-II’ye girdiği; bunun yanında 4 memeli hayvan türünün de Ek-
III’de yer aldıkları belirlenmiştir. Geriye kalan 3 memeli hayvan türü ise Bern Sözleşmesi
Ek Listelerinde yer almamaktadır.

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından hazırlanmış olan Avrupa
Kırmızı Listesi (ERL)’ne göre yapılan değerlendirmede proje alanı ve yakın çevresinde
doğal olarak bulundukları belirlenen Memeli Hayvan türlerinin tamamı ise “LC” (=Least
Concern), yani “En Düşük Derecede Tehdit Altında” kategorisinde yer almaktadırlar.

T.C Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü,
Merkez Av Komisyonu (MAK) tarafından 2010-2011 dönemi için güncellenmiş olan
koruma listelerine göre yapılan değerlendirme sonucuna göre ise: 2 memeli hayvan türü
Ek-I’e, yani T.C Orman ve Su İşleri Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan Yaban
Hayvanları Listesine girerken 1 memeli hayvan türü Ek-II’ye, yani MAK Tarafından Koruma
Altına Alınmış Av Hayvanları” listesine girmekte olup kalan memeli hayvan türleri ise Ek-
III’e, yani “2010-2011 Avlanma Dönemi İçin “Belli Edilen Dönemlerde Avlanmasına İzin
Verilen Türler” listesinde bulunmakta olup kalan 4 memeli hayvan türü ise listelerde yer
almamaktadır.

Bitki Türlerinin Uluslararası Koruma Sözleşmeleri ve Yönetmelikler Açısından
Değerlendirilmesi

Proje sahası içerisinde doğal olarak bulunduğu belirlenen bitki türleri arasında
CITES (Nesli tehlikede olan hayvan ve bitki türlerinin uluslararası ticaretine ilişkin
sözleşme) gereği koruma altına alınan ve ticareti yasaklanan bitki türü bulunmamaktadır.

Benzer şekilde Avrupa’nın Yaban Hayatı Ve Yaşam Ortamlarını Koruma
Sözleşmesi (BERN) sözleşmesi ek listesinde yer alan herhangi bir bitki türü de
bulunmamaktadır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

136/343
Tablo 49. Artvin-Arhavi, Taşlıkaya-HES Proje Alanı İkiyaşamlı Türleri ve Koruma Statüleri
Bilimsel Adı Türkçe Adı
REG
ALANI
HES
ALANI
YAKIN
ÇEVRE
ERL BERN
URODELA KUYRUKLU KURBAĞALAR
SALAMANDRIDAE SEMENDERLER
Mertensielle caucasica Kafkas semenderi -- + + VU Ek-III
ANURA KUYRUKSUZ İKİYAŞAMLILAR
BUFONIDAE KARAKURBAĞALARI
Pseudepediale viridis Gece Kurbağası -- + + LC Ek-II
Bufo b. Bufo Karakurbağası, Siğilli kurbağa -- + + LC Ek-III
RANIDAE OVA VE SU KURBAĞALARI
Pelophylax ridibundus Ova/Su kurbağası + -- + LC Ek-III

Tablo 50. Artvin -Arhavi, Taşlıkaya-HES Proje Alanı Sürüngen Türleri ve Koruma Statüleri
Bilimsel Adı Türkçe Adı REG
ALANI
HES
ALANI
YAKIN
ÇEVRE
ERL BERN MAK
(2010-2011)
SQUAMATA YILAN VE KERTENKELELER
LACERTIDAE GERÇEK KERTENKELELER
Darevskia rudis Kaya Kertenkelesi -- + + LC Ek-III Ek-I
Darevskia derjugini Derjugin kertenkelesi + -- + NT Ek-III Ek-I
Lacerta trilineata İri Yeşil kertenkele + -- + LC Ek-II Ek-I
ANGUIDAE YILANIMSI KERTENKELELER
Anguis fragilis Yılanımsı kertenkele + -- + LC Ek-III Ek-I
COLUBRIDAE YILANLAR
Dolichopis schmidti Kırmızı Yılan -- -- + LC Ek-III Ek-I
Eirenis modestus Uysalyılan + -- + LC Ek-III Ek-I
Zamenis hohenackeri Kafkas Yılanı -- -- + LC Ek-III Ek-I
Natrix t. tesellata Su yılanı + -- + LC Ek-II Ek-I
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

137/343
Tablo 51. Artvin-Arhavi, Taşlıkaya-HES Proje Alanı Kuş Türleri ve Koruma Statüleri

Bilimsel Adı

Türkçe Adı

REG.
ALANI

HES
ALANI

YAKIN
ÇEVRE

ERL

BERN
MAK
(2010-2011)

R.D.B

STATÜ
CICONIIFORMES LEYLEKSİLER
ARDEIDAE BALIKÇILLAR
Botaurus stellaris Balaban + + + LC Ek-II Ek-I A.2 YZ, T
Ardea cinerea Gri balıkçıl -- -- + LC Ek-III Ek-II A.3.1 Y
Egretta garzetta Küçük akbalıkçıl -- -- + LC Ek-II Ek-I A.3.1 G, Y
CICONIIDAE LEYLEKLER
Ciconia nigra Karaleylek -- -- + LC Ek-II Ek-I A.3 YZ,T
ACCIPITRIFORMES YIRTICI KUŞLAR
ACCIPITRIDAE ATMACA- KARTALLAR
Circus macrourus Bozkır Delicesi -- -- + NT Ek-II Ek-I A.1.2 T
Accipiter nisus Atmaca + -- + LC Ek-II Ek-I A.3 Y, KZ
Accipiter brevipes Yoz Atmaca -- -- + LC Ek-II Ek-I A.4 Y,T
Circaetus gallicus Yılan Kartalı -- -- + LC Ek-II Ek-I A.3 YZ,T
Buteo rufinus Kızıl şahin -- -- + LC Ek-II Ek-I A.2 Y
Buteo buteo Şahin + + + LC Ek-II Ek-I A.3 Y, KZ, T
Pernis apivorus Arı Şahini -- -- + LC Ek-II Ek-I A.3 YZ, T
Aquila pomarina Küçük Orman Kartalı + + + LC Ek-II Ek-I A.3 YZ, T
Aquila nipalensis Step Kartalı -- -- + LC Ek-II Ek-I A.1.2 Y,T
Aquila chrysaetos Kaya Kartalı + + + LC Ek-II Ek-I A.1.2 Y,T
Hieraaetus pennatus Küçük Kartal -- -- + LC Ek-II Ek-I A.3 Y,T
Haliaeetus albicilla Akkuyruklu Kartal -- -- + LC Ek-II Ek-I A.1.2 Y,T
FALCONIFORMES DOĞANLAR
FALCONIDAE DOĞANGİLLER
Falco tinnunculus Kerkenez -- -- + LC Ek-II Ek-I A.2 Y
Falco cherrug Uludoğan -- -- + EN Ek-II Ek-I A.1.2 Y,T
LARIDAE MARTIGİLLER
Larus cachinnans Sarı Ayaklı Martı -- + + LC EK-III EK-II A.4 Y
COLUMBIFORMES GÜVERCİNLER
COLUMBIDAE GÜVERCİNGİLLER
Columba livia Kaya güvercini -- + + LC Ek-III EK-III A.5 Y
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

138/343
CUCULIFORMES GUGUKKUŞUGİLLER
CUCULIDAE GUGUKKUŞLARI
Cuculus canorus Gugukkuşu + + + LC Ek-III EK-I A.2 Y
STRIGIFORMES GECE YIRTICILARI
STRIGIDAE BAYKUŞGİLLER
Athena noctua Kukumav -- + + LC Ek-II Ek-I A.2 Y
APODIFORMES SAĞANLAR
APODIDAE EBABİLGİLLER
Apus apus Ebabil, Kara sağan -- -- + LC Ek-III Ek-I A.3.1 G, T
CORACIIFORMES KUZGUNKUŞLARI
MEROPIDAE ARIKUŞUGİLLER
Merops apiaster Arıkuşu + + + LC Ek-II Ek-I A.3.1 G
UPUPIDAE ÇAVUŞKUŞUGİLLER
Upupa epops İbibik, çavuşkuşu -- + + LC Ek-II Ek-I A.2 G
PICIFORMES AĞAÇKAKANLAR
PICIDAE AĞAÇKAKANGİLLER
Dendrocopus medius Albaş ağaçkakan + -- -- LC Ek-II Ek-I A.2 Y
PASSERIFORMES ÖTÜCÜ KUŞLAR
ALAUDIDAE TARLA KUŞLARI
Galerida cristata Tepeli toygar + -- + LC Ek-III Ek-II A.3 Y
HIRUNDINIDAE KIRLANGIÇGİLLER
Hirundo rustica İs kırlangıcı + + + LC Ek-II Ek-I A.5 YZ, T
Riparia riparia Kum Kırlangıcı + + + LC Ek-II Ek-I A.5 YZ, T
MOTACILLIDAE KUYRUKSALLAYANLAR
Motacilla flava Sarı kuyruksallayan -- + + LC Ek-II Ek-I A.3.1 G
Motacilla alba Ak kuyruksallayan + + -- LC Ek-II Ek-I A.3.1 Y
Motacilla cinerea Dağ Kuyruksallayanı -- + + LC Ek-II Ek-I A.2 Y
Anthus spinoletta Dere İncirkuşu + + + LC Ek-II Ek-I A.3 YZ
CINCLIDAE SU KARATAVUKLARI
Cinclus cinclus Derekuşu + + + LC Ek-II Ek-I A.1.2 Y
TROGLODYTIDAE ÇİT KUŞLARI
Troglodytes troglodytes Çit Kuşu + -- + LC Ek-II Ek-I A.1.2 Y
PRUNELLIDAE BOZBOĞAZGİLLER
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

139/343
Prunella modularis Bozboğaz, Çit Serçesi + -- + LC Ek-II Ek-I A.1.2 Y
TURDIDAE ARDIÇKUŞUGİLLER
Erithacus rubecula Kızılgerdan + -- + LC Ek-II Ek-I A.3 Y
Luscinia. megarhynchos Bülbül + -- + LC Ek-II Ek-I A.3 G
Oenanthe oenanthe Kuyrukkakan + + + LC Ek-II Ek-I A.3 YZ
Phoenicurus phoenicurus Bahçe kızılkuyruğu -- -- + LC Ek-II Ek-II A.3 Y
Phoenicurus ochruros Kara Kızılkuyruk + + + LC EK-II EK-I A.2 Y
Turdus merula Karatavuk + + + LC Ek-III Ek-I A.3 Y
Turdus torquatus Şarkıcı Ardıç + + + LC Ek-II Ek-I A.1.2 Y
Turdus philomelos Şarkıcı Ardıç + + + LC Ek-II Ek-I A.2 Y
SYLVIDAE ÖTLEĞENGİLLER
Cettia cetti Setti bülbülü -- + + LC Ek-II Ek-I A.2 Y
Sylvia melanocephala Karabaş küçük ötleğen -- -- + LC Ek-II Ek-I A.3 Y
Phylloscopus collybita Cif caf + -- + LC Ek-II Ek-I A.3.1 Y
Phylloscopus trochiloides Yeşil Söğütbülbülü + -- + LC Ek-II Ek-I A.1.2 YZ
MUSCICAPIDAE SİNEKKAPANGİLLER
Muscicapa striata Gri sinekkapan -- -- + LC Ek-II Ek-I A.3 G
Ficedula parva Cüce sinekkapan + + + LC Ek-II Ek-I A.2 T
PARIDAE BAŞTANKARALAR
Parus major Büyük baştankara + + + LC Ek-II Ek-I A.3.1 Y
Parus ater Çam Baştankarası + -- + LC Ek-II Ek-I A.3 Y
LANIIDAE ÇEKİRGE KUŞLARI
Lanius collurio Çekirgekuşu -- -- + LC Ek-III Ek-I A.3 G
Lanius excubitor Büyük Çekirgekuşu + + + LC Ek-III Ek-I A.1.2 G
CORVIDAE KARGAGİLLER
Garrulus glandarius Kestane kargası + + + LC -- EK-III A.3.1 Y
Corvus corone Leş kargası -- + + LC Ek-III EK-III A.5 Y
Corvus corax Kuzgun + + + LC Ek-III Ek-II A.5 Y
PASSERIDAE SERÇEGİLLER
Passer domesticus Ev serçesi + -- + LC -- Ek-I A.5 Y
Passer montanus Dağ serçesi + -- + LC -- Ek-III A.5 Y
FRINGILLIDAE İSPİNOZGİLLER
Fringilla coelebs İspinoz + + + LC Ek-III Ek-II A.4 Y
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

140/343
Carduelis chloris Florya + -- + LC Ek-II Ek-I A.3 Y
Carduelis carduelis Saka + -- + LC Ek-II Ek-I A.3.1 Y
Carduelis cannabina Keten Kuşu + -- + LC Ek-II Ek-I A.3 Y, KZ
Carpodacus erythrinus Karmen Şakrağı + + + LC Ek-II Ek-I A.2 Y
Pyrrhula pyrrhula Şakrak + + + LC Ek-II Ek-I A.2 YZ
EMBERIZIDAE KİRAZKUŞUGİLLER
Emberiza hortulana Kirazkuşu + + + LC Ek-III Ek-II A.2 G

Türkiye Kuşları Kırmızı Liste (RDB) Kategori Açıklamaları
A.1.2 = Bu kuş türlerinin nüfusları Türkiye genelinde çok azalmıştır. İzlendikleri bölgelerde 1 birey-10 çift( =1-20 birey) ile temsil edilirler.
A.2 = Bu kuş türlerinin sayıları, gözlendikleri bölgelerde 11-25 çift(22-50 birey) arasında değişmektedir.
A.3 = Bu kuş türlerinin Türkiye genelindeki nüfusları, gözlendikleri bölgelerde genel olarak 26-250 çift(52-500 birey) arasında değişmektedir.
A.3.1 = Bu kuş türlerinin populasyonlarında, gözlendikleri bölgelerde azalma söz konusudur. Bu türlerin nüfusu da 251-500 çift (502-1000 birey) arasında değişmektedir.
A.4 = Bu türlerin IUCN ve ATS ölçütlerine göre yoğunlukları, gözlendikleri bölgelerde henüz tükenme tehdidi altına girmemiş olmakla birlikte, populasyonlarında lokal bir
azalma söz konusudur. Ayrıca bu eğilimin sürmesi durumunda zamanla tükenme tehdidi altına girmeye adaydırlar. Bu türlerin populasyonları gözlendikleri bölgelerde 501-
5000 çift (=1002-10 000 birey), arasında değişmektedir.
A.5 = Bu kuş türlerinin gözlenen populasyonlarında henüz bir azalma veya tükenme tehdidi gibi bir durum söz konusu değildir.
A.6 = Bu kategori yeterince araştırılmamış ve haklarında sağlıklı veri olmayan türleri içerir. Sadece “rastlantısal tür” olarak bir veya en fazla iki gözleme dayandıkları
için, şu an güvenilir bir değerlendirme şansı yoktur ve araştırılmaları gerekmektedir.

Tablolardaki Kısaltmalar
Y = Düzenli olarak yurdumuzda kuluçkaya yatan yerli kuş türleri,
G = Yurdumuzda kuluçkaya yattıktan sonra göç eden türler,
KZ = Kış aylarını yurdumuzda geçiren, kış ziyaretçisi türlerdir.
T = Transit
LC = En Düşük Seviyede Kaygı Verici
VU = (Vulmerable) Hassas
ERL = (European Red List) Avrupa Kırmızı Listesi
MAK = Merkez Av Komisyonu Kararları










EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ

TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

141/343
Tablo 52. Artvin, Arhavi Taşlıkaya- HES Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Belirlenen Memeli Hayvan Türleri ve Koruma Statüleri
Bilimsel Adı Türkçe Adı REG.
ALANI
HES ALANI YAKIN
ÇEVRE
ERL
(IUCN)
BERN MAK
(2010-2011)
INSECTIVORA BÖCEKÇİLLER
SORICIDAE SİVRİFARELER
Sorex araneus Orman Sivrifaresi -- -- + LC Ek-III --
MICROCHIROPTERA BÖCEKÇİL YARASALAR
RHINOLOPHIDAE NALBURUNLUYARASALAR
Rhinolophus ferrumequinum Nalburunlu Büyükyarasa + + + LC Ek-II Ek-I
VESPERTILIONIDAE DÜZBURUNLU YARASALAR
Pipistrellus pipistrellus Cüce Yarasa + -- + LC Ek-III --
RODENTIA KEMİRİCİLER
SCIURIDAE SİNCAPGİLLER
Sciurus anomalus Anadolu Sincabı -- + + LC Ek-II Ek-I
MURIDAE FARE VE SIÇANLAR
Apodemus flavicollis Sarıboyunlu Ormanfaresi -- -- + LC -- --
CARNIVORA ETÇİLLER, YIRTICILAR
CANIDAE KÖPEKGİLLER
Vulpes vulpes Kızıl tilki -- + + LC -- Ek-III
MUSTELIDAE SANSARGİLLER
Martes foina Kayasansarı -- -- + LC Ek-III Ek-III
Meles meles Porsuk + -- + LC Ek-III EK-II
ARTIODACTYLA ÇİFT TIRNAKLILAR
SUIDAE ESKİ DÜNYA DOMUZLARI
Sus scrofa scrofa Yabani domuz + + + LC -- Ek-III
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

142/398
Taşlıkaya-Hes Projesinin Lokal Fauna Bileşenleri Üzerine Olası Etkileri ve
Alınması Gereken Önlemler

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”projesinin hayata
geçirilmesi aşamasında projenin şekilleneceği doğal alanlarda ve bu alanları değişik
şekillerde kullanan lokal fauna bileşenleri üzerinde bazı etkilerin meydana gelmesi
kaçınılmazdır. Bu etkilerin ortadan kaldırılabilmesi veya en aza indirilebilmesine yönelik
olarak alınması gereken önlemler inşaat aşaması öncesi ve İnşaat aşaması ile işletme
aşaması olmak üzere 2 alt başlık altında değerlendirilmiştir.

1) İnşaat Aşaması Öncesinde ve İnşaat Aşamasında

Artvin İli, Arhavi İlçesi sınırları içerisinde gerçekleştirilmesi planlanmış olan
Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” Projesi kapsamında
Kapistre Dere’nin bir kolu olan Ballı Dere üzerinde, 983.00 kodunda tesis edilecek
Taşlıkaya Regülatörü; akış aşağı kesimde, akarsu kıyısında tesis edilecek bir hidroelektrik
santrali, regülatörde toplanan suyu hidroelektrik santraline iletmek amacıyla yararlanılacak
3.824 metre uzunluğunda, 3 m çapında bir iletim tüneli; tünel ile taşınan suyun
hidroelektrik santraline düşürülmeden önce tutulacağı bir yükleme havuzu ve buradaki
suyun HES’e düşürülmesinde kullanılacak, 750 metre uzunlukta, 1,15 cm çapında bir
cebri boru ile oldukça sınırlı büyüklükteki bir santral alanı bulunmaktadır.

Proje bileşenleri arasında en önemli dönüşüm regülatör, yükleme havuzu ve
santral binalarının yer alacağı kesimlerde gerçekleşecektir. Kapistre deresi üzerinde,
derenin kıyısında tesis edilecek kalıcı su toplama yapısı, tünel, yükleme havuzu ve santral
binası daimi olarak bu kesimlerde kalacak beton yapılardır. Bu kesimde şekillendirilmiş
olan şantiye alanı ise geçici mahiyettedir.

Regülatör, Kapistre deresinin yan kolu olan Ballı Deresi üzerinde beton özellikte,
büyükçe bir havuz şeklinde olacaktır. İnşaat zemini olarak akarsu yatağı üzerinde sınırlı
büyüklükteki bir açıklık seçilmiştir. Regülatörün tesis edileceği kesimin akarsu kıyısında
kendiliğinden meydana gelmiş, nispeten düz ve bitkisiz bir alandan seçilmesiyle bu
kesimlerde doğal bitki örtüsüne, özellikle de orman formasyonuna ve bu kesimlerden
yararlanan fauna elemanlarına verilebilecek zararların da önüne geçilmesi hedeflenmiştir.
Faaliyetle ilgili olarak gerçekleştirilen saha çalışmalarında zeminde yaşamakta olan bazı
kemirgen türleri belirlenmiştir. Bu türler habitat olarak genellikle orman alanlarını tercih
etmektedirler. Bu nedenle orman alanları dışında, iki farklı noktada tesis edilmesi
planlanan kalıcı beton yapıların inşaatı sürecinde bu türlere bağlı bireyler herhangi bir
zarar görmesi beklenmemektedir.

Teorik olarak akarsular üzerinde tesis edilecek regülatörlerin tesis ediliş ve işletilme
şekilleri yöredeki doğal yaşamın korunması ve sürekliliği açısından büyük önem
taşımaktadır. Taşlıkaya projesi kapsamında yer alan regülatör Ballı Dere’den su alacak
olsa da gerek konumu, gerekse de işletiliş şekli akarsu yatağında sürekli olarak su
bulunacak şekilde olacaktır. Sadece inşaat süresinde değil santralden enerji üretimine
geçilmesinden sonraki süreçte de regülatör ve HES arasındaki mesafede Ballı Dere
yatağındaki doğal su akışını tamamen engellemeyecek şekilde işletilecektir. Yani klasik
baraj tiplerinde olduğu gibi akarsuyun önü tamamen kesilerek bir baraj gölü meydana
getirilmeyecektir. Bu durum, planlanmış olan proje nedeniyle akarsu ortamının durgun su
ortamına dönüştürülmeyeceği anlamına gelmektedir. Yani büyük ve kalıcı çevresel
dönüşüme neden olan bir uygulama söz konusu olmayacaktır. Aksine en az miktarı, yılın
en sıcak döneminde akarsu yatağında bulunan su miktarından daha az olmayacak
düzeyde ve bu kesimde yaşayan yabanıl formların rutin yaşamsal faaliyetlerini olumsuz
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

143/398
etkilemeyecek miktardaki su Ballı Dere yatağına bırakılacaktır. Beslenme amacıyla su
kıyısına gelen omurgalı hayvan türleri yanında üreme amacıyla zorunlu olarak akarsu
kıyısına gelen ikiyaşamlılar yumurtalarını bırakacak ve başkalaşım süreci tamamlanıncaya
kadar, hatta erginler karaya çıktıklarında bile akarsuların yatağında yeterli miktarda su
bulunacaktır.

Bilindiği gibi akarsu ortamlarının en önemli faunal formu balık türleridir. Bu
türlerden sonra akarsu ortamını yaşam alanı olarak seçen gruplar ise sırasıyla
ikiyaşamlılar, bazı sürüngenler, bazı kuş türleri ve az sayıda da memeli hayvan türüdür. Bu
nedenle akarsu yatağına bırakılacak suyun miktarı ve sürekliliği bu gruplar açısından da
önem taşımaktadır. Örneğin İkiyaşamlıların yaşam döngülerinde, özellikle de üreme
döneminde mutlaka suya gereksinimleri bulunmaktadır. Bu nedenle en azından ilkbahar
döneminde akarsu yatağında mutlaka su bulundurulmalıdır. Diğer gruplar açısından ise
suyun bulunması yıl boyunca su gereksinimlerini bu sulardan karşılayan diğer fauna
bileşenleri açısından önemlidir. Balık türleri için hesaplanacak ve akarsu yatağına
bırakılacak su miktarının diğer fauna bileşenlerinin su gereksinimlerini karşılamak
açısından yeterli olacaktır. Can suyu olarak adlandırılan söz konusu suyun akarsu
yatağına bırakılması durumunda bu habitat tipindeki doğal yaşamın kesintiye
uğramayacağı düşünülmektedir.

Bilindiği gibi klasik baraj projelerinde büyüklükleri oldukça farklı olsa da regülatör
havuzlarına göre çok daha geniş alanlarda su toplanmaktadır. Baraj gövdesi arkasında
meydana gelen rezervuarın büyüklüğüne bağlı olarak biriken su kütlesi bölgenin iklimi
üzerinde de bazı dönüşümlere neden olabilmektedir. Örneğin yaz boyunca ısınan suların
kış döneminde aldıkları ısıyı çevreye yavaş yavaş vermeleri nedeniyle iklimde lokal bir
iyileşme söz konusu olabilmektedir. Benzer şekilde kış dönemlerinde pus ve sis oluşumu
da meydana gelebilmektedir. Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052
MWe)” projesi kapsamında tesis edilecek regülatör nedeniyle meydana gelecek havuz ve
birikecek su miktarı oldukça sınırlı olacağından dolayı bu tip etkiler meydana
gelmeyecektir.

Ballı Dere üzerinde inşa edilecek regülatörde toplanacak sular tesis edilecek iletim
kanallarıyla akarsuyun akış istikametinde, daha düşük bir yükseltide inşa edilecek olan
hidroelektrik santraline iletilecektir. Suyun iletilmesinde kullanılması planlanan tüneller,
akış yönüne göre sağ sahilden dağlık kesime girecek ve santral alanına yakın bir kesimde
açığa çıkacaktır. Tesis edilmesi planlana tünel doğal bitki örtüsüne zarar vermeyecek
inşaat tekniğiyle gerçekleştirilecektir. Özellikle tünellerin giriş ve çıkış noktalarında
gerçekleştirilecek ağaç kesimleri esnasında oldukça özenli olunacak, mümkün olduğunca
az ağaç ve bitki kesilecektir. Böylelikle bu kesimlerdeki söz konusu bitkisel formasyonda
yaşayan veya bu kesimlere gelmesi olası fauna elemanlarının etkilenme riskini de en aza
indirebilecektir.

Bölgedeki bitki örtüsünün yoğunluğu ve yıllık yağış ortalamasının yüksekliği gibi
avantajlar inşaat dönemi sonrasında gerçekleştirilmesi önerilen peyzaj çalışmalarını
destekleyici özelliktedir.

Yine, iyileştirme çalışmaları kapsamında çalı ve ağaçların kesilmek zoruna
kalındığı kesimlerde gerçekleştirilecek bitkilendirme çalışmalarında öncelikle yörenin doğal
formlarından istifade edilmesi fauna bileşenlerinin yeniden bu kesimlere yerleşmesinde
yarar getirecektir.

İnşaat aşamasında tünel güzergahının kazılmasıyla ortaya çıkacak malzemenin
değerlendirilme şekli çok büyük önem taşımaktadır. Bu malzeme kesinlikle akarsu
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

144/398
yatağına boşaltılmayacak veya gelişigüzel doğal ortamlara tasfiye edilmeyecektir. Eğer
herhangi bir şekilde, geçici olarak bile depolanması gerekiyorsa bu alanları dikkatli bir
şekilde seçilecek ve döküm sürecinde sürekli kontrol altında bulundurulması hareketli
fauna formlarının zarar görebilme riskini ortadan kaldıracaktır.

Bu konuda en iyi çözüm çıkarılan malzemenin eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek
başka bir faaliyet kapsamında kullanılması imkânının araştırılacaktır.

Proje bileşenlerinden olan regülatör, HES tesisleri, yükleme havuzu, işletme binası
ve cebri borunun geçeceği kesimlerde ve civarında ibreli ve geniş yapraklı ağaç formları ile
çalı formları baskın karakterdedir. Projenin gerçekleştirilmesi aşamasında, söz konusu
binaların ve tesislerin kurulacağı kesimlerde, özellikle de bitkisel formasyonun mevcut
olduğu alanlarda az sayıda da olsa kesim, tıraşlama ve işleme faaliyeti
gerçekleştirilecektir. Öncelikle belli sayıdaki ağaç kesilecek, daha küçük boylu, çalı ve
benzeri bitkiler ise tıraşlanarak buradan uzaklaştırılacaklardır. Proje sahasının tamamına
yönelik olarak ekosistem raporunu hazırlayan çalışma grubu tarafından gerçekleştirilmiş
olan gözlem ve incelemeler esnasında kuşlar ve sürüngenler başta olmak üzere bazı
karasal omurgalı hayvan türlerinin bu bitki formasyonunu ve bu formasyonun bulunduğu
kesimlerdeki habitatları çok yoğun olmasa da değişik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla
kullanabildikleri belirlenmiştir. Bu kesimlerdeki ağaç ve çalı formlarının kesilmesi sürecinde
bu kesimleri kullanan fauna bileşenleriyle ilgili olarak bazı önlemlerin alınması
gerekecektir. Aksi durumda, yani herhangi bir önlem alınmadığı durumda bu habitatları
kullanan yabanıl formların zarar görme, yaralanma veya ölme riski gündeme gelecektir.
Risk altında bulunan yabanıl formlar arasında ulusal ve uluslar arası koruma statülerine
sahip türler bulunmaktadır. Nadir veya korunan türlere ait bireylerin zarar görmesine ek
olarak bu formlara zarar verilmesi ulusal ölçekli koruma önlemleri dışında uluslar arası
sözleşmelere de ters düşmektedir. Bu durum ülke bazında değişik yaptırımları gündeme
getirebilecektir.

Her iki yönüyle de istenmeyen bu durumun önüne geçilebilmesi amacıyla,
kesim/tıraşlama öncesinde yabanıl fauna bileşenlerinin alanda bulunmadığına, bu
kesimlerden uzaklaşmış olduklarına emin olunacaktır. Kesim öncesi gerçekleştirilecek
görsel kontrollerde rastlanan hayvanların kendiliklerinden kaçarak uzaklaşmaları
beklenmektedir. Aksi takdirde, yani herhangi bir nedenden dolayı bu kesimlerden
uzaklaşmamış bireylerin söz konusu olduğu durumlarda bu bireylerin zarar görmemeleri
için bu kesimlerden uzaklaştıracak yöntemler kullanılacaktır. Genellikle kaçırmaya yönelik
olarak seslerden yararlanılacaktır. Alışılmadık ve yüksek tondaki seslerden meydana
gelecek rahatsızlık sonucu bitkilerin içine, arasına veya altına saklanan formlar ortaya
çıkarak yakın alanlarda, kendilerini daha güvenli hissedecekleri habitatlara uzaklaşmak
zorunda kalacaklardır.

Eğer kaçırma uygulamasından sonuç alınamazsa uygun yakalama kepçeleri
kullanılarak yakalanan yabanıl formlar eldivenlerle dikkatlice tutularak alan dışında, zarar
görmeyecekleri uygun habitatlara taşınarak uzaklaştırılacaktır. Bu uzaklaştırma uygun
yakalama yöntemleri ve donanımları kullanılarak deneyimli bir kişi ya da ekip tarafından
gerçekleştirilecektir. Bu amaçla faaliyet alanına yakın çevredeki ilgili kişi ve kuruluşlardan
uzman desteği talep edilecektir.

Yabancıl formların bu kesimlerden uzaklaştığına emin olunduktan sonraki aşama
kesimi gerçekleştirilen tek ve çok yıllık bitkisel materyalin bu kesimlerden
uzaklaştırılmasıdır. Taşıma aşamasının hemen öncesinde bu malzeme yeniden gözden
geçirilmelidir. Çıplak elle dokunmaksızın, doğrudan gözle yapılacak kontrollerde kesilmiş
materyalin üzerinde, altında veya içerisinde bulunması olası yılan, kertenkele veya
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

145/398
kemirgenler gibi omurgalı hayvanlar, yukarıda değinildiği şekilde uygun yakalama
donanımı ve yöntemleriyle zarar verilmeden yakalanacak ve basit bez torbalara konularak
faaliyetten etkilenmeyecek komşu alanlara taşınarak bu kesimlerde dikkatli bir şekilde
doğal ortamlarına bırakılacaklardır.

Bitkisel formasyon içerisinde barınması olası türler yanında zeminde, toprak altında
da yaşamakta olan yabanıl türler söz konusudur. Bu türler arasında koruma altında
olmayan türler bulunduğu gibi koruma altında olan birçok tür de söz konusudur. Çalışmalar
öncesinde çalışma yapılacak kesimler dikkatlice gözden geçirilecektir. Bu kontroller
esnasında, zeminde yaşayan ve toprak altına barınan yabanıl formlara ait yuva giriş
delikleri ve zemin üzerindeki tümseklerin yerleri belirlenecektir. Bu kesimlerde yapılacak
çalışmalarda özellikle dikkatli olunacaktır. Çünkü toprak içerisinde, yüzeye yakın
kesimlerde bazı kemirgenler, kurbağa, kertenkele, yılan ve diğer memeli formların
bulunması olasılığı vardır. Bu kesimlerde bu yabanıl formların mevcut olduğu durumlarda
iş makinelerinin faaliyeti esnasında açığa çıkabilecek, hatta bu esnada çeşitli derecelerde
zarara uğrama riski söz konusudur. İstenmeyen bu durumun önüne geçebilmek, yani
hayvanların iş makinelerinden olumsuz etkilenmesinin önüne geçebilmek için ya
kendiliklerinden kaçmalarına müsaade edilecek ya da yine uygun donanım ve yöntem ile
yakalana bireyler alan dışında uygun ortamlara taşınacaklardır.

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” kapsamında, Ballı
Dere üzerindeki regülatör aracılığıyla toplanan ve iletim kanalı aracılığıyla yükleme
havuzuna aktarılan sular buradan cebri boru aracılığıyla santral bünyesindeki türbinlere
düşürülecektir. Yükleme havuzundaki suyun aşağıda yer alan HES ile arasındaki
yükseklik farkı nedeniyle büyük bir hızla santraldeki türbinlere düşürülerek elektrik enerjisi
üretilecektir. Akarsu akış yönüne göre aşağı kesimde inşa edilmesi planlanan HES’in
kaplayacağı fiziksel alan oldukça sınırlı olup hemen hemen bir apartmanın kaplayacağı
alan kadardır. HES’in yer alacağı kesim Ballı Dere üzerinde, akarsu akış yönüne göre sağ
sahilde, çok fazla eğimi olmayan bir topoğrafya üzerindedir. Ballı Dere bu kesimde
nispeten geniş ve kıyıları taşlarla kaplı bir yatakta akmaktadır. Santral yeri olarak seçilen
kesimde çok yıllık bitkilerin bulunmaması bitki örtüsüne verilebilecek zarar riskini de
ortadan kaldırmaktadır.

Toz Emisyonları, Etkiler ve Önlemler

Doğal ortamlarda gerçekleştirilen faaliyetler esnasında en fazla zarar gören
kesimler yolların genişletilmesi ya da yeni yolların açılması nedeniyle dönüşüme uğrayan
doğal yaşam alanlarıdır. Bu kesimlerde gerçekleştirilecek çalışmalar nedeniyle doğal
bitkisel doku zarar görmekte, bu kesimlerden istifade eden yabanıl formlar ise genellikle
yaşam alanlarını kaybetmektedirler. Bu nedenle yol açılması veya genişletme çalışmaları
sürecinde yabanıl formların zarar görmemesi için dikkatli olunmasında, çalışmalar
öncesinde, esnasında veya sonrasında ortaya çıkabilecek canlı türlerinin zarar görmeden
bu kesimlerden uzaklaştırılmasında; çalışmalar esnasında ortaya çıkması olası fazla
malzemenin gelişigüzel doğal ortamlara tasfiye edilmeyip önceden planlanmış
çalışmalarda kullanılması ya da geçici veya daimi depolama alanlarına boşaltılmasında
büyük yararlar vardır.

Proje kapsamında söz konusu yolların açılması veya genişletilmesi; inşaat
çalışmalarında kullanılacak malzemelerin temin edilmesi, kırılması, iş makineleriyle taşıyıcı
araçlara yüklenmesi, taşınması ve kullanılacağı kesimlere boşaltılması aşamasında toz
emisyonları söz konusu olabilecektir. Özellikle bu malzemenin elde edilmesi ve işlenmesi
aşamasında sulama ve çöktürme gibi yöntemlerle bu emisyonların önüne
geçilebilmektedir. Böylece bitki örtüsü başta olmak üzere yakın çevrede yabanıl formlar
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

146/398
tarafından değişik gereksinimlerin karşılanması amacıyla kullanılan habitatların ve bu
kesimlerde bulunması olası yabanıl formların açığa çıkan tozdan olumsuz etkilenmelerinin
önüne geçilebilecektir.

Gürültü, Etkiler ve Önlemler

İnşaat faaliyetine başlanmasıyla birlikte birçok kaynaktan, farklı düzeylerde
gürültüler ortaya çıkacaktır. Bilindiği gibi birçok hayvan türü insanlara göre daha düşük
desibeldeki sesten olumsuz etkilenmektedir. Etkilenme sonucunda ya o kesimlerdeki
habitatlarını terk ederler ya da, başta üreme olmak üzere beslenme, dinlenme, barınma
gibi değişik faaliyetlerine ara verirler veya tamamen vazgeçebilirler. İstenmeyen bu
durumun önüne geçebilmek amacıyla inşaat sezonunun kuluçka/üreme dönemine
rastlayan dilimlerinde gürültünün tamamen önlenmesi söz konusu olamayacağına göre en
azından yönetmelikle belirlenmiş olan minimum düzeye indirilmesini sağlayacak önlemler
alınarak bu durumun önüne geçilebilir.

Faaliyet alanı sınırları içerisinde farklı gereksinimlerini karşılayabilmek amacıyla
doğal olarak bulunan yerel fauna bileşenlerinin bazıları inşaat aşamasında iş
makinelerinden, işletme aşamasında ise değişik kaynaklardan ortaya çıkan gürültüden
rahatsızlık duyabileceklerdir. Bu rahatsızlık nedeniyle bazı türler alandan geçici veya
sürekli olarak uzaklaşabileceklerdir.

İnşaat faaliyetinin başladığı zaman diliminde yörede kuluçka faaliyetine başlamış
türler ile daha sonra başlayacak türler söz konusu olabilecektir. Araçlardan kaynaklanan
gürültü seviyesinin yüksek olması durumunda üreme faaliyeti içerisinde olan türler
arasından kuluçkayı, hatta yavru bakımını bile yarıda bırakma riskleri söz konusu
olabilecektir. Alınacak önlemler ile bu gürültü düzeyinin, faaliyet alanını yurt olarak
kullanan yabanıl fauna bileşenlerini bu kesimlerden göç etmeye zorlayan bir düzeyde
olmamasına özen gösterilecektir. Bu yapılamadığı durumlarda, faaliyet takviminde
gerçekleştirilecek düzenleme ile tür listelerinde yer alan türler arasından faaliyet alanında
kuluçkaya yatan türlerin kuluçka döneminde yüksek düzeyde gürültü çıkaran araçların
çalışmalarına ara verilebilir. Bu amaçla faaliyet döneminde konunun uzmanlarından
yardım alınabilecektir. Bu konuda üzerinde durulması gereken nokta kuluçka dönemi
başladıktan sonra, yani türler üreme faaliyetine başladıktan sonra ortaya çıkabilecek
yüksek desibeldeki gürültüye izin verilmemesidir. Üreme dönemi başında ortaya
çıkabilecek rahatsızlık sonucunda bazı bireyler yakın çevrede aynı özellikteki habitatlara
göç ederek oralarda üreme faaliyetlerine devam edebilirler. Bu türler için herhangi bir
kayıp söz konusu olmayabilecektir. Fakat yumurta bırakmış, hatta yavru çıkarmış türler bu
tip bir rahatsızlıkla karşılaştıkları zaman yumurta ya da yavruları terk edebileceklerdir. Bu
da istenmeyen bir durum olarak karşımıza çıkacaktır. Bu nedenle inşaat faaliyetlerinin türü
ve üreme takvimi arasında bir korelasyon sağlanabildiği takdirde inşaat faaliyeti sırasında
ortaya çıkabilecek sesten hayvanların olumsuz etkilenmesini önüne geçilebilecektir. Bu
korelasyonun sağlanabilmesine yönelik olarak en yakın ilgili kurum ya da kuruluştan bu
alanda deneyim sahibi bir uzman desteğine de gereksinim duyulabilecektir.

Proje kapsamında değişik yapılar tesis edilecektir. Tesis edilecek yapının ve
inşaatın türüne bağlı olarak farklı kesimlerde gerçekleştirilecek inşaat çalışmalarında ve
malzeme taşınacak güzergâhlarda yoğun bir trafik söz konusu olacaktır. Örneğin tünel
inşaatı aşamasında aralıksız çalışma koşulları söz konusu olacaktır. Faaliyetle bağlantılı
olarak yararlanılacak ulaşım yollarının yakınındaki kesimlerde sürekli olarak yaşayan veya
geçici süreler için buralarda bulunan hayvanlar, araç kaynaklı değişik risklerle karşı
karşıya kalacaklardır. Mekanik zararlar dışında bunlardan en önemlileri kontaminasyon ve
eksoz ürünlerinin meydana getirebileceği öldürücü olmayan zehirlenme riskidir. Bilindiği
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

147/398
gibi lastik kaplama maddeleri, motorun hareketli parçaları, gövdenin diğer parçaları, fren
izleri ve yağlama yağlarının yanma ürünleri kontaminasyona yol açan bileşenlerdir. Bu risk
sadece yaban hayvanları için değil hali hazırda kullanılmakta olan yolların civarında
yaşayan, yöre sakinleri dâhil çevredeki tüm canlılar için de geçerlidir.

Gün geçtikçe çevreye daha az emisyon bırakan araçların üretilmesi ve kullanılması
zorunluluğu ile ağır vasıtalar gibi gürültü ve çevre kirliliğine yol açan araçların belli zaman
dilimleri içerisinde kullanımına izin verilmesi gibi gelişen teknolojinin kullanımı ve
yönetimlerce alınan tedbirler ile düzenlemeler karayolu kökenli kirliliğin en aza indirilmesi
amacına yöneliktir ve ne derece titizlikle uygulanırsa amaca o derece yaklaşılmış olacaktır.

Proje Alanı ve Kuş Göç Yollarıyla İlişkisi

Türkiye konumu itibariyle kuzey-güney enlemleri arasında uzanan önemli kuş göç
güzergâhlarından bazılarının üzerinde bulunmaktadır. Ayrıca ülke içerisinde kuşlar
açısından büyük önem taşıyan sulak alanlar arasında da değişik özelliklerde göç
hareketleri sergilenmektedir. Bu göç hareketlerinin şekillenmesi sürecinde en önemli
etkenlerden birisi de topografik yapıdır. Özellikle göç yolları üzerindeki yüksek dağ
oluşumları ve vadiler göç yollarını belirleyen ana oluşumlardır. Göçmen formlar göç
esnasında karşılarına çıkan yüksek dağ formasyonları söz konusu olduğunda en yakın
vadilere yönelmektedirler. Ülkemizin diğer kesimlerinde olduğu gibi Karadeniz bölgesi
üzerinde de değişken yoğunluklu göç hareketleri yaşanmaktadır. Proje alanına yakın olan
ve Doğu Karadeniz bölgesi üzerinden geçen göç güzergahı proje alanına yakın değildir.
Bu nedenle bu kesimden geçiş yapan göçmen formlar bu kesimleri kullanmamaktadır. Bu
açıdan herhangi bir risk söz konusu değildir. Diğer taraftan, özellikle kış döneminde kuzey
enlemlerinden güney enlemlerine doğru düzensiz bir göç hareketi şekillenmektedir. Bu
hareketin baş aktörleri su kuşlarıdır. Başta ördekler ve kazlar ülkemiz sınırları içerisindeki
sulak alanlara gelerek kış dönemini geçirirler. İşte bu süreçte Karadeniz Bölgesi’nde
denize dik uzanan akarsu vadilerinin büyük bir kısmı kullanılmaktadır. Sonbahar
mevsiminde de Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin
hayata geçirileceği kesimler üzerinden göç hareketleri gerçekleşmektedir. Bu göç
hareketleri genellikle yırtıcı kuş türlerinin yoğunlaştığı sürüler tarafından
gerçekleştirilmektedir. Fakat hiçbir zaman Doğu Karadeniz Bölgesi’nde en yoğun göç
hareketlerinin sergilendiği Çoruh Vadisi üzerinden gerçekleşen göç hareketlerinin
yoğunluğuna ulaşamamaktadır.

Korunan Fauna Bileşenleriyle İlgili Olarak Dikkat Edilmesi Gerekenler

a) Bern Sözleşmesi Ek Listelerinde Yer Alan Türlerle İlgili Olarak;
Hazırlanmış olan fauna envanter tablolarından da (Tablo 50.-51.-52.)
görülebileceği gibi proje alanı içerisinde Bern Sözleşmesi ek listelerinde (Ek-II ve Ek-III)
giren türler bulunmaktadır. Bern Sözleşmesinin II. Bölümünde tüm taraf ülkelerin EK-II ve
EK-III’e giren göçmen türler açısından önem taşıyan alanlara özel önem vermek zorunda
oldukları vurgulanmaktadır. Proje alanı bu açıdan da değerlendirilmiş ve alanın göçmen
türler açısından beslenme, dinlenme gibi amaçlarla kullanılmadığı belirlenmiştir.

Sözleşmenin 6. Maddesine göre, özellikle EK-II’de bulunan yabanıl fauna türleri
için yakalama, tutsak etme ve öldürme fiilleri, bu türlere ait dinlenme ve üreme alanlarının
bozulması veya tahrip edilmesi, yabanıl fauna türlerinin özellikle üreme, beslenme,
kışlama periyotlarında rahatsız edilmesi,bu türlere ait yumurtalara zarar verilmeyecek, bu
yumurtaların boş bile olsa toplanmayacaktır.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

148/398
Proje alanında gerçekleştirilecek her türlü faaliyet esnasında, özellikle Bern
Sözleşmesi ekleri EK-II ve EK-III’e giren yabanıl hayvan türleriyle ilgili olarak yukarıda
verilen önlemlere titizlikle uyulacaktır.

Sözleşmenin EK-III’e giren yabani fauna türleriyle ilgili olarak düzenlemeleri Madde
7’de belirtilmiştir. Buna göre tüm taraf ülkeler EK-III’e giren yabani fauna türleri için uygun
ve gerekli yasal ve idari önlemleri almak zorundadır. Bu önlemler EK-III’te yer alan türlerle
ilgili her türlü işletme faaliyetinin yabanıl hayvan türlerinin populasyonlarını tehlikeye
düşürmeyecek şekilde düzenlenmesini şart koşmaktadır.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Merkez Av Komisyonu kararları
doğrultusunda hazırlanan koruma listelerinde bulunan türler için bu komisyon kararlarında
belirtilen koruma tedbirlerine uyulması gereklidir. Bu türler arasından EK LİSTE-I’ de yer
alan yaban hayvanları, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrası
gereğince Bakanlık tarafından koruma altına alınmıştır. Bu listede yer alan yaban
hayvanlarının avlanması, ölü ya da canlı bulundurulması ve nakledilmesi yasak olup
titizlikle uyulacaktır.

b) Avrupa Kırmızı Listesi’nde Yer Alan Türlerle İlgili Olarak;
Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje sahasında
yaşadığı veya geçici süreler için bu kesimleri ziyaret ettiği belirlenen fauna bileşenlerinin
büyük bir kısmı Avrupa Kırmızı Listesi (ERL) kriterlerine göre “LC” (=Least Concern) yani
‘En Düşük Derecede Tehdit Altında” kategorisinde yer almaktadır. Bu kategoriye giren
türlerle ilgili olarak çok özel koruma önlemlerine gereksinim bulunmamaktadır. Bern
Sözleşmesi ve Merkez Av Komisyonu koruma listelerinde yer alan türlerle ilgili olarak
yapılması gerekenler bu kategoride yer alan türler açısından yeterli olabilecek
önlemlerdir.

Faaliyet sahası sınırları içerisinde ve yakın çevrede doğal olarak bulunan yabanıl
fauna bileşenleri arasında yer alan türler arasından Avrupa Kırmızı Listesi’nde “Vu”, yani
“Hassas, Zarar Görebilir” kategorisine giren türler için yine bu listelerde “orta vadeli bir
gelecekte nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan türler” tanımlaması yapılmaktadır.
Özellikle bu türler ve habitatlarıyla ilgili olarak faaliyetten kaynaklanabilecek çıkabilecek
risklerin ortadan kaldırılmasında öncelikler söz konusudur.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Merkez Av Komisyonu kararları
doğrultusunda hazırlanan 2010-2011 Av Dönemine ait koruma listelerinde bulunan türler
için bu komisyon kararlarında belirtilen koruma tedbirlerine uyulacaktır.

2) İşletme Aşamasında

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesiyle ilgili olarak
tesislerin inşaat ve ilgili donanımın montaj çalışmalarının tamamlanması sonrasında
santralden enerji üretilmeye başlanacaktır. Bu süreçte akarsu yatağından çevrilerek kısa
süreler için regülatör gövdesi arkasında biriktirilmiş olan sudan istifade edilecektir. Tesis
edilen regülatör gövdesi aracılığıyla akarsu yatağından çevrilecek sular tesis edilecek
iletim yapısı aracılığıyla önce yükleme havuzuna iletilecek oradan da santral binası
bünyesindeki türbinlere düşürülerek elektrik üretimi gerçekleştirilecektir. Üretim
sonrasında akarsu yatağından belli bir mesafe boyunca ayrılmış olan sular yeniden
akarsu yatağına deşarj edilecektir. Bu süreçte üzerinde durulması gereken en önemli
nokta, bu rapor ile önerilen ve yetkili merciler tarafından onaylanarak son şekli verilen,
miktarı belirlenen Çevresel Akış Miktarı (Can Suyu) olarak tanımlanan su miktarının
akarsu yatağında bulunmasının sağlanmasıdır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

149/398
Bilindiği gibi HES projelerinde elektrik üretimi süreci, ilgili otorite tarafından
düzenlenmektedir. Sunuma ve talebe göre bazı zaman dilimlerinde elektrik üretimine ara
verilmesi gerekebilecektir. Bu süreçte akarsu yatağında bulunması gereken su miktarıyla
ilgili herhangi bir risk söz konusu olmayacaktır. Tersi kabul edildiğinde, Taşlıkaya
Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinde aralıksız olarak elektrik
enerjisi üretileceği kabul edildiğinde regülatörden sonra, santralden akarsu yatağına
bırakılacağı kesime kadar olan mesafede akarsu yatağında bulunması gereken su
miktarının önemi büyüktür. Akarsu yatağındaki sucul yaşam bileşenleri yanında karasal
ortamların sakinleri olmalarına karşılık değişik amaçlarla akarsu yatağındaki sudan
istifade eden formların bölgede bulunmaları açısından bırakılacak suyun yaşamsal önemi
vardır. Burada temel prensip, enerji üretimi yapılmadığı dönemlerde bile akarsuyun
bulunduğu bölgede hakim olan ortalama sıcaklıklar ve ekstrem koşullar göz önüne
alınarak en sıcak dönemde akarsu yatağında bulunan su miktarının altında kalmayacak
miktarda suyun akarsu yatağında bulunmasına özen gösterilmesidir. Bu süreçte bu
amaçla bırakılan su miktarını düzenli olarak izlemeye yönelik bir donanımın tesis edileceği
de bilinmektedir. Burada işletmeciye düşen sorumluluk izleme şartlarına gerek olmadan
söz konusu suyun akarsu yatağına bırakılmasını kendisinin de istemesi, lokal doğal
yaşamın devamlılığı açısından söz konusu suyun akarsu yatağında olması gerekliliğini
anlamış olmasıdır.

İşletme aşamasında üzerinde durulması gereken diğer önemli nokta ise çalışmalar
nedeniyle değişik derecelerde dönüşüme uğramış kesimler ile çeşitli amaçlarla geçici
olarak kullanılmış ortamların rehabilite edilmesidir. Çalışmalara başlamadan önce
hazırlanmış olan raporlarda vurgulanan ve çözümlerine yönelik olarak taahhüt edilen
rehabilitasyon ve iyileştirme çalışmaları mutlaka, eksiksiz olarak yerine getirilecektir.
Bölgede, gerek proje sahasında, gerekse de diğer kesimlerde çalışmalar nedeniyle ortaya
çıkmış, çeşitli nedenlerden veya aksaklıklar nedeniyle unutulmuş veya kaldırılması
sonraya bırakılmış tüm olası atıkların veya artık malzemenin dikkatli bir şekilde
uzaklaştırılması, yasa ve yönetmeliklere göre tasfiyesi veya depolamasının
gerçekleştirilmesi ve bu kesimlerin çalışma öncesindeki durumuna getirilmesi de çok
önemlidir. Karadeniz Bölgesine has iklim ve bitki örtüsü bu konuda gereken desteği
sağlayacaktır. Yani kaldırılması gereken malzemeler doğal ortamlardan uzaklaştırıldıktan
sonra dönüşüme uğramış kesimlerde kısa süre içerisinde önce tek yıllık bitkiler, daha
sonra da çok yıllık bitkiler birbirini izleyecek, herhangi bir olumsuz süreç yaşanmadığı
takdirde bu kesimler zaman içerisinde, yavaş da olsa eski konumuna geri dönecektir.

Bu süreçte katkı sağlamak amacıyla peyzaj çalışmaları, bitkilendirme ve
ağaçlandırma çalışmaları yapılacaktır. Bu amaçla yapılacak çalışmalarda gelişigüzel
uygulamalar yerine yörenin bitkisel formasyonunun ana bileşenlerinin kullanıldığı veya bu
formasyon ile uyumlu türlerin tercih edilmesi başarı şansını artıracak, iyileştirme sürecini
de kısaltacaktır. Bu süreçte konunun uzmanlarından veya proje sahasına yakın
kesimlerde bulunan ilgili kuruluşlardan destek alınabilecektir.

Bu süreçte dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan birisi de inşaat
sürecinde akarsu yatağına yapılan bilinçli veya bilinçsiz müdahalelerin ortadan
kaldırılması konusundadır. Her ne kadar inşaat sürecinde bu konuda çok özenli olunması,
akarsu yatağına herhangi bir deşarj veya tasfiye yapılmaması önerilmiş olsa da
istenmeyen nedenlerle bu tip etkiler gerçekleşebilmektedir. İnşaat çalışmaları sonrasında,
regülatör inşası haricinde akarsu yatağının doğal yapısını değiştirecek şekilde gelişmiş
tüm müdahalelerin ortadan kaldırılacaktır. Bu nedenle yatağa düşmüş taş ve kayaların,
eğer hafriyat yapılmış ise bu malzemenin özenli bir şekilde bu kesimlerden
uzaklaştırılması sağlanacaktır. Bu çalışma sürecinde kısa süreli de olsa doğal akışın
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

150/398
kesilmesine; akarsu yatağında uzun süreli bulanıklığa neden olabilecek çalışma
şekillerinden kaçınılmasına dikkat edilecektir.

Bu aşamada dikkat edilmesi gereken önemli noktalardan birisi de tesis edilen
regülatör gövdesi arkasında şekillenen su birikintisinin kesinlikle bir üretim veya süs
havuzu şeklinde kullanılmasına izin verilmeyecektir. Benzer şekilde buralara
aşılanabilecek farklı balık türleri akarsu sisteminde çok önemli sorunları da beraberinde
getirebileceğinden bu konuda da çok hassas olunacaktır.

Av Hayvanlarıyla İlgili Değerlendirme

Bilindiği gibi Türkiye gerek flora, gerekse de fauna bileşenleri açısından zengin
olarak tanımlanabilecek bir konumdadır. Faunanın zenginliği kaynağını fauna olan av ve
avcılık faaliyetlerini de doğrudan ilgilendirmektedir. Bilindiği gibi av hayvanlarının
tamamına yakının karasal fauna bileşenlerinden olan kuşlar ve memeli hayvanlar
sınıflarına bağlı türlerdir.

Ülkemizde av hayvanlarının belirlenmesi ve avcılık ile ilgili düzenlemeler Orman ve
Su İşleri Bakanlığı tarafından düzenlenmektedir. Bakanlık tarafından her av sezonu için av
hayvanları yeniden belirlenmektedir. İşte bu listeler esas alınarak yapılan değerlendirme
sonucunda proje alanı sınırları içerisinde kaydedilen av hayvanları ile ilgili bir
değerlendirme de yapılmıştır. Bu değerlendirme Kuşlar ve Memeli Hayvanlar sınıflarıyla
ilgili olarak hazırlanmış olan envanter tablolarında ilgili sütunlarda verilmektedir. Bu
sütunlarda “av hayvanı” konumundaki yabanıl türler için Bakanlık tarafından belirlenmiş
düzenlemeler ışığında gereken bilgilendirmeler yapılmış, türler Ek-I, Ek-II ve Ek-III gibi
kategoriler aracılığıyla tablolarda, ilgili sütunlarda değerlendirilmiştir. Ayrıca metin
içerisinde bu kategorilerin açıklamaları da verilmiştir. Çalışmanın sonunda, “HES
Projesinin Fauna Bileşenlerine Olası Etkileri ve Alınması Gereken Önlemler” kısmında ise
bu sınıflandırmaya giren av hayvanları ile ilgili değerlendirmeler yapılarak alınması
gereken önlemlere de değinilmiştir.

Tablo 53. Proje Alanı Sınırları İçerisinde ve Yakın Çevrede Kaydedilmiş Olan Türler Arasından “Av
Hayvanı” Statüsüne Sahip Olan Kuş ve Memeli Hayvan Türleri.
Bilimsel Adı Türkçe Adı MAK Kategorisi
KUŞLAR AVES
Columbia livia Kaya güvercini EK-III
Garrulus glandarius Kestane kargası EK-III
Corvus corone Leş kargası EK-III
Passer montanus Dağ serçesi Ek-III
MEMELİ HAYVANLAR MAMMALIA
Vulpes vulpes Kızıl tilki Ek-III
Martes foina Kaya Sansarı Ek-III
Sus scrofa scrofa Yabani domuz Ek-III

Proje Sahasına Yakın Kesimlerde Özel Statülü Korunan Alanların
Mevcudiyeti

Bu çalışma kapsamında Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052
MWe)” projesiyle ilgili olarak tesis edilmesi planlanmış olan farklı yapıların yer alacağı
değişik kesimlerin herhangi bir koruma alanı içerisinde bulunup bulunmadığı; ayrıca söz
konusu kesimlere yakın, projeden etkilenebilecek herhangi bir korunan alan bulunup
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

151/398
bulunmadığı; eğer varsa söz konusu projeden etkilenip etkilenmeyeceği konusunda da
inceleme ve değerlendirmeler yapılmıştır.

Bu değerlendirme ve incelemeler sonucunda “Taşlıkaya Regülatörü ve HES
(22,658 MWm/22,052 MWe)” proje sahasının tamamının ya da bir kısmının herhangi bir
korunan alanın sınırları içerisinde yer almadığı; ayrıca proje sahasına yakın kesimlerde
“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” bünyesinde
gerçekleştirilecek çalışmalardan olumsuz etkilenebilecek bir korunan alanın bulunmadığı
da belirlenmiştir.

Akarsu Yatağına Bırakılması Gereken Su Miktarının Lokal Fauna Bileşenleri
Açısından Değerlendirilmesi

Bilindiği gibi akarsu ortamlarının en önemli canlı bileşenleri balık türleridir. Bu
formlar dışında birçok makroskopik ve mikroskobik sucul form da akarsu ortamının
vazgeçilmez öğeleridir. Omurgalı formu olan balık türlerinden sonra akarsu ortamını
yaşam alanı olarak seçen canlı grupları arasında yer alan omurgalı sınıflarından
ikiyaşamlılar, bazı sürüngenler ve kuş türleri yanında sınırlı sayıda da memeli hayvan
türüdür.

Akarsu ortamlarında tesis edilen her türlü yapı bu ortamlardaki su rejimini, en
azından belirle mesafeler boyunca etkileyebilmektedir. Bu etkilenme sonucunda doğal
yapı ve bileşenler açısından bazı riskler ortaya çıkmaktadır. Bu risklerin ortadan
kaldırılabilmesi veya en aza indirilebilmesi açısından regülatör ile santral arasında kalan
mesafede akarsu yatağında belli miktarda suyun bulunması zorunluluğu söz konusudur.
Bu miktar “Çevresel Akış Miktarı” olarak adlandırılmaktadır. Akarsu yatağına bırakılacak
su miktarının belirlenmesi sürecinde hem akarsu yatağının doğal sakinlerinin
gereksinimleri öncelikli olarak göz önünde bulundurulmak hem de söz konusu kesim
boyunca tarımsal faaliyetlerini sürdürmekte olan yöre sakinlerinin su kullanım haklarının
da göz önünde tutulması zorunluluğu vardır. Yürürlükte olan yönetmelikler gereği akarsu
yatağına bırakılması gereken su miktarının yıllık ortalama akış değerinin % 10’undan
düşük olmaması zorunluluğunu getirmiştir. Söz konusu miktarın enerji üretiminde
kullanılmaması da başka bir zorunluluktur.

Bu nedenle akarsu yatağına bırakılması gereken su miktarı ve sürekliliği öncelikle
balıklar, daha sonra da yukarıda değinilen diğer karasal omurgalı faunasının bazı
bileşenleri açısından değişen derecelerde önemlidir. İkiyaşamlı türleri dışında kalan
omurgalı faunası sakinleri açısından akarsu yatağında suyun bulunması, özellikle su
gereksinimlerini ve kısmen de besin ihtiyaçlarını bu ortamdan karşılayan türler açısından
önem taşımaktadır. Öncelikle Ballı Dere sakinleri olan Balık türleri için hesaplanan ve
akarsu yatağında bulunması gereken su miktarı diğer fauna bileşenlerinin su
gereksinimlerini karşılamak açısından da yeterli olacaktır.

Resmi Gazete 26.06.2003 tarihinde yayınlanan 25150 sayılı “Elektrik Piyasasında
Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” hükmü ve bu çalışma kapsamında gerçekleştirilen
hidrojeolojik değerlendirmeler sonucunda Taşlıkaya Regülatörü akarsu kesit alanından
Ballı Dere akarsu yatağına bırakılması önerilen çevresel akış miktarının yıllık ortalama
değerinin yıl boyunca % 11’inden az olmaması gerektiği düşünülmektedir.

Çevresel Akış veya Can Suyu olarak da adlandırılan söz konusu miktarlardaki
suyun Ballı Dere akarsu yatağına bırakılması durumunda bu habitat tipindeki doğal
yaşamın kesintiye uğramayacağı, diğer habitatlardan bu kesimlere farklı gereksinimlerini
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

152/398
karşılamak üzere gelen yabanıl formlar açısından da önemli bir sorun yaşanmayacağı
düşünülmektedir.

IV.2.15. Peyzaj Değeri Yüksek Yerler ve Rekreasyon Alanları

Artvin, hem yeşil doğasıyla, hem de jeolojik yapısıyla ayrıcalıklı bir yöredir. Derin
kanyonları, mağaraları, kaplıcaları, ayı hamamı adı verilen suyun oluşturduğu kaya
oyukları, krater ve buzul gölleriyle çok değişik fiziki özelliklere sahiptir. Kaleleri, kemer
köprüleri, camileri, kiliseleri gibi tarihi kalıntılar bakımından da açık hava müzesi gibidir.
Bilimsel incelemelere konu olan faunası ve florasıyla Artvin, çok önemli konumdadır.
Başka yörelerde rastlanmayan Kafkas engereği, dağ horozu, çengel boynuzlu iri dağ
keçisi ve dünyanın en büyük kafalı boz ayıları Artvin’de barınmaktadır. Kızıl akbaba türü
bu yörede koloniler halinde yaşamaktadır. Bitki çeşitliliği ve endemik türlerin çokluğu ilii bir
botanik bahçesine dönüştürmüştür.

Faaliyet alanın bulunduğu Artvin İlinde;

 Tabiatı Koruma Alanları;

 Borçka Camili-Gorgit Tabiatı Koruma Alanı
 Borçka Camili-Efeler Ormanı Tabiatı Koruma Alanları,
 Çamburnu -Tabiatı Koruma Alanı
 Milli Parkları;

 16.988 hektar alanıyla Hatila Vadisi; Jeolojik, jeomorfolojik oluşumlar ve yaban
hayatı zenginliği Artvin İl Merkezinden 10 km.lik stabilize bir yol ile ulaşım
sağlanmaktadır.
 3.766 hektar alanıyla Karagöl – Sahara; Hidrografik yapı ve vejetasyon
zenginliği ve geleneksel yaylacılığıyla Şavşat İlçesi sınırları içinde bulunan
Karagöl-Sahara Milli Parkı iki ayrı sahadan oluş- maktadır. Sahara, Şavşat ilçesine
17 km. uzaklıkta olup Şavşat-Ardahan Karayolu üzerindedir.

 Tabiat Parkları

 368 hektar alanıyla Borçka-Karagöl; Erozyon nedeniyle gölün dolma
tehlikesiyle karşı karşıya kalması dolayısıyla rekreasyon ve eğitim amaçlı koruma
altına alınmıştır.

 Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları;

 23,500 hektar alanıyla Yaban Keçisinin koruma altında bulunduğu Artvin
Yusufeli Çoruh Vadisi bulunmaktadır. Korunan alanları gösterir kroki Şekil 12.’de
verilmiştir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

153/398
Şekil 12. Artvin İli Korunan Alanları Gösterir Kroki

Faaliyet alanının bulunduğu Arhavi İlçesinin; Kültür değerleri bakımından zengin bir
geçmişe sahip olduğu bilinir. Gerek üzerinde yaşayan tarihi uygarlıkların ve gerekse batı
etkileşiminin sentezi ile Türkiye mozayığının en güzel örnekleri görülür.

Giyim yaşam tarzı, ekonomi, sosyal olgular, Arhavi’lilerin kendine has sosyolojisini
yaratmıştır. Bu gerçeğe paralel olarak sürekli yeniliğe açık kültür kavramı toplumun büyük
kesimini adapte etmiştir. Bununla birlikte tarihi görevinin ve kültürünü de muhafaza ederek
günümüze kadar intikali olmuştur. Bu sentez içerisinde birçok tarihsel olgular ve
medeniyetler var olmuş o varlığın kalıntıları ise günümüze kadar gelmiştir. Bu yerleşimde
yaşayan tarihi ve o tarihe ait eserler aşağıda belirtilmiştir.

Gezilecek Tarihi ve Turistik Yerler

Arhavi bu alanda coğrafi konumu itibariyle bir hayli şanslıdır. Körfez kıyısına
kurulan Arhavi’nin hemen üstünde bir heykel gibi duran Cenevizlilerden kalma Ciha
gözetleme kalesi merkez, Ulukent Ortacalar Camileri, Ortacalar Çifte Kemer, Orçi Deresi
Kemer, Derecik Köyü Kemer, Aşağı Şahinler Köyü Kemer Köprüleri birer sanat
harikalarıdır. Ayrıca Dereüstü, Derecik ve Kavak Köylerinde tesis edilen Alabalık üretim
çiftliği ve sosyal tesisleri ile restoranları görülmeğe değer yerlerimizden bazılarıdır. Metruk
kilise manzara açısından doyumsuz seyirlerle kayalık mevkiindeki Martı Kuşu Cenneti
gezilecek önemli yerlerimizin başındadır.




EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

154/398
Tarihi Ören Yerleri ve Eski Eserler

a) Ciha Kalesi : Yapıldığı tarih kesin olarak bilinmemekle beraber belde sakinleri
Cenevizliler zamanından kaldığını söylemektedirler.
b) Çifte Köprüler: Ortacalar Bucak merkezinde biri birine tamamlayan tam daire
özelliğini gösteren 2 köprü olarak inşa edilmiştir. Yapılış tarihi kesin olarak
bilinmemekle beraber en az 250 yıllık olduğu söylenmektedir.
c) Kemer Köprü Köprüsü: Tam daire kemer özelliğinde yapılmıştır. Yapıldığı
zaman bilinmemektedir. En az 400 yıl olduğu söylenmektedir. 1994 tarihinde
çökmüştür.
d) Derecik Köprüsü: Kemer köprü olarak yapılmıştır. Yapıldığı zaman
bilinmemektedir. En az 100 yıllık olduğu söylenmektedir.
e) Gemi Kayası ve Taş Gemi: Balıklı ormanları içerisinde gemiye benzeyen bir
kaya görünümündedir. Ulaşımı çok zordur.
f) Arhavi Merkez Cami: Yapılış zamanı kesin bilinmemektedir. Birkaç defa onarım
geçirdiği ve minaresinin yakın bir zamanda yapıldığı tespit edilmiştir. Çatı
altında gizli kubbesi vardır. Ahşap işlemleri kendine has bir güzelliğe sahiptir.
g) Ulukent Cami: Köylü imecesiyle Hasan adında bir usta tarafından yapıldığı
söylenmektedir. Ahşap bölümleri ve işlemleri çok sanatkarane yapılmıştır.
Birkaç defa onarım görmüştür. Vakıflar eliyle yeniden onarılmıştır. En az 100
yıllık ömrü olduğunu söylenmektedir.
h) Dikyamaç Camisi: Ulukent camisi özelliklerini göstermektedir. Aynı usta
tarafından yapıldığı sanılmaktadır. Vakıflar tarafından onarılmıştır. Minaresi
yeni yapılmaktadır.

Faaliyet alanının bulunduğu Arhavi İlçesi dâhilindeki korunan alanları gösterir kroki
Şekil 13.’de verilmiştir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

155/398

Şekil 13. Artvin İli Korunan Alanları Gösterir Kroki

Krokiden de anlaşılacağı üzere Arhavi İlçesi dahilinde Korunan Alan
bulunmamaktadır.

IV.2.16. Madenler ve Fosil Yakıt Kaynakları (rezerv miktarları, mevcut ve planlanan
işletilme durumları, yıllık üretimleri ve bunun ülke veya yerel kullanımlar için önemi
ve ekonomik değerleri),

İçerdiği polimetal maden yatakları ve zuhurları bakımından (bakır-kurşun-çinko-
altın-gümüş) ülkemizin en önemli metalojenik kuşaklarından birini oluşturan ve Doğu
Karadeniz Bölgesinde yer alan Artvin ili, metalik maden yatakları ve zuhurları bakımından
oldukça zengindir. Endüstriyel hammadde açısından ise çok önemli yataklara sahip
değildir.

Metalik maden yatakları; volkanojenik masif sülfid tip (Cu-Pb-Zn), damar tip (Pb-
Zn), epitermal tip (Au) ve skarn tip yataklar şeklinde sınıflandırılır. Bölgedeki en önemli
altın yatağı Cerrattepe-Kafkasör Altın yatağıdır. Bu yatakta 4 gr/ton Au, 140 gr/ton Ag
(okside cevher); 1,2 gr/ton Au, 25 gr/ton Ag (sülfitli cevher) saptanmış olup 8.200.000 ton
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

156/398
toplam rezervli okside cevher, ayrıca 3.900.000 ton toplam rezervli sülfitli cevher
bulunmaktadır. En önemli bakır-kurşun-çinko yatağı Murgul ilçesinde bulunmaktadır.
Bunlar önem sırasına göre şöyle sıralanmaktadır; Murgul Anayatak %1.594 Cu tenörü
içermektedir ve 18.000.000 ton görünür+muhtemel rezerve sahip olup yatak
işletilmektedir. Murgul’daki diğer bir yatak % 0.99 Cu tenörlü Murgul-Çakmakkaya bakır-
kurşun-çinko yatağı olup, 16.618.000 ton görünür+muhtemel rezerve sahiptir. 2005 yılı
itibariyle bu iki yatakta yaklaşık 4.800.000 ton cevher rezervi kalmıştır (Kaynak: KBİ).
Murgul-Çarkbaşı bakır-pirit yatağı % 0.85 tenör ve 1.289.365 ton görünür rezerve sahiptir.
Cerrattepe-Kafkasör sahası % 5.2 Cu (1.2 gr/ton Au, 25 gr/ton Ag değerleri bilinmektedir)
tenörlüdür ve 3.900.000 ton toplam rezerve sahiptir.

Borçka-Akarşen pirit-bakır yatağı % 3.2 Cu (1.5 gr/ton Au 28 gr/ton Ag değerleri
bilinmektedir) tenörlüdür ve 662.043 ton görünür+muhtemel rezerve sahiptir. Murgul-
Başköy bakır-çinko-pirit sahası % 3.18 Cu ve % 1.24 çinko tenörlü olup 33.500 ton
görünür, 50.000 ton muhtemel rezerve sahiptir. Murgul-Aducadere-Kızılkaya bakır-pirit
sahası % 1.09 Cu tenörlüdür ve 1.894.664 ton mümkün rezerve sahiptir. Borçka - Irsahan
(Irsa - Erenler) pirit- çinko-bakır - kurşun yatağı % 0,5-1 Cu tenörlü olup 1.000.000 ton
mümkün rezervlidir. Borçka-Kuvarshan (Bakırköy) bakır-kurşun-çinkopirit- altın-gümüş
yatağı % 2.16 Cu ve % 47.4 S tenöründedir ve 50.800 ton görünür, 462 000 muhtemel
rezervinde olup 1937-1941 yılları arasında yataktan 8.815 ton bakır olmak üzere toplam
232.388 ton cevher çıkarılmıştır. Merkez-Sinkot kurşun-çinko yatağı % 0.39 Zn tenörlüdür
ve 5.000.000 ton görünür+muhtemel rezerve sahiptir. Merkez-Seyitler bakır-kurşun-pirit-
çinko yatağı % 1.68 Cu tenörlüdür ve 1.749.110 ton görünür+muhtemel bakır rezervlidir.
Bu yatak % 2.51 Zn tenörlü olup 1.064.264 ton görünür+muhtemel çinko rezervine
sahiptir. Bu yatak için 0.35 gr/ton Au, 36.84 gr/ton Ag değerleri bilinmektedir ve 1.484.640
ton görünür+muhtemel rezerve sahiptir. Şavşat- Meydancık (Dereiçi)-Madenköy bakır-
kurşun-çinko sahası % 1.16 Cu, % 0.22 Pb ve % 1.75 Zn tenörlüdür ve 344.000 ton
görünür+muhtemel rezervlidir. Hopa-Peronit-Abana çinko-kurşun-bakır sahası % 2-12 Zn
ve % 0.89 Cu tenörlü ve 69.770 ton görünür, 174.450 ton muhtemel rezerve sahiptir.
Ardanuç-Gümüşhane Köyü için % 0.3 bakır, 0.3 gr/ton altın değerleri bilinmektedir ve
30.000.000 ton rezerv hesaplanmıştır. Şavşat-Meydancık Köyü sahaları % 1.36 Cu, %
0.38 Pb ve % 3.21 Zn tenörlü olup 344.264 ton rezervi olduğu bilinmektedir. Artvin ili
Manganez yatakları bakımından iyi bir potansiyele sahiptir, Merkez -Tütüncüler sahaları %
24.79 Mn tenörlüdür ve 25.000 ton görünür+muhtemel rezerve sahiptir. Merkez-Sarıbudak
(Melo) sahası % 25-35 mangan tenörlüdür ve 58.500 ton toplam rezerve sahiptir. Merkez-
Balcı sahası % 42.17 Mn tenörlüdür ve 20.000 ton muhtemel rezerve sahiptir. Ardanuç-
Aşağıırmaklar-Demirci ve Kontromtaşı sahaları %25- 39 Mn tenörlüdür ve 11.000 ton
toplam rezerve sahiptir. Ardanuç-Aşağıırmaklar-Kapıköy ve Ustalar sahaları % 28-39 Mn
tenörlüdür ve 7.000 ton toplam rezerve sahiptir. Ardunuç-Kaleardı sahası % 19.14-40.80
Mn tenörlüdür ve rezerve yönelik bir çalışma yoktur. Ardunuç-Paşalı Yaylası Sahası
%20.89 Mn tenörlüdür ve 8.000 ton görünür+muhtemel rezerve sahiptir.

Artvin ili, Çimento hammaddesi olarak işletilen Hopa-Hertek sahası orta kaliteli
kireçtaşı olup 60.000.000 ton mümkün rezerve sahiptir. Şavşat-Karçaldere feldspat yatağı
% 5.1 K
2
O, % 4.6 Na
2
O ve % 4.6 Fe
2
O
3
tenörlü olup zenginleştirildikten sonra ise % 5.76
K
2
O, % 4.64 Na
2
O değerlerine ulaşmaktadır. Rezerv potansiyeli kuvars+feldispat için
400.000.000 tondur. Yusufeli-Lusuncur grafit sahası tenörü % 14.29 ile 76.88 karbon
arasında değişmektedir. 1.195 ton görünür rezervi olan grafit-antrasit yatağı belirlenmiştir.
Yatakta antrasitin bulunması grafitin ekonomik olarak kullanılmasını engellemektedir.
Derinköy-Killik Tepe kil yatağı % 14.72 Al
2
O
3
, % 2.18 Fe
2
O
3
tenörlüdür. 87.5000 ton
görünür+muhtemel rezerve sahiptir.


EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

157/398
ALTIN (Au)
Cerrattepe-Kafkasör Yatağı
Tenör :4 gr/ton Au, 140 gr/ton Ag (okside cevher) ; 1.2 gr/ton Au, 25 gr/ton Ag (sülfitli
cevher).
Rezerv :8.200.000 ton toplam rezervli okside cevher, ayrıca 3.900.000 ton toplam rezervli
sülfitli cevher bulunmakta dadır.

BAKIR-KURŞUN-ÇİNKO (Cu-Pb-Zn)
Borçka-Akarşen pirit-bakır Yatağı
Tenör : % 3.2 Cu (1.5 gr/ton Au, 28 gr/ton Ag değerleri bilinmektedir).
Rezerv : 662.043 ton görünür+muhtemel rezerv.

Borçka-Irsahan (Irsa-Erenler) pirit-çinko-bakır-kurşun Yatağı
Tenör : % 0.5 - 1 Cu
Rezerv : 1.000.000 ton mümkün rezerv. Yatak önceki yıllarda işletilmiştir.

Yukarımaden Köy (Hot)-Belizer ve Meydan Mahallesi bakır-pirit-çinko-kurşun Sahası
Tenör : -
Rezerv : Yatak daha önceki yıllarda işletilmiştir.

Borçka-Kuvarshan (Bakırköy) bakır-kurşun-çinko-pirit-altın-gümüş Yatağı
Tenör : % 2.16 Cu ve % 47.4 S
Rezerv :50.800 ton görünür, 462.000 muhtemel olup 1937-1941 yılları arasında yataktan
8.815 ton Cu olmak üzere toplam 232.388 ton cevher çıkarılmıştır.

Merkez-Sinkot kurşun-çinko Yatağı
Tenör : % 0.39 Cu
Rezerv : 5.000.000 ton görünür + muhtemel rezerv.

Murgul-Başköy bakır-çinko-pirit Sahası
Tenör : % 3.18 Cu ve % 1.24 Zn
Rezerv : 33.500 ton görünür, 50.000 ton muhtemel rezerv.

Murgul-Aducadere-Kızılkaya bakır-pirit Sahası
Tenör : % 1.09 Cu
Rezerv : 1.894.664 ton mümkün olup yatak umut vericidir.

Murgul-Anayatak bakır-kurşun-çinko-pirit Yatağı
Tenör : %1.594 Cu
Rezerv :18.000.000 ton görünür+muhtemel rezerv olup, yatak işletilmektedir.

Murgul-Çakmakkaya (Borçka) bakır-kurşun-çinko-pirit Yatağı
Tenör : % 0.99 Cu
Rezerv :16.618.000 ton görünür+muhtemel olup yatak işletilmektedir.

Murgul-Çarkbaşı bakır-pirit Yatağı
Tenör : % 0.85 Cu
Rezerv : 1.289.365 ton görünür olup yatak günümüzde işletilmemektedir.

Merkez-Seyitler bakır-kurşun-pirit-çinko Yatağı
Tenör : % 1.68 Cu tenörlü 1 749 110 ton görünür + muhtemel rezerv. % 2.51 Zn tenörlü 1
064 264 ton görünür + muhtemel rezerv (0.35 gr/ton Au, 36.84 gr/ton Ag değerleri
bilinmektedir).
Rezerv : 1.484.640 ton görünür+muhtemel rezerv.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

158/398
Şavşat-Meydancık(Dereiçi) - Madenköy ve Yusuflar bakır – kurşun - çinko Sahası
Tenör : % 1.16 Cu, % 0.22 Pb ve % 1.75 Zn
Rezerv : 344.000 ton görünür+muhtemel rezerv.

Hopa-Peronit-Abana çinko-kurşun-bakır Sahası
Tenör : % 2-12 Zn ve % 0.89 Cu
Rezerv : 69.770 ton görünür, 174.450 ton muhtemel rezerv.

Kafkasör-Cerrattepe Sahası
Tenör : % 5.2 Cu (1.2 gr/ton Au, 25 gr/ton Ag değerleri bilinmektedir)
Rezerv : 3.900.000 ton toplam rezerv.

Ardanuç-Gümüşhane Köyü
Tenör : % 0.3 Cu, 41 ppm Au
Rezerv : 30.000.000 ton jeolojik rezerv.

Şavşat-Tepebaşı Sahası
Tenör : % 3.08 Cu
Rezerv : 59.000 ton görünür rezerv.

Arhavi-Yukarıkutunit (Tepeköy) Sahası
Tenör : -
Rezerv : 300 ton görünür rezerv.

Şavşat- Meydancık Sahaları Köyü
Tenör : % 1.36 Cu, % 0.38 Pb ve % 3.21 Zn
Rezerv : 344.264 ton rezerv.

Merkez-Melo Sahası
Tenör : % 1.5-3 Cu ve % 3-10 Zn
Rezerv : 3.500 ton görünür rezerv.

Yusufeli-Esendal Sahası
Tenör : Düşük tenörlü Cu ve Au
Rezerv : 1.000 ton görünür+muhtemel rezerv.

Yusufeli-Balcılı Pirit-Bakır yatağı
Tenör : Eşdeğer % Cu 0.25
Rezerv : 145.000.000 ton görünür rezerv.

ÇİMENTO HAMMADDELERİ (Çmh)
Hopa-Hendek Sahası
Kalite : Orta
Rezerv : 60.000.000 ton mümkün kireçtaşı rezervi.

FELDİSPAT (Fld)
Şavşat-Karçaldere feldispat Yatağı
Tenör : % 5.1 K2O, % 4.6 Na2O ve % 4.6 Fe2O3‘tür. Zenginleştirildikten sonra ise % 5.76
K2O, %4.64 Na2O değerlerine ulaşmaktadır.
Rezerv : 545.273.437 ton muhtemel rezerv.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

159/398
GRAFİT (Grf)
Yusufeli-Lusuncur (Değirmentaş) Sahası
Tenör : % 14.29 ile 76.88 C
Rezerv :1.195 ton görünür rezervi olan grafit-antrasit yatağı belirlenmiştir. Yatakta
antrasitin bulunması grafitin ekonomik olarak kullanılmasını engellemektedir.

Merkez-Genya Dağ Sahası
Tenör : % 26 C
Rezerv :Zuhur olduğu için rezerve yönelik çalışma yoktur.

Merkez-Ortaköy Sahası
Tenör : % 7.6 C
Rezerv : Zuhur olduğu için rezerve yönelik çalışma yoktur.

KİL (Kil)
Merkez-Derinköy-Killik Tepe
Tenör : % 14.72 Al2O3, % 2.18 Fe2O3
Rezerv : 875.000 ton görünür+muhtemel rezerv.

MANGANEZ (Mn)
Merkez-Tütüncüler Sahaları
Tenör : % 24.79 Mn
Rezerv : 25.000 ton görünür + muhtemel rezerv.

Merkez-Sarıbudak (Melo) Sahası
Tenör : % 25-35 Mn
Rezerv : 58.500 ton toplam rezerv.

Merkez-Güneyce Mah. Sahası
Tenör : % 40 Mn
Rezerv : Zuhur olduğu için rezerve yönelik çalışma yoktur.

Merkez-Balcı Sahası
Tenör : % 42.17 Mn
Rezerv : 20.000 ton muhtemel rezerv.

Merkez-Erenler Sahası
Tenör : % 31.51 Mn
Rezerv : Zuhur olduğu için rezerve yönelik çalışma yoktur.

Ardanuç-Aşağıırmaklar-Demirci ve Kontromtaşı Sahaları
Tenör : % 25-39 Mn
Rezerv : 11.000 ton toplam rezerv.

Ardanuç-Aşağıırmaklar-Kapıköy ve Ustalar Sahaları
Tenör : % 28-39 Mn
Rezerv : 7.000 ton toplam rezerv.

Ardanuç-Kaleardı Sahası
Tenör : % 19.14-40.80 Mn
Rezerv : Zuhur olduğu için rezerve yönelik çalışma yoktur.


EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

160/398
Ardanuç-Paşalık Yaylası Sahası
Tenör : % 20.89 Mn
Rezerv : 8.000 ton görünür+muhtemel rezerv.

Ardanuç-Tütünlüköy Sahası
Tenör : % 53.07Mn
Rezerv : Zuhur olduğu için rezerve yönelik çalışma yoktur.

Ardanuç-Çatalkaya Sahası
Tenör : % 35.24 Mn
Rezerv : Zuhur olduğu için rezerve yönelik çalışma yoktur.

Şavşat-Koyunlu, Seyitler ve Cevizli Sahaları
Tenör : % 23.50 Mn
Rezerv : Cevizli sahasında % 23.50 Mn tenörlü 58.000 ton mümkün rezerv.

Şavşat-Çavdarlı Sahası
Tenör : % 31.28 Mn
Rezerv : 30.000 ton görünür+muhtemel rezerv.

Hopa-Peronit Sahası
Tenör : % 30-35 Mn
Rezerv : Zuhur olduğu için rezerve yönelik çalışma yoktur.

Borçka-Düzköy-Sağlık Mah. Sahası
Tenör : % 30 Mn
Rezerv : Zuhur olduğu için rezerve yönelik çalışma yoktur.

Borçka-Ormanlı ve Zorlu Sahaları
Tenör : % 25.29-30 Mn
Rezerv : Zuhur olduğu için rezerve yönelik çalışma yoktur.

Murgul-Korucular Sahası
Tenör : % 22.89-42.80 Mn
Rezerv : 20.250 ton görünür+muhtemel rezerv.

Artvin ilindeki Linyit yataklarının durumunu gösteren Tablo 54.’deki verilerden de
anlaşılacağı gibi 200.000 ton mümkün rezerviyle Yusufeli-Kölükte bulunan yatakta üretimin
ekonomik olmaması nedeniyle çalışma yapılmamaktadır. Ayrıca Artvin İline ait madenleri
gösterir kroki Şekil 14.’de verilmiştir.

Tablo 54. Artvin İli Linyit Yatakları
YATAĞIN
BULUNDUĞU
YER
Analiz Sonuçları Rezerv (1000 ton) AÇIKLAMA
Su
%
Kül
%
S
%
AID
Kcal/kg
Görünür Muhtemel Mümkün
Yusufeli-Kölük
Sahası
2,73 4,70 2,78 7426 --- 50 200 Üretim Yok
Kaynak: www.mta.gov.tr.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

161/398

Şekil 14. Artvin İline Ait Maden Krokisi


EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

162/398
IV.2.17. Hayvancılık (türleri, beslenme alanları, yıllık üretim miktarları, bu ürünlerin
ülke ekonomisindeki yeri ve değeri),
Artvin İli’nde hayvancılık işletmelerinin büyük çoğunluğu küçük aile işletmelerinden
oluşmaktadır.
Arhavi İlçesi’nde ticari anlamda hayvancılık gelişmiş değildir. İlçede hayvancılık
genellikle aile ihtiyacının karşılanması amaçlı yapılmakla birlikte, kısmen de yerel ölçekte
pazara sunulmak amacıyla büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık mevcuttur. İlçe genelindeki
büyükbaş hayvan sayısı 750, küçükbaş hayvan sayısı ise 3000’dir.
Tablo 55. Artvin İli 2009 Yılı Verilerine Göre Büyükbaş Hayvan Varlığı
İlçeler Hayvan Sayısı (baş)
Merkez 4.000
Ardanuç 8.300
Arhavi 750
Borçka 4.800
Hopa 1.850
Murgul 1.300
Şavşat 15.000
Yusufeli 10.900
Toplam 46.900

Tablo 56. Artvin İli 2009 Yılı Verilerine Göre Küçükbaş Hayvan Varlığı
İlçe Adı Koyun (baş) Keçi (baş) Toplam (baş)
Merkez 5.500 847 6.347
Ardanuç 51.000 350 51.350
Arhavi 300 2.700 3.000
Borçka 3.500 900 4.400
Hopa 3.150 74 3.224
Murgul 82 500 582
Şavşat 17.000 300 17.300
Yusufeli 2.450 1.540 3.990
Toplam 82.982 7.211 90.193

Tablo 57. Artvin İli’nde İşletme Büyüklüklerine Göre Hayvan Dağılımı
Hayvan Cinsi
İşletme Sayısı
(adet)
İşletme
Büyüklüğü
(adet)
Hayvan Sayısı
(adet)
%’si
Büyük Baş
16.612
1.605
322
181
< 5
6 – 10
11 – 15
15 >
23.450
12.194
5.159
6.097
50
26
11
13
Toplam 18.720 46.900 100
Küçük Baş
186
60
30
22
< 100
100 – 200
200 – 300
300 >
27.058
16.235
16.235
30.665
30
18
18
34
Toplam 298 90.193 100



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

163/398
Tablo 58. Artvin İli’nin 2009 Yılı Sonu İtibariyle Hayvansal Üretim Miktarları
Cinsi Üretim Miktarı
Süt ve Mamulleri 26.951 ton
Et 366,7 ton
Bal 880 ton
Yumurta (adet) 3.007.255 adet
Yapağı 42.500 ton
Balık 2.500 ton
Deri (adet) 5.270 adet
Kaynak: www.artvintarim.gov.tr

Arıcılık ilçede oldukça gelişmiştir. Büyük çoğunluğu gezgin olan 200 civarında
belgeli arıcı mevcuttur. İlçedeki arı koloni sayısı 5250 dir. İlçede 2 adet ana arı yetiştiricisi
bulunmaktadır. Arıcılar birliğine üye arıcı sayısı ise 85 tır. İlçenin florası sezon içinde kısa
bir süre arıcılara hitap etmektedir. Genelde arılar orman gülü ve kestane çiçeklerinden
yararlanmaktadır.

İlçede deniz balıkçılık yaygın bir ekonomik faaliyet koludur. Deniz ürünleri istihsali,
yıllık ortama 250 ton civarında olmaktadır. İlçede çoğunlukla hamsi istihsali yapılmaktadır.

İlçede iç sularda kültür balıkçılığı (alabalık) yapan faal işletme sayısı 8 dir. Bu
tesislerin toplam kapasitesi 200 ton/ yıl olup üretim 180 tondur. Bu tesislerden yapılan
üretimlere destekleme pirimi ödemesi yapılmaktadır.

IV.2.18. Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler
(Askeri Yasak Bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş
alanlar, vb.),

Söz konusu proje alanı tamamı orman arazisi olup askeri yasak bölgelere
girmemektedir. Söz konusu projenin ÇED sürecinin tamamlanması halinde sahanın geri
kalan kısmı için ilgili mercilerden gerekli izinler alınarak yatırım faaliyetleri
gerçekleştirilecektir.

IV.2.19. Proje Yeri ve Etki Alanının Hava, Su, Toprak ve Gürültü Açısından Mevcut
Kirlilik Yükünün Belirlenmesi

 Hava

Artvin ilinde gerek resmi kurumlarda gerekse özel kurumlarda ozon tabakasının
incelmesi ile ilgili ciddi bir çalışma yapılmamaktadır. Ozon tabakasının incelmesi konusu
ile ilgili dünyada ve ülkemizde kabul edilmiş olan kurallar ilde uygulanmaktadır. İlde ozon
tabakasının incelmesine bağlı olarak insan ve çevre sağlığının etkilenmesi konusunda
herhangi bir çalışma yapılmamıştır.

 Su

Yer altı Suları ve Kirlilik

Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğine göre yeraltı suları numune alma noktalarının
sınıflandırılmasında, yalnızca üç sınıf göz önüne alınır.


EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

164/398
- Sınıf Yas I : Yüksek kaliteli yeraltı suları
- Sınıf Yas II : Orta kaliteli yeraltı suları
- Sınıf Yas III : Düşük kaliteli yeraltı suları

Sınıf Yas I suları, içme suyunda ve gıda sanayinde kullanılabilen yeraltı sularıdır.
Yas II suları ise bir arıtma işleminden sonra içme suyu olarak kullanılabilecek
sulardır. Bu sınıfa giren sular tarımsal su ve hayvan sulama suyu veya sanayide soğutma
suyu olarak arıtma işlemi görmeden kullanılabilir.

Artvin ilinde yeraltı suyundan elde edilen sular klorlama hariç hiçbir arıtım
yapılmadan kullanılmaktadır.

Akarsularda Kirlilik

Artvin ili su kaynakları bakımından oldukça zengindir. İlde debileri çok yüksek
olmamakla birlikte, çok sayıda kaynak ve yaz-kış kurumayan akarsular vardır. Bunlardan
Murgul yöresinde en fazla kirlenme Damar derede olup, bu kirlenme Çoruh nehrine kadar
izlenebilmektedir. Kirlilik konsantre tesislerinin ve Kumlu tepede yer alan tumbadan
kaynaklanan malzemelerin Damar dereye bırakılmasından ileri gelmektedir. Kirlilik,
çözünmüş ağır elementler ve süspansiyon halinde taşınan malzemeye bağlıdır. Damar
dere içerisinden alınan su örneklerinde yaklaşık %30 oranında çoğunluğu piritten oluşan
askıda tortu bulunmaktadır. Bu tortu suyun PH alkalen koşullarda olmaktadır. Oysa
kirliliğin olmadığı dere suları, kaynak suları ve şebeke sularından alınan su örneklerinde
PH:7–8 arasında ölçülmüştür.

Murgul çevresinden toplanan su örneklerinde yapılan kimyasal analizler
sonucunda; bakırın 0.001–0.15 mg/lt, kurşunun 0.02–4.37 mg/lt, çinkonun 0.03–4.76 mg/lt,
kadmiyumun 2–89 mg/lt, demirin 0.01–0.90 mg/lt oranlarında değiştiği belirlenmiştir. Bu
ölçümler temiz su örnekleri ile karşılaştırıldığında, kirlenme sonucu; bakır 300 kat, kurşun
200 kat, çinko 400 kat ve kadmiyum 45 kat artmıştır. Ancak içme amaçlı kullanılan suları
temiz olduğu belirlenmiştir.

Faaliyet alanının bulunduğu Arhavi İlçesinde akarsularla ilgili analiz sonucu
bulunmamaktadır.

Denizlerde Kirlilik

Karadeniz de kirlenme daha ziyade hızlı kentleşme ve sanayileşmenin görüldüğü
bölgeler etrafında yoğunlaşmaktadır. Bölgede bulunan sanayi tesisleri ve belediyeler
atıklarını arıtma yapmaksızın denize vermektedirler. Hatta katı atıklarını dahi denize
dökmektedirler. Ayrıca tarımsal ilaçlar yağmur suları ile derelere ve oradan denize
taşınmaktadır.

 Toprak

Toprak kirliliği, başlıca; sanayi, tarımsal ilaçlama ve gübre kullanımı sonucunda
ortaya çıkmaktadır. Ancak bazen yağış ile akarsu taşıması ve aşındırma sonucu
kayaçların ayrışması ile de doğal kirlenme söz konusu olmaktadır.

Artvin ilinde Murgul Bakır İşletmesi dışında kirlilik yapabilecek büyük bir kuruluş
yoktur. Bu nedenle toprak kirliliği konusunda herhangi bir çalışma yapılmamıştır.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

165/398
İlde toprakların kimyasal olarak kirlenmesine neden olan en önemli kaynaklar,
evsel ve endüstriyel atık suların arıtılmadan alıcı ortama verilmesi ve/veya tarımsal
sulamada kullanılması, pestisitler, aşırı gübre kullanımı mevzuata uygun olmadan bertaraf
edilen atıklar (tehlikeli atık, tıbbi atık, v.s.) ve karayollarında seyreden taşıtların meydana
getirdiği ağır metal kirliliğidir.

İl sınırları içerisinde topraktaki pestisit birikimini tespit etmek amacıyla analiz
yapılamamıştır. Ticari gübrelerin yanlış kullanımı sonucu toprak kalitesinde bozulma olup
olmadığı konusunda bir çalışma yapılmamıştır.

Söz konusu “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”
projesinin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında 08.06.2010 tarih ve
27605 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Toprak Kirliliğinin Kontrolü
ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik” hükümlerine titizlikle
uyulacaktır.

Asit Yağmurlarının Etkileri

Toprak kirliliğinde en önemli faktör, toprak reaksiyonunun asitleşmesidir.
Asitleşmeye neden olan faktörler: Hava kirliliğinden meydana gelen asit yağmurları Sis,
kar vb yağış türleri SO
2
, NO
X
, Cl, F hava kirliliğinde, dolayısıyla asit yağmurlarının
oluşmasında etkilidir. SO
2
gazının havadaki su buharı veya yağmurlarla birleştiğinde
birincil, ikincil (primer-sekonder) reaksiyonlara girmek suretiyle sülfuroz asit ve duruma
göre sülfirik asite dönüştüğü bilinmektedir.

SO
2
‘nin asıl kaynağı kömür madeninin (kömür ocaklarının) bulunduğu katmanla,
bakır, sülfür tesislerinin bulunduğu vb birçok sanayinin işletme bütünüdür.

Kükürde bağlı olarak oluşan sülfuroz asit ve sülfürik asit yakıcı ve tahrip edicidir.
Bulunduğu sanayi ortamından havaya kansan gazlar rüzgar ve hava hareketleri ile çok
uzun mesafelere ulaşır. Buna uzun menzilli hava kirliliği denir. Geçtiği yerlerdeki yeşil
alanları kurutur. Yağış etkisi ile ormanlık alanlarda ağaçların yapraklan üzerine çok
miktardaki parçacık yapışarak, kimyasal özelliği nedeni ile yapraklan yakar. Yapraklar
işlevini yerine getiremez ve özümleme yapılamaz. Dolayısıyla hayatını devam
ettiremeyerek kurur. Konu ile ilgili olarak, Kuzey rüzgarları ile sürüklenen asit
yağmurlarının Belgrat ormanları üzerinde yaptığı tahribatı önemli bir örnek olarak
hatırlamamız mümkündür. İlimiz genelinde ve çevresinde fazla miktarda sanayi kuruluşu
olmadığından, önemli derecede asit yağmurlarından söz edilemez.

 Gürültü

Gürültü kirliliğinin nedeni istenmeyen ve hoşa gitmeyen seslerdir. Fiziksel bir olay
olarak ses ise; esnek bir ortam içinde periyodik titreşimler yapan bir kaynağın ortamın
denge basıncında değişimler oluşturması ve bu basınç dalgalarının sabit bir hız ve belirli
bir faz farkı ile ortamın uzak noktalarına kadar iletilmesidir. Fiziksel yönden ise sesin; sözü
edilen basınç farkı tarafından uyarılan işitsel bir duyudur.

İl genelinde, sürekli veya aralıklı olarak devam eden özellikle yaz aylarında
çıkardıkları yüksek gürültüler ile büyük tepki yaratan bina ve yol yapımı operasyon
biçimine bağlı olarak değişmektedir.

Faaliyet alanı ve etki alanı çevresinde gaz ve toz emisyonu oluşturacak herhangi
bir endüstriyel tesis bulunmamaktadır. Yapılmış olan saha gezileri sırasında gürültü
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

166/398
kaynağıda gözlemlenmemiştir. Tarım alanları ve meyve bahçelerinde zirai ilaçların
kullanımı nedeniyle toprak kirliliğinin olması muhtemeldir.

IV.2.20. Diğer Özellikler.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658MWm/22,052MWe)” Projesi’nin inşaat
işleri sırasında ana yapıların haricinde yapılacak saha düzenlemelerinde su, kanalizasyon,
haberleşme ve elektrik şebekesi ile diğer alt yapı tesislerine ve mezarlık alanları ile yaban
hayatının yoğun alanlara zarar verilmemesi için gerekli tüm tedbirler alınması için gerekli
özen gösterilecektir. Zarar verilmesi durumunda ise tüm zarar EYNER Enerji Üretim ve
Tic. Ltd. Şti. tarafından karşılanacaktır.

IV.3. Sosyo – Ekonomik Çevrenin Özellikleri
IV.3.1. Ekonomik Özellikler (yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler,
yöresel işgücünün bu sektörlere dağılımı, sektörlerdeki mal ve hizmet üretiminin
yöre ve ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemi, diğer bilgiler),

Herhangi bir yörenin ekonomik faaliyetleri üzerinde iklimin gerek direk gerekse
dolaylı etkileri olduğu tartışılmaz bir gerçektir. İklim şartları, toprak özellikleri, bitki örtüsü,
yetiştirilen ürünler, hayvancılık faaliyetleri, turizm ve sanayi faaliyetleri gibi birçok sahada
direk veya dolaylı etkiler yapmaktadır.

Ekonomik göstergelerde yaşanan gerileme ve buna bağlı olarak gerçekleşen
işsizlik ve göç ilin öncelikli sorunları olarak görülmektedir. Bu sorunları önlemeye yönelik
tedbirler aynı zamanda ilin var olan potansiyellerinin ortaya çıkmasını sağlayacaktır.
Özellikle ulaşıma yönelik altyapı çalışmaları ilin kendi içinde ve bölge içerisindeki sosyo-
ekonomik ilişkilerini güçlendirecek, turizm, madencilik sektörlerini ve sınır ticaretini
canlandıracaktır.

Artvin üretim sanayinde, ilin doğal kaynaklarını işleyen sektörler ağırlık
taşımaktadır. İlde ormancılık ve orman ürünlerini sanayisi, gıda sanayisi ve madencilik
önemli bir yere sahiptir.

İldeki ticareti üretilen ürünlerin pazarlanması oluşturmaktadır. Kereste, orman
ürünleri ve fabrikalarda üretilen çeşitli gıda ürünleri ilin başlıca geçim kaynaklarıdır.

Mevcut ekonomik durum dört sektör (ormancılık, tarım, sanayi ve hizmetler)
çerçevesinde ele alınmaktadır.

IV.3.1.a. Ormancılık

Projenin uygulanacağı Arhavi İlçesi, yüzölçümünün yarısından fazlası ormanlıktır.
Orman İşletme Müdürlüğü kayıtlarına göre 30.882 hektar genel sahanın 17.450 hektarı
ormanlık alandır. Köylerin 20 adedi orman içi veya orman kenarı köyü özelliğini
taşımaktadır. Yaygın ağaç türleri ise kayın, kızılağaç ve kestanedir. Ayrıca ilçede kavak
mevkiinde toprak mahsulleri ofisi TMO bünyesinde fındık ve diğer tahıl alım merkezi
bulunmaktadır.

IV.3.1.b. Tarım

Artvin doğal yapısının uygun olmayışı, ekime elverişli toprakların azlığı, ulaşım
güçlüğü ve ülkenin önemli kentlerine uzaklığı nedeniyle yavaş gelişen ve değişen bir ildir.
Tarım işletmelerinin çok parçalı, küçük ve dağınık olması, arazinin engebeli yapısı,
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

167/398
modern girdi kullanımını ve üretim ölçeğini sınırlamasına yol açan etkenler il tarımını
olumsuz etkilemektedir. İlde çay, fındık, mısır, buğday, portakal, mandalina ve elma
yetiştirilmektedir.

Artvin’de tarım geleneksel anlamda yapılmakta olup, üretilen ürünler aile
tüketiminin yanı sıra mahalli pazarlar ve çevre illerin pazarlarına gönderilmektedir.
Tarımsal üretimde tamamen insan gücüne dayalı üretim modeli söz konusu olup makineli
tarım yok denecek kadar azdır. Bitkisel üretim çoğunlukla Çoruh nehri ve kollarının
oluşturmuş olduğu vadi tabanında bulunan tarımsal arazilerde yapılmasına karşılık
hayvansal üretim iç ve yüksek kesimlerde yapılmaktadır. Artvin’deki tarımsal işletmeler
küçük aile işletmelerinden oluşmaktadır, bu nedenle güre ve zirai ilaç kullanımı yok
denecek kadar azdır.

Projenin uygulanacağı Arhavi İlçesi genelindeki işlenebilir tarım arazisi yaklaşık
olarak toplam 48.000 dekardır. Bu alanın 30.000 dekarı çaylık, 90.00 dekarı fındıklık,
7.000 dekarı da mısır ve diğer kalan kısmı ise sebze ve meyve alanıdır. Bu tarımsal
faaliyetlerden yaş çay üretimi 21.500 ton, kuru çay üretimi 3.870 ton tahmini fındık üretimi
de 800 tondur. Arhavi’de, alternatif ürün alanında kivi üretiminde önemli bir gelişim
sağlanmıştır. 1990-2002 yılları arasında çiftçilere yaklaşık 20 bin adet kivi omcası
dağıtılmış ve 400 dekarlık bir alanda üretim gerçekleştirilmiştir. İlçede, 1999-2002
yıllarında yıllık ortalama 50 ton kivi üretimi gerçekleştirilmiştir. İlçede ticari anlamda
hayvancılık gelişmemiştir. Aile ihtiyacının karşılanması ve kısmen de pazara sunma
amaçlı küçük ve büyükbaş hayvancılık mevcuttur. Arıcılık ilçede oldukça gelişmiştir. Büyük
çoğunluğu gezgin olan 200 civarında belgeli arıcı mevcuttur. İlçe, Tarım ve Köyişleri
Bakanlığınca kafkas ırkı arı yetiştiriciliği açısından “izole bölge” kapsamına alınmıştır.

IV.3.1.c. Sanayi

Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) tarafından 1996 yılında 1993 yılı idari yapısı esas
alınarak 76 il kapsamında yapılan illerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması
kapsamında belirlenen beş düzey içerisinde Artvin ili dördüncü düzeyde yer almıştır.
Dördüncü düzeydeki illerin genel özellikleri, göç vermesi, nüfus artış hızı ve yoğunluğunun
ülke ortalamasının altında olması, bununla birlikte doğurganlık oranı ve ortalama hane
halkı büyüklüğünün ülke ortalamasının üzerinde olması şeklinde sıralanmaktadır.

Projenin uygulanacağı Arhavi İlçesinde ikisi çay fabrikası biri çimentolu yonga
levha (BEYOPAN ), biri de ARSAN Silah fabrikası olmak üzere 4 adet sanayi tesisi
mevcuttur. Bu tesislerde, yıllara göre değişmekle birlikte ortalama 850-900 civarında daimi
veya geçici personel istihdamı sağlamaktadır. İlçede, kooperatifçilik oldukça gelişmiştir.
Mevcut kooperatiflerin 5 adedi tarımsal amaçlı, 6 adedi ticari amaçlıdır. Arhavi Ticaret ve
Sanayi odasına kayıtlı 13 anonim şirket, 117 limited şirket, 6 kollektif şirket ile 22
kooperatif ve 180 adet de şahıs üye mevcuttur. Esnaf ve Sanatkarlar Odası üye sayısı
656, Çay Ekiciler Kooperatifi üye sayısı ise 3814’ dür.

İlçede 4 adet banka şubesi bulunmaktadır. Yapımı sürdürülen 100 işyeri kapasiteli
Arhavi küçük Sanayi Sitesinin İlçe ekonomisine kazandırılmasına yönelik çalışmalar
sürdürülmektedir.

IV.3.1.d. Maden

Ülkemizin en zengin bakır madeni yatakları Artvin'de bulunmaktadır. Maden Tetkik
ve Arama Enstitüsü'nce (MTA); Merkez ilçede altın, Ardanuç ilçesinde manganez, Borçka
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

168/398
ve Murgul'da bakır, pirit ve manganez, Şavşat'ta bakır, kurşun, çinko ve manganez,
Yusufeli ilçesinde de linyit kömürü açısından zengin rezervlerin bulunduğu tespit edilmiştir.

IV.3.1.e. Hizmetler

2000 yılı verilerine göre GSYİH’nın sektörsel dağılımına bakıldığında Türkiye ve
Karadeniz ortalamalarına göre Artvin’de hizmetler sektörünün daha yüksek değerlerde
tarım ve sanayi sektörünün ise daha düşük değerlerde olduğu görülmektedir. Bu oranlarda
Artvin’in bölgeye göre daha düşük tarımsal alana sahip olmasının, sanayi teşvik ve
yatırımlarından yeterince faydalanamamasının önemli payı vardır. Sanayi sektöründe
görülen yıllar içerisindeki gerileme ildeki mevcut kamu imalat sanayinin devreden
çıkarılması ve kamu yatırımlarının özelleştirilmesi ile bağlantılıdır. Gerileyen sanayi yapısı
ile birlikte ilin ülke ve bölge ekonomisine olan katkısı da azalmıştır. İl, maden ve orman
ürünleri, turizm ve küçük-orta ölçekli işletmelerle genelde yerel pazara dönük hizmet
üretmekte ve katkı sağlamaktadır. Sarp sınır kapısı ve Hopa limanın gelişmesiyle orantılı
olarak sınır ticaretinde gelişme yaşanmaktadır. Ticari faaliyetlerin gelişmesi ve uluslar
arası akışların devamlılığı açısından sınır kapısı ve liman mevcut potansiyellerinin hepsini
kullanmamasına karşın önemli bir girdi oluşturmaktadır.

Türkiye’nin su yönetimi ve enerji konularında önemli bir yeri olan Çoruh havzasının
önemli bir bölümü Artvin ili sınırları içerisindedir. Su Yönetimi Ulusal Platformuna göre
Çoruh havzası Uluslararası Su Havzası kategorisinde yer almaktadır. Uluslararası su
havzalarının korunması ve yönetimi birden çok il ve ülkenin işbirliğini gerektirmektedir. Bu
açıdan, Çoruh havzasının korunması ve yönetimi için Artvin, Bayburt gibi birden fazla ilin
ve Gürcistan Cumhuriyeti’nin işbirliği üzerinde durulmakta olup havza yönetimi Çevre
Düzeni Planları açısından da önemli bir girdi oluşturmaktadır.

Toplam yüzölçümü 10.140km
2
olan Çoruh havzasının 5000 km
2
’si Artvin ili sınırları
içerisindedir. Üzerinde bulunan mevcut baraj ve hidro-elektrik santraller Türkiye’nin enerji
üretimi içerisinde önemli bir paya sahiptir.

İlin içinden geçen Çoruh nehri adeta Artvin’i Türkiye ve bölgeye bağlayan bir bağ
görevi üstlenmiştir. İlin karayolu ulaşım güzergahları nehre ve kollarına bağlı olarak
gelişmiş barajlar ve HES’ler kamu yatırımlarından önemli paylar alırken ülkenin enerji ve
sulama faaliyetlerinde önemli bir yer edinmiştir. Çoruh nehri üzerinde yapılan su sporları
ise ulusal sınırların dışına taşmıştır.

Artvin ili çeşitli turizm değerlerini içinde barındıran otantik bir turizm kentidir. Kaçkar
ve Karçal Dağları’nda yapılan dağ tırmanışları, bölgenin değişik yörelerinde doğal
güzellikler içinde bulunan dağ yürüyüşü parkurlarında yapılan doğa yürüyüşleri, Çoruh
Nehri ve Barhal çayında yapılmakta olan rafting, katamaran ve kano gibi akarsu sporları
Artvin’in turizm çeşitliliğini zenginleştirmektedir. 4. Dünya Akarsu Sporları Şampiyonası
1993 yılında Çoruh Nehri’nde yapılmıştır.

Artvin’in bol yağış alan yüksek dağları sık bir orman örtüsü ile kaplıdır. Ormanlarda
yaşayan çeşitli av hayvanları, Artvin‘i yurt dışından da turist çeken bir av merkezi haline
getirmiştir. İlin önemli tarihi yapıtları Artvin Kalesi, Boselt Kalesi, Melo Kalesi ve Hamamlı
(Dolisane) Kilisesi sayılabilir.




EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

169/398
IV.3.2. Nüfus (yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfus hareketleri; göçler, nüfus artış
oranları, ortalama hane halkı nüfusu, diğer bilgiler),

IV.3.2.a. Yöredeki Kentsel ve Kırsal Nüfus

Proje alanının bulunduğu Artvin İli’nin 2000 Yılı Genel Nüfusu 191934 kişidir. Artvin
İli merkez ilçe birlikte 8 ilçeden oluşmaktadır.

Aşağıdaki tabloda Türkiye Nüfusu, Artvin İline ve Arhavi İlçesine ait veriler
verilmektedir.

Tablo 59. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2009 Verileri
İl/ilçe merkezleri Belde/köyler Toplam
Türkiye 54.807.219 17.754.093 72.561.312
Artvin 90.008 75.572 165.580
Arhavi 15.362 3.770 19.132
Kaynak: www.tuik.gov.tr.

Artvin İli’ne bağlı Arhavi İlçesi’nin, 2009 yılı adrese dayalı nüfus kayıt sistemi
verilerine göre toplam nüfusu 19.132 olup, bunun 15.362’si ilçe merkezinde, 3.770’i
merkez ve bucaklara bağlı köylerde yaşamaktadır.

Projenin gerçekleştirileceği Arhavi, ilçe bağlısı olarak merkez hariç olmak üzere ilçe
merkezine bağlı; 1 belde Ortacalar, 30 köy ve 7 mahalleden oluşmaktadır.

Tablo 60. Yıllara Göre Arhavi Nüfus Verileri
Yıl Merkez Köyler Toplam
2008 15.194 3.995 19.189
2000 14.079 5.268 19.347
1997 13,000 6,000 19,000
1990 10.048 8.303 18.351
1985 9,000 7,000 16,000
1980 8,000 5,000 13,000
1975 7,000 4,000 11,000
1970 6,000 3,000 9,000
1965 5,000 1,300 6,000
1960 4,000 600 4,600

IV.3.2.b. Nüfus Hareketleri

 Göçler ve Nüfus Artış Oranları

Artvin İli, Sosyo-ekonomik bakımdan geri kalmış bir il olması nedeniyle yıllarca göç
vermiştir. Göçlerin nedenlerini; iyi eğitim olanakları, iyi sağlık imkânlarından faydalanma,
daha sosyal bir yaşam sürdürme gibi nedenler oluşturmaktadır. Ayrıca, çok az sayıda da
olsa, ilde mesleğini icra etme olanağı bulamayan, daha iyi çalışma koşullarına sahip olmak
isteyen kişiler de gelişmiş illere göç etmektedir.

1980–1997 yılları arasında artan oranda dışa göç veren ve bu nedenle azalış
gösteren il nüfusunda 2000 yılı genel nüfus sayımına göre %0 2,28’lik artış görülmüştür.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

170/398
Tablo 61. Genel Nüfus Sayımlarına göre Tahmini Nüfus Değişimi
Yıllar
Şehir Nüfusu Köy Nüfusu İl geneli
Sayı % Sayı % Sayı %
Genel
Nüfus
Sayımı
1960 25357 12,9 170944 87,1 196301 100,0
1965 30068 14,3 179997 85,7 210065 100,0
1970 39436 17,5 186433 82,5 225869 100,0
1975 42946 18,8 185530 81,2 228476 100,0
1980 46208 20,2 182789 79,8 228997 100,0
1985 58302 25,8 168036 74,2 226338 100,0
1990 66097 31,1 146736 68,9 212833 100,0
2000 84198 43,9 107736 56,1 191934 100,0
Tahmini
2005 88009 45,9 103913 54,1 191922 100,0
2010 95249 51,3 90308 48,7 185557 100,0
2015 102488 57,2 76703 42,8 179191 100,0
2020 109728 63,5 63098 36,5 172825 100,0

İlin, Çoruh nehri üzerinde yapılan barajları, Gürcistan ve BDT ülkeleri ile olan ticari
ve ekonomik ilişkileri ile Sosyo-ekonomik göstergelerin yükselmesi eğilimi göstermektedir.
Baraj inşaatlarının istihdamı artıran etkisi, 1999 yılında yaşanan deprem ve son ekonomik
kriz nedeniyle, ilde göçlerin azaldığı hatta kısmen de olsa durduğu görülmüştür.

Artvin ilinin aldığı göç, verdiği göç, net göç ve net göç hızı (2008 - 2009 dönemi)
Tablo 62. ‘de verilmiştir.

Tablo 62. 2008-2009 Yılı Göç Miktarı
İl ADNKS Aldığı Göç Verdiği Göç Net Göç Net Göç Hızı
Türkiye 72.561.312 2.236.981 2.236.981 0 0,00
Artvin 165.580 6.206 7.547 -1.341 -8.07
Kaynak: www.tuik.gov.tr.

İlden göç edenler genellikle; İstanbul, Kocaeli, Bursa, Adapazarı, Samsun,
Eskişehir, Antalya illerine gitmektedir.

Projenin gerçekleştirileceği Arhavi ilçesi ise; diğer ilçelere göre nüfusu artan, dışa
az göç veren yerleşim birimlerindendir. 1990 yılı sayım sonuçlarına göre nüfusu 18.351
olan ilçenin 2000 yılı sayım sonuçlarına göre köy nüfusu 5.278, merkez nüfusu 14.069
olmak üzere toplam 19.347, 2008 yılı genel nüfus sayımına göre 19.189'dur. İlçenin nüfus
artış hızı (1990–2000 sayım yıllarına göre) % 5.29 kişi, nüfus yoğunluğu ise 65 kişidir.
Bunun 15.194'ü ilçe merkezinde, 3.995'i ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır.

 Hane Halkı Nüfusu

TÜİK 2000 verilerine göre Artvin İli ve Arhavi İlçesine ait hane halkı büyüklüğüne
göre hane halkı sayısı değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Tablo 63. Hane Halkı Büyüklüğüne Göre Hane Halkı Sayısı (2000)
Hane Halkı Büyüklüğü
Toplam
hane halkı
sayısı
Kişi
Sayısı
1 2 3 4 5 6 7+
Artvin 2 324 6 953 6 332 9 425 8 139 5 483 7 554 46 210
Kaynak: www.tuik.gov.tr.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

171/398
IV.3.3. Gelir (yöredeki gelirin işkollarına dağılımı, işkolları itibariyle kişi başına düşen
maksimum, minimum ve ortalama gelir),

IV.3.3.a. Yöredeki Gelirin İş Kollarına Dağılımı

Artvin ili 2001 yılı iş kollarına göre gelir dağılımı Tablo 64.’de verilmiştir. Türkiye
İstatistik Kurumu Ulusal Hesaplar Veri Tabanından alınan istatiksel verilere göre; Artvin
ilinin gelir kaynaklarının başında Ulaştırma ve haberleşme alanı gelmekte olup sektör payı
26,5’tur. Ulaştırma ve haberleşmeyi 19,9 sektör payıyla Tarım sektörü izlemektedir.
Bunlardan ulaştırma ve haberleşme ile tarım sektörlerinin GSYİH içindeki payları, Türkiye
ortalamalarının bir hayli üzerinde gerçekleşmiştir. Öte yandan, zengin maden
kaynaklarının varlığı, madencilik ve taşocakçılığı sektörünün İl GSYİH’sı içindeki payının
% 9 ile Türkiye ortalamasının (%1,4) bir hayli üzerinde gerçekleşmesine neden olmuştur.
Buna karşılık, imalat sanayinin il ekonomisinde yeterince gelişmemiş olması sonucu, İl
imalat sanayi payının (% 7,1), Türkiye ortalamasının (% 24,1) altında kaldığı
görülmektedir. En büyük gelişme hızı % 22,5 ile inşaat sektöründe yaşanmıştır.

Tablo 64. Artvin 2001 Yılı Gayri Safi Yurt İçi Hasıla
Sektör
Değer
(milyon TL)
Sektör Payı Gelişme Hızı
Tarım 97.472.087 19,9 27,8
Çiftçilik ve Hayvancılık 85.939.465 17,5 28,1
Ormancılık 8.912.713 1,8 21,5
Balıkçılık 2.619.909 0,5 43,3
Sanayi 69.957.289 14,3 29,9
Madencilik ve Taş Ocakçılığı 19.260.545 3,9 5,3
İmalat Sanayi 36.603.652 7,5 25,4
Elektrik, Gaz ve Su 14.093.093 2,9 121,6
İnşaat Sanayi 24.326.071 5,0 80,9
Ticaret 89.671.832 18,3 61,3
Toptan ve Perakende Ticaret 49.482.688 10,1 45,2
Otel Lokanta Hizmetleri 40.189.144 8,2 86,7
Ulaştırma ve Haberleşme 130.211.105 26,5 52,3
Mali Müesseseler 4.626.981 0,9 17,2
Konut Sahipliği 3.541.249 0,7 58,9
Serbest Meslek Hizmetleri 5.592.001 1,1 43,4
(Eski) İzafi Banka Hizmetleri 6.275.944 1,3 126,7
Sektörler Toplamı 419.122.671 85,4 43,6
Devlet Hizmeti 69.800.836 14,2 47,3
Kar Amacı Olmayan Özel Hizmet Kurumu 446.886 0,1 94,9
Toplam 489.370.392 99,7 44,1
Kaynak: www.tuik.gov.tr.

IV.3.3.b. İş Kolları İtibariyle Kişi Başına Düşen Maksimum, Minimum ve
Ortalama Gelir

Ekonomik ve mali göstergeler incelendiğinde, Artvin İli 2001 yılı itibariyle sabit
fiyatlarla Türkiye GSYİH’sı içinde % 2,9’luk paya sahip olmuştur. Aynı yıl İlde kişi basına
düsen GSYİH miktarı 2.137 dolar ile “(Fert basına düsen milli gelir hesabında uygulanan
yönteme göre, o ilde üretilen tüm ürünlerin değeri ile o ile yapılan yatırım harcamaları da
dikkate alınmaktadır. Çoruh üzerinde yapılmakta olan ulusal amaçlı baraj yatırımlarının da
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

172/398
yapılan harcamaların % 95’ten fazlası başta inşaat malzemesi ve makine aksamı temini
açısından İl dışına yapıldığından Artvin İline bir katkısı olmamaktadır. Aynı şekilde Artvin
Ormanlarından yapılan istihsal ile elde edilen orman gelirlerinin tümü Artvin’e yapılıyormuş
gibi dikkate alınmakta, oysa Artvin Orman Bölge Müdürlüğü kanalı ile ülkemizin tüm orman
teşkilatlarında harcanmaktadır. Bu durum Artvin İlinde fert basına düsen milli gelirin yüksel
olmasının en önemli nedenlerindendir.)” (İl Gen.Mec.11/04/2006 tarih ve 35 Sayılı Kararı.)
ortalamanın (1.428 dolar) oldukça üzerinde, buna karşılık Türkiye ortalamasının (2.146
Dolar) biraz altında gerçekleşmiştir. Kendi kategorisindeki iller arasında ise Artvin kişi
basına düsen GSYİH açısından ilk sırada yer almıştır. Artvin ili kişi basına düsen kamu
yatırım harcamaları büyüklüğü açısından kendi kategorisindeki alt bölgesi ortalamasının
yaklaşık 10 katı, Türkiye ortalamasının ise yaklaşık 9 katı büyüklüğe sahiptir. Bu sonucun
ortaya çıkmasında özellikle son yıllarda il genelinde yürütülmekte olan baraj yatırımları
etkili olmuştur. Buna karşılık, Artvin gerek kişi basına düsen banka kredileri ve gerekse kişi
basına düsen banka mevduatları açısından, Türkiye ortalamasının gerisinde kalmıştır.

Artvin İlinde; Türkiye İstatistik Kurumu Ulusal Hesaplar Veri Tabanından alınan
2001 yılı kişi başına düşen gayri safi hasıla 2.588.319.416 TL dir.

IV.3.4. İşsizlik (yöredeki işsizlik nüfus ve faal nüfusa oranı)

Türkiye İstatistik Kurumunun 2009 yılı “İşgücü İstatistikleri Veri Tabanı”ndan alınan
Artvin ilinin verilerine göre (bkz. Tablo 65.) bölgenin işsizlik oranı %5,7 olup, %17,4’lük
Türkiye ortalamasının altındadır.

İlde yapılmakta olan baraj ve karayolu inşaatları nedeniyle, işgücünün istihdama
katılma oranı yüksek, işsizlik oranı ise Türkiye ortalamasının altındadır.

Tablo 65. 2009 Yılı İşsizlik Oran Tablosu
İşgücüne Katılım Oranı (%) İşsizlik Oranı (%) İstihdam Oranı (%)
Artvin 62,5 5,7 58,9
Türkiye 47,9 17,4 41,2
Kaynak: www.tuik.gov.tr

TÜİK’in 2009 yılı İBSS ikinci düzey göstergeleri dikkate alınarak Türkiye genelinde
İşgücüne katılım oranının % 47,9 olduğu ve bölge genelinde ise bunun %62,5,olduğu
görülmektedir. Yine istihdam oranının Türkiye geneline göre %41.2, bölgede ise 58,9
olarak gerçekleştirdiği gözlenmektedir.

Tablo 66. İstihdama ilişkin İŞKUR Temel Göstergeleri
Kadın Erkek Toplam
Çalışan Nüfus 8.304 843 9.147
İşsiz Nüfus 11.107 725 11.832
Kaynak: www.iskur.gov.tr

Yukarıdaki tablo incelendiğinde Artvin İli 2009 yılı sonu itibari ile kayıtlı işsiz sayısı
11.107 kadın, 725 erkek olmak üzere toplam 11.832 kişi olarak kayıtlarda yer almaktadır.
Yine tablodaki bilgilere göre 2009 yılı içerisinde toplam 9.147 kişinin kayıtlı çalıştığı
belirlenmiştir. işe yerleştirilmiştir. 2009 yılı temel göstergeler tablosuna bakıldığında
kadınlardaki işsizlik oranı erkeklere göre daha fazladır.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

173/398
Tablo 67. Artvin İŞKUR Müdürlüğü’ne kayıtlı İşsizlerin Mesleki Dağılımı
MESLEKLER
KAYITLI İŞSİZLER
KADIN ERKEK TOPLAM
Bilinmeyen 96 233 329
Büro Ve Müşteri Hizmetlerinde Çalışan Elemanlar 196 254 450
Hizmet Ve Satış Elemanları 26 84 110
Kanun Yapıcılar Üst Düzey Yöneticiler Ve Müdürleri 6 8 14
Nitelik Gerektirmeyen İşlerde Çalışanlar 459 1242 1701
Nitelikli Tarım, Hayvancılık, Avcılık, Ormancılık Ve Su
Ürünleri Çalışanları
3 13 16
Profesyonel Meslek Mensupları 64 68 132
Sanatkarlar Ve İlgili İşlerde Çalışanlar 18 219 237
Tesis Ve Makine Operatörleri Ve Montajcıları 6 374 380
Yardımcı Profesyonel Meslek Mensupları 233 425 658
TOPLAM 1107 2920 4207
Kaynak: www.iskur.gov.tr

İlin 15+ yaş nüfusu 131.937 kişidir. Bu nüfusun 18.462 kişisi 5510 sayılı yasanın
4/a kapsamında, 7800 kişisi 4/b kapsamında 7616 kişisi 4/c kapsamında 90 kişisi banka
sandıklarına tabi olarak çalıştığı, 11.492 kişinin öğrenci olduğu ve ilin işsizlik oranının 5.7
olduğu dikkate alındığında, işsizlerin çoğunun kayıtlı olduğu görülmektedir.

Kayıtlı işgücünün %40,43’ünü 1701 kişi ile nitelik gerektirmeyen işlerde çalışanlar
oluşturmaktadır. Bunu yardımcı profesyonel meslek mensupları, büro ve müşteri
hizmetlerinde çalışanlar meslek gurupları izlemektedir. Nitelikli işgücü, ilde çalışma olanağı
bulamadığı için genellikle başka illere gitmekte, daha iyi şartlarda iş aramaktadır.

IV.3.5. Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (eğitim, sağlık kültür hizmetleri ve bu
hizmetlerden yararlanılma durumu),

 Eğitim

Artvin ili okuma yazma oranı bakımından Türkiye ortalamasının üst sıralarında yer
almaktadır. Artvin’de coğrafi koşullar nedeniyle tarım ve sanayi sektörü gelişmemiştir.
Dolayısı ile eğitim Artvinli için çoğu zaman tek seçenek olarak gözükmektedir. Bu nedenle
halk eğitime çok fazla önem vermekte, hatta halktan ekonomik durumu iyi olanlar
öğrencilerini daha iyi eğitim almaları için diğer gelişmiş illere göndermektedirler. Tablo
68.‘de TÜİK’in hazırlamış olduğu, ADNKS 2009 verilerine göre 6 yaş üstü eğitim durumları
verilmektedir.

Tablo 68. Okuma Yazma Durumu Ve Cinsiyete Göre Nüfus ( 6 +yaş ) - 2009
BİTİRİLEN EĞİTİM DÜZEYİ TOPLAM ERKEK KADIN
Okuma yazma bilmeyen 3.490 492 2.998
Okuma yazma bilen fakat bir okul bitirmeyen 13.981 6.642 7.339
İlkokul mezunu 21.784 8.640 13.144
İlköğretim mezunu 8.914 4.624 4.290
Ortaokul veya dengi okul mezunu 4.849 3.214 1.635
Lise veya dengi okul mezunu 19.700 12.182 7.518
Yüksekokul veya fakülte mezunu 6.857 4.312 2.545
Yüksek lisans mezunu 249 150 99
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

174/398
Doktora mezunu 66 44 22
Bilinmeyen 2.840 1.472 1.368
TOPLAM 82.730 41.772 40.958
Kaynak: www.tuik.gov.tr

Artvin ilinde ve Türkiye genelinde bulunan okul ve meslek eğitim birimlerinin 2009-
2010 yılı karşılaştırmalı verileri Tablo 69.‘da verilmiştir. Ayrıca İlde bulunan Çoruh
üniversitesi 2008 yılında kurulmuştur. Daha önce yakın illerdeki üniversitelere bağlı olarak
açılan yüksek okul ve fakülteler, 2008 yılında Çoruh üniversitesi bünyesinde toplanmıştır.
5 Meslek Yüksekokulu, 3 fakülte ile eğitim hizmeti veren Çoruh üniversitesinin, gerek
kontenjanların artırılması ve gerekse yeni bölümlerin açılması nedenleriyle, kayıt olan
öğrenci sayısı yıllar itibariyle artış göstermektedir. Meslek Yüksek okulundaki kayıt artışı
Meslek liselerinden mezun olanların yatay geçişlerinden kaynaklanmıştır. Bunun dışında
ilde meslek ve eğitim alanında açılmış 38 adet özel amaçlı kurs ve derslikler
bulunmaktadır. Tablo 70.’de eğitim veren diğer kuruluşlar verilmiştir.

Tablo 69. Eğitim Seviyesine Göre Okul Sayısı
EĞİTİM KURUMU
Okul (adet)
Türkiye Artvin
Okul Öncesi 26.681 94
İlköğretim 33.310 113
Genel Ortaöğretim 4.067 13
Mesleki ve Teknik Ortaöğretim 4.846 29
TOPLAM 68.904 249
Kaynak: www.tuik.gov.tr

Tablo 70. Diğer Eğitim Kurumları
EĞİTİM KURUMU ADET
Halk Eğitim Merkezi 8
Mesleki Eğitim Merkezi 2
Pratik Kız Sanat Okulu 1
Rehberlik Araştırma Merkezi 1
Özel Dershane 13
Motorlu Taşıt Sürücü Kursu 8
Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Mrz. 4
Özel Etüt Merkezi 1
TOPLAM 38
Kaynak: www.tuik.gov.tr

 Sağlık

Artvin nüfusunun yaklaşık olarak % 26’lık bir bölümü hiçbir sağlık güvencesinden
yararlanamamakta ve bir kısmı da aldığı sağlık hizmetlerinden memnun kalmamaktadır.
İlde yeşil kart almış kişi sayısı 51591’dir. Sağlık sisteminde en önemli pay tedavi edici
hizmetlere ayrılmakta, koruyucu hizmetlere yeterli pay ayrılamamaktadır. Sürekli olarak
tedavi edici hizmetler ön plana çıkarılmaktadır. İl genelinde sağlık sorunlarının
çözümlenmesi için koordinasyon içinde çalışmaları gereken sağlık kurumlarının bunu
başarabildikleri söylenemez.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

175/398
Hekim basına düsen nüfus 2006 yılı Türkiye verilerine göre 792 iken Artvin’de 2002
yılında 772 ile bu rakamın altına inilmiş, 2003’de ise 836 ile Türkiye ortalamasının üstüne
çıkılmıştır.

Yardımcı sağlık personeli (Ebe, Hemşire ve Sağlık memuru) açısından ise Türkiye
2006 verilerine göre yardımcı sağlık personeli basına düsen nüfus Hemşirede 836, Ebede
1685 ve Sağlık Memurunda ise 1079 iken; Artvin İlinde bu sayı Ebe’de 880 Hemşire’de
598 Sağlık memurunda ise 2181 ile Türkiye ortalamasının altındadır. Sağlıkta problemlerin
çözümünde önemli etkenlerden biri yeterli ve eğitimli insan gücüdür. Artvin Devlet
Hastanesinde uzman doktor doluluk oranı % 18, pratisyen hekim doluluk oranı % 13 ve
hemşire kadro doluluk oranı ise % 42,5’tir.

Artvin İlinde; kamuya bağlı toplam 580 yatak sayılı 9 hastane, Sağlık Bakanlığına
bağlı 27’si kendi binasında, 10’u geçici binada olmak üzere toplam 37 Sağlık Ocağı, il
merkezinde bir AÇSAP, bir Verem Savaş Dispanseri ve bir Halk Sağlığı Laboratuarı
bulunmaktadır.

Artvin ilindeki sağlık kurum ve kuruluşlarının ilçelere dağılımı 2002 yılı verilerine
göre incelendiğinde; 3’ü il merkezinde olmak üzere, toplam 37 sağlık ocağı, Artvin Merkez
ve ilçelerinde toplam dokuz devlet hastanesi, Ardanuç ilçesinde ise bir sağlık merkezi
hizmet vermektedir. Borçka ve Arhavi ilçelerinde de SSK hastaneleri, 172 adet köy sağlık
evi, 49 adet mahalle sağlık evi, bir Verem Savaş Dispanseri, bir Halk Sağlığı Laboratuarı,
bir AÇSAP merkezi, bir SSK dispanseri, 36 adet eczane olmak üzere toplam 304 sağlık
tesisi (eczaneler dahil) bulunmaktadır.

Artvin İli yataklı tedavi kurumlarının 2002 yılı etkinlikleri incelendiğinde, yatak işgal
oranının Artvin Devlet Hastanesi’nde %57,4, Hopa Devlet Hastanesinde %27.1, Borçka
Devlet Hastanesinde %6.1, Savsat Devlet Hastanesinde %42.4, Yusufeli Devlet
Hastanesinde %36.2, Borçka SSK Hastanesinde %34.2 ve Arhavi SSK hastanesinde ise
%30.7 olarak tespit edilmiştir.

Artvin Devlet Hastanesi’nin poliklinik ve yatan hasta sayısının, diğer kurum
hastanelerinden fazla olduğu görülmektedir. Çevre sağlığı hizmetleri genel olarak Artvin İl
Sağlık Müdürlüğü ve Artvin Belediyesi tarafından verilmektedir.

İl’de gıda maddelerinin bakteriyolojik ve kimyasal tahlilleri yapılmamakta olup
salgın vb. durumlarda alınan örnekler Ankara, Trabzon ve Erzurum Hıfzıssıhha Enstitüsü
Laboratuarına yollanmaktadır. İl’de, Halk Sağlığı Laboratuarında sularda kimyasal analiz
ve pestisit ölçümlerinin yapılması için gerekli alt yapı bulunmamaktadır.

Hali hazırda tüm resmi kurum ve kuruluşların ve hastane atıkları ile evsel atıkların
toplanması, taşınması ve uzaklaştırılması Artvin Belediyesi tarafından yapılmaktadır.
Artvin Belediyesinin çöp toplama alanı Cezaevi arkasında olup çöpler bu alanda toplanıp
yakılarak imha edilmektedir.

 Kültür Hizmetleri

Artvin, ili ikiye bölen Çoruh nehri, dik yamaçlı uzun vadileri, 3900 metreye kadar
yükselen birbiri ardına sıralanmış yüksek dağları, balta girmemiş doğal ormanları, yüksek
dağların doruklarında Krater gölleri, Karagülleri, yeşil yaylaları, fauna ve flora zenginliği,
tarihi kilise, kale ve kemer köprüleri, geleneksel mimarisi ve festivalleri ile çeşitli turizm
değerlerini içinde barındıran otantik bir turizm beldesidir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

176/398
Kaçkar ve Karçal dağlarında yapılan dağ tırmanışları, bölgenin değişik yörelerinde
doğal güzellikler içinde bulunan dağ yürüyüşü parkurlarında yapılan doğa yürüyüşleri,
Çoruh Nehri ve Barhal çayında yapılmakta olan sal yarışı, katamaran ve kano gibi akarsu
sporları Artvin'in turizm çeşitliliğini zenginleştirmektedir. 4. Dünya Akarsu Sporları
Şampiyonası 1993 yılında Çoruh nehrinde yapılmıştır.

Faaliyet alanının bulunduğu Arhavi İlçesinin de, Kültür değerleri bakımından zengin
bir geçmişe sahip olduğu bilinir. Gerek üzerinde yaşayan tarihi uygarlıkların ve gerekse
batı etkileşiminin sentezi ile Türkiye mozayığının en güzel örnekleri görülür.

Giyim yaşam tarzı, ekonomi, sosyal olgular, Arhavililerin kendine has sosyolojisini
yaratmıştır. Bu gerçeğe paralel olarak sürekli yeniliğe açık kültür kavramı toplumun büyük
kesimini adapte etmiştir. Bununla birlikte tarihi görevini ve kültürünü de muhafaza ederek
günümüze kadar intikali olmuştur. Bu sentez içerisinde birçok tarihsel olgular ve
medeniyetler var olmuş o varlığın kalıntıları ise günümüze kadar gelmiştir. Bu yerleşimde
yaşayan tarihi ve o tarihe ait eserler aşağıda belirtilmiştir.

Arhavi bu alanda coğrafi konumu itibariyle bir hayli şanslıdır. Körfez kıyısına
kurulan Arhavi’nin hemen üstünde bir heykel gibi duran Cenevizlilerden kalma Ciha
gözetleme kalesi merkez, Ulukent Ortacalar Camileri, Ortacalar Çifte Kemer, Orçi Deresi
Kemer, Derecik Köyü Kemer, Aşağı Şahinler Köyü Kemer Köprüleri birer sanat
harikalarıdır. Ayrıca Dereüstü, Derecik ve Kavak Köylerinde tesis edilen Alabalık üretim
çiftliği ve sosyal tesisleri ile restoranları görülmeğe değer yerlerdendir. Metruk kilise
manzara açısından doyumsuz seyirlerle kayalık mevkiindeki Martı Kuşu Cenneti gezilecek
önemli yerlerdendir.

Tarihi Ören Yerleri ve Eski Eserler

a) Ciha Kalesi : Yapıldığı tarih kesin olarak bilinmemekle
beraber belde sakinleri Cenevizliler zamanından kaldığını söylemektedirler.

b) Çifte Köprüler : Ortacalar Bucak merkezinde biri birine
tamamlayan tam daire özelliğini gösteren 2 köprü olarak inşa edilmiştir. Yapılış tarihi kesin
olarak bilinmemekle beraber en az 250 yıllık olduğu söylenmektedir.

c) Kemer Köprü Köprüsü : Tam daire kemer özelliğinde yapılmıştır.
Yapıldığı zaman bilinmemektedir. En az 400 yıl olduğu söylenmektedir. 1994 tarihinde
çökmüştür.

ç) Derecik Köprüsü : Kemer köprü olarak yapılmıştır. Yapıldığı
zaman bilinmemektedir. En az 100 yıllık olduğu söylenmektedir.

d) Gemi Kayası ve Taş Gemi : Balıklı ormanları içerisinde gemiye benzeyen
bir kaya görünümündedir. Ulaşımı çok zordur.

e) Arhavi Merkez Cami :Yapılış zamanı kesin bilinmemektedir. Birkaç
defa onarım geçirdiği ve minaresinin yakın bir zamanda yapıldığı tespit edilmiştir. Çatı
altında gizli kubbesi vardır. Ahşap işlemleri kendine has bir güzelliğe sahiptir.

f) Ulukent Cami : Köylü imecesiyle Hasan adında bir usta
tarafından yapıldığı söylenmektedir. Ahşap bölümleri ve işlemleri çok sanatkarane
yapılmıştır. Birkaç defa onarım görmüştür. Vakıflar eliyle yeniden onarılmıştır. En az 100
yıllık ömrü olduğunu söylenmektedir.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

177/398
g) Dikyamaç Camisi : Ulukent camisi özelliklerini göstermektedir.
Aynı usta tarafın – dan yapıldığı sanılmaktadır. Vakıflar tarafından onarılmıştır. Minaresi
yeni yapılmaktadır.

Kamp Yerleri

İlçede kamp yerleri iki aşamada dikkate alınır.

1. Deniz Turizminde; kamp yeri, kamping 78 adlı konaklama yeri wc ve elektrik, alış
– veriş ve akaryakıt hizmetinin yanında eğlence ve dinlenme alanında da
çalışmaktadır.

2. Dağ Turizmi, sadece konaklama yerleri mevcut olup telefon ihtiyaçları
karşılanabilmektedir. Ciha – Çifte Köprü gibi mevkilerde hizmet vermektedir.

IV.3.6. Kentsel ve Kırsal Arazi Kullanımları (yerleşme alanlarının dağılımı, mevcut ve
planlanan kullanım alanları, bu kapsamda sanayi bölgeleri, konutlar, turizm alanları
vb.),

Artvin ilinin yüzölçümü 736.700 hektar

olup, mevcut arazinin 390.018 hektarı
orman, 181.949 hektarı kültür dışı, 100.533 hektarı çayır-mera ve 64.200 hektarı da
tarım arazisidir. İlin yarıdan fazlası ormanlarla kaplıdır. İl yüzölçümünün % 9’ü tarım
arazileri, %13’ü de çayır-mera arazilerinden oluşmaktadır.

Artvin doğal yapısının uygun olmayışı, ekime elverişli toprakların azlığı, ulaşım
güçlüğü ve ülkenin önemli kentlerine uzaklığı nedeniyle yavaş gelişen ve değişen bir ildir.
Tarım işletmelerinin çok parçalı, küçük ve dağınık olması, arazinin engebeli yapısı,
modern girdi kullanımını ve üretim ölçeğini sınırlamasına yol açan etkenler il tarımını
olumsuz etkilemektedir.

Projenin uygulanacağı Arhavi İlçesi genelindeki işlenebilir tarım arazisi yaklaşık
olarak toplam 48.000 dekardır. Bu alanın 30.000 dekarı çaylık, 90.00 dekarı fındıklık,
7.000 dekarı da mısır ve diğer kalan kısmı ise sebze ve meyve alanıdır.

Arhavi yüzey şekilleri açısından genel olarak dağlık ve engebeli bir görünüm arz
etmektedir. İlçenin yüzey şekilleri ana hatlarıyla Doğu Karadeniz dağları ve Kavak
(Kapisre) deresi ile ona bağlanan derelerin derince yardığı vadiler oluşturur.

Arhavi de 8.km'lik sahil şeridi boyunca Kavak deresinin oluşturduğu ova haricinde
kıyı oldukça dik ve falezlidir. Kıyı düzlüğünün büyük bir kısmı, iri birikinti malzemeleri ile
Rize – Hopa karayolu tarafından kaplanmıştır. İlçe merkezinde genişliğin artması ile yer
kum şeritleri ve küçük çapta plajlara da rastlanır. Kıyı boyunca hakim kıyı şekilleri falezler,
taraçalar ve girinti çıkıntılardır. Ancak taraça ve falezler Rize – Hopa karayolu inşaatı
sırasında geniş ölçüde tahrip edildiği için her yerde belirgin değildir. En belirginin ilçe
merkezinin hemen kuzey doğusunda yer almaktadır. Artvin – Hopa arasındaki karayolu
ulaşımı bu taraçanın altında inşa edilmiş olan tünelden sağlanmaktadır. Genişliği 100
metre civarında olan bu taraçanın hemen eteğinde yüksekliği 25 – 30 metre civarında olan
yörenin en belirgin falezi yer almaktadır. Yöredeki tek ova olan ilçe merkezinin kurulduğu
saha, Kavak deresinin getirdiği alüvyonlar ve irili ufaklı çakıl tasları ile oluşmuştur. Kıyıdan
5 km kadar içeriye girmektedir. Ova bati kesiminde Kavak deresinin biriktirmesine devam
etmesi sonucu denize doğru bir girinti yapmıştır.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

178/398
İlçenin topografyasının oldukça engebeli ve arızalı bir yapı arz etmesinde özellikle
Kavak deresi ve ona bağlanan Şahinkaya, Ağara, Balıklı, Çifte köprü ve Lome deresinin
araziyi derince yarması ve aşındırmasıdır. Bu nedenle yöreden kıyı düzlüğü ile kabaca
2000 metre arasında basık sırtlara hemen hiç rastlanmaz. Kavak deresi ve ona bağlanan
kolların açmış olduğu derin vadiler ayni zamanda ilçedeki en önemli ulaşım güzergâhlarını
oluşturur.

Arhavi’ de en hakim tomografik şekiller olan dağlar özellikle güneye doğru 3000
metreye kadar yükselirler. Başlıca zirveler Kızıltepe (3210 m), Çat kaya (2985m), Koyun
yaylası (2292m.), Mete(2142m.), Dikme (2068m.), Vat (1180 m), Agra (1143 m), Bas tepe
(1049 m), Demiraga (1013 m)' dır. Kuzeyden güneye doğru hızla yükselen arazi yapısı
içerisinde yaylalarda güneyde yer tutmaktadır. 30–2000 metre yükseklikte çok sayıda
yayla bulunmaktadır. Başlıcaları Ağara, Soğuksu, Sen yurt, Yazlık, Pınarlık, Akıncılar,
Güneşli, Mete, Aydınlı yaylalarıdır. Buzul aşındırmasını etkili olduğu bu kesimde irili ufaklı
birçok göl bulunmaktadır. Bunların başlıca Gadit, Sarıgöl, Alacal, Büyükagara, Küçükagara
ve Karagöllerdir.

Projenin uygulanacağı Arhavi İlçesi, yüzölçümünün yarısından fazlası ormanlıktır.
Orman İşletme Müdürlüğü kayıtlarına göre 30.882 hektar genel sahanın 17.450 hektarı
ormanlık alandır. Köylerin 20 adedi orman içi veya orman kenarı köyü özelliğini
taşımaktadır. Yaygın ağaç türleri ise kayın, kızılağaç ve kestanedir. Ayrıca ilçede kavak
mevkiinde toprak mahsulleri ofisi TMO bünyesinde fındık ve diğer tahıl alım merkezi
bulunmaktadır.

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje alanının sarp
tepelerden oluşması dolayısıyla yakınında yerleşim birimi, tarla ve bahçe bulunmamakta
olup, tamamı orman arazidir.

Ayrıca proje kapsamında kamulaştırma yapılmayacaktır. Projenin uygulama
aşamasında kamulaştırma yapılmasına gerek duyulması halinde, kamulaştırma
çalışmaları kapsamında özel mülkiyet sahipleri ile öncelikli olarak karşılıklı anlaşma yoluna
gidilecektir. Anlaşmazlık durumlarında ise kamulaştırma çalışmaları 05.05.2001 tarih ve
24393 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4650 sayılı Kamulaştırma
Kanunu uyarınca yürütülecektir. Bu kapsamda kamulaştırma planı hazırlanacak ve
kamulaştırma işlemleri esnasında her türlü zarar-ziyan yatırımcı firma olan Eyner Enerji
Üretim ve Tic. Ltd. Şti. tarafından karşılanacaktır.

IV.3.7. Diğer Özellikler

Bu bölümde değerlendirilmesi gereken başka bir husus bulunmamaktadır.













EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

179/398














EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ.
TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,618 MWm/22,052 MWe),
KIRMA-ELEME VE HARÇ ÜNİTESİ
TESİSLERİ
Artvin İli, Arhavi İlçesi Sınırları İçerisi,
Kapistre Deresinin Bir Kolu Olan Ballı
Deresi Üzerinde
BÖLÜM-V

PROJENİN BÖLÜM IV’DE TANIMLAMAM ALAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ VE
ALINACAK ÖNLEMLER (**)

















(**)Bu bölümde su temini faaliyeti için Bölüm IV’de verilen mevcut çevre üzerinde olması
muhtemel etkiler ortaya konarak, alınacak önlemler belirtilmelidir.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

180/398
BÖLÜM V: PROJENİN BÖLÜM IV’DE TANIMLAMAM ALAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
VE ALINACAK ÖNLEMLER:
(Bu Bölümde; projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri, bu etkileri
önlemek, en aza indirmek ve iyileştirmek için alınacak yasal, idari ve teknik önlemler
V.I ve V.2 başlıkları için ayrı ayrı ve ayrıntılı bir şekilde açıklanır).
V.1. Arazinin Hazırlanması, İnşaat ve Tesis Aşamasındaki Projeler, Fiziksel ve
Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri ve Alınacak Önlemler (Regülatör, HES, iletim hattı
(tünel ve kanal), Beton Santrali, konkasör tesisi dahil), (inşaat aşamasındaki etkiler
her bir regülatör, HES ve bunlara ait iletim tesisleri ve diğer yapılar için ayrı ayrı
irdelenecektir)
V.1.1. Arazinin Hazırlanması İçin Yapılacak İşler Kapsamında Nerelerde ve Ne Kadar
Alanda Hafriyat Yapılacağı, Hafriyat Miktarı, Hafriyat Artığı Toprak, Taş, Kum vb.
Maddelerin Nerelere Taşınacakları, Nerelerde Depolanacakları veya Hangi Amaçlar
İçin Kullanılacakları, Hafriyat Döküm Sahalarının Konumu, Hafriyat Sırasında
Kullanılacak Malzemeler,

Eyner Enerji Üretim ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Artvin İli, Arhavi İlçesi sınırları
içerisinde Kapistre Deresinin yan kolu olan Ballı Dere üzerinde, toplam 22,658
MWm/22,052 MWe kurulu gücünde “Taşlıkaya Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali”
projesinin tesis edilip işletilmesi ve söz konusu proje ile Ballı Dere sularından
yararlanılarak hidroelektrik enerji üretimi planlanmaktadır. Proje alanı 1/25.000 ölçekli
Artvin F 46-c1 paftasında yer almaktadır.

Proje alanı Artvin İli’nin Kuzeybatısında yer almakta olup kuş bakışı yaklaşık 40 km
mesafede yer almaktadır. Arhavi İlçe Merkezinden proje kapsamında İnşa edilecek santral
alanına kadar mevcut yol bulunmakta olup; yaklaşık 17 km mesafededir. Santral alanından
regülatör alanına ulaşım için mevcut yol bulunmamakta olup proje kapsamında regülatör
alanına ulaşımı sağlamak amacıyla 6 km’lik bir yol çalışması yapılacaktır. Ayrıca proje
kapsamında inşa edilecek yükleme havuzuna ulaşımı sağlamak amacıyla ise de yaklaşık
5 km’lik yol çalışması yapılacaktır. Proje kapsamında ulaşımı sağlamak amacıyla
kullanılacak yolları (mevcut ve yeni yapılacak yollar) gösterir 1/25.000 ölçekli topoğrafik
harita eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-4).

Proje kapsamında kullanılacak köy yollarının ulaşımının trafiğe sürekli açık
tutulacak ve trafik akışı engellenmeyecektir. Ağır tonajlı araçların kullanımdan dolayı köy
yollarının ve sanat yapılarının bozulması durumunda, gerekli onarım, stabilize, beton
kaplaması, yol kaplaması vb. işler Eyner Enerji Üretim ve Tic. Ltd. Şti. tarafından
yapılacaktır. Ayrıca Köy yolunda Onarım ve Sanat Yapıları yapımına ihtiyaç olduğu
taktirde Köy yolunda uygulanacak olan Onarım ve Sanat Yapısı yapım projesi için Artvin İl
Özel İdaresi’nin görüşü alınacaktır.

Ayrıca proje kapsamında yapılacak yol çalışmaları mevcut güzergah üzerinde
olumsuz etki meydana getirmeyecek ve yapılacak yollar kış ve yağışlı mevsim şartlarında
ulaşımı aksatmayacak şekilde yapılacak ve korunacaktır. Ayrıca açılacak yollara mıcır ile
kaplanacak ve yolların orman arazi içerisinde kalmasından ötürü yol genişlikleri mümkün
mertebe en az seviyede bırakılacaktır. Yol çalışmaları sırasında yapılacak arazi hazırlık
aşamasında ortaya çıkacak hafriyat malzemesi kesinlik ballı deresi yatağına
bırakılmayacak ve dere şevlerinin feyezan durumunda ulaşıma engel olmayacak şekilde
düzenleme yapılması için gerekli önlemler alınacaktır.

Söz konusu proje kapsamında proje alanı ve çevresinde bulunan akarsu,
mevsimsel akış gösteren kuru dere yataklarının zarar görmemesi için gerekli özen
gösterilecek ve dere yataklarına ulaşması söz konusu olabilecek yerlere pasa malzemesi,
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

181/398
hafriyat malzemesi, katı ve sıvı atıklar atılmayacaktır. Dere yatakları değiştirilmeyecek ve
çevre kirliliğinin engellenmesi için gerekli tüm önlemler alınacaktır.

Söz konusu proje kapsamında yüzey ve yeraltı sularına olumsuz etkide
bulunabilecek tüm kirletici unsurlara karşı gerekli tüm önlemler Eyner Enerji Üretim ve
Tic. Ltd. Şti. tarafından alınacak ve çalışacak personele karşı yeraltı ile yüzey sularına
karşı gerekli titizliliğin gösterilmesi için bilgilendirme yapılacaktır.

Ayrıca “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi
kapsamında 167 sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanun hükümlerine uyulacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658MWm/22,052MWe)”projesi kapsamında
teklif edilen tesisler; Taşlıkaya Regülatörü, İletim Tüneli, Yükleme Havuzu, cebri boru ve
Taşlıkaya HES binasıdır.

Proje kapsamında “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658MWm/22,052MWe)”
üniteleri haricinde ayriyeten Şantiye Sahası, Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanı, Kırma-
Eleme Tesisi ve Harç Ünitesi kurulacak olup;

Şantiye Sahası içerisinde; Çalışacak personel için kalacak yatakhaneler, müdüriyet
makamı, müdür muavin odası, teknisyen, personel ve şoför odaları ile toplantı salonu, çay
ocağı, ambar, yemekhane, güvenlik bankosu, telefon santrali, araç park yerleri, revir,
misafirhane ve araç bakım servisi, Kırma-Eleme Tesisi ve Harç Ünitesi bulunacaktır.

Proje kapsamında oluşacak hafriyat malzemesinin bir kısmı şantiye sahasında
kurulacak Kırma-Eleme Tesisinde işleme tabi tutularak proje kapsamında beton
malzemesi olarak ve yolların yapımında mıcır olarak kullanılacak. Hafriyat malzemesinin
geri kalan kısmı ise Hat-Pek Beton İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti.’ye ait 20061655 Ruhsat nolu
alanın içerisinde yer alan pasa alanına sevk edilecektir. Konu ile ilgili olarak Hat-Pek Beton
İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. ile Eyner Enerji Üretim ve Tic. Ltd. Şti. arasında yapılan
protokol anlaşması eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-19).

Söz konusu proje kapsamında mümkün mertebe ağaç kesiminden kaçınılacak ve
“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” inşaat aşamasında çıkacak
kazı fazlası malzeme Hat-Pek Beton İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti.’ye ait 20061655 Ruhsat
nolu alanın içerisinde yer alan pasa alanına sevk edilecek ve kesinlikle bu alan dışarısında
başka bir alana pasa, atık veya herhangi bir malzeme dökülmeyecektir.

Proje kapsamında yapılacak hafriyat işlemleri inşaat aşaması boyunca peyderpey
devam edecek olup; günde 8 saat, ayda 26 gün olmak üzere yılda toplam 10 aylık bir
çalışma ile 2 yılda (20 ay) tamamlanması planlanmıştır.

Kurulması ve işletilmesi planlanan “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658
MWm/22,052 MWe)” projesinin arazi hazırlık ve inşaat aşamasına başlanmadan önce
kesinlikle kontrol birimine bilgi verilecektir. D.S.İ Bölge Müdürlüğü, Orman Bölge
Müdürlüğü ve İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’nden oluşan kontrol birimine bilgi
verilmeden arazi hazırlık ve inşaat aşamasına başlanılmayacaktır.

Söz konusu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında her bir ünitesinden
çıkarılacak hafriyat miktarları, hafriyatların nerelerde kullanılacağı ve bertaraf yöntemleri
aşağıda tablo halinde verilmiştir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

182/398
Tablo 71. Üniteler ve Yaklaşık Hafriyat Miktarları
Hafriyat işlemlerinin
yapılacağı yerler
Hafriyat
miktarı (m
3
)
Dolgu Miktarı
(m
3
)
Beton Miktarı
(m
3
) Hafriyatın Kullanılacağı Yer
Batardolar
662 122 146 Oluşacak hafriyatın 122 m
3
’ü kendi bünyesinde dolgu malzemesi olarak kullanılacak
olup; geriye kalan malzeme ise mıcır ve beton malzemesi olarak kullanılmak üzere
Şantiye Sahasına sevk edilecektir.
Derivasyon kanalı
768 119 Oluşacak hafriyatın tamamı mıcır ve beton malzemesi olarak kullanılmak üzere
Şantiye Sahasına sevk edilecektir.
Taşlıkaya regülatör
alanı ve çevresi
612 250 557 Oluşacak hafriyatın 250 m
3
’ü kendi bünyesinde dolgu malzemesi olarak kullanılacak
olup; geriye kalan malzeme ise mıcır ve beton malzemesi olarak kullanılmak üzere
Şantiye Sahasına sevk edilecektir.
Çökeltim ve yükleme
havuzları
3.029 983 1.207 Yükleme Havuzu arazisinin hazırlanması aşamasında toplam 1500 m
3
kazı
yapılacaktır. 1500 m
3
‘lük kazının 400 m
3
’ü yükleme havuzu kapsamında dolgu
olarak kullanılacak. Geriye kalan 1.100 m
3
malzemenin tamamı Kazı Fazlası
Malzeme Döküm Alanına edilecektir.
İletim tüneli
39.360 - 14.817 İletim Tüneli alanında arazinin hazırlanması aşamasında toplam 39.360 m
3
kazı
yapılacaktır. 39.360 m
3
malzemenin tamamı beton agregası ve mıcır olarak
kullanılması amacıyla regülatör alanı yakınında kurulması planlanan Şantiye Sahası
içerisinde konumlandırılacak Kırma-Eleme Tesisi’ne sevk edilecektir.
Cebri boru ve
mesnetler
22.810 3.110 3.620 Cebri boru ve mesnetlerin inşasında oluşacak 22.810 m
3
malzemenin tamamı Kazı
Fazlası Malzeme Döküm Alanına edilecektir.
Santral binası
4.260 1.578 3.249 Santral binasının inşasında oluşacak 4.260 m
3
malzemenin tamamı Kazı Fazlası
Malzeme Döküm Alanına edilecektir..
Regülatör Alanı Ulaşım
Yolu
36.500 (18.000 dolgu)+
(10.800 mucur)
- Regülatör alanı ulaşım yolu için yaklaşık 36.500 m
3
’lük hafriyat yapılacak olup;
36.500 m
3
hafriyatın 18.000 m
3
’ü eğimi sağlamak amacıyla kendi bünyesinde dolgu
olarak 10.800 m
3
’ü ise Kırma-Eleme Tesisine sevk edilerek mıcıra çevrilerek tekrar
yol kaplamasında kullanılacaktır. Geriye kalan 7.700 m
3
hafriyat malzemesi ise Kazı
Fazlası Malzeme Döküm alanına sevk edilecektir.
Yükleme Havuzu
Ulaşım Yolu
30.250 (15.000dolgu)+
(9.000 mucur)
- Yükleme havuzu ulaşım yolu için yaklaşık 30.250 m
3
’lük hafriyat yapılacak olup;
30.250 m
3
hafriyatın 15.000 m
3
’ü eğimi sağlamak amacıyla kendi bünyesinde dolgu
olarak 9.000 m
3
’ü ise Kırma-Eleme Tesisine sevk edilerek mıcıra çevrilerek tekrar
yol kaplamasında kullanılacaktır. Geriye kalan 6.250 m
3
hafriyat malzemesi ise Kazı
Fazlası Malzeme Döküm alanına sevk edilecektir.
Şantiye Sahası
10.125 - 1.000 Oluşacak hafriyatın tamamı mıcır ve beton malzemesi olarak kullanılmak üzere
Şantiye Sahasında kurulacak Kırma-Eleme Tesisinde işleme tabi tutulacak.
Toplam
148.376 58.843 24.715

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

183/398
Proje kapsamında gerçekleştirilen kazı çalışmaları sırasında, iletim tüneli
haricindeki hafriyat malzemesi kazılarak alınacaktır. iletim tünelindeki hafriyat
malzemesinin ise TBM veya patlatma yöntemiyle çıkarılacaktır. Patlatma ile ilgili bilgiler bir
alt başlıkta verilmiştir. Hafriyat işleri ve inşaat çalışmalarında kullanılacak olan iş
makinelerinin listesi Tablo 72.’de verilmektedir. Kullanılacak ekipmanın sayısı, inşaat
aşamasına bağlı olarak değişebilecektir.

Tablo 72. Hafriyat İşleri ve İnşaat Aşamasında Kullanılacak Ekipmanlar
Kullanılacak Ekipman Adet
Lastik Tekerlekli Yükleyici 2
Kamyon 10
Ekskavatör 2
Lastikli kepçe 1
Beton pompası 2
Dozer 2
Transmikser 2
Mobil vinç 1
Arazöz 1
Kompresör 2

Söz konusu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çıkarılacak 148.376
m
3
’hafriyat malzemesinin 58.843 m
3
’ü proje kapsamında yapılacak üniteler çerçevesinde
dolgu malzemesi olarak, 24.715 m
3
’ü ise şantiye sahası içerisinde kurulacak Kırma-Eleme
Tesisinde işleme tabi tutularak üniteler için gerekli olacak beton malzemesi için
kullanılacaktır. Arta kalan hafriyat malzemesi ise proje kapsamında belirlenen 1 adet kazı
fazlası malzeme döküm alanına sevk edilecektir.

Proje kapsamında yapılacak tüm hafriyat ve depolama işlemlerinde 18.03.2004
tarih ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hafriyat Toprağı,
İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacak, hafriyat
malzemeleri arazide rastgele depolanmayacaktır.

Söz konusu Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanı için Artvin İl Çevre ve Şehircilik
Müdürlüğü’ne ve DSİ 26. Bölge Müdürlüğü’ne görüş sunularak olumlu yazı alınmıştır
(Bkz. Ek-20). Kazı Fazlası Döküm Alanı Ek-1’de verilen 1/25.000’lik topoğrafik harita
üzerinde gösterilmiştir.

DSİ 26. Bölge Müdürlüğü’nün Kazı Fazlası Malzeme Döküm alanı ile ilgili
yazısında da belirtildiği üzere kazı malzemeleri kesinlikle dere yatağına dökülmeyecek,
taşkın anında sürüklenmesi mümkün olmayacak şekilde dökülecek ve malzeme dökülen
yerler istifli tahkimat ile korunacaktır. Ayrıca 09.09.2006 tarih ve 26284 sayı ile yürürlüğe
giren “Dere Yatakları ve Taşkınlar” adı ile yayınlanan 2006/27 nolu Başbakanlık
Genelgesine hassasiyetle uyulacaktır.

Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması süresince çıkarılacak hafriyat
malzemesinin kullanılmayan bölümü belirlenen 1 adet Kazı Fazlası Malzeme Döküm
Alanına sevk edilecek olup hafriyat dökümü için yeni alan belirlenmesi durumunda ve
mevcut alanlar için gerekli tüm izinler alınacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658MWm/22,052MWe)”projesi kapsamında
çıkarılacak hafriyat malzemesinin kullanılmayan bölümü Kazı Fazlası Malzeme Döküm
alanı haricinde izin alınmadığı sürece geçici de olsa depolanmayacaktır. Kazı Fazlası
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

184/398
Malzeme Döküm Alanına sevkiyat esnasında yöredeki mevcut yol ve sanat yapılarının
kullanılmasında gerekli özen gösterilecek ve zarar verilmeyecektir.

Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanı için su ve toprak kaynaklarının korumasına
yönelik bütün tedbirler alınacak, Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelikler hükümlerine
uyulacak ve Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanlarda yağışlarla akışa geçişi engelleyici
bütün tedbirler alınarak nehir yatağına olası rüsübat intikali engellenecektir.

Söz konusu “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”
projesinin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında 08.06.2010 tarih ve
27605 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Toprak Kirliliğinin Kontrolü
ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik” hükümlerine titizlikle
uyulacaktır.

Ayrıca söz konusu proje kapsamında proje alanı ve çevresinde bulunan akarsu,
mevsimsel akış gösteren kuru dere yataklarının zarar görmemesi için gerekli özen
gösterilecek ve dere yataklarına ulaşması söz konusu olabilecek yerlere pasa malzemesi,
hafriyat malzemesi, katı ve sıvı atıklar atılmayacaktır. Dere yatakları değiştirilmeyecek ve
çevre kirliliğinin engellenmesi için gerekli tüm önlemler alınacaktır.

Söz konusu proje kapsamında yüzey ve yeraltı sularına olumsuz etkide
bulunabilecek tüm kirletici unsurlara karşı gerekli tüm önlemler Eyner Enerji Üretim ve
Tic. Ltd. Şti. tarafından alınacak ve çalışacak personele karşı yeraltı ile yüzey sularına
karşı gerekli titizliliğin gösterilmesi için bilgilendirme yapılacaktır.

Ayrıca “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi
kapsamında 167 sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanun hükümlerine uyulacaktır.

Projenin inşaat aşamasında yapılacak çalışmalarda iletim tüneli yer altında
olduğundan ve regülatör yeri nehir yatağında yapılacağından bitkisel toprak sıyırması söz
konusu değildir. Ancak diğer üniteler (cebri boru, santral alanı, şantiye alanı ve ulaşım
yolları) için bir miktar bitkisel toprak sıyırma işlemi olacaktır. Söz konusu proje alanı çok
geniş bir alan kapsamından ötürü bitkisel toprak depo alanları ünite ve yolların kenarında
uygun yerlerde belirlenecektir. Sıyırma işlemi sonrası açığa çıkan bitkisel toprak, alt
topraktan ayrı olarak biriktirilecek ve yeniden kullanılmak üzere diğer malzemeden ayrı
olarak depolanacaktır. Bitkisel toprağın depolanacağı yerin %5’den fazla eğimli
olmamasına dikkat edilecek ve bitkisel toprağın saklanma sürecinde olabilecek kayıplar
önlenerek, toprağın kalitesi korunacaktır. Ayrı toplanan bitkisel toprak sahada rekreasyon
işleri ve çevre düzenlemesinde yeşil alan elde etmek amacıyla tekrar kullanılacaktır.
Peyzaj aşamasına kadar ise bitkisel toprak hâkim rüzgâr yönü de dikkate alınarak uygun
bir alanda depolanacaktır. Proje kapsamında uygun bir alanda biriktirilecek olan bitkisel
toprak erozyona, kurumaya ve yabani ot oluşmasına karşı korunacak olup, toprağın
canlılığını sürdürebilmesi amacı ile çim, çayır-mera bitkisi v.b bitki örtüsü ile kaplanacaktır.

Ayrıca proje kapsamında oluşacak hafriyat malzemesi Ballı dere yatağına
bırakılmayacak ve dere yatağı yakınında bulunan çalışmalarda hafriyat malzemesinin
dere yatağına kaçması durumunda tahkimat duvarı yapılarak engellenecektir.

V.1.2. Taşkın Önleme ve Drenaj İşlemleri

Projede inşa edilecek su çevirme yapısı regülatör olup, regülatör tipinin; vadinin
yapısı, proje ve taşkın debileri ile topoğrafik şartlara bağlı olarak karşıdan alışlı, kontrolsüz
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

185/398
beton ağırlıklı olarak seçilmesi uygun görülmüş olup; taşkın, drenaj ve sediman kontrolü
hususlarına özellikle dikkat edilmesi gerekmektedir.

Taşlıkaya Regülatörü Kapistre Dere’nin Ballı Dere kolu üzerinde 983.00 m talveg
kotlarında inşa edilecektir. Regülatör yerine ulaşmak için 3215 m dağlık stabilize yol
yapılması gerekmektedir. Taşlıkaya Regülatörü karşıdan alışlı kontrolsüz beton ağırlıklı
tipindedir. Dolusavak kapasitesi 133,22 m
3
/s’dir. Bu debi 21.00 m genişliğindeki bir
savaktan savılacaktır. Taşkın geçerken savak eşiğinin üstünde su yüksekliği 1,58 m
olmaktadır. Taşkın debisi herhangi bir hasar vermeden mansaba aktarılacaktır.

Proje yaklaşık olarak 2 yıl gibi bir inşaat süresine sahiptir. İnşa süresince yapılacak
olan derivasyon 5 yıllık taşkın debisine göre planlanmalıdır. Taşlıkaya Regülatörü için bu
debi 133,22 m
3
/s dir. Derivasyon yapısının kapasitesi bu debiyi geçirecek kadar olmalıdır.

Su çevirme yapılarının regülatör olması sebebi ile özel bir dipsavak yapısı
bulunmamaktadır, su alma yapısı ile enerji için gerekli su, iletim sistemine alınarak, kalan
su yatağa bırakılacaktır.

Mevcut yolların ve yapılacak olan yeni yolların yüzey drenajları, mümkün olan
yerlerde, en yakın su kaynağına yönlendirilecektir. Bunun mümkün olmadığı yerlerde ise
menfezler ve taşlar ile desteklenmiş suni su yatakları yapılarak drenaj sağlanacaktır.
Erozyonu asgariye indirebilmek için, özelikle dik kesimlerde, asfalt ve beton kaplamalı
yollar tercih edilecek ve heyelana dönük mücadele sağlanacak, hem de atık hafriyat
malzemesinin geri kazanımı sağlanacaktır.

Ayrıca söz konusu proje kapsamında proje alanı ve çevresinde bulunan akarsu,
mevsimsel akış gösteren kuru dere yataklarının zarar görmemesi için gerekli özen
gösterilecek ve dere yataklarına ulaşması söz konusu olabilecek yerlere pasa malzemesi,
hafriyat malzemesi, katı ve sıvı atıklar atılmayacaktır. Dere yatakları değiştirilmeyecek ve
çevre kirliliğinin engellenmesi için gerekli tüm önlemler alınacaktır.

V.1.3. Arazinin Hazırlanması Sırasında ve Ayrıca Ünitelerin İnşasında Kullanılacak
Maddelerden Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli, Toksik ve Kimyasal Olanların Taşınımları,
Depolanmaları ve Kullanımları, Bu İşler İçin Kullanılacak Aletler ve Makineler,

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658MWm/22,052MWe)”projesinin İletim
Tünelinin inşasının TBM veya patlatma yöntemiyle açılması planlanmaktadır. Proje
kapsamında en kötü koşullar düşünülerek patlatma yapılacağı varsayılarak hesaplamalar
yapılacaktır.

Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında yapılacak hafriyat işlemleri sırasında
dozer, paletli ve lastikli yükleyiciler, ekskavatör (kırıcı ağızlı dahil), damperli kamyon, hava
kompresörü, taşınabilir jeneratör, drenaj pompası ve borusu, mobil aydınlatıcı, tünel delici
tabanca, tünel havalandırma fanı gibi başlıca alet ve ekipmanların yanı sıra patlayıcı
olarak ANFO ve dinamit (Powergel Magnum) kullanılması planlanmaktadır.

Söz konusu patlatma işlemleri gerekli izinler alınarak ilgili mevzuat uyarınca
yapılacaktır. Patlayıcı maddeler proje sahasında depolanmayacak, ihtiyaç duyulduğu
zamanlarda sahaya getirilmesi sağlanacaktır.İletim Tüneli patlatmalarında; delici, anfo
patlayıcı, powergel magnum yemleyici, exel kapsül ateşleyici, infilak fitili, akım ölçüm
cihazı ve ateşleyici manyeto; tünel patlatmalarında ise jumbo delici makinesi, sehpalı delici
el makinesi, powergel magnum patlayıcı, exel kapsül ateşleyici, infilak fitili, akım ölçün
cihazı ve ateşleyici manyeto kullanılacaktır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

186/398
Patlayıcı maddenin kullanılması, korunması, taşınması konuları; 29 Eylül 1987 tarih
ve 19589 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 87/12028 karar sayılı ‘’Tekel Dışı Bırakılan
Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması
Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve
Esasları’na İlişkin Tüzük”e uygun olarak yapılacaktır. Ayrıca patlatma esnasında her türlü
çevre emniyeti alınacak, tüm saha çevresine gerekli ikaz levhaları asılacak ve patlatma
yapılmadan önce siren ile uyarı yapılacaktır. Bunlara ilaveten işletmede tehlikeli, parlayıcı
ve patlayıcı özellik gösteren maddeler ile ilgili olarak “Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve
Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Tüzüğü”ne
uyulacaktır.

Tünelin inşasında yemlemeye duyarlı patlayıcı (AN-FO) kullanılacaktır. Patlatmalar
eğitimli ve deneyimli ateşçiler tarafından gerçekleştirilecek olup, deneyimli patlatma ve
emniyet mühendisleri işlere nezaret edeceklerdir.

Proje’nin inşaat aşamasında tünel açma sırasında patlatma yapılmadan önce, o
kısmın topoğrafik ölçümü ve patlatma deneyleri yapılarak ilgili idarenin onayına
sunulacaktır. İdare onayı alınmadan hiçbir şekilde patlatma işlemi yapılmayacaktır. Kaya
yüzlerinin patlatma ile örselenmemesi ve zarar görmemesi için ne kadar patlayıcı madde
kullanılacağına deneme patlatması yapıldıktan sonra karar verilecektir. Patlatma sonucu
kazı yüzeyinde oluşabilecek gevşek parçalar manivela, matkap ve kaya kırıcı ve diğer
uygun metotlarla düzeltilecektir.

Her patlatma işleminden önce siren sistemi kullanılmak suretiyle halka sesli uyarı
yapılacak, giriş/çıkış güzergahlarında ve kaya ocağının riskli bölümlerinde görev alan
gözcüler ile insan ve hayvanların bölgeye yaklaşması engellenecektir. Kaya ocağında
yürütülecek delme işlemleri sadece önceden duyurulacak saatlerde ve gündüz
yapılacaktır.

Tünel kazıları esnasında yeraltında patlatma yapılacak olup, bu patlatmalar
gecikmeli kapsülle gevşetme patlatması şeklinde gerçekleşecektir. Patlayıcı maddeler için
Artvin Valiliğinden gerekli izinler alınarak, Makine ve Kimya Endüstrisi veya bayilerinden
satın alınarak yönetmeliklere uygun olarak Proje Alanı’na taşınacaktır. Patlayıcı
maddelerin nakliyesi amacıyla eskort ve uygun boyutlarda kamyon ile motorin ve yağ
nakliyesi içinde uygun özelliklerde tanker ve düz şase kamyon kullanılacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658MWm/22,052MWe)” projesinin arazi
hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında oluşabilecek tüm atık yağlar ve
trafolarda kullanılan izolasyon yağlarının dökülmemesi, sızmaması, taşmaması,
yağmurdan etkilenerek akarsulara ulaşmaması için gerekli özen gösterilecek olup ilgili
Kanun, Yönetmelik ve Mevzuat hükümlerine titizlikle uyulacaktır.

İş makinelerinden kaynaklanan atık yağlar, 21.04.2004 tarih ve 25353 sayılı Resmi
Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerince
Proje Alanı’nda geçici olarak depolanarak lisanslı taşıyıcılar ile sahadan uzaklaştırılacaktır.
Bu bağlamda, atık yağların taşınması konusunda lisanslı firma ile anlaşma yapılacaktır.
Atık yönetim planı hazırlanarak Artvin İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’ne sunulacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658MWm/22,052MWe)” projesi kapsamında
patlayıcı madde iletim tüneli inşasında kullanılacaktır. İletim Tünelinde kullanılacak
patlayıcı miktarları aşağıda maddeler halinde verilmiştir.


EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

187/398
İletim Tüneli

İletim tüneli Atnalı kesitli olarak projelendirilecektir. Tünel eğimi 0,001 olarak
belirlenmiştir. İletim tüneli inşaatında patlatma yapılacak olup patlatma ile ilgili detaylı
bilgiler aşağıda verilmiştir.

İletim tüneli inşaatı sırasında bu kapsamda delme-patlatma yöntemi için patlayıcı
madde kullanımı söz konusudur. Bu amaçla patlayıcı madde olarak dinamit ve anfo
kullanılması planlanmıştır.

Anfo, amonyum nitrat ile fuel-oilin (veya mazotun) % 5-6 oranında karıştırılması ile
elde edilen patlayabilir bir karışımdır. Dünya’da ve Türkiye’de en çok tüketilen patlayabilir
karışımdır.

Detonasyon hızı, 250 mm çapındaki bir patlatma deliğinde 4.400 m/s‟ ye
ulaşmaktadır. Anfo, 50 mm’den daha düşük çaplı deliklerde sabit bir detonasyon hızına
ulaşamaz. İdeal olarak anfo, orta ve geniş çaplı (75–250 mm) deliklerde en yüksek
patlatma hızına ulaşır. Anfonun patlatılabilmesi için daha yüksek bir dinamit veya vb. ile
ateşlenmesi gerekmektedir.

Kullanılacak patlayıcı maddeler, 29.09.1987 tarih ve 19589 sayılı Resmi Gazetede
yayınlanarak yürürlüğe giren Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve
Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması,
Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük hükümleri kapsamında satın
alınacak ve kullanılacaktır.

Proje sahibi, patlayıcı madde üreten kuruluşlar tarafından, patlayıcı madde temini
ve patlatma hizmetlerini karşılamayı planlamaktadır.

Patlayıcı Maddenin Miktarı

Patlayıcı maddenin yerleştirileceği delikler 76 mm çapında olacak ve aşağıdaki
şekilde gösterildiği gibi delinecektir.


Şekil 15. İletim Tüneli Patlatma Dizaynı
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

188/398
Ateşleme işleminde patlayıcı olarak ANFO kullanılacaktır. Yemleyici olarak dinamit
ateşleyici olarak elektrikli kapsül tahrikli nonel kapsül kullanılacaktır.

Tünelin İç Çapı 3 m ve et kalınlıkları 0,35 metredir.
Tünelin toplamdaki çapı ise 3 m + 0,30 m + 0,30 m =3,6 m alınmıştır.

Her delik için;

1 nonel kapsül deliğin 2,05 m lik kısmına ANFO ( Şarj yoğunluğu 0,85 kg/m) =
1,743 kg ANFO toplamda 12 adet delik, ile 144 m
3
pasa gevşetmesi yapılacaktır. Delik
başına 12 m
3
malzeme alınacaktır.

Bir patlatmada elde edilecek malzeme miktarı : 3,14x (3,6)
2
x 3,6 = 144 m
3

Patlatma ile alınacak toplam malzeme miktarı : 39.360 m
3


39.360 m
3
/ 12 = 3.280 delik

Proje kapsamında toplam 3.280 / 12 =273 adet patlatma yapılacaktır.

Proje kapsamında kullanılacak patlayıcı madde miktarları;
Kapsül = 273 x 1 adet = 273 adet
ANFO = 273 x 1,743 kg = 475,84 kg

Söz konusu patlatma işlemleri gerekli izinler alınarak ilgili mevzuat uyarınca
yapılacaktır. Patlayıcı maddeler proje sahasında depolanmayacak, ihtiyaç duyulduğu
zamanlarda sahaya getirilmesi sağlanacaktır. Patlatmalar sırasında her türlü güvenlik
önlemi alınacaktır. Ayrıca 24.12.1973 tarih ve 14752 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde
ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük ve 29.09.1987 tarih ve 12028 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle, Av
Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı,
Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük’e uyulacaktır.

Çalışanların dikkatsizliği ve iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uymamaları sonucu iş
kazaları meydana gelmesi olasıdır. Söz konusu iş kazalarını önlemek amacıyla çalışanlara
inşaat öncesi sağlık ve güvenlik eğitimi verilecek, 29.11.2006 tarih ve 26361 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği’ne
uyulacak ve işçilere koruyucu elbise, baret, gözlük ve kulaklık sağlanacak ve kullanılmaları
zorunlu olacaktır. Yüksekte çalışmalarda paraşüt tipi kemer takmak zorunlu olacaktır.
Sahaya sağlık ve güvenlik ile ilgili uyarıcı levhalar yerleştirilecek olup, işçiler sürekli
gözlenecek ve sürekli uyarılacaktır.

Faaliyet sahibi proje inşaatı sırasında en az bir teknik personelini Çevre, Sağlık ve
Güvenlikten sorumlu olması için atayacaktır. Çalışma esnasında kaza olması durumunda
gerekli olabilecek ilk müdahale malzemeleri bulundurulacaktır. Proje inşaatı sırasında
11.01.1974 tarih ve 14765 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşçi
Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü hükümlerine ve 23.12.2003 tarih ve 25325 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı İşlerinde Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliği
hükümlerine uyulacaktır.

Patlatma jandarmanın gözetiminde gündüz saatlerinde yapılacaktır. Patlatma
yapılmadan önce patlatmanın yeri ve saati yöre halkına duyurulacaktır. Canlıların üreme
dönemleri patlatmalar sırasında göz önünde bulundurulacaktır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

189/398
Motorin ve benzin gibi maddeler tankerler ile şantiyeye nakledilecek ve saha içinde
gömülü tanklarda muhafaza edilecektir. Yönetmeliklere uygun şekilde araç ve makinalar
ile pompalanmak suretiyle dağıtımı yapılacaktır. Motor yağları varillerle temin edilecek ve
kamyonlarla şantiyeye taşınacak, drenajı bir yağ tutucuya bağlanmış olan alan içinde
kullanılacak böylece sızma önlenmiş olacaktır.

Proje’nin inşaat faaliyetleri esnasında oluşabilecek atık yağlar, kullanılan makine ve
ekipmandan kaynaklanabilecek atık motor yağları ile sınırlıdır. Ekipmanların bakım ve
onarımı, bu çalışmalar için gerekli altyapısı sağlanmış olan yerlerde yapılacaktır. Böylece
inşaat döneminde atık yağ oluşması beklenmemektedir.

Proje’nin inşaat faaliyetleri esnasında oluşabilecek atık akümülatörler, kullanılan
ekipman ve binek araçlarının bitmiş aküleridir. Araçların akü değişimleri, bu çalışmalara
yönelik altyapısı yeterli olan yerlerde yapılacak ve araç bakım-onarım yerleri tarafından
alınacaktır. Atık pil kaynakları ise alanda kullanılan mobil telsizler ve seyyar radyolardır.
Atık piller diğer evsel atıklardan ayrı olarak toplanacak, pil ürünlerinin dağıtımını ve satışını
yapan işletmelerce veya belediyelerce oluşturulmuş olan toplama noktalarına teslim
edilecektir.

Proje kapsamında oluşacak atık pil ve akümülatörler 31.08.2004 tarih ve 25569
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve 31.07.2009 tarih ve 27305
sayılı Resmi Gazete ile 30.03.2010 tarih 27535 sayılı Resmi Gazete’de değişikliği ile
yayımlanan “Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği” uyarınca toplanarak
değerlendirilecektir.

İnşaat döneminde oluşması beklenen üstübü, florasan gibi tehlikeli atıklar ise beton
saha üzerine yerleştirilmiş sağlam, sızdırmaz, emniyetli ve uluslararası kabul görmüş
standartlara uygun konteynırlar içerisinde geçici olarak muhafaza edilecek ve lisanslı
araçlar vasıtasıyla lisanslı tehlikeli atık geri kazanım veya bertaraf tesisine gönderilecektir.
Bu atıklar, 14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiş olan ve 04.09.2009 tarih ve 27339 sayılı Resmi Gazete ile 30.03.2010 tarih ve
27535 sayılı Resmi Gazete’de değişikliği ile yayımlanan “Tehlikeli Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği” uyarınca bertaraf edilecektir.

Proje sırasında iletim hattı güzergahında gerek duyulması halinde gevşetme
patlatmaları gerçekleştirilecektir. Gevşetme patlatmalarında kullanılacak patlayıcı
maddeler; şantiye, sosyal tesislerden ve yerleşim birimlerinden uzak, yönetmeliklerin tarif
ettiği uygun bir yerde gözetim altında içi ahşap kaplı depolarda, dinamit ve kapsül ayrı ayrı
yerlerde olmak üzere tel çitlerle muhafaza altına alınmış, uyarı ve ikaz levhalarıyla
emniyete alınmış yerlerde saklanacaktır.

Gevşetme patlatmalarını işlerinde eğitimli ve tecrübeli ateşçiler çalıştırılacaktır.
Deneyimli patlatma ve emniyet mühendisleri işlere nezaret edecektir. Yanıcı ve patlayıcı
maddelerin (dinamit, benzin ve mazot vb.) güvenli bir şekilde depolanması ve taşınması,
projenin inşaatını gerçekleştirecek olan müteahhidin sorumluluğu altında olacaktır.

Yukarıda belirtilen patlayıcı maddelerin taşınması, depolanması ve kullanımları
esnasında; T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve
Zararlı Maddelerle Çalışan İşyerlerinde ve işlerde Alınacak Tedbirler Hakkındaki Tüzük'de,
T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nde, İş
Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, Yapı İşlerinde Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliği ve Tekel
Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle, Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali,
Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

190/398
Usul ve Esaslarına ilişkin Tüzük'te ve Tehlikeli Maddelerin Karayolu ile Taşınması
Hakkında Yönetmelikte öngörülen hükümlere uyulacaktır. Patlatma yapılacağı zaman
anons ve duyuru yöntemleriyle, yöre sakinlerinin bilgilendirilmesi sağlanacaktır.

Arazinin hazırlanması sırasında ve ayrıca ünitelerin inşasında kullanılacak
ekipmanlar; 2 adet lastik tekerlekli yükleyici, 10 adet kamyon, 2 adet ekskavatör, 1 adet
lastikli kepçe, 2 adet beton pompası, 1 adet dozer, 2 adet beton mikseri, 2 adet
kompresör, 1 adet vinç ve arazöz kullanılması planlanmaktadır.

Kullanılacak araçların yağ değişimi ve atık yağlarla ilgili olarak; her türlü
malzemenin inşaat sağlığı ve çevreye yönelik zararlı etkisini en aza indirebilmek amacı ile
14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Tehlikeli
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” (30.03.2010 sayılı ve 27537 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik”) ile 30.07.2008 Tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” (30.03.2010 sayılı ve 27537 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik”) hükümlerine riayet edilecektir. Proje çalışmalarında
kullanılacak iş makinelerinin yakıt ikmalleri ve yağ değişimleri sahada yapılmayacak olup,
yakın çevredeki ruhsatlı akaryakıt istasyonlarında yaptırılacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658MWm/22,052MWe)” projesinin arazi
hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında oluşabilecek tüm atık yağlar ve
trafolarda kullanılan izolasyon yağlarının dökülmemesi, sızmaması, taşmaması,
yağmurdan etkilenerek akarsulara ulaşmaması için gerekli özen gösterilecek olup ilgili
Kanun, Yönetmelik ve Mevzuat hükümlerine titizlikle uyulacaktır.

V.1.4. Proje Alanı İçindeki Su Ortamlarında Herhangi bir Amaçla Gerçekleştirilecek
Kazı, Dip Taraması vb. İşlemler Nedeni ile Çıkarılacak Taş, Kum, Çakıl ve benzeri
Maddelerin Miktarları, Nerelere Taşınacakları veya Hangi Amaçlar için
Kullanılacakları,

Regülatörün inşaatına başlamadan önce derivasyon kanalı yapılarak Ballı Dere
suları başka bir kanaldan akıtılarak inşaat alanı kurutulacaktır. Dolayısıyla regülatör
inşaatında herhangi bir amaçla su ortamında çalışma ve dip taraması yapılmayacaktır.

Proje kapsamında su ortamında yapılacak olan işlemler Taşlıkaya regülatörünün
inşası sırasında meydana gelecektir. Bu işlemler sırasında temel kazısı için yaklaşık 612
m³’lük kazı yapılacaktır.

Su ortamında yapılacak kazı sonucu elde edilecek olan malzemenin kullanılabilir
olanı kamyonlarla Şantiye Sahasına uygun olmayanı ise Kazı Fazlası Malzeme Döküm
Alanına taşınacak ve burada depolanacaktır. Ayrıcı söz konusu malzemeler uygun olması
durumunda batardolarlarda filtre malzemesi olarak kullanılabilecektir.

V.1.5. Regülatör ve HES Yapımı Dolayısıyla Kullanılacak Olan Malzemenin Nereden
ve Nasıl Temin Edileceği

Proje kapsamında gerekli olacak beton malzemesi Şantiye Sahası içerisinde
kurulacak olan 1 adet harç ünitesi tesisinden sağlanacaktır. Beton malzemesi için gerekli
olacak agrega malzemesi tünel yapımı sırasında çıkarılan ve Şantiye Sahası içerisinde
kurulacak kırma-eleme tesisinde boyutlandırılan hafriyat malzemesinden sağlanacaktır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

191/398
Kırma-eleme tesisi ile ilgili ayrıntılı bilgi Bölüm V.1.6.’da, harç ünitesi tesisi ile ilgili ayrıntılı
bilgi ise Bölüm V.1.7.’de verilmektedir.

Beton malzemesi için gerekli olacak çimento ise piyasandan satın alma yöntemiyle
tedarik edilecek olup harç ünitesi tesisine silobaslarla getirilecektir. Proje kapsamında
kullanılacak demir çelik de piyasadan satın alma yoluyla sahaya getirilecektir.

V.1.6. Konkasör Tesisinin Kapasitesi, Teknolojisi, Üretim Miktarlarının Çalışma
Süreleri (gün-ay-yıl), Ulaşım Altyapısı Planı, Altyapının İnşası ile İlgili İşlemler,
Kullanılacak Makine Ekipmanları,

Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında Şantiye Sahası alanı içerisinde bir
adet Kırma-Eleme Tesisi kurulması planlanmaktadır. Kırma-eleme tesislerine ait koordinat
bilgileri Tablo 74.’de verilmekte olup, tesisin yeri Ek-1’de yer alan 1/25.000 ölçekli
topoğrafik harita ve Ek-2’de yer alan 1/5.000 ölçekli topoğrefik harita üzerinde
gösterilmiştir. Kırma-Eleme Tesisine en yakın yerleşim yeri yaklaşık 4.350 m mesafede
bulunan Kamilet Mezrasıdır. Kullanılacak Kırma-Eleme Tesisinde kırılıp-elenecek
malzeme miktarları değişiklik arz edebilecektir. Ama kırma-eleme tesisinin kapasitesi 60
ton/saat olarak planlanmaktadır. Ve hesaplamalar 60 ton/saat’e göre yapılmıştır.
Tesislerin günde 8 saat, ayda 26 gün çalışması ve toplamda 20 ay çalıştırılması
düşünülmektedir. Kırma-eleme tesislerinin zamana bağlı üretim değerleri Tablo 73.’de
verilmiştir.

Tablo 73. Kırma-Eleme Tesisinin Zamana Bağlı Üretim Değerleri
ÜRETİM SÜRESİ ÜRETİM MİKTARI(m
3
) ÜRETİM MİKTARI(ton)
2 Yıllık 92.444,45 249.600
Yıllık 46.222,23 124.800
Aylık (Yılda 10 ay ) 4.622,23 12.480
Gün (Ayda 26 gün ) 177,78 480
Saatlik ( 1 günde 8 saat ) 22,23 60

Tablo 74. Kırma-Eleme Tesisine Ait Koordinatlar
KIRMA-ELEME TESİSİ
Koor. Sırası Sağa- Yukarı
Datum ED-50 Datum WGS-84
Türü UTM Türü Coğrafik
D.O.M. 39 D.O.M. -
Zon 37 Zon -
Ölçek Faktörü 6 derecelik Ölçek Faktörü -
Koor. Sırası Sağa- Yukarı Koor. Sırası Enlem-Boylam
Nokta No y x Enlem (K) Boylam(B)
1 698683.3299 4565224.9654 41.21238646 41.36976180
2 698777.1389 4565199.7954 41.21213690 41.37087168
3 698766.5319 4565005.1508 41.21038767 41.37068198
4 698655.3406 4565069.3363 41.21099264 41.36937765
5 698696.7337 4565141.0435 41.21162786 41.36989428
Alan 1,6596 hektar

Şekil 16.’da kırma-eleme tesislerine ait iş akım şeması görülmektedir. Beton
yapımında kullanılacak olan beton agregası ve yol kaplamasında kullanılacak mıcır kırma-
eleme tesislerinde uygun ebatlara getirildikten beton yapımı için kullanılacak kısmı
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

192/398
Şantiye Sahası içerisinde kurulacak olan 30 m
3
/saat kapasiteli harç ünitesi tesisine, yol
kaplaması için kullanılacak kısım ise açılan yollara serilmek üzere gönderilecektir.


Şekil 16. Kırma-Eleme Tesislerine Ait İş Akım Şeması (Genel)

2. Nolu Malzeme 3. Nolu Malzeme 1. Nolu Malzeme
YIKAMA
4. Nolu Malzeme
ELEK
BANT
2. NOLU KIRICI
BANT
KIRICI
BUNKER
SEVKİYAT
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

193/398

Şekil 17. Kırma-Eleme Tesislerine Ait İş Akım Şeması (Genel)

Proje kapsamında çıkarılacak hafriyat malzemesi kırma-eleme tesisine getirilerek
bunkerlere aktarılır. Bantlı konveyörler vasıtasıyla kırıcıya taşınarak, kırma işleminden
geçirildikten sonra titreşimli eleğe gönderilir. Titreşimli elekte gözenek açıklığına göre
eleklerden geçirilen malzeme sınıflandırılmış olur. Elenen malzeme farklı boyutlarda
sınıflandırılarak bant konveyörler vasıtasıyla malzeme silolarına gönderilir. Kırma işlemleri
iki aşamada gerçekleşecektir.

Kırma-eleme işlemi tamamlanan malzeme boyutlarına göre 4 gruba ayrılacaktır.
Elek üstü malzeme tekrar kırıcıya beslenecek ve istenilen boyutlara gelmesi için yeniden
kırma eleme işlemlerinden geçirilecektir.

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü’nün
08.07.2009 tarih ve 5102-40174 sayılı Kırma-Eleme Tesislerine İlişkin Uygulama konulu
yazısı uyarınca, toz kaynağı olan bunker, kırıcı, elek, bant gibi ünitelerin Şekil 18.’de
gösterildiği gibi kapalı ortam içerisine alınması sağlanacaktır.

Ayrıca, kırma-eleme tesisinde yapılan üretim esnasında oluşacak toz emisyonunu
kontrol etmek amacıyla toz filtreleri kullanılacaktır. Böylece, kırma-eleme tesisinde
oluşacak toz emisyonlarının yakın yerleşimler üzerinde ve doğal yaşam ortamında
olumsuz etki oluşturması beklenmemektedir. Kırma-eleme tesisinden kaynaklanması
beklenen toz miktarları ile ilgili ayrıntılı hesaplamalar Bölüm V.1.8.’de verilmektedir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

194/398

Şekil 18. Kırma-Eleme Tesisi Örnek Şekli

Proje kapsamında kurulacak olan kırma-eleme tesisinde kullanılacak makine ve
ekipman listesi aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Tablo 75. Makine ve Ekipman Listesi
No Makine teçhizat adı Sayısı
1 Bunker 1
2 Kırıcı 2
3 Elek Serisi (3 basamaklı) 1
4 Bant 7
5 Kamyon 1

V.1.7. Beton Santrali Tesisinin Kapasitesi, Teknolojisi, Üretim Miktarlarının Çalışma
Süreleri (gün-ay-yıl), Ulaşım Altyapısı Planı, Altyapının İnşası ile İlgili İşlemler,
Kullanılacak Makine Ekipmanları,

Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında bir adet harç ünitesi tesisi kurulması
planlanmaktadır. Harç ünitesi tesisine ait koordinat bilgileri Tablo 77.’de verilmekte olup,
tesislerin yeri Ek-1’de yer alan 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita ve Ek-2’de verilen
1/5.000 ölçekli topoğrafik harita üzerinde gösterilmiştir. Harç ünitesi tesisine en yakın
yerleşim yeri tesise yaklaşık 4.400 m mesafede yer alan Kamilet Mezrasıdır. Harç ünitesi
tesisinde üretilecek beton miktarı değişiklik arz edebilecektir. Ama harç ünitesi tesisi
kapasitesinin 30 m
3
/saat kapasite olarak planlanmakta olup; hesaplamalar 30m
3
/saat’e
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

195/398
göre yapılmıştır. Tesislerin günde 8 saat, ayda 26 gün çalışması ve toplamda 20 ay
çalıştırılması düşünülmektedir. Harç ünitesi tesisinin zamana bağlı üretim değerleri Tablo
76.’da verilmiştir.

Tablo 76. Harç Ünitesi Tesisi İçin Zamana Bağlı Üretim Değerleri
ÜRETİM SÜRESİ ÜRETİM MİKTARI(m
3
)
2 Yıllık 124.800
Yıllık 62.400
Aylık (Yılda 10 ay ) 6.240
Gün (Ayda 26 gün ) 240
Saatlik ( 1 günde 8 saat ) 30

Tablo 77. Harç Ünitesi Tesisine Ait Koordinatlar
HARÇ ÜNİTESİ TESİSİ
UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatlar
Koor. Sırası Sağa- Yukarı Koor. Sırası Enlem-Boylam
Datum ED-50 Datum WGS-84
Türü UTM Türü Coğrafik
D.O.M. 39 D.O.M. -
Zon 37 Zon -
Ölçek Faktörü 6 derecelik Ölçek Faktörü -
Nokta No y x Enlem (K) Boylam(B)
1 698663.2979 4564978.9803 41.21017747 41.36944313
2 698637.9205 4565039.1587 41.21072531 41.36916022
3 698655.3406 4565069.3363 41.21099264 41.36937765
4 698766.5319 4565005.1508 41.21038767 41.37068198
5 698760.1762 4564920.4664 41.20962706 41.37057871
Alan 9963.09 m
2

Şekil 19.’da Harç Ünitesi Tesisine ait iş akım şeması verilmiştir. Beton yapımında
kullanılacak olan beton agregası bunkerden tesise beslenmektedir. Tartım istasyonunda
tartılarak miktarı ayarlanan agrega çimento ve su ile karıştırılarak beton elde edilecektir.
Hazırlanan beton, transmikserler ile inşaat alanlarına nakledilecektir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

196/398

Şekil 19. Harç Ünitesi Tesisi İş Akım Şeması

SU BANT
TARTIM ÜNİTESİ
BANT
BUNKER (AGREGA)
ÇİMENTO
MİKSER
BETON
SEVKİYAT
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

197/398

Şekil 20. Harç Ünitesi Tesisi İş Akım Şeması

Proje’nin inşaat aşaması tamamlandıktan sonra Harç Ünitesi Tesisi sökülerek
başka bir projede kullanılmak üzere gönderilecek veya satılacaktır. Harç Ünitesi Tesisi
söküldükten sonra sahanın tekrar kullanılabilir hale getirilmesi için alanda peyzaj
düzenlemesi yapılacaktır.

Proje kapsamında kurulacak olan Harç Ünitesi Tesisinde kullanılacak makine ve
ekipman listesi aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Tablo 78. Harç Ünitesi Tesisinde Kullanılacak Makine ve Ekipman Listesi
No Makine teçhizat adı Sayısı
1 Bunker (3 gözlü) 1
2 Silo 2
3 Kamyon 1
4 Bant 2
5 Mikser 1
6 Transmikser 2



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

198/398
V.1.8. İnşaat Esnasında Kırma, Öğütme, Taşıma ve Depolama gibi Toz Yayıcı
İşlemler, Kümülatif Değerler,

Proje kapsamında Regülatör, İletim tüneli, Yükleme Havuzu, Cebri boru ve santral
binası inşaatları yapılacaktır. Ayrıca bu ünitelerin inşaat aşamasının gerçekleşebilmesi için
biri yükleme havuzuna ulaşımı sağlamak amacıyla diğeri ise regülatör alanına ulaşımı
sağlamak amacıyla yol düzenlemesi yapılacaktır. Proje kapsamında ayrıca Harç Ünitesi
Tesisinin ve kırma-eleme tesisinin içerisinde bulunacağı bir adet Şantiye Sahası
kurulacaktır.

Projede farklı üniteler farklı noktalarda yer aldığı ve farklı yerleri etkilendiği için toz
emisyonu hesaplamaları;

1. Regülatör Sahası(regülatör yapısı+batardolar+derivasyon kanalı+çökeltim havuzu)
2. İletim Tüneli
3. Yükleme Havuzu
4. Cebri Boru ve Santral Binası
5. Regülatör Alanı Ulaşım Yolu Çalışması
6. Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu Çalışması
7. Şantiye Sahası (Kırma-ElemeTesisi+Harç Ünitesi Tesisi)

Proje kapsamında oluşacak hafriyat malzemelerinin kullanılabilir olanları Kırma-
Eleme Tesisinde İşleme Tabi tutulduktan sonra beton malzemesi olarak kullanılması
planlanmaktadır.

Hesaplamalarda kullanılan hafriyat miktarları ve taşınacak yerler Tablo 79.’da
özetlenmiştir.

Tablo 79. Proje Alanındaki Kazı Miktarları ve Taşınacakları Yerler
Ünite Adı Kazı Miktarı (m
3
) Malzemenin Taşındığı Yer
Regülatör Sahası 3.571 Şantiye Sahasına
İletim Tüneli

39.360
Şantiye Sahasına

Yükleme Havuzu 1.500 Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanına
Cebri Boru ve Santral
Binası
27.070 Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alnına
Regülatör Alanı Ulaşım
Yolu Çalışması
36.500 Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanına
Yükleme Havuzu Ulaşım
Yolu Çalışması
30.250 Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanına
Şantiye Sahası 10.125
Şantiye Sahasına


1. Regülatör Sahası

Regülatör alanında derivasyon kanalı, batardo ve regülatör yapısının inşaatı
gerçekleştirilecektir. Regülatör alanında arazinin hazırlanması aşamasında toplam 3.571
m
3
kazı yapılacaktır. 3.571 m
3
malzemenin 955 m
3
’ Regülatör Alanı içerisinde dolgu olarak
kullanılacak arta kalan 2.616 m
3
malzeme ise beton agregası ve mıcır olarak kullanılması
amacıyla regülatör alanı yakınında kurulması planlanan Şantiye Sahası içerisinde
konumlandırılacak Kırma-Eleme Tesisi’ne sevk edilecektir. Bu nedenle regülatör alanında
kazı ve yükleme işleminden kaynaklı toz emisyonu oluşacaktır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

199/398
Regülatör alanında kazı çalışmalarının 6 ay süreceği öngörülmüştür. Malzeme
yoğunluğu ortalama yaklaşık 2 ton/ m
3
’tür. Bu durumda regülatör sahasında yapılacak
hafriyat miktarı aşağıda verilmiştir.

Toplam hafriyat miktarı = 2.616 m
3
x 2 ton/m
3

Toplam hafriyat miktarı = 5.232 ton
Çalışılacak gün sayısı = 130 gün ( 5 ay, ayda 26 gün )
Günde çalışılacak saat = 1040 saat (günde 8 saat)
Saatlik hafriyat miktarı = 5,030 ton/saat
………………………………………………

Taşıma sırasında bir kamyona yaklaşık 20 tonluk yükleme yapılabilmektedir.

Toplam hafriyat miktarı = 5.232 ton
Toplam çalışma süresi = 1040saat
Toplam sefer sayısı (6 ay) = 5.232 ton/ 20ton/sefer = 262 sefer
Saatlik sefer sayısı = 262/1040 = 0,25 sefer/saat = ~1 sefer/saat
Taşıma mesafesi = 100m (yaklaşık alınmıştır)
……………………………………………….

Regülatör alanından oluşacak 2.616 m
3
’lük hafriyat malzemesi beton agregası ve
mıcır olarak kullanılmak üzere Kırma-Eleme Tesisine sevk edilecektir.

Tablo 80. Regülatör Sahasından Kaynaklı Oluşacak Emisyon Miktarı
Emisyon Faktörleri kg/ton
Toz
Kaynağı
Kontrollü Durum
Kontrollü
Durum
Kontrolsüz Durum
Kontrolsüz
Durum
Kazı İşlemi
5,030 ton/saat x 0,0125
kg/ton
0,062
kg/saat
5,030 ton/saat x
0,025kg/ton
0,125
kg/saat
Yükleme
İşlemi
5,030 ton/saat x 0,005
kg/ton
0,025
kg/saat
5,030 ton/saat x 0,01
kg/ton
0,05
kg/saat
Nakliye
İşlemi
1sefer/saatx 0,35 kg/km
x0.1 km x 2(gidiş-dönüş)
0,07
kg/saat
1sefer/saatx0,7 kg/km x0.1
km x 2(gidiş-dönüş)
0,14
kg/saat
Boşaltma
İşlemi
5,030 ton/saat x 0,005
kg/ton
0,025
kg/saat
5,030 ton/saat x 0,01
kg/ton
0,05
kg/saat
Toplam
0,182
kg/saat
Toplam
0,365
kg/saat

Regülatör alanında gerçekleştirilecek hafriyat işlemleri sırasında malzemenin
sökülmesinden, kamyonlara boşaltılmasından, kamyonların nakliyesinden, malzemenin
boşaltılmasından kaynaklı toz emisyonu miktarı Tablo 80.’de verilmiştir.

Yapılan toz emisyonu hesaplama neticesinde kontrollü durumda 0,182 kg/saat,
kontrolsüz durumda ise 0,365 kg/saat olup 03.07.2009 tarih ve 27277sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi
Gazete’de değişikliği yayımlanan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”
ve 2/11/1986 tarih ve 19269 sayılı “Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği”ndeki 1
kg/saat sınırının altında kaldığından ötürü toz modellemesi yapılmasına gerek
duyulmamıştır.

2. İletim Tüneli

İletim Tüneli alanında arazinin hazırlanması aşamasında toplam 39.360 m
3
kazı
yapılacaktır. 39.360 m
3
malzemenin tamamı beton agregası ve mıcır olarak kullanılması
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

200/398
amacıyla regülatör alanı yakınında kurulması planlanan Şantiye Sahası içerisinde
konumlandırılacak Kırma-Eleme Tesisi’ne sevk edilecektir. İletim tünelinde yapılacak
hafriyat işlemleri tünel içerisinde kapalı alanda olacağından toz oluşumu
beklenmemektedir. Ancak çıkarılacak malzemelerin Kırma-Eleme Tesisine sevkinden
kaynaklı toz oluşumu söz konusu olacaktır.

İletim Tünelinde kazı çalışmalarının 15 ay süreceği öngörülmüştür. Malzeme
yoğunluğu ortalama yaklaşık 2 ton/ m
3
’tür. Bu durumda iletim tünelinde yapılacak hafriyat
miktarı aşağıda verilmiştir.

Toplam hafriyat miktarı = 39.360 m
3
x 2 ton/m
3

Toplam hafriyat miktarı = 78.720 ton
Çalışılacak gün sayısı = 390 gün ( 15 ay, ayda 26 gün )
Günde çalışılacak saat = 3120 saat (günde 8 saat)
Saatlik hafriyat miktarı = 25,21 ton/saat
………………………………………………

Taşıma sırasında bir kamyona yaklaşık 20 tonluk yükleme yapılabilmektedir.

Toplam hafriyat miktarı = 78.720 ton
Toplam çalışma süresi = 3120saat
Toplam sefer sayısı (19 ay) = 78.720 ton/ 20ton/sefer = 3.936 sefer
Saatlik sefer sayısı = 3.936/3120 = 1,2 sefer/saat = ~2 sefer/saat
Taşıma mesafesi = 150 m (tünel ağızlarından yaklaşık alınmıştır)
……………………………………………….

Tablo 81. İletim Tünelinden Kaynaklı Oluşacak Emisyon Miktarı
Emisyon Faktörleri kg/ton
Toz
Kaynağı
Kontrollü Durum
Kontrollü
Durum
Kontrolsüz Durum
Kontrolsüz
Durum
Kırma-
Eleme
Tesisine
Nakliyesi
2 sefer/saat x 0,35 kg/km
x 0.15 km x 2(gidiş-
dönüş)
0,21
kg/saat
2 sefer/saat x 0,7 kg/km x
0.15 km x 2(gidiş-dönüş)
0,42 kg/saat
Boşaltman
İşlemi
25,21 ton/saat x 0,005
kg/ton
0,126
kg/saat
25,21 ton/saat x 0,01
kg/ton
0,25 kg/saat
Toplam
0,336
kg/saat
Toplam 0,67 kg/saat

İletim Tünelinde gerçekleştirilecek hafriyat işlemleri sırasında malzemenin
nakliyesinden ve malzemenin boşaltılmasından kaynaklı toz emisyonu miktarı Tablo
81.’de verilmiştir.

Yapılan toz emisyonu hesaplama neticesinde kontrollü durumda 0,336 kg/saat,
kontrolsüz durumda ise 0,67 kg/saat olup 03.07.2009 tarih ve 27277sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi
Gazete’de değişikliği yayımlanan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”
ve 2/11/1986 tarih ve 19269 sayılı “Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği”ndeki 1
kg/saat sınırının altında kaldığından ötürü toz modellemesi yapılmasına gerek
duyulmamıştır.




EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

201/398
3. Yükleme Havuzu

Yükleme Havuzu arazisinin hazırlanması aşamasında toplam 1500 m
3
kazı
yapılacaktır. 1500 m
3
‘lük kazının 400 m
3
’ü yükleme havuzu kapsamında dolgu olarak
kullanılacak. Geriye kalan 1.100 m
3
malzemenin tamamı Kazı Fazlası Malzeme Döküm
Alanına edilecektir. Bu nedenle kazı, yükleme, nakliye ve boşaltmadan kaynaklı toz
emisyonu oluşacaktır.

Yükleme Havuzu alanında kazı çalışmalarının 2 ay süreceği öngörülmüştür.
Malzeme yoğunluğu ortalama yaklaşık 2 ton/ m
3
’tür. Bu durumda yükleme havuzu
sahasında yapılacak hafriyat miktarı aşağıda verilmiştir.

Toplam hafriyat miktarı = 1.100 m
3
x 2 ton/m
3

Toplam hafriyat miktarı = 2.200 ton
Çalışılacak gün sayısı = 52 gün ( 2 ay, ayda 26 gün )
Günde çalışılacak saat = 416 saat (günde 8 saat)
Saatlik hafriyat miktarı = 5,28 ton/saat

………………………………………………

Taşıma sırasında bir kamyona yaklaşık 20 tonluk yükleme yapılabilmektedir.

Toplam hafriyat miktarı = 2.200 ton
Toplam çalışma süresi = 416 saat
Toplam sefer sayısı (4 ay) = 2.200 ton/ 20ton/sefer = 110 sefer
Saatlik sefer sayısı = 110/416 = 0,26 sefer/saat = ~1sefer/saat
Taşıma mesafesi = 15 km (yaklaşık alınmıştır)
……………………………………………….

Tablo 82. Yükleme Havuzunda Yapılacak Hafriyattan Kaynaklı Oluşacak Emisyon Miktarı
Emisyon Faktörleri kg/ton
Toz
Kaynağı
Kontrollü Durum
Kontrollü
Durum
Kontrolsüz Durum Kontrolsüz Durum
Kazı
İşlemi
5,28 ton/saatx0,0125
kg/ton
0,066
kg/saat
5,28 ton/saat x0,025kg/ton 0,132 kg/saat
Yükleme
İşlemi
5,28 ton/saat x0,005
kg/ton
0,0264
kg/saat
5,28 ton/saat x0,01 kg/ton 0,052 kg/saat
Nakliye
İşlemi
1sefer/saat x0,35 kg / km
x15 kmx2(gidiş-dönüş)
10,5
kg/saat
1 sefer/saatx0,7 kg / km
x15 kmx2(gidiş-dönüş)
21 kg/saat
Boşaltma
İşlemi
5,28 ton/saat x0,005
kg/ton
0,0264
kg/saat
5,28 ton/saat x0,01 kg/ton 0,052 kg/saat
Toplam
10,61
kg/saat
Toplam 21,236 kg/saat

Yükleme Havuzu alanında gerçekleştirilecek hafriyat işlemleri sırasında
malzemenin sökülmesinden, kamyonlara boşaltılmasından, kamyonların nakliyesinden ve
malzemenin boşaltılmasından kaynaklı toz emisyonu miktarı Tablo 82.’de verilmiştir.

Yapılan toz emisyonu hesaplama neticesinde kontrollü durumda 10,61 kg/saat,
kontrolsüz durumda ise 21,236 kg/saat olup 03.07.2009 tarih ve 27277sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi
Gazete’de değişikliği yayımlanan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”
ve 2/11/1986 tarih ve 19269 sayılı “Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği”ndeki 1
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

202/398
kg/saat sınırının üstünde kalmaktadır. Bu nedenle yönetmelik gereği kontrolsüz
durumdaki 21,236 kg/saat için toz dağılım modellemesi yapılmıştır. Modellemede
Gaussian Dispersiyon Modeli kullanılmıştır.

Gaussian Dispersiyon Modeli

Bu modelde aşağıdaki kabuller yapılmıştır;

 Bulut dağılımı yatayda ve düşeyde Gauss dağılımına sahiptir. o
y
ve o
z
bulut
konsantrasyon dağılımının standart sapmalarıdır.
 U bulutu etkileyen ortalama rüzgar hızıdır.
 Q üniform kirletici emisyon debisidir.
 Toplam yansıma yer yüzeyinde oluşur. Yer yüzeyinde depolama veya bu yüzeyle
reaksiyon söz konusu değildir.
 Her yerde türbülans aynıdır.
 Bulutun geçtiği tabakalarda rüzgar hızı sabit ve rüzgar yönü değişmez
 o
y
ve o
z
kaynaktan uzaklığın

bir fonksiyonudur.
 Kullanılan normal birimler:

Konsantrasyon :g/m
3

Kütlesel debi(Q) :g/sn
Rüzgar hızı(u) :m/sn

o
y
, o
z
, h ve koordinatlar metredir.
U
h
Değerinin Hesaplanması:
U
h
= U
R
(h/z
a
)M (Formül IV)

M değerleri için aşağıdaki Tablo 83. esas alınır.

Tablo 83. Yayılma Sınıflarına Göre M Değerleri
Yayılma Sınıfı M
A (Çok kararsız) 0,09
B (Kararsız) 0,20
C/I (Nötral) 0,22
C/II (Nötral) 0,28
D (Kararlı) 0,37
E (Çok kararlı) 0,42

h: 10 m (Araçların hareketi sırasında tozun çıkabileceği yükseklik)
z
a
: 30 m (Anemometrenin zeminden yüksekliği)

Tozun dağılım modellemesinde; havada asılı partiküllerin hesabında Formül-II,
çöken toz miktarı hesabında ise Formül-III kullanılmıştır. Modelleme çalışmasında sahaya
en yakın meteoroloji istasyonu olan Artvin Meteoroloji İstasyonu’nda kaydedilen Uzun
Yıllar Meteoroloji Bülteni’nden yararlanılmıştır.







EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

203/398
Tablo 84. Rüzgar Verilerini Sınıflanması

N

N
N
E

N
E

E
N
E

E

E
S
E

S
E

S
S
E

S

S
S
W

S
W

W
S
W

W

W
N
W

N
W

N
N
W

Ua 0,95 0,96 0,93 1,0 1,0 1,2 1,2 1,1 0,93 1,0 1,2 1,6 2,0 2,2 2,0 1,7
Ur 3,0 4,5 1,5 2,0 1,0 1,5 1,5 2,0 3,0 3,0 3,0 3,0 1,0 1,5 1,5 3,0
Uh 2,5 3,7 1,2 1,7 0,8 1,2 1,2 1,7 2,5 2,5 2,5 2,5 0,8 1,2 1,2 2,5

Tozun dağılım modellemesinde; havada asılı partiküllerin hesabında Formül-II,
çöken toz miktarı hesabında ise Formül-III kullanılmıştır.

Formül II – Havada asılı partiküller için;


Formül III – Çöken Toz Miktarı için:

d (x,y) = 28800 Σ V
d
i C
i
(x,y,0)
i=1

Hafriyat sırasında sürekli olarak meydana gelen toplam toz miktarı 21,236 kg/saattir.
Ancak toplam tozun %80’ini 10 μ.dan büyük partiküller, %20’sini ise 10 μ.dan küçük
partiküller oluşturmaktadır (Kaynak: Müezzinoğlu A., D.E.Ü., 1997).

Havada Asılı Partiküller için (10 μ.dan küçük partiküller):
Q= 4,24 kg/saat
h = 10 m
z = 10 m
V
di
= 0,07 m/sn alınmıştır.

Bu veriler doğrultusunda aşağıdaki tabloda çeşitli uzaklıklar için C(x,y,z) değerleri
hesaplanmıştır.

Tablo 85. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (μg/m3) (Yükleme Havuzu Alanı)
Mesafe N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW
100
9,6 9,6 9,6 9,6 9,6 9,6 9,6 9,6 9,6 9,6 9,6 13,8 16,4 16,4 16,4 13,8
200
1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 2,0 2,6 2,6 2,6 2,0
300
0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,6 0,9 0,9 0,9 0,6
500
0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2
900
0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
1000
0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
1500
0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
2500
0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

204/398
0,0
2,0
4,0
6,0
8,0
10,0
12,0
14,0
16,0
18,0
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
100
200
500
750
1000
1500
2000
Cİ Havada Asılı Partiküller μgr/m3

Şekil 21. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Yükleme Havuzu Alanı)

Çöken Toz Miktarı için (10 μ.dan büyük partiküller):
Q= 16,98 kg/saat
h = 10 m
z = 2
V
di
= 0,07 m/sn alınmıştır.

Bu veriler doğrultusunda aşağıdaki tabloda çeşitli uzaklıklar için di değerleri
hesaplanmıştır.

Tablo 86. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2.saat) (Yükleme Havuzu Alanı)
Mesafe N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW
100 12,7 12,7 12,7 12,7 12,7 12,7 12,7 12,7 12,7 12,7 12,7 41,6 80,5 80,5 80,5 41,6
200 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 2,7 6,2 6,2 6,2 2,7
300 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,6 1,4 1,4 1,4 0,6
500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,2 0,2 0,2 0,1
900 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
1000 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
1500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
2500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

205/398
0,0
10,0
20,0
30,0
40,0
50,0
60,0
70,0
80,0
90,0
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
100
200
500
750
1000
1500
2000
Cİ ÇÖKEN TOZLAR HESABI mg/m2-gün

Şekil 22. Çöken Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Yükleme Havuzu Alanı)

Yapılan hava modellemesi çalışması ile faaliyet alanının 100 metreden 2500 metre
ötesine kadar farklı rüzgar yönleri için çalışma süresi boyunca çevresinde meydana
getireceği partikül konsantrasyonu hesaplanmıştır. Modelleme sonucu elde edilen
değerler 03.07.2009 tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş
olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de değişikliği yayımlanan “Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Tablo 2.2. de belirtilen ve verilen uzun
(UVS) ve kısa (KVS) vadeli sınır değerlerle karşılaştırılmıştır. 03.07.2009 tarih ve 27277
sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği EK-2 “Tesislerin Hava
Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması ve Hava Kalitesi Ölçümünde” “Tesis Etki
Alanında Bu Yönetmelik EK-2 Tablo 2.2.’de yer alan Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
Sağlanması Gerekir” denilmektedir. Buna göre söz konusu proje için yapılan
modellemede 2011 ve 2012 yılları için asılı ve çöken toz KVS ve UVS değerlerine ulaşılan
mesafeler aşağıdaki tablolarda verilmektedir. Hesaplamalardan da görüldüğü üzere
oluşacak toz emisyonları ve yerleşime olan mesafe tablodaki sınır değerleri
sağlamaktadır.

Tablo 87. Proje Kapsamında UVS ve KVS Değerlerine Ulaşılan Mesafeler (Yükleme Havuzu Alanı İçin)
Havada Asılı Partikül Madde
(PM 10) µg/m
3

2011
KVS 180
UVS 96
100 metre
2012
KVS 140
UVS 78
100 metre
Çöken toz mg/m
2
/gün
2011
KVS 494
UVS 266
100 metre
2012
KVS 442
UVS 238
100 metre

Tablo 88. En Yakın Yerleşime Göre Değerleri (Yükleme Havuzu Alanı İçin)
Birim En Yakın Yerleşim Yeri Mİn. Max.
PM10 µg/m
3
1250 m mesafede bulunan
Kamilet Vadisi
~0,0 μg/m
3
~0,0 μg/m
3

Çöken Toz mg/m
2
/gün 1250 m mesafede bulunan
Kamilet Vadisi
~0,0mg/m
2
.saat ~0,0mg/m
2
.saat
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

206/398
Modellemede öncelikle en kötü koşullar düşünülerek hesaplamalar yapılmıştır. Bu
değerler sonuçta bir matematiksel hesaplama sonucu olup modellemede kullanılan
parametrelere ve önceden varsayımlara dayalı olarak yapılmaktadır. Dolayısıyla rüzgarın
yönündeki herhangi bir değişme modelleme için seçtiğimiz bulutun kararlılık sınıfı ve
bununla beraber dikey yönde tablodan alınan sabit değerleri, rüzgar hızındaki değişme,
yağış miktarı vb. yapılan konsantrasyon hesabını değiştirecektir. Bölgenin meteorolojik
verilerinin sabit olduğu varsayılmıştır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
Yükleme Havuzu Alanında yapılacak hafriyat işlemleri için Yönetmelikte belirtilen tesis etki
alanında uzun vadeli, kısa vadeli sınır değerler ve kademeli azaltım tablosunda belirtilen
hedef yılı uygulamasına uyulacaktır.

4. Cebri Boru ve Santral Binası

Cebri Boru ve Santral Binası alanında arazinin hazırlanması aşamasında toplam
27.070 m
3
kazı yapılacaktır. 27.070 m
3
malzemenin tamamı Kazı Fazlası Malzeme
Döküm Alanına sevk edilecektir. Bu nedenle kazı, yükleme, nakliye ve boşaltmadan toz
emisyonu oluşacaktır.

Cebri Boru ve Santral Binası alanında kazı çalışmalarının 4 ay süreceği
öngörülmüştür. Malzeme yoğunluğu ortalama yaklaşık 2 ton/ m
3
’tür. Bu durumda regülatör
sahasında yapılacak hafriyat miktarı aşağıda verilmiştir.

Toplam hafriyat miktarı = 27.070 m
3
x 2 ton/m
3

Toplam hafriyat miktarı = 54.140 ton
Çalışılacak gün sayısı = 104 gün ( 4 ay, ayda 26 gün )
Günde çalışılacak saat = 832 saat (günde 8 saat)
Saatlik hafriyat miktarı = 65 ton/saat
………………………………………………

Taşıma sırasında bir kamyona yaklaşık 20 tonluk yükleme yapılabilmektedir.

Toplam hafriyat miktarı = 54.140 ton
Toplam çalışma süresi = 832 saat
Toplam sefer sayısı (3 ay) = 54.140 ton/ 20ton/sefer = 2.707sefer
Saatlik sefer sayısı = 2.707/832 = 3,25sefer/saat = ~4sefer/saat
Taşıma mesafesi = 7,5 km (yaklaşık alınmıştır)
……………………………………………….














EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

207/398
Tablo 89. Cebri Boru ve Santral Binası Alanında Yapılacak Hafriyattan Kaynaklı Oluşacak Emisyon
Miktarı
Emisyon Faktörleri kg/ton
Toz
Kaynağı
Kontrollü Durum
Kontrollü
Durum
Kontrolsüz Durum
Kontrolsüz
Durum
Kazı
İşlemi
65 ton/saat x0,0125 kg/ton
0,8125
kg/saat
65 ton/saat x0,025kg/ton 1,625 kg/saat
Yükleme
İşlemi
65 ton/saat x0,005 kg/ton
0,325
kg/saat
65 ton/saat tx0,01 kg/ton 0,65 kg/saat
Nakliye
İşlemi
4sefer/saatx0,35 kg / km x
7,5 km x 2(gidiş-dönüş)
21
kg/saat
4 sefer/saat x0,7 kg / km
x7,5 x 2(gidiş-dönüş)
42 kg/saat
Boşaltma
İşlemi
65 ton/saat x0,005 kg/ton
0,325
kg/saat
65 ton/saat x0,01 kg/ton 0,65 kg/saat
Toplam
22,462
kg/saat
Toplam 44,925 kg/saat

Cebri Boru ve Santral Binası alanında gerçekleştirilecek hafriyat işlemleri sırasında
malzemenin sökülmesinden, kamyonlara boşaltılmasından, kamyonların nakliyesinden,
malzemenin boşaltılmasından kaynaklı oluşacak toz emisyon miktarı Tablo 89.’da
verilmiştir.

Yapılan toz emisyonu hesaplama neticesinde kontrollü durumda 22,462 kg/saat,
kontrolsüz durumda ise 44,925 kg/saat olup 03.07.2009 tarih ve 27277sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi
Gazete’de değişikliği yayımlanan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”
ve 2/11/1986 tarih ve 19269 sayılı “Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği”ndeki 1
kg/saat sınırının üstünde kalmaktadır. Bu nedenle yönetmelik gereği kontrolsüz
durumdaki 44,925 kg/saat için toz dağılım modellemesi yapılmıştır. Modellemede
Gaussian Dispersiyon Modeli kullanılmıştır.

M değeri için Tablo 83. değerleri esas alınmıştır.

h: 10 m (Araçların hareketi sırasında tozun çıkabileceği yükseklik)
z
a
: 30 m (Anemometrenin zeminden yüksekliği)

Tozun dağılım modellemesinde; havada asılı partiküllerin hesabında Formül-II,
çöken toz miktarı hesabında ise Formül-III kullanılmıştır. Modelleme çalışmasında sahaya
en yakın meteoroloji istasyonu olan Artvin Meteoroloji İstasyonu’nda kaydedilen Uzun
Yıllar Meteoroloji Bülteni’nden yararlanılmıştır.

Hafriyat sırasında sürekli olarak meydana gelen toplam toz miktarı 44,925 kg/saattir.
Ancak toplam tozun %80’ini 10 μ.dan büyük partiküller, %20’sini ise 10 μ.dan küçük
partiküller oluşturmaktadır (Kaynak: Müezzinoğlu A., D.E.Ü., 1997).

Havada Asılı Partiküller için (10 μ.dan küçük partiküller):
Q= 8,985 kg/saat
h = 10 m
z = 10 m
V
di
= 0,07 m/sn alınmıştır.

Bu veriler doğrultusunda aşağıdaki tabloda çeşitli uzaklıklar için C(x,y,z) değerleri
hesaplanmıştır.


EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

208/398
Tablo 90. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (μg/m3) (Cebri Boru ve Santral Binası İçin)
Mesafe N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW
100 20,4 20,4 20,4 20,4 20,4 20,4 20,4 20,4 20,4 20,4 20,4 29,3 34,8 34,8 34,8 29,3
200 2,6 2,6 2,6 2,6 2,6 2,6 2,6 2,6 2,6 2,6 2,6 4,3 5,6 5,6 5,6 4,3
300 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 1,4 1,9 1,9 1,9 1,4
500 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,3 0,5 0,5 0,5 0,3
900 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1
1000 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 0,0
1500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
2500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0,0
5,0
10,0
15,0
20,0
25,0
30,0
35,0
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
100
200
500
750
1000
1500
2000
Cİ Havada Asılı Partiküller μgr/m3

Şekil 23. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Cebri Boru ve Santral Binası İçin)

Çöken Toz Miktarı için (10 μ.dan büyük partiküller):
Q= 35,94 kg/saat
h = 10 m
z = 2
V
di
= 0,07 m/sn alınmıştır.

Bu veriler doğrultusunda aşağıdaki tabloda çeşitli uzaklıklar için di değerleri
hesaplanmıştır.










EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

209/398
Tablo 91. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2.saat) (Cebri Boru ve Santral Binası İçin)
Mesafe N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW
100 26,9 26,9 26,9 26,9 26,9 26,9 26,9 26,9 26,9 26,9 26,9 88,1 170,3 170,3 170,3 88,1
200 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 5,6 13,2 13,2 13,2 5,6
300 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 1,2 3,1 3,1 3,1 1,2
500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,2 0,5 0,5 0,5 0,2
900 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 0,0
1000 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
1500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
2500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0,0
2,0
4,0
6,0
8,0
10,0
12,0
14,0
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
100
200
500
750
1000
1500
2000

Şekil 24. Çöken Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Cebri Boru ve Santral Binası İçin)

Yapılan hava modellemesi çalışması ile faaliyet alanının 100 metreden 2500 metre
ötesine kadar farklı rüzgar yönleri için çalışma süresi boyunca çevresinde meydana
getireceği partikül konsantrasyonu hesaplanmıştır. Modelleme sonucu elde edilen
değerler 03.07.2009 tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş
olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de değişikliği yayımlanan “Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Tablo 2.2. de belirtilen ve verilen uzun
(UVS) ve kısa (KVS) vadeli sınır değerlerle karşılaştırılmıştır. 03.07.2009 tarih ve 27277
sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği EK-2 “Tesislerin Hava
Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması ve Hava Kalitesi Ölçümünde” “Tesis Etki
Alanında Bu Yönetmelik EK-2 Tablo 2.2.’de yer alan Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
Sağlanması Gerekir” denilmektedir. Buna göre söz konusu proje için yapılan
modellemede 2011 ve 2012 yılları için asılı ve çöken toz KVS ve UVS değerlerine ulaşılan
mesafeler aşağıdaki tablolarda verilmektedir. Hesaplamalardan da görüldüğü üzere
oluşacak toz emisyonları ve yerleşime olan mesafe tablodaki sınır değerleri
sağlamaktadır.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

210/398
Tablo 92. Proje Kapsamında UVS ve KVS Değerlerine Ulaşılan Mesafeler (Cebri Boru ve Santral Binası
İçin)

Havada Asılı Partikül Madde
(PM 10) µg/m
3

2011
KVS 180
UVS 96
100 metre
2012
KVS 140
UVS 78
100 metre
Çöken toz mg/m
2
/gün
2011
KVS 494
UVS 266
100 metre
2012
KVS 442
UVS 238
100 metre

Tablo 93. En Yakın Yerleşime Göre Değerleri (Cebri Boru ve Santral Binası İçin)
Birim En Yakın Yerleşim Yeri Mİn. Max.
PM10 µg/m
3
243 m mesafede bulunan
Kamilet Mezrası
~2,6 μg/m
3
~5,6 μg/m
3

Çöken Toz mg/m
2
/gün 243 m mesafede bulunan
Kamilet Mezrası
~1,2 mg/m
2
.saat ~13,2
mg/m
2
.saat

Modellemede öncelikle en kötü koşullar düşünülerek hesaplamalar yapılmıştır. Bu
değerler sonuçta bir matematiksel hesaplama sonucu olup modellemede kullanılan
parametrelere ve önceden varsayımlara dayalı olarak yapılmaktadır. Dolayısıyla rüzgarın
yönündeki herhangi bir değişme modelleme için seçtiğimiz bulutun kararlılık sınıfı ve
bununla beraber dikey yönde tablodan alınan sabit değerleri, rüzgar hızındaki değişme,
yağış miktarı vb. yapılan konsantrasyon hesabını değiştirecektir. Bölgenin meteorolojik
verilerinin sabit olduğu varsayılmıştır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
cebri boru ve santral binası alanında yapılacak hafriyat işlemleri için Yönetmelikte
belirtilen tesis etki alanında uzun vadeli, kısa vadeli sınır değerler ve kademeli azaltım
tablosunda belirtilen hedef yılı uygulamasına uyulacaktır.

5. Regülatör Alanı Ulaşım Yolu Çalışması

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
santral alanına ulaşımı sağlamak amacıyla mevcut yol bulunmakta olup; santral alanından
regülatör alanına ulaşımı sağlamak amacıyla ise yaklaşık 6 km’lik bir yol çalışması
yapılacaktır. Söz konusu regülatör alanı ulaşım yolu için yaklaşık 36.500 m
3
’lük hafriyat
yapılacak olup; 36.500 m
3
hafriyatın 18.000 m
3
’ü eğimi sağlamak amacıyla kendi
bünyesinde dolgu olarak 10.800 m
3
’ü ise Kırma-Eleme Tesisine sevk edilerek mıcıra
çevrilerek tekrar yol kaplamasında kullanılacaktır. Geriye kalan 7.700 m
3
hafriyat
malzemesi ise Kazı Fazlası Malzeme Döküm alanına sevk edilecektir.

Regülatör alanı ulaşım yolu çalışmasından kaynaklı toz oluşumu; malzemenin
kazılmasından, malzemenin yüklenmesinden, boşaltılmasından ve nakliyesinden kaynaklı
olacaktır.

Regülatör alanı ulaşım yolu çalışmalarının 5 ay süreceği öngörülmüştür. Malzeme
yoğunluğu ortalama yaklaşık 2 ton/ m
3
’tür. Bu durumda regülatör alanı ulaşım yolu
çalışmalarında yapılacak hafriyat miktarı aşağıda verilmiştir.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

211/398
Kırma-Eleme Tesisine Sevkiyattan Kaynaklı

Toplam hafriyat miktarı = 10.800 m
3
x 2 ton/m
3

Toplam hafriyat miktarı = 21.600 ton
Çalışılacak gün sayısı = 130 gün ( 5 ay, ayda 26 gün )
Günde çalışılacak saat = 1040 saat (günde 8 saat)
Saatlik hafriyat miktarı = 20,76 ton/saat
………………………………………………

Taşıma sırasında bir kamyona yaklaşık 20 tonluk yükleme yapılabilmektedir.

Toplam hafriyat miktarı = 21.600 ton
Toplam çalışma süresi = 1040 saat
Toplam sefer sayısı (3 ay) = 21.600 ton/ 20ton/sefer = 1080sefer
Saatlik sefer sayısı = 1080/1040 = 1,038 sefer/saat = ~2sefer/saat
Taşıma mesafesi = 4 km (ortalama alınmıştır)
……………………………………………….

Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanına Sevkiyattan Kaynaklı

Toplam hafriyat miktarı = 7.700 m
3
x 2 ton/m
3

Toplam hafriyat miktarı = 15.400 ton
Çalışılacak gün sayısı = 130 gün ( 5 ay, ayda 26 gün )
Günde çalışılacak saat = 1040 saat (günde 8 saat)
Saatlik hafriyat miktarı = 14,80 ton/saat
………………………………………………

Taşıma sırasında bir kamyona yaklaşık 20 tonluk yükleme yapılabilmektedir.

Toplam hafriyat miktarı = 15.400 ton
Toplam çalışma süresi = 1040 saat
Toplam sefer sayısı (3 ay) = 15.400 ton/ 20ton/sefer = 770 sefer
Saatlik sefer sayısı = 770/1040 = 0,74 sefer/saat = ~1sefer/saat
Taşıma mesafesi = 10 km (ortalama alınmıştır)
……………………………………………….

Tablo 94. Regülatör Alanı Ulaşım Yolu Çalışmasından Kaynaklı Oluşacak Emisyon Miktarı
Emisyon Faktörleri kg/ton
Toz
Kaynağı
Kontrollü Durum
Kontrollü
Durum
Kontrolsüz Durum Kontrolsüz Durum
Kırma-Eleme Tesisine Sevkiyattan Kaynaklı
Kazı
İşlemi
20,76ton/saatx0,0125
kg/ton
0,259
kg/saat
20,76ton/saat
x0,025kg/ton
0,519 kg/saat
Yükleme
İşlemi
20,76ton/saatx0,005
kg/ton
0,103kg/saat
20,76ton/saatx0,01
kg/ton
0,207 kg/saat
Nakliye
İşlemi
2 sefer/saatx0,35 kg /
km x 4 km x 2(gidiş-
dönüş)
5,6
kg/saat
2 sefer/saatx0,7 kg /
km x 4 km x 2(gidiş-
dönüş)
11,2 kg/saat
Boşaltma
İşlemi
20,76ton/saatx0,005
kg/ton
0,103
kg/saat
20,76 ton/saat x0,01
kg/ton
0,207 kg/saat
Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanına Sevkiyattan Kaynaklı
Kazı
İşlemi
14,80ton/saatx0,0125
kg/ton
0,185
kg/saat
14,80ton/saat
x0,025kg/ton
0,37 kg/saat
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

212/398
Emisyon Faktörleri kg/ton
Yükleme
İşlemi
14,80ton/saatx0,005
kg/ton
0,074
kg/saat
14,80ton/saat tx0,01
kg/ton
0,148 kg/saat
Nakliye
İşlemi
1 sefer/saatx0,35 kg /
km x 10 km x 2(gidiş-
dönüş)
7
kg/saat
1 sefer/saatx0,7 kg /
km x 10 km x 2(gidiş-
dönüş)
14 kg/saat
Boşaltma
İşlemi
14,80ton/saatx0,005
kg/ton
0,074
kg/saat
14,80 ton/saat x0,01
kg/ton
0,148 kg/saat
Toplam
13,398
kg/saat
Toplam 27,099 kg/saat

Regülatör alanı ulaşım yolu çalışması kapsamında gerçekleştirilecek hafriyat
işlemleri sırasında malzemenin sökülmesinden, kamyonlara boşaltılmasından,
kamyonların nakliyesinden, malzemenin boşaltılmasından kaynaklı oluşacak toz emisyon
miktarı Tablo 94.’de verilmiştir.

Yapılan toz emisyonu hesaplama neticesinde kontrollü durumda 13,398 kg/saat,
kontrolsüz durumda ise 27,099 kg/saat olup 03.07.2009 tarih ve 27277sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi
Gazete’de değişikliği yayımlanan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”
ve 2/11/1986 tarih ve 19269 sayılı “Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği”ndeki 1
kg/saat sınırının üstünde kalmaktadır. Bu nedenle yönetmelik gereği kontrolsüz
durumdaki 27,099 kg/saat için toz dağılım modellemesi yapılmıştır. Modellemede
Gaussian Dispersiyon Modeli kullanılmıştır.

M değeri için Tablo 83. değerleri esas alınmıştır.

h: 10 m (Araçların hareketi sırasında tozun çıkabileceği yükseklik)
z
a
: 30 m (Anemometrenin zeminden yüksekliği)

Tozun dağılım modellemesinde; havada asılı partiküllerin hesabında Formül-II,
çöken toz miktarı hesabında ise Formül-III kullanılmıştır. Modelleme çalışmasında sahaya
en yakın meteoroloji istasyonu olan Artvin Meteoroloji İstasyonu’nda kaydedilen Uzun
Yıllar Meteoroloji Bülteni’nden yararlanılmıştır.

Hafriyat sırasında sürekli olarak meydana gelen toplam toz miktarı 27,099 kg/saattir.
Ancak toplam tozun %80’ini 10 μ.dan büyük partiküller, %20’sini ise 10 μ.dan küçük
partiküller oluşturmaktadır (Kaynak: Müezzinoğlu A., D.E.Ü., 1997).

Havada Asılı Partiküller için (10 μ.dan küçük partiküller):
Q= 5,419 kg/saat
h = 10 m
z = 10 m
V
di
= 0,07 m/sn alınmıştır. Bu veriler doğrultusunda aşağıdaki tabloda çeşitli
uzaklıklar için C(x,y,z) değerleri hesaplanmıştır.








EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

213/398
Tablo 95. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (μg/m3) (Regülatör Alanı Ulaşım Yolu İçin)
Mesafe N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW
100 12,3 12,3 12,3 12,3 12,3 12,3 12,3 12,3 12,3 12,3 12,3 17,7 21,0 21,0 21,0 17,7
200 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 2,6 3,4 3,4 3,4 2,6
300 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,8 1,1 1,1 1,1 0,8
500 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,2 0,3 0,3 0,3 0,2
900 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 0,0
1000 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
1500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
2500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0,0
5,0
10,0
15,0
20,0
25,0
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
100
200
500
750
1000
1500
2000
Cİ Havada Asılı Partiküller μgr/m3

Şekil 25. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Regülatör Alanı Ulaşım Yolu İçin)

Çöken Toz Miktarı için (10 μ.dan büyük partiküller):
Q= 21,679 kg/saat
h = 10 m
z = 2
V
di
= 0,07 m/sn alınmıştır.

Bu veriler doğrultusunda aşağıdaki tabloda çeşitli uzaklıklar için di değerleri
hesaplanmıştır.











EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

214/398
Tablo 96. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2.saat) (Regülatör Alanı Ulaşım Yolu İçin)
Mesafe N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW
100 16,3 16,3 16,3 16,3 16,3 16,3 16,3 16,3 16,3 16,3 16,3 53,1 102,8 102,8 102,8 53,1
200 0,8 0,8 0,8 0,8 0,8 0,8 0,8 0,8 0,8 0,8 0,8 3,4 8,0 8,0 8,0 3,4
300 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,7 1,8 1,8 1,8 0,7
500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,3 0,3 0,3 0,1
900 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
1000 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
1500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
2500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0,0
20,0
40,0
60,0
80,0
100,0
120,0
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
100
200
500
750
1000
1500
2000
Cİ ÇÖKEN TOZLAR HESABI mg/m2-gün

Şekil 26. Çöken Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Regülatör Alanı Ulaşım Yolu İçin)

Yapılan hava modellemesi çalışması ile faaliyet alanının 100 metreden 2500 metre
ötesine kadar farklı rüzgar yönleri için çalışma süresi boyunca çevresinde meydana
getireceği partikül konsantrasyonu hesaplanmıştır. Modelleme sonucu elde edilen
değerler 03.07.2009 tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş
olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de değişikliği yayımlanan “Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Tablo 2.2. de belirtilen ve verilen uzun
(UVS) ve kısa (KVS) vadeli sınır değerlerle karşılaştırılmıştır. 03.07.2009 tarih ve 27277
sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği EK-2 “Tesislerin Hava
Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması ve Hava Kalitesi Ölçümünde” “Tesis Etki
Alanında Bu Yönetmelik EK-2 Tablo 2.2.’de yer alan Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
Sağlanması Gerekir” denilmektedir. Buna göre söz konusu proje için yapılan
modellemede 2011 ve 2012 yılları için asılı ve çöken toz KVS ve UVS değerlerine ulaşılan
mesafeler aşağıdaki tablolarda verilmektedir. Hesaplamalardan da görüldüğü üzere
oluşacak toz emisyonları ve yerleşime olan mesafe tablodaki sınır değerleri
sağlamaktadır.




EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

215/398
Tablo 97. Proje Kapsamında UVS ve KVS Değerlerine Ulaşılan Mesafeler (Regülatör Alanı Ulaşım Yolu
İçin)

Havada Asılı Partikül Madde
(PM 10) µg/m
3

2011
KVS 180
UVS 96
100 metre
2012
KVS 140
UVS 78
100 metre
Çöken toz mg/m
2
/gün
2011
KVS 494
UVS 266
100 metre
2012
KVS 442
UVS 238
100 metre

Tablo 98. En Yakın Yerleşime Göre Değerleri (Regülatör Alanı Ulaşım Yolu İçin)
Birim En Yakın Yerleşim Yeri Mİn. Max.
PM10 µg/m
3
243 m mesafede bulunan
Kamilet Mezrası
~1,5 μg/m
3
~3,4 μg/m
3

Çöken Toz mg/m
2
/gün 243 m mesafede bulunan
Kamilet Mezrası
~0,8mg/m
2
.saat ~8,0mg/m
2
.saat

Modellemede öncelikle en kötü koşullar düşünülerek hesaplamalar yapılmıştır. Bu
değerler sonuçta bir matematiksel hesaplama sonucu olup modellemede kullanılan
parametrelere ve önceden varsayımlara dayalı olarak yapılmaktadır. Dolayısıyla rüzgarın
yönündeki herhangi bir değişme modelleme için seçtiğimiz bulutun kararlılık sınıfı ve
bununla beraber dikey yönde tablodan alınan sabit değerleri, rüzgar hızındaki değişme,
yağış miktarı vb. yapılan konsantrasyon hesabını değiştirecektir. Bölgenin meteorolojik
verilerinin sabit olduğu varsayılmıştır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
regülatör alanı ulaşım yolu kapsamında yapılacak hafriyat işlemleri için Yönetmelikte
belirtilen tesis etki alanında uzun vadeli, kısa vadeli sınır değerler ve kademeli azaltım
tablosunda belirtilen hedef yılı uygulamasına uyulacaktır.

6. Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu Çalışması

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
santral alanına ulaşımı sağlamak amacıyla mevcut yol bulunmakta olup; santral alanından
regülatör alanına ulaşımı sağlamak amacıyla ise yaklaşık 6 km’lik bir yol çalışması
yapılacaktır. Ayrıca proje kapsamında inşa edilecek yükleme havuzuna ulaşımı sağlamak
amacıyla ise de yaklaşık 5 km’lik yol çalışması yapılacaktır. Söz konusu yükleme havuzu
ulaşım yolu için yaklaşık 30.250 m
3
’lük hafriyat yapılacak olup; 30.250 m
3
hafriyatın
15.000 m
3
’ü eğimi sağlamak amacıyla kendi bünyesinde dolgu olarak 9.000 m
3
’ü ise
Kırma-Eleme Tesisine sevk edilerek mıcıra çevrilerek tekrar yol kaplamasında
kullanılacaktır. Geriye kalan 6.250 m
3
hafriyat malzemesi ise Kazı Fazlası Malzeme
Döküm alanına sevk edilecektir.

Yükleme havuzu ulaşım yolu çalışmasından kaynaklı toz oluşumu; malzemenin
kazılmasından, malzemenin yüklenmesinden, boşaltılmasından ve nakliyesinden kaynaklı
olacaktır.

Yükleme havuzu ulaşım yolu çalışmalarının 4 ay süreceği öngörülmüştür.
Malzeme yoğunluğu ortalama yaklaşık 2 ton/ m
3
’tür. Bu durumda regülatör alanı ulaşım
yolu çalışmalarında yapılacak hafriyat miktarı aşağıda verilmiştir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

216/398
Kırma-Eleme Tesisine Sevkiyattan Kaynaklı
Toplam hafriyat miktarı = 9.000 m
3
x 2 ton/m
3

Toplam hafriyat miktarı = 18.000 ton
Çalışılacak gün sayısı = 104 gün ( 4 ay, ayda 26 gün )
Günde çalışılacak saat = 832 saat (günde 8 saat)
Saatlik hafriyat miktarı = 21,63 ton/saat
………………………………………………

Taşıma sırasında bir kamyona yaklaşık 20 tonluk yükleme yapılabilmektedir.

Toplam hafriyat miktarı = 18.000 ton
Toplam çalışma süresi = 832 saat
Toplam sefer sayısı (3 ay) = 18.000 ton/ 20ton/sefer = 900sefer
Saatlik sefer sayısı = 900/832 = 1,081 sefer/saat = ~2sefer/saat
Taşıma mesafesi = 6,5 km (ortalama alınmıştır)
……………………………………………….

Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanına Sevkiyattan Kaynaklı

Toplam hafriyat miktarı = 6.250 m
3
x 2 ton/m
3

Toplam hafriyat miktarı = 12.500 ton
Çalışılacak gün sayısı = 104 gün ( 4 ay, ayda 26 gün )
Günde çalışılacak saat = 832 saat (günde 8 saat)
Saatlik hafriyat miktarı = 15,02 ton/saat
………………………………………………

Taşıma sırasında bir kamyona yaklaşık 20 tonluk yükleme yapılabilmektedir.

Toplam hafriyat miktarı = 12.500 ton
Toplam çalışma süresi = 832saat
Toplam sefer sayısı (3 ay) = 12.500 ton/ 20ton/sefer = 625 sefer
Saatlik sefer sayısı = 625/832 = 0,75 sefer/saat = ~1sefer/saat
Taşıma mesafesi = 10 km (ortalama alınmıştır)
……………………………………………….

Tablo 99. Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu Çalışmasından Kaynaklı Oluşacak Emisyon Miktarı
Emisyon Faktörleri kg/ton
Toz
Kaynağı
Kontrollü Durum
Kontrollü
Durum
Kontrolsüz Durum
Kontrolsüz
Durum
Kırma-Eleme Tesisine Sevkiyattan Kaynaklı
Kazı
İşlemi
21,63ton/saatx0,0125
kg/ton
0,27 kg/saat 21,63ton/saat x0,025kg/ton 0,54 kg/saat
Yükleme
İşlemi
21,63ton/saatx0,005 kg/ton
0,108
kg/saat
21,63ton/saat tx0,01 kg/ton 0,216 kg/saat
Nakliye
İşlemi
2 sefer/saatx0,35 kg / km x
6,5 km x 2(gidiş-dönüş)
9,1
kg/saat
2 sefer/saatx0,7 kg / km x
6,5 km x 2(gidiş-dönüş)
18,2 kg/saat
Boşaltma
İşlemi
21,63ton/saatx0,005 kg/ton
0,108
kg/saat
21,63 ton/saat x0,01 kg/ton 0,216 kg/saat
Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanına Sevkiyattan Kaynaklı
Kazı
İşlemi
15,02ton/saatx0,0125
kg/ton
0,187
kg/saat
15,02ton/saat x0,025kg/ton 0,375 kg/saat
Yükleme
İşlemi
15,02ton/saatx0,005 kg/ton
0,075
kg/saat
15,02ton/saat tx0,01 kg/ton 0,15 kg/saat
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

217/398
Emisyon Faktörleri kg/ton
Nakliye
İşlemi
1 sefer/saatx0,35 kg / km x
10 km x 2(gidiş-dönüş)
7
kg/saat
1 sefer/saatx0,7 kg / km x
10 km x 2(gidiş-dönüş)
14 kg/saat
Boşaltma
İşlemi
15,02ton/saatx0,005 kg/ton
0,075
kg/saat
15,02 ton/saat x0,01 kg/ton 0,15 kg/saat
Toplam
16,923
kg/saat
Toplam 33,847 kg/saat

Yükleme havuzu ulaşım yolu çalışması kapsamında gerçekleştirilecek hafriyat
işlemleri sırasında malzemenin sökülmesinden, kamyonlara boşaltılmasından,
kamyonların nakliyesinden, malzemenin boşaltılmasından kaynaklı oluşacak toz emisyon
miktarı Tablo 99.’da verilmiştir.

Yapılan toz emisyonu hesaplama neticesinde kontrollü durumda 16,923 kg/saat,
kontrolsüz durumda ise 33,847 kg/saat olup 03.07.2009 tarih ve 27277sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi
Gazete’de değişikliği yayımlanan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”
ve 2/11/1986 tarih ve 19269 sayılı “Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği”ndeki 1
kg/saat sınırının üstünde kalmaktadır. Bu nedenle yönetmelik gereği kontrolsüz
durumdaki 33,847 kg/saat için toz dağılım modellemesi yapılmıştır. Modellemede
Gaussian Dispersiyon Modeli kullanılmıştır.

M değeri için Tablo 83. değerleri esas alınmıştır.

h: 10 m (Araçların hareketi sırasında tozun çıkabileceği yükseklik)
z
a
: 30 m (Anemometrenin zeminden yüksekliği)

Tozun dağılım modellemesinde; havada asılı partiküllerin hesabında Formül-II,
çöken toz miktarı hesabında ise Formül-III kullanılmıştır. Modelleme çalışmasında sahaya
en yakın meteoroloji istasyonu olan Artvin Meteoroloji İstasyonu’nda kaydedilen Uzun
Yıllar Meteoroloji Bülteni’nden yararlanılmıştır.

Hafriyat sırasında sürekli olarak meydana gelen toplam toz miktarı 33,847 kg/saattir.
Ancak toplam tozun %80’ini 10 μ.dan büyük partiküller, %20’sini ise 10 μ.dan küçük
partiküller oluşturmaktadır (Kaynak: Müezzinoğlu A., D.E.Ü., 1997).

Havada Asılı Partiküller için (10 μ.dan küçük partiküller):
Q= 6,76 kg/saat
h = 10 m
z = 10 m
V
di
= 0,07 m/sn alınmıştır.

Bu veriler doğrultusunda aşağıdaki tabloda çeşitli uzaklıklar için C(x,y,z) değerleri
hesaplanmıştır.









EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

218/398
Tablo 100. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (μg/m3) (Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu İçin)
Mesafe N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW
100 15,4 15,4 15,4 15,4 15,4 15,4 15,4 15,4 15,4 15,4 15,4 22,1 26,2 26,2 26,2 22,1
200 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9 3,2 4,2 4,2 4,2 3,2
300 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 1,0 1,4 1,4 1,4 1,0
500 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,2 0,4 0,4 0,4 0,2
900 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 0,0
1000 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 0,0
1500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
2500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0,0
5,0
10,0
15,0
20,0
25,0
30,0
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
100
200
500
750
1000
1500
2000
Cİ Havada Asılı Partiküller μgr/m3

Şekil 27. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu İçin)

Çöken Toz Miktarı için (10 μ.dan büyük partiküller):
Q= 27,07 kg/saat
h = 10 m
z = 2
V
di
= 0,07 m/sn alınmıştır.

Bu veriler doğrultusunda aşağıdaki tabloda çeşitli uzaklıklar için di değerleri
hesaplanmıştır.










EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

219/398
Tablo 101. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2.saat) (Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu İçin)
Mesafe N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW
100 20,3 20,3 20,3 20,3 20,3 20,3 20,3 20,3 20,3 20,3 20,3 66,3 128,3 128,3 128,3 66,3
200 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9 4,2 9,9 9,9 9,9 4,2
300 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,9 2,3 2,3 2,3 0,9
500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,4 0,4 0,4 0,1
900 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
1000 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
1500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
2500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0,0
20,0
40,0
60,0
80,0
100,0
120,0
140,0
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
100
200
500
750
1000
1500
2000
Cİ ÇÖKEN TOZLAR HESABI mg/m2-gün

Şekil 28. Çöken Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu İçin)

Yapılan hava modellemesi çalışması ile faaliyet alanının 100 metreden 2500 metre
ötesine kadar farklı rüzgar yönleri için çalışma süresi boyunca çevresinde meydana
getireceği partikül konsantrasyonu hesaplanmıştır. Modelleme sonucu elde edilen
değerler 03.07.2009 tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş
olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de değişikliği yayımlanan “Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Tablo 2.2. de belirtilen ve verilen uzun
(UVS) ve kısa (KVS) vadeli sınır değerlerle karşılaştırılmıştır. 03.07.2009 tarih ve 27277
sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği EK-2 “Tesislerin Hava
Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması ve Hava Kalitesi Ölçümünde” “Tesis Etki
Alanında Bu Yönetmelik EK-2 Tablo 2.2.’de yer alan Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
Sağlanması Gerekir” denilmektedir. Buna göre söz konusu proje için yapılan
modellemede 2011 ve 2012 yılları için asılı ve çöken toz KVS ve UVS değerlerine ulaşılan
mesafeler aşağıdaki tablolarda verilmektedir. Hesaplamalardan da görüldüğü üzere
oluşacak toz emisyonları ve yerleşime olan mesafe tablodaki sınır değerleri
sağlamaktadır.




EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

220/398
Tablo 102. Proje Kapsamında UVS ve KVS Değerlerine Ulaşılan Mesafeler (Yükleme Havuzu Ulaşım
Yolu İçin)

Havada Asılı Partikül Madde
(PM 10) µg/m
3

2011
KVS 180
UVS 96
100 metre
2012
KVS 140
UVS 78
100 metre
Çöken toz mg/m
2
/gün
2011
KVS 494
UVS 266
100 metre
2012
KVS 442
UVS 238
100 metre

Tablo 103. En Yakın Yerleşime Göre Değerleri (Yükleme Havuzu Ulaşım Yolu İçin)
Birim En Yakın Yerleşim Yeri Mİn. Max.
PM10 µg/m
3
900 m mesafede bulunan
Kamilet Mezrası
~0,0 μg/m
3
~0,1 μg/m
3

Çöken Toz mg/m
2
/gün 900 m mesafede bulunan
Kamilet Mezrası
~0,0mg/m
2
.saat ~0,0mg/m
2
.saat

Modellemede öncelikle en kötü koşullar düşünülerek hesaplamalar yapılmıştır. Bu
değerler sonuçta bir matematiksel hesaplama sonucu olup modellemede kullanılan
parametrelere ve önceden varsayımlara dayalı olarak yapılmaktadır. Dolayısıyla rüzgarın
yönündeki herhangi bir değişme modelleme için seçtiğimiz bulutun kararlılık sınıfı ve
bununla beraber dikey yönde tablodan alınan sabit değerleri, rüzgar hızındaki değişme,
yağış miktarı vb. yapılan konsantrasyon hesabını değiştirecektir. Bölgenin meteorolojik
verilerinin sabit olduğu varsayılmıştır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
Yükleme havuzu ulaşım yolu kapsamında yapılacak hafriyat işlemleri için Yönetmelikte
belirtilen tesis etki alanında uzun vadeli, kısa vadeli sınır değerler ve kademeli azaltım
tablosunda belirtilen hedef yılı uygulamasına uyulacaktır.

7. Şantiye Sahası

Şantiye Sahası içerisinde kurulacak Kırma-Eleme Tesisi ile ilgili geniş kapsamlı
bilgi Bölüm V.1.6.’da, Harç Ünitesi Tesisi ile ilgili olarak geniş kapsamlı bilgi ise Bölüm
V.1.7.’de verilmiştir.

Kurulması planlanan Kırma-Eleme Tesisinin kapasitesi 60 ton/saat, Harç Ünitesi
Tesisinin ise 30 m
3
/saat olarak belirlenmiştir.

Kurulması planlanan Harç Ünitesi Tesislerinde en sık kullanılan reçeteye göre 1 m
3

beton üretebilmek için 300 kg çimento, 1950 kg mıcır(kum+çakıl) ve 125 kg su
kullanılacaktır.

Dolayısı ile saatte 30 m
3
beton üretimi için 58,5(30x1,95 ton)ton mıcıra ihtiyaç
duyulmaktadır. Ayrıca proje kapsamında saatte üretilecek 30 m
3
beton 10 m
3
kapasiteli
transmikserler ile taşınacağından saatte 3 sefer yapılacaktır.

Şantiye Sahası içerisindeki toz oluşumu; depolama alanından alınacak
malzemenin Kırma-Eleme tesisi bunkerine boşaltmasından, kırılıp elenmesinden, daha
sonrasında malzemenin Harç Ünitesi Tesisinde bunkerlere boşaltılması esnasında ve
transmikserleri betonu taşıması esnasında oluşmaktadır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

221/398
Harç Ünitesinde üretilecek beton malzemesi projenin inşaat aşamasında
kullanılacağından ötürü nakliye için ortalama mesafe 7 km kabul edilmiştir.

Tablo 104. Şantiye Sahasından Kaynaklı Oluşacak Emiyon Miktarı
Emisyon Faktörleri kg/ton
Toz
Kaynağı
Kontrollü Durum
Kontrollü
Durum
Kontrolsüz Durum
Kontrolsüz
Durum
Boşaltma
İşlemi
(Bunkere)
60 ton/saat x0,005
kg/ton
0,3
kg/saat
60 kg/saat x0,01 kg/ton 0,6 kg/saat
Birincil
Kırıcı
60 ton/saatx0,0243
kg/ton
1,458
kg/saat
60 kg/saatx0,243kg/ton 14,58 kg/saat
İkincil Kırıcı
60 ton/saatx0,0585
kg/ton
3,51
kg/saat
60 kg/saatx0,585kg/ton 35,1 kg/saat
Elek Serisi 60 ton/saatx0,005 kg/ton
0,3
kg/saat
60 kg/saatx0,01kg/ton 0,6 kg/saat
Silodan
Kamyona
Boşaltma
60 ton/saatx0,005 kg/ton
0,3
kg/saat
60 kg/saatx0,01kg/ton 0,6 kg/saat
Kamyondan
Beton
bunkerine
boşaltma
58,5 ton/saatx0,005
kg/ton
0,2925
kg/saat
58,5 kg/saatx0,01kg/ton 0,585 kg/saat
Nakliye
3sefer/saatx0,35 kg / km
x7kmx2(gidiş-dönüş)
14,7
kg/saat
3sefer/saatx0,7 kg / km
x7x2(gidiş-dönüş)
29,4 kg/saat
Toplam
20,86
kg/saat
Toplam 81,46 kg/saat

Şantiye Sahasından kaynaklı oluşacak toz emisyon miktarı Tablo 104.’de
verilmiştir.

Yapılan toz emisyonu hesaplama neticesinde kontrollü durumda 20,86 kg/saat,
kontrolsüz durumda ise 81,46 kg/saat olup 03.07.2009 tarih ve 27277sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi
Gazete’de değişikliği yayımlanan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”
ve 2/11/1986 tarih ve 19269 sayılı “Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği”ndeki 1
kg/saat sınırının üstünde kalmaktadır. Bu nedenle yönetmelik gereği kontrolsüz
durumdaki 81,46 kg/saat için toz dağılım modellemesi yapılmıştır. Modellemede Gaussian
Dispersiyon Modeli kullanılmıştır.

M değeri için Tablo 83. değerleri esas alınmıştır.

h: 10 m (Araçların hareketi sırasında tozun çıkabileceği yükseklik)
z
a
: 30 m (Anemometrenin zeminden yüksekliği)

Tozun dağılım modellemesinde; havada asılı partiküllerin hesabında Formül-II,
çöken toz miktarı hesabında ise Formül-III kullanılmıştır. Modelleme çalışmasında sahaya
en yakın meteoroloji istasyonu olan Artvin Meteoroloji İstasyonu’nda kaydedilen Uzun
Yıllar Meteoroloji Bülteni’nden yararlanılmıştır.

Şantiye Sahasında meydana gelen toplam toz miktarı 81,46 kg/saattir. Ancak
toplam tozun %80’ini 10 μ.dan büyük partiküller, %20’sini ise 10 μ.dan küçük partiküller
oluşturmaktadır (Kaynak: Müezzinoğlu A., D.E.Ü., 1997).

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

222/398
Havada Asılı Partiküller için (10 μ.dan küçük partiküller):
Q= 16,29 kg/saat
h = 10 m
z = 10 m
V
di
= 0,07 m/sn alınmıştır. Bu veriler doğrultusunda aşağıdaki tabloda çeşitli
uzaklıklar için C(x,y,z) değerleri hesaplanmıştır.

Tablo 105. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (μg/m3) (Şantiye Sahası İçin)
Mesafe N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW
100 37,0 37,0 37,0 37,0 37,0 37,0 37,0 37,0 37,0 37,0 37,0 53,2 63,0 63,0 63,0 53,2
200 4,6 4,6 4,6 4,6 4,6 4,6 4,6 4,6 4,6 4,6 4,6 7,8 10,2 10,2 10,2 7,8
300 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,6 0,9 0,9 0,9 0,6
500 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,2 0,3 0,3 0,3 0,2
900 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1
1000 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
1500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
2500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0,0
10,0
20,0
30,0
40,0
50,0
60,0
70,0
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
100
200
500
750
1000
1500
2000
Cİ Havada Asılı Partiküller μgr/m3

Şekil 29. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Şantiye Sahası İçin)

Çöken Toz Miktarı için (10 μ.dan büyük partiküller):
Q= 65,168 kg/saat
h = 10 m
z = 2
V
di
= 0,07 m/sn alınmıştır.

Bu veriler doğrultusunda aşağıdaki tabloda çeşitli uzaklıklar için di değerleri
hesaplanmıştır.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

223/398
Tablo 106. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2.saat) (Şantiye Sahası İçin)
Mesafe N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW
100 48,9 48,9 48,9 48,9 48,9 48,9 48,9 48,9 48,9 48,9 48,9 159,7 308,9 308,9 308,9 159,7
200 2,3 2,3 2,3 2,3 2,3 2,3 2,3 2,3 2,3 2,3 2,3 10,2 23,9 23,9 23,9 10,2
300 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,3 0,9 0,9 0,9 0,3
500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,2 0,2 0,2 0,1
900 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 0,0
1000 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
1500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
2500 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0,0
50,0
100,0
150,0
200,0
250,0
300,0
350,0
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
100
200
500
750
1000
1500
2000
Cİ ÇÖKEN TOZLAR HESABI mg/m2-gün

Şekil 30. Çöken Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Şantiye Sahası İçin)

Yapılan hava modellemesi çalışması ile faaliyet alanının 100 metreden 2500 metre
ötesine kadar farklı rüzgar yönleri için çalışma süresi boyunca çevresinde meydana
getireceği partikül konsantrasyonu hesaplanmıştır. Modelleme sonucu elde edilen
değerler 03.07.2009 tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş
olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de değişikliği yayımlanan “Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Tablo 2.2. de belirtilen ve verilen uzun
(UVS) ve kısa (KVS) vadeli sınır değerlerle karşılaştırılmıştır. 03.07.2009 tarih ve 27277
sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği EK-2 “Tesislerin Hava
Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması ve Hava Kalitesi Ölçümünde” “Tesis Etki
Alanında Bu Yönetmelik EK-2 Tablo 2.2.’de yer alan Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
Sağlanması Gerekir” denilmektedir. Buna göre söz konusu proje için yapılan
modellemede 2011 ve 2012 yılları için asılı ve çöken toz KVS ve UVS değerlerine ulaşılan
mesafeler aşağıdaki tablolarda verilmektedir. Hesaplamalardan da görüldüğü üzere
oluşacak toz emisyonları ve yerleşime olan mesafe tablodaki sınır değerleri
sağlamaktadır.





EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

224/398
Tablo 107. Proje Kapsamında UVS ve KVS Değerlerine Ulaşılan Mesafeler (Şantiye Sahası İçin)

Havada Asılı Partikül Madde
(PM 10) µg/m
3

2011
KVS 180
UVS 96
100 metre
2012
KVS 140
UVS 78
100 metre
Çöken toz mg/m
2
/gün
2011
KVS 494
UVS 266
100 metre
2012
KVS 442
UVS 238
100 metre

Tablo 108. En Yakın Yerleşime Göre Değerleri (Şantiye Sahası İçin)
Birim En Yakın Yerleşim Yeri Mİn. Max.
PM10 µg/m
3
4.350 m mesafede bulunan
Kamilet Mezrası
~0,0 μg/m
3
~0,0 μg/m
3

Çöken Toz mg/m
2
/gün 4.350 m mesafede bulunan
Kamilet Mezrası
~0,0mg/m
2
.saat ~0,0mg/m
2
.saat

Modellemede öncelikle en kötü koşullar düşünülerek hesaplamalar yapılmıştır. Bu
değerler sonuçta bir matematiksel hesaplama sonucu olup modellemede kullanılan
parametrelere ve önceden varsayımlara dayalı olarak yapılmaktadır. Dolayısıyla rüzgarın
yönündeki herhangi bir değişme modelleme için seçtiğimiz bulutun kararlılık sınıfı ve
bununla beraber dikey yönde tablodan alınan sabit değerleri, rüzgar hızındaki değişme,
yağış miktarı vb. yapılan konsantrasyon hesabını değiştirecektir. Bölgenin meteorolojik
verilerinin sabit olduğu varsayılmıştır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
Şantiye Sahası içerisinde açılması planlanan harç ünitesi tesisi ve kırma-eleme
tesislerinde yapılacak işlemlerden kaynaklı oluşacak toz emisyonu ile ilgili Yönetmelikte
belirtilen tesis etki alanında uzun vadeli, kısa vadeli sınır değerler ve kademeli azaltım
tablosunda belirtilen hedef yılı uygulamasına uyulacaktır.

V.1.9. Zemin Emniyeti ve Su Kaçağı Olmaması için Yapılacak İşlemler,

Sahanın hazırlanması ve kazı işlerinde zemin güvenliğinin sağlanması, zemin
emniyeti açısından önemli yer tutmaktadır. Zemin güvenliği faaliyetleri; proje süresince
yeni yolların yapımı ve mevcut yolların iyileştirilmesi sırasında ve yapılacak ünitelerin
inşaatları sırasında gerçekleştirilecektir.

Yıl boyunca, söz konusu ünitelere ulaşım sağlanabilmelidir. Ancak yağışlı
dönemlerde yörenin kaba ve dik topoğrafyaya sahip olduğu bölgelerinde toprak kayma ve
heyelan riski olabileceğinden dolayı ulaşım sağlanamaz hale gelebilir. Ulaşım
güzergahının geçtiği bölgelerde bu olumsuz durumu engellemek amacıyla heyelan riski
taşıyan bölgelerde taş duvar veya istinat duvarı örülmesi planlanmaktadır.

En kötü hava şartlarında bile inşaat faaliyetlerinden kaynaklanan trafik yoğunluğuna
cevap verebilmek için, bilinen tüm inşaat mühendisliği teknikleri uygulanacak, istinat
duvarları, drenaj kanalları, erozyon alanlarında asfalt ve taş blokaj uygulamaları gerektiği
yerlerde yapılarak yollarda yoğun yağmurlarda bile işlerlik sağlanmaya çalışılacaktır.
Periyodik bakım programı tüm inşaat süresince uygulanacaktır. Hizmet ömürlerini uzun
tutmak için yeni yapılacak yolların gevşek zeminler yerine, sert kaya zeminlerde
yapılmasına dikkat edilecektir. Tünel kazma makineleri ve delme/patlatma yolu ile açılacak
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

225/398
tünel inşaatlarında da zemin güvenliği önemli olduğundan, gerekli etki azaltıcı önlemler
alınacaktır.

Regülatör ve kanal yapılarında su kaçağının; kaliteli, aşınmaya karşı dayanıklı boru
malzemesi kullanılarak, uygun boru çapı seçilerek, belirli aralıklarla kontroller yapılarak
önlenmesi planlanmaktadır (Kurulu güç optimizasyonu kapsamında projenin debisi, buna
bağlı olarak kanal boyutları, tünel ve cebri boru çapı ile kurulu gücün optimizasyonu
yapılmıştır).

V.1.10. Arazinin Hazırlanması ve İnşaat Alanı için Gerekli Arazinin Temini Amacıyla
Kesilecek Ağaçların Tür ve Sayıları, Kesilecek Ağaçların Bölgedeki Orman
Ekosistemi Üzerine Etkileri, Ortadan Kaldırılacak Tabii Bitki Türleri ve Ne Kadar
Alanda Bu İşlerin Yapılacağı, Flora ve Fauna Üzerine Olabilecek Etkiler,

Artvin İli, Arhavi İlçesi sınırları içerisinde gerçekleştirilmesi planlanmış olan
Taşlıkaya-HES Projesi kapsamında Kapistre Dere’nin bir kolu olan Ballı Dere üzerinde,
983.00 kodunda tesis edilecek Taşlıkaya Regülatörü; akış aşağı kesimde, akarsu
kıyısında tesis edilecek bir hidroelektrik santrali, regülatörde toplanan suyu hidroelektrik
santraline iletmek amacıyla yararlanılacak 3.824 metre uzunluğunda, 3 m çapında bir
iletim tüneli; tünel ile taşınan suyun hidroelektrik santraline düşürülmeden önce tutulacağı
bir yükleme havuzu ve buradaki suyun HES’e düşürülmesinde kullanılacak, 750 metre
uzunlukta, 1,15 cm çapında bir cebri boru ile oldukça sınırlı büyüklükteki bir şantiye alanı
bulunmaktadır.

Ballı Dere üzerinde inşa edilecek regülatörde toplanacak sular tesis edilecek iletim
kanallarıyla akarsuyun akış istikametinde, daha düşük bir yükseltide inşa edilecek olan
hidroelektrik santraline iletilecektir. Suyun iletilmesinde kullanılması planlanan tüneller,
akış yönüne göre sağ sahilden dağlık kesime girecek ve santral alanına yakın bir kesimde
açığa çıkacaktır. Tesis edilmesi planlana tünel doğal bitki örtüsüne zarar vermeyecek
inşaat tekniğiyle gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Özellikle tünellerin giriş ve
çıkış noktalarında gerçekleştirilecek ağaç kesimleri esnasında oldukça özenli olunacak,
mümkün olduğunca az ağaç ve bitki kesilmesi sağlanacaktır. Böylelikle bu kesimlerdeki
söz konusu bitkisel formasyonda yaşayan veya bu kesimlere gelmesi olası fauna
elemanlarının etkilenme riskini de en aza indirebilecektir.

Bölgedeki bitki örtüsünün yoğunluğu ve yıllık yağış ortalamasının yüksekliği gibi
avantajlar inşaat dönemi sonrasında gerçekleştirilmesi önerilen peyzaj çalışmalarını
destekleyici özelliktedir.

Yine, iyileştirme çalışmaları kapsamında çalı ve ağaçların kesilmek zoruna
kalındığı kesimlerde gerçekleştirilecek bitkilendirme çalışmalarında öncelikle yörenin doğal
formlarından istifade edilmesi fauna bileşenlerinin yeniden bu kesimlere yerleşmesinde
yarar getirecektir.

Proje bileşenlerinden olan regülatör, HES tesisleri, yükleme havuzu, işletme binası
ve cebri borunun geçeceği kesimlerde ve civarında ibreli ve geniş yapraklı ağaç formları ile
çalı formları baskın karakterdedir. Projenin gerçekleştirilmesi aşamasında, söz konusu
binaların ve tesislerin kurulacağı kesimlerde, özellikle de bitkisel formasyonun mevcut
olduğu alanlarda az sayıda da olsa kesim, tıraşlama ve işleme faaliyeti
gerçekleştirilecektir. Öncelikle belli sayıdaki ağaç kesilecek, daha küçük boylu, çalı ve
benzeri bitkiler ise tıraşlanarak buradan uzaklaştırılacaklardır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

226/398
Proje kapsamında “Ekolojik Değerlendirme Raporu”nda (Bkz. Ek-12) uzmanlarca
alanda yapılan incelemeler sonucu belirlenen ağaç türleri ve faaliyetin bu türlere ve flora-
faunaya etkileri aşağıda verilmiştir.

Proje sahasının tamamına yönelik olarak Ekolojik Değerlendirme Raporunu
hazırlayan uzmanlar tarafından gerçekleştirilmiş olan gözlem ve incelemeler esnasında
kuşlar ve sürüngenler başta olmak üzere bazı karasal omurgalı hayvan türlerinin bu bitki
formasyonunu ve bu formasyonun bulunduğu kesimlerdeki habitatları çok yoğun olmasa
da değişik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kullanabildikleri belirlenmiştir. Bu kesimlerdeki
ağaç ve çalı formlarının kesilmesi sürecinde bu kesimleri kullanan fauna bileşenleriyle ilgili
olarak bazı önlemlerin alınması gerekecektir. Aksi durumda, yani herhangi bir önlem
alınmadığı durumda bu habitatları kullanan yabanıl formların zarar görme, yaralanma veya
ölme riski gündeme gelecektir. Risk altında bulunan yabanıl formlar arasında ulusal ve
uluslar arası koruma statülerine sahip türler bulunmaktadır. Nadir veya korunan türlere ait
bireylerin zarar görmesine ek olarak bu formlara zarar verilmesi ulusal ölçekli koruma
önlemleri dışında uluslar arası sözleşmelere de ters düşmektedir. Bu durum ülke bazında
değişik yaptırımları gündeme getirebilecektir.

Her iki yönüyle de istenmeyen bu durumun önüne geçilebilmesi amacıyla,
kesim/tıraşlama öncesinde yabanıl fauna bileşenlerinin alanda bulunmadığına, bu
kesimlerden uzaklaşmış olduklarına emin olunacaktır. Kesim öncesi gerçekleştirilecek
görsel kontrollerde rastlanan hayvanların kendiliklerinden kaçarak uzaklaşmaları
beklenmektedir. Aksi takdirde, yani herhangi bir nedenden dolayı bu kesimlerden
uzaklaşmamış bireylerin söz konusu olduğu durumlarda bu bireylerin zarar görmemeleri
için bu kesimlerden uzaklaştıracak yöntemler kullanılacaktır. Genellikle kaçırmaya yönelik
olarak seslerden yararlanılacaktır. Alışılmadık ve yüksek tondaki seslerden meydana
gelecek rahatsızlık sonucu bitkilerin içine, arasına veya altına saklanan formlar ortaya
çıkarak yakın alanlarda, kendilerini daha güvenli hissedecekleri habitatlara uzaklaşmak
zorunda kalacaklardır.

Eğer kaçırma uygulamasından sonuç alınamazsa uygun yakalama kepçeleri
kullanılarak yakalanan yabanıl formlar eldivenlerle dikkatlice tutularak alan dışında, zarar
görmeyecekleri uygun habitatlara taşınarak uzaklaştırılacaktır. Bu uzaklaştırma uygun
yakalama yöntemleri ve donanımları kullanılarak deneyimli bir kişi ya da ekip tarafından
gerçekleştirilmesine özen gösterilecektir. Bu amaçla faaliyet alanına yakın çevredeki ilgili
kişi ve kuruluşlardan uzman desteği talep edilebilir” denilmekte olup alanda raporda bahsi
geçen ve aşağıda verilen önlemler ışığında hareket edilecektir.

Yabanıl formların bu kesimlerden uzaklaştığına emin olunduktan sonraki aşama
kesimi gerçekleştirilen tek ve çok yıllık bitkisel materyalin bu kesimlerden
uzaklaştırılmasıdır. Taşıma aşamasının hemen öncesinde bu malzeme yeniden gözden
geçirilecek. Çıplak elle dokunmaksızın, doğrudan gözle yapılacak kontrollerde kesilmiş
materyalin üzerinde, altında veya içerisinde bulunması olası yılan, kertenkele veya
kemirgenler gibi omurgalı hayvanlar, yukarıda değinildiği şekilde uygun yakalama
donanımı ve yöntemleriyle zarar verilmeden yakalanacak ve basit bez torbalara konularak
faaliyetten etkilenmeyecek komşu alanlara taşınarak bu kesimlerde dikkatli bir şekilde
doğal ortamlarına bırakılacaklardır.

Bitkisel formasyon içerisinde barınması olası türler yanında zeminde, toprak altında
da yaşamakta olan yabanıl türler söz konusudur. Bu türler arasında koruma altında
olmayan türler bulunduğu gibi koruma altında olan birçok tür de söz konusudur. Çalışmalar
öncesinde çalışma yapılacak kesimler dikkatlice gözden geçirilecektir. Bu kontroller
esnasında, zeminde yaşayan ve toprak altına barınan yabanıl formlara ait yuva giriş
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

227/398
delikleri ve zemin üzerindeki tümseklerin yerleri belirlenecektir. Bu kesimlerde yapılacak
çalışmalarda özellikle dikkatli olunacaktır. Çünkü toprak içerisinde, yüzeye yakın
kesimlerde bazı kemirgenler, kurbağa, kertenkele, yılan ve diğer memeli formların
bulunması olasılığı vardır. Bu kesimlerde bu yabanıl formların mevcut olduğu durumlarda
iş makinelerinin faaliyeti esnasında açığa çıkabilecek, hatta bu esnada çeşitli derecelerde
zarara uğrama riski söz konusudur. İstenmeyen bu durumun önüne geçebilmek, yani
hayvanların iş makinelerinden olumsuz etkilenmesinin önüne geçebilmek için ya
kendiliklerinden kaçmalarına müsaade edilecek ya da yine uygun donanım ve yöntem ile
yakalana bireyler alan dışında uygun ortamlara taşınacaklardır.

Proje bileşenleri arasında en önemli dönüşüm regülatör, yükleme havuzu ve
santral binalarının yer alacağı kesimlerde gerçekleşecektir. Ballı Dere üzerinde, derenin
kıyısında tesis edilecek kalıcı su toplama yapısı, tünel, yükleme havuzu ve santral binası
daimi olarak bu kesimlerde kalacak beton yapılardır. Bu kesimde şekillendirilmiş olan
şantiye alanı ise geçici mahiyettedir.

Regülatör, Ballı Dere üzerinde beton özellikte, büyükçe bir havuz şeklinde olacaktır.
İnşaat zemini olarak akarsu yatağı üzerinde sınırlı büyüklükteki bir açıklık seçilmiştir.
Regülatörün tesis edileceği kesimin akarsu kıyısında kendiliğinden meydana gelmiş,
nispeten düz ve bitkisiz bir alandan seçilmesiyle bu kesimlerde doğal bitki örtüsüne,
özellikle de orman formasyonuna ve bu kesimlerden yararlanan fauna elemanlarına
verilebilecek zararların da önüne geçilmesi hedeflenmiştir. Faaliyetle ilgili olarak
gerçekleştirilen saha çalışmalarında zeminde yaşamakta olan bazı kemirgen türleri
belirlenmiştir. Bu türler habitat olarak genellikle orman alanlarını tercih etmektedirler. Bu
nedenle orman alanları dışında, iki farklı noktada tesis edilmesi planlanan kalıcı beton
yapıların inşaatı sürecinde bu türlere bağlı bireylerin herhangi bir zarar görmesi
beklenmemektedir. Faaliyet kapsamında ayrıca santral yeri olarak seçilen kesimde çok
yıllık bitkilerin bulunmaması bitki örtüsüne verilebilecek zarar riskini de ortadan
kaldırmaktadır.

Proje ile ilgili Ek-18’de verilen ÇED İnceleme Değerlendirme Raporunda da
belirtildiği gibi 145.000 m
2
’lik alan Orman Arazisi vasfındadır. Söz konusu proje
kapsamında ağaç adedi tespiti mümkün olmamakla beraber yaklaşık hektarda 100 adet
ağaç olduğu düşünülmüştür. Buna göre proje sahasında toplam yaklaşık 250 x 14,5 =
1450 ağaç kesilmesi planlanmaktadır.

Ayrıca, projenin inşaat aşamaları başlamadan önce gerekli dosyalar hazırlanarak
(ağaç röleve planı vb.) T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü’nden
gerekli izinler alınacaktır. Bu aşamada öncelikle arazi ve kadastro araştırmaları
gerçekleştirilecek, haritalar hazırlanacak kesin mülkiyet durumları belirlenecektir. Böylelikle
projede kullanılacak orman alanı miktarı, kesilecek ağaç miktarı ve ağaç türleri v.s. izin
aşamasında hazırlanacak 1/1000 ölçekli ağaç röleve planları ile belirlenecektir.

Söz konusu proje kapsamında mümkün mertebe ağaç kesiminden kaçınılacak ve
“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” inşaat aşamasında çıkacak
kazı fazlası malzeme Hat-Pek Beton İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti.’ye ait 20061655 Ruhsat
nolu alanın içerisinde yer alan pasa alanına sevk edilecek ve kesinlikle bu alan dışarısında
başka bir alana pasa, atık veya herhangi bir malzeme dökülmeyecektir.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

228/398
V.1.11. İnşaat İşlemleri Süresince Su Ortamında, Dere Yatağında ve Proje Alanında
Mevcut Canlı Türlerine (karasal ve sucul flora-fauna) Olabilecek Etkiler ve Hassas
Türlerin Ne Şekilde Korunacağı, Alınacak Önlemler,

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” Projesi kapsamında,
Ballı Dere üzerindeki regülatör aracılığıyla toplanan ve iletim tüneli aracılığıyla yükleme
havuzuna aktarılan sular buradan cebri boru aracılığıyla santral bünyesindeki türbinlere
düşürülecektir. Yükleme havuzundaki suyun aşağıda yer alan HES ile arasındaki
yükseklik farkı nedeniyle büyük bir hızla santraldeki türbinlere düşürülerek elektrik enerjisi
üretilecektir. Akarsu akış yönüne göre aşağı kesimde İnşa edilmesi planlanan HES’in
kaplayacağı fiziksel alan oldukça sınırlı olup hemen hemen bir apartmanın kaplayacağı
alan kadardır. HES’in yer alacağı kesim Ballı Dere üzerinde, akarsu akış yönüne göre sağ
sahilde, çok fazla eğimi olmayan bir topoğrafya üzerindedir. Ballı Dere bu kesimde
nispeten geniş ve kıyıları taşlarla kaplı bir yatakta akmaktadır.

İnşaat aşamasında tünel güzergahının kazılmasıyla ortaya çıkacak malzemenin
değerlendirilme şekli çok büyük önem taşımaktadır. Bu malzemenin kesinlikle akarsu
yatağına boşaltılmaması veya gelişigüzel doğal ortamlara tasfiye edilmemesi
gerekmektedir. Eğer herhangi bir şekilde, geçici olarak bile depolanması gerekiyorsa bu
alanların dikkatli bir şekilde seçilmesi ve döküm sürecinde sürekli kontrol altında
bulundurulması hareketli fauna formlarının zarar görebilme riskini ortadan kaldıracaktır.

İnşaat Sırasında oluşacak çevresel etkilerin flora-fauna üzerinde oluşturacağı
durum ve alınacak önlemler Ek-15’de “Ekolojik Değerlendirme Raporu”nda uzmanlarca
belirlenen değerlendirmeler kaynak alınarak aşağıda verilmiştir.

Doğal ortamlarda gerçekleştirilen faaliyetler esnasında en fazla zarar gören
kesimler yolların genişletilmesi ya da yeni yolların açılması nedeniyle dönüşüme uğrayan
doğal yaşam alanlarıdır. Bu kesimlerde gerçekleştirilecek çalışmalar nedeniyle doğal
bitkisel doku zarar görmekte, bu kesimlerden istifade eden yabanıl formlar ise genellikle
yaşam alanlarını kaybetmektedirler. Bu nedenle;

 Yol açılması veya genişletme çalışmaları sürecinde yabanıl formların zarar
görmemesi için dikkatli olunacak,
 Çalışmalar öncesinde, esnasında veya sonrasında ortaya çıkabilecek canlı
türleri zarar görmeden bu kesimlerden uzaklaştırılacak,
 Çalışmalar esnasında ortaya çıkacak fazla malzeme gelişigüzel doğal
ortamlara tasfiye edilmeyerek, kırma-eleme tesis alanı içerisinde inşaat ve yol
yapım çalışmalarında kullanılmak zere geçici olarak depolanacaktır.

Toz Emisyonları, Etkiler ve Önlemler

Proje kapsamında söz konusu yolların açılması veya genişletilmesi; inşaat
çalışmalarında kullanılacak malzemelerin temin edilmesi, kırılması, iş makineleriyle taşıyıcı
araçlara yüklenmesi, taşınması ve kullanılacağı kesimlere boşaltılması aşamasında toz
emisyonları söz konusu olabilecektir. Özellikle bu malzemenin elde edilmesi ve işlenmesi
aşamasında sulama ve çöktürme gibi yöntemlerle bu emisyonların önüne
geçilebilmektedir. Böylece bitki örtüsü başta olmak üzere yakın çevrede yabanıl formlar
tarafından değişik gereksinimlerin karşılanması amacıyla kullanılan habitatların ve bu
kesimlerde bulunması olası yabanıl formların açığa çıkan tozdan olumsuz etkilenmelerinin
önüne geçilebilecektir.


EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

229/398
Gürültü, Etkiler ve Önlemler

İnşaat faaliyetine başlanmasıyla birlikte birçok kaynaktan, farklı düzeylerde
gürültüler ortaya çıkacaktır. Bilindiği gibi birçok hayvan türü insanlara göre daha düşük
desibeldeki sesten olumsuz etkilenmektedir. Etkilenme sonucunda ya o kesimlerdeki
habitatlarını terk ederler ya da, başta üreme olmak üzere beslenme, dinlenme, barınma
gibi değişik faaliyetlerine ara verirler veya tamamen vazgeçebilirler. İstenmeyen bu
durumun önüne geçebilmek amacıyla inşaat sezonunun kuluçka/üreme dönemine
rastlayan dilimlerinde gürültünün tamamen önlenmesi söz konusu olamayacağına göre en
azından yönetmelikle belirlenmiş olan minimum düzeye indirilmesini sağlayacak önlemler
alınarak bu durumun önüne geçilebilir.

Faaliyet alanı sınırları içerisinde farklı gereksinimlerini karşılayabilmek amacıyla
doğal olarak bulunan yerel fauna bileşenlerinin bazıları inşaat aşamasında iş
makinelerinden, işletme aşamasında ise değişik kaynaklardan ortaya çıkan gürültüden
rahatsızlık duyabileceklerdir. Bu rahatsızlık nedeniyle bazı türler alandan geçici veya
sürekli olarak uzaklaşabileceklerdir.

İnşaat faaliyetinin başladığı zaman diliminde yörede kuluçka faaliyetine başlamış
türler ile daha sonra başlayacak türler söz konusu olabilecektir. Araçlardan kaynaklanan
gürültü seviyesinin yüksek olması durumunda üreme faaliyeti içerisinde olan türler
arasından kuluçkayı, hatta yavru bakımını bile yarıda bırakma riskleri söz konusu
olabilecektir. Alınacak önlemler ile bu gürültü düzeyinin, faaliyet alanını yurt olarak
kullanan yabanıl fauna bileşenlerini bu kesimlerden göç etmeye zorlayan bir düzeyde
olmamasına özen gösterilecektir. Bu yapılamadığı durumlarda, faaliyet takviminde
gerçekleştirilecek düzenleme ile tür listelerinde yer alan türler arasından faaliyet alanında
kuluçkaya yatan türlerin kuluçka döneminde yüksek düzeyde gürültü çıkaran araçların
çalışmalarına ara verilebilir. Bu amaçla faaliyet döneminde konunun uzmanlarından
yardım alınabilecektir. Bu konuda üzerinde durulması gereken nokta kuluçka dönemi
başladıktan sonra, yani türler üreme faaliyetine başladıktan sonra ortaya çıkabilecek
yüksek desibeldeki gürültüye izin verilmemesidir. Üreme dönemi başında ortaya
çıkabilecek rahatsızlık sonucunda bazı bireyler yakın çevrede aynı özellikteki habitatlara
göç ederek oralarda üreme faaliyetlerine devam edebilirler. Bu türler için herhangi bir
kayıp söz konusu olmayabilecektir. Fakat yumurta bırakmış, hatta yavru çıkarmış türler bu
tip bir rahatsızlıkla karşılaştıkları zaman yumurta ya da yavruları terk edebileceklerdir. Bu
da istenmeyen bir durum olarak karşımıza çıkacaktır. Bu nedenle inşaat faaliyetlerinin türü
ve üreme takvimi arasında bir korelasyon sağlanabildiği takdirde inşaat faaliyeti sırasında
ortaya çıkabilecek sesten hayvanların olumsuz etkilenmesini önüne geçilebilecektir. Bu
korelasyonun sağlanabilmesine yönelik olarak en yakın ilgili kurum ya da kuruluştan bu
alanda deneyim sahibi bir uzman desteğine de gereksinim duyulabilecektir.

Proje kapsamında değişik yapılar tesis edilecektir. Tesis edilecek yapının ve
inşaatın türüne bağlı olarak farklı kesimlerde gerçekleştirilecek inşaat çalışmalarında ve
malzeme taşınacak güzergâhlarda yoğun bir trafik söz konusu olacaktır. Örneğin tünel
inşaatı aşamasında aralıksız çalışma koşulları söz konusu olacaktır. Faaliyetle bağlantılı
olarak yararlanılacak ulaşım yollarının yakınındaki kesimlerde sürekli olarak yaşayan veya
geçici süreler için buralarda bulunan hayvanlar, araç kaynaklı değişik risklerle karşı
karşıya kalacaklardır. Mekanik zararlar dışında bunlardan en önemlileri kontaminasyon ve
eksoz ürünlerinin meydana getirebileceği öldürücü olmayan zehirlenme riskidir. Bilindiği
gibi lastik kaplama maddeleri, motorun hareketli parçaları, gövdenin diğer parçaları, fren
izleri ve yağlama yağlarının yanma ürünleri kontaminasyona yol açan bileşenlerdir. Bu risk
sadece yaban hayvanları için değil hali hazırda kullanılmakta olan yolların civarında
yaşayan, yöre sakinleri dâhil çevredeki tüm canlılar için de geçerlidir.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

230/398
Proje kapsamında, iletim tüneli, derivasyon kanalı, regülatör alanı ulaşım yolu,
yükleme havuzu ulaşım yolu, cebri boru, regülatör ve diğer ünitelerin kapsamında
yapılacak sıyırma ve kazı çalışmaları, kırma-eleme, harç ünitesi ve tünel içi delme
patlatma ve ekipman çalışmaları sonucunda; dolaylı ve dolaysız yollardan bulanıklığa yol
açarak derelerdeki sucul faunanın yaşamını ve su kalitesinin olumsuz etkileyecek ve
faaliyet alanındaki akarsu ve yan kollarında sürekli bulanıklığa yol açabilen gereksiz
müdahalelerden kaynaklanabilecek durumların, sucul canlıların yaşam ortamlarını ve su
kalitesini olumsuz etkilemeyecek şekilde bertaraf edilecek ve gerekli önemler alınacak
olup, dere yataklarını daraltacak malzeme dökülmeyecektir. Suyun santralden dereye
bırakılması işleminde yönü ve akış hızı da değiştirilmeden üreme ve istihsal yerlerine
zarar verilmemesi sağlanarak, konu ile ilgili tüm kanun, yönetmelik ve mevzuatlara
uyulacaktır.

Faaliyet kapsamında proje alanının ve etki alanının en az düzeyde etkilenmeleri
için gerekli tüm önlemler alınarak uzmanların belirttiği tavsiyelere uyulacaktır.

V.1.12. Arazinin Hazırlanması, İnşaat Alanı İçin Gerekli Arazinin Temini Amacıyla
Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü, Bunların Arazi Kullanım Kabiliyetleri
ve Tarım Ürün Türleri,

Proje alanının tamamı orman arazisidir. Bölgenin engebeli ve derin vadilere sahip
topografik yapısı nedeniyle tarıma elverişli alan bulunmamakta olup, uzmanlarca
hazırlanan “Su Kullanım Hakkı Raporu”nda da Ballı Deresi sularından tarım amaçlı
yararlanılmadığı belirtilmiştir. Dolayısıyla projenin tarım alanlarına inşaat ve işletme
aşamasında herhangi bir etkisi olmayacaktır.

Söz konusu proje kapsamında proje alanında uzmanlarca yapılan çalışmalar
neticesinde hazırlanan ve DSİ Bölge Müdürlüğü tarafından onaylanan “Su Kullanım Hakkı
Raporu” ve yine uzmanlar tarafından hazırlanan Ekolojik Değerlendirme Raporu eklerde
verilmiştir. Dolayısı ile proje kapsamında regülatör yapısı ile çevrilen sular santral
binasında enerjisi alındıktan sonra tekrar Ballı deresine bırakılmakta ve santral yapısından
sonra dere suyu normal debilerine kavuşmaktadır. Proje kapsamında kurulması planlanan
regülatör yapısı ile santral binası arasında kalan bölümün tamamı orman arazisi olup;
herhangi bir tarım arazisi ve su ürünleri üretim tesisi bulunmamaktadır. Santral yapısından
sonra bulunan tarım arazileri için ise Ballı Deresi santral yapısından sonra debinin
tamamına sahip olacağından dolayı etkilenmesi söz konusu değildir.

Yinede “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi
kapsamında kadimden beri süregelen su kullanım alışkınlıkları ve hakları var ise bu konu
dikkate alınarak etkilenecek alanlarda ikame olarak damla sulama sistemlerinin
geliştirilmesi ve uygulanması amacıyla damla sulama projeleri hazırlanacak ve bu amaç
için fon ayrılacaktır.

Kurulması ve işletilme planlanan “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658
MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında gelecek yıllarda iklimsel ve mevsimsel değişime
bağlı olarak yerleşim yerlerinin sulama suyuna, içme ve kullanma suyuna ihtiyaç olması
durumunda , ihtiyaç duyulan su mansaba bırakılacaktır.

Ayrıca regülatör ve santral yapısı arasındaki debi değerinin düşmesinden ötürü
Ballı deresinde yaşayan balıkların ve sucul canlıların olumsuz etkilemesini engellemek
amacıyla uzmanlar tarafından proje alanında yapılan çalışmalar neticesinde hazırlanmış
olan Ekolojik Değerlendirme Raporunda belirtilen yılık ortalama akımın %12’sine tekabül
eden 0,315 m
3
can suyu Ballı deresine sürekli olarak bırakılacak, kurak geçen aylarda ve
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

231/398
suyun miktarına göre bir azalmaya gidilmeyecektir. Ve bu konuda gerekli hassasiyet
gösterilecektir.

Bu akım değerleri sağlandığı takdirde ballı deresinin proje bölgesindeki sucul
yaşamın devamlılığı, minimum seviyenin üstünde bir düzeye ulaşabilecektir. Buna ilaveten
regülatör ile santral arasında kalan kesimde bir çok yan kol Ballı deresine karışmakta olup
bırakılacak can suyuna önemli katkı sağlayacaktır.

Uzmanlar tarafından hazırlanan Ekolojik Değerlendirme Raporu eklerde verilmiştir
(Bkz. Ek-12). Söz konusu rapor içerisinde yapılan can suyu hesaplamalarında DSİ Genel
Müdürlüğü’nden Alınmış Onaylı Regülatör Yeri Akım Değerleri (Bkz. Ek-17) kullanılarak
belirlenmiştir.

İnşa edilmesi planlanan regülatör ve oluşturulacak bentler, doğal akarsu
ekosistemini mansap-memba yönünde bölecektir. Dolayısı ile proje kapsamında balıkların
yaşamının sürekliliğinin sağlanması ve dere ortamında doğal dengenin bozulmaması için,
balıkların akarsuyun kaynağına gidip gelmelerini sağlamak amacıyla balık geçidi
yapılacak olup sürekli çalışır durumda olması sağlanacaktır. Yapılması planlan balık
geçidine ait çizim Ek-25’de verilmiştir. Ayrıca proje kapsamında 31.12.2004 tarih ve
25687 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Su Kirliliği Kontrolü
Yönetmeliği” ve 1380 sayılı “Su Ürünleri Kanunu” hükümlerine titizlikle uyulacaktır.

Söz konusu proje kapsamında yapılacak balık geçidi FAO’nun ve DSİ’nin
öngördüğü koşulları taşımakta olup bölge balıklarının biyolojik ve ekolojik özellikleri
açısından yeterli teknik özelliklere sahiptir. Söz konusu balık geçidinin işlerliğinin
sağlanabilmesi için bakım, onarım ve işletilmesinde azami titizlik gösterilecektir.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin arazi
hazırlık ve inşaat aşamasında yapılacak kazı ve dolgu çalışmaları esnasında oluşabilecek
olan erozyon, drenaj gibi olaylara sebebiyet vermemek için gerekli tedbirler alınmasına
özen gösterilecektir.

Ayrıca, arazi ıslahı çalışmaları sırasında yağışlar ile oluşabilecek yüzey akışının
Proje Sahası’nda birikmesini engellemek için gerekli yerlere drenaj kanalları ve hendekleri
açılarak yüzey drenajı kontrol edilecektir.

Mevcut yolların ve yapılacak olan yeni yolların yüzey drenajları, mümkün olan
yerlerde, en yakın su kaynağına yönlendirilecektir. Bunun mümkün olmadığı yerlerde ise
menfezler ve taşlar ile desteklenmiş suni su yatakları yapılarak drenaj sağlanacaktır.
Erozyonu asgariye indirebilmek için, özelikle dik kesimlerde, asfalt ve beton kaplamalı
yollar tercih edilecek ve heyelana dönük mücadele sağlanacak, hem de atık hafriyat
malzemesinin geri kazanımı sağlanacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin arazi
hazırlık ve inşaat aşaması kapsamında yapılacak kazı ve dolgu çalışmaları esnasında
oluşabilecek olan erozyon, drenaj gibi olaylara sebebiyet vermemek için gerekli toprak
koruma tedbirleri alınacak ve ihtiyaç duyulması halinde Toprak Koruma Projesi
hazırlanarak uygulanacaktır.

Söz konusu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çıkarılacak 148.376
m
3
’hafriyat malzemesinin 58.843 m
3
’ü proje kapsamında yapılacak üniteler çerçevesinde
dolgu malzemesi olarak, 24.715 m
3
’ü ise şantiye sahası içerisinde kurulacak Kırma-Eleme
Tesisinde işleme tabi tutularak üniteler için gerekli olacak beton malzemesi için
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

232/398
kullanılacaktır. Arta kalan hafriyat malzemesi ise proje kapsamında belirlenen 1 adet kazı
fazlası malzeme döküm alanına sevk edilecektir.

Söz konusu Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanı için Artvin İl Çevre ve Şehircilik
Müdürlüğü’ne ve DSİ 26. Bölge Müdürlüğü’ne görüş sunularak olumlu yazı alınmıştır
(Bkz. Ek-20). Kazı Fazlası Döküm Alanı Ek-1’de verilen 1/25.000’lik topoğrafik harita
üzerinde gösterilmiştir.

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje alanının sarp
tepelerden oluşması dolayısıyla yakınında yerleşim birimi, tarla ve bahçe bulunmamakta
olup, tamamı orman arazidir.

Ayrıca proje kapsamında kamulaştırma yapılmayacaktır. Projenin uygulama
aşamasında kamulaştırma yapılmasına gerek duyulması halinde, kamulaştırma
çalışmaları kapsamında özel mülkiyet sahipleri ile öncelikli olarak karşılıklı anlaşma yoluna
gidilecektir. Anlaşmazlık durumlarında ise kamulaştırma çalışmaları 05.05.2001 tarih ve
24393 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4650 sayılı Kamulaştırma
Kanunu uyarınca yürütülecektir. Bu kapsamda kamulaştırma planı hazırlanacak ve
kamulaştırma işlemleri esnasında her türlü zarar-ziyan yatırımcı firma olan Eyner Enerji
Üretim ve Tic. Ltd. Şti. tarafından karşılanacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje alanı orman
arazisi vasfındadır. Söz konusu proje kapsamında tarım arazisi olması durumunda ise
tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı için arazinin en az 1/10.000 ölçekli kadastral haritası
veya krokisi, üzerinde arazinin yeri işaretli ve koordinat değerlerini gösteren 1/25.000
ölçekli haritası, mülkiyet durumunu gösterir belgeyle birlikte söz konusu arazinin mücavir
alan sınırları içerisinde kalması durumunda Belediye, mucavir alan dışında kalması
durumunda İl Özel İdaresine veya diğer plan yapma yetkisine sahip kuruluşlara başvuru
yapılarak ve bu kuruluşlar tarafından da İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’ne intikal
ettirilerek başvuru yapılacaktır. Ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım
Kanununun 13. Maddesi gereği, Toprak Koruma projelerine uymak kaydıyla Artvin Valiliği
veya Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’ndan Tarım Dışı Amaçla Kullanım İzni
alınacaktır.

Ayrıca İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nce hazırlanacak toprak etüt
raporuna istinaden Mülga Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme
Genel Müdürlüğü’nün 22.12.2010 tarih ve B.12.0.TUĞ.011.03-010-07/6163/23303-93574
sayılı talimatlarının EK-1’nde yayınlanan Kamu Yararı Kararı verme yetkisine sahip
kuruluşlarca tanzim edilmiş Kamu Yararı Kararı talep edilmesi durumunda tedarik edilerek
İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’ne iletilmesi sağlanacaktır.

Proje kapsamında yapılacak tüm hafriyat ve depolama işlemlerinde 18.03.2004
tarih ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hafriyat Toprağı,
İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacak, hafriyat
malzemeleri arazide rastgele depolanmayacaktır.

V.1.13. Arazinin Hazırlanmasından Başlayarak Ünitelerin Açılmasına Kadar
Yapılacak İşlerde Kullanılacak Yakıtların Türleri, Özellikleri, Oluşacak Emisyonlar,

Taşlıkaya Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali (22,658 MWm/22,052 MWe)”
Projesinin arazi hazırlık ve inşaat aşaması kapsamında kullanılacak olan iş makineleri ve
sayılarına ilişkin bilgi Tablo 109.’da verilmiştir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

233/398
Tablo 109. İnşaat Aşamasında Kullanılacak İş Makineleri
Kullanılacak Ekipman Adet
LastikTekerlekli Yükleyici 2
Kamyon 10
Ekskavatör 2
Lastikli kepçe 1
Beton pompası 2
Dozer 2
Beton mikseri 2
Mobil vinç 1
Arazöz 1
Kompresör 2

Sahada inşaat aşamasında kullanılacak yakıt sadece kullanılacak makineler için
gerekli olup, ısınma vb. amaçlı yakıt tüketimi olmayacaktır. Makinelerde yakıt olarak
motorin kullanılacaktır. Motorinin genel özellikleri aşağıdaki tabloda verilmektedir.

Tablo 110. Motorinin Özellikleri
ÖZELLİKLER MOTORİN ÖZELLİKLER MOTORİN
Kıvam Çok Akıcı Karbon Artıkları(%) Eser
Tip Damıtılmış Kükürt(%) 0.4-0.7
Renk Amber Oksijen-Azot(%) 0.2
Yoğunluk(15
0
c-Gr/Cm
3
) 0.8654 Hidrojen(%) 12.7
Viskozite(38
0
C) 2.68 Karbon(%) 86.4
Akma Noktası(
0
C) -18 Su ve Çökelti(%) Eser
Atomizasyon Sıcaklığı(
0
C) Atmosferik Kül(%) Eser
Pompalama Sıcaklığı(
0
C) Atmosferik Isı Değeri(Kcal /Lt) 9.387
Kaynak: Hava Kirliliği Kontrol ve Denetim, Kimya Müh. Odası, Nisan,1991

Zemin hazırlayıcı bir iş makinesi saatte yaklaşık 4 litre yakıt harcayabilir.
Kullanılacak iş makinelerinin harcayacağı maksimum yakıt miktarının maksimum yaklaşık
30 lt/saat-araç kabulü ile her aracın oluşturacağı kütlesel debi hesaplamaları aşağıda
verilmiştir.

Mazotun yoğunluğu = 0,8654 kg/lt, alınmıştır.

Kullanılacak araçların saatlik yakıt sarfiyatının 30 lt/araç olarak göz önüne
alındığında 1 aracın oluşturacağı emisyon değerleri aşağıda hesaplanmıştır.

30 lt/saat-araç x 0,8654 kg/lt = 25,95 kg/saat = 0,025 ton/saat olarak bulunur.
Buradan da oluşturacağı gaz emisyon değerleri aşağıda tablo halinde verilmiştir.

Sahada iş makinelerinin çalışması sonucu emisyon oluşumu söz konusu olacaktır.







EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

234/398
Tablo 111. Dizel Araçlardan Yayılan Kirlenmenin Faktörleri
KİRLETİCİ DİESEL(kg/saat)
Karbonmonoksit 9.7
Hidrokarbonlar 29.0
Azot Oksitler 36.0
Kükürt Oksitler 6.5
Toz 18.0
Kaynak: Hava Kirliliğinin ve Kontrolünün Esasları, 1991
Buna göre iş makinelerinden kaynaklanması beklenilen kirletici tahmini değerleri
aşağıda verilmiştir.

Tablo 112. İş Makinelerinden Kaynaklanması Beklenen Kirletici Değerler
KİRLETİCİ DİESEL(kg/saat)
Karbonmonoksit 9,70 kg/ x 0,025 t/sa = 0,2425kg/h
Hidrokarbonlar 29,0 kg/t x 0,025 t/sa = 0,725 kg/h
Azot Oksitler 36,0 kg/t x 0,025 t/sa = 0,9 kg/h
Kükürt Oksitler 6,50 kg/t x 0,025 t/sa = 0,1625 kg/h
Toz 18,00 kg/t x 0,025 t/sa = 0,45 kg/h

Hesaplamalardan da anlaşılacağı üzere hesaplanan emisyon miktarı geniş bir
alanda ve saatlik zaman içerisinde atmosfere terk edilecek olması nedeniyle kirletici debisi
düşük olacaktır. Ayrıca meteorolojik etkiler ve topoğrafik faktörlerin etkisiyle devamlı bir
hava sirkülasyonu olacağı dolayısıyla oluşan emisyonlar atmosferde seyrelerek
dağılacağından çalışma alanında ve çevre atmosferinde sınır değerlerin altında kirlilik
oluşacaktır.

03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren
“Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Ek 2 de yer alan Tesislerin Hava
Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması ve Hava Kalitesi Ölçümü bölümünde
“Mevcut ve yeni kurulacak tesislerin bacalarından veya baca dışından atmosfere verilen
emisyonların saatlik kütlesel debileri, mevcut tesisler için bacalarda ölçülerek, baca
dışından atmosfere verilen emisyonlar ile yeni kurulacak tesisler için emisyon faktörleri
kullanılarak tespit edilir. Saatlik kütlesel debi (kg/saat) değerleri Tablo 2.1’de verilen
değerleri aşması halinde, tesis etki alanında emisyonların Hava Kirlenmesi Katkı Değeri
(HKKD) mümkünse saatlik, aksi takdirde, günlük, aylık ve yıllık olarak hesaplanır” hükmü
yer almaktadır. Bu değerlendirmeye göre ilgili yönetmelik gereği faaliyet Tablo 2.1de yer
alan “Baca Dışındaki Yerler” olarak değerlendirilmiş ve bu tablodaki değerlerle
karşılaştırılmış sınır değerlerin altında kaldığı görülmüştür.

Bu nedenle, işletme sırasında iş makinelerinin egzozlarından kaynaklanacak
kirletici değerleri ‘’ Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’’ kütlesel debi
sınırının altında olduğundan sürekli olarak meydana gelen gaz emisyonlarının atmosferik
dispersiyon modellemesi yapılmamıştır.

Çalışacak araçlardan kaynaklanacak emisyonların minimuma indirgenmesi için,
04.04.2009 tarih ve 27190 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Egzoz
Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği”’nin 7. Maddesi uyarınca; kullanılacak tüm araç ve
ekipmanların rutin kontrolleri yaptırılarak bakım gereken araçlar bakıma alınacak ve
bakımları bitene dek çalışmalarda başka araçlar kullanılacaktır. Ayrıca Trafik Kanunu’na
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

235/398
uygun şekilde çalışmaları konusunda uyarılarak özellikle yükleme standartlarına uygun
yükleme yapmalarına dikkat edilecektir.

Sahada kullanılacak araçların bakım, onarım, yağ ve filtre değişimleri İşyeri Açma
ve Çalıştırma Ruhsatlı benzin istasyonlarında yapılacaktır.

Motorin ve benzin gibi maddeler tankerler ile şantiyeye nakledilecek ve saha içinde
gömülü tanklarda muhafaza edilecektir. Yönetmeliklere uygun şekilde araç ve makineler
ile pompalanmak suretiyle dağıtımı yapılacaktır. Motor yağları varillerle temin edilecek ve
kamyonlarla şantiyeye taşınacak, drenajı bir yağ tutucuya bağlanmış olan alan içinde
kullanılacak böylece sızma önlenmiş olacaktır.

V.1.14. Proje Kapsamında Kullanılacak Suyun Temin Edileceği Kaynaklardan
Alınacak Su Miktarları, Su Temini Sistemi ve Bu Suların Kullanım Amaçlarına göre
Miktarları, Oluşacak Atık Suların Cins ve miktarları, Deşarj Edileceği Ortamlar,

Projenin inşaat aşamasında başlıca su kullanımı noktaları şöyledir;

 Tozumanın önlenmesi amaçlı spreyleme suyu

 Çalışanlar için içme-kullanma amaçlı su

 Beton yapımı için gerekli olan beton karma suyu

 Harç Ünitesi ekipmanlarının ( transmikser, pan mikser, pompa vb.) içlerinin
yıkanması için gerekli sudur.

Personelin kullanma suyu ihtiyacı, beton karma suyu, harç ünitesi ekipmanlarının
yıkanması ve tozumanın önlenmesi için gerekli olan su gerekli izinlerin alınması şartıyla
Ballı Deresinden sağlanacaktır. Söz konusu projenin inşaat aşamasında gerek duyulacak
suyun Ballı Deresinden karşılanacağı ile ilgili olarak DSİ 26. Bölge Müdürlüğü’ne görüş
sunulmuş ve kullanılmasında sakınca olmadığına dair yazı alınmıştır (Bkz. Ek-21).

Proje kapsamında çalışacak personelin içme suyu ise piyasada mevcut olan
hijyenik damacana sularından damacanalar vasıtasıyla temin edilecektir.

KULLANIM AMAÇLARINA GÖRE SU KULLANIM MİKTARLARI

Beton Yapımı İçin Gerekli Olan Beton Karma Suyu

Kurulması planlanan harç ünitesi tesislerinde en sık kullanılan reçeteye göre 1 m
3

beton üretebilmek için 300 kg çimento, 1950 kg mıcır(kum+çakıl) ve 125 kg su
kullanılacaktır.

Proje kapsamında ise 1 adet ve 30 m
3
/saat kapasiteli harç ünitesi tesisi
kullanılacak olup; harç ünitesi için gerek duyulacak su miktarın hesabı aşağıda verilmiştir.

Saatlik su ihtiyacı : 30x125 kg
Saatlik su ihtiyacı : 3750 kg/saat
Günlük su ihtiyacı : 3750kg/saat x8 saat
Günlük su ihtiyacı : 30.000 kg/gün
Günlük su İhtiyacı : 30 ton/gün =30m
3
/gün

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

236/398
Harç Ünitesinde Yer Alan Ekipmanların Yıkanması

Harç Ünitesinde Tesisinde kullanılacak mikserlerin, pompaların yıkanması gibi
işlemler için günlük 10 m
3
su tüketilecektir.

Spreyleme Suyu

İnşaat aşamasında tozlanmayı önlemek için yapılacak spreyleme çalışmalarında
kullanılacak olan su miktarı kesin olarak belirlenememekle birlikte, kazı yapılacak ya da
hafriyat malzemesinin döküleceği alanlarda ve ulaşım için kullanılacak yolların %10 nemli
kalmasını sağlayacak şekilde yeterli miktarda sulama gerçekleştirilecektir. Bölgede yağışlı
günlerin dışında uygulanacak bu işlem için günlük ortalama 30.000 lt (30m
3
/gün) su
tüketiminin olacağı öngörülmektedir.

Personelin İçme – Kullanma Suyu

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
inşaat aşamasında 100 personelin çalıştırılması planlanmaktadır. Personelin tükettiği içme
ve kullanma suyuna bağlı olarak evsel nitelikli atıksu oluşumu söz konusudur. Kişi başına
gerekli olan su miktarı 200 lt/gün alınırsa;

Toplam Su İhtiyacı : İşçi Sayısı x Kişi başı kullanılacak su miktarı
Çalışacak İşçi Sayısı : 100 kişi
Kişi başı kullanılacak su miktarı : 200 lt/kişi-gün = 0,2 m
3
/kişi-gün
Toplam Su İhtiyacı : 0,2 m
3
/kişi-gün x 100 kişi = 20 m
3
/gün

İş Makinelerinin Yıkanması İçin Gerekli Olacak Su

Proje kapsamında kullanılacak makine ve ekipmanların ihtiyaç duyulması durumda
dışlarının yıkanmasına ihtiyaç duyulacaktır. Hangi makinenin ne zaman yıkanacağı
değişiklik arz edeceğinden ötürü yıkama için ne kadar su ihtiyacı duyulacağı bilinmemekle
birlikte değişiklik arz edebilecektir.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” kapsamında günlük
kullanılacak su miktarı; 30 m
3
+ 10 m
3
+30 m
3
+20 m
3
= 90 m
3
olup; personel için gerekli
içme suyu piyasadan mevcut olan hijyenik damacana sularından damacanalar vasıtasıyla,
personel için gerekli olacak kullanma suyu, tozlanmayı önlemek için kullanılacak su, beton
malzemesi için gerekli olacak su ve harç ünitesi tesisinde kullanılacak mikserlerin ve
pompaların yıkanması için gerekli olacak su Ballı Deresinden sağlanacaktır. Konu ile ilgili
olarak DSİ 26. Bölge Müdürlüğü’ne görüş sunulmuş ve kullanılmasında sakınca
olmadığına dair yazı alınmıştır (Bkz. Ek-21).

ATIKSU OLUŞUM KAYNAKLARI

İşletmeye açılmadan önce mevcut su kalitesinin belirlenmesi amacıyla 2 noktada
(Bkz. EK-14) Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ekindeki Tablo-1’de belirtilen parametrelerin
analizleri yaptırılmış olup Ek-14’de verilmiştir.

Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında çalışacak
personelden ve harç ünitesi tesisinde beton üretim işlemleri aşamasında, harç ünitesi
tesisinde kullanılacak mikserlerin yıkanması sonucunda yüksek askıda katı madde içeren
atıksu oluşacaktır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

237/398
Personelden Kaynaklı Evsel Nitelikli Atıksu

Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında toplam 100 kişi
çalıştırılacaktır. Bu durumda; Atıksu miktarları ile atıksudan kaynaklanacak kirlilik yükleri
aşağıda hesaplanmıştır. Hesaplamalarda kişi başına günlük ortalama su tüketimi 200 litre
kabul edilmiştir.

Kullanma suyu ihtiyacı = kişi x ortalama su tüketimi = 100 x 200 = 20.000 lt/gün

Personel tarafından kullanılan suyun %100’ünün atıksu olarak geri döneceği kabulü ile,

Atıksu miktarı = kullanma suyu ihtiyacı x intikal yüzdesi = 20.000 lt/gün x 1,0
= 20.000 lt/gün (20 m
3
) olacaktır.

Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında çalışacak 100
personelden kaynaklı günlük toplam 20 m
3
atıksu oluşacaktır.

Evsel atıksular askıda, koloidal ve çözünmüş halde organik ve inorganik maddeler
içerir. İklimsel şartları, insanların yaşam standartları ve kültürel alışkanlıklar atıksu
özelliğini önemli ölçüde etkiler. Konsantrasyonlar kişi başına günlük su kullanımı
değerlerine bağlı olarak da değişir. Her ne kadar suya deşarj edilen atık miktarı
toplumların özelliklerine göre farklılıklar gösterse de, bu fark çok yüksek değildir.

Tablo 114.’de ham evsel atıksuyun tipik özellikleri verilmektedir. Tablodan da
görüleceği gibi, atıklar çok büyük oranda karbon, azot, fosfor gibi organik besinlerden ve
yüksek konsantrasyonda mikroorganizmalardan oluşmaktadır.

Proje kapsamında açığa çıkacak atıkların bertarafında 05.07.2008 tarih ve 26927
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Yönetimi Genel Esaslarına
İlişkin Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır.

Biyolojik arıtma tesisi piyasada satılan TSE onaylı ve uygun kapasiteye sahip olarak
seçilecektir. Arıtma tesisi proje onayı 2005/5 sayılı Proje Onay Genelgesi Kapsamında
yapılacaktır. Söz konusu atıksular 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” Tablo 21.1 ve 1380 Sayılı
Su Ürünleri Kanunu Yönetmeliği Ek-5 ve Ek-6’ya uygun olarak arıtılacaktır. Arıtılan
atıksuların, Ballı Deresine deşarj edilmesi planlanmaktadır. Konu ile İlgili DSİ 26. Bölge
Müdürlüğü’nden görüş ve Artvin İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’nden deşarj izni
alınacaktır.

Tablo 113. Evsel Nitelikli Atıksu Deşarj Kriterleri
PARAMETRE BİRİM
KOMPOZİT NUMUNE
2 SAATLİK
KOMPOZİT NUMUNE
24 SAATLİK
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ5) (mg/L) 50 45
Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ) (mg/L) 180 120
Askıda Katı Madde (AKM) (mg/L) 70 45
pH - 6-9 6-9






EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

238/398
Tablo 114. Tipik Evsel Atık Su Kirleticileri ve Ortalama Konsantrasyonları
Kaynak: Benefield, L. And Randall, C., 1980

Yukarıdaki tabloya göre projenin inşaat aşamasında 100 kişilik personelden
kaynaklı oluşacak evsel nitelikli atık su içerisindeki kirletici yükleri;

Tablo 115. Evsel Nitelikli Atık Su İçerisindeki Kirletici Yükleri
AKM 8 kg/gün (40m
3
/gün x 200 mg/lt /1000)
BOİ5 8 kg/gün (40m
3
/gün x 200 mg/lt /1000)
KOİ 20 kg/g (40m
3
/gün x 500 mg/lt /1000)
Toplam Azot 1,6 kg/gün (40m
3
/gün x 40 mg/lt /1000)
Toplam Fosfor 0,4 kg/gün (40m
3
/gün x 10 mg/lt /1000)

Faaliyet alanı ve yakın çevresinde atıksu (kanalizasyon) sistemi olmadığından;
projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında oluşacak evsel nitelikli atıksular, Şantiye
Sahası içerisinde kurulacak paket atıksu arıtma tesisinde arıtılacaktır. Paket atıksu arıtma
tesisinde arıtılacak olan sular ise, 31 Aralık 2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’nde verilen deşarj kriterlerini
sağladıktan sonra Ballı Deresine deşarj edilecektir. Proje kapsamında kurulacak arıtma
tesisine ait genel plan Şekil 31.’de verilmiştir.

Paket Atıksu Arıtma tesisinde işleme tabi tutulacak atık sular 31.12.2004 tarih ve
25687 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü
Yönetmeliği Tablo 21.1’deki parametrelere göre arıtıldıktan sonra Ballı Deresine deşarj
edilecek ve 29.04.2009 tarh ve 27214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve 01.01.2010
tarihinde yürürlüğe giren “Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında
Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, Arıtılmış Atıksuların Alıcı Ortama Deşarjı İçin Çevre
İzin Belgesi Alınacaktır.

Proje dahilinde kurulacak olan paket atıksu arıtma tesisi için, 2005/5 sayılı Atıksu
Arıtma Tesisi Proje Onayı genelgesi kapsamında onayı yapılacaktır.

Projenin arazi hazırlık ve inşaat çalışmaları ile işletme aşamasında; 31.12.2004
tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü
Yönetmeliği’nin 20. Maddesinin (a) ve (b) bendleri ile 13.02.2008 tarih ve 26786 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 12. Maddesine uygun olarak hareket edilecektir.
Proje dahilinde Ballı Deresine deşarj edilecek her türlü atıksu için, 31 Aralık 2004 tarih ve
25687 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Su Kirliliği Kontrol
Yönetmeliği” ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Yönetmeliğinde yer alan alıcı ortam
değerleri ile atıksu deşarj kriterlerine uyulacaktır.



PARAMETRE KONSANTRASYON
pH 6-9
AKM 200 mg/L
BOİ5 200 mg/L
KOİ 500 mg/L
Toplam Azot 40 mg/L
Toplam Fosfor 10 mg/L
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

239/398
Evsel Paket Atık Su Arıtma Tesisi

Biyolojik arıtma ünitesi olan havalandırma havuzunda havalandırma sonucu, organik
maddelerin askıda büyüyen mikroorganizmalar tarafından parçalanması olayı gerçekleşir.
Askıda büyüyen mikroorganizmalar suyun içerisinde bulunan organik maddeleri
parçalayarak H
2
O ve CO
2
’e çevirirler. Önerilen sistemdeki havalandırma havuzu tam
karışımlı rejime göre çalışacak ve havalandırma işlemi, blowerdan temin edilen havayı
ince kabarcıklar şeklinde atık suya ileten difüzörlerle sağlanacaktır.

Havalandırma havuzundan cazibe ile su çöktürme havuzuna alınacaktır.
Havalandırma havuzunda oluşan biyolojik yumakların bu havuzda çöktürülerek sudan
ayrılması temin edilecektir. Aktif çamur çökelmesi havuzun üst yüzeyinde serbest
çökelme, biraz altında engellenmiş (ara kesitli) çökelme ve havuz tabanında sıkışmalı
çökelme şeklinde olur. Havalandırma havuzunda gereken arıtma veriminin sağlanması
amacıyla havuz içerisinde faaliyet gösteren mikroorganizma sayısını (MLSS) sabit bir
değerde tutmak gerekmektedir. Bunu sağlamak amacıyla çöktürme havuzu tabanında
çökelen çamur geri devredilecektir.

Çökeltme tankından alınan çamur, çamur çürütme tankına alınarak bekletilmek
suretiyle ve organik faaliyet sonucu çamur çürütme işlemi gerçekleştirilmektedir. Buradan
çamur çürütme tankına alınan çamur süzülmek suretiyle koyulaştırılır. Sızıntı suları geri
devir hattı ile havalandırma tankına geri beslenir. Çamur Kurutma Tankında kalan yoğun
çamur ise periyodik olarak buradan alınarak naylon torbalara konularak evsel nitelikli katı
atıklar ile birlikte işlem görür. Tesisten kaynaklanacak çamur miktarı (Qç) 6kg/gün’dür.

Çökeltme havuzu çıkışında klorlama işleminin gerçekleştiği dezenfeksiyon tankı
mevcuttur. Burada arıtılmış suya otomatik klor dozajı yapılır. Böylelikle arıtılmış su
içerisinde bulunan patolojik mikroorganizmalar zararsız hale getirilir. Dozaj pompası
sistem çıkışında bulunan sıvı seviye elektrotundan alacağı kontrol ile birlikte devreye girip,
çıkacaktır. Böylelikle dozaj pompası yalnızca tesisten su çıkışı olduğu zamanlarda
çalışarak, işletme maliyetini azaltır.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

240/398

Şekil 31. Paket Atık su Arıtma Tesisi Genel Planı

Spreylemeden Kaynaklı Atıksu

Çalışma bölgesinde kullanılacak yollarda tozumayı önlemek için Ballı Deresinin
suları kullanılarak arazöz ile nemlendirme işlemi yapılacak olup, kullanılacak 30 m
3
su
buharlaşarak kaybolacağı için atıksu oluşumu söz konusu olmayacaktır.

Harç Ünitesinden Kaynaklı Atıksu

Harç ünitesi tesislerinde üretilen betonu taşıyan transmikserler malzeme taşırken
sızdırma yapmamalıdır. Taşıma yapan mikserler beton taşırken ve beton dökümünden
sonra mutlaka tesise dönüp içlerinin yıkanması gereklidir. Harç ünitesi tesisinde,
mikserlerin içlerinin yıkanması işlemi sonucu 10 m
3
/gün atıksu oluşacaktır. Ortaya
çıkacak atık sulardaki AKM konsantrasyonu ve bulanıklık oldukça yüksektir. Bu
nedenlerde atık suların ve agreganın geri kazanılması için “Çökeltme Havuzu” inşa
edilecektir. Bu amaçla harç ünitesi tesisi sahası üzerinde 24 saat bekletmeli 3 gözlü ve 56
m
3
(3,75 m x 3,75 m x 4 m) hacimli çökeltme havuzu planlanmaktadır. Böylece, içerisi
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

241/398
yıkanan transmikserlerin suyu ve agregası sızdırmasız çökeltme havuzuna verilerek
içerisindeki katı maddelerin sudan ayrılması sağlanacaktır.

Havuz içerisinde bulunan ve AKM yönünden arıtılmış su yüzeye yerleştirilecek
pompa vasıtası ile geri döngü yapılarak tekrardan transmikserlerin içlerinin yıkanmasında
kullanılacaktır. Harç ünitesi tesisinde araçların içlerinin yıkanmasından kaynaklı oluşacak
atık su hiçbir suretle Ballı Deresine boşaltılmayacaktır.

Havuz dibinde toplanan çamur ise kurutulmaya alındıktan sonra proje kapsamında
dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır.

Ayrıca, beton karmada kullanılacak 30m
3
/gün su çimento ile hidratasyon
sağlayarak beton yapısında kalacağı için atıksu olarak geri dönmesi söz konusu
olmayacaktır.

İş Makinelerinin yıkanmasından kaynaklı atık su

Proje kapsamında kullanılacak makine ve ekipmanların ihtiyaç duyulması durumda
dışlarının yıkanmasına gerek duyulacaktır. Hangi makinenin ne zaman yıkanacağı
değişiklik arz edeceğinden ötürü yıkama için ne kadar su ihtiyacı duyulacağı bilinmemekle
birlikte değişiklik arz edebilecektir. Proje kapsamında kullanılacak araçların yıkanması
Şantiye Sahası içerisinde gerçekleştirilecektir.

Araçların yıkanacağı yerin zemini eğim oluşturacak şekilde beton ile kaplanacak
ve eğim ile birlikte atık sular bir çukurda biriktirilecek ve bu atık sular bir kanal veya boru
ile paket atık su arıtma tesisine sevk edilerek işleme tabi tutulduktan sonra Ballı Deresine
deşarj edilecektir.

Dolayısı araçların yıkama suları da Paket Arıtma Tesisinde işleme tabi
tutulacağından ötürü, kurulacak paket arıtma Tesisi 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Tablo
20.3’deki parametreleri sağlayacak şekilde projelendirilecektir.

İletim tünelinden kaynaklı atık su

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” Projesi
kapsamında inşa edilmesi planlanan İletim Tünelinin açılması aşamasında deliciler için
kullanılacak su ve sızıntı sularından kaynaklı atık su oluşması muhtemeldir. Oluşacak bu
atık su içerisindeki AKM konsantrasyonu ve bulanıklık oldukça yüksektir. Oluşacak bu atık
sular boru ve pompa vasıtasıyla tünel girişine yapılacak sızdırmasız çöktürme
havuzlarında çöktürüldükten sonra Ballı Deresine verilecektir.

İnşaat aşamasında oluşacak atık suların bertarafında, 31.12.2004 tarih ve 25687
sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve 13.02.2008 tarih ve 26786 sayılı
Resmi Gazetede ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazetede değişikliği
yayımlanmış olan “Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği” hükümlerine titizlikle uyulacaktır.

Ayrıca proje kapsamında kullanılacak su miktarları, oluşacak atık su miktarları ve
bertarafları aşağıda tablo halinde verilmiştir.

Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında çalışacak
personellerden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli atık sular paket arıtma sisteminde işleme
tabii tutulduktan sonra Ballı deresine bırakılacağından ötürü Ballı deresinde kirliliğe neden
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

242/398
olma ihtimali bulunmaktadır. Bu durumun önüne geçilmesi amacıyla arazi hazırlık ve
inşaat aşamasından önce Ballı deresinden numune alınarak 31.12.2004 Tarih ve 25687
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537
sayılı Resmi Gazete’de değişikliği yayımlanan “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” Tablo-I’e
Göre 2 noktada su kalitesinin (Tüm Parametreler, Radyoaktivite Değerleri Hariç) ölçümü
yapılmıştır. Alınan numunenin sonuçları ise Ek-14’de verilmiştir.

Söz konusu su analizleri “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052
MWe)” projesinin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında da yapılarak
izlenecek ve izleme sonuçları ilgili kurumlara gönderilecektir.

İlgili kurumlara gönderilecek analiz sonuçları ise akarsu kaynağına olabilecek bir
sızıntı veya su kirliliği tesbiti, su kalitesi kontrolünün ve Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği ve
İçme Suyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair
Yöenetmeliği ile uyumluluğun sağlanması ve sucul ekosisteme oluşturabileceği etkilerin
belirlenebilmesi gibi konular değerlendirmesinde, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu’nda yer
alan Ek-5 “Alıcı Ortam Deşarj Standartları” konusunda, ihtiyaç duyulabilecek sulama tarım
ve yapılabilecek balık yetiştiriciliği faaliyetlerinde olacak, HES ve regülatör membası ile
HES yapısının mansabı hakkında da bir fikir sağlayacaktır.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

243/398
Tablo 116. Proje Kapsamında Kullanılacak Su Miktarları, Oluşacak Atık Su Miktarları ve Berteraf Yöntemleri
Kullanım Yeri
Kullanılacak Su
Miktarı (günlük)
Oluşacak Atık Su
Miktarı (günlük)
Bertaraf Yöntemi
Beton Karma Suyu 30 m
3
-
Beton karmada kullanılacak 30 m
3
/ gün su çimento ile hidratasyon sağlayarak beton
yapısında kalacağı için atıksu olarak geri dönmesi konusu olmayacaktır.

Mikserlerin
Yıkanması
10 m
3
10 m
3

Mikserlerin yıkanması sonucu oluşacak atıksular harç ünitesi tesisinde yapılacak
çöktürme havuzunda çöktürüldükten sonra tekrar mikserlerin yıkanmasında
kullanılacak ve kesinlikle Ballı Deresine deşarj edilmeyecektir.
Spreyleme Suyu 30 m
3
-
Çalışma bölgesinde kullanılacak yollarda tozumayı önlemek için Ballı Deresi suları
kullanılarak arazöz ile nemlendirme işlemi yapılacak olup, kullanılacak 30 m
3
su
buharlaşarak kaybolacağı için atıksu oluşumu söz konusu olmayacaktır.

Personelden
Kaynaklı Atık Su
20 m
3
20 m
3

Şantiye Sahası içerisine kurulacak Paket Atıksu Arıtma Tesisinde arıtıldıktan sonra
Ballı Deresine deşarj edilecek.
Araçların
Yıkanması
Bilinmemekle birlikte
değişiklik arz edebilir.
Bilinmemekle birlikte
değişiklik arz edebilir.
Araçların yıkanacağı yerin zemini eğim oluşturacak şekilde beton ile kaplanacak ve
eğim ile birlikte atık sular bir çukurda biriktirilecek ve bu atık sular bir kanal veya boru
ile paket atık su arıtma tesisine sevk edilerek işleme tabi tutulduktan sonra Ballı
Deresine deşarj edilecektir.






EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

244/398
“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
yamaç, cebri boru, ulaşım yolu ve rehabilitasyon, kanal (menfez, drenaj vb.) ve iletim
tüneli açma çalışmaları, betonlama, sıyırma ve tesis kazısı, hafriyat çalışmaları gibi
faaliyetler sonucunda; dolaylı veya dolaysız yollardan bulanıklığa yol açabilen durumlar
(arazi yapısı, iklim şartları, heyelan, sel, erozyon, taşkın vb. afetler hariç) ile tünel içi
ekipman çalışmalarından ( delgi, jumbo vb. makinelerin çalışması esnasında toz
oluşumunu engellemek ve makine ucunu soğutma amacıyla su kullanımı, tünel içi makine-
araç bakımı, yağ değişimi, tünel içi patlatma ve betonlama işlemleri gibi)
kaynaklanabilecek atık sular, tünel içinde oluşan çatlak veya kırıklardan süzülen yer altı
sularıyla birleşiminden oluşabilen bulanık sular sızdırmasız çöktürme havuzlarında
çöktürüldükten sonra Ballı Deresine verilecektir.

V.1.15. Arazinin Hazırlanmasından Başlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek Meydana
Gelecek Katı Atık Miktarları, Ne Şekilde Bertaraf Edileceği,

Arazinin hazırlanması - inşaat aşamasında;

 Çalışanların günlük ihtiyaçlarının karşılanması sonucu oluşacak evsel nitelikli
atıklar,
 Kazı çalışmaları sonucu açığa çıkacak ve hafriyat atıkları,
 Çöktürme havuzunun dip çamuru,
 İnşaattan kaynaklı katı atıkların oluşumu söz konusu olacaktır,
 Paket Arıtmadan Çıkacak Atık Çamur

Evsel Nitelikli Katı Atıklar

Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında çalışacak 100
kişiden kaynaklı evsel nitelikli katı atık meydana gelecektir. Evsel nitelikli katı atık miktarı;
1,34 kg değeri kullanılarak aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır.

Çalışan Sayısı : 100 kişi
Birim katı atık miktarı : 1,34 kg/kişi/gün
Katı atık miktarı : 100 x 1,34
: 134kg/gün

Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında çalışacak 100
personelden kaynaklı toplam 134 kg/gün katı atık oluşacaktır.

İnşaat aşamasında oluşacak katı atıkların toplanması, biriktirilmesi ve
uzaklaştırılması Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’nde belirtildiği üzere yapılacaktır.
Evsel nitelikli katı atıkların 14/03/1991 tarih ve 20814 sayılı R.G.’de yayımlanan “Katı
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” Madde 18’de belirtildiği gibi; denizlere, göllere ve benzeri
alıcı ortamlara, caddelere, ormanlara ve çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep
olacak yerlere dökülmesi yasaktır. Bu doğrultuda proje kapsamında meydana gelecek katı
atıklar şantiye sahasında bulundurulacak ağzı kapalı konteynırlarda biriktirilecek ve
düzenli olarak, çalışanlar tarafından kapalı özel araçlarla Arhavi Belediyesi Çöp Döküm
Alanına nakledilecektir.

Proje kapsamında oluşan katı atıkların bertaraftı aşamasında, 14 Mart 1991 tarih
ve 20814 Sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren “Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği” ile 03 Nisan 1991 tarih ve 20834 Sayılı, 22 Şubat 1992 tarih ve 21150 Sayılı,
2 Kasım 1994 tarih ve 22099 Sayılı, 15 Eylül 1998 tarih ve 23464 Sayılı, 18 Eylül 1999
tarih ve 23790 sayılı, 29 Nisan 2000 tarih ve 24034 sayılı, 25 Nisan 2002 tarih ve 24736
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

245/398
sayılı ve 5 Nisan 2005 tarih ve 25777 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren
değişikliklere titizlikle uyulacaktır.

Hafriyat Atıkları

Proje kapsamında yer alan tesislerin inşaatı öncesinde arazinin hazırlanması ve
temel kazısı çalışmaları yapılacaktır. Bu çalışma kapsamında öncelikle yüzeydeki bitkisel
toprak sıyrılacaktır. Yapılacak kazı çalışmaları neticesinde hafriyat atığı oluşumu söz
konusu olacaktır.

Söz konusu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çıkarılacak 148.376
m
3
’hafriyat malzemesinin 58.843 m
3
’ü proje kapsamında yapılacak üniteler çerçevesinde
dolgu malzemesi olarak, 24.715 m
3
’ü ise şantiye sahası içerisinde kurulacak Kırma-Eleme
Tesisinde işleme tabi tutularak üniteler için gerekli olacak beton malzemesi için
kullanılacaktır. Arta kalan hafriyat malzemesi ise proje kapsamında belirlenen 1 adet kazı
fazlası malzeme döküm alanına sevk edilecektir.

Proje kapsamında yapılacak tüm hafriyat ve depolama işlemlerinde 18.03.2004
tarih ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hafriyat Toprağı,
İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacak, hafriyat
malzemeleri arazide rastgele depolanmayacaktır.

Söz konusu Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanı için Artvin İl Çevre ve Şehircilik
Müdürlüğü’ne ve DSİ 26. Bölge Müdürlüğü’ne görüş sunularak olumlu yazı alınmıştır
(Bkz. Ek-20). Kazı Fazlası Döküm Alanı Ek-1’de verilen 1/25.000’lik topoğrafik harita
üzerinde gösterilmiştir.

DSİ 26. Bölge Müdürlüğü’nün Kazı Fazlası Malzeme Döküm alanı ile ilgili
yazısında da belirtildiği üzere kazı malzemeleri kesinlikle dere yatağına dökülmeyecek,
taşkın anında sürüklenmesi mümkün olmayacak şekilde dökülecek ve malzeme dökülen
yerler istifli tahkimat ile korunacaktır. Ayrıca 09.09.2006 tarih ve 26284 sayı ile yürürlüğe
giren “Dere Yatakları ve Taşkınlar” adı ile yayınlanan 2006/27 nolu Başbakanlık
Genelgesine hassasiyetle uyulacaktır.

Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması süresince çıkarılacak hafriyat
malzemesinin kullanılmayan bölümü belirlenen 1 adet Kazı Fazlası Malzeme Döküm
Alanına sevk edilecek olup hafriyat dökümü için yeni alan belirlenmesi durumunda ve
mevcut alanlar için gerekli tüm izinler alınacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658MWm/22,052MWe)”projesi kapsamında
çıkarılacak hafriyat malzemesinin kullanılmayan bölümü Kazı Fazlası Malzeme Döküm
alanı haricinde izin alınmadığı sürece geçici de olsa depolanmayacaktır. Kazı Fazlası
Malzeme Döküm Alanına sevkiyat esnasında yöredeki mevcut yol ve sanat yapılarının
kullanılmasında gerekli özen gösterilecek ve zarar verilmeyecektir.

Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanı için su ve toprak kaynaklarının korumasına
yönelik bütün tedbirler alınacak, Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelikler hükümlerine
uyulacak ve Kazı Fazlası Malzeme Döküm Alanlarda yağışlarla akışa geçişi engelleyici
bütün tedbirler alınarak nehir yatağına olası rüsübat intikali engellenecektir.

Söz konusu “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”
projesinin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında 08.06.2010 tarih ve
27605 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Toprak Kirliliğinin Kontrolü
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

246/398
ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik” hükümlerine titizlikle
uyulacaktır.

Ayrıca söz konusu proje kapsamında proje alanı ve çevresinde bulunan akarsu,
mevsimsel akış gösteren kuru dere yataklarının zarar görmemesi için gerekli özen
gösterilecek ve dere yataklarına ulaşması söz konusu olabilecek yerlere pasa malzemesi,
hafriyat malzemesi, katı ve sıvı atıklar atılmayacaktır. Dere yatakları değiştirilmeyecek ve
çevre kirliliğinin engellenmesi için gerekli tüm önlemler alınacaktır.

Projenin inşaat aşamasında yapılacak çalışmalarda iletim tüneli yer altında
olduğundan ve regülatör yeri nehir yatağında yapılacağından bitkisel toprak sıyırması söz
konusu değildir. Ancak diğer üniteler (cebri boru, santral alanı, şantiye alanı ve ulaşım
yolları) için bir miktar bitkisel toprak sıyırma işlemi olacaktır. Söz konusu proje alanı çok
geniş bir alan kapsamından ötürü bitkisel toprak depo alanları ünite ve yolların kenarında
uygun yerlerde belirlenecektir. Sıyırma işlemi sonrası açığa çıkan bitkisel toprak, alt
topraktan ayrı olarak biriktirilecek ve yeniden kullanılmak üzere diğer malzemeden ayrı
olarak depolanacaktır. Bitkisel toprağın depolanacağı yerin %5’den fazla eğimli
olmamasına dikkat edilecek ve bitkisel toprağın saklanma sürecinde olabilecek kayıplar
önlenerek, toprağın kalitesi korunacaktır. Ayrı toplanan bitkisel toprak sahada rekreasyon
işleri ve çevre düzenlemesinde yeşil alan elde etmek amacıyla tekrar kullanılacaktır.
Peyzaj aşamasına kadar ise bitkisel toprak hâkim rüzgâr yönü de dikkate alınarak uygun
bir alanda depolanacaktır. Proje kapsamında uygun bir alanda biriktirilecek olan bitkisel
toprak erozyona, kurumaya ve yabani ot oluşmasına karşı korunacak olup, toprağın
canlılığını sürdürebilmesi amacı ile çim, çayır-mera bitkisi v.b bitki örtüsü ile kaplanacaktır.

Ayrıca proje kapsamında oluşacak hafriyat malzemesi Ballı dere yatağına
bırakılmayacak ve dere yatağı yakınında bulunan çalışmalarda hafriyat malzemesinin
dere yatağına kaçması durumunda tahkimat duvarı yapılarak engellenecektir.

Projeler kapsamında oluşacak hafriyat atıklarının bertaraftı konusunda 18.03.2004
tarih, 25406 sayılı R.G.’de yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı
Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Söz konusu yönetmelik
gereğince; pasa ve hafriyatın sulu tarım ve bağ ve bahçe olarak kullanılan araziler, içme,
sulama ve kullanma suları rezervuarlarının mutlak ve kısa mesafeli koruma alanları, taşkın
riskinin yüksek olduğu yerlerde, yağmur sularının akışını engelleyecek vadilerden veya
dere yataklarının heyelan, çığ ve erozyon bölgelerine dökülmeyecektir. Pasa ve hafriyat
döküm yeri en yakın yerleşim yerlerine 200 m, mezarlıklara olan uzaklığı ise 100 m’den
uzak olacaktır. Hafriyat atıkları dökülmeden önce ilgili belediye veya mahallin en büyük
mülki amirine başvurularak gerekli izinler alınacaktır.

İnşaattan Kaynaklı Katı Atıklar

İnşaat çalışmaları esnasında, kalıplık kereste artıkları, çimento ambalaj kağıdı,
inşaat demiri, demir boru, beton ve enjeksiyon artığı malzemeler vb, atıkların oluşumu söz
konusu olacaktır. Bu atıklar proje alanı içerisinde uygun bölgelerde toplanarak, bunları
değerlendiren lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilecektir. Beton ve enjeksiyon atığı
malzemeler ise dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır.

Atık Lastikler

Atık lastikler gelişigüzel atıldığında ve depolandığı zaman sivrisinek ve fareler için
uygun bir üreme alanı oluşturduğu gibi salgın hastalıkların yayılmasında etkin rol
oynamaktadır. Ayrıca lastiklerin yanması sonucunda siyah bir bulut halinde tonlarca
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

247/398
dioksin-furan gibi zehirli gazlar yaymaktadır. Atmosfere yayılan bu gazlar insan sağlığına
direk olarak tehdit etmelerinin yanı sıra yakın çevredeki toprak ve suların kirlenmesine
neden olmaktadır.

Dolayısı ile proje kapsamında atık lastik oluşmaması için kullanılacak olan iş
makinelerinin lastik değişimleri yeterli altyapıya sahip olan yetkili servislerde
gerçekleştirilecektir.

Ancak saha içerisinde lastik değiştirilmesinin zorunlu olduğu durumlarda, ortaya
çıkan kullanılmış lastikler 25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe girmiş olan ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de değişikliği ile
yayımlanan “Ömrünü tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği” uyarınca bertaraf
edilecektir.

Saha içerisinde lastik değiştirilmesinin zorunlu olduğu durumlarda, ortaya çıkan
kullanılmış lastikler, Ömrünü Tamamlamış Lastikler (ÖTL) ücretsiz olarak satın aldığı
noktaya iade edilerek, geri dönüşümlerine katkıda sağlanılacaktır.

Proje kapsamında açığa çıkacak atıkların bertarafında 05.07.2008 tarih ve 26927
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Yönetimi Genel Esaslarına
İlişkin Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır.

Paket Arıtmadan Çıkacak Atık Çamur

İnşaat aşamasında açığa çıkan evsel nitelikli atıksuların arıtıldığı biyolojik paket
arıtma tesisinden atık çamur oluşumu söz konusudur. Oluşacak atık çamur hesabı
atıksuyun içerdiği askıda katı madde miktarına bağlı olmaktadır. Tablo 115.’de evsel
nitelikli atıksuyun AKM değerli verilmektedir. Buna göre atık çamur miktarı;

Tesiste arıtılacak su miktarı : 20 m
3
/gün
AKM Ortalama Konsantrasyonu : 200 mg/m
3

Çamur miktarı(Qç) : 20 m
3
/gün x 200 g/m
3
/ 1000
: 4 kg/gün

Proje kapsamında; inşaat aşamasında biyolojik paket arıtma tesisinden açığa
çıkacak çamur miktarı 4 kg/gün’dür. Biyolojik Paket Arıtma Tesisinden açığa çıkacak
çamur 14.03.1991 Tarih ve 20814 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş
olan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Bu doğrultuda proje
kapsamında meydana gelecek çamur şantiye sahasında bulundurulacak ağzı kapalı
konteynırlarda biriktirilecek ve düzenli olarak, çalışanlar tarafından kapalı özel araçlarla
Arhavi Belediyesi Çöp Döküm Alanına nakledilecektir.

Proje kapsamında açığa çıkacak atıkların bertarafında 05.07.2008 tarih ve 26927
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Yönetimi Genel Esaslarına
İlişkin Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır.

V.1.16. Arazinin Hazırlanmasından Başlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek Yapılacak
İşler Nedeni ile Meydana Gelecek Vibrasyon, Gürültünün Kaynakları ve Seviyesi,
Kümülatif Değerler,

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi “07.03.2008
tarih ve 26809 sayı ile Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel
Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği’ne göre Gürültü Kontrol İzin
Belgesine tabi olan işletmeler kapsamına girmemektedir.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

248/398
Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin faaliyete açılmasına dek oluşacak
gürültü; hafriyat ve tesislerin inşası aşamasında kullanılacak iş makineleri ve
ekipmanlardan kaynaklanacaktır.

Faaliyet kapsamında toplam 2 adet kompresör, 2 adet yükleyici, 10 adet kamyon, 2
adet ekskavatör, 1 adet dozer, 1 adet arazöz, 2 adet beton pompası, 2 adet beton mikseri,
1 adet mobil vinç, 1 adet lastikli kepçe kullanılacak olup söz konusu makine ve tesisatın
500-4000 Hz arasındaki dört oktav bandındaki toplam ses gücü düzeylerinin
hesaplanması için 30.12.2006 tarih ve 26392 sayılı resmi gazetede yayımlanan ‘’ Açık
Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili
Yönetmelik’ in Müsaade Edilen Ses Güç Seviyeleri ve Gürültü İşaretlemesi ve Standartlar
adlı 5. maddesinde motor gücü seviyelerine göre verilen formüller kullanılmıştır.

Tablo 117. Ses Gücü Düzeyleri
Teçihaztın Tipi
Net Kurulu Güç
P (kW)
Elektrik Gücü
Pel (kW)
Uygulama
Kütlesi, m (kg)
Kesme
Genişliği
L (cm)
Müsaade Edilen Ses Gücü
Seviyesi
dB/1 pW
3 Temmuz
2004’ den
İtibaren
3 Ocak 2006’
dan İtibaren
Tekerlekli Dozerler, Tekerlekli Yükleyiciler,
Tekerlekli Kazıcı-Yükleyiciler, Damperli
Kamyonlar, Greyderler, Yükleyici Tipli
Toprak Doldurmalı Sıkıştırıcılar, İçten
Yanmalı Motor Tahrikli Karşı Ağırlıklı
Hidrolik Kaldırmalı Kamyonlar, Hareketli
Vinçler, Sıkıştırma Makineleri (Titreşimsiz
Silindirler), Kaldırım Perdah Makineleri,
Hidrolik Güç Oluşturma Makineleri
P ≤ 55 104 101
P > 55 85 + 11 log P 82 + 11 log P
Kazıcılar, Eşya Taşımak İçin Yük
Asansörleri, Yapı (Konstrüksiyon) Vinçleri,
Motorlu Çapalama Makineleri
P ≤ 15 96 93
P > 15 83 + 11 log P 80 + 11 log P
Elle Tutulan Beton Kırıcıları ve Deliciler
m ≤ 15 107 105
15 < m < 30 94 + 11 log m 92 + 11 log m
m ≥ 30 96 + 11 log m 94 + 11 log m
Kompresörler
P ≤ 15 99 97
P > 15 97 + 2 log P 95 + 2 log P

Ses gücü düzeyleri, kullanılacak araç ve ekipmanların motor gücü veya uygulama
kütleleri esas alınarak yukarıdaki tabloda yer alan formüller vasıtası ile her bir araç ve
ekipman için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Kullanılacak araç ve ekipmanların motor gücü
düzeyleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Kompresör: P = 55 Hp = 41 kW *
P > 15 Kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi
(Lw)= 95 + 2 log P
41 Kw > 15 Kw olduğuna göre;
Lw = 95 + 2 log 41 = 98 dB

Ekskavatör: P = 150 Hp = 112 kW *
P > 55 Kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi
(Lw)= 84 + 11 log P
112 Kw > 55 Kw olduğuna göre;
Lw = 84 + 11 log 112 = 107 dB
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

249/398
Lastikli Yükleyici: P = 150 Hp = 112 kW *
P > 55 Kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi
(Lw)= 82 + 11 log P
112 Kw > 55 Kw olduğuna göre;
Lw = 82 + 11 log 112 = 105 dB

Kamyon: P = 120 Hp = 90 kW *
P > 55 Kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi
(Lw)= 82 + 11 log P
90 Kw > 55 Kw olduğuna göre;
Lw = 82 + 11 log 90 = 104 dB

Arazöz: P = 120 Hp = 90 kW *
P > 55 kW olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi
(Lw)= 82 + 11 log P
90 kW > 55 kW olduğuna göre;
Lw = 82 + 11 log 90 = 104 dB

Dozer: P = 70 Hp = 52 kW *
P < 55 kW olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi
Lw = 101 dB

Beton Pompası: P = 120 Hp = 90 kW *
P > 55 Kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi
(Lw)= 82 + 11 log P
90 Kw > 55 Kw olduğuna göre;
Lw = 82 + 11 log 90 = 104 dB

Beton mikseri: P = 120 Hp = 90 kW *
P > 55 Kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi
(Lw)= 82 + 11 log P
90 Kw > 55 Kw olduğuna göre;
Lw = 82 + 11 log 90 = 104 dB

Mobil Vinç: P = 120 Hp = 90 kW *
P > 55 Kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi
(Lw)= 82 + 11 log P
90 Kw > 55 Kw olduğuna göre;
Lw = 82 + 11 log 90 = 104 dB

Lastikli Kepçe: P = 120 Hp = 90 kW *
P > 55 kW olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi
(Lw)= 82 + 11 log P
90 kW > 55 kW olduğuna göre;
Lw = 82 + 11 log 90 = 104 dB

1. Ses Gücü Düzeyi

Proje kapsamında kullanılacak araç ve ekipmanların ses gücü düzeyleri aşağıdaki
tabloda verilmiştir.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

250/398
Tablo 118. Araç ve Ekipmanların Ses Gücü Düzeyleri
Cinsi ve Teknik Özellikleri Adet Ses Gücü Düzeyi (dB)
Lastik Tekerlekli Yükleyici 2 108
Kamyon 10 114
Ekskavatör 2 110
Lastikli kepçe 1 104
Beton pompası 2 107
Dozer 1 101
Beton mikseri 2 107
Mobil vinç 1 104
Arazöz 1 104
Kompresör 2 101

Faaliyet alanında 2 adet Lastik Tekerlekli Yükleyici bulunacağından, Lastik
Tekerlekli Yükleyicilerden kaynaklanacak toplam ses gücü (Lw
T
) aşağıdaki formülle
hesaplanmıştır,
Lw
T
= 10 log (
i
n
=
¿
1
10
lpi/10
) = 10 log (2x(10
105/10
)) =108 dB

Faaliyet alanında 10 adet kamyon bulunacağından, kamyonlardan kaynaklanacak
toplam ses gücü (Lw
T
) aşağıdaki formülle hesaplanmıştır,
Lw
T
= 10 log (
i
n
=
¿
1
10
lpi/10
) = 10 log (10x(10
104/10
)) =114 dB

Faaliyet alanında 2 adet Ekskavatör bulunacağından, ekskavatörlerden
kaynaklanacak toplam ses gücü (Lw
T
) aşağıdaki formülle hesaplanmıştır,
Lw
T
= 10 log (
i
n
=
¿
1
10
lpi/10
) = 10 log (2x(10
107/10
)) =110 dB

Faaliyet alanında 2 adet beton mikseri bulunacağından, beton mikserlerinden
kaynaklanacak toplam ses gücü (Lw
T
) aşağıdaki formülle hesaplanmıştır,
Lw
T
= 10 log (
i
n
=
¿
1
10
lpi/10
) = 10 log (2x(10
104/10
)) =107 dB

Faaliyet alanında 2 adet beton pompası bulunacağından, beton pompasından
kaynaklanacak toplam ses gücü (Lw
T
) aşağıdaki formülle hesaplanmıştır,
Lw
T
= 10 log (
i
n
=
¿
1
10
lpi/10
) = 10 log (2x(10
104/10
)) =107 dB

Faaliyet alanında 2 adet kompresör bulunacağından, kompresörden
kaynaklanacak toplam ses gücü (Lw
T
) aşağıdaki formülle hesaplanmıştır,
Lw
T
= 10 log (
i
n
=
¿
1
10
lpi/10
) = 10 log (2x(10
98/10
)) =101 dB

Yukarıdaki tabloda yer alan gürültü kaynaklarına ait toplam ses gücü düzeyinin
500-4000 Hz arasındaki 4 oktav bandına dağılımı aşağıdaki tabloda verilmiştir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

251/398
Bu amaçla desibellerle toplama işlemi tersine gerçekleştirilerek her bir oktav
bandındaki ses gücü düzeyi hesap edilmiştir.

w
w
L (i)
10
w
1
L
10
w
L 10 log( 10 )
10
L (i) = 10 log ( )
4
n
i
x
=
=
¿



Tablo 119. Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı
Gürültü Kaynakları
Ses Gücü Düzeyi (dB)
Toplam 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz
Lastik Tekerlekli Yükleyici 108 102 102 102 102
Kamyon 114 108 108 108 108
Ekskavatör 110 104 104 104 104
Lastikli kepçe 104 98 98 98 98
Beton pompası 107 101 101 101 101
Dozer 101 95 95 95 95
Beton mikseri 107 101 101 101 101
Mobil vinç 104 98 98 98 98
Arazöz 104 98 98 98 98
Kompresör 101 95 95 95 95
Not: Toplam ses gücü düzeyinin 4 oktav bandına eşit olarak dağıldığı kabul edilmiştir.

2. Ses Basınç Düzeyleri

Her bir gürültü kaynağının 4 oktav bandındaki ses basınç düzeyi aşağıdaki formüle
göre hesaplanmış olup sonuçlar yine aşağıdaki tabloda verilmiştir.

p w 2
Q
L L 10log( )
4πr
= +


L
p
: x Mesafedeki Gürültü Seviyesi
Q : Ses Düzeyi Sabiti (2 alınmıştır.)
r : x Mesafedeki Yarıçap



Tablo 120. Ses Basınç Düzeyleri
Gürültü Kaynakları Mesafe
Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz
Yükleyici Kepçe
50 60,04 60,04 60,04 60,04
100 54,02 54,02 54,02 54,02
250 46,06 46,06 46,06 46,06
500 40,04 40,04 40,04 40,04
1000 34,02 34,02 34,02 34,02
2000 28,00 28,00 28,00 28,00
3000 24,48 24,48 24,48 24,48
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

252/398
Kamyon
50 66,04 66,04 66,04 66,04
100 60,02 60,02 60,02 60,02
250 52,06 52,06 52,06 52,06
500 46,04 46,04 46,04 46,04
1000 40,02 40,02 40,02 40,02
2000 34,00 34,00 34,00 34,00
3000 30,48 30,48 30,48 30,48
Ekskavatör
50 62,04 62,04 62,04 62,04
100 56,02 56,02 56,02 56,02
250 48,06 48,06 48,06 48,06
500 42,04 42,04 42,04 42,04
1000 36,02 36,02 36,02 36,02
2000 30,00 30,00 30,00 30,00
3000 26,48 26,48 26,48 26,48
Lastikli kepçe
50 56,04 56,04 56,04 56,04
100 50,02 50,02 50,02 50,02
250 42,06 42,06 42,06 42,06
500 36,04 36,04 36,04 36,04
1000 30,02 30,02 30,02 30,02
2000 24,00 24,00 24,00 24,00
3000 20,48 20,48 20,48 20,48
Beton pompası
50 59,04 59,04 59,04 59,04
100 53,02 53,02 53,02 53,02
250 45,06 45,06 45,06 45,06
500 39,04 39,04 39,04 39,04
1000 33,02 33,02 33,02 33,02
2000 27,00 27,00 27,00 27,00
3000 23,48 23,48 23,48 23,48
Dozer
50 53,04 53,04 53,04 53,04
100 47,02 47,02 47,02 47,02
250 39,06 39,06 39,06 39,06
500 33,04 33,04 33,04 33,04
1000 27,02 27,02 27,02 27,02
2000 21,00 21,00 21,00 21,00
3000 17,48 17,48 17,48 17,48
Beton mikseri
50 59,04 59,04 59,04 59,04
100 53,02 53,02 53,02 53,02
250 45,06 45,06 45,06 45,06
500 39,04 39,04 39,04 39,04
1000 33,02 33,02 33,02 33,02
2000 27,00 27,00 27,00 27,00
3000 23,48 23,48 23,48 23,48
Mobil vinç
50 56,04 56,04 56,04 56,04
100 50,02 50,02 50,02 50,02
250 39,06 42,06 42,06 42,06
500 36,04 36,04 36,04 36,04
1000 30,02 30,02 30,02 30,02
2000 24,00 24,00 24,00 24,00
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

253/398
3000 20,48 20,48 20,48 20,48
Arazöz
50 56,04 56,04 56,04 56,04
100 50,02 50,02 50,02 50,02
250 42,06 42,06 42,06 42,06
500 36,04 36,04 36,04 36,04
1000 30,02 30,02 30,02 30,02
2000 24,00 24,00 24,00 24,00
3000 20,48 20,48 20,48 20,48
Kompresör
50 53,04 53,04 53,04 53,04
100 47,02 47,02 47,02 47,02
250 39,06 39,06 39,06 39,06
500 33,04 33,04 33,04 33,04
1000 27,02 27,02 27,02 27,02
2000 21,00 21,00 21,00 21,00
3000 17,48 17,48 17,48 17,48

3. Atmosferik Yutuş

Her frekansa göre atmosferik yutuş değerleri aşağıdaki formüle göre hesaplanmış
olup bağıl nem (Q) % 72 alınmıştır.

2
-8
atm
f x r
A 7.4 10
Q
x
| |
=
|
\ .


Tablo 121. Atmosferik Yutuş
Frekans Mesafe Atmosferik Yutuş
500 50 0,01
500 100 0,03
500 250 0,06
500 500 0,13
500 1000 0,26
500 2000 0,51
500 3000 0,77
1000 50 0,05
1000 100 0,10
1000 250 0,26
1000 500 0,51
1000 1000 1,03
1000 2000 2,06
1000 3000 3,08
2000 50 0,21
2000 100 0,41
2000 250 1,03
2000 500 2,06
2000 1000 4,11
2000 2000 8,22
2000 3000 12,33
4000 50 0,82
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

254/398
4000 100 1,64
4000 250 4,11
4000 500 8,22
4000 1000 16,44
4000 2000 32,89
4000 3000 49,33

4. Nihai Ses Basınç Düzeyleri

Atmosferik yutuş değerlerinin düşülmesinden sonra her bir gürültü kaynağının 4
oktav bandındaki nihai ses basınç düzeyi aşağıdaki formüle göre hesaplanmış olup
sonuçlar yine aşağıdaki tabloda verilmiştir.

L
p
= L
p
- A
atm

Tablo 122. Nihai Ses Basınç Düzeyleri
Gürültü Kaynakları Mesafe
Nihai Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz
Lastik Tekerlekli
Yükleyici
50 60,03 59,99 59,83 59,22
100 53,99 53,92 53,61 52,37
250 46,00 45,80 45,03 41,95
500 39,91 39,52 37,98 31,82
1000 33,76 32,99 29,91 17,57
2000 27,48 25,94 19,78 -4,89
3000 23,70 21,39 12,14 -24,86
Kamyon
50 66,03 65,99 65,83 65,22
100 59,99 59,92 59,61 58,37
250 52,00 51,80 51,03 47,95
500 45,91 45,52 43,98 37,82
1000 39,76 38,99 35,91 23,57
2000 33,48 31,94 25,78 1,11
3000 29,70 27,39 18,14 -18,86
Ekskavatör
50 62,03 61,99 61,83 61,22
100 55,99 55,92 55,61 54,37
250 48,00 47,80 47,03 43,95
500 41,91 41,52 39,98 33,82
1000 35,76 34,99 31,91 19,57
2000 29,48 27,94 21,78 -2,89
3000 25,70 23,39 14,14 -22,86
Lastikli kepçe
50 56,03 55,99 55,83 55,22
100 49,99 49,92 49,61 48,37
250 42,00 41,80 41,03 37,95
500 35,91 35,52 33,98 27,82
1000 29,76 28,99 25,91 13,57
2000 23,48 21,94 15,78 -8,89
3000 19,70 17,39 8,14 -28,86
Beton pompası
50 59,03 58,99 58,83 58,22
100 52,99 52,92 52,61 51,37
250 45,00 44,80 44,03 40,95
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

255/398
500 38,91 38,52 36,98 30,82
1000 32,76 31,99 28,91 16,57
2000 26,48 24,94 18,78 -5,89
3000 22,70 20,39 11,14 -25,86
Dozer
50 53,03 52,99 52,83 52,22
100 46,99 46,92 46,61 45,37
250 39,00 38,80 38,03 34,95
500 32,91 32,52 30,98 24,82
1000 26,76 25,99 22,91 10,57
2000 20,48 18,94 12,78 -11,89
3000 16,70 14,39 5,14 -31,86
Beton mikseri
50 59,03 58,99 58,83 58,22
100 52,99 52,92 52,61 51,37
250 45,00 44,80 44,03 40,95
500 38,91 38,52 36,98 30,82
1000 32,76 31,99 28,91 16,57
2000 26,48 24,94 18,78 -5,89
3000 22,70 20,39 11,14 -25,86
Mobil vinç
50 55,99 55,83 55,22 56,04
100 49,92 49,61 48,37 50,02
250 38,80 41,03 37,95 42,06
500 35,52 33,98 27,82 36,04
1000 28,99 25,91 13,57 30,02
2000 21,94 15,78 -8,89 24,00
3000 17,39 8,14 -28,86 20,48
Arazöz
50 55,83 55,22 56,04 56,04
100 49,61 48,37 50,02 50,02
250 41,03 37,95 42,06 42,06
500 33,98 27,82 36,04 36,04
1000 25,91 13,57 30,02 30,02
2000 15,78 -8,89 24,00 24,00
3000 8,14 -28,86 20,48 20,48
Kompresör
50 52,22 53,04 53,04 53,04
100 45,37 47,02 47,02 47,02
250 34,95 39,06 39,06 39,06
500 24,82 33,04 33,04 33,04
1000 10,57 27,02 27,02 27,02
2000 -11,89 21,00 21,00 21,00
3000 -31,86 17,48 17,48 17,48

5. Ses Düzeyleri

A ağırlık ses düzeylerinin hesaplanması için aşağıdaki tabloda yer alan düzeltme
faktörleri kullanılmıştır.





EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

256/398
Tablo 123. Düzeltme Faktörleri
Merkez Frekansı (Hz) Düzeltme Faktörü
500 -3,2
1000 0,0
2000 +1,2
4000 +1,0

Yukarıdaki tabloda yer alan düzeltme faktörleri ile yapılan hesap sonucunda her bir
gürültü kaynağının 4 oktav bandı için bulunan ses düzeyleri ise aşağıdaki tabloda
verilmiştir.

Tablo 124. Ses Düzeyleri
Gürültü Kaynakları Mesafe
Ses Düzeyi (dBA)
Toplam Ses Düzeyi
(dBA)
500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz
Lastik Tekerlekli
Yükleyici
50 56,82 59,97 60,96 59,92 65,69
100 50,78 53,88 54,66 52,78 59,28
250 42,77 45,71 45,86 41,47 50,37
500 36,66 39,34 38,45 29,87 43,26
1000 30,47 32,62 29,63 12,68 35,89
2000 24,10 25,21 18,03 -15,68 28,14
3000 20,23 20,29 8,92 -41,54 23,43
Kamyon
50 62,82 65,97 66,96 65,92 71,69
100 56,78 59,88 60,66 58,78 65,28
250 48,77 51,71 51,86 47,47 56,37
500 42,66 45,34 44,45 35,87 49,26
1000 36,47 38,62 35,63 18,68 41,89
2000 30,10 31,21 24,03 -9,68 34,14
3000 26,23 26,29 14,92 -35,54 29,43
Ekskavatör
50 58,82 61,97 62,96 61,92 67,69
100 52,78 55,88 56,66 54,78 61,28
250 44,77 47,71 47,86 43,47 52,37
500 38,66 41,34 40,45 31,87 45,26
1000 32,47 34,62 31,63 14,68 37,89
2000 26,10 27,21 20,03 -13,68 30,14
3000 22,23 22,29 10,92 -39,54 25,43
Lastikli kepçe
50 52,82 55,97 56,96 55,92 61,69
100 46,78 49,88 50,66 48,78 55,28
250 38,77 41,71 41,86 37,47 46,37
500 32,66 35,34 34,45 25,87 39,26
1000 26,47 28,62 25,63 8,68 31,89
2000 20,10 21,21 14,03 -19,68 24,14
3000 16,23 16,29 4,92 -45,54 19,43
Beton pompası
50 55,82 58,97 59,96 58,92 64,69
100 49,78 52,88 53,66 51,78 58,28
250 41,77 44,71 44,86 40,47 49,37
500 35,66 38,34 37,45 28,87 42,26
1000 29,47 31,62 28,63 11,68 34,89
2000 23,10 24,21 17,03 -16,68 27,14
3000 19,23 19,29 7,92 -42,54 22,43
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

257/398
Dozer
50 49,82 52,97 53,96 52,92 58,69
100 43,78 46,88 47,66 45,78 52,28
250 35,77 38,71 38,86 34,47 43,37
500 29,66 32,34 31,45 22,87 36,26
1000 23,47 25,62 22,63 5,68 28,89
2000 17,10 18,21 11,03 -22,68 21,14
3000 13,23 13,29 1,92 -48,54 16,43
Beton mikseri
2900 55,82 58,97 59,96 58,92 64,69
3378,6 49,78 52,88 53,66 51,78 58,28
3857,1 41,77 44,71 44,86 40,47 49,37
4335,7 35,66 38,34 37,45 28,87 42,26
4814,3 29,47 31,62 28,63 11,68 34,89
5292,9 23,10 24,21 17,03 -16,68 27,14
5771,4 19,23 19,29 7,92 -42,54 22,43
Mobil vinç
2900 52,77 55,76 56,12 57,04 61,71
3378,6 46,68 49,46 48,98 51,02 55,32
3857,1 35,51 40,66 37,67 43,06 46,16
4335,7 32,14 33,25 26,07 37,04 39,64
4814,3 25,42 24,43 8,88 31,02 32,78
5292,9 18,01 12,83 -19,48 25,00 26,00
5771,4 13,09 3,72 -45,34 21,48 22,13
Arazöz
2900 52,56 54,92 57,24 57,04 61,84
3378,6 46,26 47,78 51,22 51,02 55,58
3857,1 37,46 36,47 43,26 43,06 47,11
4335,7 30,05 24,87 37,24 37,04 40,67
4814,3 21,23 7,68 31,22 31,02 34,36
5292,9 9,63 -20,68 25,20 25,00 28,17
5771,4 0,52 -46,54 21,68 21,48 24,60
Kompresör
2900 48,72 53,04 54,24 54,04 59,00
3378,6 41,58 47,02 48,22 48,02 52,89
3857,1 30,27 39,06 40,26 40,06 44,75
4335,7 18,67 33,04 34,24 34,04 38,62
4814,3 1,48 27,02 28,22 28,02 32,56
5292,9 -26,88 21,00 22,20 22,00 26,53
5771,4 -52,74 17,48 18,68 18,48 23,01

6. L
gündüz
Değerleri

En kötü senaryo kabulü ile her bir gürültü kaynağının aynı anda çalışması
durumunda oluşacak eşdeğer gürültü düzeyleri ise hesaplanmış olup aşağıdaki tabloda
verilmiştir.

w
L (i)
10
eq
1
gündüz eq
L 10 log( 10 )
L = L
n
i
x
=
=
¿




EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

258/398
Tablo 125. Lgündüz Değerleri
Mesafe Eşdeğer Gürültü Düzeyi (dBA)
50 75,11
100 68,70
250 59,81
500 52,79
1000 45,85
2000 40,07
3000 38,06


Şekil 32. Gürültü Yayılım Grafiği

Yukarıda bulunan değerler; 07.03.2008 tarih ve 26809 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliği”nin 23. maddesinde belirlenen ve çevresel gürültü sınır değerlerini gösteren
Tablo-5 ile karşılaştırılmıştır.

Tablo 126. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri
Faaliyet türü (yapım, yıkım ve onarım) L
gündüz
(dBA)
Bina 70
Yol 75
Diğer kaynaklar 70

Proje yerine en yakın yerleşim yeri; santral alanına yaklaşık 243 m mesafedeki
Kamilet Mezrasıdır.

En kötü şartlarda 100 m den itibaren gürültü değeri 68,70 dBA civarında olup, bu
noktadan sonra ÇGDYY’de belirtilen sınır değerin altında kalmaktadır. Ayrıca yukarıda
yapılan hesaplar iş makinelerinin aynı anda çalışacağı kabulü ile yapılmıştır. Ancak söz
konusu iş makineleri ve nakliye araçları gün içinde farklı zamanlarda ve farklı yerlerde
0
10
20
30
40
50
60
70
80
0 500 1000 1500 2000 2500 3000
Mesafe
(m )
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

259/398
kullanılacaktır. Dolayısıyla proje kapsamında yer alan yerleşim yerlerine olumsuz bir etki
söz konusu olmayacaktır.

Vibrasyon

İletim tüneli Atnalı kesitli olarak projelendirilecektir. Tünel eğimi 0,001 olarak
belirlenmiştir. İletim tüneli inşaatında patlatma yapılacak olup patlatma ile ilgili detaylı
bilgiler aşağıda verilmiştir.

Ateşleme işleminde patlayıcı olarak ANFO kullanılacaktır. Yemleyici olarak dinamit
ateşleyici olarak elektrikli kapsül tahrikli nonel kapsül kullanılacaktır.

Tünelin İç Çapı 3 m ve et kalınlıkları 0,35 metredir.
Tünelin toplamdaki çapı ise 3 m + 0,30 m + 0,30 m =3,6 m alınmıştır.

Her delik için;

1 nonel kapsül deliğin 2,05 m lik kısmına ANFO ( Şarj yoğunluğu 0,85 kg/m) =
1,743 kg ANFO toplamda 12 adet delik, ile 144 m
3
pasa gevşetmesi yapılacaktır. Delik
başına 12 m
3
malzeme alınacaktır.

Bir delikte kullanılacak patlayıcı miktarı = anfo+dinamit
Bir delikte kullanılacak patlayıcı miktarı = 1,74 + 0,5
Bir delikte kullanılacak patlayıcı miktarı = 2,24 kg

Devine Bağıntısı

Patlatmayla oluşturulan titreşimin çevre yapılarına etkisi Devine bağıntısı (Devine
et al,1966) ile tespit edilmektedir.

V = k(D/√W)
-1,6

 V : Kayaç İçinde Yayılan Titreşim Hızı (inç/sn)
 k : Kayaç Türüne Bağlı Katsayı (26–260)
 D : Patlatma Noktası İle Çevre Yerleşim Birimleri Arasındaki Etkili
Mesafe (feet)
 W : Bir Gecikme Aralığındaki Patlayıcı Miktarı (libre) =1 kg
 1 feet : 0,3048 m
 1 libre : 0,4536 kg
 1 inç : 25,4 mm

Kayacın titreşimi iletme kapasitesi k katsayısı olarak alınmaktadır. Patlatma
kaynağı ile hassas nokta arasındaki birimlerin değişkenliği, fay, çatlak, kırık gibi
süreksizliklerin yoğunluğu k katsayısını etkilemektedir. Homojen birimlerde katsayı 260
sayısına yaklaşırken, tektonik etkilerin yoğunluğu ve geçilen her farklı birim katsayıyı 26
sayısına yaklaştırmaktadır. K katsayısı ortalama hesaplamalarda 200 olarak alınmıştır.









EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

260/398
Tablo 127. Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (W = 2,24 kg)
D W k Sonuç 1/5V 1/2V
50 2,24 200 5,21 1,04 2,60
100 2,24 200 1,72 0,34 0,86
150 2,24 200 0,90 0,18 0,45
200 2,24 200 0,57 0,11 0,28
250 2,24 200 0,40 0,08 0,20
300 2,24 200 0,30 0,06 0,15
350 2,24 200 0,23 0,05 0,12
400 2,24 200 0,19 0,04 0,09
450 2,24 200 0,15 0,03 0,08
500 2,24 200 0,13 0,03 0,07
550 2,24 200 0,11 0,02 0,06
600 2,24 200 0,10 0,02 0,05
650 2,24 200 0,09 0,02 0,04
700 2,24 200 0,08 0,02 0,04
750 2,24 200 0,07 0,01 0,03
800 2,24 200 0,06 0,01 0,03
850 2,24 200 0,06 0,01 0,03
900 2,24 200 0,05 0,01 0,03
950 2,24 200 0,05 0,01 0,02
1000 2,24 200 0,04 0,01 0,02
1050 2,24 200 0,04 0,01 0,02
1100 2,24 200 0,04 0,01 0,02
1150 2,24 200 0,03 0,01 0,02
1200 2,24 200 0,03 0,01 0,02
1250 2,24 200 0,03 0,01 0,02
1300 2,24 200 0,03 0,01 0,01
1350 2,24 200 0,03 0,01 0,01
1400 2,24 200 0,03 0,01 0,01
1450 2,24 200 0,02 0,00 0,01
1500 2,24 200 0,02 0,00 0,01
1550 2,24 200 0,02 0,00 0,01

Yukarıdaki tabloda:

 V : mm/sn Mesafeye Göre Değişen Titreşim Hızı
 V
o
: Bina Temelindeki Titreşim Hızı

Kayaç içi titreşim hızının 1/2 – 1/5’ i V
o
değeri olarak kabul edilmektedir
(Forssbland, 1981).

Tablo 128. Bina Temeli Titreşim Hızı (Vo) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma Nedeniyle Hasar
Görebilecek Bina Türleri (Forssbland,1981)
Bina Türü V
0
(mm/sn)
a – Yıkılmaya yüz Tutmuş çok eski tarihi binalar 2
b – Sıvalı briket, kerpiç, yığma tuğla evler 5
c – Betonarme Binalar 10
d – Fabrika gibi çok sağlam yapıda endüstriyel binalar 10 – 40
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

261/398
Proje kapsamında yer alan yerleşim yerlerinde en hassas yapının yukarıdaki
tabloda yer alan “b tipi” binalar olduğu kabul edilirse V
o
hızının 5 mm/sn’ nin üzerine
çıkmaması gerekmektedir.

Tablo incelendiğinde 2,24 kg’lık şarjın etkisi ile oluşan titreşim hızı patlatma
noktasından itibaren yaklaşık 100 m den itibaren 5 mm/sn’ nin altına inmektedir. Bu
durumda anlık şarj ile yapılan patlatmalar sonucu oluşan vibrasyonun proje kapsamındaki
yerleşim yerlerine olumsuz etkisinin olmayacağı tahmin edilmektedir.

Patlatma sonucu oluşan titreşimlerin genliği aşağıdaki bağıntıdan
hesaplanmaktadır (Armac Printing Company).

 A : (K√W)/D
 A : Patlatma Sonucu Oluşan Titreşimlerin Azami Genliği (mm)
 W : Bir Gecikme Aralığında Ateşlenen Patlayıcı Miktarı (kg)
 D : Patlatma Kaynağı İle Çevre Yerleşim Birimleri Arasındaki Etkili Mesafe (m)
 K : Kayaç Türüne Bağlı Katsayı

Tablo 129. Patlatma Yapılan Kaya Türü ve Bina Temeli Altındaki Kayaç Türüne Bağlı Olarak Değişim
Gösteren k Katsayısı Asgari ve Azami Değerleri (Armac Printing Company).
Patlatma Yapılan Birim Temel Altı Kayaç Türü K Katsayısı
Maksimum Minimum
Kaya Kaya 0,57 1,15
Kaya Kil (Toprak ) 1,15 2,3
Kil (Toprak ) Kaya 1,15 2,3
Kil (Toprak ) Kil (Toprak ) 2,3 3,4

Genlik değerinin 0,05 mm’ nin altında olması durumunda binalarda hasar olmadığı
bilindiğinden (Armac Printing Company) maksimum patlayıcı miktarı ile yapılacak
atımlarda etki mesafesi;

 D = (K√W)/A
 D = (1,15 * √2,24)/0,05 = 34,42 m bulunur.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
inşası planlanan iletim tüneline en yakın yerleşim yeri olan Kamilet Mezrası, iletim tüneline
1.250 m uzaklıktadır. Kamilet Mezrası yapıları tablodan “b tipi” binalar olduğu kabul
edilirse Vo hızının 5 mm/sn’ nin üzerine çıkmaması gerekmektedir.

Yukarıdaki tabloya göre 2,24 kg’lık şarjın etkisi ile oluşan titreşim hızı patlatma
noktasından itibaren yaklaşık 100 m sonra 5 mm/sn’ nin altına inmektedir. Bu durumda
anlık şarj ile yapılan patlatmalar sonucu oluşan vibrasyonun en yakın yerleşim yeri olan
Kamilet Mezrasının olumsuz etkisinin olmayacağı tahmin edilmektedir. Patlatma
yapılmadan önce tüm güvenlik önlemleri ve izinler alınacaktır.

Sahada patlatma sırasında gecikmeli kapsül kullanılması da bir seferde atılan
patlayıcı madde miktarını, delik çapının düşük tutulması ise delik başına kullanılacak
patlayıcı madde miktarını azaltacağından patlatma sonucu oluşacak titreşim de
azalacaktır. Sonuç olarak; faaliyet esnasında yapılacak patlatma işleminden dolayı
oluşacak vibrasyonun, yakın yerleşim birimleri üzerinde olumsuz bir etki yaratması söz
konusu değildir. Proje kapsamında çalışma saatlerine uyulacak ve Patlatma anında
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

262/398
oluşacak darbe gürültüsü düzeyi ÇGDYY Madde 23 d bendinde belirtildiği üzere LCmax 100
dBC’yi aşmayacaktır.

İletim Tünelinde kullanılacak patlayıcı madde proje alanı içerisinde
depolanmayacak ve ihtiyaç duyuldukça getirilecektir. Patlatma işlerinden eğitimli ve
tecrübeli ateşçiler çalıştırılacaktır. Deneyimli patlatma ve emniyet mühendisleri işlere
nezaret edecektir. Yanıcı ve patlayıcı maddelerin (dinamit, benzin, mazot vb.) güvenli bir
şekilde depolanması ve taşınması, projenin inşaatını gerçekleştirecek olan müteahhidin
sorumluluğu altında olacaktır.

İletim Tünelinde yapılacak olan tüm patlatmalar çevre halkını rahatsız etmemesi
için gündüz vardiyasında gerçekleştirilmesine özen gösterilecektir. Patlatma işlerinde
mühendislerin sorumluluğunda eğitimli ve tecrübeli ateşçiler görev yapacak ve böylece
güvenlik azami ölçüde sağlanacaktır. Patlatma sırasında çevre emniyetinin sağlanması
amacıyla patlatma yapılacak tarih ve saatler en yakın yerleşim birimlerine yeterli bir süre
önceden bildirilecek ve patlatma yapılacak alana yetkisiz kişilerin girmesi engellenecektir.

Yukarıda belirtilen patlayıcı maddelerin taşınması, depolanması ve kullanımları
esnasında; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı
maddelerle Çalışan İş Yerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkındaki Tüzük’de,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü’nde ve Tekel
Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle, Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali,
Taşınması, Saklanması, Satışı, Kullanılması, Yok edilmesi, Denetlenmesi Usul ve
Esaslarına İlişkin, Tüzük’te ve Tehlikeli Maddelerin Karayolu İle Taşınması Hakkında
Yönetmelikte öngörülen hükümlere uyulacaktır.

V.1.17. Arazinin Hazırlanmasından Başlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek Yerine
Getirilecek İşlerde Çalışacak Personelin ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut ve
Diğer Teknik/Sosyal Altyapı İhtiyaçlarının Nerelerde ve Nasıl Temin Edileceği,

Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek gerçekleştirilecek
olan inşaat faaliyetlerinde toplam 100 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Gerekli olan
personel, öncelikle yakın yöreden seçilecektir. Yakın yerleşimlerden gelecek personel için
servis hizmetleri verilecektir. Diğer personel için Şantiye Sahası içerisinde prefabrik
hizmet binası kurulacaktır. Hizmet binasında çalışacak personel için misafirhane, kantin,
mutfak, banyo, tuvalet, ilk yardım dolabı vb. yapılar yer alacaktır. Personele bağlı nüfus
için herhangi bir lojman vs. yapılması düşünülmemektedir.

Personelin ilk yardım ihtiyaçları için hizmet binasında bir revir oluşturulacak.
Personelin sağlık durumlarının denetlenmesi ve acil tedavi gibi sağlık hizmetleri ilk etapta
bu revirde giderilecektir.

V.1.18. Arazinin Hazırlanmasından Başlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek
Sürdürülecek İşlerden, İnsan Sağlığı ve Çevre için Riskli ve Tehlikeli Olanlar,

Projenin inşaat aşamasından başlayarak ünitelerin faaliyete açılmasına dek
meydana gelebilecek insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli işler, hemen her inşaat
çalışmasında meydana gelmesi muhtemel yaralanma, şantiye içi trafik kazaları, malzeme
sıçraması, insan düşmesi, iş makineleri kazaları vb. olaylardır. Bu bağlamda çalışma
alanına uyarıcı levhalar konulacak ve çalışanlara iş güvenlik eğitimi verilecektir. İnşaat
çalışmalarında iş kazalarına karşı 4857 sayılı İş Kanunu ve bu kanun uyarınca çıkartılan
yönetmelik, tüzük, genelge, tamim vb. hükümlerine uyulacaktır. Bunun dışında yürürlükteki
yönetmelik ve mevzuatlara uygun bir işyeri güvenliği ve kaza önleme planı hazırlanarak
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

263/398
uygulamaya konulacaktır. Personel ve işçiler yapılacak işin gerektirdiği iş güvenliği
malzemeleri ile donatılacak ve bunların sağlık ve iş güvenliği kurallarına uygun şartlar
altında çalışmaları sağlanacaktır. İşçi ve personelin sağlığı açısından da gerektiğinde toz
maskeleri ve kulaklıklar kullanılacaktır.

İşçilerin sağlığı açısından en büyük potansiyel tehlike ise iş gücünde görülebilecek
bulaşıcı hastalıklardır. Söz konusu durumu asgariye indirmek için işçiler kurulacak olan
revirde periyodik muayeneden geçirilecektir. İnşaat işçilerinin yöre halkı ile teması asgari
seviyede tutulacak, böylece halka hastalık bulaştırma riski de azalacaktır. Önemli hastalık
ve yaralanmalarda en yakın yerleşim yerinde bulunan hastane imkanlarından
faydalanılacaktır.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
patlatma işlemleri gerekli izinler alınarak ilgili mevzuat uyarınca yapılacaktır. Patlayıcı
maddeler proje sahasında depolanmayacak, ihtiyaç duyulduğu zamanlarda sahaya
getirilmesi sağlanacaktır.

Patlatma işlerinde eğitimli ve tecrübeli ateşçiler çalıştırılacaktır. Deneyimli patlatma
ve emniyet mühendisleri işlere nezaret edecektir. Yanıcı ve patlayıcı maddelerin (dinamit,
benzin ve mazot vb.) güvenli bir şekilde depolanması ve taşınması, projenin inşaatını
gerçekleştirecek olan müteahhidin sorumluluğu altında olacaktır.

Proje kapsamında ihtiyaç duyulan gevşetme patlatmaları kuşların üreme dönemi
(Mart-Haziran) dışında yapılacaktır.

Proje kapsamında tünelde gevşetme patlatmaları yapılacak olup gereken önlemler
alınacaktır. Gevşetme patlatmaları sırasında oluşacak titreşim için, 04.06.2010 tarih ve
27601 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültü
Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği 25. Madde hükümlerine riayet edilerek gerekli
önlemler alınacaktır.

Patlayıcı maddelerin kullanımı ile ilgili olarak 29 Eylül 1987 tarih ve 12028 sayılı
“Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle, Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, ithali,
taşınması, saklanması, depolanması, satışı, kullanılması, yok edilmesi, denetlenmesi,
Usul ve Esasları tüzük hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca 24.12.1973 tarih ve 14752 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan “Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve
Zararlı Maddelerle Çalışan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük”
hükümlerine uyulacaktır. Patlatma yapılacağı zaman anons ve duyuru yöntemleriyle, yöre
sakinlerinin bilgilendirilmesi sağlanacaktır.

Proje çalışmalarında kullanılacak iş makinelerinin yakıt ikmalleri ve yağ değişimleri
sahada yapılmayacak olup, yakın çevredeki ruhsatlı akaryakıt istasyonlarında
yaptırılacaktır. Ruhsatlı akaryakıt istasyonlarına gidilememesi halinde Atık Yağların
Kontrolü Yönetmeliği Madde-18 hükümlerine uyularak geçici depolama yapılacak olup,
atık yağ kategori analizi yapılarak çıkan analiz doğrultusunda lisanslı geri kazanım/bertaraf
tesislerine gönderilecektir. Proje kapsamında açığa çıkması muhtemel atık yağlar;
30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık
Yağların Kontrolü Yönetmeliği” (30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik”) hükümlerine uyularak bertaraf edilmesi sağlanacaktır.

Proje alanında çalışacak işçiler için kurulacak olan revirden çıkacak tıbbi atıklar
22.07.2005 tarih 25883 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tıbbî
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

264/398
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” (30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren “Tıbbî Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik”) hükümlerine uygun olarak diğer tüm atıklardan ayrı olarak
toplanacak, Yönetmeliğe uygun bertarafı sağlanacaktır.

V.1.19. İnşaat Faaliyetlerinin Karasal ve Sucul Flora/Fauna Üzerine Olası Etkiler ve
Alınacak Tedbirler, Bütüncül Etki Değerlendirmesi,

a) Projenin İnşaat Aşamasında Sucul Ekosisteme Olan Etkileri ve Alınması
Gereken Önlemler

Çevre sorunlarına yol açma bakımından, hidroelektrik santralleri en az zararlı
etkileri yaratan enerji üretim tesisleridir. Bu tür tesisler hava, su kirliliği, katı atık ve
radyoaktif sızıntı tehlikesi yaratmazlar. Bundan dolayı bu tür tesislerin kendileri değil
suyun toplandığı havzalara olan etkileri incelenmektedir.

Baraj yapımı sonucunda, ekosistemde meydana gelebilecek etkiler genel olarak
aşağıdaki maddeler altında verilebilir.

 Birinci basamakta, suyun fiziksel, kimyasal yapısının ve jeomorfolojik olarak
meydana gelen değişim ve suyun doğal akıntısında meydana gelen değişim,
 İkinci basamakta, nehir kenarlarındaki bitkiler, su içerisindeki bitkiler ve suyun
alt kısımlarındaki doğal sulak alanlarda, primer prodüksiyondaki değişimler,

Bu başlıklar altında olabilecek etkiler ve sonuçları ve alınabilecek önlemler ise
aşağıda verilmiştir.

Regülatör inşaatları sırasında oluşacak fiziksel ve mekanik etkiler (patlatma, nehir
sistemine partikül karışımı gibi) sucul canlıları etkileyebilecektir. Ancak inşaat
aşamasından sonra sistem kendini kısa sürede toparlayabilecek bir dinamik etkileşim
potansiyeline sahiptir. Bununla birlikte inşaat çalışmalarının balıklar açısından önemli olan
yumurtlama dönemlerinde minimum düzeyde yürütülmesi önem taşımaktadır. Alanda
yakalanan balık türlerinin biyolojilerine bakıldığında Nisan ve Temmuz ayları arasında
yumurta bıraktıkları bilinmektedir. Bu süre içerisinde sucul sisteme verilecek maddeler
balıkların yumurtlama faaliyetlerini olumsuz etkileyebilecek olmasından ötürü bu aylar
arasında özen gösterilecektir. Özellikle alabalık türleri için üreme dönemi de Kasım-Ocak
ayları arasındadır. Bölgenin en önemli balık türü olarak kabul edilen alabalıkların bu
dönemdeki üremeleri için bırakılacak su miktarı önemlidir ve inşaat faaliyetlerinin bu
dönemlerde minimum düzeyde tutulması sağlanacaktır.

Regülatör gövdesinin inşaatı sırasında, kazıma çalışmaları sonucu bazı materyaller
su kütlesine karışarak bulanıklığı arttırabilir ve sucul canlılara olumsuz etkisi olabilir. Aynı
zamanda akış aşağıya gelen bu materyaller su kalitesinde bazı değişimlere neden
olabilmektedir. Bunun için, regülatör gövdesinin inşaatı sırasında, faaliyetin sürdürüleceği
kısımda suyun yatağı değiştirilmeyecek ve oluşan hafriyatın, su ile temas edilmeyecek
şekilde kazıma çalışmaları yapılacaktır. Böylece oluşacak silt ve malzemenin de akış aşağı
gitmesi kısmen engellenmiş olacaktır. Bunun yanı sıra sediman tutucu olarak kullanılan
bazı jeo tekstil materyalleri kullanılarak oluşabilecek sedimanın akış aşağılara gitmesi
engellenecektir.

Faaliyetin gerçekleştirileceği alan ve şantiye Ballı deresinin kenarında olacağından,
şantiyenin atıklarının dereye bırakılmayacaktır. Çalışan işçilerin oluşturduğu kanalizasyon
ve diğer atıkların dereye deşarj edilmeden paket arıtma sisteminde işleme tabi tutulduktan
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

265/398
sonra Ballı deresine verilecektir. Arıtılmadan dereye verilecek sular, derenin organik
madde miktarını arttırarak ötrofikasyon sürecini hızlandırabilir.

Regülatör ve baraj alanlarında kalacak karasal ortam ile nehir yatağı, küçük bir göl
ve gölet ekosistemine dönüşecektir. Ancak inşaat aşamasında yıkıcı bir takım etkiler
olabilirse de bu durum kalıcı olmayıp kısa sürede sistem kendini toparlayacaktır. Su
kalitesinde olumsuz değişiklikler yaratmaması için su tutma alanı altında kalacak çalı ve
ağaç gibi organik maddelerin çürümesinin engellenmesi için sıyrılma yapılacaktır. Çalışma
alanının çevresi ağaç örtüsü ile kaplıdır. Bu alanlarda sıyırma işleminin yapılması,
regülatörün uzun ömürlü olması açısından önemlidir. Aksi takdirde kısa sürede ayrışmaya
başlayacak olan bu bitki toplulukları aşırı besin maddesi birikimine neden
olabilmektedirler. Bu durum doğal göllerde görülen ötrofikasyon sürecini hızlandırır. Besin
maddesinin artışı fitoplanktonik organizmaların zaman zaman patlama düzeyinde
artışlarına neden olabilir ve bu durum sistemin ekolojik dengesini tamamen bozması
anlamına gelmektedir. Bu tür gelişmeler baraj yapılarının ömrü ve rekreasyon amaçlı
kullanımı için olumsuz sonuçlar doğurur.

b) Projenin İnşaat Aşaması ve İnşaat Aşamasından Önce Karasal Flora
Ekosisteme Olan Etkileri ve Alınması Gereken Önlemler

Flora Açısından İnşaat Aşamasından Önce Alınacak Önlemler

Proje sahasında inşaat aşamasından önce alınması gereken önlemler iki aşamada
olmalıdır. Birinci aşama proje sahasından tespit edilen endemik bitki türlerinin hepsi IUCN
kriterlerine göre LC kategorisinde olduğundan inşaat öncesinde ya da inşaat sonrasında
bu türlerin korunmasına yönelik önlem alınmasına gerek yoktur. İkinci aşamada ise proje
sahasında toprağın verimli tabakası olan yaklaşık ilk 10 cm’lik kısmı sıyrılacak ve inşaat
tamamlandıktan sonra peyzaj çalışmalarında kullanılması için uygun alanlarda
depolanacaktır. Depolanacak toprak düz bir zeminde, en fazla 3 m uzunluğunda 1 metre
yüksekliğini geçmeyecek şekilde depolanacaktır. İnşaat faaliyetleri tamamlandıktan sonra
bu toprak alanın yeniden eski haline getirilmesinde kullanılacaktır. Depolanan toprağın
içinde bulunan tohumlar toprak yeniden serildiğinde çimlenecek ve alanın eski haline
gelmesi daha kısa zamanda olacaktır.

Flora Açısından İnşaat Aşamasında Alınacak Önlemler

İnşaat aşamasında çıkan toz, özellikle bitkilerin yapraklarının üzerinde bir tabaka
oluşturmakta, bitkilerin stomalarının kapanmasına, gaz alış-verişinin engellenmesine
neden olmaktadır. Belli bir zaman sonra bitkinin yapraklarının pörsümesine, kurumasına
ve döllenemeden solmasına neden olmaktadır. Ayrıca çiçeklerin döllenmesin de, özellikle
tozlar stamenleri (erkek üreme organları) üzerini kapatarak tozlaşmanın olmasını
engellemektedir. Bu olumsuz durumların engellenmesi için özellikle inşaat aşamasında
sıcaklığa bağlı olarak toz çıkışını engellemek için arazözlerle sulama yapılması
gerekmektedir. Döllenemiyen çiçeklerin bir sonraki yıl çiçeklenme dönemlerinde
populasyonlarında azalma olmakta, bu durum eğer yapılıyor ise arıcılığı büyük bir oranda
engellemektedir. Bir yıllık ya da iki yıllık bitkilerde toz bitkilerin döllenmesinde olumsuz bir
rol oynamaktadır. Fakat çok yıllık ağaç ya da çalı türlerinde bu durum biraz daha tolere
edilebilmektedir. Çok yıllık bitkilerin adaptasyonu bir ya da iki yıllık bitkilere göre daha
kolay olmaktadır. Bu nedenlerden ötürü Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658
MWm/22,052 MWe)” projesi sahasında inşaat aşamasında özellikle çıkacak toza karşı
önlem alınacaktır.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

266/398
c) Projenin İnşaat Aşaması ve İnşaat Aşamasından Önce Karasal Fauna
Ekosisteme Olan Etkileri ve Alınması Gereken Önlemler

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)”projesinin hayata
geçirilmesi aşamasında projenin şekilleneceği doğal alanlarda ve bu alanları değişik
şekillerde kullanan lokal fauna bileşenleri üzerinde bazı etkilerin meydana gelmesi
kaçınılmazdır. Bu etkilerin ortadan kaldırılabilmesi veya en aza indirilebilmesine yönelik
olarak alınması gereken önlemler inşaat aşaması öncesi ve İnşaat aşaması ile işletme
aşaması olmak üzere 2 alt başlık altında değerlendirilmiştir.

İnşaat Aşaması Öncesinde ve İnşaat Aşamasında

Artvin İli, Arhavi İlçesi sınırları içerisinde gerçekleştirilmesi planlanmış olan
Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” Projesi kapsamında
Kapistre Dere’nin bir kolu olan Ballı Dere üzerinde, 983.00 kodunda tesis edilecek
Taşlıkaya Regülatörü; akış aşağı kesimde, akarsu kıyısında tesis edilecek bir hidroelektrik
santrali, regülatörde toplanan suyu hidroelektrik santraline iletmek amacıyla yararlanılacak
3.824 metre uzunluğunda, 3 m çapında bir iletim tüneli; tünel ile taşınan suyun
hidroelektrik santraline düşürülmeden önce tutulacağı bir yükleme havuzu ve buradaki
suyun HES’e düşürülmesinde kullanılacak, 750 metre uzunlukta, 1,15 cm çapında bir
cebri boru ile oldukça sınırlı büyüklükteki bir santral alanı bulunmaktadır.

Proje bileşenleri arasında en önemli dönüşüm regülatör, yükleme havuzu ve
santral binalarının yer alacağı kesimlerde gerçekleşecektir. Kapistre deresi üzerinde,
derenin kıyısında tesis edilecek kalıcı su toplama yapısı, tünel, yükleme havuzu ve santral
binası daimi olarak bu kesimlerde kalacak beton yapılardır. Bu kesimde şekillendirilmiş
olan şantiye alanı ise geçici mahiyettedir.

Regülatör, Kapistre deresinin yan kolu olan Ballı Deresi üzerinde beton özellikte,
büyükçe bir havuz şeklinde olacaktır. İnşaat zemini olarak akarsu yatağı üzerinde sınırlı
büyüklükteki bir açıklık seçilmiştir. Regülatörün tesis edileceği kesimin akarsu kıyısında
kendiliğinden meydana gelmiş, nispeten düz ve bitkisiz bir alandan seçilmesiyle bu
kesimlerde doğal bitki örtüsüne, özellikle de orman formasyonuna ve bu kesimlerden
yararlanan fauna elemanlarına verilebilecek zararların da önüne geçilmesi hedeflenmiştir.
Faaliyetle ilgili olarak gerçekleştirilen saha çalışmalarında zeminde yaşamakta olan bazı
kemirgen türleri belirlenmiştir. Bu türler habitat olarak genellikle orman alanlarını tercih
etmektedirler. Bu nedenle orman alanları dışında, iki farklı noktada tesis edilmesi
planlanan kalıcı beton yapıların inşaatı sürecinde bu türlere bağlı bireyler herhangi bir
zarar görmesi beklenmemektedir.

Teorik olarak akarsular üzerinde tesis edilecek regülatörlerin tesis ediliş ve işletilme
şekilleri yöredeki doğal yaşamın korunması ve sürekliliği açısından büyük önem
taşımaktadır. Taşlıkaya projesi kapsamında yer alan regülatör Ballı Dere’den su alacak
olsa da gerek konumu, gerekse de işletiliş şekli akarsu yatağında sürekli olarak su
bulunacak şekilde olacaktır. Sadece inşaat süresinde değil santralden enerji üretimine
geçilmesinden sonraki süreçte de regülatör ve HES arasındaki mesafede Ballı Dere
yatağındaki doğal su akışını tamamen engellemeyecek şekilde işletilecektir. Yani klasik
baraj tiplerinde olduğu gibi akarsuyun önü tamamen kesilerek bir baraj gölü meydana
getirilmeyecektir. Bu durum, planlanmış olan proje nedeniyle akarsu ortamının durgun su
ortamına dönüştürülmeyeceği anlamına gelmektedir. Yani büyük ve kalıcı çevresel
dönüşüme neden olan bir uygulama söz konusu olmayacaktır. Aksine en az miktarı, yılın
en sıcak döneminde akarsu yatağında bulunan su miktarından daha az olmayacak
düzeyde ve bu kesimde yaşayan yabanıl formların rutin yaşamsal faaliyetlerini olumsuz
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

267/398
etkilemeyecek miktardaki su Ballı Dere yatağına bırakılacaktır. Beslenme amacıyla su
kıyısına gelen omurgalı hayvan türleri yanında üreme amacıyla zorunlu olarak akarsu
kıyısına gelen ikiyaşamlılar yumurtalarını bırakacak ve başkalaşım süreci tamamlanıncaya
kadar, hatta erginler karaya çıktıklarında bile akarsuların yatağında yeterli miktarda su
bulunacaktır.

Bilindiği gibi akarsu ortamlarının en önemli faunal formu balık türleridir. Bu
türlerden sonra akarsu ortamını yaşam alanı olarak seçen gruplar ise sırasıyla
ikiyaşamlılar, bazı sürüngenler, bazı kuş türleri ve az sayıda da memeli hayvan türüdür. Bu
nedenle akarsu yatağına bırakılacak suyun miktarı ve sürekliliği bu gruplar açısından da
önem taşımaktadır. Örneğin İkiyaşamlıların yaşam döngülerinde, özellikle de üreme
döneminde mutlaka suya gereksinimleri bulunmaktadır. Bu nedenle en azından ilkbahar
döneminde akarsu yatağında mutlaka su bulundurulmalıdır. Diğer gruplar açısından ise
suyun bulunması yıl boyunca su gereksinimlerini bu sulardan karşılayan diğer fauna
bileşenleri açısından önemlidir. Balık türleri için hesaplanacak ve akarsu yatağına
bırakılacak su miktarının diğer fauna bileşenlerinin su gereksinimlerini karşılamak
açısından yeterli olacaktır. Can suyu olarak adlandırılan söz konusu suyun akarsu
yatağına bırakılması durumunda bu habitat tipindeki doğal yaşamın kesintiye
uğramayacağı düşünülmektedir.

Proje kapsamında, iletim tüneli, derivasyon kanalı, regülatör alanı ulaşım yolu,
yükleme havuzu ulaşım yolu, cebri boru, regülatör ve diğer ünitelerin kapsamında
yapılacak sıyırma ve kazı çalışmaları, kırma-eleme, harç ünitesi ve tünel içi delme
patlatma ve ekipman çalışmaları sonucunda; dolaylı ve dolaysız yollardan bulanıklığa yol
açarak derelerdeki sucul faunanın yaşamını ve su kalitesinin olumsuz etkileyecek ve
faaliyet alanındaki akarsu ve yan kollarında sürekli bulanıklığa yol açabilen gereksiz
müdahalelerden kaynaklanabilecek durumların, sucul canlıların yaşam ortamlarını ve su
kalitesini olumsuz etkilemeyecek şekilde bertaraf edilecek ve gerekli önemler alınacak
olup, dere yataklarını daraltacak malzeme dökülmeyecektir. Suyun santralden dereye
bırakılması işleminde yönü ve akış hızı da değiştirilmeden üreme ve istihsal yerlerine
zarar verilmemesi sağlanarak, konu ile ilgili tüm kanun, yönetmelik ve mevzuatlara
uyulacaktır.

Bilindiği gibi klasik baraj projelerinde büyüklükleri oldukça farklı olsa da regülatör
havuzlarına göre çok daha geniş alanlarda su toplanmaktadır. Baraj gövdesi arkasında
meydana gelen rezervuarın büyüklüğüne bağlı olarak biriken su kütlesi bölgenin iklimi
üzerinde de bazı dönüşümlere neden olabilmektedir. Örneğin yaz boyunca ısınan suların
kış döneminde aldıkları ısıyı çevreye yavaş yavaş vermeleri nedeniyle iklimde lokal bir
iyileşme söz konusu olabilmektedir. Benzer şekilde kış dönemlerinde pus ve sis oluşumu
da meydana gelebilmektedir. Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052
MWe)” projesi kapsamında tesis edilecek regülatör nedeniyle meydana gelecek havuz ve
birikecek su miktarı oldukça sınırlı olacağından dolayı bu tip etkiler meydana
gelmeyecektir.

Ballı Dere üzerinde inşa edilecek regülatörde toplanacak sular tesis edilecek iletim
kanallarıyla akarsuyun akış istikametinde, daha düşük bir yükseltide inşa edilecek olan
hidroelektrik santraline iletilecektir. Suyun iletilmesinde kullanılması planlanan tüneller,
akış yönüne göre sağ sahilden dağlık kesime girecek ve santral alanına yakın bir kesimde
açığa çıkacaktır. Tesis edilmesi planlana tünel doğal bitki örtüsüne zarar vermeyecek
inşaat tekniğiyle gerçekleştirilecektir. Özellikle tünellerin giriş ve çıkış noktalarında
gerçekleştirilecek ağaç kesimleri esnasında oldukça özenli olunacak, mümkün olduğunca
az ağaç ve bitki kesilecektir. Böylelikle bu kesimlerdeki söz konusu bitkisel formasyonda
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

268/398
yaşayan veya bu kesimlere gelmesi olası fauna elemanlarının etkilenme riskini de en aza
indirebilecektir.

Bölgedeki bitki örtüsünün yoğunluğu ve yıllık yağış ortalamasının yüksekliği gibi
avantajlar inşaat dönemi sonrasında gerçekleştirilmesi önerilen peyzaj çalışmalarını
destekleyici özelliktedir.

Yine, iyileştirme çalışmaları kapsamında çalı ve ağaçların kesilmek zoruna
kalındığı kesimlerde gerçekleştirilecek bitkilendirme çalışmalarında öncelikle yörenin doğal
formlarından istifade edilmesi fauna bileşenlerinin yeniden bu kesimlere yerleşmesinde
yarar getirecektir.

İnşaat aşamasında tünel güzergahının kazılmasıyla ortaya çıkacak malzemenin
değerlendirilme şekli çok büyük önem taşımaktadır. Bu malzeme kesinlikle akarsu
yatağına boşaltılmayacak veya gelişigüzel doğal ortamlara tasfiye edilmeyecektir. Eğer
herhangi bir şekilde, geçici olarak bile depolanması gerekiyorsa bu alanları dikkatli bir
şekilde seçilecek ve döküm sürecinde sürekli kontrol altında bulundurulması hareketli
fauna formlarının zarar görebilme riskini ortadan kaldıracaktır.

Bu konuda en iyi çözüm çıkarılan malzemenin eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek
başka bir faaliyet kapsamında kullanılması imkânının araştırılacaktır.

Proje bileşenlerinden olan regülatör, HES tesisleri, yükleme havuzu, işletme binası
ve cebri borunun geçeceği kesimlerde ve civarında ibreli ve geniş yapraklı ağaç formları ile
çalı formları baskın karakterdedir. Projenin gerçekleştirilmesi aşamasında, söz konusu
binaların ve tesislerin kurulacağı kesimlerde, özellikle de bitkisel formasyonun mevcut
olduğu alanlarda az sayıda da olsa kesim, tıraşlama ve işleme faaliyeti
gerçekleştirilecektir. Öncelikle belli sayıdaki ağaç kesilecek, daha küçük boylu, çalı ve
benzeri bitkiler ise tıraşlanarak buradan uzaklaştırılacaklardır. Proje sahasının tamamına
yönelik olarak ekosistem raporunu hazırlayan çalışma grubu tarafından gerçekleştirilmiş
olan gözlem ve incelemeler esnasında kuşlar ve sürüngenler başta olmak üzere bazı
karasal omurgalı hayvan türlerinin bu bitki formasyonunu ve bu formasyonun bulunduğu
kesimlerdeki habitatları çok yoğun olmasa da değişik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla
kullanabildikleri belirlenmiştir. Bu kesimlerdeki ağaç ve çalı formlarının kesilmesi sürecinde
bu kesimleri kullanan fauna bileşenleriyle ilgili olarak bazı önlemlerin alınması
gerekecektir. Aksi durumda, yani herhangi bir önlem alınmadığı durumda bu habitatları
kullanan yabanıl formların zarar görme, yaralanma veya ölme riski gündeme gelecektir.
Risk altında bulunan yabanıl formlar arasında ulusal ve uluslar arası koruma statülerine
sahip türler bulunmaktadır. Nadir veya korunan türlere ait bireylerin zarar görmesine ek
olarak bu formlara zarar verilmesi ulusal ölçekli koruma önlemleri dışında uluslar arası
sözleşmelere de ters düşmektedir. Bu durum ülke bazında değişik yaptırımları gündeme
getirebilecektir.

Her iki yönüyle de istenmeyen bu durumun önüne geçilebilmesi amacıyla,
kesim/tıraşlama öncesinde yabanıl fauna bileşenlerinin alanda bulunmadığına, bu
kesimlerden uzaklaşmış olduklarına emin olunacaktır. Kesim öncesi gerçekleştirilecek
görsel kontrollerde rastlanan hayvanların kendiliklerinden kaçarak uzaklaşmaları
beklenmektedir. Aksi takdirde, yani herhangi bir nedenden dolayı bu kesimlerden
uzaklaşmamış bireylerin söz konusu olduğu durumlarda bu bireylerin zarar görmemeleri
için bu kesimlerden uzaklaştıracak yöntemler kullanılacaktır. Genellikle kaçırmaya yönelik
olarak seslerden yararlanılacaktır. Alışılmadık ve yüksek tondaki seslerden meydana
gelecek rahatsızlık sonucu bitkilerin içine, arasına veya altına saklanan formlar ortaya
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

269/398
çıkarak yakın alanlarda, kendilerini daha güvenli hissedecekleri habitatlara uzaklaşmak
zorunda kalacaklardır.

Eğer kaçırma uygulamasından sonuç alınamazsa uygun yakalama kepçeleri
kullanılarak yakalanan yabanıl formlar eldivenlerle dikkatlice tutularak alan dışında, zarar
görmeyecekleri uygun habitatlara taşınarak uzaklaştırılacaktır. Bu uzaklaştırma uygun
yakalama yöntemleri ve donanımları kullanılarak deneyimli bir kişi ya da ekip tarafından
gerçekleştirilecektir. Bu amaçla faaliyet alanına yakın çevredeki ilgili kişi ve kuruluşlardan
uzman desteği talep edilecektir.

Yabancıl formların bu kesimlerden uzaklaştığına emin olunduktan sonraki aşama
kesimi gerçekleştirilen tek ve çok yıllık bitkisel materyalin bu kesimlerden
uzaklaştırılmasıdır. Taşıma aşamasının hemen öncesinde bu malzeme yeniden gözden
geçirilmelidir. Çıplak elle dokunmaksızın, doğrudan gözle yapılacak kontrollerde kesilmiş
materyalin üzerinde, altında veya içerisinde bulunması olası yılan, kertenkele veya
kemirgenler gibi omurgalı hayvanlar, yukarıda değinildiği şekilde uygun yakalama
donanımı ve yöntemleriyle zarar verilmeden yakalanacak ve basit bez torbalara konularak
faaliyetten etkilenmeyecek komşu alanlara taşınarak bu kesimlerde dikkatli bir şekilde
doğal ortamlarına bırakılacaklardır.

Bitkisel formasyon içerisinde barınması olası türler yanında zeminde, toprak altında
da yaşamakta olan yabanıl türler söz konusudur. Bu türler arasında koruma altında
olmayan türler bulunduğu gibi koruma altında olan birçok tür de söz konusudur. Çalışmalar
öncesinde çalışma yapılacak kesimler dikkatlice gözden geçirilecektir. Bu kontroller
esnasında, zeminde yaşayan ve toprak altına barınan yabanıl formlara ait yuva giriş
delikleri ve zemin üzerindeki tümseklerin yerleri belirlenecektir. Bu kesimlerde yapılacak
çalışmalarda özellikle dikkatli olunacaktır. Çünkü toprak içerisinde, yüzeye yakın
kesimlerde bazı kemirgenler, kurbağa, kertenkele, yılan ve diğer memeli formların
bulunması olasılığı vardır. Bu kesimlerde bu yabanıl formların mevcut olduğu durumlarda
iş makinelerinin faaliyeti esnasında açığa çıkabilecek, hatta bu esnada çeşitli derecelerde
zarara uğrama riski söz konusudur. İstenmeyen bu durumun önüne geçebilmek, yani
hayvanların iş makinelerinden olumsuz etkilenmesinin önüne geçebilmek için ya
kendiliklerinden kaçmalarına müsaade edilecek ya da yine uygun donanım ve yöntem ile
yakalana bireyler alan dışında uygun ortamlara taşınacaklardır.

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” kapsamında, Ballı
Dere üzerindeki regülatör aracılığıyla toplanan ve iletim kanalı aracılığıyla yükleme
havuzuna aktarılan sular buradan cebri boru aracılığıyla santral bünyesindeki türbinlere
düşürülecektir. Yükleme havuzundaki suyun aşağıda yer alan HES ile arasındaki
yükseklik farkı nedeniyle büyük bir hızla santraldeki türbinlere düşürülerek elektrik enerjisi
üretilecektir. Akarsu akış yönüne göre aşağı kesimde inşa edilmesi planlanan HES’in
kaplayacağı fiziksel alan oldukça sınırlı olup hemen hemen bir apartmanın kaplayacağı
alan kadardır. HES’in yer alacağı kesim Ballı Dere üzerinde, akarsu akış yönüne göre sağ
sahilde, çok fazla eğimi olmayan bir topoğrafya üzerindedir. Ballı Dere bu kesimde
nispeten geniş ve kıyıları taşlarla kaplı bir yatakta akmaktadır. Santral yeri olarak seçilen
kesimde çok yıllık bitkilerin bulunmaması bitki örtüsüne verilebilecek zarar riskini de
ortadan kaldırmaktadır.

Toz Emisyonları, Etkiler ve Önlemler

Doğal ortamlarda gerçekleştirilen faaliyetler esnasında en fazla zarar gören
kesimler yolların genişletilmesi ya da yeni yolların açılması nedeniyle dönüşüme uğrayan
doğal yaşam alanlarıdır. Bu kesimlerde gerçekleştirilecek çalışmalar nedeniyle doğal
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

270/398
bitkisel doku zarar görmekte, bu kesimlerden istifade eden yabanıl formlar ise genellikle
yaşam alanlarını kaybetmektedirler. Bu nedenle yol açılması veya genişletme çalışmaları
sürecinde yabanıl formların zarar görmemesi için dikkatli olunmasında, çalışmalar
öncesinde, esnasında veya sonrasında ortaya çıkabilecek canlı türlerinin zarar görmeden
bu kesimlerden uzaklaştırılmasında; çalışmalar esnasında ortaya çıkması olası fazla
malzemenin gelişigüzel doğal ortamlara tasfiye edilmeyip önceden planlanmış
çalışmalarda kullanılması ya da geçici veya daimi depolama alanlarına boşaltılmasında
büyük yararlar vardır.

Proje kapsamında söz konusu yolların açılması veya genişletilmesi; inşaat
çalışmalarında kullanılacak malzemelerin temin edilmesi, kırılması, iş makineleriyle taşıyıcı
araçlara yüklenmesi, taşınması ve kullanılacağı kesimlere boşaltılması aşamasında toz
emisyonları söz konusu olabilecektir. Özellikle bu malzemenin elde edilmesi ve işlenmesi
aşamasında sulama ve çöktürme gibi yöntemlerle bu emisyonların önüne
geçilebilmektedir. Böylece bitki örtüsü başta olmak üzere yakın çevrede yabanıl formlar
tarafından değişik gereksinimlerin karşılanması amacıyla kullanılan habitatların ve bu
kesimlerde bulunması olası yabanıl formların açığa çıkan tozdan olumsuz etkilenmelerinin
önüne geçilebilecektir.

Gürültü, Etkiler ve Önlemler

İnşaat faaliyetine başlanmasıyla birlikte birçok kaynaktan, farklı düzeylerde
gürültüler ortaya çıkacaktır. Bilindiği gibi birçok hayvan türü insanlara göre daha düşük
desibeldeki sesten olumsuz etkilenmektedir. Etkilenme sonucunda ya o kesimlerdeki
habitatlarını terk ederler ya da, başta üreme olmak üzere beslenme, dinlenme, barınma
gibi değişik faaliyetlerine ara verirler veya tamamen vazgeçebilirler. İstenmeyen bu
durumun önüne geçebilmek amacıyla inşaat sezonunun kuluçka/üreme dönemine
rastlayan dilimlerinde gürültünün tamamen önlenmesi söz konusu olamayacağına göre en
azından yönetmelikle belirlenmiş olan minimum düzeye indirilmesini sağlayacak önlemler
alınarak bu durumun önüne geçilebilir.

Faaliyet alanı sınırları içerisinde farklı gereksinimlerini karşılayabilmek amacıyla
doğal olarak bulunan yerel fauna bileşenlerinin bazıları inşaat aşamasında iş
makinelerinden, işletme aşamasında ise değişik kaynaklardan ortaya çıkan gürültüden
rahatsızlık duyabileceklerdir. Bu rahatsızlık nedeniyle bazı türler alandan geçici veya
sürekli olarak uzaklaşabileceklerdir.

İnşaat faaliyetinin başladığı zaman diliminde yörede kuluçka faaliyetine başlamış
türler ile daha sonra başlayacak türler söz konusu olabilecektir. Araçlardan kaynaklanan
gürültü seviyesinin yüksek olması durumunda üreme faaliyeti içerisinde olan türler
arasından kuluçkayı, hatta yavru bakımını bile yarıda bırakma riskleri söz konusu
olabilecektir. Alınacak önlemler ile bu gürültü düzeyinin, faaliyet alanını yurt olarak
kullanan yabanıl fauna bileşenlerini bu kesimlerden göç etmeye zorlayan bir düzeyde
olmamasına özen gösterilecektir. Bu yapılamadığı durumlarda, faaliyet takviminde
gerçekleştirilecek düzenleme ile tür listelerinde yer alan türler arasından faaliyet alanında
kuluçkaya yatan türlerin kuluçka döneminde yüksek düzeyde gürültü çıkaran araçların
çalışmalarına ara verilebilir. Bu amaçla faaliyet döneminde konunun uzmanlarından
yardım alınabilecektir. Bu konuda üzerinde durulması gereken nokta kuluçka dönemi
başladıktan sonra, yani türler üreme faaliyetine başladıktan sonra ortaya çıkabilecek
yüksek desibeldeki gürültüye izin verilmemesidir. Üreme dönemi başında ortaya
çıkabilecek rahatsızlık sonucunda bazı bireyler yakın çevrede aynı özellikteki habitatlara
göç ederek oralarda üreme faaliyetlerine devam edebilirler. Bu türler için herhangi bir
kayıp söz konusu olmayabilecektir. Fakat yumurta bırakmış, hatta yavru çıkarmış türler bu
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

271/398
tip bir rahatsızlıkla karşılaştıkları zaman yumurta ya da yavruları terk edebileceklerdir. Bu
da istenmeyen bir durum olarak karşımıza çıkacaktır. Bu nedenle inşaat faaliyetlerinin türü
ve üreme takvimi arasında bir korelasyon sağlanabildiği takdirde inşaat faaliyeti sırasında
ortaya çıkabilecek sesten hayvanların olumsuz etkilenmesini önüne geçilebilecektir. Bu
korelasyonun sağlanabilmesine yönelik olarak en yakın ilgili kurum ya da kuruluştan bu
alanda deneyim sahibi bir uzman desteğine de gereksinim duyulabilecektir.

Proje kapsamında değişik yapılar tesis edilecektir. Tesis edilecek yapının ve
inşaatın türüne bağlı olarak farklı kesimlerde gerçekleştirilecek inşaat çalışmalarında ve
malzeme taşınacak güzergâhlarda yoğun bir trafik söz konusu olacaktır. Örneğin tünel
inşaatı aşamasında aralıksız çalışma koşulları söz konusu olacaktır. Faaliyetle bağlantılı
olarak yararlanılacak ulaşım yollarının yakınındaki kesimlerde sürekli olarak yaşayan veya
geçici süreler için buralarda bulunan hayvanlar, araç kaynaklı değişik risklerle karşı
karşıya kalacaklardır. Mekanik zararlar dışında bunlardan en önemlileri kontaminasyon ve
eksoz ürünlerinin meydana getirebileceği öldürücü olmayan zehirlenme riskidir. Bilindiği
gibi lastik kaplama maddeleri, motorun hareketli parçaları, gövdenin diğer parçaları, fren
izleri ve yağlama yağlarının yanma ürünleri kontaminasyona yol açan bileşenlerdir. Bu risk
sadece yaban hayvanları için değil hali hazırda kullanılmakta olan yolların civarında
yaşayan, yöre sakinleri dâhil çevredeki tüm canlılar için de geçerlidir.

Gün geçtikçe çevreye daha az emisyon bırakan araçların üretilmesi ve kullanılması
zorunluluğu ile ağır vasıtalar gibi gürültü ve çevre kirliliğine yol açan araçların belli zaman
dilimleri içerisinde kullanımına izin verilmesi gibi gelişen teknolojinin kullanımı ve
yönetimlerce alınan tedbirler ile düzenlemeler karayolu kökenli kirliliğin en aza indirilmesi
amacına yöneliktir ve ne derece titizlikle uygulanırsa amaca o derece yaklaşılmış olacaktır.

Proje Alanı ve Kuş Göç Yollarıyla İlişkisi

Türkiye konumu itibariyle kuzey-güney enlemleri arasında uzanan önemli kuş göç
güzergâhlarından bazılarının üzerinde bulunmaktadır. Ayrıca ülke içerisinde kuşlar
açısından büyük önem taşıyan sulak alanlar arasında da değişik özelliklerde göç
hareketleri sergilenmektedir. Bu göç hareketlerinin şekillenmesi sürecinde en önemli
etkenlerden birisi de topografik yapıdır. Özellikle göç yolları üzerindeki yüksek dağ
oluşumları ve vadiler göç yollarını belirleyen ana oluşumlardır. Göçmen formlar göç
esnasında karşılarına çıkan yüksek dağ formasyonları söz konusu olduğunda en yakın
vadilere yönelmektedirler. Ülkemizin diğer kesimlerinde olduğu gibi Karadeniz bölgesi
üzerinde de değişken yoğunluklu göç hareketleri yaşanmaktadır. Proje alanına yakın olan
ve Doğu Karadeniz bölgesi üzerinden geçen göç güzergahı proje alanına yakın değildir.
Bu nedenle bu kesimden geçiş yapan göçmen formlar bu kesimleri kullanmamaktadır. Bu
açıdan herhangi bir risk söz konusu değildir. Diğer taraftan, özellikle kış döneminde kuzey
enlemlerinden güney enlemlerine doğru düzensiz bir göç hareketi şekillenmektedir. Bu
hareketin baş aktörleri su kuşlarıdır. Başta ördekler ve kazlar ülkemiz sınırları içerisindeki
sulak alanlara gelerek kış dönemini geçirirler. İşte bu süreçte Karadeniz Bölgesi’nde
denize dik uzanan akarsu vadilerinin büyük bir kısmı kullanılmaktadır. Sonbahar
mevsiminde de Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin
hayata geçirileceği kesimler üzerinden göç hareketleri gerçekleşmektedir. Bu göç
hareketleri genellikle yırtıcı kuş türlerinin yoğunlaştığı sürüler tarafından
gerçekleştirilmektedir. Fakat hiçbir zaman Doğu Karadeniz Bölgesi’nde en yoğun göç
hareketlerinin sergilendiği Çoruh Vadisi üzerinden gerçekleşen göç hareketlerinin
yoğunluğuna ulaşamamaktadır.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

272/398
Korunan Fauna Bileşenleriyle İlgili Olarak Dikkat Edilmesi Gerekenler

c) Bern Sözleşmesi Ek Listelerinde Yer Alan Türlerle İlgili Olarak;
Hazırlanmış olan fauna envanter tablolarından da (Tablo 50.-51.-52.)
görülebileceği gibi proje alanı içerisinde Bern Sözleşmesi ek listelerinde (Ek-II ve Ek-III)
giren türler bulunmaktadır. Bern Sözleşmesinin II. Bölümünde tüm taraf ülkelerin EK-II ve
EK-III’e giren göçmen türler açısından önem taşıyan alanlara özel önem vermek zorunda
oldukları vurgulanmaktadır. Proje alanı bu açıdan da değerlendirilmiş ve alanın göçmen
türler açısından beslenme, dinlenme gibi amaçlarla kullanılmadığı belirlenmiştir.

Sözleşmenin 6. Maddesine göre, özellikle EK-II’de bulunan yabanıl fauna türleri
için yakalama, tutsak etme ve öldürme fiilleri, bu türlere ait dinlenme ve üreme alanlarının
bozulması veya tahrip edilmesi, yabanıl fauna türlerinin özellikle üreme, beslenme,
kışlama periyotlarında rahatsız edilmesi,bu türlere ait yumurtalara zarar verilmeyecek, bu
yumurtaların boş bile olsa toplanmayacaktır.

Proje alanında gerçekleştirilecek her türlü faaliyet esnasında, özellikle Bern
Sözleşmesi ekleri EK-II ve EK-III’e giren yabanıl hayvan türleriyle ilgili olarak yukarıda
verilen önlemlere titizlikle uyulacaktır.

Sözleşmenin EK-III’e giren yabani fauna türleriyle ilgili olarak düzenlemeleri Madde
7’de belirtilmiştir. Buna göre tüm taraf ülkeler EK-III’e giren yabani fauna türleri için uygun
ve gerekli yasal ve idari önlemleri almak zorundadır. Bu önlemler EK-III’te yer alan türlerle
ilgili her türlü işletme faaliyetinin yabanıl hayvan türlerinin populasyonlarını tehlikeye
düşürmeyecek şekilde düzenlenmesini şart koşmaktadır.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Merkez Av Komisyonu kararları
doğrultusunda hazırlanan koruma listelerinde bulunan türler için bu komisyon kararlarında
belirtilen koruma tedbirlerine uyulması gereklidir. Bu türler arasından EK LİSTE-I’ de yer
alan yaban hayvanları, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrası
gereğince Bakanlık tarafından koruma altına alınmıştır. Bu listede yer alan yaban
hayvanlarının avlanması, ölü ya da canlı bulundurulması ve nakledilmesi yasak olup
titizlikle uyulacaktır.

d) Avrupa Kırmızı Listesi’nde Yer Alan Türlerle İlgili Olarak;

Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” proje sahasında
yaşadığı veya geçici süreler için bu kesimleri ziyaret ettiği belirlenen fauna bileşenlerinin
büyük bir kısmı Avrupa Kırmızı Listesi (ERL) kriterlerine göre “LC” (=Least Concern) yani
‘En Düşük Derecede Tehdit Altında” kategorisinde yer almaktadır. Bu kategoriye giren
türlerle ilgili olarak çok özel koruma önlemlerine gereksinim bulunmamaktadır. Bern
Sözleşmesi ve Merkez Av Komisyonu koruma listelerinde yer alan türlerle ilgili olarak
yapılması gerekenler bu kategoride yer alan türler açısından yeterli olabilecek
önlemlerdir.

Faaliyet sahası sınırları içerisinde ve yakın çevrede doğal olarak bulunan yabanıl
fauna bileşenleri arasında yer alan türler arasından Avrupa Kırmızı Listesi’nde “Vu”, yani
“Hassas, Zarar Görebilir” kategorisine giren türler için yine bu listelerde “orta vadeli bir
gelecekte nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan türler” tanımlaması yapılmaktadır.
Özellikle bu türler ve habitatlarıyla ilgili olarak faaliyetten kaynaklanabilecek çıkabilecek
risklerin ortadan kaldırılmasında öncelikler söz konusudur.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

273/398
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Merkez Av Komisyonu kararları
doğrultusunda hazırlanan 2010-2011 Av Dönemine ait koruma listelerinde bulunan türler
için bu komisyon kararlarında belirtilen koruma tedbirlerine uyulacaktır.

V.1.20. Proje Alanında, Peyzaj Öğeleri Yaratmak veya Diğer Amaçlarla Yapılacak
Saha Düzenlemelerinin (ağaçlandırma ve/veya yeşil alan düzenlemeleri vb.) Ne
Kadar Alanda, Nasıl Yapılacağı, Bunun için Seçilecek Bitki ve Ağaç Türleri,

Doğal ve fiziksel anlamda gerçekleşecek en büyük değişim; regülâtörde, cebri
boruda, santral binasında ve açılacak yolda yaşanacaktır. Bu noktalarda doğal bitki örtüsü
tahrip olurken, kazı ve dolgu çalışmaları sonucunda topografya değişecek, ekosistemdeki
denge, müdahaleler sonucunda geçici olarak aksaklıklara uğrayacaktır. Bu aksaklığı
ortadan kaldırabilmek adına yapılacak peyzaj çalışmalarıyla; öncelikle tahrip edilen
bölgenin rehabilitasyonu gerçekleştirilerek, alanın doğal peyzaj değerini tekrar kazanması
için çalışmalar yapılacaktır.

Arazi hazırlık çalışmaları başlamadan önce tesis ünitelerinin yapılacağı alanların
fotoğrafları çekilerek alanın görsel durumu ortaya konacaktır. İnşaat çalışmaları
tamamlandıktan ve işletme faaliyete geçtikten sonra bu alanlar aslına benzer, topoğrafya
uygun bitkilendirilerek aynı şekilde düzenlenecektir.

Projenin uygulanmasıyla hem inşaat hem de işletme sırasında bölgede büyük
değişiklikler olacak ve proje öncesine oranla olumlu gelişmeler gözlenebilecektir. Bölgede
yaşamını sürdüren ailelerin gelirleri artacak ve buna bağlı olarak da hayat standartları
yükselecektir. Bu insanlara inşaat sebebiyle eklenen ve düzenli aylık gelire sahip olan işçi
ve personel için gerekli ulaşım, haberleşme ile sağlık ve eğitim tesisleri yöredeki hizmet
seviyesini arttıracaktır.

Projenin inşaatı ile birlikte regülatör alanı ve santral alanında gerek erozyonun
önlenmesi gerekse peyzaj öğeleri yaratmak amacıyla gerek duyulan yerlerde
ağaçlandırma çalışması yapılacaktır. Buna yönelik olarak, bölge vejetasyonuna uygun
şekilde, ayrıntıları Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile koordinasyon halinde tespit edilecek
şekilde ağaçlandırma yapılabilecektir.

V.1.21. Proje Alanı Beton Santrali ve Konkasör Tesisi Dahil Olmak Üzere Yeraltı ve
Yerüstünde Bulunan Kültür ve Tabiat Varlıklarına (geleneksel kentsel dokuya,
arkeolojik kalıntılara, korunması gerekli doğal değerlere) Olabilecek Etkilerin
Belirlenmesi,

Proje alanı ve çevresinde tescilli bir kültür varlığı bulunmamaktadır. Ancak
“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin arazi hazırlık ve
inşaat aşamasında herhangi bir taşınmaz kültür ve tabiat varlığına rastlanılması
durumunda, 2863 sayılı Kanunun 4. Maddesi gereği çalışmalar durdurulacak ve en yakın
Mülki İdare Amirliği’ne ve Müze Müdürlüğüne haber verilecektir.

V.1.22. Diğer Özellikler

Bu bölümde anlatılacak başka bir özellik bulunmamaktadır.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

274/398
V.2. Projenin İşletme Aşamasındaki Projeler, Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine
Etkileri ve Alınacak Önlemler,
V.2.1 Proje Kapsamındaki Tüm Ünitelerin Özellikleri, Hangi Faaliyetlerin Hangi
Ünitelerde Gerçekleştirileceği, Kapasiteleri, Ünitelerde Üretilecek Mal ve/veya
Hizmetler, Nihai ve Yan Ürünlerin Üretim Miktarları,

Taşlıkaya Regülatörü karakteristikleri;

Yeri : Ballı Dere
Amacı : Enerji
Tipi : Karşıdan Alışlı Kontrolsüz Beton Ağırlıklı
Kret Kotu : 990.08 m
Kret Genişliği : 4.0 m
Kret Uzunluğu (Gövde) : 30.00 m
Talveg Kotu : 983.00 m
Talvegden Yüksekliği : 7.08 m
Temel Kotu : 981.50 m
Temelden Yüksekliği : 8.58 m
Yıllık Ortalama Akım : 2.640 m3/s
Taşkın Su Kotu : 989.58 m
Normal Su Kotu : 988.00 m
Ağırlıklı İşletme Kotu : 988.00 m

Taşlıkaya dolusavağı karakteristikleri

Dolusavak kapasitesi (Q
100
) : 133.22 m
3
/s
Dolusavak eşik üst kotu : 988.00 m.
Su yükü(Q
100
GEÇERKEN) : 1.58 m
Dolusavak uzunluğu : 25.00 m
Dolusavak net genişliği : 21.00 m.

Taşlıkaya Çökeltim havuzu karakteristikleri

N. Su Seviyesi : 988.00 m
Taban giriş kotu : 986.19 m
Boyu : 18.74 m
Su derinliği : 2.46 m
Bölme Adedi : 2 Adet
Bölme Genişliği : 3.50 m
Dizayn Debisi : 5.08 m
3
/sn

Taşlıkaya Derivasyon Kanalı

Kanal tipi : Dikdörtgen kesitli
Kanal uzunluğu : 87.82 m
Kanal su Yüksekliği : 1.70 m
Kanal taban genişliği : 2.00 m
Kanal beton kalınlığı : 20 cm
Kanal şev eğimleri : 1.0 Düşey: 1.0 Yatay
Derivasyon kapasitesi (Q
5
) : 98.77 m
3
/sn
Hava payı : 0.54 m
Kanal eğimi : 0.05

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

275/398
Taşlıkaya Memba Batardosu

Tipi : Hardfill
Talveg Kotu : 986.00 m
Talvegden Yüksekliği : 3.50 m
Temel Kotu : 984.50 m
Temelden Yüksekliği : 5.00 m
Kret Kotu : 989.50 m
Kret Genişliği : 4.00 m
Kret Boyu : 27.90 m
Mansap Yüzü Eğimi : 1 Düşey: 0.80 Yatay
Memba Yüzü Eğimi : 1 Düşey: 0.80 Yatay

Taşlıkaya Enerji Tesisleri

Proje düşüsü : 493.324 m
Proje Debisi : 5.08 m
3
/s
Ünite Sayısı : 2 (Düşey Pelton)
Türbin Çıkış Gücü : 2x 11.309 MW = 22.618 MW
Yıllık Enerji Üretimi
Firm Enerji : 23,502 GWh
Sekonder Enerji : 69,166 GWh
Toplam Enerji : 92,668 GWh

İletim Tüneli

İletim tüneli, atnalı tipi olacaktır. Tünel uzunluğu 3284,00 m, eğimi 0.001 olan
tünelin kapasitesi 5.08 m
3
/sn olacaktır. Tünelin taban genişliği 3,00 m, su yüksekliği 1,01
m, hava payı 1,99 m olacaktır.

İletim Kanalı karakteristikleri;

Tünel tipi : Atnalı
Tünel uzunluğu : 3284.00 m
Tünel su yüksekliği : 1.01 m
Tünel taban genişliği : 3.00 m
Tünel beton kalınlığı : 30 cm
Tünel şev eğimleri : 1 Düşey: 0.0 Yatay
Tünel kapasitesi : 5.08 m3/sn
Hava payı : 1.99 m
Tünel eğimi : 0.001

Yükleme Havuzu

Yükleme havuzu, iletim kanalı sonunda olacaktır. Yükleme havuzunun boyu 37,00
m, genişliği 6,32 m olacaktır. Normal su seviyesi 984.16 m, minimum su seviyesi 983,77
m, maksimum su seviyesi ise 984.98 m ’dir.

Yükleme Havuzu Karakteristikleri;

Kapasitesi : 5.08 m
3
/s
Yan Savak Boyu : 5.00 m
Havuz Boyu : 37.00 m
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

276/398
Havuz Derinliği : 5.06 m
Havuz Genişliği : 6.32 m
Maksimum Su Seviyesi : 984.98 m
Minimum Su Seviyesi : 983,77 m
Normal Su Seviyesi : 984.16 m

Cebri Boru ve Vana Odası

Cebri boru, yükleme havuzundan sonra olacaktır. Cebri borunun iç çapı 1.15 m,
uzunluğu 103 m, et kalınlığı 14,1 mm olacaktır. Proje debisi 5,08 m
3
/s’dir.

Cebri Boru Karakteristikleri;

Cebri Boru Ortalama İç Çapı : Ø 1150 mm (1 Adet Branşmandan önce)
Ø 750 mm (2 Adet Branşmandan sonra
Cebri Boru Uzunluğu : 750.00 m ( Branşmandan önce)
60.00 m (Branşmandan sonra 3 adet)
Ortalama Cebri Boru Et Kalınlığı : 14.1 mm

Santral Binası

Kuyruk suyu seviyesi 480.75 m olarak düşünülmüştür. Brüt düşü 508.00 m, net
düşü 493.324 m’dir.

Kurulu gücü 22.618 MW, Taşlıkaya HES, Düşey eksenli, Pelton türbin tipinde, 2
üniteden oluşacaktır. Yılda ortalama olarak üretilecek güvenilir enerji 23.502 GWh,
sekonder enerji 69.166 GWh, toplam enerji ise 92.668 GWh olacaktır.

Santral Binası Karakteristikleri;

Santral Binası Eni : 9.00 m
Santral Binası Boyu : 18.00 m
Türbin Eksen Kotu : 483.75 m
Kuyruk Suyu Seviyesi : 480.75 m
Çevre Kotu : 486.88 m

Elektro-mekanik Teçhizat
Hidrolik türbinler:
Miktarı : İki (2) adet
Tipi : Düşey eksenli, Pelton türbin
Nominal gücü : 11309 kW
Dizayn debisi : 2,540 m
3
/s
Dizayn net düşüsü : 493.324 m
Türbin devri : 1000 d/dak

Jeneratör
Jeneratör Karakteristikleri;

Miktarı : İki (2) adet
Tipi : Düşey eksenli senkron jeneratör
Çalışma şekli : Devamlı
Nominal gücü : 13000 kVA
Uç gerilimi : 6,3 kV
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

277/398
Güç faktörü : 0.85 (geri)
Frekansı : 50 Hz
Dönüş hızı : 1000 d/dak
Tahrik şekli : Pelton tipi türbin mile direkt akuple
İkaz şekli : Fırçasız ikazlı (döner diyotlu)
Kısa devre oranı : 0,75 den büyük
İzolasyon sınıfı : F

Ana Transformatörler

Miktarı : İki (2) adet
Tipi : Harici tip üç fazlı yağ izoleli
Normal gücü : 13500 kVA
Anma gerilimi : 6,3/34.5 ± %2x2.5 kV
Frekansı : 50 Hz
Bağlantı gurubu : YNd5
Soğutma şekli : ONAN
Nötr bağlantısı : 66,6 ohm direnç üzerinden topraklı

İç İhtiyaç Transformatörü:

Miktarı : Bir (1) adet
Normal gücü : 250 kVA
Anma gerilimi : 34.5/0.4 ± 2x2.5% kV
Frekansı : 50 Hz
Bağlantı gurubu : Dzn5
Soğutma şekli : ONAN
Nötr bağlantısı : Doğrudan topraklı

Acil İhtiyaç Dizel-Generatör Grubu:

Miktarı : Bir adet
Tipi : Dört zamanlı düşey silindirli
Normal gücü : Deniz seviyesinde 63 kVA
Anma gerilimi : 400/231 V
Frekansı : 50 Hz
Güç faktörü : 0.8 geri
Devir sayısı : 1500 d/d
Soğutma şekli : Radyatör, kapalı devre su soğutmalı
İkaz şekli : Döner diyotlu ikaz

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesi kapsamında
kalıcı olacak tesisler; Taşlıkaya Regülatörü, İletim Tüneli, Yükleme Havuzu, Cebri Boru ve
Santral Binasıdır. Proje kapsamında yapılması planlanan ünitelerin yerleri Ek-1’de verilen
1/25.000 ölçekli topoğrafik harita üzerinde gösterilmiştir. Ayrıca, ünitelerin koordinat
bilgileri ve kapladıkları alanlar Tablo 2.’de verilmektedir.

Ayrıca “Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/22,052 MWe)” projesinin
arazi hazırlık ve inşaat aşamasında geçici olmak üzere kırma-eleme tesisi, harç ünitesi
tesisinde ve inşaat aşamasında çalışacak 100 personel için gerekli olacak sosyal tesisler
bunacaktır. Söz konusu bu tesisler Şantiye Sahası içerisinde konumlandırılacak olup;
Şantiye Sahasını gösterir 1/5.000 Ölçekli Topoğrafik Harita Ek-2’de verilmiştir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

278/398
Proje yerine ait fotoğraflar Ek-10’da ve proje alanının üzerinde gösterildiği Google
Earth Fotoğrafları Ek-9’da verilmiştir.

V.2.2. Ulusal ve Uluslararası Mevzuatla Korunması Gereken Alanlar Üzerine Etkiler,

Proje sahası ve etki alanında ulusal ve uluslararası mevzuatla korunması gereken
alanlar bulunmamaktadır. Proje sahası çevresinde bulunan koruma alanları Bölüm
IV.2.12’de anlatılmıştır.

V.2.3. Kaynağın Kullanılması ve Regülatör Yapılarında Su Tutulması Sonucu Su
Kalitesine ve Su Ortamındaki Canlılara Olabilecek Etkiler, Proje için Tespit Edilen
Balık Türlerine Ait Geçiş Yapıları,

Regülatör yapımı ile kısmen durgunlaşan su algler için yeni habitat oluşması
anlamına gelmektedir. Akarsu ortamında, bağlı olarak yaşayan türler, göl ve gölet
oluşumu ile serbest yaşayan planktonik formlar halinde görülmeye başlayacaklardır.
Durgun su ortamlarında yine sedimen, taş ve bitkiler üzerinde bağlı yaşayan algler
mevcudiyetlerini sürdüreceklerdir. Ancak bu kesimde, önceden oldukça az bulunan
fitoplanktonik formlar oldukça artacaktır. Durgunlaşan su askıdaki partiküllerden
kurtulacağı için ışığın derinlere kadar inmesi de sağlanabilecektir. Taşlara, bitkilere ve
sedimene bağlı yaşayan türler yaşamlarını, göl kenarlarında ve ışığın derinlere girebildiği
yere kadar devam ettireceklerdir. Artan fitoplanktonik (serbest hareket edebilen algler)
organizmalar gölalanı içerisinde zooplanktonik organizmalara besin kaynağı olacaklardır.

Zooplanktonik organizmaların yaşam ortamlarının durgun sular olduğu dikkate
alınacak olunursa, yapımı düşünülen regülatör sahalarında oluşacak durgun su kütlesi bu
canlıların önemli oranda artışı ile sonuçlanacaktır. Suyun mekanik etkisinin ortadan
kalkması ve bu canlıların besinlerini oluşturan fitoplanktonik organizmaların artışları
zooplankton açısından olumlu sonuç doğuracak ve gerek yoğunluk gerekse de tür
çeşitliliğinde bir artış olacaktır.

Akıntılı suya adaptasyon gösteren bentik canlılar, durgun su olan regülatör ve
baraj göllerinin kapladığı alanlardan uzaklaşacaklardır. Ayrıca sürüklenme davranışı
gösteren türlerin dağılımında değişiklik ortaya çıkabilecektir. Regülatör oluşumundan
sonra, su toplama alanındaki bentik tür kompozisyonu nitelik ve nicelik açısından
değiştirecektir. Bu alanlardaki akıntının azalması ve hatta yok olması ile birlikte dip yapısı
da değişecektir. Çakıllı ve büyük kayalıklı zemin yapısı yerine, geniş olarak çamur ve
balçıklı alanlar oluşacaktır.

Alanda yaşadığı belirlenmiş olan balık türlerinin önemli bir kısmı, ülkemizde yaygın
ve genellikle göl ekosistemine adapte olabilen türleri içermektedir. Durgun su sistemine
adapte olamayacak türlerin ise rezervuar öncesi ve sonrasındaki akıntılı alanlarda
yaşamlarını sürdürebileceklerdir.

Alandaki regülatörlerin, durgun su oluşumu sonrasında, balıkların besinlerini
oluşturan fitoplanktonik ve zooplanktonik türlerin nitel ve nicel artışlarının beklenmesi
nedeniyle, bu durumun balık populasyonlarını da olumlu olarak etkileyeceği
düşünülmektedir. Ayrıca oluşacak rezervuar alanı ile; su kuşları açısından da beslenme,
barınma ve konaklama imkanı sağlayacağından dolayı farklı türlerin barınmalarına imkan
sağlanabilecektir.

Regülatörden tünele alınan su, santralden çıktıktan sonra kalitesinde bir miktar
değişim gösterecektir. Çünkü yüksekten gelerek çok hızlı bir şekilde türbine çarptıktan
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

279/398
sonra santralden düşük sıcaklıklarda çıkacaktır. Soğuk su, biraz bekleyebileceği
kuyruksuyu kanalına alınıp, daha sonra dere yatağına verilecektir. Böylece soğuk
ortamlara adapte olamayacak sucul türler için su kalitesi uygun hale gelebilir. Bununla
birlikte, işletmede kullanılan su santralden çıktıktan kısa bir süre sonra uygun su kalitesi
değerlerine kavuşacaktır.

Regülatörlerin yapımından sonra, akış aşağıda taşkın alanlarındaki doğal besin
döngüsünde değişimler olacaktır. Regülatörler, derelerdeki su akışının doğal miktarını ve
süresini ciddi olarak değiştirmektedirler. Doğal sistemlerinde yaşayan türlerin
mevcudiyetleri akıntının miktarı ile yakından ilişkilidir. Dere sistemi boyunca hareketli olan
sedimen, derenin dip ve kıyı yapısını şekillendirmektedir. Bu materyallerin özellikleri sucul
canlılar için hayati öneme sahiptir. Taşlıkaya regülatörünün yapımından sonra bu materyal
rezervuar alanında toplanacak ve alt sistemlere ulaşamayacaktır. Bu durum, akış
aşağıdaki sistem için gerekli organik materyalin eksilmesine ve dolayısı ile alt kısımdaki
sucul ekosistemde belli habitat kayıplarına yol açabilecektir.

Regülatörlerin gövdelerinde sediment ve besin maddelerinin tutulması aşağı
kısımlardaki dere yatağı ve taşkın alanlar için bir sorundur. Bu durum başta balık olmak
üzere birçok türün habitatının da kaybı anlamına gelmektedir. Su tutma yapıları yoluyla
azaltılan sediment taşınması, nehrin alt kısımlarında kıyıların bozulmasına ve balıkların
doğal habitatlarının ve durgun su vejetasyonun azalmasına, sucul kuşların ve diğer
sedimana bağlı türlerin (bentik omurgasızlar) olumsuz etkilenmesine neden olabilir.
Dünyadaki tüm su tutma yapılarında bu durum kaçınılmaz bir olgudur. Bu materyal
birikimi, yapının ömrünü kısaltmakta ve işletme niteliğini bozabilmektedir. Proje alanı için
de bu beklenen bir durumdur ve regülatör sonrası meydana gelebilecek bu olumsuzluk
için tatmin edici bir önlemin alınması söz konusu değildir. Ancak regülatörde yapılacak
olan çakıl geçitleri kısmen bu sorunu çözebilecek niteliktedir. Bu geçitler hem regülatörün
ömrünü uzatmakta hem de alt havzadaki dere yatağının doğal yapısını korumasına
kısmen katkı sağlamaktadır.

Regülatör sonrası dere ekosisteminin akış hızındaki değişimlerin biyolojik yaşama
ve çeşitliliğine olan etkileri çok önemli bir unsurudur. Akıntı miktarının zamanı, süresi ve
sıklığı bitki ve hayvan kommüniteleri için kritik öneme sahiptir. Doğal sistem içerisinde
küçük nitelikteki akıntılar balık ve omurgasız göçleri için biyolojik bir sinyal niteliğindedir.
Akıntı miktarının artması durumda ise aşındırma ya da sedimanın taşınması yoluyla
habitatlar düzenlenir ve muhafaza edilir.

Projenin işletme aşamasında suyun santralden dereye bırakılması işlemi ile çakıl
geçidi veya su alma yapısından bırakılan rusubat, sediment, sürüntü gibi birikinti
malzemelerin akarsu yataklarındaki sucul fauna ve balıkların üreme ve ihtihsal yerlerine
zarar vermemesi, suyun yönü ve akış hızını değiştirmemesine dikkat edilerek gerekli özen
gösterilecektir. Konu ile ilgili Kanun, Yönetmelik ve Mevzuat hükümlerine titizlikle riayet
edilecektir.

Taşlıkaya Regülatörü Balık Geçidi Projesinin Değerlendirilmesi

Çalışma alanı içerisinde Salmo labrax ve Cyprinidae familyasındaki bazı türler
bulunmaktadır. Özellikle Salmo labrax soğuk ve hızlı akıntılı suları tercih etmektedir ve
üreme dönemlerinde nehrin yukarı ve aşağısına göç etmektedir. Balık geçitleri, bu tür
baraj ve regülatörlerde, projelendirme yapılırken mutlaka düşünülmesi gereken
oluşumlardır. Fiziksel bir engel olarak baraj yapıları nehrin üst kısımları ve alt kısımları
arasında hareket eden türlerin geçişini engellemektedir. Regülatör gövdeleri bu tür göçleri
farklı derecelerde engelleyebilmektedir. Balıkların göçlerini engelleyen bir yapı olarak
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

280/398
görülen regülatörler yapılarındaki bu olumsuzluklar, balık geçitleri ile kısmen
çözümlenebilmektedir. Balık geçitleri, yapımı gerçekleştirilen barajın konumuna ve
özelliklerine göre düzenlenmektedir.

Çalışma alanında yakalanan ve göç eden alabalık türlerinden Salmo labrax
türünün, mevcut koşullar altındaki yaşam şartlarının devamlığını sağlamaları açısından
balık geçitleri yapılacaktır. Balık geçidi dar bir alana sıkışmış olan balıkların aşağı ve
yukarı göçlerinde kullanacakları bir yapı olacaktır.

1380 Sayılı Su Ürünleri kanunun gereğince su tutma yapıları üzerinde balık
geçitlerinin yapılması zorunludur. Bu nedenle göç eden balıkların ya da diğer sucul
organizmaların nehrin alt ve üst kesimleri arasındaki geçişlerinin sağlanması zorunluluktur.

Söz konusu proje için hazırlanan Balık Geçidi çizimi Ek-25’de verilmiş olup
Taşlıkaya regülatöründe yapılacak balık geçidi planı yapılırken, bölge balıklarının biyolojik
ve ekolojik özelliklerinin dikkate alınarak düzenlenme yapılmıştır. Balıkların geçide
yönlendirilmesi, basamaklar arasındaki mesafe ve genel eğimleri açısından yönlendirici ve
uygun özelliklere sahiptir. Ayrıca balık merdivenlerinin derinliği ve basamakların alt ve üst
kesimlerindeki geçiş deliklerinin büyüklükleri ve konumlarına da dikkat edilmiştir.

Baraj yapısına bağlı olarak değişik tiplerde balık geçitleri (havuzlu geçitler, dikey
yarıklı geçitler ters akışlı geçitler, balık asansörleri) bulunmaktadır. Taşlıkaya regülatörü
özellikleri dikkate alındığında en uygun balık geçidi yapısının havuzlu geçitler olduğu
görülmektedir. Bu barajda yapılacak balık geçidinin planları incelendiğinde, bölge
balıklarının biyolojik ve ekolojik özelliklerinin dikkate alındığı görülmektedir. Ballı deresinin
önemli türleri açısından yapılan değerlendirmede ortalama uzunluğun 10-15 cm olduğu
görülmektedir. Havuzlar arasındaki geçiş bölmelerinin yükseklik ve enleri 20 cm’den
büyük olup balıkların bu bölmelerden geçebilmesi için uygun niteliktedir. Ayrıca balık
merdivenlerinin derinliği ve basamaklar arasındaki yükseklik standartlara uygundur. Balık
geçit yapısına ilişkin proje, basamaklar arasındaki mesafe ve genel eğimleri açısından da
uygun özelliktedir.

Taşlıkaya regülatörü balık geçidi projesi (Bkz. Ek-25), FAO’nun ve DSİ’nin
öngördüğü koşulları taşımakta olup bölge balıklarının biyolojik ve ekolojik özellikleri
açısından yeterli teknik özelliklere sahiptir.

Balık geçidinin uygun çalışmaması veya geçebileceği belirtilen balık türlerinin
geçişinin sağlanamaması durumlarında, göç eden veya yıl içerisinde belli zamanlarda yer
değiştiren türlerin yaşamlarını devam ettirebilmeleri bakımından bir popülasyon azalması
ortamının oluşmasına imkan sağlayabilmektedir. Bu nedenden ötürü Ballı deresi üzerinde
yaşadığı ifade edilen balık türlerinin kolayca geçişini ve çalışır durumda, bölmelerinin
üzerinden sürekli akışı sağlanacaktır.

Dolayısı ile, balık geçidinden hangi türlerin geçebileceği belirlenerek, bu türlerin,
geçip geçemedikleri kontrol edilerek izlenecek ve Eyner Enerji Üretim ve Tic. Ltd. Şti.
yetkili görevlilerince izleme sonuçları ilgili kurumlara bildirilecek ve gözlemler sonucunda
aksi tespitlerde bulunulması durumunda ise gerekli düzenlemelerin yapılması için yine ilgili
kurumlara bildirilecektir.

Balık geçidine uygun su bırakılıp bırakılmadığı, geçidin uygun çalışıp çalışmadığı
ve belirtilen türlerden hangilerinin geçitten geçip geçmediği hususlarının kontrolünü ve
izlemesini sağlamak amacıyla, can suyu miktarlarının modern bağlantılı on-line debi
sistemleri kurularak, sürekli ölçülmesi ve izlenmesi işlemlerine benzer sistem kurulumu
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

281/398
gibi yöntemlerden yararlanılacak ve su altı kameralı görüntüleme veya benzer farklı bir
tespit edici kullanılacaktır.

Ayrıca yapılacak balık geçidinin faaliyet geçmesi ile birlikte, giriş-çıkış ve yakın
çevresinin avlak sahası olarak kullanılmaması için gerekli tedbirler alınacaktır. Alınacak
tedbirlerin uygulanması ve takibi için de ayrıca önem verilecektir.

V.2.4. Dere Yatağına Bırakılacak Su Hesabı (havza akımları, yağış-akış ilişkisi,
ekolojik potansiyel, son 10 yıllık ortalama debiler, varsa ulusal ve uluslar arası
mevzuatla korunan balık türleri ve muhtemel ihtiyaçları, su hakları (içme-kullanma,
sulama, alabalık yetiştiriciliği) v.b dikkate alınmalı, mansap can suyu çıkış yerinin
gösterildiği açıklayıcı çizim)

Can Suyu (çevresel akış, Qe) havza minimum su ihtiyacı ile kullanım ihtiyaçlarının
(muhtelif aylarda veya sürekli) üzerine sadece canlı hayat için eklenmiş olan miktardır.

Ülkemizde can suyu kavramı ve hesaplanmasına yönelik çalışmalar, 4628 sayılı
Elektrik Piyasası Kanunu sonrasında ilk kez bu boyutta gündeme gelmiştir. Bu kanuna
istinaden 2003 yılında çıkarılan “Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere
Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik” ile tüzel kişiler tarafından hidroelektrik enerji üretim tesisleri kurulması ve
işletilmesine ilişkin DSİ ve tüzel kişiler arasında düzenlenen Su Kullanım Hakkı Anlaşması
çevrenin korunması için çeşitli hükümleri de içermektedir.

Hidroelektrik Santrallerden nehir yataklarının mansabına doğal hayatın devamı için
bırakılması gereken su miktarına ilişkin düzenleme 18.08.2009 tarih ve 27323 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde
Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” Madde 7 ile en güncel
halini almıştır. Bu maddede “doğal hayatın devamı için mansaba bırakılacak su miktarı
projeye esas alınan son on yıllık ortalama akımın en az %10’u olacaktır. ÇED sürecinde
ekolojik ihtiyaçlar göz önüne alındığında bu miktarın yeterli olmayacağının belirlenmesi
durumunda miktar artırılabilecektir. Belirlenen bu miktara mansaptaki diğer teessüs etmiş
su hakları ayrıca ilave edilecek ve kesin proje çalışmaları belirlenen toplam bu miktar
dikkate alınarak yapılacaktır. Nehirde son on yıllık ortalama akımın %10 undan daha az
akım olması halinde suyun tamamı doğal hayatın devamı için mansaba bırakılacaktır”
denmektedir. Ayrıca, menbaa ve mansabında değişen ve gelişen şartlar çerçevesinde,
havzada ihtiyaçların önceliği, havzanın gelişim durumu ve menba-mansap ilişkisi göz
önünde bulundurularak, bu hidroelektrik santral projesi ile ilgili ilk Su Kullanım Hakkı
Anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren yirmi yıllık periyotlar sonunda, havzadaki
hidrolojik veriler, mevcut ve mutasavver projelerdeki değişiklikler ile ihtiyaçların
güncelleştirilmesi gereği üzerinde durulmaktadır.

Bu madde ile üzerinde hidroelektrik santral planlanan her nehir havzasında
“projeye esas alınan son on yıllık ortalama akımın en az %10’u olarak belirtilen miktarda
suyun can suyu ya da bir başka deyişle çevresel akış olarak mansaba bırakılması bir
esasa bağlanmış olmaktadır.

Yönetmelikte önerilen bu yöntem, Yıllık Ortalama Akımın (YOA) belli yüzdeleri ve
bu miktardaki suyun ABD’nin Montana eyaletinde bulunan nehir havzalarındaki sucul
habitat üzerindeki etkilerinin zayıftan-güçlüye kadar nitel sınıflamasına dayanan “Montana”
ya da diğer adıyla “Tennat” yönteminin ülkemize uyarlanmış bir versiyonudur.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

282/398
4628 Sayılı Kanun sonrasında hidroelektrik santral projelerinin hayata
geçirilmesinde atılan hızlı adımlar proje bazında havza ihtiyaçlarına göre çevresel akışın
belirlenmesi için atılamamıştır. Ülkemizde halen bir çok akarsu havzası için ekolojik
potansiyelin ihtiyaçlarını belirlemeyi hedefleyen çeşitli sektörler bazında alınması gereken
önlemler konusunda yapılmış kapsamlı bir “Master Plan” çalışması olarak kabul edilecek
bir çalışma yoktur. Bu nedenle, HES projeleri hayata geçirilirken mansap kadim su hakları
haricinde canlı hayatın devamlılığını sağlamak amacıyla bırakılacak su miktarının
hesaplanması için global yöntemler kullanılmaktadır (Tuna ve diğ., 2009).

HES projeleri hayata geçirilirken mansap kadim su hakları haricinde canlı hayatın
devamlılığını sağlamak amacıyla bırakılacak su miktarının hesaplanması için kullanılan
global yöntemler aşağıda maddeler halinde verilmiştir.

1) Montana Yöntemi

Montana Yöntemi ABD’nde akarsular üzerinde su yapılarının yoğun biçimde inşa
edildiği 1970’li yıllarda, söz konusu uygulamaların ekosistem üzerindeki olumsuz
etkilerinin gözlenmesi üzerine Tennant (1976) tarafından geliştirilmiştir. Yöntem, Montana
Eyaletindeki akarsularda gerçekleştirilen hidrolik gözlemler (örğ. akım hızı, yatak derinliği)
ile debi arasında kurulan ilişkiler temelinde oluşturulan “genelleştirilmiş debi oranları
çizelgesinin” kullanımına dayanmaktadır. Söz konusu çizelge (Tablo 130.) esas olarak
Islak Çevre yöntemi ile elde edilen sonuçların genelleştirilmesi yoluyla oluşturulmuştur.

Tablo 130. Montana (Tennant, 1976) Yöntemine Göre Balık, Vahşi Yaşam ve Rekreasyon Amaçlı Akarsu
İç Akıntı Oranları
Genel Akım Koşulları Sözel Tanımı
Önerilen Akım Rejimi Yıllık
Ortalama Akımın Yüzdesi
Önerilen Akım Rejimi Yıllık
Ortalama Akımın Yüzdesi
Ekim-Mart Dönemi Nisan-Eylül Dönemi
Taşma Yada MaksimumSu Düzeyi 200 % 200 %
Optimum Su Düzeyi %60-%100 %60-%100
Oldukça İyi 40 % 60 %
Mükemmel 30 % 50 %
İyi 20 % 40 %
Orta Yada Azalmakta 10 % 30 %
Zayıf yada Minimum 10 % 10 %
Aşırı Azalma <%10 <%10

Montana yöntemine göre yıllık ortalama akımın (YOA) Tablo 130.’da gösterilen
yüzde karşılıkları sucul habitat koşullarını ilgili satırlarda belirtilen sözel ifadeler
doğrultusunda tanımlamaktadır. Örneğin, YOA değeri 100 m
3
/s olan bir akarsuda, debinin
Ekim-Mart döneminde 30 m
3
/s, Nisan-Eylül döneminde ise 50 m
3
/s ve üzerinde değerlere
sahip olması durumunda sucul habitat açısından koşullar “mükemmel” olarak
tanımlanmaktadır. Montana Yönteminde yıl içindeki akış yağışlı ve kurak aylar ile sucul
habitatın su gereksinim düzeyi dikkate alınarak Ekim-Mart ve Nisan-Eylül dönemleri için
ayrı ayrı değerlendirilmektedir. Dünyanın diğer yörelerinde kurak ve yağışlı aylarda
gözlenen kaymalar ve sucul habitattaki farklı türlerin farklı iç akış koşulu (örğ. akım hızı,
su derinliği) gereksinimlerini dikkate almaması yöntemin başlıca zayıflıklarıdır. Mann
(2003) tarafından ABD’nin diğer eyaletlerini de kapsayan bir değerlendirmede yöntemin
ürettiği debilerin ilgili habitatlar için gereksinilen Qe miktarlarını doğru biçimde
tanımlamadığı saptanmıştır.



EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

283/398
2) Yedi Günlük Düşük Akım Yöntemi

7Q10ve 7Q20 indisi en yaygın kullanılan indistir. 7Q10 indisi,günlük akış datasını
kullanarak 10 yıllık periyottaki 7 günlük düşük akış olarak ifade edilir. 7Q20 ise günlük akış
datasını kullanarak 20 yıllık periyottaki 7 günlük düşük akış olarak ifade edilir Çeşitli
ülkelerde çeşitli amaçlar için kullanılmıştır. Bunlar kabaca şu başlıklar altında toplanabilir.

i. Atık sularla ilgili çalışmalar,
ii. Kuraklık şartlarında habitatların korunması,
iii. Sucul yaşam için kriter oluşturma.

Ancak bu metodun asıl (orijinal) kullanım alanı kirlilik kontrolü için su kalitesi
standartlarının belirlenmesine katkıda bulunmaktır. Amerikan Balıkçılık ve Yaban Hayatı
Servisi 1981 yılında,geçmişte bu metodun sucul yaşamın korunması için gerekli minimum
akışın saptanmasında kullanımının hatalı olduğunu ifade etmiştir. Caisseve El-Jabi(1995)
yaptığı çalışmada bu metodun sucul yaşam için gerekli olan su miktarından daha az bir
miktarı işaret ettiği konusunda uyarıda bulunmuştur.Massachusetts eyaletinde
ekosistemlerin korunması için gerekli olan su miktarıile ilgili çalışmalar sonucunda da
(2004) bu metodun bazen uygun sonuçlar verse de gerçekte daha fazla suya ihtiyaç
olduğu belirtilmiştir.

3) Debi Süreklilik İndisi veya Eğrisi

Debi Süreklilik İndisi yöntemi uzun süreli günlük akım verilerinden hareketle
zamanın seçilen belirli bir yüzdesinde yataktan geçen debi değerlerinin kümülatif frekans
dağılımının belirlenmesine dayalı bir istatistiksel yaklaşımdır (Şekil 33.).Akarsu debisi
genellikle geniş limitler arasında değişmektedir. Kanal santrallerinde enerji üretimi su akım
rejimi ile çok değişkenlik göstermektedir. Seçilecek olan çevrim aksında Akım Gözlem
istasyonu varsa bu eğriyi hazırlamak kolaylıkla mümkün olacaktır. Bu yöntemde debi
süreklilik eğrisi oluşturularak bir yıl içinde zamanın seçilen bir yüzdesinde (örğ. %0 70’i,
%99’u) gerçekleşen minimum debi değeri (örğ. Q70, Q99) belirlenmektedir (Smakhtin,
2001). Uygulamada çoğunlukla Q90 ve Q95 değerleri kullanılmakla birlikte Q75, Q97 vb
değerlerin kullanıldığı da izlenmektedir. Yedi Günlük Düşük Akım yönteminde belirtilen
zayıflıklar bu yöntem için de geçerlidir.

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

284/398

Şekil 33. Debi Süreklilik Eğrisi

4) Islak Çevre Metodu

Dünya genelinde en yaygın biçimde uygulanan hidrolik EİD analizi yöntemi ıslak
çevre yöntemi olarak bilinen hesap tekniğidir. Bu yöntemde akarsu bütünlüğünün öncelikle
ıslak çevre büyüklüğü ile doğrudan ilişkili olduğu akarsu şevleri ve yatağındaki kritik
biotanın korunması esas alınır. Islak çevre yönteminin Avustralya, Avrupa ve ABD‘nin bazı
bölgelerindeki akarsulara uygulandığı bilinmektedir .

Islak Çevre Metodu’nda; nehir yatağının genişleyerek su hızının ve su derinliğinin
azaldığı kritik kesitlerde ıslak çevre (akarsu yatağının suyla temas halindeki çevresi) ile
debi arasındaki ilişkiden yararlanılır. Bu amaçla boyutsuz debi ve boyutsuz ıslak çevre
büyüklükleri söz konusu kesite ait eşel enkesit parametrelerinden yararlanılarak
hesaplanır ve bu iki parametre Şekil 34.’de gösterildiği gibi grafiğe aktarılır. Grafiğin
kırılma noktasına karşılık gelen boyutsuz debi değerinden yararlanılarak hesaplanan debi,
minimum çevresel/ekosistem su ihtiyacı olarak tanımlanır.
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

285/398

Şekil 34. Islak Çevre-Debi İlişkisi

Islak çevrenin büyük olması ekosistemde bulunan sucul canlıların yaşam
alanlarının da büyük olduğu anlamına gelir. Kırılma noktasından önce debide meydana
gelen küçük değişimler ıslak çevrede dolayısı ile sucul canlıların yasam alanlarında büyük
değişimlere neden olmaktadır. Kırılma noktasından sonra ise debide meydana gelen
büyük değişimler ıslak çevrede çok az değişime (ihmal edilebilir) neden olmaktadır.

Bu yaklaşımda kritik kesitte ekosistem için yeterli yaşam alanı sağlanabiliyor ise
(kırılma noktasından sonra ıslak çevrede büyük bir değişim olmuyor) nehrin diğer
bölümlerinde de ekosistem için uygun koşulların sağlanabildiği varsayılır. Bu nedenle
ekosistemin sürekliliği için, en az kırılma noktasına karşılık gelen debi sistemde
bulunmalıdır. Kırılma noktası boyutsuz ıslak çevre-debi eğrisinin eğiminin bire eşit olduğu
nokta olarak tanımlanmaktadır. Islak çevre ile debi arasında matematiksel bir ilişki
kurulduktan sonra kırılma noktası çok kolay bir biçimde belirlenmektedir (Marotz ve
Muhlfeld, 2000; King ve dig., 1999; HR Wallingford ve DFID, 2003). Islak Çevre
Metodu’nun çok kapsamlı bir alan çalışmasını gerektirmemesi, kullanımının kolay olması
ve hızlı bir hesaplama yapmaya olanak sağlaması gibi avantajları vardır. Metot
kapsamında hidrolik modelleme teknikleri de kullanılabilmektedir. Bununla birlikte metot ile
sadece minimum çevresel su ihtiyacı hesaplanabilmektedir. Bu nedenle nehirden su
çekilmesi durumunda ekosistemin nasıl etkileneceği ve bu etkinin şiddetinin ve
büyüklüğünün ne olacağı hesaplanamamaktadır (Marotz ve Muhlfeld, 2000; King ve dig.,
1999; HR Wallingford ve DFID, 2003).

5) ABF Metodu

ABF Metodu’nda (Aquatic Base Flow Metodu) önce aylık ortalama debi degerleri bulunur.
Daha sonra aylık ortalama debisi minimum olan ay belirlenir. Bu aya ait aylık ortalama
debi ABF Metodu’na göre minimum çevresel/ekosistem su ihtiyacı olarak tanımlanır. Bu
yöntemde balıkların yumurtlama ve kuluçka devri süresince ilave suya ihtiyaç
duymayacakları varsayılır (HR Wallingford ve DFID, 2003; King ve dig., 1999).

6) Baz Akım Yöntemi

Regülatör yerinde ölçülen uzun yıllar aylık ortalama debi miktarlarından
yararlanılarak akarsuya ait birim hidrograf grafiği oluşturulmuş ve bu grafikten
yararlanılarakta baz akım değeri bulunmuştur (Şekil 35.).
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

286/398

Şekil 35. Baz Akım Ayırma Yöntemleri

7) Artan İçakış Yöntemi

Bu metot akışın balıklar üzerindeki etkisinin ne büyüklükte olduğunu ve bu etkileri
kontrol edebilmek amacıyla geliştirilmiştir. Metodun uygulanmasında ilk olarak belli bir tür
veya birkaç anahtar tür seçilir. Sonra her bir türün gelişme basamaklarında gerek duyduğu
yaşam ortamı ihtiyaçları belirlenir. Bunun sonucunda da değişik akımlar ile değişik
habitatlar arasındaki ilişki bulunur. Böylece düşük akım koşullarında çeşitli yaşam
evrelerinde bir türün yaşam alanının (habitat) varlığını sürdürebilmesi için gerekli minimum
akımın ne olacağı konusunda tavsiyelerde bulunur.

8) Sucul Taban Akış Yöntemi

Bu yöntemde uzun dönemdeki Ağustos ayı ortalama debisi –bu aydaki akış
koşullarının sucul habitat açısından minimum koşullara karşılık geldiği düşüncesiyle- Qe
miktarı olarak seçilmektedir. Uzun süreli Ağustos ayı akım verisinin mevcut olmadığı
kesitler için New England’da (ABD) gerçekleştirilen gözlemler temelinde drenaj alanının
kabaca her 2.5 km
2
’lik bölümü için kabaca 14 l/s düzeyinde Qe miktarı önerilmektedir.
Balıkların üreme ve göç dönemlerinde ise sonbahar ayları için önerilen Qe miktarı ~30
l/s_2.5 km
2
, kış-ilkbahar ayları için önerilen Qe miktarı ~60 l/s_2.5 km
2
düzeyindedir. Öte
yandan, Yedi Günlük Akış ve Debi Süreklilik Eğrisi yöntemlerinde olduğu gibi, bu
yöntemde de sucul habitat gereksinimleri açısından önemli akım hızı ve su derinliği gibi
değişkenler bu yöntemde de dikkate alınmamaktadır. Yöntemin geliştirildiği New England
(ABD) dışındaki coğrafi alanlardaki geçerliliği tartışmaya açık bir konudur.

“Taşlıkaya Regülatörü ve HES (22,658 MWm/ 22,052 MWe)” projesi hayata
geçirilirken mansap kadim su hakları haricinde canlı hayatın devamlılığını sağlamak
(1a) constant discharge method
(1b) constant slope method and
(1c) concave method (Linsley et al. 1958)
EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

287/398
amacıyla bırakılacak su miktarının hesaplanması için yukarıda belirtilen 8 global
yöntemden 6 tanesi kullanılmış olup hesaplamaları aşağıda başlıklar halinde verilmiştir.

1) Islak Çevre Yöntemi

Islak Çevre Yöntemi ile minimum çevresel/ ekosistem su ihtiyacının belirlenmesi
amacı ile Taşlıkaya regülatörün yer aldığı Ballı Deresi üzerinde alınan nehire ait kesit
parametreleri kullanılmıştır.

Arazide yerinde yapılan çalışmalar sonucunda regülatör ile HES arasında yer alan
en uygun lokasyonya dereye ait kesit profili çıkarılmıştır (Şekil 36.).


Şekil 36. Arazide Yerinde Yapılan Ölçümler Sonucunda Elde Edilen En Kesit

Söz konusu alan planlanan su alma noktasının membasında yer almaktadır. Bu
yere ait hesaplanan eşel enkesit parametreleri Tablo 131.’de gösterilmektedir.

























EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

288/398
Tablo 131. Taşlıkaya Regülatör Yerine Ait En Kesit Parametreleri ve Boyutsuz Islak Çevre ve Boyutsuz
Debi Değerleri
Eşel seviye
(m)
Q
(m
3
/sn)
Islak Çevre
(IÇ) (m)
Alan (m2) IÇ/IÇmaks Q/Qmaks
0.070 0.010 0.830 0.030 0.114 0.001
0.090 0.020 1.070 0.050 0.147 0.003
0.110 0.030 1.300 0.070 0.179 0.004
0.130 0.050 1.540 0.100 0.212 0.007
0.150 0.080 1.780 0.130 0.245 0.011
0.170 0.120 1.930 0.170 0.266 0.017
0.190 0.170 2.090 0.210 0.288 0.023
0.210 0.230 2.210 0.250 0.304 0.032
0.230 0.300 2.310 0.290 0.318 0.041
0.250 0.380 2.410 0.340 0.332 0.052
0.270 0.470 2.510 0.390 0.346 0.065
0.290 0.570 2.610 0.440 0.360 0.079
0.310 0.680 2.710 0.490 0.373 0.094
0.330 0.800 2.810 0.540 0.387 0.110
0.350 0.930 2.900 0.600 0.399 0.128
0.370 1.070 3.000 0.650 0.413 0.148
0.390 1.220 3.100 0.710 0.427 0.169
0.410 1.380 3.200 0.770 0.441 0.191
0.430 1.550 3.300 0.840 0.455 0.214
0.450 1.730 3.400 0.900 0.468 0.239
0.470 1.920 3.500 0.970 0.482 0.265
0.490 2.130 3.590 1.030 0.494 0.294
0.510 2.340 3.690 1.100 0.508 0.323
0.530 2.570 3.790 1.170 0.522 0.355
0.550 2.810 3.890 1.250 0.536 0.388
0.570 3.030 4.040 1.320 0.556 0.419
0.590 3.270 4.180 1.400 0.576 0.452
0.610 3.530 4.330 1.480 0.596 0.488
0.630 3.790 4.480 1.570 0.617 0.523
0.650 4.080 4.620 1.650 0.636 0.564
0.670 4.370 4.770 1.740 0.657 0.604
0.690 4.690 4.920 1.830 0.678 0.648
0.710 4.990 5.110 1.930 0.704 0.689
0.730 5.280 5.350 2.030 0.737 0.729
0.750 5.590 5.580 2.130 0.769 0.772
0.770 5.850 5.920 2.240 0.815 0.808
0.790 6.150 6.250 2.360 0.861 0.849
0.810 6.480 6.590 2.480 0.908 0.895
0.830 6.840 6.930 2.610 0.955 0.945
0.850 7.240 7.260 2.750 1.000 1.000

EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES
(22,658 MWm/22,052 MWe), KIRMA-ELEME
NİHAİ ÇED RAPORU VE HARÇ ÜNİTESİ TESİSLERİ


TOPÇUOĞLU MADEN. SAN.
VE TİC.. LTD. ŞTİ.

289/398
Tablo 131.’de verilen boyutsuz debi ile boyutsuz ıslak çevre arasındaki ilişki Şekil
37.’de gösterilmiştir. Boyutsuz debi ile boyutsuz ıslak çevre arasındaki matematiksel ilişki:

  IC
IC
mox
= u.7726(
µ
µ
mox
)
u.2824



olarak elde edilmiştir. Yukarıdaki denkleminin boyutsuz debi değerine göre birinci türevinin
1’e eşitlenmesi ile kırılma noktasına karşılık gelen boyutsuz debi değeri (Q/Qmax)
yaklaşık 0.118 olarak bulunmuştur.Yapılan bu hesaplama sonucunda Taşlıkaya
Regülatöründe Q
e
(ekolojik su miktarı ) değeri Tablo 132.’de hesaplanmıştır.

y = 0.7726x
0.2824
R² = 0.9618
0
0.2
0.4
0.6
0.8
1
1.2
0.000 0.400 0.800 1.200
I
Ç
/
I
Ç
m
a
k
s
Q/Qmaks

Şekil 37. Islak Çevre-Debi Arasındaki İlişki

Tablo 132. Taşlıkaya Regülatörü İçin Hesaplanan Can Suyu Miktarı (m
3
/sn)
Ekim Kasım Aralık Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül
Ortalama 2.697 2.290 1.478 1.177 1.342 2.070 3.915 5.339 4.320 2.680 1.787 2.453
Qe 0.318 0.270 0.174 0.139 0.158 0.244 0.462 0.630 0.510 0.316 0.211 0.289
Qe (%) 11.8


Islak çevre yöntemine göre deredeki su seviyesi ile debi arasındaki ilişki aşağıdaki
Şekil 38.’de ve matematiksel ilişki ise aşağıdaki eşitlik ile ifade edilmiştir.


EYNER ENERJİ ÜRETİM VE TİC. LTD. ŞTİ. TAŞLIKAYA REGÜLATÖRÜ VE HES